Wikipedia tlwiki https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Midya Natatangi Usapan Tagagamit Usapang tagagamit Wikipedia Usapang Wikipedia Talaksan Usapang talaksan MediaWiki Usapang MediaWiki Padron Usapang padron Tulong Usapang tulong Kategorya Usapang kategorya Portada Usapang Portada TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Paris 0 2898 2220615 2207562 2026-08-16T09:21:08Z ~2026-44793-20 165352 Talaksan 2220615 wikitext text/x-wiki {{About|lungsod ng '''Paris'''}} {{Infobox settlement/Wikidata}} [[Talaksan:Paris - Eiffelturm und Marsfeld2.jpg|thumb|Ang Paris, na ang [[Tore ng Eiffel]] ay nasa harapan at ang mga gusali ng [[La Défense]] ay nasa likuran.]] Ang '''Paris''' (bigkas: ''pa-RIS''; bigkas sa Pranses: ''pa-RI'') ay ang kabisera at pinakamalaking lungsod ng [[Pransiya]], na matatagpuan sa pampang ng [[Ilog Sena]], sa hilagang Pransiya, sa kalagitnaan ng rehiyong [[Pulo ng Pransiya]] (o Rehiyong Parisino). Ang lungsod ng Paris, na ang mga hangganang panlungsod nito ay hindi nagbago simula noon taong 1860, ay may tinatayang [[populasyon]] na 2,193,031<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.recensement.insee.fr/chiffresCles.action?codeMessage=5&zoneSearchField=PARIS&codeZone=75056-COM&idTheme=3&rechercher=Rechercher |access-date=2011-02-05 |archive-date=2011-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520001241/http://www.recensement.insee.fr/chiffresCles.action?codeMessage=5&zoneSearchField=PARIS&codeZone=75056-COM&idTheme=3&rechercher=Rechercher |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110520001241/http://www.recensement.insee.fr/chiffresCles.action?codeMessage=5&zoneSearchField=PARIS&codeZone=75056-COM&idTheme=3&rechercher=Rechercher |date=2011-05-20 }}</ref> (Enero [[2007]]), ngunit ang Kalakhang Paris ay may populasyon na 11,836,970<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.recensement.insee.fr/chiffresCles.action?codeMessage=5&zoneSearchField=PARIS&codeZone=001-AU1999&idTheme=3&rechercher=Rechercher |access-date=2011-02-05 |archive-date=2011-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520001547/http://www.recensement.insee.fr/chiffresCles.action?codeMessage=5&zoneSearchField=PARIS&codeZone=001-AU1999&idTheme=3&rechercher=Rechercher |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110520001547/http://www.recensement.insee.fr/chiffresCles.action?codeMessage=5&zoneSearchField=PARIS&codeZone=001-AU1999&idTheme=3&rechercher=Rechercher |date=2011-05-20 }}</ref> (Enero 2007), at ito isa sa mga pinakamataong kalakhan sa [[Europa]]<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&srt=pnan&col=aohdq&va=&pt=a |access-date=2007-10-01 |archive-date=2007-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071001000616/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&srt=pnan&col=aohdq&va=&pt=a |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071001000616/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&srt=pnan&col=aohdq&va=&pt=a |date=2007-10-01 }}</ref>. Noong mga taong [[2009]] at [[2010]], ang Paris ay hinalal bilang isa sa tatlong mga mahahalaga at maiimpluwensiyang lungsod sa daigdig, isa sa tatlong unang "mga Europeong lungsod ng hinanarap," - ayon sa pananaliksik na inilathala ng ''Financial Times'' - at bilang kasama sa sampung pinakamagandang tirhang lungsod sa daigdig, ayon sa Britanikong magasinang ''Monocle'' (Hunyo 2010)<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.monocle.com/specials/35_cities/ |access-date=2011-02-05 |archive-date=2011-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110926064634/http://www.monocle.com/specials/35_cities/ |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110926064634/http://www.monocle.com/specials/35_cities/ |date=2011-09-26 }}</ref>. Isang mahalagang kabayanan sa mahigit na dalawa nang milenyo, ang Paris ngayon ay isa sa mga pangunahing sentrong pinansiyal at pangkultura ng daigdig, at ang impluwensiya nito sa politika, edukasyon, aliwan, midya, pananamit, agham at mga sining ay lahat nag-aambag sa kalagayan nito bilang isa sa mga pangunahing [[lungsod pandaigdig]].<ref>{{Cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |title=Archive copy |access-date=2011-02-05 |archive-date=2016-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811203314/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |url-status=dead }}</ref> Ang Paris ay hinahalal ding kabilang sa 10 mga luntiang lungsod sa Europa<ref>http://www.citymayors.com/environment/greenest-cities-europe.html</ref> sa taong 2010. Sa Paris gaganapin ang ika-XXXIII [[Olimpiyada]] sa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init]] 2024 o mas kilala sa pamagat na "PARIS 2024" at ito ang ikatlong pagkakataon na ang lungsod ay pag-gaganapan ng nasabing palaro isang daang taon ang nakalipas noong 1924 at ang pinaka unang pagkakataon naman noong 1900. == Ekonomiya == * [[GDP]]: €552.1 bn (US$768.9 bn) sa taong 2009, mahigit pa sa isang kapat<ref>http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/donnees-detaillees/pib-va-reg/pib-va-reg-pib-1990-2009.xls</ref> ng GDP ng buong Pransiya * Ang Kalakhang Paris ay ang pinakamalagong ekonomiyang panlungsod sa buong Europa<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://esa.un.org/unup/index.asp?panel=2 |access-date=2011-02-05 |archive-date=2008-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218103032/http://esa.un.org/unup/index.asp?panel=2 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091223005931/http://esa.un.org/unup/index.asp?panel=2 |date=2009-12-23 }}</ref>; ika-limang pinakamalago sa buong daigdig * 37 sa 500 na mga kompanyang ''Fortune Global 500''<ref>{{Cite web |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2010/countries/France.html |title=Archive copy |access-date=2011-02-05 |archive-date=2018-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626054821/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2010/countries/France.html |url-status=dead }}</ref>, na ang karamihan sa mga ito ay nakahimpil sa distrito ng [[La Défense]] * Ang buong rehiyon ng Paris ay isa sa mga bantog na desting turistiko sa daigdig, na may taunang 45 milyong turista, na 27 sa mga ito ay mga dayuhan.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.iledefrance.fr/english/sports-loisirs-tourisme/tourism/tourism/ |access-date=2011-02-05 |archive-date=2011-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111021065709/http://www.iledefrance.fr/english/sports-loisirs-tourisme/tourism/tourism/ |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111021065709/http://www.iledefrance.fr/english/sports-loisirs-tourisme/tourism/tourism/ |date=2011-10-21 }}</ref> == Transportasyon == * Ang RATP<ref>http://www.ratp.fr/</ref> at ang SCNF<ref>http://www.scnf.com/</ref> ay ang mga nangangasiwa sa sistemang panlungsod ng mga bus, trambiya at metro (''Métro de Paris'') at ng mga sistemang panlalawigan, tulad ng mga tren ng RER * Ang '''Paliparan ng Paris-Charles de Gaulle''', ang '''Paliparan ng Paris-Orly''' at ang mas maliit at mas malayong '''Paliparan ng Beauvais-Tillé''' ay ang mga paliparang nagsisilbi sa rehiyong Parisino. == Tignan din == * [[Arc de Triomphe]] * [[Champs-Elysees]] == Galeriya == <gallery class="center"> Talaksan:Paris-Tour Eiffel-082-Vom Arc de Triomphe-1991-gje.jpg|[[Tour Eiffel]] Talaksan:Paris-Notre Dame-082-abends-Westfassade-1991-gje.jpg|Notre Dame Talaksan:Paris-Arc de Triomphe-108-Le Triomphe de 1810-Jean-Pierre Cortot-2017-gje.jpg|Arc de Triomphe Talaksan:Paris-Arc de Triomphe du Carrousel-104-2017-gje.jpg|Arc de Triomphe du Carrousel Talaksan:Paris-Eglise du Val-de-Grace-130-Hochaltar-2017-gje.jpg|Val-de-Grace Talaksan:Paris-Seine-116-Pont des Arts-Institut de France-Tour Eiffel-2017-gje.jpg|Pont des Arts Talaksan:Paris-Rue Mouffetard-148-Baeckerei-2017-gje.jpg|Marché à la Rue Mouffetard Talaksan:Paris-von Montmartre-164-Notre Dame-2017-gje.jpg|Vue depuis Montmartre Talaksan:Chateau, HEC Paris, Jouy-en-Josas, Southwest view 20160501 2.jpg|[[HEC Paris]] </gallery> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Paris| ]] [[Kategorya:Pransiya]] {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon|state=expanded}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} 6xta068ns8yi4csovk0q75ktqew77bh 2220623 2220615 2026-08-16T09:35:19Z ~2026-44793-20 165352 Edukasyon 2220623 wikitext text/x-wiki {{About|lungsod ng '''Paris'''}} {{Infobox settlement/Wikidata}} [[Talaksan:Paris - Eiffelturm und Marsfeld2.jpg|thumb|Ang Paris, na ang [[Tore ng Eiffel]] ay nasa harapan at ang mga gusali ng [[La Défense]] ay nasa likuran.]] Ang '''Paris''' (bigkas: ''pa-RIS''; bigkas sa Pranses: ''pa-RI'') ay ang kabisera at pinakamalaking lungsod ng [[Pransiya]], na matatagpuan sa pampang ng [[Ilog Sena]], sa hilagang Pransiya, sa kalagitnaan ng rehiyong [[Pulo ng Pransiya]] (o Rehiyong Parisino). Ang lungsod ng Paris, na ang mga hangganang panlungsod nito ay hindi nagbago simula noon taong 1860, ay may tinatayang [[populasyon]] na 2,193,031<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.recensement.insee.fr/chiffresCles.action?codeMessage=5&zoneSearchField=PARIS&codeZone=75056-COM&idTheme=3&rechercher=Rechercher |access-date=2011-02-05 |archive-date=2011-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520001241/http://www.recensement.insee.fr/chiffresCles.action?codeMessage=5&zoneSearchField=PARIS&codeZone=75056-COM&idTheme=3&rechercher=Rechercher |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110520001241/http://www.recensement.insee.fr/chiffresCles.action?codeMessage=5&zoneSearchField=PARIS&codeZone=75056-COM&idTheme=3&rechercher=Rechercher |date=2011-05-20 }}</ref> (Enero [[2007]]), ngunit ang Kalakhang Paris ay may populasyon na 11,836,970<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.recensement.insee.fr/chiffresCles.action?codeMessage=5&zoneSearchField=PARIS&codeZone=001-AU1999&idTheme=3&rechercher=Rechercher |access-date=2011-02-05 |archive-date=2011-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520001547/http://www.recensement.insee.fr/chiffresCles.action?codeMessage=5&zoneSearchField=PARIS&codeZone=001-AU1999&idTheme=3&rechercher=Rechercher |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110520001547/http://www.recensement.insee.fr/chiffresCles.action?codeMessage=5&zoneSearchField=PARIS&codeZone=001-AU1999&idTheme=3&rechercher=Rechercher |date=2011-05-20 }}</ref> (Enero 2007), at ito isa sa mga pinakamataong kalakhan sa [[Europa]]<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&srt=pnan&col=aohdq&va=&pt=a |access-date=2007-10-01 |archive-date=2007-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071001000616/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&srt=pnan&col=aohdq&va=&pt=a |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071001000616/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&srt=pnan&col=aohdq&va=&pt=a |date=2007-10-01 }}</ref>. Noong mga taong [[2009]] at [[2010]], ang Paris ay hinalal bilang isa sa tatlong mga mahahalaga at maiimpluwensiyang lungsod sa daigdig, isa sa tatlong unang "mga Europeong lungsod ng hinanarap," - ayon sa pananaliksik na inilathala ng ''Financial Times'' - at bilang kasama sa sampung pinakamagandang tirhang lungsod sa daigdig, ayon sa Britanikong magasinang ''Monocle'' (Hunyo 2010)<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.monocle.com/specials/35_cities/ |access-date=2011-02-05 |archive-date=2011-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110926064634/http://www.monocle.com/specials/35_cities/ |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110926064634/http://www.monocle.com/specials/35_cities/ |date=2011-09-26 }}</ref>. Isang mahalagang kabayanan sa mahigit na dalawa nang milenyo, ang Paris ngayon ay isa sa mga pangunahing sentrong pinansiyal at pangkultura ng daigdig, at ang impluwensiya nito sa politika, edukasyon, aliwan, midya, pananamit, agham at mga sining ay lahat nag-aambag sa kalagayan nito bilang isa sa mga pangunahing [[lungsod pandaigdig]].<ref>{{Cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |title=Archive copy |access-date=2011-02-05 |archive-date=2016-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811203314/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |url-status=dead }}</ref> Ang Paris ay hinahalal ding kabilang sa 10 mga luntiang lungsod sa Europa<ref>http://www.citymayors.com/environment/greenest-cities-europe.html</ref> sa taong 2010. Sa Paris gaganapin ang ika-XXXIII [[Olimpiyada]] sa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init]] 2024 o mas kilala sa pamagat na "PARIS 2024" at ito ang ikatlong pagkakataon na ang lungsod ay pag-gaganapan ng nasabing palaro isang daang taon ang nakalipas noong 1924 at ang pinaka unang pagkakataon naman noong 1900. == Ekonomiya == * [[GDP]]: €552.1 bn (US$768.9 bn) sa taong 2009, mahigit pa sa isang kapat<ref>http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/donnees-detaillees/pib-va-reg/pib-va-reg-pib-1990-2009.xls</ref> ng GDP ng buong Pransiya * Ang Kalakhang Paris ay ang pinakamalagong ekonomiyang panlungsod sa buong Europa<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://esa.un.org/unup/index.asp?panel=2 |access-date=2011-02-05 |archive-date=2008-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218103032/http://esa.un.org/unup/index.asp?panel=2 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091223005931/http://esa.un.org/unup/index.asp?panel=2 |date=2009-12-23 }}</ref>; ika-limang pinakamalago sa buong daigdig * 37 sa 500 na mga kompanyang ''Fortune Global 500''<ref>{{Cite web |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2010/countries/France.html |title=Archive copy |access-date=2011-02-05 |archive-date=2018-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626054821/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2010/countries/France.html |url-status=dead }}</ref>, na ang karamihan sa mga ito ay nakahimpil sa distrito ng [[La Défense]] * Ang buong rehiyon ng Paris ay isa sa mga bantog na desting turistiko sa daigdig, na may taunang 45 milyong turista, na 27 sa mga ito ay mga dayuhan.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.iledefrance.fr/english/sports-loisirs-tourisme/tourism/tourism/ |access-date=2011-02-05 |archive-date=2011-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111021065709/http://www.iledefrance.fr/english/sports-loisirs-tourisme/tourism/tourism/ |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111021065709/http://www.iledefrance.fr/english/sports-loisirs-tourisme/tourism/tourism/ |date=2011-10-21 }}</ref> == Transportasyon == * Ang RATP<ref>http://www.ratp.fr/</ref> at ang SCNF<ref>http://www.scnf.com/</ref> ay ang mga nangangasiwa sa sistemang panlungsod ng mga bus, trambiya at metro (''Métro de Paris'') at ng mga sistemang panlalawigan, tulad ng mga tren ng RER * Ang '''Paliparan ng Paris-Charles de Gaulle''', ang '''Paliparan ng Paris-Orly''' at ang mas maliit at mas malayong '''Paliparan ng Beauvais-Tillé''' ay ang mga paliparang nagsisilbi sa rehiyong Parisino. == Edukasyon == Ang Paris ay tahanan ng mga prestihiyosong unibersidad sa agham at teknolohiya (Conservatoire national des arts et métiers, Institut polytechnique de Paris, Paris Cité University, Paris-Saclay University, Sorbonne University), political science ([[Sciences Po]])<ref>[https://www.planetegrandesecoles.com/classement-qs-2024-politics Classement QS 2024 : Sciences Po devient la 2ème meilleure université mondiale en “Politics”]</ref>, management ([[HEC Paris]], ESSEC Business School, ESCP Business School, INSEAD)<ref>[https://rankings.ft.com/rankings/2954/european-business-school-rankings-2023 European Business School Rankings 2023]</ref> at iba't ibang disiplina (PSL Research University).<ref>[https://www.shanghairanking.com/rankings/arwu/2023 Academic Ranking of World Universities (ARWU)]</ref> == Tignan din == * [[Arc de Triomphe]] * [[Champs-Elysees]] == Galeriya == <gallery class="center"> Talaksan:Paris-Tour Eiffel-082-Vom Arc de Triomphe-1991-gje.jpg|[[Tour Eiffel]] Talaksan:Paris-Notre Dame-082-abends-Westfassade-1991-gje.jpg|Notre Dame Talaksan:Paris-Arc de Triomphe-108-Le Triomphe de 1810-Jean-Pierre Cortot-2017-gje.jpg|Arc de Triomphe Talaksan:Paris-Arc de Triomphe du Carrousel-104-2017-gje.jpg|Arc de Triomphe du Carrousel Talaksan:Paris-Eglise du Val-de-Grace-130-Hochaltar-2017-gje.jpg|Val-de-Grace Talaksan:Paris-Seine-116-Pont des Arts-Institut de France-Tour Eiffel-2017-gje.jpg|Pont des Arts Talaksan:Paris-Rue Mouffetard-148-Baeckerei-2017-gje.jpg|Marché à la Rue Mouffetard Talaksan:Paris-von Montmartre-164-Notre Dame-2017-gje.jpg|Vue depuis Montmartre Talaksan:Chateau, HEC Paris, Jouy-en-Josas, Southwest view 20160501 2.jpg|[[HEC Paris]] </gallery> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Paris| ]] [[Kategorya:Pransiya]] {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon|state=expanded}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} 4y9c1be5euvgcf6vetly4smhgxn2ack Senado ng Pilipinas 0 10224 2220518 2214911 2026-08-15T12:24:41Z TooManyFingers 165274 /* */ Spelling 2220518 wikitext text/x-wiki {{infobox legislature | background_color = firebrick | name = Senado ng Pilipinas | native_name = <small>''Senate of the Philippines''</small> | legislature = Ika-20 Kongreso ng Pilipinas | coa_pic = Seal of the Philippine Senate.svg | coa_caption = Sagisag ng Senado ng Pilipinas | logo_pic = Flag of the Senate President of the Philippines.svg{{!}}border | logo_caption =Watawat ng Senado ng Pilipinas | house_type = Mataas na Kapulungan | body = Kongreso ng Pilipinas | motto = ''Leges servatae pax fiat''<br><small>(Pinaglilingkuran ng Batas ang Kapayapaan, Mangyari Nawa)</small> {{listen|embed=yes | filename = Senadong Marangal - Hymn of the Senate of the Philippines.mp3 | title = ''Senadong Marangal'' | description = <small>Awit ng Senado ng Pilipinas. Ang musikal na komposisyon ni Felipe de Leon Jr., ang liriko ng Pambansang Alagd ng Sining, [[Virgilio S. Almario]], <br> tinugtog ng [[Philippine Philharmonic Orchestra]] and inawit ni Bernadette Mamauag.</small> }} | term_limits = 2 magkakasunod na termino (12 taon) | foundation = {{Start date|1916|10|16}} | preceded_by = [[Komisyong Taft|Ikalawang Komisyon ng Pilipinas]] | leader1_type = [[Pangulo ng Senado ng Pilipinas|Pangulo ng Senado]] | leader1 = [[De facto]]: Bakante<br>[[De jure]]: Pinagtatalunan | election1 = Hunyo 3, 2026 | leader2_type = [[Pangulong pro tempore ng Senado ng Pilipinas|Pangulong ''pro tempore'']] | leader2 = [[Sherwin Gatchalian]] | election2 = Hunyo 3, 2026 | leader3_type = [[Majority Floor Leader of the Senate of the Philippines|Pinuno ng Mayorya]] | leader3 = [[Juan Miguel Zubiri]] | election3 = Hunyo 3, 2026 | leader4_type = [[Minority Floor Leader of the Senate of the Philippines|Pinuno ng Minorya]] | leader4 = Bakante | election4 = Hunyo 3, 2026 | term_length = 6 na taon, maipapabago ng isang beses | authority = Article VI, [[Saligang Batas ng Pilipinas]] | members = 24 senators | structure1 = File:Philippine Senate composition.svg | structure1_res = 250px | political_groups1 = '''Mayorya (15)''' *{{Color box|{{party color|Nationalist People's Coalition}}|border=darkgray}} [[Nationalist People's Coalition|NPC]] (5) *{{Color box|{{party color|Nacionalista Party}}|border=darkgray}} [[Nacionalista Party|Nacionalista]] (3) *{{Color box|{{party color|Akbayan}}|border=darkgray}} [[Akbayan]] (1) *{{Color box|{{party color|Katipunan ng Nagkakaisang Pilipino}}|border=darkgray}} [[Katipunan ng Nagkakaisang Pilipino|KNP]] (1) *{{Color box|{{party color|Lakas-CMD}}|border=darkgray}} [[Lakas–CMD|Lakas]] (1) *{{Color box|{{party color|Liberal Party (Philippines)}}|border=darkgray}} [[Liberal Party (Philippines)|Liberal]] (1) *{{Color box|{{party color|Independent}}|border=darkgray}} [[Independent politician|Independent]] (3) '''Minorya (9)''' *{{Color box|{{party color|Partido Demokratiko Pilipino-Lakas ng Bayan}}|border=darkgray}} [[Partido Demokratiko Pilipino|PDP]] (3) *{{Color box|{{party color|Nacionalista Party}}|border=darkgray}} [[Nacionalista Party|Nacionalista]] (1) *{{Color box|{{party color|Nationalist People's Coalition}}|border=darkgray}} [[Nationalist People's Coalition|NPC]] (1) *{{Color box|{{party color|Pwersa ng Masang Pilipino}}|border=darkgray}} [[Pwersa ng Masang Pilipino|PMP]] (1) *{{Color box|{{party color|Independent}}|border=darkgray}} [[Malayang pulitiko|Malaya]] (3) | voting_system1 = [[Plurality block voting|Plurality-at-large voting]] | last_election1 = [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 2025|Mayo 12, 2025]] (12 upuan) | next_election1 = [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 2028|2028]] (12 upuan) | session_room = Philippine Senate Session Hall.jpg | meeting_place = [[GSIS Building]], Financial Center, [[Jose W. Diokno Boulevard]], [[Pasay]] | website = {{URL|senate.gov.ph}} | rules = [https://web.senate.gov.ph/rules%20of%20the%20senate-july%202025.pdf Rules of the Senate] (English) }} {{Politika ng Pilipinas}} Ang '''Senado ng Pilipinas''' ay ang mataas na kapulungan sa dalawang kamara ng [[tagapagbatas]] ng [[Pilipinas]], ang [[Kongreso ng Pilipinas]]. Hindi katulad ng [[Senado ng Estados Unidos]], binubuo ang Senado ng Pilipinas ng 24 mga senador na hindi kinakatawan ang kahit anong partikular na distritong pang-heograpiya. Nagsisilbi ang mga senador sa 6-taong termino, kasama ang kalahati ng mga senador na hinahalal sa bawat 3 taon. Sa ganitong paraan, isang katawang nagpapatuloy ang Senado. Nang mabalik ang Senado ng [[Saligang Batas ng 1987]], nahalal ang 24 mga senador noong 1987 at nagsilbi hanggang 1992<ref>{{Cite web |title=Senate of the Philippines |url=https://senate.gov.ph/ |access-date=2026-07-06 |website=senate.gov.ph |language=en}}</ref>. Noong 1992, ang mga [[kandidato]] nagkamit ng 12 pinakamataas na bilang ng mga boto ang naglingkod hanggang 1998, habang hanggang 1995 lamang ang sumunod na 12. Simula noon, nahahalal ang bawat senador sa buong termino na 6 na taon. Maliban sa mag-aaral at paggawa ng mga panukalang batas na ipapasa para lagdaan ng [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] upang maging ganap na batas, ang senado lamang ang kinatawan ng pamahalaan ng Pilipinas na maaaring magsabatas ng mga kasunduan sa ibang bansa, at makapaglitis ng mga kasong pagkakatuwalag. == Kasaysayan== [[File:Joint session of Philippine Legislature.jpg|thumb|''Joint session'' ng Lehislatura ng Pilipinas kabilang ang mga bagong halal na senado, Nobyembre 15, 1916]] Nag-ugat ang Senado sa [[Philippine Commission]] ng [[Pamahalaang Insular]]. Sa ilalim ng [[Philippine Organic Act]], mula 1907 hanggang 1916, ang [[Philippine Commission]] na pinamumunuan ng [[Gobernador-Heneral ng Pilipinas]] ay nagsisilbing mataas na kapulungan ng [[Philippine Legislature]], at ang [[Philippine Assembly]] bilang mga halal na kinatawan ng mababang kapulungan. Kasabay nito, ang gobernador-heneral ang nagsisilbing sangay na tagapangulo. Noong Agosto 29, 1916, ipinasa ng [[Kongreso ng Estados Unidos]] ang [[Philippine Autonomy Act]] o higit na kilala bilang "Jones Law", na nagbuo sa [[Philippine Legislature]], na nahahati sa dalawang kapulungan, ang Senado bilang Mataas na kapulungan, at ang [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan ng mga Kinatawan]]. Nanatiling Tagapangulo ang Gobernador-Heneral ng Pamahalaang Insular. Nagpatuloy ito hanggang 1935, nang maipasa ng [[Kongreso ng Estados Unidos]] ang [[Philippine Independence Act]] o ang "Tydings–McDuffie Act", na nagbibigay karapatan sa mga Pilipino magbuo ng kanilang sariling saligang batas bilang paghahanda sa kanilang kasarinlan, kung saan itinatag nila ang isang unikameral na Pambansang Asambleya, na nagbuwag sa Senado. Bago pa man gamitin ang saligang batas ng 1935, may ilang mga susog na ang iminungkahi. Noong 1938, sinimulang kilalanin ng Pambansang Asambleya ang mga mungkahing ito, na kinabibilangan ng pagpapanatili ng Senado bilang mataas na kapulungan ng Kongreso. Ang susog ng saligang batas ng 1935 na gawing lehislaturang bikameral ay naipasa noong 1940 at isinigawa ang halalan para sa bagong mataas na kapulungan noong Nobyembre 1941. ==Komposisyon== [[File:Philippine Senate composition.png|thumb|left|200px|Resulta ng Halalan mula 1916 hanggang kasalukuyan.]] Ayon sa Artikulo VI, Seksyon 2 ng [[Saligang Batas ng Pilipinas|Saligang Batas ng Pilipinas ng 1987]], ang senado ay dapat buuin ng dalawampu’t apat na Senador na dapat ihalal sa kalahatan ng mga kwalipikadong botante ng Pilipinas, ayon sa maaaring itadhana ng batas.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.gov.ph/constitutions/ang-konstitusyon-ng-republika-ng-pilipinas-1987/ |access-date=2017-03-11 |archive-date=2016-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161122083819/http://www.gov.ph/constitutions/ang-konstitusyon-ng-republika-ng-pilipinas-1987/ |url-status=dead }}</ref> Ang komposisyon ng Senado ay higit na maliit kung ihahambing sa [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]. Ang mga kasapi ng kapulungan na ito ay halal ng kalahatan ng mga kwalipikadng botante. Ang makatwirang paliwanag dito ay upang gawin ang senado bilang sanayan para maging pambansang tagapamuno o maging [[Pangulo ng Pilipinas]]. Pinipili ang mga kandidatong senador ng mga pinuno ng mga pangunahing partidong politikal o mga koalisyon ng mga partido. Ang proseo sa pagpili ay hindi malinaw at isinasagawa ng pribado. Kaya ang kawalan ng rehiyunal na pagkatawan sa Senado ay nagpapalala sa sistema ng pamamahala, na ang halos lahat ng kapangyarihan ay nagmumula sa Kalakhang Maynila. Madalas iminumungkahi na ang bawat rehiyon ng bansa ay dapat maghalat ng kani-kaniyang mga senador, upang magkaroon ng wastong pagkatawan ang mga tao. ==Kwalipikasyon== Nakasaad sa Artikulo VI, Seksiyon 3, ng saligang batas ng 1987 ang mga kwalipikasyon upang maging isang senador sa Pilipinas: * Hindi dapat maging senador ang sino mang tao matangi kung siya ay katutubong inaanak na mamamayan ng Pilipinas, at, sa araw ng halalan, tatlumpu’t limang taong gulang man lamang, nakababasa at nakasusulat, rehistradong botante, at naninirahan sa Pilipinas sa loob ng panahong hindi kukulangin sa dalawang taon kagyat bago sumapit ang araw ng halalan. ==Kapangyarihan== Inihulma ang Senado ng Pilipinas sa Senado ng Estados Unidos; may dalawang kapulungan ng mga kinatawan, na may halos pantay na kapangyarihan, at bawat panukalang batas o resolusyon na dadaan sa parehong kapulungan ay kinakailangan na may pahintulot sa parehong kapulungan bago ito maipasa upang lagdaan ng pangulo. Kapag hindi naipasa ang panukalang batas sa Senado, hindi na ito magiging ganap na batas. Kapag ang panukalang batas ay pinagtibay ng senado sa ikatlong basa, ang panukalang batas ay ipapasa sa mababang kapulungan, maliban na lamang kung mayroong itong kahalintulad na batas sa mababang kapulungan. Kapag ang kahalintulad na panukalang batas sa mababang kapulungan ay iba sa naipasa ng senado, maaaring magkaroon ng bikameral na pagpupulong na binubuo ng mga kasapi ng dalawang kapulungan upang pagtugmain ang pagkakaiba ng panukalang batas, o maaari rin na alin man sa kapulungan ang pagtibayin ang kahalintulad na panukala ng kabilang kapulungan. ==Kasalukuyang mga kasapi== {|width=40% class=wikitable style="text-align:center;" |- !rowspan=2 width=1px| !rowspan=2|[[List of Senators of the Philippines|Senador]] !rowspan=2|[[List of political parties in the Philippines|Partido]] !colspan=3|Mga Panunungkulan |- !Bilang !Simula !Dulo |- | {{party color cell|Laban ng Demokratikong Pilipino}} | align="left" | [[Sonny Angara]] | [[Laban ng Demokratikong Pilipino|LDP]] | 2 | rowspan="12" | Hunyo 30, 2019 | rowspan="12" | Hunyo 30, 2025 |- | {{party color cell|United Nationalist Alliance}} | align="left" | [[Nancy Binay]] | [[United Nationalist Alliance|UNA]] | 2 |- | {{party color cell|Nacionalista Party}} | align="left" | [[Pia Cayetano]] | [[Nacionalista Party|Nacionalista]] | 1 |- | {{party color cell|Partido Demokratiko Pilipino-Lakas ng Bayan}} | align="left" | [[Ronald dela Rosa]] | [[PDP–Laban]] | 1 |- | {{party color cell|Partido Demokratiko Pilipino-Lakas ng Bayan}} | align="left" | [[Bong Go]] | [[PDP–Laban]] | 1 |- | {{party color cell|Nationalist People's Coalition}} | align="left" | [[Lito Lapid]] | [[Nationalist People's Coalition|NPC]] | 1 |- | {{party color cell|Nacionalista Party}} | align="left" | [[Imee Marcos]] | [[Nacionalista Party|Nacionalista]] | 1 |- | {{party color cell|Partido Demokratiko Pilipino-Lakas ng Bayan}} | align="left" | [[Koko Pimentel]] | [[PDP–Laban]] | 3 |- | {{party color cell|Independent}} | align="left" | [[Grace Poe]] | [[Independent politician#Philippines|Independent]] | 2 |- | {{party color cell|Lakas-CMD}} | align="left"| [[Bong Revilla]] | [[Lakas–CMD]] | 1 |- | {{party color cell|Partido Demokratiko Pilipino-Lakas ng Bayan}} | align="left" | [[Francis Tolentino]] | [[PDP–Laban]] | 1 |- | {{party color cell|Nacionalista Party}} | align="left" | [[Cynthia Villar]] | [[Nacionalista Party|Nacionalista]] | 2 |- | {{party color cell|Independent}} | align="left" | [[Alan Peter Cayetano]] | [[Independent politician#Philippines|Independent]] |1 | rowspan="12" | Hunyo 30, 2022 | rowspan="12" | Hunyo 30, 2028 |- | {{party color cell|Nationalist People's Coalition}} | align="left" | [[JV Ejercito]] | [[Nationalist People's Coalition|NPC]] | 1 |- | {{party color cell|Nationalist People's Coalition}} | align="left" | [[Francis Escudero]] | [[Nationalist People's Coalition|NPC]] | 1 |- | {{party color cell|PMP}} | align="left" | [[Jinggoy Estrada]] | [[Pwersa ng Masang Pilipino|PMP]] | 1 |- | {{party color cell|Nationalist People's Coalition}} | align="left" | [[Win Gatchalian]] | [[Nationalist People's Coalition|NPC]] | 2 |- | {{party color cell|Akbayan}} | align="left" | [[Risa Hontiveros]] | [[Akbayan]] | 2 |- | {{party color cell|Nationalist People's Coalition}} | align="left" | [[Loren Legarda]] | [[Nationalist People's Coalition|NPC]] | 1 |- | {{party color cell|Partido Demokratiko Pilipino-Lakas ng Bayan}} | align="left" | [[Robin Padilla]] | [[PDP–Laban]] | 1 |- | {{party color cell|Independent}} | align="left" | [[Raffy Tulfo]] | [[Independent politician#Philippines|Independent]] | 1 |- | {{party color cell|Independent}} | align="left" | [[Joel Villanueva]] | [[Independent politician#Philippines|Independent]] | 2 |- | {{party color cell|Nacionalista Party}} | align="left" | [[Mark Villar]] | [[Nacionalista Party|Nacionalista]] | 1 |- | {{party color cell|Independent}} | align="left" | [[Migz Zubiri]] | [[Independent politician#Philippines|Independent]] | 2 |- |} ===Partido komposisyon=== {|class=wikitable style="text-align:right" |- !colspan=2|Party !! Total !! % |- {{Party name with colour|Nacionalista Party}} || 5 || 21% |- {{Party name with colour|United Nationalist Alliance}} || 5 || 21% |- {{Party name with colour|Liberal Party (Philippines)}} || 4 || 17% |- {{Party name with colour|Lakas-CMD}} || 2 || 8% |- {{Party name with colour|Nationalist People's Coalition}} || 2 || 8% |- {{Party name with colour|Partido Demokratiko Pilipino-Lakas ng Bayan}} || 1 || 4% |- {{party name with colour|Laban ng Demokratikong Pilipino|LDP}} || 1 || 4% |- {{Party name with colour|People's Reform Party}} || 1 || 4% |- {{Party name with colour|Independent (politician)}} || 3 || 13% |- !colspan=2|Total !! 24 !! 100% |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Tingnan din== *[[Politika ng Pilipinas]] *[[Mga pinuno ng Floor sa Senado ng Pilipinas]] *[[Pro-Tempore ng Pangulo ng Senado ng Pilipinas]] *[[Pangulo ng Senado ng Pilipinas]] *[[Pinuno ng Mayorya sa Senado ng Pilipinas]] *[[Pinuno ng Minorya sa Senado ng Pilipinas]] {{National upper houses}} [[Kategorya:Pamahalaan ng Pilipinas]] [[Kategorya:Tagapagbatas ng Pilipinas]] [[Kategorya:Politika ng Pilipinas]] [[Kategorya:Senado ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga pambansang mataas na kapulungan]] {{pilipinas-stub}} sb0yvcykfe6nlsta52lr4syfo8kn89a One Piece 0 19067 2220559 2219817 2026-08-16T02:53:34Z Stephan1000000 98632 1174 2220559 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=Agosto 2011}} {{Infobox animanga/Header | title = One Piece | image = | caption = | ja_kanji = ONE PIECE（ワンピース） | ja_romaji = Wan Pīsu | genre = <!--Discuss in talk page before adding or removing genres, however, keep in mind [[WP:MOS-AM#Content]]. Thank you.-->[[Action (genre)|Action]], [[Adventure (genre)|Adventure]], [[Comedy-drama]]<!--Discuss in talk page before adding or removing genres, however, keep in mind [[WP:MOS-AM#Content]]. Thank you.--> }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Eiichiro Oda]] | publisher = [[Shueisha]] | publisher_en = [[Viz Media]] ({{abbr|USA|United States}}, {{abbr|CAN|Canada}}, {{abbr|GBR|United Kingdom}})<br />[[Gollancz Manga]] ({{abbr|GBR|United Kingdom}})<br />[[Madman Entertainment]] ({{abbr|AUS|Australia}}, {{abbr|NZL|New Zealand}}) | demographic = ''[[Shōnen manga|Shōnen]]'' | magazine = [[Weekly Shōnen Jump]] | magazine_en = [[Shonen Jump (magazine)|Shonen Jump]] ({{abbr|USA|United States}}, {{abbr|CAN|Canada}}) | first = 4 July 1997 | last = | volumes = 115 | volume_list = List of One Piece manga volumes }} {{Infobox animanga/Video | type = Serye | director = [[Kōnosuke Uda]] (1999–2006)<br/>Munehisa Sakai (2006–2008)<br />Hiroaki Miyamoto (2008–present) | producer = Yoshihiro Suzuki | writer = Hirohiko Uesaka<br/>Tatsuya Hamazaki | music = | studio = [[Toei Animation]] | licensor = [[Madman Entertainment]] ({{abbr|AUS|Australia}}, {{abbr|NZL|New Zealand}})<br />[[4Kids Entertainment]] ({{abbr|USA|United States}} , {{abbr|CAN|Canada}})(2004–2007)<br />[[Funimation Entertainment]] ({{abbr|USA|United States}}, {{abbr|CAN|Canada}})(2007–present) | network = [[Animax]], [[Fuji TV]] | network_en = [[Toonami (UK)|Toonami]] ({{abbr|GBR|United Kingdom}})<br/>[[CN Too]] ({{abbr|GBR|United Kingdom}})<br/>[[YTV (TV channel)|YTV]] ({{abbr|CAN|Canada}})<br/>[[Cartoon Network (United States)|Cartoon Network]] ({{abbr|USA|United States}}, 2005–2007)<br/>[[Toonami]] ({{abbr|USA|United States}}, 2005–2008)<br/>[[Fox Broadcasting Company]] ({{abbr|USA|United States}}, 2003–2005)<br/>[[Cartoon Network (Australia)|Cartoon Network]] ({{abbr|AUS|Australia}}, {{abbr|NZL|New Zealand}})<br />[[Network Ten]] ({{abbr|AUS|Australia}}, {{abbr|NZL|New Zealand}}) | first = 20 Oktubre 1999 | last = | episodes = 1174 | episode_list = List of One Piece episodes }} {{Infobox animanga/Other | title = Related works | content = * [[List of One Piece films|''One Piece'' films]] * [[List of One Piece video games|''One Piece'' video games]] }} {{Infobox animanga/Footer}} Ang '''One Piece''' ay isang seryeng '''Japanese Shonen Manga''' at '''Anime''' na nilikha ng Hapon na si '''Eichiro Oda''' na naging seryal na sa '''Weekly Shonen Jump''' mula pa noong 4 July 1997. Ang bawat kabanata ay inilalathala sa '''takobon''' volumes ni '''Shueisha''', sa una nitong release noong 24 Disyembre 1997, at ang ika-60 bolyum ay noong Nobyembre 2010. Pagdaan ng 2010, inanunsiyo ng '''Shueisha''' na naipagbili na nila ang mahigit sa 200 milyong bolyum ng '''One Piece''' sa ngayon; ang ika-60 na volume ay nakapagtala ng bagong record para sa pinakamataas na initial print run sa lahat ng aklat sa Japan sa kasaysayan na may 3.4 milyong kopya. Ito rin ang unang aklat na naibenta ng mahigit 2 milyong kopya sa Opening Week ng '''Oricon Book Ranking''' ng Japan. Hango ang One Piece sa paglalakbay ni '''Monkey D. Luffy''', isang 17 taong gulang na lalaki na nakakain ng sinumpaang prutas (Hapon: 悪魔の実, ''Akuma no Mi'', [[Wikang Ingles|Ingles]]: ''Devil Fruit'') na tinatawag na '''Gomu Gomu no Mi''' (Sa Pilipinas: Sinumpaang Prutas ng Goma Goma) na naging daan upang ang katawan niya ay humaba at ma-deform na parang Goma, at ang kanyang itinatag na grupo, ang '''Straw Hat Pirates'''. Nilakbay ni Luffy ang karagatan upang mahanap ang pinakatago-tagong at ang pinakamalaking kayamanan na tinawag na '''One Piece''' at upang hirangin siya bilang ang susunod na '''Hari ng mga Pirata'''. Sinimulan ang pagpapalabas ng One Piece sa Pilipinas noong 2003&nbsp;ng '''GMA Network 7'''. Nakailan na rin itong pag-uulit ng mga episodes dahil sa pagbaba ng ratings nito sa kalabang Network na '''ABS-CBN'''. Ang kasalukuyang episode nito sa Pilipinas ay sa pakikipagsapalaran sa '''Enies Lobby''' at sa '''CP9'''. At sa kabila ng maraming udlot sa telebisyon, unti-unting tumataas ang ratings ito sa 17% kumpara sa kabilang estasyon na 12-15%. == Buod == Ang kuwento ay hango sa 17 taong gulang na si [[:en:Monkey D. Luffy|Monkey D. Luffy]] na pinukaw ng kanyang idolo noong bata pa sya na si [[:en:List of One Piece characters#Shanks|Red Haired Shanks]] na naglalakbay upang hanapin ang '''One Piece'''. Sa paglalakbay ni Luffy, bumuo siya ng isang samahang pirata na tinawag niyang '''Straw Hat Pirates'''. Ang grupo ay binubuo nila: *Pirate Hunter [[:en:List of One Piece characters#Roronoa Zoro|Roronoa Zoro]] *Cat Thief [[:en:List of One Piece characters#Nami|Nami]] (Ang Tagapaglayag) *Sharpshooter Sogeking [[:en:List of One Piece characters#Usopp|Usopp]] (Ang Sniper) *Black Leg [[:en:List of One Piece characters#Sanji|Sanji]] (Ang Tagapagluto) *Cotton Candy Lover [[:en:List of One Piece characters#Tony Tony Chopper|Chopper]] (Ang Manggagamot) *[[:en:List of One Piece characters#Nico Robin|Nico Robin]] (Ang Arkeyolohista) *Cyborg [[:en:List of One Piece characters#Franky|Franky]] (Ang Shipwright) *Humming [[:en:List of One Piece characters#Brook|Brook]] (Ang Musikero). *Jinbei (Ang Helmsman) Humarap din sila sa maraming pagsubok sa lahat ng sulok ng mundo. Ang pinakamalaki nilang kalaban ay ang mga [[:en:List of One Piece characters#Marines|Marino]] na hawak ng [[:en:List of One Piece characters#World Government|Pamahalaang Pandaigdig]] na naghahanap ng hustisya upang tuldukan ang [[:en:Golden Age of Piracy|Ginintuang Yugto ng mga Pirata]]. Marami ring ibang istorya ang hango sa paglalaban ng Gobyerno ,Pitong Warlord at ng Apat na Emperador, ang apat na pinakamalakas na pirata sa buong mundo. Matapos ang pagkamatay nila [[:en:List of One Piece characters#Portgas D. Ace|Portgas D. Ace]] (Ang kapatid ni Luffy na hindi niya kadugo) at ni [[:en:List of One Piece characters#Whitebeard|Whitebeard]], ang bawat miyembro ng Strawhats ay sumailalim sa matinding pagsasanay. Matapos ang dalawang taon, nabuo ulit sila sa '''Sabaody Archipelago''' at tinuloy ang paglalakbay sa Bagong Daigdig ('''New World'''). [[Kategorya:Shōnen manga]] h4dqlyfue1qrfi1j01uxwithlc2wfke Valeriano Abanador 0 48035 2220555 1912013 2026-08-16T02:48:52Z Seav 4 dagdagan ng letrato 2220555 wikitext text/x-wiki {{original research|date=Hulyo 2008}} [[File:Statue of Valeriano Abanador.JPG|Estatwa ni Abanador sa plaza ng Balangiga]] Si '''Kapitan Valeriano S. Abanador''',hepe ng pulisya at isang pinuno ng maghimagsik ang Pilipino laban sa mga Amerikano ay nagpamalas ng kabayanihan sa bayan ng [[Balangiga, Silangang Samar|Balangiga]]. Siya ang nagbalak at siya rin umano ang isa sa mga namuno sa pag-atake sa kampo at pagpaslang sa mga Amerikano. Pagkaraan ay gumanti ang mga Amerikano at ito ay binansagang [[Paslangan sa Balangiga|Paslangan sa Balangiga]] noong [[Setyembre 28]], [[1901]]. == Paghanay ng Harangin == ''Ang Bantayog ni Kapitan Valeriano Abanador'' ([[Ingles]]: Statue of Captain Valeriano Abanador) Ang bantayog na ito ay matatagpuan sa liwasang Balangiga sa bayan ng [[Balangiga, Silangang Samar]] ay nagsimula na ang [[Paslangan sa Balangiga]] noong [[Setyembre 28]], [[1901]] ay ang paghahanda ng mga Pilipinong kalakihan ng mga itak ay lumaban sa mga sundalong Amerikano noong panahon ng [[Digmaang Pilipino-Amerikano]]. [[Kaurian:Mga Pilipino]] {{stub}} 3ahte9lvzziz0ij6sy84xb0wrrcr15x 2220556 2220555 2026-08-16T02:49:10Z Seav 4 ayusin ang larawan 2220556 wikitext text/x-wiki {{original research|date=Hulyo 2008}} [[File:Statue of Valeriano Abanador.JPG|thumb|Estatwa ni Abanador sa plaza ng Balangiga]] Si '''Kapitan Valeriano S. Abanador''',hepe ng pulisya at isang pinuno ng maghimagsik ang Pilipino laban sa mga Amerikano ay nagpamalas ng kabayanihan sa bayan ng [[Balangiga, Silangang Samar|Balangiga]]. Siya ang nagbalak at siya rin umano ang isa sa mga namuno sa pag-atake sa kampo at pagpaslang sa mga Amerikano. Pagkaraan ay gumanti ang mga Amerikano at ito ay binansagang [[Paslangan sa Balangiga|Paslangan sa Balangiga]] noong [[Setyembre 28]], [[1901]]. == Paghanay ng Harangin == ''Ang Bantayog ni Kapitan Valeriano Abanador'' ([[Ingles]]: Statue of Captain Valeriano Abanador) Ang bantayog na ito ay matatagpuan sa liwasang Balangiga sa bayan ng [[Balangiga, Silangang Samar]] ay nagsimula na ang [[Paslangan sa Balangiga]] noong [[Setyembre 28]], [[1901]] ay ang paghahanda ng mga Pilipinong kalakihan ng mga itak ay lumaban sa mga sundalong Amerikano noong panahon ng [[Digmaang Pilipino-Amerikano]]. [[Kaurian:Mga Pilipino]] {{stub}} 7604u451cib91bwnzutqag8pheol63v Bajo de Masinloc 0 54492 2220585 2219884 2026-08-16T05:43:40Z KyutKoTalaga 152379 2220585 wikitext text/x-wiki {{Infobox Disputed Islands | plural = | name = Buhanginan ng Panatag | image name = Scarborough Shoal Landsat.jpg | image caption = Larawan ng Buhanginan ng Panatag mula sa NASA | image size = 250px | locator map = | map-custom = | native name = | native name link = | other_names = '''Scarborough Shoal'''<br/>'''Bajo de Masinloc'''<br/>'''Pulo ng Huang​yan'''​<br/>'''Minzhu Jiao'''<br/> | location = [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]] | coordinates = {{coord|15|11|N|117|46|E|name=Scarborough Shoal}} | archipelago = {{convert|150|km2|mi2}} | total islands = | major islands = | area = | length = | width = | coastline = | highest mount = Timog Bato o ''South Rock'' | elevation = {{convert|3|m|ft}} | country = Republikang Bayan ng Tsina | country admin divisions title = | country admin divisions = | country claim = Pilipinas | country 1 claim = Republika ng Tsina (Taiwan) | population = wala | population as of = | density = | ethnic groups = | additional info = | website = |country claim divisions title=[[Lalawigan sa Pilipinas|Lalawigan]]|country claim divisions=[[Masinloc, Zambales|Masinloc]], [[Zambales]]}} Ang '''Bajo de Masinloc'''<ref>{{Cite web |date=18 Abril 2012 |title=Philippine position on Bajo de Masinloc (Scarborough Shoal) and the waters within its vicinity |url=https://www.officialgazette.gov.ph/2012/04/18/philippine-position-on-bajo-de-masinloc-and-the-waters-within-its-vicinity/ |access-date=6 Marso 2023 |website=[[Official Gazette of the Republic of the Philippines]] |publisher=[[Department of Foreign Affairs (Philippines)|Department of Foreign Affairs]] |quote=Ang pangalan Bajo de Masinloc (isinalin bilang “sa baba ng Masinloc”) ay nagkikilala sa buhanginan bilang isang partikular na subdibisyong pampolitika ng Pilipinong lalawigan ng Zambales, kilala bilang Masinloc. (Isinalin mula sa Ingles)}}</ref><ref name="RA9522">{{Cite web |date=12 Marso 2019 |title=Republic Act No. 9522 |trans-title=Batas Republika Blg. 9522 |url=http://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/23187 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607150940/http://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/23187 |archive-date=7 Hunyo 2019 |access-date=7 Hunyo 2019 |website=Philippine Supreme Court E-Library |publisher=[[Supreme Court of the Philippines]] |language=en}}</ref>, '''Buhanginan ng Panatag'''<ref name="zou1999">{{Cite journal |last=Zou |first=Keyuan |year=1999 |title=Scarborough Reef: a new flashpoint in Sino-Philippine relations? |trans-title=Bahura ng Scarborough: isang bagong flashpoint sa ugnayang Tsino-Pilipino? |url=https://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf |url-status=live |journal=IBRU Boundary & Security Bulletin, University of Durham |language=en |volume=7 |issue=2 |pages=11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130810071203/http://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf |archive-date=10 Agosto 2013 |access-date=15 Pebrero 2014}}</ref> o '''Kulumpol ng Panatag''' ({{lang-en|Scarborough Shoal}}; {{lang-zh|黃岩島}}, {{transliteration|zh|Huáng Yán Dǎo}}, {{literal translation|pulo ng dilaw na bato}}<ref>{{Cite news |last=Aning |first=Jerome |date=5 Mayo 2012 |title=PH plane flies over Panatag Shoal |language=en |trans-title=Eroplanong PH, lumipad sa ibabaw ng Buhanginan ng Panatag |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=http://newsinfo.inquirer.net/187721/ph-plane-flies-over-panatag-shoal |url-status=live |access-date=15 Pebrero 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140226042902/http://newsinfo.inquirer.net/187721/ph-plane-flies-over-panatag-shoal |archive-date=26 Pebrero 2014}}</ref> o {{lang|zh|民主礁}}, {{transliteration|zh|Mínzhǔ Jiāo}}, {{literal translation|bahura ng demokrasya}}) ay dalawang eskolyo (bato{{efn|Kadalasang kinokonsiderang mga bato dahil balewala ang lawak ng isang eskolyo tuwing malaki ang tubig{{cn|date=October 2023}}}}) na matatagpuan sa gitna ng Pampang ng Macclesfield sa kanluran at [[Luzon]] sa silangan. {{convert|119|nmi|km|order=flip}} ang layo ng Luzon, at ito ang pinakamalapit na kalupaan.<ref name="Elleman2014">{{Cite book |last1=Elleman |first1=Bruce |url=https://books.google.com/books?id=xK7gBQAAQBAJ&pg=PT277 |title=Beijing's Power and China's Borders: Twenty Neighbors in Asia |last2=Kotkin |first2=Stephen |last3=Schofield |first3=Clive |date=18 Disyembre 2014 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-51564-7 |language=en |trans-title=Kapangyarihan ng Beijing at Mga Hangganan ng Tsina: Dalawampung Kapitbahay sa Asya |access-date=12 Mayo 2021}}</ref> Pinag-aagawan ang karang ng [[Pilipinas|Republika ng Pilipinas]] batay sa Mapang Velarde ng 1734, habang inaangkin ito ng [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] at ng [[Taiwan|Republika ng Tsina (Taiwan)]] sa pamamagitan ng pinagtatalunang<ref name="Inquirer 2016-07-12">{{Cite news |last=Matikas Santos |date=12 Hulyo 2016 |title=China's 'nine-dash line, historic rights' invalid–tribunal |language=en |trans-title=Walang bisa ang 'siyam na gatlang na guhit, makasaysayang karapatan' ng Tsina–hukuman |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |url-status=live |access-date=23 Mayo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713162148/http://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |archive-date=13 Hulyo 2016}}</ref> ''nine-dash line'' o [[siyam na gatlang na guhit]] (tinatawag na labing-isang gatlang na guhit ng Taiwan, na kinabibilangan ng mga katubigan sa Golpo ng Tonkin<ref>{{Cite book |last=Shicun Wu |url=https://books.google.com/books?id=zc5ZAgAAQBAJ |title=Solving Disputes for Regional Cooperation and Development in the South China Sea: A Chinese Perspective |publisher=Elsevier Science |year=2013 |isbn=978-1-78063-355-8 |page=[https://books.google.com/books?id=zc5ZAgAAQBAJ&pg=PA79 79] |language=en |trans-title=Paglutas ng Alitan para sa Rehiyonal na Kooperasyon at Pag-unlad sa Dagat Timog Tsina: Isang Tsinong Pananaw}}</ref>). Mula ng alitan noong 2012, ang karang ay nasa ''de facto'' na kontrol ng Tsina, na may patuloy na presensiya ng ''China Coast Guard'' o Tanod Baybayin ng Tsina na kumokontrol sa pagpasok sa bungad ng [[danaw]]; walang permanenteng istruktura ang naitayo sa lugar na ito.<ref name="AMTI">{{cite web |title=Scarborough Shoal |url=https://amti.csis.org/scarborough-shoal/ |access-date=21 September 2025 |website=Asia Maritime Transparency Initiative (CSIS)}}</ref> Noong 2013, nagsimula ang Pilipinas ng arbitrasyon laban sa Tsina sa ilalim ng ''[[Kumbensiyon ukol sa Batas ng Dagat ng Mga Nagkakaisang Bansa|United Nations Convention on the Law of the Sea]]'' o UNCLOS. Noong 2016, nagpasiya ang hukumang arbitral na ang mga pag-aangkin ng Tsina ng makasaysayang mga karapatan sa loob ng ''nine-dash line'' ([[siyam na gatlang na guhit]]) ay walang bisa sa ilalim ng batas, ipinasiya na ang Bajo de Masinloc ay isang ''bato'' sa ilalim ng [[Kumbensiyon ukol sa Batas ng Dagat ng Mga Nagkakaisang Bansa|Artikulo 121(3)]] (na hindi lumilikha ng eksklusibong sonang ekonomiko), at kinilala ang tradisyonal na mga karapatan sa pangingisda ng kapuwa mga Pilipino at Tsinong maliliit na mangingisda; hindi ito nagpasiya hinggil sa usapin ng soberanya.<ref name="Inquirer 2016-07-122">{{Cite news |author=Matikas Santos |date=12 July 2016 |title=China's 'nine-dash line, historic rights' invalid–tribunal |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |url-status=live |access-date=23 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713162148/http://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |archive-date=13 July 2016}}</ref><ref name="PCApress">{{Cite press release|title=Press Release—The South China Sea Arbitration|date=12 July 2016|publisher=[[Permanent Court of Arbitration]]|url=https://docs.pca-cpa.org/2016/07/PH-CN-20160712-Press-Release-No-11-English.pdf|access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="PCAaward">{{cite web |date=12 July 2016 |title=Award in the Matter of the South China Sea Arbitration |url=https://docs.pca-cpa.org/2016/07/PH-CN-20160712-Award.pdf |access-date=21 September 2025 |website=PCA}}</ref> Matatagpuan ang karang may humigit-kumulang 370 kilometro (200 nmi) mula sa Luzon at inilalarawan ng Pilipinas bilang nasa loob ng eksklusibong sonang ekonomiko nito, isang paglalarawang tinututulan ng Tsina, na nag-aangking may soberanya sa katangian at sa mga karatig-tubigan nito. Mula noong 2023, nakaranas ang karang ng mga insidente ng lumulutang na harang at paulit-ulit na mga komprontasyon gamit ang water cannon; noong Setyembre 2025, inanunsyo ng Tsina ang '''Huangyan Island National Nature Reserve''' (Pambansang Laanang Kalikasan ng Pulo ng Huangyan), na nagbunsod ng mga protesta mula sa Pilipinas.<ref name="ReutersBarrier2023">{{cite news |date=25 September 2023 |title=Philippines removes Chinese barrier at disputed shoal in 'special operation' |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/philippines-remove-barrier-placed-by-china-south-china-sea-national-security-2023-09-25/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersFeb2024">{{cite news |date=26 February 2024 |title=Satellite images reveal floating barrier at mouth of disputed atoll in South China Sea |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/satellite-images-reveal-floating-barrier-mouth-disputed-atoll-south-china-sea-2024-02-26/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersWater2025">{{cite news |date=16 September 2025 |title=China fires water cannon at Philippine ships near Scarborough Shoal |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/china/china-fires-water-cannon-philippine-ships-south-china-sea-2025-09-16/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="APbarrier2023">{{cite news |date=25 September 2023 |title=Philippine coast guard says it removed barrier placed by China's coast guard in disputed shoal |work=AP News |url=https://apnews.com/article/68163cbe8c5b3ad7844dfecad71bce9c |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersWhat2025">{{cite news |date=11 September 2025 |title=What is the Scarborough Shoal and what is China planning there? |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/what-is-scarborough-shoal-what-is-china-planning-there-2025-09-11/ |access-date=21 September 2025}}</ref> Madalas na pinag-uusapan ang katayuan ng karang kasama ng ibang alitan sa teritoryo sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas tulad ng mga alitan tungkol sa [[Kapuluan ng Kalayaan]], at ang ''standoff'' sa Buhanginan ng Panatag noong 2012. Sinimulan ang 2012 na ''standoff'' ng Pilipinas sa paggamit ng mga barkong pandigma laban sa mga barkong pangisda ng mga Tsino na nakibahagi sa ilegal na pangingisda, na sinundan ng ''standoff'' sa mga barko ng Chinese Marine Surveillance, kaya nasakop ang pook ng mga hukbong pandagat ng Tsina.<ref>{{Cite news |date=9 May 2012 |title=Scarborough shoal standoff: A timeline |language=en |trans-title=Standoff sa buhanginan ng Panatag: Isang timeline |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/36003/scarborough-shoal-standoff-a-historicaltimeline |url-status=live |access-date=23 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423184902/https://globalnation.inquirer.net/36003/scarborough-shoal-standoff-a-historicaltimeline |archive-date=23 April 2020}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 Hunyo 2019 |title=TIMELINE: Skirmishes, standoffs, harassment in West Philippine Sea |trans-title=TIMELINE: Mga labanan, standoff, panliligalig sa Dagat Kanlurang Pilipinas |url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/232906-timeline-skirmishes-standoffs-harassment-west-philippine-sea |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221142940/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/232906-timeline-skirmishes-standoffs-harassment-west-philippine-sea |archive-date=21 Pebrero 2020 |access-date=23 Mayo 2020 |work=[[Rappler]] |language=en}}</ref> == Heograpiya == Ang Bajo de Masinloc ay bumubuo ng isang hugis-tatsulok na hanay ng mga bahura at bato na may perimetro na {{convert|46|km|mi|0|abbr=on}}. Sinasaklaw nito ang lawak na {{convert|150|km2|sqmi|0|abbr=on}}, kabilang ang isang panloob na danaw. Ang pinakamataas na bahagi ng karang, ang South Rock, ay may taas na {{convert|1.8|m|ftin|abbr=on}} sa ibabaw ng antas ng dagat kapag [[mataas ng tubig]]. Ang pinakamataas na bahagi ng karang, ang Timog Bato (''South Rock''), ay may taas na {{convert|1.8|m|ftin|abbr=on}} sa ibabaw ng antas ng dagat kapag mataas ang tubig. Sa hilaga ng Timog Bato ay may isang [[kanal (heograpiya)|kanal]], na may lapad na humigit-kumulang {{convert|370|m|ft|0|abbr=on}} at lalim na {{convert|9|-|11|m|ft|abbr=on}}, na nagsisilbing daanan patungo sa danaw. Napapalibutan ang danaw ng ilan pang mga batong korales, na bumubuo ng isang malaking karang.<ref name="zou1999" /> Matatagpuan ang karang nang humigit-kumulang {{convert|123|mi|km|abbr=on|order=flip}} sa kanluran ng [[Look ng Subic]]. Ang {{convert|5000|-|6000|m|adj=on|abbr=on}} lalim na [[Bambang ng Maynila]] (''Manila Trench'') ay matatagpuan sa pagitan ng karang at Luzon sa silangan. Ang pinakamalapit na kalupaan ay nasa [[Palauig|Palauig, Zambales]], sa Luzon, na matatagpuan {{convert|220|km|nmi|abbr=on}} sa gawing silangan.<ref name="Elleman2014" /> == Pandaigdigang batas == Ang doktrina ng intertemporal na batas ay itinatag matapos ang pasya sa [[Kaso ng Pulo ng Palmas]]. Sa ilalim ng doktrina, sinusuri ang mga karapatan sa ilalim ng kasunduan batay sa mga batas na umiiral noong panahong ginawa ang kasunduan, at hindi noong panahon na naganap ang alitan.<ref>The Evolutionary Interpretation of Treaties, Eirik Bjorgee, Oxford, p. 142 (2014)</ref> "Kung ang anumang pulo sa loob ng mga inilarawang hangganan ay natiyak na pagmamay-ari ng Hapon, Tsina, Gran Britanya (Great Britain), o Holland, ang Estados Unidos ay hindi makakakuha ng wastong titulo batay lamang sa tila pagkakasama nito sa pagsuko ng teritoryo ng Espanya."<ref>{{cite book|url = https://books.google.com/books?id=ZEsTAAAAYAAJ&dq=%22Were+any+island+within+those+described+bounds+ascertained+to+belong+in+fact+to+Japan%22&pg=PA382 | title=Spanish Diplomatic Correspondence and Documents 1896-1900 | last1=Ministerio De Estado | first1=Spain | date=1905 }}</ref><ref>{{cite book|url = https://books.google.com/books?id=k3G5DwAAQBAJ&dq=%22Were+any+island+within+those+described+bounds+ascertained+to+belong+in+fact+to+Japan%22&pg=PT156 | title=The acquisition of territory in international law: With a new introduction by Marcelo G. Kohen | isbn=978-1-5261-1718-2 | last1=Jennings | first1=R. Y. | date=June 2017 | publisher=Manchester University Press }}</ref><ref>{{cite book|chapter= Island of Palmas Case|page=845|title =Report of International Arbitral Awards|publisher =United Nations|year =2006|chapter-url=https://law.justia.com/cases/foreign/international/2-riaa-829.html|access-date=11 August 2024}}</ref> Ang pandaigdigang batas hinggil sa mga pag-aangkin ay nagkakaiba depende kung ang teritoryo ay pinaninirahan. Sa [[Kaso ng Pulo ng Palmas|kaso ng Pulo ng Palmas]] noong 1928, para sa mga pinaninirahang teritoryo, ipinasiya ng hukuman na “bagaman patuloy sa prinsipyo, ang soberanya ay hindi maaaring aktuwal na gamitin sa bawat sandali at sa bawat punto ng isang teritoryo. Ang pagkaantala at kawalan ng pagpapatuloy na naaayon sa pagpapanatili ng karapatan ay kinakailangang nagkakaiba depende kung ang mga sangkot ay mga pinaninirahang rehiyon o mga rehiyong walang naninirahan, o mga rehiyong napalilibutan ng mga teritoryo kung saan walang pagtatalo tungkol sa soberanya, o mga rehiyong maaaring marating, halimbawa, mataas na dagat.”<ref>{{cite book|chapter= Island of Palmas Case|page=840|title =Report of International Arbitral Awards|publisher =United Nations|year =2006|chapter-url=https://law.justia.com/cases/foreign/international/2-riaa-829.html|access-date=11 August 2024 |language=en}}</ref> Para sa mga teritoryong walang naninirahan, ipinasiya sa kaso ng Pulo ng Clipperton noong 1931 na “kung ang isang teritoryo, dahil sa ganap na itong walang naninirahan, ay mula sa unang sandali ng paglitaw roon ng estadong sumasakop ay nasa ganap at hindi pinagtatalunang pagtatapon ng estadong iyon, mula sa sandaling iyon ay dapat ituring na ganap ang pagkuha ng pagmamay-ari, at sa gayon ay kumpleto na ang pananakop. Ang katotohanang hindi isinagawa ng [Pransiya] ang kaniyang awtoridad doon sa isang positibong paraan ay hindi nangangahulugang nawala ang isang pagkuha ng teritoryo na ganap nang naisakatuparan.”<ref>Arbitral Award on the Subject of the Difference Relative to the Sovereignty over Clipperton Island, American Journal of International Law 26, No. 2 (April 1931); 390.</ref> Pinagtibay ang pasyang ito sa kaso ng Silangang Greenland noong 1933.<ref>Legal Status of Eastern Greenland (Norway v. Denmark), Permanent Court of International Justice, 1933, pp. 51-52, PCIJ Series A/B. 53</ref> Sa kaso ng Silangang Greenland sa pagitan ng Norway at Denmark, itinatag ang doktrina ng kritikal na petsa. Ipinasiya ng Permanent Court of International Justice (PCIJ) na ang proklamasyon ng Norway noong Hulyo 10, 1931 na nagsasabing inaangkin nito ang Silangang Greenland ay ang “kritikal na petsa” sa kasong iyon.<ref>Legal Status of Eastern Greenland (Norway v. Denmark), Permanent Court of International Justice, 1933, PCIJ Series A/B. No. 53</ref> Sa ilalim ng prinsipyo ng ''[[Uti possidetis juris|uti possidetis juris]]'', dapat igalang ng lahat ng estado ang mga hangganan ng mga dating kolonya. Itinatag ito matapos ang kaso ng Frontier Dispute sa pagitan ng Burkina Faso at Mali. Ipinasiya ng ICJ na ang ''uti possidetis juris'' ay isang “pangkalahatang prinsipyo na lohikal na nauugnay sa pagkakamit ng kalayaan, saan man ito maganap. Ang malinaw na layunin nito ay pigilan ang kalayaan at katatagan ng mga bagong estado na malagay sa panganib dahil sa mga alitang magkakapatid na dulot ng paghamon sa mga hangganan kasunod ng pag-alis ng namamahalang kapangyarihan… “Ang layunin nito, noong panahong nakamit ng mga dating kolonya ng Espanya sa Amerika ang kanilang kalayaan, ay pigilan ang anumang mga plano ng mga kapangyarihang kolonyal na hindi Amerikano na maaaring maghangad sa mga rehiyong itinalaga ng dating estadong metropolitano sa isang dibisyon o iba pa, ngunit na nanatiling walang naninirahan o hindi pa natutuklasan.”<ref>{{Cite web |title=uti possidetis juris |url=https://www.law.cornell.edu/wex/uti_possidetis_juris |access-date=2024-08-02 |website=LII / Legal Information Institute |language=en}}</ref> Sa pandaigdigang batas, hindi maaaring magtatag ng titulo sa teritoryo ang mga mapa maliban kung kalakip ang mga ito sa isang kasunduan. Bukod dito, ang mga mapang unilateral na ginawa ng isang estado, kahit hindi kalakip ng isang kasunduan, ay maaaring magbigkis sa estadong gumawa nito kung ang mga ito ay “salungat sa interes nito.” Itinatag ito sa kaso ng Delimitation of the Border between the State of Eritrea and Ethiopia noong 2002, at pinagtibay sa arbitrasyon ng Pedra Blanca sa pagitan ng Malaysia at Singapore noong 2008, nang ipasiya ng ICJ: “Nananatiling totoo ang pahayag ng heograpikal ang mapa, lalo na kapag ang estadong naaapektuhan nang salungat ay siya mismo ang gumawa at nagpalaganap nito, kahit laban sa sarili nitong interes.”<ref>Case Concerning Sovereignty over Pedra Blanca/Pulau Batu Puteh, Middle Rocks and South Ledge, Malaysia v.Singapore, ICJ, May 23, 2008.</ref> == Kasaysayan == [[File:Carta_Hydrographica_y_Chorographica_de_las_Yslas_Filipinas_Dedicada_al_Rey_Nuestro_Señor_por_el_Mariscal_d._Campo_D._Fernando_Valdes_Tamon_Cavallº_del_Orden_de_Santiago_de_Govor._Y_Capn.jpg|thumb|Ipinapakita ng [[Mapa ng Velarde|mapa ng Velarde]] noong 1734 ang ''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> ''Lumbay'', ''Los Bajos de Paragua'', pati na rin ang ''[[Borneo|Borney]]''. Ang mapa ay isa sa mga pangunahing ebidensiya sa kaso ng ''[[Pilipinas v. Tsina]]'' sa PCA laban sa tinatawag na nine-dash line na mga pag-aangkin ng Tsina.<ref name=":0">{{Cite web |date=20 September 2019 |title=Ever heard of the 1734 Murillo Velarde map and why it should be renamed? |url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/240646-why-we-should-rename-1734-murillo-velarde-map/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927034721/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/240646-why-we-should-rename-1734-murillo-velarde-map |archive-date=27 September 2019 |access-date=6 May 2020 |work=[[Rappler]]}}</ref>]] [[File:Galit_panacot_lumbay.png|thumb|''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> at ''Lumbay'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1734]] [[File:Galit, Panacot, Lumbay, and Scarborough Shoal.png|thumb|''Galit'', ''Panacot'', ''Lumbay'', at ''Scarborough Shoal'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1794]] [[File:Scarboro_from_Mannevillette.png|thumb|Bajo de Masinloc (''Scarborough Shoal''), kasama ang ''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> at ''Lumbay'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1810, na orihinal na inilathala noong 1771.<ref name=1771map>{{cite web|url=https://www.raremaps.com/gallery/detail/39979/a-chart-of-the-china-sea-inscribed-to-monsr-dapres-de-mann-dapres-de-mannevillette-dalrymple|title=A Chart of the China Sea Inscribed to Monsr. d'Apres de Mannevillette the Ingenious Author of the Neptune Oriental: As a Tribute Due to his Labours for the Benefit of Navigation; and in acknowledgement of his many signal Favours to A. Dalrymple|date=1771|publisher=Alexander Dalrymple}}</ref>]] [[File:Philippine Island - Luzon Island - NARA - 68157141.jpg|thumb|Aerial na tanawin ng Bajo de Masinloc (1938)]] Ang pangalang Ingles ng Bajo de Masinloc (''Scarborough Shoal'') ay hinango mula sa barkong pangkalakal na sibilyan ng Britanya na Scarborough, na sumadsad sa bahura noong Setyembre 12, 1748.<!--{{efn|name=ScarboroughDateAmbiguity}}--> Naniniwala ang Pilipinas na tumutukoy ito sa isa sa tatlong pulo, ang Galit (“galit”), Panacot (panakot, “banta”), at Lumbay (lumbáy, “kalungkutan”), na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa ng Velarde noong 1734,<ref name="auto">{{Cite news|url=https://mb.com.ph/2024/2/9/amplifying-the-true-narrative-of-the-west-philippine-sea|title='Amplifying the true narrative of the West Philippine Sea'|author=Florangel Rosario Braid |date=January 13, 2025|newspaper=Manila Bulletin |language=en}}</ref> kasama ang iba pang mga mapa na naglalarawan sa Bajo de Masinloc, Galit, Panacot, at Lumbay na inilathala sa kaparehong panahon.<ref>{{cite web|url=https://www.raremaps.com/gallery/detail/39979/a-chart-of-the-china-sea-inscribed-to-monsr-dapres-de-mann-dapres-de-mannevillette-dalrymple|title=A Chart of the China Sea Inscribed to Monsr. d'Apres de Mannevillette the Ingenious Author of the Neptune Oriental: As a Tribute Due to his Labours for the Benefit of Navigation; and in acknowledgement of his many signal Favours to A. Dalrymple|publisher=Jean Baptiste Nicholas D. D'Apre de Mannevillette|access-date=12 November 2024|location=Paris|edition=1775 |language=en}}</ref> Ilang bansa ang gumawa ng mga makasaysayang pag-angkin sa paggamit ng Bajo de Masinloc. Noong Abril 1800, pinangalanan itong '''Bahura ng Maroona''' (''Maroona Shoal'') matapos suriin ng ''Santa Lucía'', isang frigatang pandigma ng Espanya sa ilalim ng mga utos ni Almirante [[Alejandro Malaspina|Malaspina]], at ginamit ang pangalang ito sa isang tsart noong 1808, ngunit kalaunan ay pinalitan sa Pilipinas ng pangalang '''''Bajo de Masinglo'''''.<ref name=Bonnet2012>{{cite book|first1 =François-Xavier |last1 = Bonnet |title =Les Notes de l'Irasec n°14 - Irasec's Discussion Papers #14 Geopolitics of Scarborough Shoal |publisher =IRASEC, Bangkok |date=November 2012 |url=https://www.irasec.com/Geopolitics-of-Scarborough-Shoal |archive-url=https://web.archive.org/web/20230130184552/https://www.irasec.com/Geopolitics-of-Scarborough-Shoal|access-date=July 12, 2024 |archive-date=January 30, 2023 |url-status=live|pages=1–42}}</ref>{{rp|8}} Ang pangalang “''Maroona Shoal''” (Bahura ng Maroona) ay ginagamit pa rin kasabay ng ibang pangalan sa mga tsart pangkaragatan sa wikang Ingles noong 1889.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|9}} Noong 1734, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang unang edisyon ng mapa ng Velarde, na nagpapakita ng mga lokasyong kabilang sa teritoryo ng [[Pilipinas]]. Ayon sa Pilipinas, ipinapakita ng mapa ang aktuwal na soberanya sa Bajo de Masinloc (na tinatawag na Panacot sa mapa) at sa [[Kapuluan ng Kalayaan]] (na tinatawag na Los Bajos de Paragua), at ito ang pinakamaagang mapa na nagpapakita ng soberanya sa mga nabanggit na teritoryo.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=UKf8iQ1Vje4 |title=Philippine Island Territories in the West Philippine Sea |date=2024-06-08 |work=Institute for Maritime and Ocean Affairs |access-date=2024-08-02 |via=YouTube}}</ref><ref name="auto"/><ref>{{cite book |last1=Storms |first1=Martijn |last2=Cams |first2=Mario |last3=Demhardt |first3=Imre Josef |last4=Ormeling |first4=Ferjan |title=Mapping Asia: Cartographic Encounters Between East and West: Regional Symposium of the ICA Commission on the History of Cartography, 2017 |date=13 May 2019 |publisher=Springer |isbn=978-3-319-90406-1 |page=92 |url=https://books.google.com/books?id=6VdiDwAAQBAJ&pg=PA92 |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Vitug |first1=Marites Dañguilan |title=Rock Solid: How the Philippines Won Its Maritime Case against China |date=21 November 2018 |publisher=Ateneo de Manila University Press |isbn=978-971-550-887-2 |url=https://books.google.com/books?id=BMZ6DwAAQBAJ&pg=PT95 |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref><ref name="auto1">{{Cite journal |author=Li Xiaocong |script-title=zh:从古地图看黄岩岛的归属 |language=zh |trans-title=Viewing the Ownership of Huangyan Island from Ancient Maps |journal=Journal of Nanjing University (Philosophy, Humanities and Social Sciences) |issue=4 |year=2015 |url=http://www.zggds.pku.edu.cn/004/001/291.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624091547/http://www.zggds.pku.edu.cn/004/001/291.pdf |archive-date=24 June 2016}}</ref> Ang kasalukuyang pangalang Ingles ng mga karang ay pinili ni Kapitan [[Philippe d'Auvergne|Philippe D'Auvergne]], na ang [[Kompanya sa Silangang Indiya]] [[East Indiaman|''East Indiaman'']] [[Scarborough (barkong EIC noong 1740)|''Scarborough'']] ay panandaliang sumadsad sa isa sa mga bato noong Setyembre 12, 1748, bago nagpatuloy sa paglalayag patungong Tsina.<!--{{efn|name=ScarboroughDateAmbiguity}}--> May mga mapa ng [[Dinastiyang Qing]] na batay sa isang akda noong 1767 na nagpapakita ng maraming pulo sa [[Dagat Timog Tsina]]. Ang mga pinakamalalayo ay malapit sa baybayin ng [[Hainan|Pulo ng Hainan]] at sa kalupaan ng Tsina (''Mainland China''), sa halip na sa mga pulo malapit sa Kapuluan ng Kalayaan o Bajo de Masinloc.{{Efn|Dalawang mapa ng Dinastiyang Qing ang nasa Library of Congress ng Estados Unidos. Pareho silang nakatala sa katalogo bilang mga mapa na nilikha mula sa orihinal na akda noong 1767.<ref>{{cite web|publisher=Library of Congress|url=https://www.loc.gov/search/?fa=contributor:huang,+qianren|title= Library of Congress:Search:Contributer Huang, Qianren|access-date=19 July 2024}}</ref>}} Noong 1771, inilathala ni Jean-Baptiste Nicolas Denis d'Après de Mannevillette ang isang mapa ng Dagat Tsina na kinabibilangan ng Bajo de Masinloc, kasama ang tatlong hindi pinangalanang bahura na malapit sa baybayin ng Luzon.<ref name=1771map /> Nagsagawa ang pamahalaang kolonyal ng Espanya ng [[Kapitaniya Heneral ng Pilipinas]] ng unang pagsusuri sa Bajo de Masinloc noong Mayo 4, 1792. Ang pagsusuring ito, na pinamagatang ''Plano de la Navigación'', ay isinagawa ni [[Alejandro Malaspina]] sakay ng barkong Santa Lucía, kasama ang mga Pilipino.<ref>{{Cite web | url=https://www.imoa.ph/imoawebexhibit/Splices/The%20Historical%20Facts%20in%20the%20WPS-page45.pdf | title=1792 Plano de la Navigacion | website=www.imoa.ph | access-date=19 June 2024 | archive-date=29 May 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190529140016/http://www.imoa.ph/imoawebexhibit/Splices/The%20Historical%20Facts%20in%20the%20WPS-page45.pdf | url-status=dead }}</ref> Ipinapakita ng isang tsart na inilathala noong 1794 ang Bajo de Masinloc nang may ilang detalye, kasama ang petsa ng insidente ng pagsadsad, habang ang Galit, Panacot, at Lumbay ay ipinapakita lamang bilang mga putol-putol na balangkas.<ref>{{cite web|url=https://catalogue.nla.gov.au/catalog/4778119|title=A chart of the China Sea, and Philippine Islands, with the Archipelagos of Felicia and Soloo, shewing the whole tract comprized between Canton and Balambangan with the soundings, shoals, rocks, & ca. [cartographic material] / composed from an original drawing communicated by Capt. Robert Carr, and compared with the map of Pedro Murillo de Velarde, engraved at Manilla in 1734, as well as with the surveys of several British navigators |publisher=National Library of Australia|date=1794}}</ref> Noong 1808, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1808, na nagpapakita sa soberanong teritoryo ng Pilipinas, kabilang ang Bajo de Masinloc at Kapuluan ng Kalayaan, na kinilala ng internasyunal na komunidad. Noong 1875, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang mas kumpletong edisyon ng ''Carta General del Archipiélago Filipino'' upang tukuyin ang opisyal na teritoryo ng Pilipinas.<ref name="mb.com.ph">{{Cite web |title='Amplifying the true narrative of the West Philippine Sea' |url=https://mb.com.ph/2024/2/9/amplifying-the-true-narrative-of-the-west-philippine-sea |access-date=2024-08-02 |website=Manila Bulletin |date=9 February 2024 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bondoc |first=Jarius |title=Panatag is proven PH territory; China claims it by bogus history |url=https://www.philstar.com/the-freeman/opinion/2024/03/27/2343536/panatag-proven-ph-territory-china-claims-it-bogus-history |access-date=2024-08-02 |website=Philstar |language=en}}</ref> Matapos ang [[Digmaang Kastila–Amerikano|Digmaang Espanyol-Amerikano]], isinuko ng Espanya noong 1898 ang Pilipinas sa [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] sa pamamagitan ng [[Kasunduan sa Paris (1898)]], na may mga mapa bilang kalakip nito. Malinaw na ipinapakita ng mapa na hindi kabilang sa depinisyon ng teritoryo ng Pilipinas sa kasunduan ang Bajo de Masinloc. Dahil nanatili sa ilalim ng kontrol ng Espanya ang ilang bahagi ng [[Tawi-Tawi]] sapagkat nasa labas ang mga ito ng mga hangganan ng kasunduan. Nagbunsod ito sa paglagda sa [[Kasunduan sa Washington (1900)]], na ayon sa Pilipinas ay naglipat nang retroaktibo ng Bajo de Masinloc, Kapuluan ng Kalayaan, at natitirang bahagi ng Tawi-Tawi sa Estados Unidos bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas. Matapos ang [[Digmaang Kastila–Amerikano|Digmaang Espanyol-Amerikano]], isinuko ng Espanya noong 1898 ang Pilipinas sa [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] sa pamamagitan ng [[Kasunduan sa Paris (1898)]], na may mga mapa bilang kalakip nito. Malinaw na ipinapakita ng mapa na hindi kabilang sa depinisyon ng teritoryo ng Pilipinas sa kasunduan ang Bajo de Masinloc. Dahil nanatili sa ilalim ng kontrol ng Espanya ang ilang bahagi ng [[Tawi-Tawi]] sapagkat nasa labas ang mga ito ng mga hangganan ng kasunduan. Nagbunsod ito sa paglagda sa [[Kasunduan sa Washington (1900)]], na ayon sa Pilipinas ay naglipat nang retroaktibo ng Bajo de Masinloc, Kapuluan ng Kalayaan, at natitirang bahagi ng Tawi-Tawi sa Estados Unidos bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas. Naniniwala ang mga manunuri na ang Kasunduan sa Washington (1900) ay tumukoy lamang sa mga pulo ng Sibutu at Cagayan de Sulu, gayundin sa Bajo de Masinloc.<ref name="mb.com.ph"/> Sa kaso ng Islas Palmas, muling iginiit ng Estados Unidos, bilang kinatawan ng teritoryo ng Pilipinas, sa isang ''memorandum'' na ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1875 ay “kapwa opisyal na mapa ng Amerika at opisyal na mapa ng Espanya” ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{cite news |last=Mateo |first=Janvic |date=September 3, 2024 |title=DND gets copy of 1875 map of Philippines |url=https://www.philstar.com/headlines/2024/09/03/2382494/dnd-gets-copy-1875-map-philippines |work=The Philippine Star |access-date=August 6, 2026}}</ref> Ayon sa Pilipinas, nag-oobliga ito sa Estados Unidos na kilalanin ang Bajo de Masinloc at Kapuluan ng Kalayaan bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{Cite web |last=Bondoc |first=Jarius |title=Carpio debunks China lie about owning Spratlys |url=https://www.philstar.com/opinion/2023/10/18/2304571/carpio-debunks-china-lie-about-owning-spratlys |access-date=2024-08-02 |website=Philstar |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=de la Vega |first=Chito |date=2023-11-11 |title=Analysis: The most complicated dispute in the world |url=https://www.rappler.com/voices/thought-leaders/analysis-the-most-complicated-dispute-in-the-world/ |access-date=2024-08-02 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> Mula 1899 hanggang 1902, muling inilathala at muling inilabas ng Kagawaran ng Digmaan ng Estados Unidos sa teritoryo ng Pilipinas nang apat na beses ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1875, na may mga na-update na katangian tulad ng mga linya ng telegrapo ng militar at kable, mga linya ng [[Eastern Cable Company]], at mga hangganan ng mga kagawaran ng militar. Ayon sa Pilipinas, isinama sa mga mapa ang Bajo de Masinloc bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{Cite web |title=1901 U.S. War Department Map of the Philippines |url=https://www.geographicus.com/P/AntiqueMap/ArchipielagoFilipino-wardept-1901 |access-date=2024-08-02 |website=Geographicus Rare Antique Maps |language=en}}</ref> Noong 1909, pinangunahan ng Tsina sa ilalim ng Dinastiyang Qing ang isang ekspedisyon sa Kapuluang Paracel, at sa unang pagkakataon ay pormal na ipinahayag ang pag-angkin nito sa mga ito.<ref name=Tonnesson2006>{{cite journal|first1 =Stein|last1 =Tonnesson|via =International Peace Research Institute, Oslo|url =https://www.scribd.com/doc/56468/The-South-China-Sea-in-the-Age-of-European-Decline |title =The South China Sea in the Age of European Decline|archive-url =https://web.archive.org/web/20160305181104/https://www.scribd.com/doc/56468/The-South-China-Sea-in-the-Age-of-European-Decline|archive-date= 2016-03-05 |pages= 1–41|journal= Modern Asian Studies|publisher=Cambridge University Press, United Kingdom|year =2006|access-date= 2009-04-13|doi =10.1017/S0026749X06001727|volume =40|issue =1|url-access =subscription}}</ref>{{rp|p=8}}<ref>{{cite web|url=https://cimsec.org/chinas-claim-spratly-islands-just-mistake/|title=China's Claim to the Spratly Islands is Just a Mistake|author=Bill Hayton|publisher=CIMSEC|date=May 16, 2018|quote=In the end, the Chinese government decided that it could not prove a claim to the Spratlys}}</ref> Ang pandaigdigang paglilitis hinggil sa pagsagip na nagresulta sa pagkawasak ng barkong Suweko na ''Nippon'' noong Mayo 8, 1913, sa Bajo de Masinloc ay dininig at kinilala ng mga umaangkin sa Pilipinas.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|p=9}} Noong dekada 1930, ang [[Republika ng Tsina (1912–1949)|Republika ng Tsina]] at ang [[Pamahalaang Insular ng Kapuluang Pilipinas]], nang hindi alam ginagawa ng isa't isa, ay nagsagawa ng mga hakbang ng pag-angkin sa Bajo de Masinloc.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|p=4}} Noong Abril 1935, naglathala ang Tsina ng isang mapa na kasama ang Bajo de Masinloc sa bilang bahagi ng teritoryo nito.<ref name="Bonnet2012" />{{rp|p=15}} Noong 1935, pinasinayaan ang [[Komonwelt ng Pilipinas]] sa ilalim ng [[Saligang Batas ng Pilipinas|Konstitusyon ng Pilipinas ng 1935]], na muling nagpatibay sa mga pag-aangkin ng Pilipinas sa teritoryo alinsunod sa Kasunduan sa Paris ng 1898, Kasunduan sa Washington ng 1900, at Kasunduan ng Estados Unidos–Reyno Unido ng 1930.<ref>{{Cite web | url=https://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/the-1935-constitution/ | title=The 1935 Constitution | website=www.officialgazette.gov.ph}}</ref><!--tala para sa mga editors—ang mga sumunod na konstitusyon ng Pilipinas noong 1971 at 1986 ay hindi direktang bumabanggit sa mga kasunduang ito; tingnan ang https://link.springer.com/article/10.1007/s12180-009-0003-5--> Noong 1938, hiniling ng Komonwelt ng Pilipinas sa [[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]] na tukuyin ang pagmamay-ari ng Bajo de Masinloc, ngunit walang dokumentaryong ebidensiya ng isang opisyal na pag-angkin ng Pilipinas sa Bajo de Masinloc.<ref>{{cite book |last1=Scheiber |first1=Harry N. |url=https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ |title=Science, Technology, and New Challenges to Ocean Law |last2=Kraska |first2=James |last3=Kwon |first3=Moon-Sang |date=24 July 2015 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-29961-0 |pages=[https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ&pg=PA405 405]-[https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ&pg=PA406 406] |language=en |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref> Noong 1943, inilathala ng Tsina ang ''"China Handbook (1937–1943)"'' noong [[Ikalawang Digmaang Sino-Hapones]], na nagsasaad na ang pinakatimog na punto ng bansa ay ang “Pulo ng Triton ng Kapuluang Paracel.” ("Triton Island of the Paracel Group")<ref>China Handbook (1937-1943). The Chinese Ministry of Information.</ref> Noong 1947, binago ng Tsina ang nilalaman nito at sa unang pagkakataon sa kasaysayan, inangkin ang Kapuluan ng Kalayaan bilang pinakatimog na teritoryo nito. Sa ''China Handbook'' noong 1947, partikular na kinilala ng Tsina na pinagtatalunan ang pagmamay-ari sa Kapuluan ng Kalayaan sa pagitan ng Tsina, Pilipinas, at [[Indotsinang Pranses]].{{efn|Ang orihinal na sanggunian para sa pahayag na ito ay <ref>China Handbook (1947). The Chinese Ministry of Information.</ref> Posibleng ang aktuwal na sanggunian ay *China Handbook 1937–1945, New Edition with 1946 Supplement*. Ipinagsama-sama ng Chinese Ministry of Information. New York: Macmillan Co.; 1947. Pp. xvi, 844. <!---nakatalâ sa Cambridge Core: paghahanap sa "China Handbook 1947"--->}} Nagsagawa ang pamahalaan ng Pilipinas ng isang oseanograpikong pagsisiyasat noong 1957, at noong 1965, itinaas ang watawat ng Pilipinas sa bahura.<ref>{{cite book |last=Rosen |first=Mark E. |title=Philippine Claims in the South China Sea: A Legal Analysis |date=August 2014 |publisher=[[CNA (nonprofit)|CNA]] |pages=25–26 |url=https://www.cna.org/cna_files/pdf/iop-2014-u-008435.pdf |access-date=12 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161209173557/https://www.cna.org/CNA_files/PDF/IOP-2014-U-008435.pdf |archive-date=9 December 2016 |language=en}}</ref> Sa isang artikulo noong Pebrero 18, 1980, kinumpirma ng ''[[Beijing Review]]'' na nagtayo ang astronomong si [[Guo Shoujing]] ng isang obserbatoryo sa Kapuluang Paracel, at hindi sa Bajo de Masinloc.<ref>{{Cite journal | title=China's Indisputable Sovereignty Over the Xisha and Nansha Islands | journal=Beijing Review | issue=7 | date=18 February 1980 | url=https://s3.documentcloud.org/documents/3009524/China-S-Indisputable-Sovereignty-Over-the-Xisha.pdf |language=en}}</ref> Nang magtayo ang [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] ng mga pasilidad sa [[Bahura ng Panganiban]] sa loob ng Eksklusibong Sonang Ekonomiko ng Pilipinas noong 1995, itinulak ng Tagapayo sa Pambansang Seguridad na si [[Jose T. Almonte]] ang pagtatayo ng isang [[parola]] sa Bajo de Masinloc upang patatagin ang pag-aangkin ng Pilipinas. Ang ilang bahagi ng parola ay naunang ginawa sa kalupaan ng Pilipinas, ngunit ayon kay Almonte, nahinto ang proyekto dahil sa mga panloob na kadahilanang pampolitika at upang maiwasang makagalit ang Tsina.<ref name="NPR 20 May 2016">{{cite news |last=Sullivan |first=Michael |title=Could A Lighthouse Have Prevented South China Sea's Latest Flashpoint? |url=https://www.npr.org/2016/05/20/478804541/unfished-lighthouse-leaves-the-philippines-feeling-vulnerable |access-date=9 June 2021 |work=NPR.org |date=20 May 2016 |language=en}}</ref> === Pag-kontrol ng Tsina sa Bajo de Masinloc === Ang ugnayan ng Tsina at Pilipinas sa Bajo de Masinloc ay umunlad sa paglipas ng panahon sa pamamagitan ng ilang yugto. Ang bawat yugto ay hinubog ng mga estratehiyang diplomatiko, panloob na politika, at mga pagbabago sa kakayahang pandagat. Bago ang komprontasyon noong 2012, karaniwang nangingisda ang mga mangingisdang Pilipino at Tsino sa paligid ng bahura nang kaunti lamang ang pakikialam mula sa alinmang pamahalaan. Pinanatili ng dalawang estado ang kani-kanilang mga pag-aangkin sa teritoryo, ngunit impormal ang pang-araw-araw na mga gawain, at hindi pambihira ang mga kooperatibong ugnayan sa kabila ng mga umiiral na tensiyon.<ref name="auto2">{{Cite journal |last=Bautista |first=Lowell B. |date=2013-09-30 |title=The Philippine Claim to Bajo de Masinloc in the Context of the South China Sea Dispute |url=http://journal.yiil.org/home/archives_v6n2_08 |journal=Journal of East Asia and International Law |language=en |volume=6 |issue=2 |doi=10.14330/jeail.2013.6.2.08 |issn=1976-9229|doi-access=free}}</ref> Nagsimulang magbago ang relatibong kapanatagan nito noong huling bahagi ng dekada 2000, nang isagawa ng magkabilang panig ang pagpapalawak ng pagpapatrolya sa dagat upang protektahan ang mga pangisdaan at ipatupad ang pamamahala sa mga yamang-dagat sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas o sa Dagat Timog Tsina. Pinaigting ng Pilipinas ang pagmamanman sa lugar bilang tugon sa labis na pangingisda at presensiya ng mga dayuhang trawler, na binibigyang-diin ang pagpapatupad ng mga lokal na batas sa loob ng inaangkin nitong Eksklusibong Sonang Ekonomiko.<ref>{{Cite web |author=MARK MERUEÑAS |date=2011-08-16 |title=Supreme Court upholds PHL 2009 Baselines Law |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/229617/supreme-court-upholds-phl-2009-baselines-law/story/ |access-date=2025-12-08 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> Pinaigting ng Tsina ang pagmamanman sa mga itinuturing nitong pangisdaan, at nagtalaga ng mga pananagutan sa iba't ibang ahensiya para sa pagmamanman sa dagat, pangisdaan, at pagpapatupad ng batas.<ref>{{Cite web |last=Mastro |first=Oriana Skylar |title=Military Confrontation in the South China Sea |url=https://www.cfr.org/report/military-confrontation-south-china-sea |access-date=2025-12-08 |website=Council on Foreign Relations |date=20 May 2020 |language=en}}</ref> Ang mga institusyonalisasyong ito ay nagdulot ng mas madalas na mga opisyal na pagtatagpo sa dagat, na naglatag ng daan para sa mga sumunod na alitan.<ref>{{Cite journal |last1=Montiel |first1=Cristina J. |last2=Dela Paz |first2=Erwine |date=2020-05-26 |title=Constructing politicized national identities: identity positioning by US, China, and Philippine opinion editorials on the Scarborough Shoal conflict |url=https://doi.org/10.1080/14608944.2019.1634031 |journal=National Identities |volume=22 |issue=3 |pages=225–244 |doi=10.1080/14608944.2019.1634031 |bibcode=2020NatId..22..225M |issn=1460-8944|url-access=subscription |language=en}}</ref> Matapos makamit ng Tsina ang epektibong kontrol sa pagpasok sa lugar noong 2012, naging mas istrukturado ang mga interaksiyon. Nagsagawa ang mga awtoridad ng Tsina ng regular na pagpapatrolya malapit sa bunganga ng look upang subaybayan ang mga paparating na sasakyang-dagat, na inilalarawan nila bilang mga karaniwang tungkuling pampangasiwaan. Iginiit ng Pilipinas na nililimitahan ng mga hakbanging ito ang pagpapatupad nito ng batas at mga gawaing pangkapaligiran, at idokumento nito ang mga insidente kung saan hindi nakapasok sa bahura ang mga pangkat ng pananaliksik at mga yunit ng Tanod Baybayin, na nag-udyok sa mga diplomatikong protesta. Ang mga unang pagsisikap na diplomatiko na naglalayong isaayos ang mga tensiyon ay nagbunga ng limitadong resulta. Sinikap ng mga nagtatrabahong pangkat na maiwasan ang hindi pagkakaunawaan at magtatag ng mga hakbang sa pagbuo ng tiwala, tulad ng pag-iwas sa hindi sinasadyang banggaan at pag-uugnay ng mga iskedyul ng pagpapatrolya. Gayunman, dahil sa mga hindi pagkakasundo hinggil sa hurisdiksiyon at paggigiit ng Tsina na naaayon sa batas ang presensiya nito, nanatiling higit na simboliko ang mga pagsisikap nito.<ref>{{Cite journal |last1=Pagulong |first1=Charmie Joy |last2=Serafica |first2=Gladys G. |date=2016 |title=Philippine Media's Coverage of International Maritime Conflict as Seen Through the Scarborough Shoal Standoff |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/aspp.12280 |journal=Asian Politics & Policy |language=en |volume=8 |issue=4 |pages=635–641 |doi=10.1111/aspp.12280 |issn=1943-0787|url-access=subscription }}</ref> Nakaimpluwensiya rin sa mga ugnayan ang mga usaping pang-ekonomiya at kabuhayan. Ang Bajo de Masinloc ay mahalagang pinagkukunan ng kita para sa mga pamayanang baybayin sa Pilipinas, kabilang ang Zambales at Pangasinan. Matapos ang 2012, ang paghihigpit sa pagpasok sa lugar ay nagdulot ng pagbabago-bago sa dami ng huling isda sa mga lokal na pangisdaan, na nagtulak sa mga mangingisdang Pilipino na maglayag nang mas malayo sa pampang nang mas magastos at mas panganib. Ipinangatwiran ng Tsina na naglalayong pangalagaan ng mga regulasyon nito ang mga yamang-dagat, samantalang iginiit ng Pilipinas na nilalabag ng mga ito nang unilateral ang mga karapatan ng mga mangingisda nito.<ref name="auto2"/> Ang mga pagbabago sa patakarang panlabas ng Pilipinas ay nakaimpluwensiya sa tono ng pakikipag-ugnayang bilateral. Nagpalipat-lipat ang Maynila sa pagitan ng pasibong diplomasya, mga lihim na negosasyon, at mga panukala para sa pagbabahagi ng mga yamang-dagat, kasabay ng mga hakbang sa pagpapanatili ng kalinawan at pakikipag-ugnayan sa mga internasyunal na kasosyo.<ref>{{Cite news |date=2016-07-12 |title=South China Sea: Tribunal backs case against China brought by Philippines |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-36771749 |access-date=2025-12-08 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> Iginiit ng Tsina na ang pakikialam ng mga panlabas na panig ay nagpapakomplikado sa usaping itinuturing nitong usaping bilateral, samantalang itinuring ng Pilipinas na mahalaga ang internasyunal na suporta upang mapanatili ang mga karapatang pandagat nito.<ref>{{Cite web |title=South China Sea Arbitration Ruling: What Happened and What's Next? |url=https://www.uscc.gov/research/south-china-sea-arbitration-ruling-what-happened-and-whats-next |access-date=2025-12-08 |website=USCC |language=en}}</ref> == Talababa == {{Notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga kawing panlabas== *[http://google.com/search?q=cache:5JHbkWVJCGsJ:www.vic-info.org/RegionsTop.nsf/81e4712fc4dc16ef8a25699f00062d91/bf966118eea663690a256c23006c0c90/%24FILE/Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate%2B9-2-02web.doc+Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate&hl=en&gl=us&ct=clnk&cd=1&client=firefox-a Isang VirtualInformationCenter na naglalaman ng marami pang sanggunian]{{dead link|date=April 2012|url=http://google.com/search?q=cache:5JHbkWVJCGsJ:www.vic-info.org/RegionsTop.nsf/81e4712fc4dc16ef8a25699f00062d91/bf966118eea663690a256c23006c0c90/%24FILE/Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate%2B9-2-02web.doc+Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate&hl=en&gl=us&ct=clnk&cd=1&client=firefox-a}} *[http://www.lib.utexas.edu/maps/middle_east_and_asia/schina_sea_88.jpg Mapa ng Dagat Kanlurang Pilipinas na ipinapakita ang Buhanginan ng Panatag] *[http://maps.google.com/maps/ms?hl=en&t=k&ie=UTF8&msa=0&msid=112047810770307867127.0004460b96d655257cc9c&ll=18.271086,117.641602&spn=9.255025,20.566406&z=6 Ipinapakita ng Google Map ang posisyon ng Buhanginan ng Panatag sa Pilipinas at Tsina] *[http://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf Scarborough Shoal, a new Sino-Philippine conflict] (isang artikulo) *[https://web.archive.org/web/20071209174605/http://www.panoramio.com/photo/5875571 Isang marker ng Tsino na inilagay sa Buhanginan ng Panatag](itinago mula sa noong 2011-05-19) *[https://web.archive.org/web/20120621044715/http://www.panoramio.com/photo/54687130 Isang batong marker ng "South China Sea Scientific Expedition" na inilagay ng [[State Bureau of Surveying]], [[National Earthquake Bureau]] at [[National Bureau of Oceanography]] ng Tsina] *[http://pic.news.sohu.com/group-274150.shtml Mga larawan na nagpapakita ng pagaagawan sa pagitan ng Tsina at Pilipinas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120421055923/http://pic.news.sohu.com/group-274150.shtml |date=2012-04-21 }}<br> [[Kaurian:Mga pulo]] [[Kategorya:Mga pulo ng Dagat Timog Tsina]] [[Kategorya:Mga pulo ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Tsina]] {{Philippines political divisions}} 777p6h0m1oaerq0iqi1tanclsg0kflo 2220586 2220585 2026-08-16T05:44:13Z KyutKoTalaga 152379 2220586 wikitext text/x-wiki {{Infobox Disputed Islands | plural = | name = Buhanginan ng Panatag | image name = Scarborough Shoal Landsat.jpg | image caption = Larawan ng Buhanginan ng Panatag mula sa NASA | image size = 250px | locator map = | map-custom = | native name = | native name link = | other_names = '''Scarborough Shoal'''<br/>'''Bajo de Masinloc'''<br/>'''Pulo ng Huang​yan'''​<br/>'''Minzhu Jiao'''<br/> | location = [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]] | coordinates = {{coord|15|11|N|117|46|E|name=Scarborough Shoal}} | archipelago = {{convert|150|km2|mi2}} | total islands = | major islands = | area = | length = | width = | coastline = | highest mount = Timog Bato o ''South Rock'' | elevation = {{convert|3|m|ft}} | country = Tsina (Republikang Bayan ng Tsina) | country admin divisions title = | country admin divisions = | country claim = Pilipinas | country 1 claim = Republika ng Tsina (Taiwan) | population = wala | population as of = | density = | ethnic groups = | additional info = | website = |country claim divisions title=[[Lalawigan sa Pilipinas|Lalawigan]]|country claim divisions=[[Masinloc, Zambales|Masinloc]], [[Zambales]]}} Ang '''Bajo de Masinloc'''<ref>{{Cite web |date=18 Abril 2012 |title=Philippine position on Bajo de Masinloc (Scarborough Shoal) and the waters within its vicinity |url=https://www.officialgazette.gov.ph/2012/04/18/philippine-position-on-bajo-de-masinloc-and-the-waters-within-its-vicinity/ |access-date=6 Marso 2023 |website=[[Official Gazette of the Republic of the Philippines]] |publisher=[[Department of Foreign Affairs (Philippines)|Department of Foreign Affairs]] |quote=Ang pangalan Bajo de Masinloc (isinalin bilang “sa baba ng Masinloc”) ay nagkikilala sa buhanginan bilang isang partikular na subdibisyong pampolitika ng Pilipinong lalawigan ng Zambales, kilala bilang Masinloc. (Isinalin mula sa Ingles)}}</ref><ref name="RA9522">{{Cite web |date=12 Marso 2019 |title=Republic Act No. 9522 |trans-title=Batas Republika Blg. 9522 |url=http://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/23187 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607150940/http://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/23187 |archive-date=7 Hunyo 2019 |access-date=7 Hunyo 2019 |website=Philippine Supreme Court E-Library |publisher=[[Supreme Court of the Philippines]] |language=en}}</ref>, '''Buhanginan ng Panatag'''<ref name="zou1999">{{Cite journal |last=Zou |first=Keyuan |year=1999 |title=Scarborough Reef: a new flashpoint in Sino-Philippine relations? |trans-title=Bahura ng Scarborough: isang bagong flashpoint sa ugnayang Tsino-Pilipino? |url=https://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf |url-status=live |journal=IBRU Boundary & Security Bulletin, University of Durham |language=en |volume=7 |issue=2 |pages=11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130810071203/http://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf |archive-date=10 Agosto 2013 |access-date=15 Pebrero 2014}}</ref> o '''Kulumpol ng Panatag''' ({{lang-en|Scarborough Shoal}}; {{lang-zh|黃岩島}}, {{transliteration|zh|Huáng Yán Dǎo}}, {{literal translation|pulo ng dilaw na bato}}<ref>{{Cite news |last=Aning |first=Jerome |date=5 Mayo 2012 |title=PH plane flies over Panatag Shoal |language=en |trans-title=Eroplanong PH, lumipad sa ibabaw ng Buhanginan ng Panatag |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=http://newsinfo.inquirer.net/187721/ph-plane-flies-over-panatag-shoal |url-status=live |access-date=15 Pebrero 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140226042902/http://newsinfo.inquirer.net/187721/ph-plane-flies-over-panatag-shoal |archive-date=26 Pebrero 2014}}</ref> o {{lang|zh|民主礁}}, {{transliteration|zh|Mínzhǔ Jiāo}}, {{literal translation|bahura ng demokrasya}}) ay dalawang eskolyo (bato{{efn|Kadalasang kinokonsiderang mga bato dahil balewala ang lawak ng isang eskolyo tuwing malaki ang tubig{{cn|date=October 2023}}}}) na matatagpuan sa gitna ng Pampang ng Macclesfield sa kanluran at [[Luzon]] sa silangan. {{convert|119|nmi|km|order=flip}} ang layo ng Luzon, at ito ang pinakamalapit na kalupaan.<ref name="Elleman2014">{{Cite book |last1=Elleman |first1=Bruce |url=https://books.google.com/books?id=xK7gBQAAQBAJ&pg=PT277 |title=Beijing's Power and China's Borders: Twenty Neighbors in Asia |last2=Kotkin |first2=Stephen |last3=Schofield |first3=Clive |date=18 Disyembre 2014 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-51564-7 |language=en |trans-title=Kapangyarihan ng Beijing at Mga Hangganan ng Tsina: Dalawampung Kapitbahay sa Asya |access-date=12 Mayo 2021}}</ref> Pinag-aagawan ang karang ng [[Pilipinas|Republika ng Pilipinas]] batay sa Mapang Velarde ng 1734, habang inaangkin ito ng [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] at ng [[Taiwan|Republika ng Tsina (Taiwan)]] sa pamamagitan ng pinagtatalunang<ref name="Inquirer 2016-07-12">{{Cite news |last=Matikas Santos |date=12 Hulyo 2016 |title=China's 'nine-dash line, historic rights' invalid–tribunal |language=en |trans-title=Walang bisa ang 'siyam na gatlang na guhit, makasaysayang karapatan' ng Tsina–hukuman |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |url-status=live |access-date=23 Mayo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713162148/http://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |archive-date=13 Hulyo 2016}}</ref> ''nine-dash line'' o [[siyam na gatlang na guhit]] (tinatawag na labing-isang gatlang na guhit ng Taiwan, na kinabibilangan ng mga katubigan sa Golpo ng Tonkin<ref>{{Cite book |last=Shicun Wu |url=https://books.google.com/books?id=zc5ZAgAAQBAJ |title=Solving Disputes for Regional Cooperation and Development in the South China Sea: A Chinese Perspective |publisher=Elsevier Science |year=2013 |isbn=978-1-78063-355-8 |page=[https://books.google.com/books?id=zc5ZAgAAQBAJ&pg=PA79 79] |language=en |trans-title=Paglutas ng Alitan para sa Rehiyonal na Kooperasyon at Pag-unlad sa Dagat Timog Tsina: Isang Tsinong Pananaw}}</ref>). Mula ng alitan noong 2012, ang karang ay nasa ''de facto'' na kontrol ng Tsina, na may patuloy na presensiya ng ''China Coast Guard'' o Tanod Baybayin ng Tsina na kumokontrol sa pagpasok sa bungad ng [[danaw]]; walang permanenteng istruktura ang naitayo sa lugar na ito.<ref name="AMTI">{{cite web |title=Scarborough Shoal |url=https://amti.csis.org/scarborough-shoal/ |access-date=21 September 2025 |website=Asia Maritime Transparency Initiative (CSIS)}}</ref> Noong 2013, nagsimula ang Pilipinas ng arbitrasyon laban sa Tsina sa ilalim ng ''[[Kumbensiyon ukol sa Batas ng Dagat ng Mga Nagkakaisang Bansa|United Nations Convention on the Law of the Sea]]'' o UNCLOS. Noong 2016, nagpasiya ang hukumang arbitral na ang mga pag-aangkin ng Tsina ng makasaysayang mga karapatan sa loob ng ''nine-dash line'' ([[siyam na gatlang na guhit]]) ay walang bisa sa ilalim ng batas, ipinasiya na ang Bajo de Masinloc ay isang ''bato'' sa ilalim ng [[Kumbensiyon ukol sa Batas ng Dagat ng Mga Nagkakaisang Bansa|Artikulo 121(3)]] (na hindi lumilikha ng eksklusibong sonang ekonomiko), at kinilala ang tradisyonal na mga karapatan sa pangingisda ng kapuwa mga Pilipino at Tsinong maliliit na mangingisda; hindi ito nagpasiya hinggil sa usapin ng soberanya.<ref name="Inquirer 2016-07-122">{{Cite news |author=Matikas Santos |date=12 July 2016 |title=China's 'nine-dash line, historic rights' invalid–tribunal |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |url-status=live |access-date=23 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713162148/http://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |archive-date=13 July 2016}}</ref><ref name="PCApress">{{Cite press release|title=Press Release—The South China Sea Arbitration|date=12 July 2016|publisher=[[Permanent Court of Arbitration]]|url=https://docs.pca-cpa.org/2016/07/PH-CN-20160712-Press-Release-No-11-English.pdf|access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="PCAaward">{{cite web |date=12 July 2016 |title=Award in the Matter of the South China Sea Arbitration |url=https://docs.pca-cpa.org/2016/07/PH-CN-20160712-Award.pdf |access-date=21 September 2025 |website=PCA}}</ref> Matatagpuan ang karang may humigit-kumulang 370 kilometro (200 nmi) mula sa Luzon at inilalarawan ng Pilipinas bilang nasa loob ng eksklusibong sonang ekonomiko nito, isang paglalarawang tinututulan ng Tsina, na nag-aangking may soberanya sa katangian at sa mga karatig-tubigan nito. Mula noong 2023, nakaranas ang karang ng mga insidente ng lumulutang na harang at paulit-ulit na mga komprontasyon gamit ang water cannon; noong Setyembre 2025, inanunsyo ng Tsina ang '''Huangyan Island National Nature Reserve''' (Pambansang Laanang Kalikasan ng Pulo ng Huangyan), na nagbunsod ng mga protesta mula sa Pilipinas.<ref name="ReutersBarrier2023">{{cite news |date=25 September 2023 |title=Philippines removes Chinese barrier at disputed shoal in 'special operation' |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/philippines-remove-barrier-placed-by-china-south-china-sea-national-security-2023-09-25/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersFeb2024">{{cite news |date=26 February 2024 |title=Satellite images reveal floating barrier at mouth of disputed atoll in South China Sea |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/satellite-images-reveal-floating-barrier-mouth-disputed-atoll-south-china-sea-2024-02-26/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersWater2025">{{cite news |date=16 September 2025 |title=China fires water cannon at Philippine ships near Scarborough Shoal |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/china/china-fires-water-cannon-philippine-ships-south-china-sea-2025-09-16/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="APbarrier2023">{{cite news |date=25 September 2023 |title=Philippine coast guard says it removed barrier placed by China's coast guard in disputed shoal |work=AP News |url=https://apnews.com/article/68163cbe8c5b3ad7844dfecad71bce9c |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersWhat2025">{{cite news |date=11 September 2025 |title=What is the Scarborough Shoal and what is China planning there? |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/what-is-scarborough-shoal-what-is-china-planning-there-2025-09-11/ |access-date=21 September 2025}}</ref> Madalas na pinag-uusapan ang katayuan ng karang kasama ng ibang alitan sa teritoryo sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas tulad ng mga alitan tungkol sa [[Kapuluan ng Kalayaan]], at ang ''standoff'' sa Buhanginan ng Panatag noong 2012. Sinimulan ang 2012 na ''standoff'' ng Pilipinas sa paggamit ng mga barkong pandigma laban sa mga barkong pangisda ng mga Tsino na nakibahagi sa ilegal na pangingisda, na sinundan ng ''standoff'' sa mga barko ng Chinese Marine Surveillance, kaya nasakop ang pook ng mga hukbong pandagat ng Tsina.<ref>{{Cite news |date=9 May 2012 |title=Scarborough shoal standoff: A timeline |language=en |trans-title=Standoff sa buhanginan ng Panatag: Isang timeline |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/36003/scarborough-shoal-standoff-a-historicaltimeline |url-status=live |access-date=23 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423184902/https://globalnation.inquirer.net/36003/scarborough-shoal-standoff-a-historicaltimeline |archive-date=23 April 2020}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 Hunyo 2019 |title=TIMELINE: Skirmishes, standoffs, harassment in West Philippine Sea |trans-title=TIMELINE: Mga labanan, standoff, panliligalig sa Dagat Kanlurang Pilipinas |url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/232906-timeline-skirmishes-standoffs-harassment-west-philippine-sea |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221142940/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/232906-timeline-skirmishes-standoffs-harassment-west-philippine-sea |archive-date=21 Pebrero 2020 |access-date=23 Mayo 2020 |work=[[Rappler]] |language=en}}</ref> == Heograpiya == Ang Bajo de Masinloc ay bumubuo ng isang hugis-tatsulok na hanay ng mga bahura at bato na may perimetro na {{convert|46|km|mi|0|abbr=on}}. Sinasaklaw nito ang lawak na {{convert|150|km2|sqmi|0|abbr=on}}, kabilang ang isang panloob na danaw. Ang pinakamataas na bahagi ng karang, ang South Rock, ay may taas na {{convert|1.8|m|ftin|abbr=on}} sa ibabaw ng antas ng dagat kapag [[mataas ng tubig]]. Ang pinakamataas na bahagi ng karang, ang Timog Bato (''South Rock''), ay may taas na {{convert|1.8|m|ftin|abbr=on}} sa ibabaw ng antas ng dagat kapag mataas ang tubig. Sa hilaga ng Timog Bato ay may isang [[kanal (heograpiya)|kanal]], na may lapad na humigit-kumulang {{convert|370|m|ft|0|abbr=on}} at lalim na {{convert|9|-|11|m|ft|abbr=on}}, na nagsisilbing daanan patungo sa danaw. Napapalibutan ang danaw ng ilan pang mga batong korales, na bumubuo ng isang malaking karang.<ref name="zou1999" /> Matatagpuan ang karang nang humigit-kumulang {{convert|123|mi|km|abbr=on|order=flip}} sa kanluran ng [[Look ng Subic]]. Ang {{convert|5000|-|6000|m|adj=on|abbr=on}} lalim na [[Bambang ng Maynila]] (''Manila Trench'') ay matatagpuan sa pagitan ng karang at Luzon sa silangan. Ang pinakamalapit na kalupaan ay nasa [[Palauig|Palauig, Zambales]], sa Luzon, na matatagpuan {{convert|220|km|nmi|abbr=on}} sa gawing silangan.<ref name="Elleman2014" /> == Pandaigdigang batas == Ang doktrina ng intertemporal na batas ay itinatag matapos ang pasya sa [[Kaso ng Pulo ng Palmas]]. Sa ilalim ng doktrina, sinusuri ang mga karapatan sa ilalim ng kasunduan batay sa mga batas na umiiral noong panahong ginawa ang kasunduan, at hindi noong panahon na naganap ang alitan.<ref>The Evolutionary Interpretation of Treaties, Eirik Bjorgee, Oxford, p. 142 (2014)</ref> "Kung ang anumang pulo sa loob ng mga inilarawang hangganan ay natiyak na pagmamay-ari ng Hapon, Tsina, Gran Britanya (Great Britain), o Holland, ang Estados Unidos ay hindi makakakuha ng wastong titulo batay lamang sa tila pagkakasama nito sa pagsuko ng teritoryo ng Espanya."<ref>{{cite book|url = https://books.google.com/books?id=ZEsTAAAAYAAJ&dq=%22Were+any+island+within+those+described+bounds+ascertained+to+belong+in+fact+to+Japan%22&pg=PA382 | title=Spanish Diplomatic Correspondence and Documents 1896-1900 | last1=Ministerio De Estado | first1=Spain | date=1905 }}</ref><ref>{{cite book|url = https://books.google.com/books?id=k3G5DwAAQBAJ&dq=%22Were+any+island+within+those+described+bounds+ascertained+to+belong+in+fact+to+Japan%22&pg=PT156 | title=The acquisition of territory in international law: With a new introduction by Marcelo G. Kohen | isbn=978-1-5261-1718-2 | last1=Jennings | first1=R. Y. | date=June 2017 | publisher=Manchester University Press }}</ref><ref>{{cite book|chapter= Island of Palmas Case|page=845|title =Report of International Arbitral Awards|publisher =United Nations|year =2006|chapter-url=https://law.justia.com/cases/foreign/international/2-riaa-829.html|access-date=11 August 2024}}</ref> Ang pandaigdigang batas hinggil sa mga pag-aangkin ay nagkakaiba depende kung ang teritoryo ay pinaninirahan. Sa [[Kaso ng Pulo ng Palmas|kaso ng Pulo ng Palmas]] noong 1928, para sa mga pinaninirahang teritoryo, ipinasiya ng hukuman na “bagaman patuloy sa prinsipyo, ang soberanya ay hindi maaaring aktuwal na gamitin sa bawat sandali at sa bawat punto ng isang teritoryo. Ang pagkaantala at kawalan ng pagpapatuloy na naaayon sa pagpapanatili ng karapatan ay kinakailangang nagkakaiba depende kung ang mga sangkot ay mga pinaninirahang rehiyon o mga rehiyong walang naninirahan, o mga rehiyong napalilibutan ng mga teritoryo kung saan walang pagtatalo tungkol sa soberanya, o mga rehiyong maaaring marating, halimbawa, mataas na dagat.”<ref>{{cite book|chapter= Island of Palmas Case|page=840|title =Report of International Arbitral Awards|publisher =United Nations|year =2006|chapter-url=https://law.justia.com/cases/foreign/international/2-riaa-829.html|access-date=11 August 2024 |language=en}}</ref> Para sa mga teritoryong walang naninirahan, ipinasiya sa kaso ng Pulo ng Clipperton noong 1931 na “kung ang isang teritoryo, dahil sa ganap na itong walang naninirahan, ay mula sa unang sandali ng paglitaw roon ng estadong sumasakop ay nasa ganap at hindi pinagtatalunang pagtatapon ng estadong iyon, mula sa sandaling iyon ay dapat ituring na ganap ang pagkuha ng pagmamay-ari, at sa gayon ay kumpleto na ang pananakop. Ang katotohanang hindi isinagawa ng [Pransiya] ang kaniyang awtoridad doon sa isang positibong paraan ay hindi nangangahulugang nawala ang isang pagkuha ng teritoryo na ganap nang naisakatuparan.”<ref>Arbitral Award on the Subject of the Difference Relative to the Sovereignty over Clipperton Island, American Journal of International Law 26, No. 2 (April 1931); 390.</ref> Pinagtibay ang pasyang ito sa kaso ng Silangang Greenland noong 1933.<ref>Legal Status of Eastern Greenland (Norway v. Denmark), Permanent Court of International Justice, 1933, pp. 51-52, PCIJ Series A/B. 53</ref> Sa kaso ng Silangang Greenland sa pagitan ng Norway at Denmark, itinatag ang doktrina ng kritikal na petsa. Ipinasiya ng Permanent Court of International Justice (PCIJ) na ang proklamasyon ng Norway noong Hulyo 10, 1931 na nagsasabing inaangkin nito ang Silangang Greenland ay ang “kritikal na petsa” sa kasong iyon.<ref>Legal Status of Eastern Greenland (Norway v. Denmark), Permanent Court of International Justice, 1933, PCIJ Series A/B. No. 53</ref> Sa ilalim ng prinsipyo ng ''[[Uti possidetis juris|uti possidetis juris]]'', dapat igalang ng lahat ng estado ang mga hangganan ng mga dating kolonya. Itinatag ito matapos ang kaso ng Frontier Dispute sa pagitan ng Burkina Faso at Mali. Ipinasiya ng ICJ na ang ''uti possidetis juris'' ay isang “pangkalahatang prinsipyo na lohikal na nauugnay sa pagkakamit ng kalayaan, saan man ito maganap. Ang malinaw na layunin nito ay pigilan ang kalayaan at katatagan ng mga bagong estado na malagay sa panganib dahil sa mga alitang magkakapatid na dulot ng paghamon sa mga hangganan kasunod ng pag-alis ng namamahalang kapangyarihan… “Ang layunin nito, noong panahong nakamit ng mga dating kolonya ng Espanya sa Amerika ang kanilang kalayaan, ay pigilan ang anumang mga plano ng mga kapangyarihang kolonyal na hindi Amerikano na maaaring maghangad sa mga rehiyong itinalaga ng dating estadong metropolitano sa isang dibisyon o iba pa, ngunit na nanatiling walang naninirahan o hindi pa natutuklasan.”<ref>{{Cite web |title=uti possidetis juris |url=https://www.law.cornell.edu/wex/uti_possidetis_juris |access-date=2024-08-02 |website=LII / Legal Information Institute |language=en}}</ref> Sa pandaigdigang batas, hindi maaaring magtatag ng titulo sa teritoryo ang mga mapa maliban kung kalakip ang mga ito sa isang kasunduan. Bukod dito, ang mga mapang unilateral na ginawa ng isang estado, kahit hindi kalakip ng isang kasunduan, ay maaaring magbigkis sa estadong gumawa nito kung ang mga ito ay “salungat sa interes nito.” Itinatag ito sa kaso ng Delimitation of the Border between the State of Eritrea and Ethiopia noong 2002, at pinagtibay sa arbitrasyon ng Pedra Blanca sa pagitan ng Malaysia at Singapore noong 2008, nang ipasiya ng ICJ: “Nananatiling totoo ang pahayag ng heograpikal ang mapa, lalo na kapag ang estadong naaapektuhan nang salungat ay siya mismo ang gumawa at nagpalaganap nito, kahit laban sa sarili nitong interes.”<ref>Case Concerning Sovereignty over Pedra Blanca/Pulau Batu Puteh, Middle Rocks and South Ledge, Malaysia v.Singapore, ICJ, May 23, 2008.</ref> == Kasaysayan == [[File:Carta_Hydrographica_y_Chorographica_de_las_Yslas_Filipinas_Dedicada_al_Rey_Nuestro_Señor_por_el_Mariscal_d._Campo_D._Fernando_Valdes_Tamon_Cavallº_del_Orden_de_Santiago_de_Govor._Y_Capn.jpg|thumb|Ipinapakita ng [[Mapa ng Velarde|mapa ng Velarde]] noong 1734 ang ''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> ''Lumbay'', ''Los Bajos de Paragua'', pati na rin ang ''[[Borneo|Borney]]''. Ang mapa ay isa sa mga pangunahing ebidensiya sa kaso ng ''[[Pilipinas v. Tsina]]'' sa PCA laban sa tinatawag na nine-dash line na mga pag-aangkin ng Tsina.<ref name=":0">{{Cite web |date=20 September 2019 |title=Ever heard of the 1734 Murillo Velarde map and why it should be renamed? |url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/240646-why-we-should-rename-1734-murillo-velarde-map/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927034721/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/240646-why-we-should-rename-1734-murillo-velarde-map |archive-date=27 September 2019 |access-date=6 May 2020 |work=[[Rappler]]}}</ref>]] [[File:Galit_panacot_lumbay.png|thumb|''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> at ''Lumbay'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1734]] [[File:Galit, Panacot, Lumbay, and Scarborough Shoal.png|thumb|''Galit'', ''Panacot'', ''Lumbay'', at ''Scarborough Shoal'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1794]] [[File:Scarboro_from_Mannevillette.png|thumb|Bajo de Masinloc (''Scarborough Shoal''), kasama ang ''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> at ''Lumbay'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1810, na orihinal na inilathala noong 1771.<ref name=1771map>{{cite web|url=https://www.raremaps.com/gallery/detail/39979/a-chart-of-the-china-sea-inscribed-to-monsr-dapres-de-mann-dapres-de-mannevillette-dalrymple|title=A Chart of the China Sea Inscribed to Monsr. d'Apres de Mannevillette the Ingenious Author of the Neptune Oriental: As a Tribute Due to his Labours for the Benefit of Navigation; and in acknowledgement of his many signal Favours to A. Dalrymple|date=1771|publisher=Alexander Dalrymple}}</ref>]] [[File:Philippine Island - Luzon Island - NARA - 68157141.jpg|thumb|Aerial na tanawin ng Bajo de Masinloc (1938)]] Ang pangalang Ingles ng Bajo de Masinloc (''Scarborough Shoal'') ay hinango mula sa barkong pangkalakal na sibilyan ng Britanya na Scarborough, na sumadsad sa bahura noong Setyembre 12, 1748.<!--{{efn|name=ScarboroughDateAmbiguity}}--> Naniniwala ang Pilipinas na tumutukoy ito sa isa sa tatlong pulo, ang Galit (“galit”), Panacot (panakot, “banta”), at Lumbay (lumbáy, “kalungkutan”), na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa ng Velarde noong 1734,<ref name="auto">{{Cite news|url=https://mb.com.ph/2024/2/9/amplifying-the-true-narrative-of-the-west-philippine-sea|title='Amplifying the true narrative of the West Philippine Sea'|author=Florangel Rosario Braid |date=January 13, 2025|newspaper=Manila Bulletin |language=en}}</ref> kasama ang iba pang mga mapa na naglalarawan sa Bajo de Masinloc, Galit, Panacot, at Lumbay na inilathala sa kaparehong panahon.<ref>{{cite web|url=https://www.raremaps.com/gallery/detail/39979/a-chart-of-the-china-sea-inscribed-to-monsr-dapres-de-mann-dapres-de-mannevillette-dalrymple|title=A Chart of the China Sea Inscribed to Monsr. d'Apres de Mannevillette the Ingenious Author of the Neptune Oriental: As a Tribute Due to his Labours for the Benefit of Navigation; and in acknowledgement of his many signal Favours to A. Dalrymple|publisher=Jean Baptiste Nicholas D. D'Apre de Mannevillette|access-date=12 November 2024|location=Paris|edition=1775 |language=en}}</ref> Ilang bansa ang gumawa ng mga makasaysayang pag-angkin sa paggamit ng Bajo de Masinloc. Noong Abril 1800, pinangalanan itong '''Bahura ng Maroona''' (''Maroona Shoal'') matapos suriin ng ''Santa Lucía'', isang frigatang pandigma ng Espanya sa ilalim ng mga utos ni Almirante [[Alejandro Malaspina|Malaspina]], at ginamit ang pangalang ito sa isang tsart noong 1808, ngunit kalaunan ay pinalitan sa Pilipinas ng pangalang '''''Bajo de Masinglo'''''.<ref name=Bonnet2012>{{cite book|first1 =François-Xavier |last1 = Bonnet |title =Les Notes de l'Irasec n°14 - Irasec's Discussion Papers #14 Geopolitics of Scarborough Shoal |publisher =IRASEC, Bangkok |date=November 2012 |url=https://www.irasec.com/Geopolitics-of-Scarborough-Shoal |archive-url=https://web.archive.org/web/20230130184552/https://www.irasec.com/Geopolitics-of-Scarborough-Shoal|access-date=July 12, 2024 |archive-date=January 30, 2023 |url-status=live|pages=1–42}}</ref>{{rp|8}} Ang pangalang “''Maroona Shoal''” (Bahura ng Maroona) ay ginagamit pa rin kasabay ng ibang pangalan sa mga tsart pangkaragatan sa wikang Ingles noong 1889.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|9}} Noong 1734, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang unang edisyon ng mapa ng Velarde, na nagpapakita ng mga lokasyong kabilang sa teritoryo ng [[Pilipinas]]. Ayon sa Pilipinas, ipinapakita ng mapa ang aktuwal na soberanya sa Bajo de Masinloc (na tinatawag na Panacot sa mapa) at sa [[Kapuluan ng Kalayaan]] (na tinatawag na Los Bajos de Paragua), at ito ang pinakamaagang mapa na nagpapakita ng soberanya sa mga nabanggit na teritoryo.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=UKf8iQ1Vje4 |title=Philippine Island Territories in the West Philippine Sea |date=2024-06-08 |work=Institute for Maritime and Ocean Affairs |access-date=2024-08-02 |via=YouTube}}</ref><ref name="auto"/><ref>{{cite book |last1=Storms |first1=Martijn |last2=Cams |first2=Mario |last3=Demhardt |first3=Imre Josef |last4=Ormeling |first4=Ferjan |title=Mapping Asia: Cartographic Encounters Between East and West: Regional Symposium of the ICA Commission on the History of Cartography, 2017 |date=13 May 2019 |publisher=Springer |isbn=978-3-319-90406-1 |page=92 |url=https://books.google.com/books?id=6VdiDwAAQBAJ&pg=PA92 |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Vitug |first1=Marites Dañguilan |title=Rock Solid: How the Philippines Won Its Maritime Case against China |date=21 November 2018 |publisher=Ateneo de Manila University Press |isbn=978-971-550-887-2 |url=https://books.google.com/books?id=BMZ6DwAAQBAJ&pg=PT95 |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref><ref name="auto1">{{Cite journal |author=Li Xiaocong |script-title=zh:从古地图看黄岩岛的归属 |language=zh |trans-title=Viewing the Ownership of Huangyan Island from Ancient Maps |journal=Journal of Nanjing University (Philosophy, Humanities and Social Sciences) |issue=4 |year=2015 |url=http://www.zggds.pku.edu.cn/004/001/291.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624091547/http://www.zggds.pku.edu.cn/004/001/291.pdf |archive-date=24 June 2016}}</ref> Ang kasalukuyang pangalang Ingles ng mga karang ay pinili ni Kapitan [[Philippe d'Auvergne|Philippe D'Auvergne]], na ang [[Kompanya sa Silangang Indiya]] [[East Indiaman|''East Indiaman'']] [[Scarborough (barkong EIC noong 1740)|''Scarborough'']] ay panandaliang sumadsad sa isa sa mga bato noong Setyembre 12, 1748, bago nagpatuloy sa paglalayag patungong Tsina.<!--{{efn|name=ScarboroughDateAmbiguity}}--> May mga mapa ng [[Dinastiyang Qing]] na batay sa isang akda noong 1767 na nagpapakita ng maraming pulo sa [[Dagat Timog Tsina]]. Ang mga pinakamalalayo ay malapit sa baybayin ng [[Hainan|Pulo ng Hainan]] at sa kalupaan ng Tsina (''Mainland China''), sa halip na sa mga pulo malapit sa Kapuluan ng Kalayaan o Bajo de Masinloc.{{Efn|Dalawang mapa ng Dinastiyang Qing ang nasa Library of Congress ng Estados Unidos. Pareho silang nakatala sa katalogo bilang mga mapa na nilikha mula sa orihinal na akda noong 1767.<ref>{{cite web|publisher=Library of Congress|url=https://www.loc.gov/search/?fa=contributor:huang,+qianren|title= Library of Congress:Search:Contributer Huang, Qianren|access-date=19 July 2024}}</ref>}} Noong 1771, inilathala ni Jean-Baptiste Nicolas Denis d'Après de Mannevillette ang isang mapa ng Dagat Tsina na kinabibilangan ng Bajo de Masinloc, kasama ang tatlong hindi pinangalanang bahura na malapit sa baybayin ng Luzon.<ref name=1771map /> Nagsagawa ang pamahalaang kolonyal ng Espanya ng [[Kapitaniya Heneral ng Pilipinas]] ng unang pagsusuri sa Bajo de Masinloc noong Mayo 4, 1792. Ang pagsusuring ito, na pinamagatang ''Plano de la Navigación'', ay isinagawa ni [[Alejandro Malaspina]] sakay ng barkong Santa Lucía, kasama ang mga Pilipino.<ref>{{Cite web | url=https://www.imoa.ph/imoawebexhibit/Splices/The%20Historical%20Facts%20in%20the%20WPS-page45.pdf | title=1792 Plano de la Navigacion | website=www.imoa.ph | access-date=19 June 2024 | archive-date=29 May 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190529140016/http://www.imoa.ph/imoawebexhibit/Splices/The%20Historical%20Facts%20in%20the%20WPS-page45.pdf | url-status=dead }}</ref> Ipinapakita ng isang tsart na inilathala noong 1794 ang Bajo de Masinloc nang may ilang detalye, kasama ang petsa ng insidente ng pagsadsad, habang ang Galit, Panacot, at Lumbay ay ipinapakita lamang bilang mga putol-putol na balangkas.<ref>{{cite web|url=https://catalogue.nla.gov.au/catalog/4778119|title=A chart of the China Sea, and Philippine Islands, with the Archipelagos of Felicia and Soloo, shewing the whole tract comprized between Canton and Balambangan with the soundings, shoals, rocks, & ca. [cartographic material] / composed from an original drawing communicated by Capt. Robert Carr, and compared with the map of Pedro Murillo de Velarde, engraved at Manilla in 1734, as well as with the surveys of several British navigators |publisher=National Library of Australia|date=1794}}</ref> Noong 1808, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1808, na nagpapakita sa soberanong teritoryo ng Pilipinas, kabilang ang Bajo de Masinloc at Kapuluan ng Kalayaan, na kinilala ng internasyunal na komunidad. Noong 1875, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang mas kumpletong edisyon ng ''Carta General del Archipiélago Filipino'' upang tukuyin ang opisyal na teritoryo ng Pilipinas.<ref name="mb.com.ph">{{Cite web |title='Amplifying the true narrative of the West Philippine Sea' |url=https://mb.com.ph/2024/2/9/amplifying-the-true-narrative-of-the-west-philippine-sea |access-date=2024-08-02 |website=Manila Bulletin |date=9 February 2024 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bondoc |first=Jarius |title=Panatag is proven PH territory; China claims it by bogus history |url=https://www.philstar.com/the-freeman/opinion/2024/03/27/2343536/panatag-proven-ph-territory-china-claims-it-bogus-history |access-date=2024-08-02 |website=Philstar |language=en}}</ref> Matapos ang [[Digmaang Kastila–Amerikano|Digmaang Espanyol-Amerikano]], isinuko ng Espanya noong 1898 ang Pilipinas sa [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] sa pamamagitan ng [[Kasunduan sa Paris (1898)]], na may mga mapa bilang kalakip nito. Malinaw na ipinapakita ng mapa na hindi kabilang sa depinisyon ng teritoryo ng Pilipinas sa kasunduan ang Bajo de Masinloc. Dahil nanatili sa ilalim ng kontrol ng Espanya ang ilang bahagi ng [[Tawi-Tawi]] sapagkat nasa labas ang mga ito ng mga hangganan ng kasunduan. Nagbunsod ito sa paglagda sa [[Kasunduan sa Washington (1900)]], na ayon sa Pilipinas ay naglipat nang retroaktibo ng Bajo de Masinloc, Kapuluan ng Kalayaan, at natitirang bahagi ng Tawi-Tawi sa Estados Unidos bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas. Matapos ang [[Digmaang Kastila–Amerikano|Digmaang Espanyol-Amerikano]], isinuko ng Espanya noong 1898 ang Pilipinas sa [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] sa pamamagitan ng [[Kasunduan sa Paris (1898)]], na may mga mapa bilang kalakip nito. Malinaw na ipinapakita ng mapa na hindi kabilang sa depinisyon ng teritoryo ng Pilipinas sa kasunduan ang Bajo de Masinloc. Dahil nanatili sa ilalim ng kontrol ng Espanya ang ilang bahagi ng [[Tawi-Tawi]] sapagkat nasa labas ang mga ito ng mga hangganan ng kasunduan. Nagbunsod ito sa paglagda sa [[Kasunduan sa Washington (1900)]], na ayon sa Pilipinas ay naglipat nang retroaktibo ng Bajo de Masinloc, Kapuluan ng Kalayaan, at natitirang bahagi ng Tawi-Tawi sa Estados Unidos bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas. Naniniwala ang mga manunuri na ang Kasunduan sa Washington (1900) ay tumukoy lamang sa mga pulo ng Sibutu at Cagayan de Sulu, gayundin sa Bajo de Masinloc.<ref name="mb.com.ph"/> Sa kaso ng Islas Palmas, muling iginiit ng Estados Unidos, bilang kinatawan ng teritoryo ng Pilipinas, sa isang ''memorandum'' na ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1875 ay “kapwa opisyal na mapa ng Amerika at opisyal na mapa ng Espanya” ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{cite news |last=Mateo |first=Janvic |date=September 3, 2024 |title=DND gets copy of 1875 map of Philippines |url=https://www.philstar.com/headlines/2024/09/03/2382494/dnd-gets-copy-1875-map-philippines |work=The Philippine Star |access-date=August 6, 2026}}</ref> Ayon sa Pilipinas, nag-oobliga ito sa Estados Unidos na kilalanin ang Bajo de Masinloc at Kapuluan ng Kalayaan bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{Cite web |last=Bondoc |first=Jarius |title=Carpio debunks China lie about owning Spratlys |url=https://www.philstar.com/opinion/2023/10/18/2304571/carpio-debunks-china-lie-about-owning-spratlys |access-date=2024-08-02 |website=Philstar |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=de la Vega |first=Chito |date=2023-11-11 |title=Analysis: The most complicated dispute in the world |url=https://www.rappler.com/voices/thought-leaders/analysis-the-most-complicated-dispute-in-the-world/ |access-date=2024-08-02 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> Mula 1899 hanggang 1902, muling inilathala at muling inilabas ng Kagawaran ng Digmaan ng Estados Unidos sa teritoryo ng Pilipinas nang apat na beses ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1875, na may mga na-update na katangian tulad ng mga linya ng telegrapo ng militar at kable, mga linya ng [[Eastern Cable Company]], at mga hangganan ng mga kagawaran ng militar. Ayon sa Pilipinas, isinama sa mga mapa ang Bajo de Masinloc bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{Cite web |title=1901 U.S. War Department Map of the Philippines |url=https://www.geographicus.com/P/AntiqueMap/ArchipielagoFilipino-wardept-1901 |access-date=2024-08-02 |website=Geographicus Rare Antique Maps |language=en}}</ref> Noong 1909, pinangunahan ng Tsina sa ilalim ng Dinastiyang Qing ang isang ekspedisyon sa Kapuluang Paracel, at sa unang pagkakataon ay pormal na ipinahayag ang pag-angkin nito sa mga ito.<ref name=Tonnesson2006>{{cite journal|first1 =Stein|last1 =Tonnesson|via =International Peace Research Institute, Oslo|url =https://www.scribd.com/doc/56468/The-South-China-Sea-in-the-Age-of-European-Decline |title =The South China Sea in the Age of European Decline|archive-url =https://web.archive.org/web/20160305181104/https://www.scribd.com/doc/56468/The-South-China-Sea-in-the-Age-of-European-Decline|archive-date= 2016-03-05 |pages= 1–41|journal= Modern Asian Studies|publisher=Cambridge University Press, United Kingdom|year =2006|access-date= 2009-04-13|doi =10.1017/S0026749X06001727|volume =40|issue =1|url-access =subscription}}</ref>{{rp|p=8}}<ref>{{cite web|url=https://cimsec.org/chinas-claim-spratly-islands-just-mistake/|title=China's Claim to the Spratly Islands is Just a Mistake|author=Bill Hayton|publisher=CIMSEC|date=May 16, 2018|quote=In the end, the Chinese government decided that it could not prove a claim to the Spratlys}}</ref> Ang pandaigdigang paglilitis hinggil sa pagsagip na nagresulta sa pagkawasak ng barkong Suweko na ''Nippon'' noong Mayo 8, 1913, sa Bajo de Masinloc ay dininig at kinilala ng mga umaangkin sa Pilipinas.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|p=9}} Noong dekada 1930, ang [[Republika ng Tsina (1912–1949)|Republika ng Tsina]] at ang [[Pamahalaang Insular ng Kapuluang Pilipinas]], nang hindi alam ginagawa ng isa't isa, ay nagsagawa ng mga hakbang ng pag-angkin sa Bajo de Masinloc.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|p=4}} Noong Abril 1935, naglathala ang Tsina ng isang mapa na kasama ang Bajo de Masinloc sa bilang bahagi ng teritoryo nito.<ref name="Bonnet2012" />{{rp|p=15}} Noong 1935, pinasinayaan ang [[Komonwelt ng Pilipinas]] sa ilalim ng [[Saligang Batas ng Pilipinas|Konstitusyon ng Pilipinas ng 1935]], na muling nagpatibay sa mga pag-aangkin ng Pilipinas sa teritoryo alinsunod sa Kasunduan sa Paris ng 1898, Kasunduan sa Washington ng 1900, at Kasunduan ng Estados Unidos–Reyno Unido ng 1930.<ref>{{Cite web | url=https://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/the-1935-constitution/ | title=The 1935 Constitution | website=www.officialgazette.gov.ph}}</ref><!--tala para sa mga editors—ang mga sumunod na konstitusyon ng Pilipinas noong 1971 at 1986 ay hindi direktang bumabanggit sa mga kasunduang ito; tingnan ang https://link.springer.com/article/10.1007/s12180-009-0003-5--> Noong 1938, hiniling ng Komonwelt ng Pilipinas sa [[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]] na tukuyin ang pagmamay-ari ng Bajo de Masinloc, ngunit walang dokumentaryong ebidensiya ng isang opisyal na pag-angkin ng Pilipinas sa Bajo de Masinloc.<ref>{{cite book |last1=Scheiber |first1=Harry N. |url=https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ |title=Science, Technology, and New Challenges to Ocean Law |last2=Kraska |first2=James |last3=Kwon |first3=Moon-Sang |date=24 July 2015 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-29961-0 |pages=[https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ&pg=PA405 405]-[https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ&pg=PA406 406] |language=en |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref> Noong 1943, inilathala ng Tsina ang ''"China Handbook (1937–1943)"'' noong [[Ikalawang Digmaang Sino-Hapones]], na nagsasaad na ang pinakatimog na punto ng bansa ay ang “Pulo ng Triton ng Kapuluang Paracel.” ("Triton Island of the Paracel Group")<ref>China Handbook (1937-1943). The Chinese Ministry of Information.</ref> Noong 1947, binago ng Tsina ang nilalaman nito at sa unang pagkakataon sa kasaysayan, inangkin ang Kapuluan ng Kalayaan bilang pinakatimog na teritoryo nito. Sa ''China Handbook'' noong 1947, partikular na kinilala ng Tsina na pinagtatalunan ang pagmamay-ari sa Kapuluan ng Kalayaan sa pagitan ng Tsina, Pilipinas, at [[Indotsinang Pranses]].{{efn|Ang orihinal na sanggunian para sa pahayag na ito ay <ref>China Handbook (1947). The Chinese Ministry of Information.</ref> Posibleng ang aktuwal na sanggunian ay *China Handbook 1937–1945, New Edition with 1946 Supplement*. Ipinagsama-sama ng Chinese Ministry of Information. New York: Macmillan Co.; 1947. Pp. xvi, 844. <!---nakatalâ sa Cambridge Core: paghahanap sa "China Handbook 1947"--->}} Nagsagawa ang pamahalaan ng Pilipinas ng isang oseanograpikong pagsisiyasat noong 1957, at noong 1965, itinaas ang watawat ng Pilipinas sa bahura.<ref>{{cite book |last=Rosen |first=Mark E. |title=Philippine Claims in the South China Sea: A Legal Analysis |date=August 2014 |publisher=[[CNA (nonprofit)|CNA]] |pages=25–26 |url=https://www.cna.org/cna_files/pdf/iop-2014-u-008435.pdf |access-date=12 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161209173557/https://www.cna.org/CNA_files/PDF/IOP-2014-U-008435.pdf |archive-date=9 December 2016 |language=en}}</ref> Sa isang artikulo noong Pebrero 18, 1980, kinumpirma ng ''[[Beijing Review]]'' na nagtayo ang astronomong si [[Guo Shoujing]] ng isang obserbatoryo sa Kapuluang Paracel, at hindi sa Bajo de Masinloc.<ref>{{Cite journal | title=China's Indisputable Sovereignty Over the Xisha and Nansha Islands | journal=Beijing Review | issue=7 | date=18 February 1980 | url=https://s3.documentcloud.org/documents/3009524/China-S-Indisputable-Sovereignty-Over-the-Xisha.pdf |language=en}}</ref> Nang magtayo ang [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] ng mga pasilidad sa [[Bahura ng Panganiban]] sa loob ng Eksklusibong Sonang Ekonomiko ng Pilipinas noong 1995, itinulak ng Tagapayo sa Pambansang Seguridad na si [[Jose T. Almonte]] ang pagtatayo ng isang [[parola]] sa Bajo de Masinloc upang patatagin ang pag-aangkin ng Pilipinas. Ang ilang bahagi ng parola ay naunang ginawa sa kalupaan ng Pilipinas, ngunit ayon kay Almonte, nahinto ang proyekto dahil sa mga panloob na kadahilanang pampolitika at upang maiwasang makagalit ang Tsina.<ref name="NPR 20 May 2016">{{cite news |last=Sullivan |first=Michael |title=Could A Lighthouse Have Prevented South China Sea's Latest Flashpoint? |url=https://www.npr.org/2016/05/20/478804541/unfished-lighthouse-leaves-the-philippines-feeling-vulnerable |access-date=9 June 2021 |work=NPR.org |date=20 May 2016 |language=en}}</ref> === Pag-kontrol ng Tsina sa Bajo de Masinloc === Ang ugnayan ng Tsina at Pilipinas sa Bajo de Masinloc ay umunlad sa paglipas ng panahon sa pamamagitan ng ilang yugto. Ang bawat yugto ay hinubog ng mga estratehiyang diplomatiko, panloob na politika, at mga pagbabago sa kakayahang pandagat. Bago ang komprontasyon noong 2012, karaniwang nangingisda ang mga mangingisdang Pilipino at Tsino sa paligid ng bahura nang kaunti lamang ang pakikialam mula sa alinmang pamahalaan. Pinanatili ng dalawang estado ang kani-kanilang mga pag-aangkin sa teritoryo, ngunit impormal ang pang-araw-araw na mga gawain, at hindi pambihira ang mga kooperatibong ugnayan sa kabila ng mga umiiral na tensiyon.<ref name="auto2">{{Cite journal |last=Bautista |first=Lowell B. |date=2013-09-30 |title=The Philippine Claim to Bajo de Masinloc in the Context of the South China Sea Dispute |url=http://journal.yiil.org/home/archives_v6n2_08 |journal=Journal of East Asia and International Law |language=en |volume=6 |issue=2 |doi=10.14330/jeail.2013.6.2.08 |issn=1976-9229|doi-access=free}}</ref> Nagsimulang magbago ang relatibong kapanatagan nito noong huling bahagi ng dekada 2000, nang isagawa ng magkabilang panig ang pagpapalawak ng pagpapatrolya sa dagat upang protektahan ang mga pangisdaan at ipatupad ang pamamahala sa mga yamang-dagat sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas o sa Dagat Timog Tsina. Pinaigting ng Pilipinas ang pagmamanman sa lugar bilang tugon sa labis na pangingisda at presensiya ng mga dayuhang trawler, na binibigyang-diin ang pagpapatupad ng mga lokal na batas sa loob ng inaangkin nitong Eksklusibong Sonang Ekonomiko.<ref>{{Cite web |author=MARK MERUEÑAS |date=2011-08-16 |title=Supreme Court upholds PHL 2009 Baselines Law |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/229617/supreme-court-upholds-phl-2009-baselines-law/story/ |access-date=2025-12-08 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> Pinaigting ng Tsina ang pagmamanman sa mga itinuturing nitong pangisdaan, at nagtalaga ng mga pananagutan sa iba't ibang ahensiya para sa pagmamanman sa dagat, pangisdaan, at pagpapatupad ng batas.<ref>{{Cite web |last=Mastro |first=Oriana Skylar |title=Military Confrontation in the South China Sea |url=https://www.cfr.org/report/military-confrontation-south-china-sea |access-date=2025-12-08 |website=Council on Foreign Relations |date=20 May 2020 |language=en}}</ref> Ang mga institusyonalisasyong ito ay nagdulot ng mas madalas na mga opisyal na pagtatagpo sa dagat, na naglatag ng daan para sa mga sumunod na alitan.<ref>{{Cite journal |last1=Montiel |first1=Cristina J. |last2=Dela Paz |first2=Erwine |date=2020-05-26 |title=Constructing politicized national identities: identity positioning by US, China, and Philippine opinion editorials on the Scarborough Shoal conflict |url=https://doi.org/10.1080/14608944.2019.1634031 |journal=National Identities |volume=22 |issue=3 |pages=225–244 |doi=10.1080/14608944.2019.1634031 |bibcode=2020NatId..22..225M |issn=1460-8944|url-access=subscription |language=en}}</ref> Matapos makamit ng Tsina ang epektibong kontrol sa pagpasok sa lugar noong 2012, naging mas istrukturado ang mga interaksiyon. Nagsagawa ang mga awtoridad ng Tsina ng regular na pagpapatrolya malapit sa bunganga ng look upang subaybayan ang mga paparating na sasakyang-dagat, na inilalarawan nila bilang mga karaniwang tungkuling pampangasiwaan. Iginiit ng Pilipinas na nililimitahan ng mga hakbanging ito ang pagpapatupad nito ng batas at mga gawaing pangkapaligiran, at idokumento nito ang mga insidente kung saan hindi nakapasok sa bahura ang mga pangkat ng pananaliksik at mga yunit ng Tanod Baybayin, na nag-udyok sa mga diplomatikong protesta. Ang mga unang pagsisikap na diplomatiko na naglalayong isaayos ang mga tensiyon ay nagbunga ng limitadong resulta. Sinikap ng mga nagtatrabahong pangkat na maiwasan ang hindi pagkakaunawaan at magtatag ng mga hakbang sa pagbuo ng tiwala, tulad ng pag-iwas sa hindi sinasadyang banggaan at pag-uugnay ng mga iskedyul ng pagpapatrolya. Gayunman, dahil sa mga hindi pagkakasundo hinggil sa hurisdiksiyon at paggigiit ng Tsina na naaayon sa batas ang presensiya nito, nanatiling higit na simboliko ang mga pagsisikap nito.<ref>{{Cite journal |last1=Pagulong |first1=Charmie Joy |last2=Serafica |first2=Gladys G. |date=2016 |title=Philippine Media's Coverage of International Maritime Conflict as Seen Through the Scarborough Shoal Standoff |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/aspp.12280 |journal=Asian Politics & Policy |language=en |volume=8 |issue=4 |pages=635–641 |doi=10.1111/aspp.12280 |issn=1943-0787|url-access=subscription }}</ref> Nakaimpluwensiya rin sa mga ugnayan ang mga usaping pang-ekonomiya at kabuhayan. Ang Bajo de Masinloc ay mahalagang pinagkukunan ng kita para sa mga pamayanang baybayin sa Pilipinas, kabilang ang Zambales at Pangasinan. Matapos ang 2012, ang paghihigpit sa pagpasok sa lugar ay nagdulot ng pagbabago-bago sa dami ng huling isda sa mga lokal na pangisdaan, na nagtulak sa mga mangingisdang Pilipino na maglayag nang mas malayo sa pampang nang mas magastos at mas panganib. Ipinangatwiran ng Tsina na naglalayong pangalagaan ng mga regulasyon nito ang mga yamang-dagat, samantalang iginiit ng Pilipinas na nilalabag ng mga ito nang unilateral ang mga karapatan ng mga mangingisda nito.<ref name="auto2"/> Ang mga pagbabago sa patakarang panlabas ng Pilipinas ay nakaimpluwensiya sa tono ng pakikipag-ugnayang bilateral. Nagpalipat-lipat ang Maynila sa pagitan ng pasibong diplomasya, mga lihim na negosasyon, at mga panukala para sa pagbabahagi ng mga yamang-dagat, kasabay ng mga hakbang sa pagpapanatili ng kalinawan at pakikipag-ugnayan sa mga internasyunal na kasosyo.<ref>{{Cite news |date=2016-07-12 |title=South China Sea: Tribunal backs case against China brought by Philippines |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-36771749 |access-date=2025-12-08 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> Iginiit ng Tsina na ang pakikialam ng mga panlabas na panig ay nagpapakomplikado sa usaping itinuturing nitong usaping bilateral, samantalang itinuring ng Pilipinas na mahalaga ang internasyunal na suporta upang mapanatili ang mga karapatang pandagat nito.<ref>{{Cite web |title=South China Sea Arbitration Ruling: What Happened and What's Next? |url=https://www.uscc.gov/research/south-china-sea-arbitration-ruling-what-happened-and-whats-next |access-date=2025-12-08 |website=USCC |language=en}}</ref> == Talababa == {{Notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga kawing panlabas== *[http://google.com/search?q=cache:5JHbkWVJCGsJ:www.vic-info.org/RegionsTop.nsf/81e4712fc4dc16ef8a25699f00062d91/bf966118eea663690a256c23006c0c90/%24FILE/Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate%2B9-2-02web.doc+Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate&hl=en&gl=us&ct=clnk&cd=1&client=firefox-a Isang VirtualInformationCenter na naglalaman ng marami pang sanggunian]{{dead link|date=April 2012|url=http://google.com/search?q=cache:5JHbkWVJCGsJ:www.vic-info.org/RegionsTop.nsf/81e4712fc4dc16ef8a25699f00062d91/bf966118eea663690a256c23006c0c90/%24FILE/Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate%2B9-2-02web.doc+Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate&hl=en&gl=us&ct=clnk&cd=1&client=firefox-a}} *[http://www.lib.utexas.edu/maps/middle_east_and_asia/schina_sea_88.jpg Mapa ng Dagat Kanlurang Pilipinas na ipinapakita ang Buhanginan ng Panatag] *[http://maps.google.com/maps/ms?hl=en&t=k&ie=UTF8&msa=0&msid=112047810770307867127.0004460b96d655257cc9c&ll=18.271086,117.641602&spn=9.255025,20.566406&z=6 Ipinapakita ng Google Map ang posisyon ng Buhanginan ng Panatag sa Pilipinas at Tsina] *[http://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf Scarborough Shoal, a new Sino-Philippine conflict] (isang artikulo) *[https://web.archive.org/web/20071209174605/http://www.panoramio.com/photo/5875571 Isang marker ng Tsino na inilagay sa Buhanginan ng Panatag](itinago mula sa noong 2011-05-19) *[https://web.archive.org/web/20120621044715/http://www.panoramio.com/photo/54687130 Isang batong marker ng "South China Sea Scientific Expedition" na inilagay ng [[State Bureau of Surveying]], [[National Earthquake Bureau]] at [[National Bureau of Oceanography]] ng Tsina] *[http://pic.news.sohu.com/group-274150.shtml Mga larawan na nagpapakita ng pagaagawan sa pagitan ng Tsina at Pilipinas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120421055923/http://pic.news.sohu.com/group-274150.shtml |date=2012-04-21 }}<br> [[Kaurian:Mga pulo]] [[Kategorya:Mga pulo ng Dagat Timog Tsina]] [[Kategorya:Mga pulo ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Tsina]] {{Philippines political divisions}} rdnu2vzhyx0yy6j9ymy7sxhm2h3n5ea 2220587 2220586 2026-08-16T05:44:39Z KyutKoTalaga 152379 2220587 wikitext text/x-wiki {{Infobox Disputed Islands | plural = | name = Buhanginan ng Panatag | image name = Scarborough Shoal Landsat.jpg | image caption = Larawan ng Buhanginan ng Panatag mula sa NASA | image size = 250px | locator map = | map-custom = | native name = | native name link = | other_names = '''Scarborough Shoal'''<br/>'''Bajo de Masinloc'''<br/>'''Pulo ng Huang​yan'''​<br/>'''Minzhu Jiao'''<br/> | location = [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]] | coordinates = {{coord|15|11|N|117|46|E|name=Scarborough Shoal}} | archipelago = {{convert|150|km2|mi2}} | total islands = | major islands = | area = | length = | width = | coastline = | highest mount = Timog Bato o ''South Rock'' | elevation = {{convert|3|m|ft}} | country = Tsina | country admin divisions title = | country admin divisions = | country claim = Pilipinas | country 1 claim = Republika ng Tsina (Taiwan) | population = wala | population as of = | density = | ethnic groups = | additional info = | website = |country claim divisions title=[[Lalawigan sa Pilipinas|Lalawigan]]|country claim divisions=[[Masinloc, Zambales|Masinloc]], [[Zambales]]}} Ang '''Bajo de Masinloc'''<ref>{{Cite web |date=18 Abril 2012 |title=Philippine position on Bajo de Masinloc (Scarborough Shoal) and the waters within its vicinity |url=https://www.officialgazette.gov.ph/2012/04/18/philippine-position-on-bajo-de-masinloc-and-the-waters-within-its-vicinity/ |access-date=6 Marso 2023 |website=[[Official Gazette of the Republic of the Philippines]] |publisher=[[Department of Foreign Affairs (Philippines)|Department of Foreign Affairs]] |quote=Ang pangalan Bajo de Masinloc (isinalin bilang “sa baba ng Masinloc”) ay nagkikilala sa buhanginan bilang isang partikular na subdibisyong pampolitika ng Pilipinong lalawigan ng Zambales, kilala bilang Masinloc. (Isinalin mula sa Ingles)}}</ref><ref name="RA9522">{{Cite web |date=12 Marso 2019 |title=Republic Act No. 9522 |trans-title=Batas Republika Blg. 9522 |url=http://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/23187 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607150940/http://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/23187 |archive-date=7 Hunyo 2019 |access-date=7 Hunyo 2019 |website=Philippine Supreme Court E-Library |publisher=[[Supreme Court of the Philippines]] |language=en}}</ref>, '''Buhanginan ng Panatag'''<ref name="zou1999">{{Cite journal |last=Zou |first=Keyuan |year=1999 |title=Scarborough Reef: a new flashpoint in Sino-Philippine relations? |trans-title=Bahura ng Scarborough: isang bagong flashpoint sa ugnayang Tsino-Pilipino? |url=https://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf |url-status=live |journal=IBRU Boundary & Security Bulletin, University of Durham |language=en |volume=7 |issue=2 |pages=11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130810071203/http://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf |archive-date=10 Agosto 2013 |access-date=15 Pebrero 2014}}</ref> o '''Kulumpol ng Panatag''' ({{lang-en|Scarborough Shoal}}; {{lang-zh|黃岩島}}, {{transliteration|zh|Huáng Yán Dǎo}}, {{literal translation|pulo ng dilaw na bato}}<ref>{{Cite news |last=Aning |first=Jerome |date=5 Mayo 2012 |title=PH plane flies over Panatag Shoal |language=en |trans-title=Eroplanong PH, lumipad sa ibabaw ng Buhanginan ng Panatag |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=http://newsinfo.inquirer.net/187721/ph-plane-flies-over-panatag-shoal |url-status=live |access-date=15 Pebrero 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140226042902/http://newsinfo.inquirer.net/187721/ph-plane-flies-over-panatag-shoal |archive-date=26 Pebrero 2014}}</ref> o {{lang|zh|民主礁}}, {{transliteration|zh|Mínzhǔ Jiāo}}, {{literal translation|bahura ng demokrasya}}) ay dalawang eskolyo (bato{{efn|Kadalasang kinokonsiderang mga bato dahil balewala ang lawak ng isang eskolyo tuwing malaki ang tubig{{cn|date=October 2023}}}}) na matatagpuan sa gitna ng Pampang ng Macclesfield sa kanluran at [[Luzon]] sa silangan. {{convert|119|nmi|km|order=flip}} ang layo ng Luzon, at ito ang pinakamalapit na kalupaan.<ref name="Elleman2014">{{Cite book |last1=Elleman |first1=Bruce |url=https://books.google.com/books?id=xK7gBQAAQBAJ&pg=PT277 |title=Beijing's Power and China's Borders: Twenty Neighbors in Asia |last2=Kotkin |first2=Stephen |last3=Schofield |first3=Clive |date=18 Disyembre 2014 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-51564-7 |language=en |trans-title=Kapangyarihan ng Beijing at Mga Hangganan ng Tsina: Dalawampung Kapitbahay sa Asya |access-date=12 Mayo 2021}}</ref> Pinag-aagawan ang karang ng [[Pilipinas|Republika ng Pilipinas]] batay sa Mapang Velarde ng 1734, habang inaangkin ito ng [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] at ng [[Taiwan|Republika ng Tsina (Taiwan)]] sa pamamagitan ng pinagtatalunang<ref name="Inquirer 2016-07-12">{{Cite news |last=Matikas Santos |date=12 Hulyo 2016 |title=China's 'nine-dash line, historic rights' invalid–tribunal |language=en |trans-title=Walang bisa ang 'siyam na gatlang na guhit, makasaysayang karapatan' ng Tsina–hukuman |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |url-status=live |access-date=23 Mayo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713162148/http://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |archive-date=13 Hulyo 2016}}</ref> ''nine-dash line'' o [[siyam na gatlang na guhit]] (tinatawag na labing-isang gatlang na guhit ng Taiwan, na kinabibilangan ng mga katubigan sa Golpo ng Tonkin<ref>{{Cite book |last=Shicun Wu |url=https://books.google.com/books?id=zc5ZAgAAQBAJ |title=Solving Disputes for Regional Cooperation and Development in the South China Sea: A Chinese Perspective |publisher=Elsevier Science |year=2013 |isbn=978-1-78063-355-8 |page=[https://books.google.com/books?id=zc5ZAgAAQBAJ&pg=PA79 79] |language=en |trans-title=Paglutas ng Alitan para sa Rehiyonal na Kooperasyon at Pag-unlad sa Dagat Timog Tsina: Isang Tsinong Pananaw}}</ref>). Mula ng alitan noong 2012, ang karang ay nasa ''de facto'' na kontrol ng Tsina, na may patuloy na presensiya ng ''China Coast Guard'' o Tanod Baybayin ng Tsina na kumokontrol sa pagpasok sa bungad ng [[danaw]]; walang permanenteng istruktura ang naitayo sa lugar na ito.<ref name="AMTI">{{cite web |title=Scarborough Shoal |url=https://amti.csis.org/scarborough-shoal/ |access-date=21 September 2025 |website=Asia Maritime Transparency Initiative (CSIS)}}</ref> Noong 2013, nagsimula ang Pilipinas ng arbitrasyon laban sa Tsina sa ilalim ng ''[[Kumbensiyon ukol sa Batas ng Dagat ng Mga Nagkakaisang Bansa|United Nations Convention on the Law of the Sea]]'' o UNCLOS. Noong 2016, nagpasiya ang hukumang arbitral na ang mga pag-aangkin ng Tsina ng makasaysayang mga karapatan sa loob ng ''nine-dash line'' ([[siyam na gatlang na guhit]]) ay walang bisa sa ilalim ng batas, ipinasiya na ang Bajo de Masinloc ay isang ''bato'' sa ilalim ng [[Kumbensiyon ukol sa Batas ng Dagat ng Mga Nagkakaisang Bansa|Artikulo 121(3)]] (na hindi lumilikha ng eksklusibong sonang ekonomiko), at kinilala ang tradisyonal na mga karapatan sa pangingisda ng kapuwa mga Pilipino at Tsinong maliliit na mangingisda; hindi ito nagpasiya hinggil sa usapin ng soberanya.<ref name="Inquirer 2016-07-122">{{Cite news |author=Matikas Santos |date=12 July 2016 |title=China's 'nine-dash line, historic rights' invalid–tribunal |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |url-status=live |access-date=23 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713162148/http://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |archive-date=13 July 2016}}</ref><ref name="PCApress">{{Cite press release|title=Press Release—The South China Sea Arbitration|date=12 July 2016|publisher=[[Permanent Court of Arbitration]]|url=https://docs.pca-cpa.org/2016/07/PH-CN-20160712-Press-Release-No-11-English.pdf|access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="PCAaward">{{cite web |date=12 July 2016 |title=Award in the Matter of the South China Sea Arbitration |url=https://docs.pca-cpa.org/2016/07/PH-CN-20160712-Award.pdf |access-date=21 September 2025 |website=PCA}}</ref> Matatagpuan ang karang may humigit-kumulang 370 kilometro (200 nmi) mula sa Luzon at inilalarawan ng Pilipinas bilang nasa loob ng eksklusibong sonang ekonomiko nito, isang paglalarawang tinututulan ng Tsina, na nag-aangking may soberanya sa katangian at sa mga karatig-tubigan nito. Mula noong 2023, nakaranas ang karang ng mga insidente ng lumulutang na harang at paulit-ulit na mga komprontasyon gamit ang water cannon; noong Setyembre 2025, inanunsyo ng Tsina ang '''Huangyan Island National Nature Reserve''' (Pambansang Laanang Kalikasan ng Pulo ng Huangyan), na nagbunsod ng mga protesta mula sa Pilipinas.<ref name="ReutersBarrier2023">{{cite news |date=25 September 2023 |title=Philippines removes Chinese barrier at disputed shoal in 'special operation' |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/philippines-remove-barrier-placed-by-china-south-china-sea-national-security-2023-09-25/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersFeb2024">{{cite news |date=26 February 2024 |title=Satellite images reveal floating barrier at mouth of disputed atoll in South China Sea |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/satellite-images-reveal-floating-barrier-mouth-disputed-atoll-south-china-sea-2024-02-26/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersWater2025">{{cite news |date=16 September 2025 |title=China fires water cannon at Philippine ships near Scarborough Shoal |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/china/china-fires-water-cannon-philippine-ships-south-china-sea-2025-09-16/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="APbarrier2023">{{cite news |date=25 September 2023 |title=Philippine coast guard says it removed barrier placed by China's coast guard in disputed shoal |work=AP News |url=https://apnews.com/article/68163cbe8c5b3ad7844dfecad71bce9c |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersWhat2025">{{cite news |date=11 September 2025 |title=What is the Scarborough Shoal and what is China planning there? |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/what-is-scarborough-shoal-what-is-china-planning-there-2025-09-11/ |access-date=21 September 2025}}</ref> Madalas na pinag-uusapan ang katayuan ng karang kasama ng ibang alitan sa teritoryo sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas tulad ng mga alitan tungkol sa [[Kapuluan ng Kalayaan]], at ang ''standoff'' sa Buhanginan ng Panatag noong 2012. Sinimulan ang 2012 na ''standoff'' ng Pilipinas sa paggamit ng mga barkong pandigma laban sa mga barkong pangisda ng mga Tsino na nakibahagi sa ilegal na pangingisda, na sinundan ng ''standoff'' sa mga barko ng Chinese Marine Surveillance, kaya nasakop ang pook ng mga hukbong pandagat ng Tsina.<ref>{{Cite news |date=9 May 2012 |title=Scarborough shoal standoff: A timeline |language=en |trans-title=Standoff sa buhanginan ng Panatag: Isang timeline |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/36003/scarborough-shoal-standoff-a-historicaltimeline |url-status=live |access-date=23 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423184902/https://globalnation.inquirer.net/36003/scarborough-shoal-standoff-a-historicaltimeline |archive-date=23 April 2020}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 Hunyo 2019 |title=TIMELINE: Skirmishes, standoffs, harassment in West Philippine Sea |trans-title=TIMELINE: Mga labanan, standoff, panliligalig sa Dagat Kanlurang Pilipinas |url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/232906-timeline-skirmishes-standoffs-harassment-west-philippine-sea |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221142940/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/232906-timeline-skirmishes-standoffs-harassment-west-philippine-sea |archive-date=21 Pebrero 2020 |access-date=23 Mayo 2020 |work=[[Rappler]] |language=en}}</ref> == Heograpiya == Ang Bajo de Masinloc ay bumubuo ng isang hugis-tatsulok na hanay ng mga bahura at bato na may perimetro na {{convert|46|km|mi|0|abbr=on}}. Sinasaklaw nito ang lawak na {{convert|150|km2|sqmi|0|abbr=on}}, kabilang ang isang panloob na danaw. Ang pinakamataas na bahagi ng karang, ang South Rock, ay may taas na {{convert|1.8|m|ftin|abbr=on}} sa ibabaw ng antas ng dagat kapag [[mataas ng tubig]]. Ang pinakamataas na bahagi ng karang, ang Timog Bato (''South Rock''), ay may taas na {{convert|1.8|m|ftin|abbr=on}} sa ibabaw ng antas ng dagat kapag mataas ang tubig. Sa hilaga ng Timog Bato ay may isang [[kanal (heograpiya)|kanal]], na may lapad na humigit-kumulang {{convert|370|m|ft|0|abbr=on}} at lalim na {{convert|9|-|11|m|ft|abbr=on}}, na nagsisilbing daanan patungo sa danaw. Napapalibutan ang danaw ng ilan pang mga batong korales, na bumubuo ng isang malaking karang.<ref name="zou1999" /> Matatagpuan ang karang nang humigit-kumulang {{convert|123|mi|km|abbr=on|order=flip}} sa kanluran ng [[Look ng Subic]]. Ang {{convert|5000|-|6000|m|adj=on|abbr=on}} lalim na [[Bambang ng Maynila]] (''Manila Trench'') ay matatagpuan sa pagitan ng karang at Luzon sa silangan. Ang pinakamalapit na kalupaan ay nasa [[Palauig|Palauig, Zambales]], sa Luzon, na matatagpuan {{convert|220|km|nmi|abbr=on}} sa gawing silangan.<ref name="Elleman2014" /> == Pandaigdigang batas == Ang doktrina ng intertemporal na batas ay itinatag matapos ang pasya sa [[Kaso ng Pulo ng Palmas]]. Sa ilalim ng doktrina, sinusuri ang mga karapatan sa ilalim ng kasunduan batay sa mga batas na umiiral noong panahong ginawa ang kasunduan, at hindi noong panahon na naganap ang alitan.<ref>The Evolutionary Interpretation of Treaties, Eirik Bjorgee, Oxford, p. 142 (2014)</ref> "Kung ang anumang pulo sa loob ng mga inilarawang hangganan ay natiyak na pagmamay-ari ng Hapon, Tsina, Gran Britanya (Great Britain), o Holland, ang Estados Unidos ay hindi makakakuha ng wastong titulo batay lamang sa tila pagkakasama nito sa pagsuko ng teritoryo ng Espanya."<ref>{{cite book|url = https://books.google.com/books?id=ZEsTAAAAYAAJ&dq=%22Were+any+island+within+those+described+bounds+ascertained+to+belong+in+fact+to+Japan%22&pg=PA382 | title=Spanish Diplomatic Correspondence and Documents 1896-1900 | last1=Ministerio De Estado | first1=Spain | date=1905 }}</ref><ref>{{cite book|url = https://books.google.com/books?id=k3G5DwAAQBAJ&dq=%22Were+any+island+within+those+described+bounds+ascertained+to+belong+in+fact+to+Japan%22&pg=PT156 | title=The acquisition of territory in international law: With a new introduction by Marcelo G. Kohen | isbn=978-1-5261-1718-2 | last1=Jennings | first1=R. Y. | date=June 2017 | publisher=Manchester University Press }}</ref><ref>{{cite book|chapter= Island of Palmas Case|page=845|title =Report of International Arbitral Awards|publisher =United Nations|year =2006|chapter-url=https://law.justia.com/cases/foreign/international/2-riaa-829.html|access-date=11 August 2024}}</ref> Ang pandaigdigang batas hinggil sa mga pag-aangkin ay nagkakaiba depende kung ang teritoryo ay pinaninirahan. Sa [[Kaso ng Pulo ng Palmas|kaso ng Pulo ng Palmas]] noong 1928, para sa mga pinaninirahang teritoryo, ipinasiya ng hukuman na “bagaman patuloy sa prinsipyo, ang soberanya ay hindi maaaring aktuwal na gamitin sa bawat sandali at sa bawat punto ng isang teritoryo. Ang pagkaantala at kawalan ng pagpapatuloy na naaayon sa pagpapanatili ng karapatan ay kinakailangang nagkakaiba depende kung ang mga sangkot ay mga pinaninirahang rehiyon o mga rehiyong walang naninirahan, o mga rehiyong napalilibutan ng mga teritoryo kung saan walang pagtatalo tungkol sa soberanya, o mga rehiyong maaaring marating, halimbawa, mataas na dagat.”<ref>{{cite book|chapter= Island of Palmas Case|page=840|title =Report of International Arbitral Awards|publisher =United Nations|year =2006|chapter-url=https://law.justia.com/cases/foreign/international/2-riaa-829.html|access-date=11 August 2024 |language=en}}</ref> Para sa mga teritoryong walang naninirahan, ipinasiya sa kaso ng Pulo ng Clipperton noong 1931 na “kung ang isang teritoryo, dahil sa ganap na itong walang naninirahan, ay mula sa unang sandali ng paglitaw roon ng estadong sumasakop ay nasa ganap at hindi pinagtatalunang pagtatapon ng estadong iyon, mula sa sandaling iyon ay dapat ituring na ganap ang pagkuha ng pagmamay-ari, at sa gayon ay kumpleto na ang pananakop. Ang katotohanang hindi isinagawa ng [Pransiya] ang kaniyang awtoridad doon sa isang positibong paraan ay hindi nangangahulugang nawala ang isang pagkuha ng teritoryo na ganap nang naisakatuparan.”<ref>Arbitral Award on the Subject of the Difference Relative to the Sovereignty over Clipperton Island, American Journal of International Law 26, No. 2 (April 1931); 390.</ref> Pinagtibay ang pasyang ito sa kaso ng Silangang Greenland noong 1933.<ref>Legal Status of Eastern Greenland (Norway v. Denmark), Permanent Court of International Justice, 1933, pp. 51-52, PCIJ Series A/B. 53</ref> Sa kaso ng Silangang Greenland sa pagitan ng Norway at Denmark, itinatag ang doktrina ng kritikal na petsa. Ipinasiya ng Permanent Court of International Justice (PCIJ) na ang proklamasyon ng Norway noong Hulyo 10, 1931 na nagsasabing inaangkin nito ang Silangang Greenland ay ang “kritikal na petsa” sa kasong iyon.<ref>Legal Status of Eastern Greenland (Norway v. Denmark), Permanent Court of International Justice, 1933, PCIJ Series A/B. No. 53</ref> Sa ilalim ng prinsipyo ng ''[[Uti possidetis juris|uti possidetis juris]]'', dapat igalang ng lahat ng estado ang mga hangganan ng mga dating kolonya. Itinatag ito matapos ang kaso ng Frontier Dispute sa pagitan ng Burkina Faso at Mali. Ipinasiya ng ICJ na ang ''uti possidetis juris'' ay isang “pangkalahatang prinsipyo na lohikal na nauugnay sa pagkakamit ng kalayaan, saan man ito maganap. Ang malinaw na layunin nito ay pigilan ang kalayaan at katatagan ng mga bagong estado na malagay sa panganib dahil sa mga alitang magkakapatid na dulot ng paghamon sa mga hangganan kasunod ng pag-alis ng namamahalang kapangyarihan… “Ang layunin nito, noong panahong nakamit ng mga dating kolonya ng Espanya sa Amerika ang kanilang kalayaan, ay pigilan ang anumang mga plano ng mga kapangyarihang kolonyal na hindi Amerikano na maaaring maghangad sa mga rehiyong itinalaga ng dating estadong metropolitano sa isang dibisyon o iba pa, ngunit na nanatiling walang naninirahan o hindi pa natutuklasan.”<ref>{{Cite web |title=uti possidetis juris |url=https://www.law.cornell.edu/wex/uti_possidetis_juris |access-date=2024-08-02 |website=LII / Legal Information Institute |language=en}}</ref> Sa pandaigdigang batas, hindi maaaring magtatag ng titulo sa teritoryo ang mga mapa maliban kung kalakip ang mga ito sa isang kasunduan. Bukod dito, ang mga mapang unilateral na ginawa ng isang estado, kahit hindi kalakip ng isang kasunduan, ay maaaring magbigkis sa estadong gumawa nito kung ang mga ito ay “salungat sa interes nito.” Itinatag ito sa kaso ng Delimitation of the Border between the State of Eritrea and Ethiopia noong 2002, at pinagtibay sa arbitrasyon ng Pedra Blanca sa pagitan ng Malaysia at Singapore noong 2008, nang ipasiya ng ICJ: “Nananatiling totoo ang pahayag ng heograpikal ang mapa, lalo na kapag ang estadong naaapektuhan nang salungat ay siya mismo ang gumawa at nagpalaganap nito, kahit laban sa sarili nitong interes.”<ref>Case Concerning Sovereignty over Pedra Blanca/Pulau Batu Puteh, Middle Rocks and South Ledge, Malaysia v.Singapore, ICJ, May 23, 2008.</ref> == Kasaysayan == [[File:Carta_Hydrographica_y_Chorographica_de_las_Yslas_Filipinas_Dedicada_al_Rey_Nuestro_Señor_por_el_Mariscal_d._Campo_D._Fernando_Valdes_Tamon_Cavallº_del_Orden_de_Santiago_de_Govor._Y_Capn.jpg|thumb|Ipinapakita ng [[Mapa ng Velarde|mapa ng Velarde]] noong 1734 ang ''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> ''Lumbay'', ''Los Bajos de Paragua'', pati na rin ang ''[[Borneo|Borney]]''. Ang mapa ay isa sa mga pangunahing ebidensiya sa kaso ng ''[[Pilipinas v. Tsina]]'' sa PCA laban sa tinatawag na nine-dash line na mga pag-aangkin ng Tsina.<ref name=":0">{{Cite web |date=20 September 2019 |title=Ever heard of the 1734 Murillo Velarde map and why it should be renamed? |url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/240646-why-we-should-rename-1734-murillo-velarde-map/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927034721/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/240646-why-we-should-rename-1734-murillo-velarde-map |archive-date=27 September 2019 |access-date=6 May 2020 |work=[[Rappler]]}}</ref>]] [[File:Galit_panacot_lumbay.png|thumb|''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> at ''Lumbay'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1734]] [[File:Galit, Panacot, Lumbay, and Scarborough Shoal.png|thumb|''Galit'', ''Panacot'', ''Lumbay'', at ''Scarborough Shoal'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1794]] [[File:Scarboro_from_Mannevillette.png|thumb|Bajo de Masinloc (''Scarborough Shoal''), kasama ang ''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> at ''Lumbay'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1810, na orihinal na inilathala noong 1771.<ref name=1771map>{{cite web|url=https://www.raremaps.com/gallery/detail/39979/a-chart-of-the-china-sea-inscribed-to-monsr-dapres-de-mann-dapres-de-mannevillette-dalrymple|title=A Chart of the China Sea Inscribed to Monsr. d'Apres de Mannevillette the Ingenious Author of the Neptune Oriental: As a Tribute Due to his Labours for the Benefit of Navigation; and in acknowledgement of his many signal Favours to A. Dalrymple|date=1771|publisher=Alexander Dalrymple}}</ref>]] [[File:Philippine Island - Luzon Island - NARA - 68157141.jpg|thumb|Aerial na tanawin ng Bajo de Masinloc (1938)]] Ang pangalang Ingles ng Bajo de Masinloc (''Scarborough Shoal'') ay hinango mula sa barkong pangkalakal na sibilyan ng Britanya na Scarborough, na sumadsad sa bahura noong Setyembre 12, 1748.<!--{{efn|name=ScarboroughDateAmbiguity}}--> Naniniwala ang Pilipinas na tumutukoy ito sa isa sa tatlong pulo, ang Galit (“galit”), Panacot (panakot, “banta”), at Lumbay (lumbáy, “kalungkutan”), na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa ng Velarde noong 1734,<ref name="auto">{{Cite news|url=https://mb.com.ph/2024/2/9/amplifying-the-true-narrative-of-the-west-philippine-sea|title='Amplifying the true narrative of the West Philippine Sea'|author=Florangel Rosario Braid |date=January 13, 2025|newspaper=Manila Bulletin |language=en}}</ref> kasama ang iba pang mga mapa na naglalarawan sa Bajo de Masinloc, Galit, Panacot, at Lumbay na inilathala sa kaparehong panahon.<ref>{{cite web|url=https://www.raremaps.com/gallery/detail/39979/a-chart-of-the-china-sea-inscribed-to-monsr-dapres-de-mann-dapres-de-mannevillette-dalrymple|title=A Chart of the China Sea Inscribed to Monsr. d'Apres de Mannevillette the Ingenious Author of the Neptune Oriental: As a Tribute Due to his Labours for the Benefit of Navigation; and in acknowledgement of his many signal Favours to A. Dalrymple|publisher=Jean Baptiste Nicholas D. D'Apre de Mannevillette|access-date=12 November 2024|location=Paris|edition=1775 |language=en}}</ref> Ilang bansa ang gumawa ng mga makasaysayang pag-angkin sa paggamit ng Bajo de Masinloc. Noong Abril 1800, pinangalanan itong '''Bahura ng Maroona''' (''Maroona Shoal'') matapos suriin ng ''Santa Lucía'', isang frigatang pandigma ng Espanya sa ilalim ng mga utos ni Almirante [[Alejandro Malaspina|Malaspina]], at ginamit ang pangalang ito sa isang tsart noong 1808, ngunit kalaunan ay pinalitan sa Pilipinas ng pangalang '''''Bajo de Masinglo'''''.<ref name=Bonnet2012>{{cite book|first1 =François-Xavier |last1 = Bonnet |title =Les Notes de l'Irasec n°14 - Irasec's Discussion Papers #14 Geopolitics of Scarborough Shoal |publisher =IRASEC, Bangkok |date=November 2012 |url=https://www.irasec.com/Geopolitics-of-Scarborough-Shoal |archive-url=https://web.archive.org/web/20230130184552/https://www.irasec.com/Geopolitics-of-Scarborough-Shoal|access-date=July 12, 2024 |archive-date=January 30, 2023 |url-status=live|pages=1–42}}</ref>{{rp|8}} Ang pangalang “''Maroona Shoal''” (Bahura ng Maroona) ay ginagamit pa rin kasabay ng ibang pangalan sa mga tsart pangkaragatan sa wikang Ingles noong 1889.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|9}} Noong 1734, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang unang edisyon ng mapa ng Velarde, na nagpapakita ng mga lokasyong kabilang sa teritoryo ng [[Pilipinas]]. Ayon sa Pilipinas, ipinapakita ng mapa ang aktuwal na soberanya sa Bajo de Masinloc (na tinatawag na Panacot sa mapa) at sa [[Kapuluan ng Kalayaan]] (na tinatawag na Los Bajos de Paragua), at ito ang pinakamaagang mapa na nagpapakita ng soberanya sa mga nabanggit na teritoryo.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=UKf8iQ1Vje4 |title=Philippine Island Territories in the West Philippine Sea |date=2024-06-08 |work=Institute for Maritime and Ocean Affairs |access-date=2024-08-02 |via=YouTube}}</ref><ref name="auto"/><ref>{{cite book |last1=Storms |first1=Martijn |last2=Cams |first2=Mario |last3=Demhardt |first3=Imre Josef |last4=Ormeling |first4=Ferjan |title=Mapping Asia: Cartographic Encounters Between East and West: Regional Symposium of the ICA Commission on the History of Cartography, 2017 |date=13 May 2019 |publisher=Springer |isbn=978-3-319-90406-1 |page=92 |url=https://books.google.com/books?id=6VdiDwAAQBAJ&pg=PA92 |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Vitug |first1=Marites Dañguilan |title=Rock Solid: How the Philippines Won Its Maritime Case against China |date=21 November 2018 |publisher=Ateneo de Manila University Press |isbn=978-971-550-887-2 |url=https://books.google.com/books?id=BMZ6DwAAQBAJ&pg=PT95 |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref><ref name="auto1">{{Cite journal |author=Li Xiaocong |script-title=zh:从古地图看黄岩岛的归属 |language=zh |trans-title=Viewing the Ownership of Huangyan Island from Ancient Maps |journal=Journal of Nanjing University (Philosophy, Humanities and Social Sciences) |issue=4 |year=2015 |url=http://www.zggds.pku.edu.cn/004/001/291.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624091547/http://www.zggds.pku.edu.cn/004/001/291.pdf |archive-date=24 June 2016}}</ref> Ang kasalukuyang pangalang Ingles ng mga karang ay pinili ni Kapitan [[Philippe d'Auvergne|Philippe D'Auvergne]], na ang [[Kompanya sa Silangang Indiya]] [[East Indiaman|''East Indiaman'']] [[Scarborough (barkong EIC noong 1740)|''Scarborough'']] ay panandaliang sumadsad sa isa sa mga bato noong Setyembre 12, 1748, bago nagpatuloy sa paglalayag patungong Tsina.<!--{{efn|name=ScarboroughDateAmbiguity}}--> May mga mapa ng [[Dinastiyang Qing]] na batay sa isang akda noong 1767 na nagpapakita ng maraming pulo sa [[Dagat Timog Tsina]]. Ang mga pinakamalalayo ay malapit sa baybayin ng [[Hainan|Pulo ng Hainan]] at sa kalupaan ng Tsina (''Mainland China''), sa halip na sa mga pulo malapit sa Kapuluan ng Kalayaan o Bajo de Masinloc.{{Efn|Dalawang mapa ng Dinastiyang Qing ang nasa Library of Congress ng Estados Unidos. Pareho silang nakatala sa katalogo bilang mga mapa na nilikha mula sa orihinal na akda noong 1767.<ref>{{cite web|publisher=Library of Congress|url=https://www.loc.gov/search/?fa=contributor:huang,+qianren|title= Library of Congress:Search:Contributer Huang, Qianren|access-date=19 July 2024}}</ref>}} Noong 1771, inilathala ni Jean-Baptiste Nicolas Denis d'Après de Mannevillette ang isang mapa ng Dagat Tsina na kinabibilangan ng Bajo de Masinloc, kasama ang tatlong hindi pinangalanang bahura na malapit sa baybayin ng Luzon.<ref name=1771map /> Nagsagawa ang pamahalaang kolonyal ng Espanya ng [[Kapitaniya Heneral ng Pilipinas]] ng unang pagsusuri sa Bajo de Masinloc noong Mayo 4, 1792. Ang pagsusuring ito, na pinamagatang ''Plano de la Navigación'', ay isinagawa ni [[Alejandro Malaspina]] sakay ng barkong Santa Lucía, kasama ang mga Pilipino.<ref>{{Cite web | url=https://www.imoa.ph/imoawebexhibit/Splices/The%20Historical%20Facts%20in%20the%20WPS-page45.pdf | title=1792 Plano de la Navigacion | website=www.imoa.ph | access-date=19 June 2024 | archive-date=29 May 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190529140016/http://www.imoa.ph/imoawebexhibit/Splices/The%20Historical%20Facts%20in%20the%20WPS-page45.pdf | url-status=dead }}</ref> Ipinapakita ng isang tsart na inilathala noong 1794 ang Bajo de Masinloc nang may ilang detalye, kasama ang petsa ng insidente ng pagsadsad, habang ang Galit, Panacot, at Lumbay ay ipinapakita lamang bilang mga putol-putol na balangkas.<ref>{{cite web|url=https://catalogue.nla.gov.au/catalog/4778119|title=A chart of the China Sea, and Philippine Islands, with the Archipelagos of Felicia and Soloo, shewing the whole tract comprized between Canton and Balambangan with the soundings, shoals, rocks, & ca. [cartographic material] / composed from an original drawing communicated by Capt. Robert Carr, and compared with the map of Pedro Murillo de Velarde, engraved at Manilla in 1734, as well as with the surveys of several British navigators |publisher=National Library of Australia|date=1794}}</ref> Noong 1808, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1808, na nagpapakita sa soberanong teritoryo ng Pilipinas, kabilang ang Bajo de Masinloc at Kapuluan ng Kalayaan, na kinilala ng internasyunal na komunidad. Noong 1875, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang mas kumpletong edisyon ng ''Carta General del Archipiélago Filipino'' upang tukuyin ang opisyal na teritoryo ng Pilipinas.<ref name="mb.com.ph">{{Cite web |title='Amplifying the true narrative of the West Philippine Sea' |url=https://mb.com.ph/2024/2/9/amplifying-the-true-narrative-of-the-west-philippine-sea |access-date=2024-08-02 |website=Manila Bulletin |date=9 February 2024 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bondoc |first=Jarius |title=Panatag is proven PH territory; China claims it by bogus history |url=https://www.philstar.com/the-freeman/opinion/2024/03/27/2343536/panatag-proven-ph-territory-china-claims-it-bogus-history |access-date=2024-08-02 |website=Philstar |language=en}}</ref> Matapos ang [[Digmaang Kastila–Amerikano|Digmaang Espanyol-Amerikano]], isinuko ng Espanya noong 1898 ang Pilipinas sa [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] sa pamamagitan ng [[Kasunduan sa Paris (1898)]], na may mga mapa bilang kalakip nito. Malinaw na ipinapakita ng mapa na hindi kabilang sa depinisyon ng teritoryo ng Pilipinas sa kasunduan ang Bajo de Masinloc. Dahil nanatili sa ilalim ng kontrol ng Espanya ang ilang bahagi ng [[Tawi-Tawi]] sapagkat nasa labas ang mga ito ng mga hangganan ng kasunduan. Nagbunsod ito sa paglagda sa [[Kasunduan sa Washington (1900)]], na ayon sa Pilipinas ay naglipat nang retroaktibo ng Bajo de Masinloc, Kapuluan ng Kalayaan, at natitirang bahagi ng Tawi-Tawi sa Estados Unidos bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas. Matapos ang [[Digmaang Kastila–Amerikano|Digmaang Espanyol-Amerikano]], isinuko ng Espanya noong 1898 ang Pilipinas sa [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] sa pamamagitan ng [[Kasunduan sa Paris (1898)]], na may mga mapa bilang kalakip nito. Malinaw na ipinapakita ng mapa na hindi kabilang sa depinisyon ng teritoryo ng Pilipinas sa kasunduan ang Bajo de Masinloc. Dahil nanatili sa ilalim ng kontrol ng Espanya ang ilang bahagi ng [[Tawi-Tawi]] sapagkat nasa labas ang mga ito ng mga hangganan ng kasunduan. Nagbunsod ito sa paglagda sa [[Kasunduan sa Washington (1900)]], na ayon sa Pilipinas ay naglipat nang retroaktibo ng Bajo de Masinloc, Kapuluan ng Kalayaan, at natitirang bahagi ng Tawi-Tawi sa Estados Unidos bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas. Naniniwala ang mga manunuri na ang Kasunduan sa Washington (1900) ay tumukoy lamang sa mga pulo ng Sibutu at Cagayan de Sulu, gayundin sa Bajo de Masinloc.<ref name="mb.com.ph"/> Sa kaso ng Islas Palmas, muling iginiit ng Estados Unidos, bilang kinatawan ng teritoryo ng Pilipinas, sa isang ''memorandum'' na ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1875 ay “kapwa opisyal na mapa ng Amerika at opisyal na mapa ng Espanya” ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{cite news |last=Mateo |first=Janvic |date=September 3, 2024 |title=DND gets copy of 1875 map of Philippines |url=https://www.philstar.com/headlines/2024/09/03/2382494/dnd-gets-copy-1875-map-philippines |work=The Philippine Star |access-date=August 6, 2026}}</ref> Ayon sa Pilipinas, nag-oobliga ito sa Estados Unidos na kilalanin ang Bajo de Masinloc at Kapuluan ng Kalayaan bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{Cite web |last=Bondoc |first=Jarius |title=Carpio debunks China lie about owning Spratlys |url=https://www.philstar.com/opinion/2023/10/18/2304571/carpio-debunks-china-lie-about-owning-spratlys |access-date=2024-08-02 |website=Philstar |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=de la Vega |first=Chito |date=2023-11-11 |title=Analysis: The most complicated dispute in the world |url=https://www.rappler.com/voices/thought-leaders/analysis-the-most-complicated-dispute-in-the-world/ |access-date=2024-08-02 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> Mula 1899 hanggang 1902, muling inilathala at muling inilabas ng Kagawaran ng Digmaan ng Estados Unidos sa teritoryo ng Pilipinas nang apat na beses ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1875, na may mga na-update na katangian tulad ng mga linya ng telegrapo ng militar at kable, mga linya ng [[Eastern Cable Company]], at mga hangganan ng mga kagawaran ng militar. Ayon sa Pilipinas, isinama sa mga mapa ang Bajo de Masinloc bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{Cite web |title=1901 U.S. War Department Map of the Philippines |url=https://www.geographicus.com/P/AntiqueMap/ArchipielagoFilipino-wardept-1901 |access-date=2024-08-02 |website=Geographicus Rare Antique Maps |language=en}}</ref> Noong 1909, pinangunahan ng Tsina sa ilalim ng Dinastiyang Qing ang isang ekspedisyon sa Kapuluang Paracel, at sa unang pagkakataon ay pormal na ipinahayag ang pag-angkin nito sa mga ito.<ref name=Tonnesson2006>{{cite journal|first1 =Stein|last1 =Tonnesson|via =International Peace Research Institute, Oslo|url =https://www.scribd.com/doc/56468/The-South-China-Sea-in-the-Age-of-European-Decline |title =The South China Sea in the Age of European Decline|archive-url =https://web.archive.org/web/20160305181104/https://www.scribd.com/doc/56468/The-South-China-Sea-in-the-Age-of-European-Decline|archive-date= 2016-03-05 |pages= 1–41|journal= Modern Asian Studies|publisher=Cambridge University Press, United Kingdom|year =2006|access-date= 2009-04-13|doi =10.1017/S0026749X06001727|volume =40|issue =1|url-access =subscription}}</ref>{{rp|p=8}}<ref>{{cite web|url=https://cimsec.org/chinas-claim-spratly-islands-just-mistake/|title=China's Claim to the Spratly Islands is Just a Mistake|author=Bill Hayton|publisher=CIMSEC|date=May 16, 2018|quote=In the end, the Chinese government decided that it could not prove a claim to the Spratlys}}</ref> Ang pandaigdigang paglilitis hinggil sa pagsagip na nagresulta sa pagkawasak ng barkong Suweko na ''Nippon'' noong Mayo 8, 1913, sa Bajo de Masinloc ay dininig at kinilala ng mga umaangkin sa Pilipinas.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|p=9}} Noong dekada 1930, ang [[Republika ng Tsina (1912–1949)|Republika ng Tsina]] at ang [[Pamahalaang Insular ng Kapuluang Pilipinas]], nang hindi alam ginagawa ng isa't isa, ay nagsagawa ng mga hakbang ng pag-angkin sa Bajo de Masinloc.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|p=4}} Noong Abril 1935, naglathala ang Tsina ng isang mapa na kasama ang Bajo de Masinloc sa bilang bahagi ng teritoryo nito.<ref name="Bonnet2012" />{{rp|p=15}} Noong 1935, pinasinayaan ang [[Komonwelt ng Pilipinas]] sa ilalim ng [[Saligang Batas ng Pilipinas|Konstitusyon ng Pilipinas ng 1935]], na muling nagpatibay sa mga pag-aangkin ng Pilipinas sa teritoryo alinsunod sa Kasunduan sa Paris ng 1898, Kasunduan sa Washington ng 1900, at Kasunduan ng Estados Unidos–Reyno Unido ng 1930.<ref>{{Cite web | url=https://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/the-1935-constitution/ | title=The 1935 Constitution | website=www.officialgazette.gov.ph}}</ref><!--tala para sa mga editors—ang mga sumunod na konstitusyon ng Pilipinas noong 1971 at 1986 ay hindi direktang bumabanggit sa mga kasunduang ito; tingnan ang https://link.springer.com/article/10.1007/s12180-009-0003-5--> Noong 1938, hiniling ng Komonwelt ng Pilipinas sa [[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]] na tukuyin ang pagmamay-ari ng Bajo de Masinloc, ngunit walang dokumentaryong ebidensiya ng isang opisyal na pag-angkin ng Pilipinas sa Bajo de Masinloc.<ref>{{cite book |last1=Scheiber |first1=Harry N. |url=https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ |title=Science, Technology, and New Challenges to Ocean Law |last2=Kraska |first2=James |last3=Kwon |first3=Moon-Sang |date=24 July 2015 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-29961-0 |pages=[https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ&pg=PA405 405]-[https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ&pg=PA406 406] |language=en |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref> Noong 1943, inilathala ng Tsina ang ''"China Handbook (1937–1943)"'' noong [[Ikalawang Digmaang Sino-Hapones]], na nagsasaad na ang pinakatimog na punto ng bansa ay ang “Pulo ng Triton ng Kapuluang Paracel.” ("Triton Island of the Paracel Group")<ref>China Handbook (1937-1943). The Chinese Ministry of Information.</ref> Noong 1947, binago ng Tsina ang nilalaman nito at sa unang pagkakataon sa kasaysayan, inangkin ang Kapuluan ng Kalayaan bilang pinakatimog na teritoryo nito. Sa ''China Handbook'' noong 1947, partikular na kinilala ng Tsina na pinagtatalunan ang pagmamay-ari sa Kapuluan ng Kalayaan sa pagitan ng Tsina, Pilipinas, at [[Indotsinang Pranses]].{{efn|Ang orihinal na sanggunian para sa pahayag na ito ay <ref>China Handbook (1947). The Chinese Ministry of Information.</ref> Posibleng ang aktuwal na sanggunian ay *China Handbook 1937–1945, New Edition with 1946 Supplement*. Ipinagsama-sama ng Chinese Ministry of Information. New York: Macmillan Co.; 1947. Pp. xvi, 844. <!---nakatalâ sa Cambridge Core: paghahanap sa "China Handbook 1947"--->}} Nagsagawa ang pamahalaan ng Pilipinas ng isang oseanograpikong pagsisiyasat noong 1957, at noong 1965, itinaas ang watawat ng Pilipinas sa bahura.<ref>{{cite book |last=Rosen |first=Mark E. |title=Philippine Claims in the South China Sea: A Legal Analysis |date=August 2014 |publisher=[[CNA (nonprofit)|CNA]] |pages=25–26 |url=https://www.cna.org/cna_files/pdf/iop-2014-u-008435.pdf |access-date=12 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161209173557/https://www.cna.org/CNA_files/PDF/IOP-2014-U-008435.pdf |archive-date=9 December 2016 |language=en}}</ref> Sa isang artikulo noong Pebrero 18, 1980, kinumpirma ng ''[[Beijing Review]]'' na nagtayo ang astronomong si [[Guo Shoujing]] ng isang obserbatoryo sa Kapuluang Paracel, at hindi sa Bajo de Masinloc.<ref>{{Cite journal | title=China's Indisputable Sovereignty Over the Xisha and Nansha Islands | journal=Beijing Review | issue=7 | date=18 February 1980 | url=https://s3.documentcloud.org/documents/3009524/China-S-Indisputable-Sovereignty-Over-the-Xisha.pdf |language=en}}</ref> Nang magtayo ang [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] ng mga pasilidad sa [[Bahura ng Panganiban]] sa loob ng Eksklusibong Sonang Ekonomiko ng Pilipinas noong 1995, itinulak ng Tagapayo sa Pambansang Seguridad na si [[Jose T. Almonte]] ang pagtatayo ng isang [[parola]] sa Bajo de Masinloc upang patatagin ang pag-aangkin ng Pilipinas. Ang ilang bahagi ng parola ay naunang ginawa sa kalupaan ng Pilipinas, ngunit ayon kay Almonte, nahinto ang proyekto dahil sa mga panloob na kadahilanang pampolitika at upang maiwasang makagalit ang Tsina.<ref name="NPR 20 May 2016">{{cite news |last=Sullivan |first=Michael |title=Could A Lighthouse Have Prevented South China Sea's Latest Flashpoint? |url=https://www.npr.org/2016/05/20/478804541/unfished-lighthouse-leaves-the-philippines-feeling-vulnerable |access-date=9 June 2021 |work=NPR.org |date=20 May 2016 |language=en}}</ref> === Pag-kontrol ng Tsina sa Bajo de Masinloc === Ang ugnayan ng Tsina at Pilipinas sa Bajo de Masinloc ay umunlad sa paglipas ng panahon sa pamamagitan ng ilang yugto. Ang bawat yugto ay hinubog ng mga estratehiyang diplomatiko, panloob na politika, at mga pagbabago sa kakayahang pandagat. Bago ang komprontasyon noong 2012, karaniwang nangingisda ang mga mangingisdang Pilipino at Tsino sa paligid ng bahura nang kaunti lamang ang pakikialam mula sa alinmang pamahalaan. Pinanatili ng dalawang estado ang kani-kanilang mga pag-aangkin sa teritoryo, ngunit impormal ang pang-araw-araw na mga gawain, at hindi pambihira ang mga kooperatibong ugnayan sa kabila ng mga umiiral na tensiyon.<ref name="auto2">{{Cite journal |last=Bautista |first=Lowell B. |date=2013-09-30 |title=The Philippine Claim to Bajo de Masinloc in the Context of the South China Sea Dispute |url=http://journal.yiil.org/home/archives_v6n2_08 |journal=Journal of East Asia and International Law |language=en |volume=6 |issue=2 |doi=10.14330/jeail.2013.6.2.08 |issn=1976-9229|doi-access=free}}</ref> Nagsimulang magbago ang relatibong kapanatagan nito noong huling bahagi ng dekada 2000, nang isagawa ng magkabilang panig ang pagpapalawak ng pagpapatrolya sa dagat upang protektahan ang mga pangisdaan at ipatupad ang pamamahala sa mga yamang-dagat sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas o sa Dagat Timog Tsina. Pinaigting ng Pilipinas ang pagmamanman sa lugar bilang tugon sa labis na pangingisda at presensiya ng mga dayuhang trawler, na binibigyang-diin ang pagpapatupad ng mga lokal na batas sa loob ng inaangkin nitong Eksklusibong Sonang Ekonomiko.<ref>{{Cite web |author=MARK MERUEÑAS |date=2011-08-16 |title=Supreme Court upholds PHL 2009 Baselines Law |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/229617/supreme-court-upholds-phl-2009-baselines-law/story/ |access-date=2025-12-08 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> Pinaigting ng Tsina ang pagmamanman sa mga itinuturing nitong pangisdaan, at nagtalaga ng mga pananagutan sa iba't ibang ahensiya para sa pagmamanman sa dagat, pangisdaan, at pagpapatupad ng batas.<ref>{{Cite web |last=Mastro |first=Oriana Skylar |title=Military Confrontation in the South China Sea |url=https://www.cfr.org/report/military-confrontation-south-china-sea |access-date=2025-12-08 |website=Council on Foreign Relations |date=20 May 2020 |language=en}}</ref> Ang mga institusyonalisasyong ito ay nagdulot ng mas madalas na mga opisyal na pagtatagpo sa dagat, na naglatag ng daan para sa mga sumunod na alitan.<ref>{{Cite journal |last1=Montiel |first1=Cristina J. |last2=Dela Paz |first2=Erwine |date=2020-05-26 |title=Constructing politicized national identities: identity positioning by US, China, and Philippine opinion editorials on the Scarborough Shoal conflict |url=https://doi.org/10.1080/14608944.2019.1634031 |journal=National Identities |volume=22 |issue=3 |pages=225–244 |doi=10.1080/14608944.2019.1634031 |bibcode=2020NatId..22..225M |issn=1460-8944|url-access=subscription |language=en}}</ref> Matapos makamit ng Tsina ang epektibong kontrol sa pagpasok sa lugar noong 2012, naging mas istrukturado ang mga interaksiyon. Nagsagawa ang mga awtoridad ng Tsina ng regular na pagpapatrolya malapit sa bunganga ng look upang subaybayan ang mga paparating na sasakyang-dagat, na inilalarawan nila bilang mga karaniwang tungkuling pampangasiwaan. Iginiit ng Pilipinas na nililimitahan ng mga hakbanging ito ang pagpapatupad nito ng batas at mga gawaing pangkapaligiran, at idokumento nito ang mga insidente kung saan hindi nakapasok sa bahura ang mga pangkat ng pananaliksik at mga yunit ng Tanod Baybayin, na nag-udyok sa mga diplomatikong protesta. Ang mga unang pagsisikap na diplomatiko na naglalayong isaayos ang mga tensiyon ay nagbunga ng limitadong resulta. Sinikap ng mga nagtatrabahong pangkat na maiwasan ang hindi pagkakaunawaan at magtatag ng mga hakbang sa pagbuo ng tiwala, tulad ng pag-iwas sa hindi sinasadyang banggaan at pag-uugnay ng mga iskedyul ng pagpapatrolya. Gayunman, dahil sa mga hindi pagkakasundo hinggil sa hurisdiksiyon at paggigiit ng Tsina na naaayon sa batas ang presensiya nito, nanatiling higit na simboliko ang mga pagsisikap nito.<ref>{{Cite journal |last1=Pagulong |first1=Charmie Joy |last2=Serafica |first2=Gladys G. |date=2016 |title=Philippine Media's Coverage of International Maritime Conflict as Seen Through the Scarborough Shoal Standoff |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/aspp.12280 |journal=Asian Politics & Policy |language=en |volume=8 |issue=4 |pages=635–641 |doi=10.1111/aspp.12280 |issn=1943-0787|url-access=subscription }}</ref> Nakaimpluwensiya rin sa mga ugnayan ang mga usaping pang-ekonomiya at kabuhayan. Ang Bajo de Masinloc ay mahalagang pinagkukunan ng kita para sa mga pamayanang baybayin sa Pilipinas, kabilang ang Zambales at Pangasinan. Matapos ang 2012, ang paghihigpit sa pagpasok sa lugar ay nagdulot ng pagbabago-bago sa dami ng huling isda sa mga lokal na pangisdaan, na nagtulak sa mga mangingisdang Pilipino na maglayag nang mas malayo sa pampang nang mas magastos at mas panganib. Ipinangatwiran ng Tsina na naglalayong pangalagaan ng mga regulasyon nito ang mga yamang-dagat, samantalang iginiit ng Pilipinas na nilalabag ng mga ito nang unilateral ang mga karapatan ng mga mangingisda nito.<ref name="auto2"/> Ang mga pagbabago sa patakarang panlabas ng Pilipinas ay nakaimpluwensiya sa tono ng pakikipag-ugnayang bilateral. Nagpalipat-lipat ang Maynila sa pagitan ng pasibong diplomasya, mga lihim na negosasyon, at mga panukala para sa pagbabahagi ng mga yamang-dagat, kasabay ng mga hakbang sa pagpapanatili ng kalinawan at pakikipag-ugnayan sa mga internasyunal na kasosyo.<ref>{{Cite news |date=2016-07-12 |title=South China Sea: Tribunal backs case against China brought by Philippines |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-36771749 |access-date=2025-12-08 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> Iginiit ng Tsina na ang pakikialam ng mga panlabas na panig ay nagpapakomplikado sa usaping itinuturing nitong usaping bilateral, samantalang itinuring ng Pilipinas na mahalaga ang internasyunal na suporta upang mapanatili ang mga karapatang pandagat nito.<ref>{{Cite web |title=South China Sea Arbitration Ruling: What Happened and What's Next? |url=https://www.uscc.gov/research/south-china-sea-arbitration-ruling-what-happened-and-whats-next |access-date=2025-12-08 |website=USCC |language=en}}</ref> == Talababa == {{Notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga kawing panlabas== *[http://google.com/search?q=cache:5JHbkWVJCGsJ:www.vic-info.org/RegionsTop.nsf/81e4712fc4dc16ef8a25699f00062d91/bf966118eea663690a256c23006c0c90/%24FILE/Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate%2B9-2-02web.doc+Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate&hl=en&gl=us&ct=clnk&cd=1&client=firefox-a Isang VirtualInformationCenter na naglalaman ng marami pang sanggunian]{{dead link|date=April 2012|url=http://google.com/search?q=cache:5JHbkWVJCGsJ:www.vic-info.org/RegionsTop.nsf/81e4712fc4dc16ef8a25699f00062d91/bf966118eea663690a256c23006c0c90/%24FILE/Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate%2B9-2-02web.doc+Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate&hl=en&gl=us&ct=clnk&cd=1&client=firefox-a}} *[http://www.lib.utexas.edu/maps/middle_east_and_asia/schina_sea_88.jpg Mapa ng Dagat Kanlurang Pilipinas na ipinapakita ang Buhanginan ng Panatag] *[http://maps.google.com/maps/ms?hl=en&t=k&ie=UTF8&msa=0&msid=112047810770307867127.0004460b96d655257cc9c&ll=18.271086,117.641602&spn=9.255025,20.566406&z=6 Ipinapakita ng Google Map ang posisyon ng Buhanginan ng Panatag sa Pilipinas at Tsina] *[http://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf Scarborough Shoal, a new Sino-Philippine conflict] (isang artikulo) *[https://web.archive.org/web/20071209174605/http://www.panoramio.com/photo/5875571 Isang marker ng Tsino na inilagay sa Buhanginan ng Panatag](itinago mula sa noong 2011-05-19) *[https://web.archive.org/web/20120621044715/http://www.panoramio.com/photo/54687130 Isang batong marker ng "South China Sea Scientific Expedition" na inilagay ng [[State Bureau of Surveying]], [[National Earthquake Bureau]] at [[National Bureau of Oceanography]] ng Tsina] *[http://pic.news.sohu.com/group-274150.shtml Mga larawan na nagpapakita ng pagaagawan sa pagitan ng Tsina at Pilipinas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120421055923/http://pic.news.sohu.com/group-274150.shtml |date=2012-04-21 }}<br> [[Kaurian:Mga pulo]] [[Kategorya:Mga pulo ng Dagat Timog Tsina]] [[Kategorya:Mga pulo ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Tsina]] {{Philippines political divisions}} 3gs4fzxu8pv7kzaour5wmz46dhfuzn6 2220588 2220587 2026-08-16T05:46:19Z KyutKoTalaga 152379 2220588 wikitext text/x-wiki {{Infobox Disputed Islands | plural = | name = Buhanginan ng Panatag | image name = Scarborough Shoal Landsat.jpg | image caption = Larawan ng Buhanginan ng Panatag mula sa NASA | image size = 250px | locator map = | map-custom = | native name = | native name link = | other_names = '''Scarborough Shoal'''<br/>'''Bajo de Masinloc'''<br/>'''Pulo ng Huang​yan'''​<br/>'''Minzhu Jiao'''<br/> | location = [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]] | coordinates = {{coord|15|11|N|117|46|E|name=Scarborough Shoal}} | archipelago = {{convert|150|km2|mi2}} | total islands = | major islands = | area = | length = | width = | coastline = | highest mount = Timog Bato o ''South Rock'' | elevation = {{convert|3|m|ft}} | country = Tsina | country admin divisions title = | country admin divisions = | country claim = Pilipinas | country 1 claim = Taiwan | population = wala | population as of = | density = | ethnic groups = | additional info = | website = |country claim divisions title=[[Lalawigan sa Pilipinas|Lalawigan]]|country claim divisions=[[Masinloc, Zambales|Masinloc]], [[Zambales]]}} Ang '''Bajo de Masinloc'''<ref>{{Cite web |date=18 Abril 2012 |title=Philippine position on Bajo de Masinloc (Scarborough Shoal) and the waters within its vicinity |url=https://www.officialgazette.gov.ph/2012/04/18/philippine-position-on-bajo-de-masinloc-and-the-waters-within-its-vicinity/ |access-date=6 Marso 2023 |website=[[Official Gazette of the Republic of the Philippines]] |publisher=[[Department of Foreign Affairs (Philippines)|Department of Foreign Affairs]] |quote=Ang pangalan Bajo de Masinloc (isinalin bilang “sa baba ng Masinloc”) ay nagkikilala sa buhanginan bilang isang partikular na subdibisyong pampolitika ng Pilipinong lalawigan ng Zambales, kilala bilang Masinloc. (Isinalin mula sa Ingles)}}</ref><ref name="RA9522">{{Cite web |date=12 Marso 2019 |title=Republic Act No. 9522 |trans-title=Batas Republika Blg. 9522 |url=http://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/23187 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607150940/http://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/23187 |archive-date=7 Hunyo 2019 |access-date=7 Hunyo 2019 |website=Philippine Supreme Court E-Library |publisher=[[Supreme Court of the Philippines]] |language=en}}</ref>, '''Buhanginan ng Panatag'''<ref name="zou1999">{{Cite journal |last=Zou |first=Keyuan |year=1999 |title=Scarborough Reef: a new flashpoint in Sino-Philippine relations? |trans-title=Bahura ng Scarborough: isang bagong flashpoint sa ugnayang Tsino-Pilipino? |url=https://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf |url-status=live |journal=IBRU Boundary & Security Bulletin, University of Durham |language=en |volume=7 |issue=2 |pages=11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130810071203/http://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf |archive-date=10 Agosto 2013 |access-date=15 Pebrero 2014}}</ref> o '''Kulumpol ng Panatag''' ({{lang-en|Scarborough Shoal}}; {{lang-zh|黃岩島}}, {{transliteration|zh|Huáng Yán Dǎo}}, {{literal translation|pulo ng dilaw na bato}}<ref>{{Cite news |last=Aning |first=Jerome |date=5 Mayo 2012 |title=PH plane flies over Panatag Shoal |language=en |trans-title=Eroplanong PH, lumipad sa ibabaw ng Buhanginan ng Panatag |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=http://newsinfo.inquirer.net/187721/ph-plane-flies-over-panatag-shoal |url-status=live |access-date=15 Pebrero 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140226042902/http://newsinfo.inquirer.net/187721/ph-plane-flies-over-panatag-shoal |archive-date=26 Pebrero 2014}}</ref> o {{lang|zh|民主礁}}, {{transliteration|zh|Mínzhǔ Jiāo}}, {{literal translation|bahura ng demokrasya}}) ay dalawang eskolyo (bato{{efn|Kadalasang kinokonsiderang mga bato dahil balewala ang lawak ng isang eskolyo tuwing malaki ang tubig{{cn|date=October 2023}}}}) na matatagpuan sa gitna ng Pampang ng Macclesfield sa kanluran at [[Luzon]] sa silangan. {{convert|119|nmi|km|order=flip}} ang layo ng Luzon, at ito ang pinakamalapit na kalupaan.<ref name="Elleman2014">{{Cite book |last1=Elleman |first1=Bruce |url=https://books.google.com/books?id=xK7gBQAAQBAJ&pg=PT277 |title=Beijing's Power and China's Borders: Twenty Neighbors in Asia |last2=Kotkin |first2=Stephen |last3=Schofield |first3=Clive |date=18 Disyembre 2014 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-51564-7 |language=en |trans-title=Kapangyarihan ng Beijing at Mga Hangganan ng Tsina: Dalawampung Kapitbahay sa Asya |access-date=12 Mayo 2021}}</ref> Pinag-aagawan ang karang ng [[Pilipinas|Republika ng Pilipinas]] batay sa Mapang Velarde ng 1734, habang inaangkin ito ng [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] at ng [[Taiwan|Republika ng Tsina (Taiwan)]] sa pamamagitan ng pinagtatalunang<ref name="Inquirer 2016-07-12">{{Cite news |last=Matikas Santos |date=12 Hulyo 2016 |title=China's 'nine-dash line, historic rights' invalid–tribunal |language=en |trans-title=Walang bisa ang 'siyam na gatlang na guhit, makasaysayang karapatan' ng Tsina–hukuman |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |url-status=live |access-date=23 Mayo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713162148/http://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |archive-date=13 Hulyo 2016}}</ref> ''nine-dash line'' o [[siyam na gatlang na guhit]] (tinatawag na labing-isang gatlang na guhit ng Taiwan, na kinabibilangan ng mga katubigan sa Golpo ng Tonkin<ref>{{Cite book |last=Shicun Wu |url=https://books.google.com/books?id=zc5ZAgAAQBAJ |title=Solving Disputes for Regional Cooperation and Development in the South China Sea: A Chinese Perspective |publisher=Elsevier Science |year=2013 |isbn=978-1-78063-355-8 |page=[https://books.google.com/books?id=zc5ZAgAAQBAJ&pg=PA79 79] |language=en |trans-title=Paglutas ng Alitan para sa Rehiyonal na Kooperasyon at Pag-unlad sa Dagat Timog Tsina: Isang Tsinong Pananaw}}</ref>). Mula ng alitan noong 2012, ang karang ay nasa ''de facto'' na kontrol ng Tsina, na may patuloy na presensiya ng ''China Coast Guard'' o Tanod Baybayin ng Tsina na kumokontrol sa pagpasok sa bungad ng [[danaw]]; walang permanenteng istruktura ang naitayo sa lugar na ito.<ref name="AMTI">{{cite web |title=Scarborough Shoal |url=https://amti.csis.org/scarborough-shoal/ |access-date=21 September 2025 |website=Asia Maritime Transparency Initiative (CSIS)}}</ref> Noong 2013, nagsimula ang Pilipinas ng arbitrasyon laban sa Tsina sa ilalim ng ''[[Kumbensiyon ukol sa Batas ng Dagat ng Mga Nagkakaisang Bansa|United Nations Convention on the Law of the Sea]]'' o UNCLOS. Noong 2016, nagpasiya ang hukumang arbitral na ang mga pag-aangkin ng Tsina ng makasaysayang mga karapatan sa loob ng ''nine-dash line'' ([[siyam na gatlang na guhit]]) ay walang bisa sa ilalim ng batas, ipinasiya na ang Bajo de Masinloc ay isang ''bato'' sa ilalim ng [[Kumbensiyon ukol sa Batas ng Dagat ng Mga Nagkakaisang Bansa|Artikulo 121(3)]] (na hindi lumilikha ng eksklusibong sonang ekonomiko), at kinilala ang tradisyonal na mga karapatan sa pangingisda ng kapuwa mga Pilipino at Tsinong maliliit na mangingisda; hindi ito nagpasiya hinggil sa usapin ng soberanya.<ref name="Inquirer 2016-07-122">{{Cite news |author=Matikas Santos |date=12 July 2016 |title=China's 'nine-dash line, historic rights' invalid–tribunal |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |url-status=live |access-date=23 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713162148/http://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |archive-date=13 July 2016}}</ref><ref name="PCApress">{{Cite press release|title=Press Release—The South China Sea Arbitration|date=12 July 2016|publisher=[[Permanent Court of Arbitration]]|url=https://docs.pca-cpa.org/2016/07/PH-CN-20160712-Press-Release-No-11-English.pdf|access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="PCAaward">{{cite web |date=12 July 2016 |title=Award in the Matter of the South China Sea Arbitration |url=https://docs.pca-cpa.org/2016/07/PH-CN-20160712-Award.pdf |access-date=21 September 2025 |website=PCA}}</ref> Matatagpuan ang karang may humigit-kumulang 370 kilometro (200 nmi) mula sa Luzon at inilalarawan ng Pilipinas bilang nasa loob ng eksklusibong sonang ekonomiko nito, isang paglalarawang tinututulan ng Tsina, na nag-aangking may soberanya sa katangian at sa mga karatig-tubigan nito. Mula noong 2023, nakaranas ang karang ng mga insidente ng lumulutang na harang at paulit-ulit na mga komprontasyon gamit ang water cannon; noong Setyembre 2025, inanunsyo ng Tsina ang '''Huangyan Island National Nature Reserve''' (Pambansang Laanang Kalikasan ng Pulo ng Huangyan), na nagbunsod ng mga protesta mula sa Pilipinas.<ref name="ReutersBarrier2023">{{cite news |date=25 September 2023 |title=Philippines removes Chinese barrier at disputed shoal in 'special operation' |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/philippines-remove-barrier-placed-by-china-south-china-sea-national-security-2023-09-25/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersFeb2024">{{cite news |date=26 February 2024 |title=Satellite images reveal floating barrier at mouth of disputed atoll in South China Sea |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/satellite-images-reveal-floating-barrier-mouth-disputed-atoll-south-china-sea-2024-02-26/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersWater2025">{{cite news |date=16 September 2025 |title=China fires water cannon at Philippine ships near Scarborough Shoal |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/china/china-fires-water-cannon-philippine-ships-south-china-sea-2025-09-16/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="APbarrier2023">{{cite news |date=25 September 2023 |title=Philippine coast guard says it removed barrier placed by China's coast guard in disputed shoal |work=AP News |url=https://apnews.com/article/68163cbe8c5b3ad7844dfecad71bce9c |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersWhat2025">{{cite news |date=11 September 2025 |title=What is the Scarborough Shoal and what is China planning there? |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/what-is-scarborough-shoal-what-is-china-planning-there-2025-09-11/ |access-date=21 September 2025}}</ref> Madalas na pinag-uusapan ang katayuan ng karang kasama ng ibang alitan sa teritoryo sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas tulad ng mga alitan tungkol sa [[Kapuluan ng Kalayaan]], at ang ''standoff'' sa Buhanginan ng Panatag noong 2012. Sinimulan ang 2012 na ''standoff'' ng Pilipinas sa paggamit ng mga barkong pandigma laban sa mga barkong pangisda ng mga Tsino na nakibahagi sa ilegal na pangingisda, na sinundan ng ''standoff'' sa mga barko ng Chinese Marine Surveillance, kaya nasakop ang pook ng mga hukbong pandagat ng Tsina.<ref>{{Cite news |date=9 May 2012 |title=Scarborough shoal standoff: A timeline |language=en |trans-title=Standoff sa buhanginan ng Panatag: Isang timeline |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/36003/scarborough-shoal-standoff-a-historicaltimeline |url-status=live |access-date=23 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423184902/https://globalnation.inquirer.net/36003/scarborough-shoal-standoff-a-historicaltimeline |archive-date=23 April 2020}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 Hunyo 2019 |title=TIMELINE: Skirmishes, standoffs, harassment in West Philippine Sea |trans-title=TIMELINE: Mga labanan, standoff, panliligalig sa Dagat Kanlurang Pilipinas |url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/232906-timeline-skirmishes-standoffs-harassment-west-philippine-sea |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221142940/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/232906-timeline-skirmishes-standoffs-harassment-west-philippine-sea |archive-date=21 Pebrero 2020 |access-date=23 Mayo 2020 |work=[[Rappler]] |language=en}}</ref> == Heograpiya == Ang Bajo de Masinloc ay bumubuo ng isang hugis-tatsulok na hanay ng mga bahura at bato na may perimetro na {{convert|46|km|mi|0|abbr=on}}. Sinasaklaw nito ang lawak na {{convert|150|km2|sqmi|0|abbr=on}}, kabilang ang isang panloob na danaw. Ang pinakamataas na bahagi ng karang, ang South Rock, ay may taas na {{convert|1.8|m|ftin|abbr=on}} sa ibabaw ng antas ng dagat kapag [[mataas ng tubig]]. Ang pinakamataas na bahagi ng karang, ang Timog Bato (''South Rock''), ay may taas na {{convert|1.8|m|ftin|abbr=on}} sa ibabaw ng antas ng dagat kapag mataas ang tubig. Sa hilaga ng Timog Bato ay may isang [[kanal (heograpiya)|kanal]], na may lapad na humigit-kumulang {{convert|370|m|ft|0|abbr=on}} at lalim na {{convert|9|-|11|m|ft|abbr=on}}, na nagsisilbing daanan patungo sa danaw. Napapalibutan ang danaw ng ilan pang mga batong korales, na bumubuo ng isang malaking karang.<ref name="zou1999" /> Matatagpuan ang karang nang humigit-kumulang {{convert|123|mi|km|abbr=on|order=flip}} sa kanluran ng [[Look ng Subic]]. Ang {{convert|5000|-|6000|m|adj=on|abbr=on}} lalim na [[Bambang ng Maynila]] (''Manila Trench'') ay matatagpuan sa pagitan ng karang at Luzon sa silangan. Ang pinakamalapit na kalupaan ay nasa [[Palauig|Palauig, Zambales]], sa Luzon, na matatagpuan {{convert|220|km|nmi|abbr=on}} sa gawing silangan.<ref name="Elleman2014" /> == Pandaigdigang batas == Ang doktrina ng intertemporal na batas ay itinatag matapos ang pasya sa [[Kaso ng Pulo ng Palmas]]. Sa ilalim ng doktrina, sinusuri ang mga karapatan sa ilalim ng kasunduan batay sa mga batas na umiiral noong panahong ginawa ang kasunduan, at hindi noong panahon na naganap ang alitan.<ref>The Evolutionary Interpretation of Treaties, Eirik Bjorgee, Oxford, p. 142 (2014)</ref> "Kung ang anumang pulo sa loob ng mga inilarawang hangganan ay natiyak na pagmamay-ari ng Hapon, Tsina, Gran Britanya (Great Britain), o Holland, ang Estados Unidos ay hindi makakakuha ng wastong titulo batay lamang sa tila pagkakasama nito sa pagsuko ng teritoryo ng Espanya."<ref>{{cite book|url = https://books.google.com/books?id=ZEsTAAAAYAAJ&dq=%22Were+any+island+within+those+described+bounds+ascertained+to+belong+in+fact+to+Japan%22&pg=PA382 | title=Spanish Diplomatic Correspondence and Documents 1896-1900 | last1=Ministerio De Estado | first1=Spain | date=1905 }}</ref><ref>{{cite book|url = https://books.google.com/books?id=k3G5DwAAQBAJ&dq=%22Were+any+island+within+those+described+bounds+ascertained+to+belong+in+fact+to+Japan%22&pg=PT156 | title=The acquisition of territory in international law: With a new introduction by Marcelo G. Kohen | isbn=978-1-5261-1718-2 | last1=Jennings | first1=R. Y. | date=June 2017 | publisher=Manchester University Press }}</ref><ref>{{cite book|chapter= Island of Palmas Case|page=845|title =Report of International Arbitral Awards|publisher =United Nations|year =2006|chapter-url=https://law.justia.com/cases/foreign/international/2-riaa-829.html|access-date=11 August 2024}}</ref> Ang pandaigdigang batas hinggil sa mga pag-aangkin ay nagkakaiba depende kung ang teritoryo ay pinaninirahan. Sa [[Kaso ng Pulo ng Palmas|kaso ng Pulo ng Palmas]] noong 1928, para sa mga pinaninirahang teritoryo, ipinasiya ng hukuman na “bagaman patuloy sa prinsipyo, ang soberanya ay hindi maaaring aktuwal na gamitin sa bawat sandali at sa bawat punto ng isang teritoryo. Ang pagkaantala at kawalan ng pagpapatuloy na naaayon sa pagpapanatili ng karapatan ay kinakailangang nagkakaiba depende kung ang mga sangkot ay mga pinaninirahang rehiyon o mga rehiyong walang naninirahan, o mga rehiyong napalilibutan ng mga teritoryo kung saan walang pagtatalo tungkol sa soberanya, o mga rehiyong maaaring marating, halimbawa, mataas na dagat.”<ref>{{cite book|chapter= Island of Palmas Case|page=840|title =Report of International Arbitral Awards|publisher =United Nations|year =2006|chapter-url=https://law.justia.com/cases/foreign/international/2-riaa-829.html|access-date=11 August 2024 |language=en}}</ref> Para sa mga teritoryong walang naninirahan, ipinasiya sa kaso ng Pulo ng Clipperton noong 1931 na “kung ang isang teritoryo, dahil sa ganap na itong walang naninirahan, ay mula sa unang sandali ng paglitaw roon ng estadong sumasakop ay nasa ganap at hindi pinagtatalunang pagtatapon ng estadong iyon, mula sa sandaling iyon ay dapat ituring na ganap ang pagkuha ng pagmamay-ari, at sa gayon ay kumpleto na ang pananakop. Ang katotohanang hindi isinagawa ng [Pransiya] ang kaniyang awtoridad doon sa isang positibong paraan ay hindi nangangahulugang nawala ang isang pagkuha ng teritoryo na ganap nang naisakatuparan.”<ref>Arbitral Award on the Subject of the Difference Relative to the Sovereignty over Clipperton Island, American Journal of International Law 26, No. 2 (April 1931); 390.</ref> Pinagtibay ang pasyang ito sa kaso ng Silangang Greenland noong 1933.<ref>Legal Status of Eastern Greenland (Norway v. Denmark), Permanent Court of International Justice, 1933, pp. 51-52, PCIJ Series A/B. 53</ref> Sa kaso ng Silangang Greenland sa pagitan ng Norway at Denmark, itinatag ang doktrina ng kritikal na petsa. Ipinasiya ng Permanent Court of International Justice (PCIJ) na ang proklamasyon ng Norway noong Hulyo 10, 1931 na nagsasabing inaangkin nito ang Silangang Greenland ay ang “kritikal na petsa” sa kasong iyon.<ref>Legal Status of Eastern Greenland (Norway v. Denmark), Permanent Court of International Justice, 1933, PCIJ Series A/B. No. 53</ref> Sa ilalim ng prinsipyo ng ''[[Uti possidetis juris|uti possidetis juris]]'', dapat igalang ng lahat ng estado ang mga hangganan ng mga dating kolonya. Itinatag ito matapos ang kaso ng Frontier Dispute sa pagitan ng Burkina Faso at Mali. Ipinasiya ng ICJ na ang ''uti possidetis juris'' ay isang “pangkalahatang prinsipyo na lohikal na nauugnay sa pagkakamit ng kalayaan, saan man ito maganap. Ang malinaw na layunin nito ay pigilan ang kalayaan at katatagan ng mga bagong estado na malagay sa panganib dahil sa mga alitang magkakapatid na dulot ng paghamon sa mga hangganan kasunod ng pag-alis ng namamahalang kapangyarihan… “Ang layunin nito, noong panahong nakamit ng mga dating kolonya ng Espanya sa Amerika ang kanilang kalayaan, ay pigilan ang anumang mga plano ng mga kapangyarihang kolonyal na hindi Amerikano na maaaring maghangad sa mga rehiyong itinalaga ng dating estadong metropolitano sa isang dibisyon o iba pa, ngunit na nanatiling walang naninirahan o hindi pa natutuklasan.”<ref>{{Cite web |title=uti possidetis juris |url=https://www.law.cornell.edu/wex/uti_possidetis_juris |access-date=2024-08-02 |website=LII / Legal Information Institute |language=en}}</ref> Sa pandaigdigang batas, hindi maaaring magtatag ng titulo sa teritoryo ang mga mapa maliban kung kalakip ang mga ito sa isang kasunduan. Bukod dito, ang mga mapang unilateral na ginawa ng isang estado, kahit hindi kalakip ng isang kasunduan, ay maaaring magbigkis sa estadong gumawa nito kung ang mga ito ay “salungat sa interes nito.” Itinatag ito sa kaso ng Delimitation of the Border between the State of Eritrea and Ethiopia noong 2002, at pinagtibay sa arbitrasyon ng Pedra Blanca sa pagitan ng Malaysia at Singapore noong 2008, nang ipasiya ng ICJ: “Nananatiling totoo ang pahayag ng heograpikal ang mapa, lalo na kapag ang estadong naaapektuhan nang salungat ay siya mismo ang gumawa at nagpalaganap nito, kahit laban sa sarili nitong interes.”<ref>Case Concerning Sovereignty over Pedra Blanca/Pulau Batu Puteh, Middle Rocks and South Ledge, Malaysia v.Singapore, ICJ, May 23, 2008.</ref> == Kasaysayan == [[File:Carta_Hydrographica_y_Chorographica_de_las_Yslas_Filipinas_Dedicada_al_Rey_Nuestro_Señor_por_el_Mariscal_d._Campo_D._Fernando_Valdes_Tamon_Cavallº_del_Orden_de_Santiago_de_Govor._Y_Capn.jpg|thumb|Ipinapakita ng [[Mapa ng Velarde|mapa ng Velarde]] noong 1734 ang ''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> ''Lumbay'', ''Los Bajos de Paragua'', pati na rin ang ''[[Borneo|Borney]]''. Ang mapa ay isa sa mga pangunahing ebidensiya sa kaso ng ''[[Pilipinas v. Tsina]]'' sa PCA laban sa tinatawag na nine-dash line na mga pag-aangkin ng Tsina.<ref name=":0">{{Cite web |date=20 September 2019 |title=Ever heard of the 1734 Murillo Velarde map and why it should be renamed? |url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/240646-why-we-should-rename-1734-murillo-velarde-map/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927034721/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/240646-why-we-should-rename-1734-murillo-velarde-map |archive-date=27 September 2019 |access-date=6 May 2020 |work=[[Rappler]]}}</ref>]] [[File:Galit_panacot_lumbay.png|thumb|''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> at ''Lumbay'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1734]] [[File:Galit, Panacot, Lumbay, and Scarborough Shoal.png|thumb|''Galit'', ''Panacot'', ''Lumbay'', at ''Scarborough Shoal'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1794]] [[File:Scarboro_from_Mannevillette.png|thumb|Bajo de Masinloc (''Scarborough Shoal''), kasama ang ''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> at ''Lumbay'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1810, na orihinal na inilathala noong 1771.<ref name=1771map>{{cite web|url=https://www.raremaps.com/gallery/detail/39979/a-chart-of-the-china-sea-inscribed-to-monsr-dapres-de-mann-dapres-de-mannevillette-dalrymple|title=A Chart of the China Sea Inscribed to Monsr. d'Apres de Mannevillette the Ingenious Author of the Neptune Oriental: As a Tribute Due to his Labours for the Benefit of Navigation; and in acknowledgement of his many signal Favours to A. Dalrymple|date=1771|publisher=Alexander Dalrymple}}</ref>]] [[File:Philippine Island - Luzon Island - NARA - 68157141.jpg|thumb|Aerial na tanawin ng Bajo de Masinloc (1938)]] Ang pangalang Ingles ng Bajo de Masinloc (''Scarborough Shoal'') ay hinango mula sa barkong pangkalakal na sibilyan ng Britanya na Scarborough, na sumadsad sa bahura noong Setyembre 12, 1748.<!--{{efn|name=ScarboroughDateAmbiguity}}--> Naniniwala ang Pilipinas na tumutukoy ito sa isa sa tatlong pulo, ang Galit (“galit”), Panacot (panakot, “banta”), at Lumbay (lumbáy, “kalungkutan”), na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa ng Velarde noong 1734,<ref name="auto">{{Cite news|url=https://mb.com.ph/2024/2/9/amplifying-the-true-narrative-of-the-west-philippine-sea|title='Amplifying the true narrative of the West Philippine Sea'|author=Florangel Rosario Braid |date=January 13, 2025|newspaper=Manila Bulletin |language=en}}</ref> kasama ang iba pang mga mapa na naglalarawan sa Bajo de Masinloc, Galit, Panacot, at Lumbay na inilathala sa kaparehong panahon.<ref>{{cite web|url=https://www.raremaps.com/gallery/detail/39979/a-chart-of-the-china-sea-inscribed-to-monsr-dapres-de-mann-dapres-de-mannevillette-dalrymple|title=A Chart of the China Sea Inscribed to Monsr. d'Apres de Mannevillette the Ingenious Author of the Neptune Oriental: As a Tribute Due to his Labours for the Benefit of Navigation; and in acknowledgement of his many signal Favours to A. Dalrymple|publisher=Jean Baptiste Nicholas D. D'Apre de Mannevillette|access-date=12 November 2024|location=Paris|edition=1775 |language=en}}</ref> Ilang bansa ang gumawa ng mga makasaysayang pag-angkin sa paggamit ng Bajo de Masinloc. Noong Abril 1800, pinangalanan itong '''Bahura ng Maroona''' (''Maroona Shoal'') matapos suriin ng ''Santa Lucía'', isang frigatang pandigma ng Espanya sa ilalim ng mga utos ni Almirante [[Alejandro Malaspina|Malaspina]], at ginamit ang pangalang ito sa isang tsart noong 1808, ngunit kalaunan ay pinalitan sa Pilipinas ng pangalang '''''Bajo de Masinglo'''''.<ref name=Bonnet2012>{{cite book|first1 =François-Xavier |last1 = Bonnet |title =Les Notes de l'Irasec n°14 - Irasec's Discussion Papers #14 Geopolitics of Scarborough Shoal |publisher =IRASEC, Bangkok |date=November 2012 |url=https://www.irasec.com/Geopolitics-of-Scarborough-Shoal |archive-url=https://web.archive.org/web/20230130184552/https://www.irasec.com/Geopolitics-of-Scarborough-Shoal|access-date=July 12, 2024 |archive-date=January 30, 2023 |url-status=live|pages=1–42}}</ref>{{rp|8}} Ang pangalang “''Maroona Shoal''” (Bahura ng Maroona) ay ginagamit pa rin kasabay ng ibang pangalan sa mga tsart pangkaragatan sa wikang Ingles noong 1889.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|9}} Noong 1734, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang unang edisyon ng mapa ng Velarde, na nagpapakita ng mga lokasyong kabilang sa teritoryo ng [[Pilipinas]]. Ayon sa Pilipinas, ipinapakita ng mapa ang aktuwal na soberanya sa Bajo de Masinloc (na tinatawag na Panacot sa mapa) at sa [[Kapuluan ng Kalayaan]] (na tinatawag na Los Bajos de Paragua), at ito ang pinakamaagang mapa na nagpapakita ng soberanya sa mga nabanggit na teritoryo.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=UKf8iQ1Vje4 |title=Philippine Island Territories in the West Philippine Sea |date=2024-06-08 |work=Institute for Maritime and Ocean Affairs |access-date=2024-08-02 |via=YouTube}}</ref><ref name="auto"/><ref>{{cite book |last1=Storms |first1=Martijn |last2=Cams |first2=Mario |last3=Demhardt |first3=Imre Josef |last4=Ormeling |first4=Ferjan |title=Mapping Asia: Cartographic Encounters Between East and West: Regional Symposium of the ICA Commission on the History of Cartography, 2017 |date=13 May 2019 |publisher=Springer |isbn=978-3-319-90406-1 |page=92 |url=https://books.google.com/books?id=6VdiDwAAQBAJ&pg=PA92 |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Vitug |first1=Marites Dañguilan |title=Rock Solid: How the Philippines Won Its Maritime Case against China |date=21 November 2018 |publisher=Ateneo de Manila University Press |isbn=978-971-550-887-2 |url=https://books.google.com/books?id=BMZ6DwAAQBAJ&pg=PT95 |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref><ref name="auto1">{{Cite journal |author=Li Xiaocong |script-title=zh:从古地图看黄岩岛的归属 |language=zh |trans-title=Viewing the Ownership of Huangyan Island from Ancient Maps |journal=Journal of Nanjing University (Philosophy, Humanities and Social Sciences) |issue=4 |year=2015 |url=http://www.zggds.pku.edu.cn/004/001/291.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624091547/http://www.zggds.pku.edu.cn/004/001/291.pdf |archive-date=24 June 2016}}</ref> Ang kasalukuyang pangalang Ingles ng mga karang ay pinili ni Kapitan [[Philippe d'Auvergne|Philippe D'Auvergne]], na ang [[Kompanya sa Silangang Indiya]] [[East Indiaman|''East Indiaman'']] [[Scarborough (barkong EIC noong 1740)|''Scarborough'']] ay panandaliang sumadsad sa isa sa mga bato noong Setyembre 12, 1748, bago nagpatuloy sa paglalayag patungong Tsina.<!--{{efn|name=ScarboroughDateAmbiguity}}--> May mga mapa ng [[Dinastiyang Qing]] na batay sa isang akda noong 1767 na nagpapakita ng maraming pulo sa [[Dagat Timog Tsina]]. Ang mga pinakamalalayo ay malapit sa baybayin ng [[Hainan|Pulo ng Hainan]] at sa kalupaan ng Tsina (''Mainland China''), sa halip na sa mga pulo malapit sa Kapuluan ng Kalayaan o Bajo de Masinloc.{{Efn|Dalawang mapa ng Dinastiyang Qing ang nasa Library of Congress ng Estados Unidos. Pareho silang nakatala sa katalogo bilang mga mapa na nilikha mula sa orihinal na akda noong 1767.<ref>{{cite web|publisher=Library of Congress|url=https://www.loc.gov/search/?fa=contributor:huang,+qianren|title= Library of Congress:Search:Contributer Huang, Qianren|access-date=19 July 2024}}</ref>}} Noong 1771, inilathala ni Jean-Baptiste Nicolas Denis d'Après de Mannevillette ang isang mapa ng Dagat Tsina na kinabibilangan ng Bajo de Masinloc, kasama ang tatlong hindi pinangalanang bahura na malapit sa baybayin ng Luzon.<ref name=1771map /> Nagsagawa ang pamahalaang kolonyal ng Espanya ng [[Kapitaniya Heneral ng Pilipinas]] ng unang pagsusuri sa Bajo de Masinloc noong Mayo 4, 1792. Ang pagsusuring ito, na pinamagatang ''Plano de la Navigación'', ay isinagawa ni [[Alejandro Malaspina]] sakay ng barkong Santa Lucía, kasama ang mga Pilipino.<ref>{{Cite web | url=https://www.imoa.ph/imoawebexhibit/Splices/The%20Historical%20Facts%20in%20the%20WPS-page45.pdf | title=1792 Plano de la Navigacion | website=www.imoa.ph | access-date=19 June 2024 | archive-date=29 May 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190529140016/http://www.imoa.ph/imoawebexhibit/Splices/The%20Historical%20Facts%20in%20the%20WPS-page45.pdf | url-status=dead }}</ref> Ipinapakita ng isang tsart na inilathala noong 1794 ang Bajo de Masinloc nang may ilang detalye, kasama ang petsa ng insidente ng pagsadsad, habang ang Galit, Panacot, at Lumbay ay ipinapakita lamang bilang mga putol-putol na balangkas.<ref>{{cite web|url=https://catalogue.nla.gov.au/catalog/4778119|title=A chart of the China Sea, and Philippine Islands, with the Archipelagos of Felicia and Soloo, shewing the whole tract comprized between Canton and Balambangan with the soundings, shoals, rocks, & ca. [cartographic material] / composed from an original drawing communicated by Capt. Robert Carr, and compared with the map of Pedro Murillo de Velarde, engraved at Manilla in 1734, as well as with the surveys of several British navigators |publisher=National Library of Australia|date=1794}}</ref> Noong 1808, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1808, na nagpapakita sa soberanong teritoryo ng Pilipinas, kabilang ang Bajo de Masinloc at Kapuluan ng Kalayaan, na kinilala ng internasyunal na komunidad. Noong 1875, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang mas kumpletong edisyon ng ''Carta General del Archipiélago Filipino'' upang tukuyin ang opisyal na teritoryo ng Pilipinas.<ref name="mb.com.ph">{{Cite web |title='Amplifying the true narrative of the West Philippine Sea' |url=https://mb.com.ph/2024/2/9/amplifying-the-true-narrative-of-the-west-philippine-sea |access-date=2024-08-02 |website=Manila Bulletin |date=9 February 2024 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bondoc |first=Jarius |title=Panatag is proven PH territory; China claims it by bogus history |url=https://www.philstar.com/the-freeman/opinion/2024/03/27/2343536/panatag-proven-ph-territory-china-claims-it-bogus-history |access-date=2024-08-02 |website=Philstar |language=en}}</ref> Matapos ang [[Digmaang Kastila–Amerikano|Digmaang Espanyol-Amerikano]], isinuko ng Espanya noong 1898 ang Pilipinas sa [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] sa pamamagitan ng [[Kasunduan sa Paris (1898)]], na may mga mapa bilang kalakip nito. Malinaw na ipinapakita ng mapa na hindi kabilang sa depinisyon ng teritoryo ng Pilipinas sa kasunduan ang Bajo de Masinloc. Dahil nanatili sa ilalim ng kontrol ng Espanya ang ilang bahagi ng [[Tawi-Tawi]] sapagkat nasa labas ang mga ito ng mga hangganan ng kasunduan. Nagbunsod ito sa paglagda sa [[Kasunduan sa Washington (1900)]], na ayon sa Pilipinas ay naglipat nang retroaktibo ng Bajo de Masinloc, Kapuluan ng Kalayaan, at natitirang bahagi ng Tawi-Tawi sa Estados Unidos bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas. Matapos ang [[Digmaang Kastila–Amerikano|Digmaang Espanyol-Amerikano]], isinuko ng Espanya noong 1898 ang Pilipinas sa [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] sa pamamagitan ng [[Kasunduan sa Paris (1898)]], na may mga mapa bilang kalakip nito. Malinaw na ipinapakita ng mapa na hindi kabilang sa depinisyon ng teritoryo ng Pilipinas sa kasunduan ang Bajo de Masinloc. Dahil nanatili sa ilalim ng kontrol ng Espanya ang ilang bahagi ng [[Tawi-Tawi]] sapagkat nasa labas ang mga ito ng mga hangganan ng kasunduan. Nagbunsod ito sa paglagda sa [[Kasunduan sa Washington (1900)]], na ayon sa Pilipinas ay naglipat nang retroaktibo ng Bajo de Masinloc, Kapuluan ng Kalayaan, at natitirang bahagi ng Tawi-Tawi sa Estados Unidos bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas. Naniniwala ang mga manunuri na ang Kasunduan sa Washington (1900) ay tumukoy lamang sa mga pulo ng Sibutu at Cagayan de Sulu, gayundin sa Bajo de Masinloc.<ref name="mb.com.ph"/> Sa kaso ng Islas Palmas, muling iginiit ng Estados Unidos, bilang kinatawan ng teritoryo ng Pilipinas, sa isang ''memorandum'' na ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1875 ay “kapwa opisyal na mapa ng Amerika at opisyal na mapa ng Espanya” ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{cite news |last=Mateo |first=Janvic |date=September 3, 2024 |title=DND gets copy of 1875 map of Philippines |url=https://www.philstar.com/headlines/2024/09/03/2382494/dnd-gets-copy-1875-map-philippines |work=The Philippine Star |access-date=August 6, 2026}}</ref> Ayon sa Pilipinas, nag-oobliga ito sa Estados Unidos na kilalanin ang Bajo de Masinloc at Kapuluan ng Kalayaan bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{Cite web |last=Bondoc |first=Jarius |title=Carpio debunks China lie about owning Spratlys |url=https://www.philstar.com/opinion/2023/10/18/2304571/carpio-debunks-china-lie-about-owning-spratlys |access-date=2024-08-02 |website=Philstar |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=de la Vega |first=Chito |date=2023-11-11 |title=Analysis: The most complicated dispute in the world |url=https://www.rappler.com/voices/thought-leaders/analysis-the-most-complicated-dispute-in-the-world/ |access-date=2024-08-02 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> Mula 1899 hanggang 1902, muling inilathala at muling inilabas ng Kagawaran ng Digmaan ng Estados Unidos sa teritoryo ng Pilipinas nang apat na beses ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1875, na may mga na-update na katangian tulad ng mga linya ng telegrapo ng militar at kable, mga linya ng [[Eastern Cable Company]], at mga hangganan ng mga kagawaran ng militar. Ayon sa Pilipinas, isinama sa mga mapa ang Bajo de Masinloc bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{Cite web |title=1901 U.S. War Department Map of the Philippines |url=https://www.geographicus.com/P/AntiqueMap/ArchipielagoFilipino-wardept-1901 |access-date=2024-08-02 |website=Geographicus Rare Antique Maps |language=en}}</ref> Noong 1909, pinangunahan ng Tsina sa ilalim ng Dinastiyang Qing ang isang ekspedisyon sa Kapuluang Paracel, at sa unang pagkakataon ay pormal na ipinahayag ang pag-angkin nito sa mga ito.<ref name=Tonnesson2006>{{cite journal|first1 =Stein|last1 =Tonnesson|via =International Peace Research Institute, Oslo|url =https://www.scribd.com/doc/56468/The-South-China-Sea-in-the-Age-of-European-Decline |title =The South China Sea in the Age of European Decline|archive-url =https://web.archive.org/web/20160305181104/https://www.scribd.com/doc/56468/The-South-China-Sea-in-the-Age-of-European-Decline|archive-date= 2016-03-05 |pages= 1–41|journal= Modern Asian Studies|publisher=Cambridge University Press, United Kingdom|year =2006|access-date= 2009-04-13|doi =10.1017/S0026749X06001727|volume =40|issue =1|url-access =subscription}}</ref>{{rp|p=8}}<ref>{{cite web|url=https://cimsec.org/chinas-claim-spratly-islands-just-mistake/|title=China's Claim to the Spratly Islands is Just a Mistake|author=Bill Hayton|publisher=CIMSEC|date=May 16, 2018|quote=In the end, the Chinese government decided that it could not prove a claim to the Spratlys}}</ref> Ang pandaigdigang paglilitis hinggil sa pagsagip na nagresulta sa pagkawasak ng barkong Suweko na ''Nippon'' noong Mayo 8, 1913, sa Bajo de Masinloc ay dininig at kinilala ng mga umaangkin sa Pilipinas.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|p=9}} Noong dekada 1930, ang [[Republika ng Tsina (1912–1949)|Republika ng Tsina]] at ang [[Pamahalaang Insular ng Kapuluang Pilipinas]], nang hindi alam ginagawa ng isa't isa, ay nagsagawa ng mga hakbang ng pag-angkin sa Bajo de Masinloc.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|p=4}} Noong Abril 1935, naglathala ang Tsina ng isang mapa na kasama ang Bajo de Masinloc sa bilang bahagi ng teritoryo nito.<ref name="Bonnet2012" />{{rp|p=15}} Noong 1935, pinasinayaan ang [[Komonwelt ng Pilipinas]] sa ilalim ng [[Saligang Batas ng Pilipinas|Konstitusyon ng Pilipinas ng 1935]], na muling nagpatibay sa mga pag-aangkin ng Pilipinas sa teritoryo alinsunod sa Kasunduan sa Paris ng 1898, Kasunduan sa Washington ng 1900, at Kasunduan ng Estados Unidos–Reyno Unido ng 1930.<ref>{{Cite web | url=https://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/the-1935-constitution/ | title=The 1935 Constitution | website=www.officialgazette.gov.ph}}</ref><!--tala para sa mga editors—ang mga sumunod na konstitusyon ng Pilipinas noong 1971 at 1986 ay hindi direktang bumabanggit sa mga kasunduang ito; tingnan ang https://link.springer.com/article/10.1007/s12180-009-0003-5--> Noong 1938, hiniling ng Komonwelt ng Pilipinas sa [[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]] na tukuyin ang pagmamay-ari ng Bajo de Masinloc, ngunit walang dokumentaryong ebidensiya ng isang opisyal na pag-angkin ng Pilipinas sa Bajo de Masinloc.<ref>{{cite book |last1=Scheiber |first1=Harry N. |url=https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ |title=Science, Technology, and New Challenges to Ocean Law |last2=Kraska |first2=James |last3=Kwon |first3=Moon-Sang |date=24 July 2015 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-29961-0 |pages=[https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ&pg=PA405 405]-[https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ&pg=PA406 406] |language=en |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref> Noong 1943, inilathala ng Tsina ang ''"China Handbook (1937–1943)"'' noong [[Ikalawang Digmaang Sino-Hapones]], na nagsasaad na ang pinakatimog na punto ng bansa ay ang “Pulo ng Triton ng Kapuluang Paracel.” ("Triton Island of the Paracel Group")<ref>China Handbook (1937-1943). The Chinese Ministry of Information.</ref> Noong 1947, binago ng Tsina ang nilalaman nito at sa unang pagkakataon sa kasaysayan, inangkin ang Kapuluan ng Kalayaan bilang pinakatimog na teritoryo nito. Sa ''China Handbook'' noong 1947, partikular na kinilala ng Tsina na pinagtatalunan ang pagmamay-ari sa Kapuluan ng Kalayaan sa pagitan ng Tsina, Pilipinas, at [[Indotsinang Pranses]].{{efn|Ang orihinal na sanggunian para sa pahayag na ito ay <ref>China Handbook (1947). The Chinese Ministry of Information.</ref> Posibleng ang aktuwal na sanggunian ay *China Handbook 1937–1945, New Edition with 1946 Supplement*. Ipinagsama-sama ng Chinese Ministry of Information. New York: Macmillan Co.; 1947. Pp. xvi, 844. <!---nakatalâ sa Cambridge Core: paghahanap sa "China Handbook 1947"--->}} Nagsagawa ang pamahalaan ng Pilipinas ng isang oseanograpikong pagsisiyasat noong 1957, at noong 1965, itinaas ang watawat ng Pilipinas sa bahura.<ref>{{cite book |last=Rosen |first=Mark E. |title=Philippine Claims in the South China Sea: A Legal Analysis |date=August 2014 |publisher=[[CNA (nonprofit)|CNA]] |pages=25–26 |url=https://www.cna.org/cna_files/pdf/iop-2014-u-008435.pdf |access-date=12 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161209173557/https://www.cna.org/CNA_files/PDF/IOP-2014-U-008435.pdf |archive-date=9 December 2016 |language=en}}</ref> Sa isang artikulo noong Pebrero 18, 1980, kinumpirma ng ''[[Beijing Review]]'' na nagtayo ang astronomong si [[Guo Shoujing]] ng isang obserbatoryo sa Kapuluang Paracel, at hindi sa Bajo de Masinloc.<ref>{{Cite journal | title=China's Indisputable Sovereignty Over the Xisha and Nansha Islands | journal=Beijing Review | issue=7 | date=18 February 1980 | url=https://s3.documentcloud.org/documents/3009524/China-S-Indisputable-Sovereignty-Over-the-Xisha.pdf |language=en}}</ref> Nang magtayo ang [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] ng mga pasilidad sa [[Bahura ng Panganiban]] sa loob ng Eksklusibong Sonang Ekonomiko ng Pilipinas noong 1995, itinulak ng Tagapayo sa Pambansang Seguridad na si [[Jose T. Almonte]] ang pagtatayo ng isang [[parola]] sa Bajo de Masinloc upang patatagin ang pag-aangkin ng Pilipinas. Ang ilang bahagi ng parola ay naunang ginawa sa kalupaan ng Pilipinas, ngunit ayon kay Almonte, nahinto ang proyekto dahil sa mga panloob na kadahilanang pampolitika at upang maiwasang makagalit ang Tsina.<ref name="NPR 20 May 2016">{{cite news |last=Sullivan |first=Michael |title=Could A Lighthouse Have Prevented South China Sea's Latest Flashpoint? |url=https://www.npr.org/2016/05/20/478804541/unfished-lighthouse-leaves-the-philippines-feeling-vulnerable |access-date=9 June 2021 |work=NPR.org |date=20 May 2016 |language=en}}</ref> === Pag-kontrol ng Tsina sa Bajo de Masinloc === Ang ugnayan ng Tsina at Pilipinas sa Bajo de Masinloc ay umunlad sa paglipas ng panahon sa pamamagitan ng ilang yugto. Ang bawat yugto ay hinubog ng mga estratehiyang diplomatiko, panloob na politika, at mga pagbabago sa kakayahang pandagat. Bago ang komprontasyon noong 2012, karaniwang nangingisda ang mga mangingisdang Pilipino at Tsino sa paligid ng bahura nang kaunti lamang ang pakikialam mula sa alinmang pamahalaan. Pinanatili ng dalawang estado ang kani-kanilang mga pag-aangkin sa teritoryo, ngunit impormal ang pang-araw-araw na mga gawain, at hindi pambihira ang mga kooperatibong ugnayan sa kabila ng mga umiiral na tensiyon.<ref name="auto2">{{Cite journal |last=Bautista |first=Lowell B. |date=2013-09-30 |title=The Philippine Claim to Bajo de Masinloc in the Context of the South China Sea Dispute |url=http://journal.yiil.org/home/archives_v6n2_08 |journal=Journal of East Asia and International Law |language=en |volume=6 |issue=2 |doi=10.14330/jeail.2013.6.2.08 |issn=1976-9229|doi-access=free}}</ref> Nagsimulang magbago ang relatibong kapanatagan nito noong huling bahagi ng dekada 2000, nang isagawa ng magkabilang panig ang pagpapalawak ng pagpapatrolya sa dagat upang protektahan ang mga pangisdaan at ipatupad ang pamamahala sa mga yamang-dagat sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas o sa Dagat Timog Tsina. Pinaigting ng Pilipinas ang pagmamanman sa lugar bilang tugon sa labis na pangingisda at presensiya ng mga dayuhang trawler, na binibigyang-diin ang pagpapatupad ng mga lokal na batas sa loob ng inaangkin nitong Eksklusibong Sonang Ekonomiko.<ref>{{Cite web |author=MARK MERUEÑAS |date=2011-08-16 |title=Supreme Court upholds PHL 2009 Baselines Law |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/229617/supreme-court-upholds-phl-2009-baselines-law/story/ |access-date=2025-12-08 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> Pinaigting ng Tsina ang pagmamanman sa mga itinuturing nitong pangisdaan, at nagtalaga ng mga pananagutan sa iba't ibang ahensiya para sa pagmamanman sa dagat, pangisdaan, at pagpapatupad ng batas.<ref>{{Cite web |last=Mastro |first=Oriana Skylar |title=Military Confrontation in the South China Sea |url=https://www.cfr.org/report/military-confrontation-south-china-sea |access-date=2025-12-08 |website=Council on Foreign Relations |date=20 May 2020 |language=en}}</ref> Ang mga institusyonalisasyong ito ay nagdulot ng mas madalas na mga opisyal na pagtatagpo sa dagat, na naglatag ng daan para sa mga sumunod na alitan.<ref>{{Cite journal |last1=Montiel |first1=Cristina J. |last2=Dela Paz |first2=Erwine |date=2020-05-26 |title=Constructing politicized national identities: identity positioning by US, China, and Philippine opinion editorials on the Scarborough Shoal conflict |url=https://doi.org/10.1080/14608944.2019.1634031 |journal=National Identities |volume=22 |issue=3 |pages=225–244 |doi=10.1080/14608944.2019.1634031 |bibcode=2020NatId..22..225M |issn=1460-8944|url-access=subscription |language=en}}</ref> Matapos makamit ng Tsina ang epektibong kontrol sa pagpasok sa lugar noong 2012, naging mas istrukturado ang mga interaksiyon. Nagsagawa ang mga awtoridad ng Tsina ng regular na pagpapatrolya malapit sa bunganga ng look upang subaybayan ang mga paparating na sasakyang-dagat, na inilalarawan nila bilang mga karaniwang tungkuling pampangasiwaan. Iginiit ng Pilipinas na nililimitahan ng mga hakbanging ito ang pagpapatupad nito ng batas at mga gawaing pangkapaligiran, at idokumento nito ang mga insidente kung saan hindi nakapasok sa bahura ang mga pangkat ng pananaliksik at mga yunit ng Tanod Baybayin, na nag-udyok sa mga diplomatikong protesta. Ang mga unang pagsisikap na diplomatiko na naglalayong isaayos ang mga tensiyon ay nagbunga ng limitadong resulta. Sinikap ng mga nagtatrabahong pangkat na maiwasan ang hindi pagkakaunawaan at magtatag ng mga hakbang sa pagbuo ng tiwala, tulad ng pag-iwas sa hindi sinasadyang banggaan at pag-uugnay ng mga iskedyul ng pagpapatrolya. Gayunman, dahil sa mga hindi pagkakasundo hinggil sa hurisdiksiyon at paggigiit ng Tsina na naaayon sa batas ang presensiya nito, nanatiling higit na simboliko ang mga pagsisikap nito.<ref>{{Cite journal |last1=Pagulong |first1=Charmie Joy |last2=Serafica |first2=Gladys G. |date=2016 |title=Philippine Media's Coverage of International Maritime Conflict as Seen Through the Scarborough Shoal Standoff |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/aspp.12280 |journal=Asian Politics & Policy |language=en |volume=8 |issue=4 |pages=635–641 |doi=10.1111/aspp.12280 |issn=1943-0787|url-access=subscription }}</ref> Nakaimpluwensiya rin sa mga ugnayan ang mga usaping pang-ekonomiya at kabuhayan. Ang Bajo de Masinloc ay mahalagang pinagkukunan ng kita para sa mga pamayanang baybayin sa Pilipinas, kabilang ang Zambales at Pangasinan. Matapos ang 2012, ang paghihigpit sa pagpasok sa lugar ay nagdulot ng pagbabago-bago sa dami ng huling isda sa mga lokal na pangisdaan, na nagtulak sa mga mangingisdang Pilipino na maglayag nang mas malayo sa pampang nang mas magastos at mas panganib. Ipinangatwiran ng Tsina na naglalayong pangalagaan ng mga regulasyon nito ang mga yamang-dagat, samantalang iginiit ng Pilipinas na nilalabag ng mga ito nang unilateral ang mga karapatan ng mga mangingisda nito.<ref name="auto2"/> Ang mga pagbabago sa patakarang panlabas ng Pilipinas ay nakaimpluwensiya sa tono ng pakikipag-ugnayang bilateral. Nagpalipat-lipat ang Maynila sa pagitan ng pasibong diplomasya, mga lihim na negosasyon, at mga panukala para sa pagbabahagi ng mga yamang-dagat, kasabay ng mga hakbang sa pagpapanatili ng kalinawan at pakikipag-ugnayan sa mga internasyunal na kasosyo.<ref>{{Cite news |date=2016-07-12 |title=South China Sea: Tribunal backs case against China brought by Philippines |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-36771749 |access-date=2025-12-08 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> Iginiit ng Tsina na ang pakikialam ng mga panlabas na panig ay nagpapakomplikado sa usaping itinuturing nitong usaping bilateral, samantalang itinuring ng Pilipinas na mahalaga ang internasyunal na suporta upang mapanatili ang mga karapatang pandagat nito.<ref>{{Cite web |title=South China Sea Arbitration Ruling: What Happened and What's Next? |url=https://www.uscc.gov/research/south-china-sea-arbitration-ruling-what-happened-and-whats-next |access-date=2025-12-08 |website=USCC |language=en}}</ref> == Talababa == {{Notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga kawing panlabas== *[http://google.com/search?q=cache:5JHbkWVJCGsJ:www.vic-info.org/RegionsTop.nsf/81e4712fc4dc16ef8a25699f00062d91/bf966118eea663690a256c23006c0c90/%24FILE/Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate%2B9-2-02web.doc+Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate&hl=en&gl=us&ct=clnk&cd=1&client=firefox-a Isang VirtualInformationCenter na naglalaman ng marami pang sanggunian]{{dead link|date=April 2012|url=http://google.com/search?q=cache:5JHbkWVJCGsJ:www.vic-info.org/RegionsTop.nsf/81e4712fc4dc16ef8a25699f00062d91/bf966118eea663690a256c23006c0c90/%24FILE/Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate%2B9-2-02web.doc+Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate&hl=en&gl=us&ct=clnk&cd=1&client=firefox-a}} *[http://www.lib.utexas.edu/maps/middle_east_and_asia/schina_sea_88.jpg Mapa ng Dagat Kanlurang Pilipinas na ipinapakita ang Buhanginan ng Panatag] *[http://maps.google.com/maps/ms?hl=en&t=k&ie=UTF8&msa=0&msid=112047810770307867127.0004460b96d655257cc9c&ll=18.271086,117.641602&spn=9.255025,20.566406&z=6 Ipinapakita ng Google Map ang posisyon ng Buhanginan ng Panatag sa Pilipinas at Tsina] *[http://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf Scarborough Shoal, a new Sino-Philippine conflict] (isang artikulo) *[https://web.archive.org/web/20071209174605/http://www.panoramio.com/photo/5875571 Isang marker ng Tsino na inilagay sa Buhanginan ng Panatag](itinago mula sa noong 2011-05-19) *[https://web.archive.org/web/20120621044715/http://www.panoramio.com/photo/54687130 Isang batong marker ng "South China Sea Scientific Expedition" na inilagay ng [[State Bureau of Surveying]], [[National Earthquake Bureau]] at [[National Bureau of Oceanography]] ng Tsina] *[http://pic.news.sohu.com/group-274150.shtml Mga larawan na nagpapakita ng pagaagawan sa pagitan ng Tsina at Pilipinas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120421055923/http://pic.news.sohu.com/group-274150.shtml |date=2012-04-21 }}<br> [[Kaurian:Mga pulo]] [[Kategorya:Mga pulo ng Dagat Timog Tsina]] [[Kategorya:Mga pulo ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Tsina]] {{Philippines political divisions}} 02dfd1lldl86v8zh6nknem5j8zcsor7 2220589 2220588 2026-08-16T05:50:01Z KyutKoTalaga 152379 2220589 wikitext text/x-wiki {{Infobox Disputed Islands | plural = | name = Buhanginan ng Panatag | image name = Scarborough Shoal Landsat.jpg | image caption = Larawan ng Buhanginan ng Panatag mula sa NASA | image size = 250px | locator map = | map-custom = | native name = | native name link = | other_names = '''Scarborough Shoal'''<br/>'''Bajo de Masinloc'''<br/>'''Pulo ng Huang​yan'''​<br/>'''Minzhu Jiao'''<br/> | location = [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]] | coordinates = {{coord|15|11|N|117|46|E|name=Scarborough Shoal}} | archipelago = {{convert|150|km2|mi2}} | total islands = | major islands = | area = | length = | width = | coastline = | highest mount = Timog Bato o ''South Rock'' | elevation = {{convert|3|m|ft}} | country = Tsina | country admin divisions title = [[Probinsiya]] | country admin divisions = [[Hainan]] | country claim = Pilipinas | country 1 claim = Taiwan | population = wala | population as of = | density = | ethnic groups = | additional info = | website = |country claim divisions title=[[Lalawigan sa Pilipinas|Lalawigan]]|country claim divisions=[[Masinloc, Zambales|Masinloc]], [[Zambales]]}} Ang '''Bajo de Masinloc'''<ref>{{Cite web |date=18 Abril 2012 |title=Philippine position on Bajo de Masinloc (Scarborough Shoal) and the waters within its vicinity |url=https://www.officialgazette.gov.ph/2012/04/18/philippine-position-on-bajo-de-masinloc-and-the-waters-within-its-vicinity/ |access-date=6 Marso 2023 |website=[[Official Gazette of the Republic of the Philippines]] |publisher=[[Department of Foreign Affairs (Philippines)|Department of Foreign Affairs]] |quote=Ang pangalan Bajo de Masinloc (isinalin bilang “sa baba ng Masinloc”) ay nagkikilala sa buhanginan bilang isang partikular na subdibisyong pampolitika ng Pilipinong lalawigan ng Zambales, kilala bilang Masinloc. (Isinalin mula sa Ingles)}}</ref><ref name="RA9522">{{Cite web |date=12 Marso 2019 |title=Republic Act No. 9522 |trans-title=Batas Republika Blg. 9522 |url=http://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/23187 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607150940/http://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/23187 |archive-date=7 Hunyo 2019 |access-date=7 Hunyo 2019 |website=Philippine Supreme Court E-Library |publisher=[[Supreme Court of the Philippines]] |language=en}}</ref>, '''Buhanginan ng Panatag'''<ref name="zou1999">{{Cite journal |last=Zou |first=Keyuan |year=1999 |title=Scarborough Reef: a new flashpoint in Sino-Philippine relations? |trans-title=Bahura ng Scarborough: isang bagong flashpoint sa ugnayang Tsino-Pilipino? |url=https://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf |url-status=live |journal=IBRU Boundary & Security Bulletin, University of Durham |language=en |volume=7 |issue=2 |pages=11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130810071203/http://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf |archive-date=10 Agosto 2013 |access-date=15 Pebrero 2014}}</ref> o '''Kulumpol ng Panatag''' ({{lang-en|Scarborough Shoal}}; {{lang-zh|黃岩島}}, {{transliteration|zh|Huáng Yán Dǎo}}, {{literal translation|pulo ng dilaw na bato}}<ref>{{Cite news |last=Aning |first=Jerome |date=5 Mayo 2012 |title=PH plane flies over Panatag Shoal |language=en |trans-title=Eroplanong PH, lumipad sa ibabaw ng Buhanginan ng Panatag |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=http://newsinfo.inquirer.net/187721/ph-plane-flies-over-panatag-shoal |url-status=live |access-date=15 Pebrero 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140226042902/http://newsinfo.inquirer.net/187721/ph-plane-flies-over-panatag-shoal |archive-date=26 Pebrero 2014}}</ref> o {{lang|zh|民主礁}}, {{transliteration|zh|Mínzhǔ Jiāo}}, {{literal translation|bahura ng demokrasya}}) ay dalawang eskolyo (bato{{efn|Kadalasang kinokonsiderang mga bato dahil balewala ang lawak ng isang eskolyo tuwing malaki ang tubig{{cn|date=October 2023}}}}) na matatagpuan sa gitna ng Pampang ng Macclesfield sa kanluran at [[Luzon]] sa silangan. {{convert|119|nmi|km|order=flip}} ang layo ng Luzon, at ito ang pinakamalapit na kalupaan.<ref name="Elleman2014">{{Cite book |last1=Elleman |first1=Bruce |url=https://books.google.com/books?id=xK7gBQAAQBAJ&pg=PT277 |title=Beijing's Power and China's Borders: Twenty Neighbors in Asia |last2=Kotkin |first2=Stephen |last3=Schofield |first3=Clive |date=18 Disyembre 2014 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-51564-7 |language=en |trans-title=Kapangyarihan ng Beijing at Mga Hangganan ng Tsina: Dalawampung Kapitbahay sa Asya |access-date=12 Mayo 2021}}</ref> Pinag-aagawan ang karang ng [[Pilipinas|Republika ng Pilipinas]] batay sa Mapang Velarde ng 1734, habang inaangkin ito ng [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] at ng [[Taiwan|Republika ng Tsina (Taiwan)]] sa pamamagitan ng pinagtatalunang<ref name="Inquirer 2016-07-12">{{Cite news |last=Matikas Santos |date=12 Hulyo 2016 |title=China's 'nine-dash line, historic rights' invalid–tribunal |language=en |trans-title=Walang bisa ang 'siyam na gatlang na guhit, makasaysayang karapatan' ng Tsina–hukuman |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |url-status=live |access-date=23 Mayo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713162148/http://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |archive-date=13 Hulyo 2016}}</ref> ''nine-dash line'' o [[siyam na gatlang na guhit]] (tinatawag na labing-isang gatlang na guhit ng Taiwan, na kinabibilangan ng mga katubigan sa Golpo ng Tonkin<ref>{{Cite book |last=Shicun Wu |url=https://books.google.com/books?id=zc5ZAgAAQBAJ |title=Solving Disputes for Regional Cooperation and Development in the South China Sea: A Chinese Perspective |publisher=Elsevier Science |year=2013 |isbn=978-1-78063-355-8 |page=[https://books.google.com/books?id=zc5ZAgAAQBAJ&pg=PA79 79] |language=en |trans-title=Paglutas ng Alitan para sa Rehiyonal na Kooperasyon at Pag-unlad sa Dagat Timog Tsina: Isang Tsinong Pananaw}}</ref>). Mula ng alitan noong 2012, ang karang ay nasa ''de facto'' na kontrol ng Tsina, na may patuloy na presensiya ng ''China Coast Guard'' o Tanod Baybayin ng Tsina na kumokontrol sa pagpasok sa bungad ng [[danaw]]; walang permanenteng istruktura ang naitayo sa lugar na ito.<ref name="AMTI">{{cite web |title=Scarborough Shoal |url=https://amti.csis.org/scarborough-shoal/ |access-date=21 September 2025 |website=Asia Maritime Transparency Initiative (CSIS)}}</ref> Noong 2013, nagsimula ang Pilipinas ng arbitrasyon laban sa Tsina sa ilalim ng ''[[Kumbensiyon ukol sa Batas ng Dagat ng Mga Nagkakaisang Bansa|United Nations Convention on the Law of the Sea]]'' o UNCLOS. Noong 2016, nagpasiya ang hukumang arbitral na ang mga pag-aangkin ng Tsina ng makasaysayang mga karapatan sa loob ng ''nine-dash line'' ([[siyam na gatlang na guhit]]) ay walang bisa sa ilalim ng batas, ipinasiya na ang Bajo de Masinloc ay isang ''bato'' sa ilalim ng [[Kumbensiyon ukol sa Batas ng Dagat ng Mga Nagkakaisang Bansa|Artikulo 121(3)]] (na hindi lumilikha ng eksklusibong sonang ekonomiko), at kinilala ang tradisyonal na mga karapatan sa pangingisda ng kapuwa mga Pilipino at Tsinong maliliit na mangingisda; hindi ito nagpasiya hinggil sa usapin ng soberanya.<ref name="Inquirer 2016-07-122">{{Cite news |author=Matikas Santos |date=12 July 2016 |title=China's 'nine-dash line, historic rights' invalid–tribunal |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |url-status=live |access-date=23 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713162148/http://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |archive-date=13 July 2016}}</ref><ref name="PCApress">{{Cite press release|title=Press Release—The South China Sea Arbitration|date=12 July 2016|publisher=[[Permanent Court of Arbitration]]|url=https://docs.pca-cpa.org/2016/07/PH-CN-20160712-Press-Release-No-11-English.pdf|access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="PCAaward">{{cite web |date=12 July 2016 |title=Award in the Matter of the South China Sea Arbitration |url=https://docs.pca-cpa.org/2016/07/PH-CN-20160712-Award.pdf |access-date=21 September 2025 |website=PCA}}</ref> Matatagpuan ang karang may humigit-kumulang 370 kilometro (200 nmi) mula sa Luzon at inilalarawan ng Pilipinas bilang nasa loob ng eksklusibong sonang ekonomiko nito, isang paglalarawang tinututulan ng Tsina, na nag-aangking may soberanya sa katangian at sa mga karatig-tubigan nito. Mula noong 2023, nakaranas ang karang ng mga insidente ng lumulutang na harang at paulit-ulit na mga komprontasyon gamit ang water cannon; noong Setyembre 2025, inanunsyo ng Tsina ang '''Huangyan Island National Nature Reserve''' (Pambansang Laanang Kalikasan ng Pulo ng Huangyan), na nagbunsod ng mga protesta mula sa Pilipinas.<ref name="ReutersBarrier2023">{{cite news |date=25 September 2023 |title=Philippines removes Chinese barrier at disputed shoal in 'special operation' |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/philippines-remove-barrier-placed-by-china-south-china-sea-national-security-2023-09-25/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersFeb2024">{{cite news |date=26 February 2024 |title=Satellite images reveal floating barrier at mouth of disputed atoll in South China Sea |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/satellite-images-reveal-floating-barrier-mouth-disputed-atoll-south-china-sea-2024-02-26/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersWater2025">{{cite news |date=16 September 2025 |title=China fires water cannon at Philippine ships near Scarborough Shoal |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/china/china-fires-water-cannon-philippine-ships-south-china-sea-2025-09-16/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="APbarrier2023">{{cite news |date=25 September 2023 |title=Philippine coast guard says it removed barrier placed by China's coast guard in disputed shoal |work=AP News |url=https://apnews.com/article/68163cbe8c5b3ad7844dfecad71bce9c |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersWhat2025">{{cite news |date=11 September 2025 |title=What is the Scarborough Shoal and what is China planning there? |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/what-is-scarborough-shoal-what-is-china-planning-there-2025-09-11/ |access-date=21 September 2025}}</ref> Madalas na pinag-uusapan ang katayuan ng karang kasama ng ibang alitan sa teritoryo sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas tulad ng mga alitan tungkol sa [[Kapuluan ng Kalayaan]], at ang ''standoff'' sa Buhanginan ng Panatag noong 2012. Sinimulan ang 2012 na ''standoff'' ng Pilipinas sa paggamit ng mga barkong pandigma laban sa mga barkong pangisda ng mga Tsino na nakibahagi sa ilegal na pangingisda, na sinundan ng ''standoff'' sa mga barko ng Chinese Marine Surveillance, kaya nasakop ang pook ng mga hukbong pandagat ng Tsina.<ref>{{Cite news |date=9 May 2012 |title=Scarborough shoal standoff: A timeline |language=en |trans-title=Standoff sa buhanginan ng Panatag: Isang timeline |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/36003/scarborough-shoal-standoff-a-historicaltimeline |url-status=live |access-date=23 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423184902/https://globalnation.inquirer.net/36003/scarborough-shoal-standoff-a-historicaltimeline |archive-date=23 April 2020}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 Hunyo 2019 |title=TIMELINE: Skirmishes, standoffs, harassment in West Philippine Sea |trans-title=TIMELINE: Mga labanan, standoff, panliligalig sa Dagat Kanlurang Pilipinas |url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/232906-timeline-skirmishes-standoffs-harassment-west-philippine-sea |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221142940/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/232906-timeline-skirmishes-standoffs-harassment-west-philippine-sea |archive-date=21 Pebrero 2020 |access-date=23 Mayo 2020 |work=[[Rappler]] |language=en}}</ref> == Heograpiya == Ang Bajo de Masinloc ay bumubuo ng isang hugis-tatsulok na hanay ng mga bahura at bato na may perimetro na {{convert|46|km|mi|0|abbr=on}}. Sinasaklaw nito ang lawak na {{convert|150|km2|sqmi|0|abbr=on}}, kabilang ang isang panloob na danaw. Ang pinakamataas na bahagi ng karang, ang South Rock, ay may taas na {{convert|1.8|m|ftin|abbr=on}} sa ibabaw ng antas ng dagat kapag [[mataas ng tubig]]. Ang pinakamataas na bahagi ng karang, ang Timog Bato (''South Rock''), ay may taas na {{convert|1.8|m|ftin|abbr=on}} sa ibabaw ng antas ng dagat kapag mataas ang tubig. Sa hilaga ng Timog Bato ay may isang [[kanal (heograpiya)|kanal]], na may lapad na humigit-kumulang {{convert|370|m|ft|0|abbr=on}} at lalim na {{convert|9|-|11|m|ft|abbr=on}}, na nagsisilbing daanan patungo sa danaw. Napapalibutan ang danaw ng ilan pang mga batong korales, na bumubuo ng isang malaking karang.<ref name="zou1999" /> Matatagpuan ang karang nang humigit-kumulang {{convert|123|mi|km|abbr=on|order=flip}} sa kanluran ng [[Look ng Subic]]. Ang {{convert|5000|-|6000|m|adj=on|abbr=on}} lalim na [[Bambang ng Maynila]] (''Manila Trench'') ay matatagpuan sa pagitan ng karang at Luzon sa silangan. Ang pinakamalapit na kalupaan ay nasa [[Palauig|Palauig, Zambales]], sa Luzon, na matatagpuan {{convert|220|km|nmi|abbr=on}} sa gawing silangan.<ref name="Elleman2014" /> == Pandaigdigang batas == Ang doktrina ng intertemporal na batas ay itinatag matapos ang pasya sa [[Kaso ng Pulo ng Palmas]]. Sa ilalim ng doktrina, sinusuri ang mga karapatan sa ilalim ng kasunduan batay sa mga batas na umiiral noong panahong ginawa ang kasunduan, at hindi noong panahon na naganap ang alitan.<ref>The Evolutionary Interpretation of Treaties, Eirik Bjorgee, Oxford, p. 142 (2014)</ref> "Kung ang anumang pulo sa loob ng mga inilarawang hangganan ay natiyak na pagmamay-ari ng Hapon, Tsina, Gran Britanya (Great Britain), o Holland, ang Estados Unidos ay hindi makakakuha ng wastong titulo batay lamang sa tila pagkakasama nito sa pagsuko ng teritoryo ng Espanya."<ref>{{cite book|url = https://books.google.com/books?id=ZEsTAAAAYAAJ&dq=%22Were+any+island+within+those+described+bounds+ascertained+to+belong+in+fact+to+Japan%22&pg=PA382 | title=Spanish Diplomatic Correspondence and Documents 1896-1900 | last1=Ministerio De Estado | first1=Spain | date=1905 }}</ref><ref>{{cite book|url = https://books.google.com/books?id=k3G5DwAAQBAJ&dq=%22Were+any+island+within+those+described+bounds+ascertained+to+belong+in+fact+to+Japan%22&pg=PT156 | title=The acquisition of territory in international law: With a new introduction by Marcelo G. Kohen | isbn=978-1-5261-1718-2 | last1=Jennings | first1=R. Y. | date=June 2017 | publisher=Manchester University Press }}</ref><ref>{{cite book|chapter= Island of Palmas Case|page=845|title =Report of International Arbitral Awards|publisher =United Nations|year =2006|chapter-url=https://law.justia.com/cases/foreign/international/2-riaa-829.html|access-date=11 August 2024}}</ref> Ang pandaigdigang batas hinggil sa mga pag-aangkin ay nagkakaiba depende kung ang teritoryo ay pinaninirahan. Sa [[Kaso ng Pulo ng Palmas|kaso ng Pulo ng Palmas]] noong 1928, para sa mga pinaninirahang teritoryo, ipinasiya ng hukuman na “bagaman patuloy sa prinsipyo, ang soberanya ay hindi maaaring aktuwal na gamitin sa bawat sandali at sa bawat punto ng isang teritoryo. Ang pagkaantala at kawalan ng pagpapatuloy na naaayon sa pagpapanatili ng karapatan ay kinakailangang nagkakaiba depende kung ang mga sangkot ay mga pinaninirahang rehiyon o mga rehiyong walang naninirahan, o mga rehiyong napalilibutan ng mga teritoryo kung saan walang pagtatalo tungkol sa soberanya, o mga rehiyong maaaring marating, halimbawa, mataas na dagat.”<ref>{{cite book|chapter= Island of Palmas Case|page=840|title =Report of International Arbitral Awards|publisher =United Nations|year =2006|chapter-url=https://law.justia.com/cases/foreign/international/2-riaa-829.html|access-date=11 August 2024 |language=en}}</ref> Para sa mga teritoryong walang naninirahan, ipinasiya sa kaso ng Pulo ng Clipperton noong 1931 na “kung ang isang teritoryo, dahil sa ganap na itong walang naninirahan, ay mula sa unang sandali ng paglitaw roon ng estadong sumasakop ay nasa ganap at hindi pinagtatalunang pagtatapon ng estadong iyon, mula sa sandaling iyon ay dapat ituring na ganap ang pagkuha ng pagmamay-ari, at sa gayon ay kumpleto na ang pananakop. Ang katotohanang hindi isinagawa ng [Pransiya] ang kaniyang awtoridad doon sa isang positibong paraan ay hindi nangangahulugang nawala ang isang pagkuha ng teritoryo na ganap nang naisakatuparan.”<ref>Arbitral Award on the Subject of the Difference Relative to the Sovereignty over Clipperton Island, American Journal of International Law 26, No. 2 (April 1931); 390.</ref> Pinagtibay ang pasyang ito sa kaso ng Silangang Greenland noong 1933.<ref>Legal Status of Eastern Greenland (Norway v. Denmark), Permanent Court of International Justice, 1933, pp. 51-52, PCIJ Series A/B. 53</ref> Sa kaso ng Silangang Greenland sa pagitan ng Norway at Denmark, itinatag ang doktrina ng kritikal na petsa. Ipinasiya ng Permanent Court of International Justice (PCIJ) na ang proklamasyon ng Norway noong Hulyo 10, 1931 na nagsasabing inaangkin nito ang Silangang Greenland ay ang “kritikal na petsa” sa kasong iyon.<ref>Legal Status of Eastern Greenland (Norway v. Denmark), Permanent Court of International Justice, 1933, PCIJ Series A/B. No. 53</ref> Sa ilalim ng prinsipyo ng ''[[Uti possidetis juris|uti possidetis juris]]'', dapat igalang ng lahat ng estado ang mga hangganan ng mga dating kolonya. Itinatag ito matapos ang kaso ng Frontier Dispute sa pagitan ng Burkina Faso at Mali. Ipinasiya ng ICJ na ang ''uti possidetis juris'' ay isang “pangkalahatang prinsipyo na lohikal na nauugnay sa pagkakamit ng kalayaan, saan man ito maganap. Ang malinaw na layunin nito ay pigilan ang kalayaan at katatagan ng mga bagong estado na malagay sa panganib dahil sa mga alitang magkakapatid na dulot ng paghamon sa mga hangganan kasunod ng pag-alis ng namamahalang kapangyarihan… “Ang layunin nito, noong panahong nakamit ng mga dating kolonya ng Espanya sa Amerika ang kanilang kalayaan, ay pigilan ang anumang mga plano ng mga kapangyarihang kolonyal na hindi Amerikano na maaaring maghangad sa mga rehiyong itinalaga ng dating estadong metropolitano sa isang dibisyon o iba pa, ngunit na nanatiling walang naninirahan o hindi pa natutuklasan.”<ref>{{Cite web |title=uti possidetis juris |url=https://www.law.cornell.edu/wex/uti_possidetis_juris |access-date=2024-08-02 |website=LII / Legal Information Institute |language=en}}</ref> Sa pandaigdigang batas, hindi maaaring magtatag ng titulo sa teritoryo ang mga mapa maliban kung kalakip ang mga ito sa isang kasunduan. Bukod dito, ang mga mapang unilateral na ginawa ng isang estado, kahit hindi kalakip ng isang kasunduan, ay maaaring magbigkis sa estadong gumawa nito kung ang mga ito ay “salungat sa interes nito.” Itinatag ito sa kaso ng Delimitation of the Border between the State of Eritrea and Ethiopia noong 2002, at pinagtibay sa arbitrasyon ng Pedra Blanca sa pagitan ng Malaysia at Singapore noong 2008, nang ipasiya ng ICJ: “Nananatiling totoo ang pahayag ng heograpikal ang mapa, lalo na kapag ang estadong naaapektuhan nang salungat ay siya mismo ang gumawa at nagpalaganap nito, kahit laban sa sarili nitong interes.”<ref>Case Concerning Sovereignty over Pedra Blanca/Pulau Batu Puteh, Middle Rocks and South Ledge, Malaysia v.Singapore, ICJ, May 23, 2008.</ref> == Kasaysayan == [[File:Carta_Hydrographica_y_Chorographica_de_las_Yslas_Filipinas_Dedicada_al_Rey_Nuestro_Señor_por_el_Mariscal_d._Campo_D._Fernando_Valdes_Tamon_Cavallº_del_Orden_de_Santiago_de_Govor._Y_Capn.jpg|thumb|Ipinapakita ng [[Mapa ng Velarde|mapa ng Velarde]] noong 1734 ang ''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> ''Lumbay'', ''Los Bajos de Paragua'', pati na rin ang ''[[Borneo|Borney]]''. Ang mapa ay isa sa mga pangunahing ebidensiya sa kaso ng ''[[Pilipinas v. Tsina]]'' sa PCA laban sa tinatawag na nine-dash line na mga pag-aangkin ng Tsina.<ref name=":0">{{Cite web |date=20 September 2019 |title=Ever heard of the 1734 Murillo Velarde map and why it should be renamed? |url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/240646-why-we-should-rename-1734-murillo-velarde-map/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927034721/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/240646-why-we-should-rename-1734-murillo-velarde-map |archive-date=27 September 2019 |access-date=6 May 2020 |work=[[Rappler]]}}</ref>]] [[File:Galit_panacot_lumbay.png|thumb|''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> at ''Lumbay'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1734]] [[File:Galit, Panacot, Lumbay, and Scarborough Shoal.png|thumb|''Galit'', ''Panacot'', ''Lumbay'', at ''Scarborough Shoal'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1794]] [[File:Scarboro_from_Mannevillette.png|thumb|Bajo de Masinloc (''Scarborough Shoal''), kasama ang ''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> at ''Lumbay'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1810, na orihinal na inilathala noong 1771.<ref name=1771map>{{cite web|url=https://www.raremaps.com/gallery/detail/39979/a-chart-of-the-china-sea-inscribed-to-monsr-dapres-de-mann-dapres-de-mannevillette-dalrymple|title=A Chart of the China Sea Inscribed to Monsr. d'Apres de Mannevillette the Ingenious Author of the Neptune Oriental: As a Tribute Due to his Labours for the Benefit of Navigation; and in acknowledgement of his many signal Favours to A. Dalrymple|date=1771|publisher=Alexander Dalrymple}}</ref>]] [[File:Philippine Island - Luzon Island - NARA - 68157141.jpg|thumb|Aerial na tanawin ng Bajo de Masinloc (1938)]] Ang pangalang Ingles ng Bajo de Masinloc (''Scarborough Shoal'') ay hinango mula sa barkong pangkalakal na sibilyan ng Britanya na Scarborough, na sumadsad sa bahura noong Setyembre 12, 1748.<!--{{efn|name=ScarboroughDateAmbiguity}}--> Naniniwala ang Pilipinas na tumutukoy ito sa isa sa tatlong pulo, ang Galit (“galit”), Panacot (panakot, “banta”), at Lumbay (lumbáy, “kalungkutan”), na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa ng Velarde noong 1734,<ref name="auto">{{Cite news|url=https://mb.com.ph/2024/2/9/amplifying-the-true-narrative-of-the-west-philippine-sea|title='Amplifying the true narrative of the West Philippine Sea'|author=Florangel Rosario Braid |date=January 13, 2025|newspaper=Manila Bulletin |language=en}}</ref> kasama ang iba pang mga mapa na naglalarawan sa Bajo de Masinloc, Galit, Panacot, at Lumbay na inilathala sa kaparehong panahon.<ref>{{cite web|url=https://www.raremaps.com/gallery/detail/39979/a-chart-of-the-china-sea-inscribed-to-monsr-dapres-de-mann-dapres-de-mannevillette-dalrymple|title=A Chart of the China Sea Inscribed to Monsr. d'Apres de Mannevillette the Ingenious Author of the Neptune Oriental: As a Tribute Due to his Labours for the Benefit of Navigation; and in acknowledgement of his many signal Favours to A. Dalrymple|publisher=Jean Baptiste Nicholas D. D'Apre de Mannevillette|access-date=12 November 2024|location=Paris|edition=1775 |language=en}}</ref> Ilang bansa ang gumawa ng mga makasaysayang pag-angkin sa paggamit ng Bajo de Masinloc. Noong Abril 1800, pinangalanan itong '''Bahura ng Maroona''' (''Maroona Shoal'') matapos suriin ng ''Santa Lucía'', isang frigatang pandigma ng Espanya sa ilalim ng mga utos ni Almirante [[Alejandro Malaspina|Malaspina]], at ginamit ang pangalang ito sa isang tsart noong 1808, ngunit kalaunan ay pinalitan sa Pilipinas ng pangalang '''''Bajo de Masinglo'''''.<ref name=Bonnet2012>{{cite book|first1 =François-Xavier |last1 = Bonnet |title =Les Notes de l'Irasec n°14 - Irasec's Discussion Papers #14 Geopolitics of Scarborough Shoal |publisher =IRASEC, Bangkok |date=November 2012 |url=https://www.irasec.com/Geopolitics-of-Scarborough-Shoal |archive-url=https://web.archive.org/web/20230130184552/https://www.irasec.com/Geopolitics-of-Scarborough-Shoal|access-date=July 12, 2024 |archive-date=January 30, 2023 |url-status=live|pages=1–42}}</ref>{{rp|8}} Ang pangalang “''Maroona Shoal''” (Bahura ng Maroona) ay ginagamit pa rin kasabay ng ibang pangalan sa mga tsart pangkaragatan sa wikang Ingles noong 1889.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|9}} Noong 1734, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang unang edisyon ng mapa ng Velarde, na nagpapakita ng mga lokasyong kabilang sa teritoryo ng [[Pilipinas]]. Ayon sa Pilipinas, ipinapakita ng mapa ang aktuwal na soberanya sa Bajo de Masinloc (na tinatawag na Panacot sa mapa) at sa [[Kapuluan ng Kalayaan]] (na tinatawag na Los Bajos de Paragua), at ito ang pinakamaagang mapa na nagpapakita ng soberanya sa mga nabanggit na teritoryo.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=UKf8iQ1Vje4 |title=Philippine Island Territories in the West Philippine Sea |date=2024-06-08 |work=Institute for Maritime and Ocean Affairs |access-date=2024-08-02 |via=YouTube}}</ref><ref name="auto"/><ref>{{cite book |last1=Storms |first1=Martijn |last2=Cams |first2=Mario |last3=Demhardt |first3=Imre Josef |last4=Ormeling |first4=Ferjan |title=Mapping Asia: Cartographic Encounters Between East and West: Regional Symposium of the ICA Commission on the History of Cartography, 2017 |date=13 May 2019 |publisher=Springer |isbn=978-3-319-90406-1 |page=92 |url=https://books.google.com/books?id=6VdiDwAAQBAJ&pg=PA92 |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Vitug |first1=Marites Dañguilan |title=Rock Solid: How the Philippines Won Its Maritime Case against China |date=21 November 2018 |publisher=Ateneo de Manila University Press |isbn=978-971-550-887-2 |url=https://books.google.com/books?id=BMZ6DwAAQBAJ&pg=PT95 |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref><ref name="auto1">{{Cite journal |author=Li Xiaocong |script-title=zh:从古地图看黄岩岛的归属 |language=zh |trans-title=Viewing the Ownership of Huangyan Island from Ancient Maps |journal=Journal of Nanjing University (Philosophy, Humanities and Social Sciences) |issue=4 |year=2015 |url=http://www.zggds.pku.edu.cn/004/001/291.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624091547/http://www.zggds.pku.edu.cn/004/001/291.pdf |archive-date=24 June 2016}}</ref> Ang kasalukuyang pangalang Ingles ng mga karang ay pinili ni Kapitan [[Philippe d'Auvergne|Philippe D'Auvergne]], na ang [[Kompanya sa Silangang Indiya]] [[East Indiaman|''East Indiaman'']] [[Scarborough (barkong EIC noong 1740)|''Scarborough'']] ay panandaliang sumadsad sa isa sa mga bato noong Setyembre 12, 1748, bago nagpatuloy sa paglalayag patungong Tsina.<!--{{efn|name=ScarboroughDateAmbiguity}}--> May mga mapa ng [[Dinastiyang Qing]] na batay sa isang akda noong 1767 na nagpapakita ng maraming pulo sa [[Dagat Timog Tsina]]. Ang mga pinakamalalayo ay malapit sa baybayin ng [[Hainan|Pulo ng Hainan]] at sa kalupaan ng Tsina (''Mainland China''), sa halip na sa mga pulo malapit sa Kapuluan ng Kalayaan o Bajo de Masinloc.{{Efn|Dalawang mapa ng Dinastiyang Qing ang nasa Library of Congress ng Estados Unidos. Pareho silang nakatala sa katalogo bilang mga mapa na nilikha mula sa orihinal na akda noong 1767.<ref>{{cite web|publisher=Library of Congress|url=https://www.loc.gov/search/?fa=contributor:huang,+qianren|title= Library of Congress:Search:Contributer Huang, Qianren|access-date=19 July 2024}}</ref>}} Noong 1771, inilathala ni Jean-Baptiste Nicolas Denis d'Après de Mannevillette ang isang mapa ng Dagat Tsina na kinabibilangan ng Bajo de Masinloc, kasama ang tatlong hindi pinangalanang bahura na malapit sa baybayin ng Luzon.<ref name=1771map /> Nagsagawa ang pamahalaang kolonyal ng Espanya ng [[Kapitaniya Heneral ng Pilipinas]] ng unang pagsusuri sa Bajo de Masinloc noong Mayo 4, 1792. Ang pagsusuring ito, na pinamagatang ''Plano de la Navigación'', ay isinagawa ni [[Alejandro Malaspina]] sakay ng barkong Santa Lucía, kasama ang mga Pilipino.<ref>{{Cite web | url=https://www.imoa.ph/imoawebexhibit/Splices/The%20Historical%20Facts%20in%20the%20WPS-page45.pdf | title=1792 Plano de la Navigacion | website=www.imoa.ph | access-date=19 June 2024 | archive-date=29 May 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190529140016/http://www.imoa.ph/imoawebexhibit/Splices/The%20Historical%20Facts%20in%20the%20WPS-page45.pdf | url-status=dead }}</ref> Ipinapakita ng isang tsart na inilathala noong 1794 ang Bajo de Masinloc nang may ilang detalye, kasama ang petsa ng insidente ng pagsadsad, habang ang Galit, Panacot, at Lumbay ay ipinapakita lamang bilang mga putol-putol na balangkas.<ref>{{cite web|url=https://catalogue.nla.gov.au/catalog/4778119|title=A chart of the China Sea, and Philippine Islands, with the Archipelagos of Felicia and Soloo, shewing the whole tract comprized between Canton and Balambangan with the soundings, shoals, rocks, & ca. [cartographic material] / composed from an original drawing communicated by Capt. Robert Carr, and compared with the map of Pedro Murillo de Velarde, engraved at Manilla in 1734, as well as with the surveys of several British navigators |publisher=National Library of Australia|date=1794}}</ref> Noong 1808, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1808, na nagpapakita sa soberanong teritoryo ng Pilipinas, kabilang ang Bajo de Masinloc at Kapuluan ng Kalayaan, na kinilala ng internasyunal na komunidad. Noong 1875, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang mas kumpletong edisyon ng ''Carta General del Archipiélago Filipino'' upang tukuyin ang opisyal na teritoryo ng Pilipinas.<ref name="mb.com.ph">{{Cite web |title='Amplifying the true narrative of the West Philippine Sea' |url=https://mb.com.ph/2024/2/9/amplifying-the-true-narrative-of-the-west-philippine-sea |access-date=2024-08-02 |website=Manila Bulletin |date=9 February 2024 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bondoc |first=Jarius |title=Panatag is proven PH territory; China claims it by bogus history |url=https://www.philstar.com/the-freeman/opinion/2024/03/27/2343536/panatag-proven-ph-territory-china-claims-it-bogus-history |access-date=2024-08-02 |website=Philstar |language=en}}</ref> Matapos ang [[Digmaang Kastila–Amerikano|Digmaang Espanyol-Amerikano]], isinuko ng Espanya noong 1898 ang Pilipinas sa [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] sa pamamagitan ng [[Kasunduan sa Paris (1898)]], na may mga mapa bilang kalakip nito. Malinaw na ipinapakita ng mapa na hindi kabilang sa depinisyon ng teritoryo ng Pilipinas sa kasunduan ang Bajo de Masinloc. Dahil nanatili sa ilalim ng kontrol ng Espanya ang ilang bahagi ng [[Tawi-Tawi]] sapagkat nasa labas ang mga ito ng mga hangganan ng kasunduan. Nagbunsod ito sa paglagda sa [[Kasunduan sa Washington (1900)]], na ayon sa Pilipinas ay naglipat nang retroaktibo ng Bajo de Masinloc, Kapuluan ng Kalayaan, at natitirang bahagi ng Tawi-Tawi sa Estados Unidos bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas. Matapos ang [[Digmaang Kastila–Amerikano|Digmaang Espanyol-Amerikano]], isinuko ng Espanya noong 1898 ang Pilipinas sa [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] sa pamamagitan ng [[Kasunduan sa Paris (1898)]], na may mga mapa bilang kalakip nito. Malinaw na ipinapakita ng mapa na hindi kabilang sa depinisyon ng teritoryo ng Pilipinas sa kasunduan ang Bajo de Masinloc. Dahil nanatili sa ilalim ng kontrol ng Espanya ang ilang bahagi ng [[Tawi-Tawi]] sapagkat nasa labas ang mga ito ng mga hangganan ng kasunduan. Nagbunsod ito sa paglagda sa [[Kasunduan sa Washington (1900)]], na ayon sa Pilipinas ay naglipat nang retroaktibo ng Bajo de Masinloc, Kapuluan ng Kalayaan, at natitirang bahagi ng Tawi-Tawi sa Estados Unidos bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas. Naniniwala ang mga manunuri na ang Kasunduan sa Washington (1900) ay tumukoy lamang sa mga pulo ng Sibutu at Cagayan de Sulu, gayundin sa Bajo de Masinloc.<ref name="mb.com.ph"/> Sa kaso ng Islas Palmas, muling iginiit ng Estados Unidos, bilang kinatawan ng teritoryo ng Pilipinas, sa isang ''memorandum'' na ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1875 ay “kapwa opisyal na mapa ng Amerika at opisyal na mapa ng Espanya” ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{cite news |last=Mateo |first=Janvic |date=September 3, 2024 |title=DND gets copy of 1875 map of Philippines |url=https://www.philstar.com/headlines/2024/09/03/2382494/dnd-gets-copy-1875-map-philippines |work=The Philippine Star |access-date=August 6, 2026}}</ref> Ayon sa Pilipinas, nag-oobliga ito sa Estados Unidos na kilalanin ang Bajo de Masinloc at Kapuluan ng Kalayaan bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{Cite web |last=Bondoc |first=Jarius |title=Carpio debunks China lie about owning Spratlys |url=https://www.philstar.com/opinion/2023/10/18/2304571/carpio-debunks-china-lie-about-owning-spratlys |access-date=2024-08-02 |website=Philstar |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=de la Vega |first=Chito |date=2023-11-11 |title=Analysis: The most complicated dispute in the world |url=https://www.rappler.com/voices/thought-leaders/analysis-the-most-complicated-dispute-in-the-world/ |access-date=2024-08-02 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> Mula 1899 hanggang 1902, muling inilathala at muling inilabas ng Kagawaran ng Digmaan ng Estados Unidos sa teritoryo ng Pilipinas nang apat na beses ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1875, na may mga na-update na katangian tulad ng mga linya ng telegrapo ng militar at kable, mga linya ng [[Eastern Cable Company]], at mga hangganan ng mga kagawaran ng militar. Ayon sa Pilipinas, isinama sa mga mapa ang Bajo de Masinloc bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{Cite web |title=1901 U.S. War Department Map of the Philippines |url=https://www.geographicus.com/P/AntiqueMap/ArchipielagoFilipino-wardept-1901 |access-date=2024-08-02 |website=Geographicus Rare Antique Maps |language=en}}</ref> Noong 1909, pinangunahan ng Tsina sa ilalim ng Dinastiyang Qing ang isang ekspedisyon sa Kapuluang Paracel, at sa unang pagkakataon ay pormal na ipinahayag ang pag-angkin nito sa mga ito.<ref name=Tonnesson2006>{{cite journal|first1 =Stein|last1 =Tonnesson|via =International Peace Research Institute, Oslo|url =https://www.scribd.com/doc/56468/The-South-China-Sea-in-the-Age-of-European-Decline |title =The South China Sea in the Age of European Decline|archive-url =https://web.archive.org/web/20160305181104/https://www.scribd.com/doc/56468/The-South-China-Sea-in-the-Age-of-European-Decline|archive-date= 2016-03-05 |pages= 1–41|journal= Modern Asian Studies|publisher=Cambridge University Press, United Kingdom|year =2006|access-date= 2009-04-13|doi =10.1017/S0026749X06001727|volume =40|issue =1|url-access =subscription}}</ref>{{rp|p=8}}<ref>{{cite web|url=https://cimsec.org/chinas-claim-spratly-islands-just-mistake/|title=China's Claim to the Spratly Islands is Just a Mistake|author=Bill Hayton|publisher=CIMSEC|date=May 16, 2018|quote=In the end, the Chinese government decided that it could not prove a claim to the Spratlys}}</ref> Ang pandaigdigang paglilitis hinggil sa pagsagip na nagresulta sa pagkawasak ng barkong Suweko na ''Nippon'' noong Mayo 8, 1913, sa Bajo de Masinloc ay dininig at kinilala ng mga umaangkin sa Pilipinas.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|p=9}} Noong dekada 1930, ang [[Republika ng Tsina (1912–1949)|Republika ng Tsina]] at ang [[Pamahalaang Insular ng Kapuluang Pilipinas]], nang hindi alam ginagawa ng isa't isa, ay nagsagawa ng mga hakbang ng pag-angkin sa Bajo de Masinloc.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|p=4}} Noong Abril 1935, naglathala ang Tsina ng isang mapa na kasama ang Bajo de Masinloc sa bilang bahagi ng teritoryo nito.<ref name="Bonnet2012" />{{rp|p=15}} Noong 1935, pinasinayaan ang [[Komonwelt ng Pilipinas]] sa ilalim ng [[Saligang Batas ng Pilipinas|Konstitusyon ng Pilipinas ng 1935]], na muling nagpatibay sa mga pag-aangkin ng Pilipinas sa teritoryo alinsunod sa Kasunduan sa Paris ng 1898, Kasunduan sa Washington ng 1900, at Kasunduan ng Estados Unidos–Reyno Unido ng 1930.<ref>{{Cite web | url=https://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/the-1935-constitution/ | title=The 1935 Constitution | website=www.officialgazette.gov.ph}}</ref><!--tala para sa mga editors—ang mga sumunod na konstitusyon ng Pilipinas noong 1971 at 1986 ay hindi direktang bumabanggit sa mga kasunduang ito; tingnan ang https://link.springer.com/article/10.1007/s12180-009-0003-5--> Noong 1938, hiniling ng Komonwelt ng Pilipinas sa [[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]] na tukuyin ang pagmamay-ari ng Bajo de Masinloc, ngunit walang dokumentaryong ebidensiya ng isang opisyal na pag-angkin ng Pilipinas sa Bajo de Masinloc.<ref>{{cite book |last1=Scheiber |first1=Harry N. |url=https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ |title=Science, Technology, and New Challenges to Ocean Law |last2=Kraska |first2=James |last3=Kwon |first3=Moon-Sang |date=24 July 2015 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-29961-0 |pages=[https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ&pg=PA405 405]-[https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ&pg=PA406 406] |language=en |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref> Noong 1943, inilathala ng Tsina ang ''"China Handbook (1937–1943)"'' noong [[Ikalawang Digmaang Sino-Hapones]], na nagsasaad na ang pinakatimog na punto ng bansa ay ang “Pulo ng Triton ng Kapuluang Paracel.” ("Triton Island of the Paracel Group")<ref>China Handbook (1937-1943). The Chinese Ministry of Information.</ref> Noong 1947, binago ng Tsina ang nilalaman nito at sa unang pagkakataon sa kasaysayan, inangkin ang Kapuluan ng Kalayaan bilang pinakatimog na teritoryo nito. Sa ''China Handbook'' noong 1947, partikular na kinilala ng Tsina na pinagtatalunan ang pagmamay-ari sa Kapuluan ng Kalayaan sa pagitan ng Tsina, Pilipinas, at [[Indotsinang Pranses]].{{efn|Ang orihinal na sanggunian para sa pahayag na ito ay <ref>China Handbook (1947). The Chinese Ministry of Information.</ref> Posibleng ang aktuwal na sanggunian ay *China Handbook 1937–1945, New Edition with 1946 Supplement*. Ipinagsama-sama ng Chinese Ministry of Information. New York: Macmillan Co.; 1947. Pp. xvi, 844. <!---nakatalâ sa Cambridge Core: paghahanap sa "China Handbook 1947"--->}} Nagsagawa ang pamahalaan ng Pilipinas ng isang oseanograpikong pagsisiyasat noong 1957, at noong 1965, itinaas ang watawat ng Pilipinas sa bahura.<ref>{{cite book |last=Rosen |first=Mark E. |title=Philippine Claims in the South China Sea: A Legal Analysis |date=August 2014 |publisher=[[CNA (nonprofit)|CNA]] |pages=25–26 |url=https://www.cna.org/cna_files/pdf/iop-2014-u-008435.pdf |access-date=12 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161209173557/https://www.cna.org/CNA_files/PDF/IOP-2014-U-008435.pdf |archive-date=9 December 2016 |language=en}}</ref> Sa isang artikulo noong Pebrero 18, 1980, kinumpirma ng ''[[Beijing Review]]'' na nagtayo ang astronomong si [[Guo Shoujing]] ng isang obserbatoryo sa Kapuluang Paracel, at hindi sa Bajo de Masinloc.<ref>{{Cite journal | title=China's Indisputable Sovereignty Over the Xisha and Nansha Islands | journal=Beijing Review | issue=7 | date=18 February 1980 | url=https://s3.documentcloud.org/documents/3009524/China-S-Indisputable-Sovereignty-Over-the-Xisha.pdf |language=en}}</ref> Nang magtayo ang [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] ng mga pasilidad sa [[Bahura ng Panganiban]] sa loob ng Eksklusibong Sonang Ekonomiko ng Pilipinas noong 1995, itinulak ng Tagapayo sa Pambansang Seguridad na si [[Jose T. Almonte]] ang pagtatayo ng isang [[parola]] sa Bajo de Masinloc upang patatagin ang pag-aangkin ng Pilipinas. Ang ilang bahagi ng parola ay naunang ginawa sa kalupaan ng Pilipinas, ngunit ayon kay Almonte, nahinto ang proyekto dahil sa mga panloob na kadahilanang pampolitika at upang maiwasang makagalit ang Tsina.<ref name="NPR 20 May 2016">{{cite news |last=Sullivan |first=Michael |title=Could A Lighthouse Have Prevented South China Sea's Latest Flashpoint? |url=https://www.npr.org/2016/05/20/478804541/unfished-lighthouse-leaves-the-philippines-feeling-vulnerable |access-date=9 June 2021 |work=NPR.org |date=20 May 2016 |language=en}}</ref> === Pag-kontrol ng Tsina sa Bajo de Masinloc === Ang ugnayan ng Tsina at Pilipinas sa Bajo de Masinloc ay umunlad sa paglipas ng panahon sa pamamagitan ng ilang yugto. Ang bawat yugto ay hinubog ng mga estratehiyang diplomatiko, panloob na politika, at mga pagbabago sa kakayahang pandagat. Bago ang komprontasyon noong 2012, karaniwang nangingisda ang mga mangingisdang Pilipino at Tsino sa paligid ng bahura nang kaunti lamang ang pakikialam mula sa alinmang pamahalaan. Pinanatili ng dalawang estado ang kani-kanilang mga pag-aangkin sa teritoryo, ngunit impormal ang pang-araw-araw na mga gawain, at hindi pambihira ang mga kooperatibong ugnayan sa kabila ng mga umiiral na tensiyon.<ref name="auto2">{{Cite journal |last=Bautista |first=Lowell B. |date=2013-09-30 |title=The Philippine Claim to Bajo de Masinloc in the Context of the South China Sea Dispute |url=http://journal.yiil.org/home/archives_v6n2_08 |journal=Journal of East Asia and International Law |language=en |volume=6 |issue=2 |doi=10.14330/jeail.2013.6.2.08 |issn=1976-9229|doi-access=free}}</ref> Nagsimulang magbago ang relatibong kapanatagan nito noong huling bahagi ng dekada 2000, nang isagawa ng magkabilang panig ang pagpapalawak ng pagpapatrolya sa dagat upang protektahan ang mga pangisdaan at ipatupad ang pamamahala sa mga yamang-dagat sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas o sa Dagat Timog Tsina. Pinaigting ng Pilipinas ang pagmamanman sa lugar bilang tugon sa labis na pangingisda at presensiya ng mga dayuhang trawler, na binibigyang-diin ang pagpapatupad ng mga lokal na batas sa loob ng inaangkin nitong Eksklusibong Sonang Ekonomiko.<ref>{{Cite web |author=MARK MERUEÑAS |date=2011-08-16 |title=Supreme Court upholds PHL 2009 Baselines Law |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/229617/supreme-court-upholds-phl-2009-baselines-law/story/ |access-date=2025-12-08 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> Pinaigting ng Tsina ang pagmamanman sa mga itinuturing nitong pangisdaan, at nagtalaga ng mga pananagutan sa iba't ibang ahensiya para sa pagmamanman sa dagat, pangisdaan, at pagpapatupad ng batas.<ref>{{Cite web |last=Mastro |first=Oriana Skylar |title=Military Confrontation in the South China Sea |url=https://www.cfr.org/report/military-confrontation-south-china-sea |access-date=2025-12-08 |website=Council on Foreign Relations |date=20 May 2020 |language=en}}</ref> Ang mga institusyonalisasyong ito ay nagdulot ng mas madalas na mga opisyal na pagtatagpo sa dagat, na naglatag ng daan para sa mga sumunod na alitan.<ref>{{Cite journal |last1=Montiel |first1=Cristina J. |last2=Dela Paz |first2=Erwine |date=2020-05-26 |title=Constructing politicized national identities: identity positioning by US, China, and Philippine opinion editorials on the Scarborough Shoal conflict |url=https://doi.org/10.1080/14608944.2019.1634031 |journal=National Identities |volume=22 |issue=3 |pages=225–244 |doi=10.1080/14608944.2019.1634031 |bibcode=2020NatId..22..225M |issn=1460-8944|url-access=subscription |language=en}}</ref> Matapos makamit ng Tsina ang epektibong kontrol sa pagpasok sa lugar noong 2012, naging mas istrukturado ang mga interaksiyon. Nagsagawa ang mga awtoridad ng Tsina ng regular na pagpapatrolya malapit sa bunganga ng look upang subaybayan ang mga paparating na sasakyang-dagat, na inilalarawan nila bilang mga karaniwang tungkuling pampangasiwaan. Iginiit ng Pilipinas na nililimitahan ng mga hakbanging ito ang pagpapatupad nito ng batas at mga gawaing pangkapaligiran, at idokumento nito ang mga insidente kung saan hindi nakapasok sa bahura ang mga pangkat ng pananaliksik at mga yunit ng Tanod Baybayin, na nag-udyok sa mga diplomatikong protesta. Ang mga unang pagsisikap na diplomatiko na naglalayong isaayos ang mga tensiyon ay nagbunga ng limitadong resulta. Sinikap ng mga nagtatrabahong pangkat na maiwasan ang hindi pagkakaunawaan at magtatag ng mga hakbang sa pagbuo ng tiwala, tulad ng pag-iwas sa hindi sinasadyang banggaan at pag-uugnay ng mga iskedyul ng pagpapatrolya. Gayunman, dahil sa mga hindi pagkakasundo hinggil sa hurisdiksiyon at paggigiit ng Tsina na naaayon sa batas ang presensiya nito, nanatiling higit na simboliko ang mga pagsisikap nito.<ref>{{Cite journal |last1=Pagulong |first1=Charmie Joy |last2=Serafica |first2=Gladys G. |date=2016 |title=Philippine Media's Coverage of International Maritime Conflict as Seen Through the Scarborough Shoal Standoff |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/aspp.12280 |journal=Asian Politics & Policy |language=en |volume=8 |issue=4 |pages=635–641 |doi=10.1111/aspp.12280 |issn=1943-0787|url-access=subscription }}</ref> Nakaimpluwensiya rin sa mga ugnayan ang mga usaping pang-ekonomiya at kabuhayan. Ang Bajo de Masinloc ay mahalagang pinagkukunan ng kita para sa mga pamayanang baybayin sa Pilipinas, kabilang ang Zambales at Pangasinan. Matapos ang 2012, ang paghihigpit sa pagpasok sa lugar ay nagdulot ng pagbabago-bago sa dami ng huling isda sa mga lokal na pangisdaan, na nagtulak sa mga mangingisdang Pilipino na maglayag nang mas malayo sa pampang nang mas magastos at mas panganib. Ipinangatwiran ng Tsina na naglalayong pangalagaan ng mga regulasyon nito ang mga yamang-dagat, samantalang iginiit ng Pilipinas na nilalabag ng mga ito nang unilateral ang mga karapatan ng mga mangingisda nito.<ref name="auto2"/> Ang mga pagbabago sa patakarang panlabas ng Pilipinas ay nakaimpluwensiya sa tono ng pakikipag-ugnayang bilateral. Nagpalipat-lipat ang Maynila sa pagitan ng pasibong diplomasya, mga lihim na negosasyon, at mga panukala para sa pagbabahagi ng mga yamang-dagat, kasabay ng mga hakbang sa pagpapanatili ng kalinawan at pakikipag-ugnayan sa mga internasyunal na kasosyo.<ref>{{Cite news |date=2016-07-12 |title=South China Sea: Tribunal backs case against China brought by Philippines |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-36771749 |access-date=2025-12-08 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> Iginiit ng Tsina na ang pakikialam ng mga panlabas na panig ay nagpapakomplikado sa usaping itinuturing nitong usaping bilateral, samantalang itinuring ng Pilipinas na mahalaga ang internasyunal na suporta upang mapanatili ang mga karapatang pandagat nito.<ref>{{Cite web |title=South China Sea Arbitration Ruling: What Happened and What's Next? |url=https://www.uscc.gov/research/south-china-sea-arbitration-ruling-what-happened-and-whats-next |access-date=2025-12-08 |website=USCC |language=en}}</ref> == Talababa == {{Notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga kawing panlabas== *[http://google.com/search?q=cache:5JHbkWVJCGsJ:www.vic-info.org/RegionsTop.nsf/81e4712fc4dc16ef8a25699f00062d91/bf966118eea663690a256c23006c0c90/%24FILE/Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate%2B9-2-02web.doc+Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate&hl=en&gl=us&ct=clnk&cd=1&client=firefox-a Isang VirtualInformationCenter na naglalaman ng marami pang sanggunian]{{dead link|date=April 2012|url=http://google.com/search?q=cache:5JHbkWVJCGsJ:www.vic-info.org/RegionsTop.nsf/81e4712fc4dc16ef8a25699f00062d91/bf966118eea663690a256c23006c0c90/%24FILE/Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate%2B9-2-02web.doc+Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate&hl=en&gl=us&ct=clnk&cd=1&client=firefox-a}} *[http://www.lib.utexas.edu/maps/middle_east_and_asia/schina_sea_88.jpg Mapa ng Dagat Kanlurang Pilipinas na ipinapakita ang Buhanginan ng Panatag] *[http://maps.google.com/maps/ms?hl=en&t=k&ie=UTF8&msa=0&msid=112047810770307867127.0004460b96d655257cc9c&ll=18.271086,117.641602&spn=9.255025,20.566406&z=6 Ipinapakita ng Google Map ang posisyon ng Buhanginan ng Panatag sa Pilipinas at Tsina] *[http://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf Scarborough Shoal, a new Sino-Philippine conflict] (isang artikulo) *[https://web.archive.org/web/20071209174605/http://www.panoramio.com/photo/5875571 Isang marker ng Tsino na inilagay sa Buhanginan ng Panatag](itinago mula sa noong 2011-05-19) *[https://web.archive.org/web/20120621044715/http://www.panoramio.com/photo/54687130 Isang batong marker ng "South China Sea Scientific Expedition" na inilagay ng [[State Bureau of Surveying]], [[National Earthquake Bureau]] at [[National Bureau of Oceanography]] ng Tsina] *[http://pic.news.sohu.com/group-274150.shtml Mga larawan na nagpapakita ng pagaagawan sa pagitan ng Tsina at Pilipinas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120421055923/http://pic.news.sohu.com/group-274150.shtml |date=2012-04-21 }}<br> [[Kaurian:Mga pulo]] [[Kategorya:Mga pulo ng Dagat Timog Tsina]] [[Kategorya:Mga pulo ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Tsina]] {{Philippines political divisions}} jqthvbgeax6s9vyccdfu9e7ex16px7h 2220590 2220589 2026-08-16T05:51:49Z KyutKoTalaga 152379 2220590 wikitext text/x-wiki {{Infobox Disputed Islands | plural = | name = Buhanginan ng Panatag | image name = Scarborough Shoal Landsat.jpg | image caption = Larawan ng Buhanginan ng Panatag mula sa NASA | image size = 250px | locator map = | map-custom = | native name = | native name link = | other_names = '''Scarborough Shoal'''<br/>'''Bajo de Masinloc'''<br/>'''Pulo ng Huang​yan'''​<br/>'''Minzhu Jiao'''<br/> | location = [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]] | coordinates = {{coord|15|11|N|117|46|E|name=Scarborough Shoal}} | archipelago = {{convert|150|km2|mi2}} | total islands = | major islands = | area = | length = | width = | coastline = | highest mount = Timog Bato o ''South Rock'' | elevation = {{convert|3|m|ft}} | country = Tsina | country admin divisions title = [[Probinsiya]] | country admin divisions = [[Hainan]] | country claim = Pilipinas | country 1 claim = Taiwan | population = wala | population as of = | density = | ethnic groups = | additional info = | website = |country claim divisions title=[[Lalawigan sa Pilipinas|Lalawigan]]|country claim divisions=[[Masinloc, Zambales|Masinloc]], [[Zambales]]|country admin divisions title 1=Prepektura|country admin divisions 1=Sansha|country admin divisions title 2=Distrito|country admin divisions 2=Xisha}} Ang '''Bajo de Masinloc'''<ref>{{Cite web |date=18 Abril 2012 |title=Philippine position on Bajo de Masinloc (Scarborough Shoal) and the waters within its vicinity |url=https://www.officialgazette.gov.ph/2012/04/18/philippine-position-on-bajo-de-masinloc-and-the-waters-within-its-vicinity/ |access-date=6 Marso 2023 |website=[[Official Gazette of the Republic of the Philippines]] |publisher=[[Department of Foreign Affairs (Philippines)|Department of Foreign Affairs]] |quote=Ang pangalan Bajo de Masinloc (isinalin bilang “sa baba ng Masinloc”) ay nagkikilala sa buhanginan bilang isang partikular na subdibisyong pampolitika ng Pilipinong lalawigan ng Zambales, kilala bilang Masinloc. (Isinalin mula sa Ingles)}}</ref><ref name="RA9522">{{Cite web |date=12 Marso 2019 |title=Republic Act No. 9522 |trans-title=Batas Republika Blg. 9522 |url=http://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/23187 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607150940/http://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/23187 |archive-date=7 Hunyo 2019 |access-date=7 Hunyo 2019 |website=Philippine Supreme Court E-Library |publisher=[[Supreme Court of the Philippines]] |language=en}}</ref>, '''Buhanginan ng Panatag'''<ref name="zou1999">{{Cite journal |last=Zou |first=Keyuan |year=1999 |title=Scarborough Reef: a new flashpoint in Sino-Philippine relations? |trans-title=Bahura ng Scarborough: isang bagong flashpoint sa ugnayang Tsino-Pilipino? |url=https://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf |url-status=live |journal=IBRU Boundary & Security Bulletin, University of Durham |language=en |volume=7 |issue=2 |pages=11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130810071203/http://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf |archive-date=10 Agosto 2013 |access-date=15 Pebrero 2014}}</ref> o '''Kulumpol ng Panatag''' ({{lang-en|Scarborough Shoal}}; {{lang-zh|黃岩島}}, {{transliteration|zh|Huáng Yán Dǎo}}, {{literal translation|pulo ng dilaw na bato}}<ref>{{Cite news |last=Aning |first=Jerome |date=5 Mayo 2012 |title=PH plane flies over Panatag Shoal |language=en |trans-title=Eroplanong PH, lumipad sa ibabaw ng Buhanginan ng Panatag |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=http://newsinfo.inquirer.net/187721/ph-plane-flies-over-panatag-shoal |url-status=live |access-date=15 Pebrero 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140226042902/http://newsinfo.inquirer.net/187721/ph-plane-flies-over-panatag-shoal |archive-date=26 Pebrero 2014}}</ref> o {{lang|zh|民主礁}}, {{transliteration|zh|Mínzhǔ Jiāo}}, {{literal translation|bahura ng demokrasya}}) ay dalawang eskolyo (bato{{efn|Kadalasang kinokonsiderang mga bato dahil balewala ang lawak ng isang eskolyo tuwing malaki ang tubig{{cn|date=October 2023}}}}) na matatagpuan sa gitna ng Pampang ng Macclesfield sa kanluran at [[Luzon]] sa silangan. {{convert|119|nmi|km|order=flip}} ang layo ng Luzon, at ito ang pinakamalapit na kalupaan.<ref name="Elleman2014">{{Cite book |last1=Elleman |first1=Bruce |url=https://books.google.com/books?id=xK7gBQAAQBAJ&pg=PT277 |title=Beijing's Power and China's Borders: Twenty Neighbors in Asia |last2=Kotkin |first2=Stephen |last3=Schofield |first3=Clive |date=18 Disyembre 2014 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-51564-7 |language=en |trans-title=Kapangyarihan ng Beijing at Mga Hangganan ng Tsina: Dalawampung Kapitbahay sa Asya |access-date=12 Mayo 2021}}</ref> Pinag-aagawan ang karang ng [[Pilipinas|Republika ng Pilipinas]] batay sa Mapang Velarde ng 1734, habang inaangkin ito ng [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] at ng [[Taiwan|Republika ng Tsina (Taiwan)]] sa pamamagitan ng pinagtatalunang<ref name="Inquirer 2016-07-12">{{Cite news |last=Matikas Santos |date=12 Hulyo 2016 |title=China's 'nine-dash line, historic rights' invalid–tribunal |language=en |trans-title=Walang bisa ang 'siyam na gatlang na guhit, makasaysayang karapatan' ng Tsina–hukuman |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |url-status=live |access-date=23 Mayo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713162148/http://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |archive-date=13 Hulyo 2016}}</ref> ''nine-dash line'' o [[siyam na gatlang na guhit]] (tinatawag na labing-isang gatlang na guhit ng Taiwan, na kinabibilangan ng mga katubigan sa Golpo ng Tonkin<ref>{{Cite book |last=Shicun Wu |url=https://books.google.com/books?id=zc5ZAgAAQBAJ |title=Solving Disputes for Regional Cooperation and Development in the South China Sea: A Chinese Perspective |publisher=Elsevier Science |year=2013 |isbn=978-1-78063-355-8 |page=[https://books.google.com/books?id=zc5ZAgAAQBAJ&pg=PA79 79] |language=en |trans-title=Paglutas ng Alitan para sa Rehiyonal na Kooperasyon at Pag-unlad sa Dagat Timog Tsina: Isang Tsinong Pananaw}}</ref>). Mula ng alitan noong 2012, ang karang ay nasa ''de facto'' na kontrol ng Tsina, na may patuloy na presensiya ng ''China Coast Guard'' o Tanod Baybayin ng Tsina na kumokontrol sa pagpasok sa bungad ng [[danaw]]; walang permanenteng istruktura ang naitayo sa lugar na ito.<ref name="AMTI">{{cite web |title=Scarborough Shoal |url=https://amti.csis.org/scarborough-shoal/ |access-date=21 September 2025 |website=Asia Maritime Transparency Initiative (CSIS)}}</ref> Noong 2013, nagsimula ang Pilipinas ng arbitrasyon laban sa Tsina sa ilalim ng ''[[Kumbensiyon ukol sa Batas ng Dagat ng Mga Nagkakaisang Bansa|United Nations Convention on the Law of the Sea]]'' o UNCLOS. Noong 2016, nagpasiya ang hukumang arbitral na ang mga pag-aangkin ng Tsina ng makasaysayang mga karapatan sa loob ng ''nine-dash line'' ([[siyam na gatlang na guhit]]) ay walang bisa sa ilalim ng batas, ipinasiya na ang Bajo de Masinloc ay isang ''bato'' sa ilalim ng [[Kumbensiyon ukol sa Batas ng Dagat ng Mga Nagkakaisang Bansa|Artikulo 121(3)]] (na hindi lumilikha ng eksklusibong sonang ekonomiko), at kinilala ang tradisyonal na mga karapatan sa pangingisda ng kapuwa mga Pilipino at Tsinong maliliit na mangingisda; hindi ito nagpasiya hinggil sa usapin ng soberanya.<ref name="Inquirer 2016-07-122">{{Cite news |author=Matikas Santos |date=12 July 2016 |title=China's 'nine-dash line, historic rights' invalid–tribunal |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |url-status=live |access-date=23 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713162148/http://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |archive-date=13 July 2016}}</ref><ref name="PCApress">{{Cite press release|title=Press Release—The South China Sea Arbitration|date=12 July 2016|publisher=[[Permanent Court of Arbitration]]|url=https://docs.pca-cpa.org/2016/07/PH-CN-20160712-Press-Release-No-11-English.pdf|access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="PCAaward">{{cite web |date=12 July 2016 |title=Award in the Matter of the South China Sea Arbitration |url=https://docs.pca-cpa.org/2016/07/PH-CN-20160712-Award.pdf |access-date=21 September 2025 |website=PCA}}</ref> Matatagpuan ang karang may humigit-kumulang 370 kilometro (200 nmi) mula sa Luzon at inilalarawan ng Pilipinas bilang nasa loob ng eksklusibong sonang ekonomiko nito, isang paglalarawang tinututulan ng Tsina, na nag-aangking may soberanya sa katangian at sa mga karatig-tubigan nito. Mula noong 2023, nakaranas ang karang ng mga insidente ng lumulutang na harang at paulit-ulit na mga komprontasyon gamit ang water cannon; noong Setyembre 2025, inanunsyo ng Tsina ang '''Huangyan Island National Nature Reserve''' (Pambansang Laanang Kalikasan ng Pulo ng Huangyan), na nagbunsod ng mga protesta mula sa Pilipinas.<ref name="ReutersBarrier2023">{{cite news |date=25 September 2023 |title=Philippines removes Chinese barrier at disputed shoal in 'special operation' |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/philippines-remove-barrier-placed-by-china-south-china-sea-national-security-2023-09-25/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersFeb2024">{{cite news |date=26 February 2024 |title=Satellite images reveal floating barrier at mouth of disputed atoll in South China Sea |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/satellite-images-reveal-floating-barrier-mouth-disputed-atoll-south-china-sea-2024-02-26/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersWater2025">{{cite news |date=16 September 2025 |title=China fires water cannon at Philippine ships near Scarborough Shoal |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/china/china-fires-water-cannon-philippine-ships-south-china-sea-2025-09-16/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="APbarrier2023">{{cite news |date=25 September 2023 |title=Philippine coast guard says it removed barrier placed by China's coast guard in disputed shoal |work=AP News |url=https://apnews.com/article/68163cbe8c5b3ad7844dfecad71bce9c |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersWhat2025">{{cite news |date=11 September 2025 |title=What is the Scarborough Shoal and what is China planning there? |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/what-is-scarborough-shoal-what-is-china-planning-there-2025-09-11/ |access-date=21 September 2025}}</ref> Madalas na pinag-uusapan ang katayuan ng karang kasama ng ibang alitan sa teritoryo sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas tulad ng mga alitan tungkol sa [[Kapuluan ng Kalayaan]], at ang ''standoff'' sa Buhanginan ng Panatag noong 2012. Sinimulan ang 2012 na ''standoff'' ng Pilipinas sa paggamit ng mga barkong pandigma laban sa mga barkong pangisda ng mga Tsino na nakibahagi sa ilegal na pangingisda, na sinundan ng ''standoff'' sa mga barko ng Chinese Marine Surveillance, kaya nasakop ang pook ng mga hukbong pandagat ng Tsina.<ref>{{Cite news |date=9 May 2012 |title=Scarborough shoal standoff: A timeline |language=en |trans-title=Standoff sa buhanginan ng Panatag: Isang timeline |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/36003/scarborough-shoal-standoff-a-historicaltimeline |url-status=live |access-date=23 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423184902/https://globalnation.inquirer.net/36003/scarborough-shoal-standoff-a-historicaltimeline |archive-date=23 April 2020}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 Hunyo 2019 |title=TIMELINE: Skirmishes, standoffs, harassment in West Philippine Sea |trans-title=TIMELINE: Mga labanan, standoff, panliligalig sa Dagat Kanlurang Pilipinas |url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/232906-timeline-skirmishes-standoffs-harassment-west-philippine-sea |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221142940/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/232906-timeline-skirmishes-standoffs-harassment-west-philippine-sea |archive-date=21 Pebrero 2020 |access-date=23 Mayo 2020 |work=[[Rappler]] |language=en}}</ref> == Heograpiya == Ang Bajo de Masinloc ay bumubuo ng isang hugis-tatsulok na hanay ng mga bahura at bato na may perimetro na {{convert|46|km|mi|0|abbr=on}}. Sinasaklaw nito ang lawak na {{convert|150|km2|sqmi|0|abbr=on}}, kabilang ang isang panloob na danaw. Ang pinakamataas na bahagi ng karang, ang South Rock, ay may taas na {{convert|1.8|m|ftin|abbr=on}} sa ibabaw ng antas ng dagat kapag [[mataas ng tubig]]. Ang pinakamataas na bahagi ng karang, ang Timog Bato (''South Rock''), ay may taas na {{convert|1.8|m|ftin|abbr=on}} sa ibabaw ng antas ng dagat kapag mataas ang tubig. Sa hilaga ng Timog Bato ay may isang [[kanal (heograpiya)|kanal]], na may lapad na humigit-kumulang {{convert|370|m|ft|0|abbr=on}} at lalim na {{convert|9|-|11|m|ft|abbr=on}}, na nagsisilbing daanan patungo sa danaw. Napapalibutan ang danaw ng ilan pang mga batong korales, na bumubuo ng isang malaking karang.<ref name="zou1999" /> Matatagpuan ang karang nang humigit-kumulang {{convert|123|mi|km|abbr=on|order=flip}} sa kanluran ng [[Look ng Subic]]. Ang {{convert|5000|-|6000|m|adj=on|abbr=on}} lalim na [[Bambang ng Maynila]] (''Manila Trench'') ay matatagpuan sa pagitan ng karang at Luzon sa silangan. Ang pinakamalapit na kalupaan ay nasa [[Palauig|Palauig, Zambales]], sa Luzon, na matatagpuan {{convert|220|km|nmi|abbr=on}} sa gawing silangan.<ref name="Elleman2014" /> == Pandaigdigang batas == Ang doktrina ng intertemporal na batas ay itinatag matapos ang pasya sa [[Kaso ng Pulo ng Palmas]]. Sa ilalim ng doktrina, sinusuri ang mga karapatan sa ilalim ng kasunduan batay sa mga batas na umiiral noong panahong ginawa ang kasunduan, at hindi noong panahon na naganap ang alitan.<ref>The Evolutionary Interpretation of Treaties, Eirik Bjorgee, Oxford, p. 142 (2014)</ref> "Kung ang anumang pulo sa loob ng mga inilarawang hangganan ay natiyak na pagmamay-ari ng Hapon, Tsina, Gran Britanya (Great Britain), o Holland, ang Estados Unidos ay hindi makakakuha ng wastong titulo batay lamang sa tila pagkakasama nito sa pagsuko ng teritoryo ng Espanya."<ref>{{cite book|url = https://books.google.com/books?id=ZEsTAAAAYAAJ&dq=%22Were+any+island+within+those+described+bounds+ascertained+to+belong+in+fact+to+Japan%22&pg=PA382 | title=Spanish Diplomatic Correspondence and Documents 1896-1900 | last1=Ministerio De Estado | first1=Spain | date=1905 }}</ref><ref>{{cite book|url = https://books.google.com/books?id=k3G5DwAAQBAJ&dq=%22Were+any+island+within+those+described+bounds+ascertained+to+belong+in+fact+to+Japan%22&pg=PT156 | title=The acquisition of territory in international law: With a new introduction by Marcelo G. Kohen | isbn=978-1-5261-1718-2 | last1=Jennings | first1=R. Y. | date=June 2017 | publisher=Manchester University Press }}</ref><ref>{{cite book|chapter= Island of Palmas Case|page=845|title =Report of International Arbitral Awards|publisher =United Nations|year =2006|chapter-url=https://law.justia.com/cases/foreign/international/2-riaa-829.html|access-date=11 August 2024}}</ref> Ang pandaigdigang batas hinggil sa mga pag-aangkin ay nagkakaiba depende kung ang teritoryo ay pinaninirahan. Sa [[Kaso ng Pulo ng Palmas|kaso ng Pulo ng Palmas]] noong 1928, para sa mga pinaninirahang teritoryo, ipinasiya ng hukuman na “bagaman patuloy sa prinsipyo, ang soberanya ay hindi maaaring aktuwal na gamitin sa bawat sandali at sa bawat punto ng isang teritoryo. Ang pagkaantala at kawalan ng pagpapatuloy na naaayon sa pagpapanatili ng karapatan ay kinakailangang nagkakaiba depende kung ang mga sangkot ay mga pinaninirahang rehiyon o mga rehiyong walang naninirahan, o mga rehiyong napalilibutan ng mga teritoryo kung saan walang pagtatalo tungkol sa soberanya, o mga rehiyong maaaring marating, halimbawa, mataas na dagat.”<ref>{{cite book|chapter= Island of Palmas Case|page=840|title =Report of International Arbitral Awards|publisher =United Nations|year =2006|chapter-url=https://law.justia.com/cases/foreign/international/2-riaa-829.html|access-date=11 August 2024 |language=en}}</ref> Para sa mga teritoryong walang naninirahan, ipinasiya sa kaso ng Pulo ng Clipperton noong 1931 na “kung ang isang teritoryo, dahil sa ganap na itong walang naninirahan, ay mula sa unang sandali ng paglitaw roon ng estadong sumasakop ay nasa ganap at hindi pinagtatalunang pagtatapon ng estadong iyon, mula sa sandaling iyon ay dapat ituring na ganap ang pagkuha ng pagmamay-ari, at sa gayon ay kumpleto na ang pananakop. Ang katotohanang hindi isinagawa ng [Pransiya] ang kaniyang awtoridad doon sa isang positibong paraan ay hindi nangangahulugang nawala ang isang pagkuha ng teritoryo na ganap nang naisakatuparan.”<ref>Arbitral Award on the Subject of the Difference Relative to the Sovereignty over Clipperton Island, American Journal of International Law 26, No. 2 (April 1931); 390.</ref> Pinagtibay ang pasyang ito sa kaso ng Silangang Greenland noong 1933.<ref>Legal Status of Eastern Greenland (Norway v. Denmark), Permanent Court of International Justice, 1933, pp. 51-52, PCIJ Series A/B. 53</ref> Sa kaso ng Silangang Greenland sa pagitan ng Norway at Denmark, itinatag ang doktrina ng kritikal na petsa. Ipinasiya ng Permanent Court of International Justice (PCIJ) na ang proklamasyon ng Norway noong Hulyo 10, 1931 na nagsasabing inaangkin nito ang Silangang Greenland ay ang “kritikal na petsa” sa kasong iyon.<ref>Legal Status of Eastern Greenland (Norway v. Denmark), Permanent Court of International Justice, 1933, PCIJ Series A/B. No. 53</ref> Sa ilalim ng prinsipyo ng ''[[Uti possidetis juris|uti possidetis juris]]'', dapat igalang ng lahat ng estado ang mga hangganan ng mga dating kolonya. Itinatag ito matapos ang kaso ng Frontier Dispute sa pagitan ng Burkina Faso at Mali. Ipinasiya ng ICJ na ang ''uti possidetis juris'' ay isang “pangkalahatang prinsipyo na lohikal na nauugnay sa pagkakamit ng kalayaan, saan man ito maganap. Ang malinaw na layunin nito ay pigilan ang kalayaan at katatagan ng mga bagong estado na malagay sa panganib dahil sa mga alitang magkakapatid na dulot ng paghamon sa mga hangganan kasunod ng pag-alis ng namamahalang kapangyarihan… “Ang layunin nito, noong panahong nakamit ng mga dating kolonya ng Espanya sa Amerika ang kanilang kalayaan, ay pigilan ang anumang mga plano ng mga kapangyarihang kolonyal na hindi Amerikano na maaaring maghangad sa mga rehiyong itinalaga ng dating estadong metropolitano sa isang dibisyon o iba pa, ngunit na nanatiling walang naninirahan o hindi pa natutuklasan.”<ref>{{Cite web |title=uti possidetis juris |url=https://www.law.cornell.edu/wex/uti_possidetis_juris |access-date=2024-08-02 |website=LII / Legal Information Institute |language=en}}</ref> Sa pandaigdigang batas, hindi maaaring magtatag ng titulo sa teritoryo ang mga mapa maliban kung kalakip ang mga ito sa isang kasunduan. Bukod dito, ang mga mapang unilateral na ginawa ng isang estado, kahit hindi kalakip ng isang kasunduan, ay maaaring magbigkis sa estadong gumawa nito kung ang mga ito ay “salungat sa interes nito.” Itinatag ito sa kaso ng Delimitation of the Border between the State of Eritrea and Ethiopia noong 2002, at pinagtibay sa arbitrasyon ng Pedra Blanca sa pagitan ng Malaysia at Singapore noong 2008, nang ipasiya ng ICJ: “Nananatiling totoo ang pahayag ng heograpikal ang mapa, lalo na kapag ang estadong naaapektuhan nang salungat ay siya mismo ang gumawa at nagpalaganap nito, kahit laban sa sarili nitong interes.”<ref>Case Concerning Sovereignty over Pedra Blanca/Pulau Batu Puteh, Middle Rocks and South Ledge, Malaysia v.Singapore, ICJ, May 23, 2008.</ref> == Kasaysayan == [[File:Carta_Hydrographica_y_Chorographica_de_las_Yslas_Filipinas_Dedicada_al_Rey_Nuestro_Señor_por_el_Mariscal_d._Campo_D._Fernando_Valdes_Tamon_Cavallº_del_Orden_de_Santiago_de_Govor._Y_Capn.jpg|thumb|Ipinapakita ng [[Mapa ng Velarde|mapa ng Velarde]] noong 1734 ang ''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> ''Lumbay'', ''Los Bajos de Paragua'', pati na rin ang ''[[Borneo|Borney]]''. Ang mapa ay isa sa mga pangunahing ebidensiya sa kaso ng ''[[Pilipinas v. Tsina]]'' sa PCA laban sa tinatawag na nine-dash line na mga pag-aangkin ng Tsina.<ref name=":0">{{Cite web |date=20 September 2019 |title=Ever heard of the 1734 Murillo Velarde map and why it should be renamed? |url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/240646-why-we-should-rename-1734-murillo-velarde-map/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927034721/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/240646-why-we-should-rename-1734-murillo-velarde-map |archive-date=27 September 2019 |access-date=6 May 2020 |work=[[Rappler]]}}</ref>]] [[File:Galit_panacot_lumbay.png|thumb|''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> at ''Lumbay'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1734]] [[File:Galit, Panacot, Lumbay, and Scarborough Shoal.png|thumb|''Galit'', ''Panacot'', ''Lumbay'', at ''Scarborough Shoal'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1794]] [[File:Scarboro_from_Mannevillette.png|thumb|Bajo de Masinloc (''Scarborough Shoal''), kasama ang ''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> at ''Lumbay'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1810, na orihinal na inilathala noong 1771.<ref name=1771map>{{cite web|url=https://www.raremaps.com/gallery/detail/39979/a-chart-of-the-china-sea-inscribed-to-monsr-dapres-de-mann-dapres-de-mannevillette-dalrymple|title=A Chart of the China Sea Inscribed to Monsr. d'Apres de Mannevillette the Ingenious Author of the Neptune Oriental: As a Tribute Due to his Labours for the Benefit of Navigation; and in acknowledgement of his many signal Favours to A. Dalrymple|date=1771|publisher=Alexander Dalrymple}}</ref>]] [[File:Philippine Island - Luzon Island - NARA - 68157141.jpg|thumb|Aerial na tanawin ng Bajo de Masinloc (1938)]] Ang pangalang Ingles ng Bajo de Masinloc (''Scarborough Shoal'') ay hinango mula sa barkong pangkalakal na sibilyan ng Britanya na Scarborough, na sumadsad sa bahura noong Setyembre 12, 1748.<!--{{efn|name=ScarboroughDateAmbiguity}}--> Naniniwala ang Pilipinas na tumutukoy ito sa isa sa tatlong pulo, ang Galit (“galit”), Panacot (panakot, “banta”), at Lumbay (lumbáy, “kalungkutan”), na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa ng Velarde noong 1734,<ref name="auto">{{Cite news|url=https://mb.com.ph/2024/2/9/amplifying-the-true-narrative-of-the-west-philippine-sea|title='Amplifying the true narrative of the West Philippine Sea'|author=Florangel Rosario Braid |date=January 13, 2025|newspaper=Manila Bulletin |language=en}}</ref> kasama ang iba pang mga mapa na naglalarawan sa Bajo de Masinloc, Galit, Panacot, at Lumbay na inilathala sa kaparehong panahon.<ref>{{cite web|url=https://www.raremaps.com/gallery/detail/39979/a-chart-of-the-china-sea-inscribed-to-monsr-dapres-de-mann-dapres-de-mannevillette-dalrymple|title=A Chart of the China Sea Inscribed to Monsr. d'Apres de Mannevillette the Ingenious Author of the Neptune Oriental: As a Tribute Due to his Labours for the Benefit of Navigation; and in acknowledgement of his many signal Favours to A. Dalrymple|publisher=Jean Baptiste Nicholas D. D'Apre de Mannevillette|access-date=12 November 2024|location=Paris|edition=1775 |language=en}}</ref> Ilang bansa ang gumawa ng mga makasaysayang pag-angkin sa paggamit ng Bajo de Masinloc. Noong Abril 1800, pinangalanan itong '''Bahura ng Maroona''' (''Maroona Shoal'') matapos suriin ng ''Santa Lucía'', isang frigatang pandigma ng Espanya sa ilalim ng mga utos ni Almirante [[Alejandro Malaspina|Malaspina]], at ginamit ang pangalang ito sa isang tsart noong 1808, ngunit kalaunan ay pinalitan sa Pilipinas ng pangalang '''''Bajo de Masinglo'''''.<ref name=Bonnet2012>{{cite book|first1 =François-Xavier |last1 = Bonnet |title =Les Notes de l'Irasec n°14 - Irasec's Discussion Papers #14 Geopolitics of Scarborough Shoal |publisher =IRASEC, Bangkok |date=November 2012 |url=https://www.irasec.com/Geopolitics-of-Scarborough-Shoal |archive-url=https://web.archive.org/web/20230130184552/https://www.irasec.com/Geopolitics-of-Scarborough-Shoal|access-date=July 12, 2024 |archive-date=January 30, 2023 |url-status=live|pages=1–42}}</ref>{{rp|8}} Ang pangalang “''Maroona Shoal''” (Bahura ng Maroona) ay ginagamit pa rin kasabay ng ibang pangalan sa mga tsart pangkaragatan sa wikang Ingles noong 1889.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|9}} Noong 1734, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang unang edisyon ng mapa ng Velarde, na nagpapakita ng mga lokasyong kabilang sa teritoryo ng [[Pilipinas]]. Ayon sa Pilipinas, ipinapakita ng mapa ang aktuwal na soberanya sa Bajo de Masinloc (na tinatawag na Panacot sa mapa) at sa [[Kapuluan ng Kalayaan]] (na tinatawag na Los Bajos de Paragua), at ito ang pinakamaagang mapa na nagpapakita ng soberanya sa mga nabanggit na teritoryo.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=UKf8iQ1Vje4 |title=Philippine Island Territories in the West Philippine Sea |date=2024-06-08 |work=Institute for Maritime and Ocean Affairs |access-date=2024-08-02 |via=YouTube}}</ref><ref name="auto"/><ref>{{cite book |last1=Storms |first1=Martijn |last2=Cams |first2=Mario |last3=Demhardt |first3=Imre Josef |last4=Ormeling |first4=Ferjan |title=Mapping Asia: Cartographic Encounters Between East and West: Regional Symposium of the ICA Commission on the History of Cartography, 2017 |date=13 May 2019 |publisher=Springer |isbn=978-3-319-90406-1 |page=92 |url=https://books.google.com/books?id=6VdiDwAAQBAJ&pg=PA92 |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Vitug |first1=Marites Dañguilan |title=Rock Solid: How the Philippines Won Its Maritime Case against China |date=21 November 2018 |publisher=Ateneo de Manila University Press |isbn=978-971-550-887-2 |url=https://books.google.com/books?id=BMZ6DwAAQBAJ&pg=PT95 |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref><ref name="auto1">{{Cite journal |author=Li Xiaocong |script-title=zh:从古地图看黄岩岛的归属 |language=zh |trans-title=Viewing the Ownership of Huangyan Island from Ancient Maps |journal=Journal of Nanjing University (Philosophy, Humanities and Social Sciences) |issue=4 |year=2015 |url=http://www.zggds.pku.edu.cn/004/001/291.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624091547/http://www.zggds.pku.edu.cn/004/001/291.pdf |archive-date=24 June 2016}}</ref> Ang kasalukuyang pangalang Ingles ng mga karang ay pinili ni Kapitan [[Philippe d'Auvergne|Philippe D'Auvergne]], na ang [[Kompanya sa Silangang Indiya]] [[East Indiaman|''East Indiaman'']] [[Scarborough (barkong EIC noong 1740)|''Scarborough'']] ay panandaliang sumadsad sa isa sa mga bato noong Setyembre 12, 1748, bago nagpatuloy sa paglalayag patungong Tsina.<!--{{efn|name=ScarboroughDateAmbiguity}}--> May mga mapa ng [[Dinastiyang Qing]] na batay sa isang akda noong 1767 na nagpapakita ng maraming pulo sa [[Dagat Timog Tsina]]. Ang mga pinakamalalayo ay malapit sa baybayin ng [[Hainan|Pulo ng Hainan]] at sa kalupaan ng Tsina (''Mainland China''), sa halip na sa mga pulo malapit sa Kapuluan ng Kalayaan o Bajo de Masinloc.{{Efn|Dalawang mapa ng Dinastiyang Qing ang nasa Library of Congress ng Estados Unidos. Pareho silang nakatala sa katalogo bilang mga mapa na nilikha mula sa orihinal na akda noong 1767.<ref>{{cite web|publisher=Library of Congress|url=https://www.loc.gov/search/?fa=contributor:huang,+qianren|title= Library of Congress:Search:Contributer Huang, Qianren|access-date=19 July 2024}}</ref>}} Noong 1771, inilathala ni Jean-Baptiste Nicolas Denis d'Après de Mannevillette ang isang mapa ng Dagat Tsina na kinabibilangan ng Bajo de Masinloc, kasama ang tatlong hindi pinangalanang bahura na malapit sa baybayin ng Luzon.<ref name=1771map /> Nagsagawa ang pamahalaang kolonyal ng Espanya ng [[Kapitaniya Heneral ng Pilipinas]] ng unang pagsusuri sa Bajo de Masinloc noong Mayo 4, 1792. Ang pagsusuring ito, na pinamagatang ''Plano de la Navigación'', ay isinagawa ni [[Alejandro Malaspina]] sakay ng barkong Santa Lucía, kasama ang mga Pilipino.<ref>{{Cite web | url=https://www.imoa.ph/imoawebexhibit/Splices/The%20Historical%20Facts%20in%20the%20WPS-page45.pdf | title=1792 Plano de la Navigacion | website=www.imoa.ph | access-date=19 June 2024 | archive-date=29 May 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190529140016/http://www.imoa.ph/imoawebexhibit/Splices/The%20Historical%20Facts%20in%20the%20WPS-page45.pdf | url-status=dead }}</ref> Ipinapakita ng isang tsart na inilathala noong 1794 ang Bajo de Masinloc nang may ilang detalye, kasama ang petsa ng insidente ng pagsadsad, habang ang Galit, Panacot, at Lumbay ay ipinapakita lamang bilang mga putol-putol na balangkas.<ref>{{cite web|url=https://catalogue.nla.gov.au/catalog/4778119|title=A chart of the China Sea, and Philippine Islands, with the Archipelagos of Felicia and Soloo, shewing the whole tract comprized between Canton and Balambangan with the soundings, shoals, rocks, & ca. [cartographic material] / composed from an original drawing communicated by Capt. Robert Carr, and compared with the map of Pedro Murillo de Velarde, engraved at Manilla in 1734, as well as with the surveys of several British navigators |publisher=National Library of Australia|date=1794}}</ref> Noong 1808, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1808, na nagpapakita sa soberanong teritoryo ng Pilipinas, kabilang ang Bajo de Masinloc at Kapuluan ng Kalayaan, na kinilala ng internasyunal na komunidad. Noong 1875, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang mas kumpletong edisyon ng ''Carta General del Archipiélago Filipino'' upang tukuyin ang opisyal na teritoryo ng Pilipinas.<ref name="mb.com.ph">{{Cite web |title='Amplifying the true narrative of the West Philippine Sea' |url=https://mb.com.ph/2024/2/9/amplifying-the-true-narrative-of-the-west-philippine-sea |access-date=2024-08-02 |website=Manila Bulletin |date=9 February 2024 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bondoc |first=Jarius |title=Panatag is proven PH territory; China claims it by bogus history |url=https://www.philstar.com/the-freeman/opinion/2024/03/27/2343536/panatag-proven-ph-territory-china-claims-it-bogus-history |access-date=2024-08-02 |website=Philstar |language=en}}</ref> Matapos ang [[Digmaang Kastila–Amerikano|Digmaang Espanyol-Amerikano]], isinuko ng Espanya noong 1898 ang Pilipinas sa [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] sa pamamagitan ng [[Kasunduan sa Paris (1898)]], na may mga mapa bilang kalakip nito. Malinaw na ipinapakita ng mapa na hindi kabilang sa depinisyon ng teritoryo ng Pilipinas sa kasunduan ang Bajo de Masinloc. Dahil nanatili sa ilalim ng kontrol ng Espanya ang ilang bahagi ng [[Tawi-Tawi]] sapagkat nasa labas ang mga ito ng mga hangganan ng kasunduan. Nagbunsod ito sa paglagda sa [[Kasunduan sa Washington (1900)]], na ayon sa Pilipinas ay naglipat nang retroaktibo ng Bajo de Masinloc, Kapuluan ng Kalayaan, at natitirang bahagi ng Tawi-Tawi sa Estados Unidos bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas. Matapos ang [[Digmaang Kastila–Amerikano|Digmaang Espanyol-Amerikano]], isinuko ng Espanya noong 1898 ang Pilipinas sa [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] sa pamamagitan ng [[Kasunduan sa Paris (1898)]], na may mga mapa bilang kalakip nito. Malinaw na ipinapakita ng mapa na hindi kabilang sa depinisyon ng teritoryo ng Pilipinas sa kasunduan ang Bajo de Masinloc. Dahil nanatili sa ilalim ng kontrol ng Espanya ang ilang bahagi ng [[Tawi-Tawi]] sapagkat nasa labas ang mga ito ng mga hangganan ng kasunduan. Nagbunsod ito sa paglagda sa [[Kasunduan sa Washington (1900)]], na ayon sa Pilipinas ay naglipat nang retroaktibo ng Bajo de Masinloc, Kapuluan ng Kalayaan, at natitirang bahagi ng Tawi-Tawi sa Estados Unidos bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas. Naniniwala ang mga manunuri na ang Kasunduan sa Washington (1900) ay tumukoy lamang sa mga pulo ng Sibutu at Cagayan de Sulu, gayundin sa Bajo de Masinloc.<ref name="mb.com.ph"/> Sa kaso ng Islas Palmas, muling iginiit ng Estados Unidos, bilang kinatawan ng teritoryo ng Pilipinas, sa isang ''memorandum'' na ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1875 ay “kapwa opisyal na mapa ng Amerika at opisyal na mapa ng Espanya” ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{cite news |last=Mateo |first=Janvic |date=September 3, 2024 |title=DND gets copy of 1875 map of Philippines |url=https://www.philstar.com/headlines/2024/09/03/2382494/dnd-gets-copy-1875-map-philippines |work=The Philippine Star |access-date=August 6, 2026}}</ref> Ayon sa Pilipinas, nag-oobliga ito sa Estados Unidos na kilalanin ang Bajo de Masinloc at Kapuluan ng Kalayaan bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{Cite web |last=Bondoc |first=Jarius |title=Carpio debunks China lie about owning Spratlys |url=https://www.philstar.com/opinion/2023/10/18/2304571/carpio-debunks-china-lie-about-owning-spratlys |access-date=2024-08-02 |website=Philstar |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=de la Vega |first=Chito |date=2023-11-11 |title=Analysis: The most complicated dispute in the world |url=https://www.rappler.com/voices/thought-leaders/analysis-the-most-complicated-dispute-in-the-world/ |access-date=2024-08-02 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> Mula 1899 hanggang 1902, muling inilathala at muling inilabas ng Kagawaran ng Digmaan ng Estados Unidos sa teritoryo ng Pilipinas nang apat na beses ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1875, na may mga na-update na katangian tulad ng mga linya ng telegrapo ng militar at kable, mga linya ng [[Eastern Cable Company]], at mga hangganan ng mga kagawaran ng militar. Ayon sa Pilipinas, isinama sa mga mapa ang Bajo de Masinloc bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{Cite web |title=1901 U.S. War Department Map of the Philippines |url=https://www.geographicus.com/P/AntiqueMap/ArchipielagoFilipino-wardept-1901 |access-date=2024-08-02 |website=Geographicus Rare Antique Maps |language=en}}</ref> Noong 1909, pinangunahan ng Tsina sa ilalim ng Dinastiyang Qing ang isang ekspedisyon sa Kapuluang Paracel, at sa unang pagkakataon ay pormal na ipinahayag ang pag-angkin nito sa mga ito.<ref name=Tonnesson2006>{{cite journal|first1 =Stein|last1 =Tonnesson|via =International Peace Research Institute, Oslo|url =https://www.scribd.com/doc/56468/The-South-China-Sea-in-the-Age-of-European-Decline |title =The South China Sea in the Age of European Decline|archive-url =https://web.archive.org/web/20160305181104/https://www.scribd.com/doc/56468/The-South-China-Sea-in-the-Age-of-European-Decline|archive-date= 2016-03-05 |pages= 1–41|journal= Modern Asian Studies|publisher=Cambridge University Press, United Kingdom|year =2006|access-date= 2009-04-13|doi =10.1017/S0026749X06001727|volume =40|issue =1|url-access =subscription}}</ref>{{rp|p=8}}<ref>{{cite web|url=https://cimsec.org/chinas-claim-spratly-islands-just-mistake/|title=China's Claim to the Spratly Islands is Just a Mistake|author=Bill Hayton|publisher=CIMSEC|date=May 16, 2018|quote=In the end, the Chinese government decided that it could not prove a claim to the Spratlys}}</ref> Ang pandaigdigang paglilitis hinggil sa pagsagip na nagresulta sa pagkawasak ng barkong Suweko na ''Nippon'' noong Mayo 8, 1913, sa Bajo de Masinloc ay dininig at kinilala ng mga umaangkin sa Pilipinas.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|p=9}} Noong dekada 1930, ang [[Republika ng Tsina (1912–1949)|Republika ng Tsina]] at ang [[Pamahalaang Insular ng Kapuluang Pilipinas]], nang hindi alam ginagawa ng isa't isa, ay nagsagawa ng mga hakbang ng pag-angkin sa Bajo de Masinloc.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|p=4}} Noong Abril 1935, naglathala ang Tsina ng isang mapa na kasama ang Bajo de Masinloc sa bilang bahagi ng teritoryo nito.<ref name="Bonnet2012" />{{rp|p=15}} Noong 1935, pinasinayaan ang [[Komonwelt ng Pilipinas]] sa ilalim ng [[Saligang Batas ng Pilipinas|Konstitusyon ng Pilipinas ng 1935]], na muling nagpatibay sa mga pag-aangkin ng Pilipinas sa teritoryo alinsunod sa Kasunduan sa Paris ng 1898, Kasunduan sa Washington ng 1900, at Kasunduan ng Estados Unidos–Reyno Unido ng 1930.<ref>{{Cite web | url=https://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/the-1935-constitution/ | title=The 1935 Constitution | website=www.officialgazette.gov.ph}}</ref><!--tala para sa mga editors—ang mga sumunod na konstitusyon ng Pilipinas noong 1971 at 1986 ay hindi direktang bumabanggit sa mga kasunduang ito; tingnan ang https://link.springer.com/article/10.1007/s12180-009-0003-5--> Noong 1938, hiniling ng Komonwelt ng Pilipinas sa [[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]] na tukuyin ang pagmamay-ari ng Bajo de Masinloc, ngunit walang dokumentaryong ebidensiya ng isang opisyal na pag-angkin ng Pilipinas sa Bajo de Masinloc.<ref>{{cite book |last1=Scheiber |first1=Harry N. |url=https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ |title=Science, Technology, and New Challenges to Ocean Law |last2=Kraska |first2=James |last3=Kwon |first3=Moon-Sang |date=24 July 2015 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-29961-0 |pages=[https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ&pg=PA405 405]-[https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ&pg=PA406 406] |language=en |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref> Noong 1943, inilathala ng Tsina ang ''"China Handbook (1937–1943)"'' noong [[Ikalawang Digmaang Sino-Hapones]], na nagsasaad na ang pinakatimog na punto ng bansa ay ang “Pulo ng Triton ng Kapuluang Paracel.” ("Triton Island of the Paracel Group")<ref>China Handbook (1937-1943). The Chinese Ministry of Information.</ref> Noong 1947, binago ng Tsina ang nilalaman nito at sa unang pagkakataon sa kasaysayan, inangkin ang Kapuluan ng Kalayaan bilang pinakatimog na teritoryo nito. Sa ''China Handbook'' noong 1947, partikular na kinilala ng Tsina na pinagtatalunan ang pagmamay-ari sa Kapuluan ng Kalayaan sa pagitan ng Tsina, Pilipinas, at [[Indotsinang Pranses]].{{efn|Ang orihinal na sanggunian para sa pahayag na ito ay <ref>China Handbook (1947). The Chinese Ministry of Information.</ref> Posibleng ang aktuwal na sanggunian ay *China Handbook 1937–1945, New Edition with 1946 Supplement*. Ipinagsama-sama ng Chinese Ministry of Information. New York: Macmillan Co.; 1947. Pp. xvi, 844. <!---nakatalâ sa Cambridge Core: paghahanap sa "China Handbook 1947"--->}} Nagsagawa ang pamahalaan ng Pilipinas ng isang oseanograpikong pagsisiyasat noong 1957, at noong 1965, itinaas ang watawat ng Pilipinas sa bahura.<ref>{{cite book |last=Rosen |first=Mark E. |title=Philippine Claims in the South China Sea: A Legal Analysis |date=August 2014 |publisher=[[CNA (nonprofit)|CNA]] |pages=25–26 |url=https://www.cna.org/cna_files/pdf/iop-2014-u-008435.pdf |access-date=12 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161209173557/https://www.cna.org/CNA_files/PDF/IOP-2014-U-008435.pdf |archive-date=9 December 2016 |language=en}}</ref> Sa isang artikulo noong Pebrero 18, 1980, kinumpirma ng ''[[Beijing Review]]'' na nagtayo ang astronomong si [[Guo Shoujing]] ng isang obserbatoryo sa Kapuluang Paracel, at hindi sa Bajo de Masinloc.<ref>{{Cite journal | title=China's Indisputable Sovereignty Over the Xisha and Nansha Islands | journal=Beijing Review | issue=7 | date=18 February 1980 | url=https://s3.documentcloud.org/documents/3009524/China-S-Indisputable-Sovereignty-Over-the-Xisha.pdf |language=en}}</ref> Nang magtayo ang [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] ng mga pasilidad sa [[Bahura ng Panganiban]] sa loob ng Eksklusibong Sonang Ekonomiko ng Pilipinas noong 1995, itinulak ng Tagapayo sa Pambansang Seguridad na si [[Jose T. Almonte]] ang pagtatayo ng isang [[parola]] sa Bajo de Masinloc upang patatagin ang pag-aangkin ng Pilipinas. Ang ilang bahagi ng parola ay naunang ginawa sa kalupaan ng Pilipinas, ngunit ayon kay Almonte, nahinto ang proyekto dahil sa mga panloob na kadahilanang pampolitika at upang maiwasang makagalit ang Tsina.<ref name="NPR 20 May 2016">{{cite news |last=Sullivan |first=Michael |title=Could A Lighthouse Have Prevented South China Sea's Latest Flashpoint? |url=https://www.npr.org/2016/05/20/478804541/unfished-lighthouse-leaves-the-philippines-feeling-vulnerable |access-date=9 June 2021 |work=NPR.org |date=20 May 2016 |language=en}}</ref> === Pag-kontrol ng Tsina sa Bajo de Masinloc === Ang ugnayan ng Tsina at Pilipinas sa Bajo de Masinloc ay umunlad sa paglipas ng panahon sa pamamagitan ng ilang yugto. Ang bawat yugto ay hinubog ng mga estratehiyang diplomatiko, panloob na politika, at mga pagbabago sa kakayahang pandagat. Bago ang komprontasyon noong 2012, karaniwang nangingisda ang mga mangingisdang Pilipino at Tsino sa paligid ng bahura nang kaunti lamang ang pakikialam mula sa alinmang pamahalaan. Pinanatili ng dalawang estado ang kani-kanilang mga pag-aangkin sa teritoryo, ngunit impormal ang pang-araw-araw na mga gawain, at hindi pambihira ang mga kooperatibong ugnayan sa kabila ng mga umiiral na tensiyon.<ref name="auto2">{{Cite journal |last=Bautista |first=Lowell B. |date=2013-09-30 |title=The Philippine Claim to Bajo de Masinloc in the Context of the South China Sea Dispute |url=http://journal.yiil.org/home/archives_v6n2_08 |journal=Journal of East Asia and International Law |language=en |volume=6 |issue=2 |doi=10.14330/jeail.2013.6.2.08 |issn=1976-9229|doi-access=free}}</ref> Nagsimulang magbago ang relatibong kapanatagan nito noong huling bahagi ng dekada 2000, nang isagawa ng magkabilang panig ang pagpapalawak ng pagpapatrolya sa dagat upang protektahan ang mga pangisdaan at ipatupad ang pamamahala sa mga yamang-dagat sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas o sa Dagat Timog Tsina. Pinaigting ng Pilipinas ang pagmamanman sa lugar bilang tugon sa labis na pangingisda at presensiya ng mga dayuhang trawler, na binibigyang-diin ang pagpapatupad ng mga lokal na batas sa loob ng inaangkin nitong Eksklusibong Sonang Ekonomiko.<ref>{{Cite web |author=MARK MERUEÑAS |date=2011-08-16 |title=Supreme Court upholds PHL 2009 Baselines Law |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/229617/supreme-court-upholds-phl-2009-baselines-law/story/ |access-date=2025-12-08 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> Pinaigting ng Tsina ang pagmamanman sa mga itinuturing nitong pangisdaan, at nagtalaga ng mga pananagutan sa iba't ibang ahensiya para sa pagmamanman sa dagat, pangisdaan, at pagpapatupad ng batas.<ref>{{Cite web |last=Mastro |first=Oriana Skylar |title=Military Confrontation in the South China Sea |url=https://www.cfr.org/report/military-confrontation-south-china-sea |access-date=2025-12-08 |website=Council on Foreign Relations |date=20 May 2020 |language=en}}</ref> Ang mga institusyonalisasyong ito ay nagdulot ng mas madalas na mga opisyal na pagtatagpo sa dagat, na naglatag ng daan para sa mga sumunod na alitan.<ref>{{Cite journal |last1=Montiel |first1=Cristina J. |last2=Dela Paz |first2=Erwine |date=2020-05-26 |title=Constructing politicized national identities: identity positioning by US, China, and Philippine opinion editorials on the Scarborough Shoal conflict |url=https://doi.org/10.1080/14608944.2019.1634031 |journal=National Identities |volume=22 |issue=3 |pages=225–244 |doi=10.1080/14608944.2019.1634031 |bibcode=2020NatId..22..225M |issn=1460-8944|url-access=subscription |language=en}}</ref> Matapos makamit ng Tsina ang epektibong kontrol sa pagpasok sa lugar noong 2012, naging mas istrukturado ang mga interaksiyon. Nagsagawa ang mga awtoridad ng Tsina ng regular na pagpapatrolya malapit sa bunganga ng look upang subaybayan ang mga paparating na sasakyang-dagat, na inilalarawan nila bilang mga karaniwang tungkuling pampangasiwaan. Iginiit ng Pilipinas na nililimitahan ng mga hakbanging ito ang pagpapatupad nito ng batas at mga gawaing pangkapaligiran, at idokumento nito ang mga insidente kung saan hindi nakapasok sa bahura ang mga pangkat ng pananaliksik at mga yunit ng Tanod Baybayin, na nag-udyok sa mga diplomatikong protesta. Ang mga unang pagsisikap na diplomatiko na naglalayong isaayos ang mga tensiyon ay nagbunga ng limitadong resulta. Sinikap ng mga nagtatrabahong pangkat na maiwasan ang hindi pagkakaunawaan at magtatag ng mga hakbang sa pagbuo ng tiwala, tulad ng pag-iwas sa hindi sinasadyang banggaan at pag-uugnay ng mga iskedyul ng pagpapatrolya. Gayunman, dahil sa mga hindi pagkakasundo hinggil sa hurisdiksiyon at paggigiit ng Tsina na naaayon sa batas ang presensiya nito, nanatiling higit na simboliko ang mga pagsisikap nito.<ref>{{Cite journal |last1=Pagulong |first1=Charmie Joy |last2=Serafica |first2=Gladys G. |date=2016 |title=Philippine Media's Coverage of International Maritime Conflict as Seen Through the Scarborough Shoal Standoff |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/aspp.12280 |journal=Asian Politics & Policy |language=en |volume=8 |issue=4 |pages=635–641 |doi=10.1111/aspp.12280 |issn=1943-0787|url-access=subscription }}</ref> Nakaimpluwensiya rin sa mga ugnayan ang mga usaping pang-ekonomiya at kabuhayan. Ang Bajo de Masinloc ay mahalagang pinagkukunan ng kita para sa mga pamayanang baybayin sa Pilipinas, kabilang ang Zambales at Pangasinan. Matapos ang 2012, ang paghihigpit sa pagpasok sa lugar ay nagdulot ng pagbabago-bago sa dami ng huling isda sa mga lokal na pangisdaan, na nagtulak sa mga mangingisdang Pilipino na maglayag nang mas malayo sa pampang nang mas magastos at mas panganib. Ipinangatwiran ng Tsina na naglalayong pangalagaan ng mga regulasyon nito ang mga yamang-dagat, samantalang iginiit ng Pilipinas na nilalabag ng mga ito nang unilateral ang mga karapatan ng mga mangingisda nito.<ref name="auto2"/> Ang mga pagbabago sa patakarang panlabas ng Pilipinas ay nakaimpluwensiya sa tono ng pakikipag-ugnayang bilateral. Nagpalipat-lipat ang Maynila sa pagitan ng pasibong diplomasya, mga lihim na negosasyon, at mga panukala para sa pagbabahagi ng mga yamang-dagat, kasabay ng mga hakbang sa pagpapanatili ng kalinawan at pakikipag-ugnayan sa mga internasyunal na kasosyo.<ref>{{Cite news |date=2016-07-12 |title=South China Sea: Tribunal backs case against China brought by Philippines |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-36771749 |access-date=2025-12-08 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> Iginiit ng Tsina na ang pakikialam ng mga panlabas na panig ay nagpapakomplikado sa usaping itinuturing nitong usaping bilateral, samantalang itinuring ng Pilipinas na mahalaga ang internasyunal na suporta upang mapanatili ang mga karapatang pandagat nito.<ref>{{Cite web |title=South China Sea Arbitration Ruling: What Happened and What's Next? |url=https://www.uscc.gov/research/south-china-sea-arbitration-ruling-what-happened-and-whats-next |access-date=2025-12-08 |website=USCC |language=en}}</ref> == Talababa == {{Notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga kawing panlabas== *[http://google.com/search?q=cache:5JHbkWVJCGsJ:www.vic-info.org/RegionsTop.nsf/81e4712fc4dc16ef8a25699f00062d91/bf966118eea663690a256c23006c0c90/%24FILE/Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate%2B9-2-02web.doc+Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate&hl=en&gl=us&ct=clnk&cd=1&client=firefox-a Isang VirtualInformationCenter na naglalaman ng marami pang sanggunian]{{dead link|date=April 2012|url=http://google.com/search?q=cache:5JHbkWVJCGsJ:www.vic-info.org/RegionsTop.nsf/81e4712fc4dc16ef8a25699f00062d91/bf966118eea663690a256c23006c0c90/%24FILE/Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate%2B9-2-02web.doc+Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate&hl=en&gl=us&ct=clnk&cd=1&client=firefox-a}} *[http://www.lib.utexas.edu/maps/middle_east_and_asia/schina_sea_88.jpg Mapa ng Dagat Kanlurang Pilipinas na ipinapakita ang Buhanginan ng Panatag] *[http://maps.google.com/maps/ms?hl=en&t=k&ie=UTF8&msa=0&msid=112047810770307867127.0004460b96d655257cc9c&ll=18.271086,117.641602&spn=9.255025,20.566406&z=6 Ipinapakita ng Google Map ang posisyon ng Buhanginan ng Panatag sa Pilipinas at Tsina] *[http://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf Scarborough Shoal, a new Sino-Philippine conflict] (isang artikulo) *[https://web.archive.org/web/20071209174605/http://www.panoramio.com/photo/5875571 Isang marker ng Tsino na inilagay sa Buhanginan ng Panatag](itinago mula sa noong 2011-05-19) *[https://web.archive.org/web/20120621044715/http://www.panoramio.com/photo/54687130 Isang batong marker ng "South China Sea Scientific Expedition" na inilagay ng [[State Bureau of Surveying]], [[National Earthquake Bureau]] at [[National Bureau of Oceanography]] ng Tsina] *[http://pic.news.sohu.com/group-274150.shtml Mga larawan na nagpapakita ng pagaagawan sa pagitan ng Tsina at Pilipinas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120421055923/http://pic.news.sohu.com/group-274150.shtml |date=2012-04-21 }}<br> [[Kaurian:Mga pulo]] [[Kategorya:Mga pulo ng Dagat Timog Tsina]] [[Kategorya:Mga pulo ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Tsina]] {{Philippines political divisions}} 6u67mqch3w13m5bf7o3b4lqgs7n4ugu 2220591 2220590 2026-08-16T05:56:17Z KyutKoTalaga 152379 2220591 wikitext text/x-wiki {{Infobox Disputed Islands | plural = | name = Buhanginan ng Panatag | image name = Scarborough Shoal Landsat.jpg | image caption = Larawan ng Buhanginan ng Panatag mula sa NASA | image size = 250px | locator map = | map-custom = | native name = | native name link = | other_names = '''Scarborough Shoal'''<br/>'''Bajo de Masinloc'''<br/>'''Pulo ng Huang​yan'''​<br/>'''Minzhu Jiao'''<br/> | location = [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]] | coordinates = {{coord|15|11|N|117|46|E|name=Scarborough Shoal}} | archipelago = {{convert|150|km2|mi2}} | total islands = | major islands = | area = | length = | width = | coastline = | highest mount = Timog Bato o ''South Rock'' | elevation = {{convert|3|m|ft}} | country = Tsina | country admin divisions title = [[Probinsiya]] | country admin divisions = [[Hainan]] | country admin divisions title 1 = Prepektura | country admin divisions 1 = [[Sansha]] | country admin divisions title 2 = Distrito | country admin divisions 2 = [[Xisha]] | country claim = Pilipinas | country claim divisions title = [[Lalawigan sa Pilipinas|Lalawigan]] | country claim divisions = [[Masinloc, Zambales|Masinloc]], [[Zambales]] | country 1 claim = Taiwan | population = wala | population as of = | density = | ethnic groups = | additional info = | website = }} Ang '''Bajo de Masinloc'''<ref>{{Cite web |date=18 Abril 2012 |title=Philippine position on Bajo de Masinloc (Scarborough Shoal) and the waters within its vicinity |url=https://www.officialgazette.gov.ph/2012/04/18/philippine-position-on-bajo-de-masinloc-and-the-waters-within-its-vicinity/ |access-date=6 Marso 2023 |website=[[Official Gazette of the Republic of the Philippines]] |publisher=[[Department of Foreign Affairs (Philippines)|Department of Foreign Affairs]] |quote=Ang pangalan Bajo de Masinloc (isinalin bilang “sa baba ng Masinloc”) ay nagkikilala sa buhanginan bilang isang partikular na subdibisyong pampolitika ng Pilipinong lalawigan ng Zambales, kilala bilang Masinloc. (Isinalin mula sa Ingles)}}</ref><ref name="RA9522">{{Cite web |date=12 Marso 2019 |title=Republic Act No. 9522 |trans-title=Batas Republika Blg. 9522 |url=http://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/23187 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607150940/http://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/23187 |archive-date=7 Hunyo 2019 |access-date=7 Hunyo 2019 |website=Philippine Supreme Court E-Library |publisher=[[Supreme Court of the Philippines]] |language=en}}</ref>, '''Buhanginan ng Panatag'''<ref name="zou1999">{{Cite journal |last=Zou |first=Keyuan |year=1999 |title=Scarborough Reef: a new flashpoint in Sino-Philippine relations? |trans-title=Bahura ng Scarborough: isang bagong flashpoint sa ugnayang Tsino-Pilipino? |url=https://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf |url-status=live |journal=IBRU Boundary & Security Bulletin, University of Durham |language=en |volume=7 |issue=2 |pages=11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130810071203/http://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf |archive-date=10 Agosto 2013 |access-date=15 Pebrero 2014}}</ref> o '''Kulumpol ng Panatag''' ({{lang-en|Scarborough Shoal}}; {{lang-zh|黃岩島}}, {{transliteration|zh|Huáng Yán Dǎo}}, {{literal translation|pulo ng dilaw na bato}}<ref>{{Cite news |last=Aning |first=Jerome |date=5 Mayo 2012 |title=PH plane flies over Panatag Shoal |language=en |trans-title=Eroplanong PH, lumipad sa ibabaw ng Buhanginan ng Panatag |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=http://newsinfo.inquirer.net/187721/ph-plane-flies-over-panatag-shoal |url-status=live |access-date=15 Pebrero 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140226042902/http://newsinfo.inquirer.net/187721/ph-plane-flies-over-panatag-shoal |archive-date=26 Pebrero 2014}}</ref> o {{lang|zh|民主礁}}, {{transliteration|zh|Mínzhǔ Jiāo}}, {{literal translation|bahura ng demokrasya}}) ay dalawang eskolyo (bato{{efn|Kadalasang kinokonsiderang mga bato dahil balewala ang lawak ng isang eskolyo tuwing malaki ang tubig{{cn|date=October 2023}}}}) na matatagpuan sa gitna ng Pampang ng Macclesfield sa kanluran at [[Luzon]] sa silangan. {{convert|119|nmi|km|order=flip}} ang layo ng Luzon, at ito ang pinakamalapit na kalupaan.<ref name="Elleman2014">{{Cite book |last1=Elleman |first1=Bruce |url=https://books.google.com/books?id=xK7gBQAAQBAJ&pg=PT277 |title=Beijing's Power and China's Borders: Twenty Neighbors in Asia |last2=Kotkin |first2=Stephen |last3=Schofield |first3=Clive |date=18 Disyembre 2014 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-51564-7 |language=en |trans-title=Kapangyarihan ng Beijing at Mga Hangganan ng Tsina: Dalawampung Kapitbahay sa Asya |access-date=12 Mayo 2021}}</ref> Pinag-aagawan ang karang ng [[Pilipinas|Republika ng Pilipinas]] batay sa Mapang Velarde ng 1734, habang inaangkin ito ng [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] at ng [[Taiwan|Republika ng Tsina (Taiwan)]] sa pamamagitan ng pinagtatalunang<ref name="Inquirer 2016-07-12">{{Cite news |last=Matikas Santos |date=12 Hulyo 2016 |title=China's 'nine-dash line, historic rights' invalid–tribunal |language=en |trans-title=Walang bisa ang 'siyam na gatlang na guhit, makasaysayang karapatan' ng Tsina–hukuman |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |url-status=live |access-date=23 Mayo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713162148/http://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |archive-date=13 Hulyo 2016}}</ref> ''nine-dash line'' o [[siyam na gatlang na guhit]] (tinatawag na labing-isang gatlang na guhit ng Taiwan, na kinabibilangan ng mga katubigan sa Golpo ng Tonkin<ref>{{Cite book |last=Shicun Wu |url=https://books.google.com/books?id=zc5ZAgAAQBAJ |title=Solving Disputes for Regional Cooperation and Development in the South China Sea: A Chinese Perspective |publisher=Elsevier Science |year=2013 |isbn=978-1-78063-355-8 |page=[https://books.google.com/books?id=zc5ZAgAAQBAJ&pg=PA79 79] |language=en |trans-title=Paglutas ng Alitan para sa Rehiyonal na Kooperasyon at Pag-unlad sa Dagat Timog Tsina: Isang Tsinong Pananaw}}</ref>). Mula ng alitan noong 2012, ang karang ay nasa ''de facto'' na kontrol ng Tsina, na may patuloy na presensiya ng ''China Coast Guard'' o Tanod Baybayin ng Tsina na kumokontrol sa pagpasok sa bungad ng [[danaw]]; walang permanenteng istruktura ang naitayo sa lugar na ito.<ref name="AMTI">{{cite web |title=Scarborough Shoal |url=https://amti.csis.org/scarborough-shoal/ |access-date=21 September 2025 |website=Asia Maritime Transparency Initiative (CSIS)}}</ref> Noong 2013, nagsimula ang Pilipinas ng arbitrasyon laban sa Tsina sa ilalim ng ''[[Kumbensiyon ukol sa Batas ng Dagat ng Mga Nagkakaisang Bansa|United Nations Convention on the Law of the Sea]]'' o UNCLOS. Noong 2016, nagpasiya ang hukumang arbitral na ang mga pag-aangkin ng Tsina ng makasaysayang mga karapatan sa loob ng ''nine-dash line'' ([[siyam na gatlang na guhit]]) ay walang bisa sa ilalim ng batas, ipinasiya na ang Bajo de Masinloc ay isang ''bato'' sa ilalim ng [[Kumbensiyon ukol sa Batas ng Dagat ng Mga Nagkakaisang Bansa|Artikulo 121(3)]] (na hindi lumilikha ng eksklusibong sonang ekonomiko), at kinilala ang tradisyonal na mga karapatan sa pangingisda ng kapuwa mga Pilipino at Tsinong maliliit na mangingisda; hindi ito nagpasiya hinggil sa usapin ng soberanya.<ref name="Inquirer 2016-07-122">{{Cite news |author=Matikas Santos |date=12 July 2016 |title=China's 'nine-dash line, historic rights' invalid–tribunal |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |url-status=live |access-date=23 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713162148/http://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |archive-date=13 July 2016}}</ref><ref name="PCApress">{{Cite press release|title=Press Release—The South China Sea Arbitration|date=12 July 2016|publisher=[[Permanent Court of Arbitration]]|url=https://docs.pca-cpa.org/2016/07/PH-CN-20160712-Press-Release-No-11-English.pdf|access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="PCAaward">{{cite web |date=12 July 2016 |title=Award in the Matter of the South China Sea Arbitration |url=https://docs.pca-cpa.org/2016/07/PH-CN-20160712-Award.pdf |access-date=21 September 2025 |website=PCA}}</ref> Matatagpuan ang karang may humigit-kumulang 370 kilometro (200 nmi) mula sa Luzon at inilalarawan ng Pilipinas bilang nasa loob ng eksklusibong sonang ekonomiko nito, isang paglalarawang tinututulan ng Tsina, na nag-aangking may soberanya sa katangian at sa mga karatig-tubigan nito. Mula noong 2023, nakaranas ang karang ng mga insidente ng lumulutang na harang at paulit-ulit na mga komprontasyon gamit ang water cannon; noong Setyembre 2025, inanunsyo ng Tsina ang '''Huangyan Island National Nature Reserve''' (Pambansang Laanang Kalikasan ng Pulo ng Huangyan), na nagbunsod ng mga protesta mula sa Pilipinas.<ref name="ReutersBarrier2023">{{cite news |date=25 September 2023 |title=Philippines removes Chinese barrier at disputed shoal in 'special operation' |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/philippines-remove-barrier-placed-by-china-south-china-sea-national-security-2023-09-25/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersFeb2024">{{cite news |date=26 February 2024 |title=Satellite images reveal floating barrier at mouth of disputed atoll in South China Sea |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/satellite-images-reveal-floating-barrier-mouth-disputed-atoll-south-china-sea-2024-02-26/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersWater2025">{{cite news |date=16 September 2025 |title=China fires water cannon at Philippine ships near Scarborough Shoal |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/china/china-fires-water-cannon-philippine-ships-south-china-sea-2025-09-16/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="APbarrier2023">{{cite news |date=25 September 2023 |title=Philippine coast guard says it removed barrier placed by China's coast guard in disputed shoal |work=AP News |url=https://apnews.com/article/68163cbe8c5b3ad7844dfecad71bce9c |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersWhat2025">{{cite news |date=11 September 2025 |title=What is the Scarborough Shoal and what is China planning there? |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/what-is-scarborough-shoal-what-is-china-planning-there-2025-09-11/ |access-date=21 September 2025}}</ref> Madalas na pinag-uusapan ang katayuan ng karang kasama ng ibang alitan sa teritoryo sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas tulad ng mga alitan tungkol sa [[Kapuluan ng Kalayaan]], at ang ''standoff'' sa Buhanginan ng Panatag noong 2012. Sinimulan ang 2012 na ''standoff'' ng Pilipinas sa paggamit ng mga barkong pandigma laban sa mga barkong pangisda ng mga Tsino na nakibahagi sa ilegal na pangingisda, na sinundan ng ''standoff'' sa mga barko ng Chinese Marine Surveillance, kaya nasakop ang pook ng mga hukbong pandagat ng Tsina.<ref>{{Cite news |date=9 May 2012 |title=Scarborough shoal standoff: A timeline |language=en |trans-title=Standoff sa buhanginan ng Panatag: Isang timeline |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/36003/scarborough-shoal-standoff-a-historicaltimeline |url-status=live |access-date=23 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423184902/https://globalnation.inquirer.net/36003/scarborough-shoal-standoff-a-historicaltimeline |archive-date=23 April 2020}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 Hunyo 2019 |title=TIMELINE: Skirmishes, standoffs, harassment in West Philippine Sea |trans-title=TIMELINE: Mga labanan, standoff, panliligalig sa Dagat Kanlurang Pilipinas |url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/232906-timeline-skirmishes-standoffs-harassment-west-philippine-sea |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221142940/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/232906-timeline-skirmishes-standoffs-harassment-west-philippine-sea |archive-date=21 Pebrero 2020 |access-date=23 Mayo 2020 |work=[[Rappler]] |language=en}}</ref> == Heograpiya == Ang Bajo de Masinloc ay bumubuo ng isang hugis-tatsulok na hanay ng mga bahura at bato na may perimetro na {{convert|46|km|mi|0|abbr=on}}. Sinasaklaw nito ang lawak na {{convert|150|km2|sqmi|0|abbr=on}}, kabilang ang isang panloob na danaw. Ang pinakamataas na bahagi ng karang, ang South Rock, ay may taas na {{convert|1.8|m|ftin|abbr=on}} sa ibabaw ng antas ng dagat kapag [[mataas ng tubig]]. Ang pinakamataas na bahagi ng karang, ang Timog Bato (''South Rock''), ay may taas na {{convert|1.8|m|ftin|abbr=on}} sa ibabaw ng antas ng dagat kapag mataas ang tubig. Sa hilaga ng Timog Bato ay may isang [[kanal (heograpiya)|kanal]], na may lapad na humigit-kumulang {{convert|370|m|ft|0|abbr=on}} at lalim na {{convert|9|-|11|m|ft|abbr=on}}, na nagsisilbing daanan patungo sa danaw. Napapalibutan ang danaw ng ilan pang mga batong korales, na bumubuo ng isang malaking karang.<ref name="zou1999" /> Matatagpuan ang karang nang humigit-kumulang {{convert|123|mi|km|abbr=on|order=flip}} sa kanluran ng [[Look ng Subic]]. Ang {{convert|5000|-|6000|m|adj=on|abbr=on}} lalim na [[Bambang ng Maynila]] (''Manila Trench'') ay matatagpuan sa pagitan ng karang at Luzon sa silangan. Ang pinakamalapit na kalupaan ay nasa [[Palauig|Palauig, Zambales]], sa Luzon, na matatagpuan {{convert|220|km|nmi|abbr=on}} sa gawing silangan.<ref name="Elleman2014" /> == Pandaigdigang batas == Ang doktrina ng intertemporal na batas ay itinatag matapos ang pasya sa [[Kaso ng Pulo ng Palmas]]. Sa ilalim ng doktrina, sinusuri ang mga karapatan sa ilalim ng kasunduan batay sa mga batas na umiiral noong panahong ginawa ang kasunduan, at hindi noong panahon na naganap ang alitan.<ref>The Evolutionary Interpretation of Treaties, Eirik Bjorgee, Oxford, p. 142 (2014)</ref> "Kung ang anumang pulo sa loob ng mga inilarawang hangganan ay natiyak na pagmamay-ari ng Hapon, Tsina, Gran Britanya (Great Britain), o Holland, ang Estados Unidos ay hindi makakakuha ng wastong titulo batay lamang sa tila pagkakasama nito sa pagsuko ng teritoryo ng Espanya."<ref>{{cite book|url = https://books.google.com/books?id=ZEsTAAAAYAAJ&dq=%22Were+any+island+within+those+described+bounds+ascertained+to+belong+in+fact+to+Japan%22&pg=PA382 | title=Spanish Diplomatic Correspondence and Documents 1896-1900 | last1=Ministerio De Estado | first1=Spain | date=1905 }}</ref><ref>{{cite book|url = https://books.google.com/books?id=k3G5DwAAQBAJ&dq=%22Were+any+island+within+those+described+bounds+ascertained+to+belong+in+fact+to+Japan%22&pg=PT156 | title=The acquisition of territory in international law: With a new introduction by Marcelo G. Kohen | isbn=978-1-5261-1718-2 | last1=Jennings | first1=R. Y. | date=June 2017 | publisher=Manchester University Press }}</ref><ref>{{cite book|chapter= Island of Palmas Case|page=845|title =Report of International Arbitral Awards|publisher =United Nations|year =2006|chapter-url=https://law.justia.com/cases/foreign/international/2-riaa-829.html|access-date=11 August 2024}}</ref> Ang pandaigdigang batas hinggil sa mga pag-aangkin ay nagkakaiba depende kung ang teritoryo ay pinaninirahan. Sa [[Kaso ng Pulo ng Palmas|kaso ng Pulo ng Palmas]] noong 1928, para sa mga pinaninirahang teritoryo, ipinasiya ng hukuman na “bagaman patuloy sa prinsipyo, ang soberanya ay hindi maaaring aktuwal na gamitin sa bawat sandali at sa bawat punto ng isang teritoryo. Ang pagkaantala at kawalan ng pagpapatuloy na naaayon sa pagpapanatili ng karapatan ay kinakailangang nagkakaiba depende kung ang mga sangkot ay mga pinaninirahang rehiyon o mga rehiyong walang naninirahan, o mga rehiyong napalilibutan ng mga teritoryo kung saan walang pagtatalo tungkol sa soberanya, o mga rehiyong maaaring marating, halimbawa, mataas na dagat.”<ref>{{cite book|chapter= Island of Palmas Case|page=840|title =Report of International Arbitral Awards|publisher =United Nations|year =2006|chapter-url=https://law.justia.com/cases/foreign/international/2-riaa-829.html|access-date=11 August 2024 |language=en}}</ref> Para sa mga teritoryong walang naninirahan, ipinasiya sa kaso ng Pulo ng Clipperton noong 1931 na “kung ang isang teritoryo, dahil sa ganap na itong walang naninirahan, ay mula sa unang sandali ng paglitaw roon ng estadong sumasakop ay nasa ganap at hindi pinagtatalunang pagtatapon ng estadong iyon, mula sa sandaling iyon ay dapat ituring na ganap ang pagkuha ng pagmamay-ari, at sa gayon ay kumpleto na ang pananakop. Ang katotohanang hindi isinagawa ng [Pransiya] ang kaniyang awtoridad doon sa isang positibong paraan ay hindi nangangahulugang nawala ang isang pagkuha ng teritoryo na ganap nang naisakatuparan.”<ref>Arbitral Award on the Subject of the Difference Relative to the Sovereignty over Clipperton Island, American Journal of International Law 26, No. 2 (April 1931); 390.</ref> Pinagtibay ang pasyang ito sa kaso ng Silangang Greenland noong 1933.<ref>Legal Status of Eastern Greenland (Norway v. Denmark), Permanent Court of International Justice, 1933, pp. 51-52, PCIJ Series A/B. 53</ref> Sa kaso ng Silangang Greenland sa pagitan ng Norway at Denmark, itinatag ang doktrina ng kritikal na petsa. Ipinasiya ng Permanent Court of International Justice (PCIJ) na ang proklamasyon ng Norway noong Hulyo 10, 1931 na nagsasabing inaangkin nito ang Silangang Greenland ay ang “kritikal na petsa” sa kasong iyon.<ref>Legal Status of Eastern Greenland (Norway v. Denmark), Permanent Court of International Justice, 1933, PCIJ Series A/B. No. 53</ref> Sa ilalim ng prinsipyo ng ''[[Uti possidetis juris|uti possidetis juris]]'', dapat igalang ng lahat ng estado ang mga hangganan ng mga dating kolonya. Itinatag ito matapos ang kaso ng Frontier Dispute sa pagitan ng Burkina Faso at Mali. Ipinasiya ng ICJ na ang ''uti possidetis juris'' ay isang “pangkalahatang prinsipyo na lohikal na nauugnay sa pagkakamit ng kalayaan, saan man ito maganap. Ang malinaw na layunin nito ay pigilan ang kalayaan at katatagan ng mga bagong estado na malagay sa panganib dahil sa mga alitang magkakapatid na dulot ng paghamon sa mga hangganan kasunod ng pag-alis ng namamahalang kapangyarihan… “Ang layunin nito, noong panahong nakamit ng mga dating kolonya ng Espanya sa Amerika ang kanilang kalayaan, ay pigilan ang anumang mga plano ng mga kapangyarihang kolonyal na hindi Amerikano na maaaring maghangad sa mga rehiyong itinalaga ng dating estadong metropolitano sa isang dibisyon o iba pa, ngunit na nanatiling walang naninirahan o hindi pa natutuklasan.”<ref>{{Cite web |title=uti possidetis juris |url=https://www.law.cornell.edu/wex/uti_possidetis_juris |access-date=2024-08-02 |website=LII / Legal Information Institute |language=en}}</ref> Sa pandaigdigang batas, hindi maaaring magtatag ng titulo sa teritoryo ang mga mapa maliban kung kalakip ang mga ito sa isang kasunduan. Bukod dito, ang mga mapang unilateral na ginawa ng isang estado, kahit hindi kalakip ng isang kasunduan, ay maaaring magbigkis sa estadong gumawa nito kung ang mga ito ay “salungat sa interes nito.” Itinatag ito sa kaso ng Delimitation of the Border between the State of Eritrea and Ethiopia noong 2002, at pinagtibay sa arbitrasyon ng Pedra Blanca sa pagitan ng Malaysia at Singapore noong 2008, nang ipasiya ng ICJ: “Nananatiling totoo ang pahayag ng heograpikal ang mapa, lalo na kapag ang estadong naaapektuhan nang salungat ay siya mismo ang gumawa at nagpalaganap nito, kahit laban sa sarili nitong interes.”<ref>Case Concerning Sovereignty over Pedra Blanca/Pulau Batu Puteh, Middle Rocks and South Ledge, Malaysia v.Singapore, ICJ, May 23, 2008.</ref> == Kasaysayan == [[File:Carta_Hydrographica_y_Chorographica_de_las_Yslas_Filipinas_Dedicada_al_Rey_Nuestro_Señor_por_el_Mariscal_d._Campo_D._Fernando_Valdes_Tamon_Cavallº_del_Orden_de_Santiago_de_Govor._Y_Capn.jpg|thumb|Ipinapakita ng [[Mapa ng Velarde|mapa ng Velarde]] noong 1734 ang ''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> ''Lumbay'', ''Los Bajos de Paragua'', pati na rin ang ''[[Borneo|Borney]]''. Ang mapa ay isa sa mga pangunahing ebidensiya sa kaso ng ''[[Pilipinas v. Tsina]]'' sa PCA laban sa tinatawag na nine-dash line na mga pag-aangkin ng Tsina.<ref name=":0">{{Cite web |date=20 September 2019 |title=Ever heard of the 1734 Murillo Velarde map and why it should be renamed? |url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/240646-why-we-should-rename-1734-murillo-velarde-map/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927034721/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/240646-why-we-should-rename-1734-murillo-velarde-map |archive-date=27 September 2019 |access-date=6 May 2020 |work=[[Rappler]]}}</ref>]] [[File:Galit_panacot_lumbay.png|thumb|''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> at ''Lumbay'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1734]] [[File:Galit, Panacot, Lumbay, and Scarborough Shoal.png|thumb|''Galit'', ''Panacot'', ''Lumbay'', at ''Scarborough Shoal'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1794]] [[File:Scarboro_from_Mannevillette.png|thumb|Bajo de Masinloc (''Scarborough Shoal''), kasama ang ''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> at ''Lumbay'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1810, na orihinal na inilathala noong 1771.<ref name=1771map>{{cite web|url=https://www.raremaps.com/gallery/detail/39979/a-chart-of-the-china-sea-inscribed-to-monsr-dapres-de-mann-dapres-de-mannevillette-dalrymple|title=A Chart of the China Sea Inscribed to Monsr. d'Apres de Mannevillette the Ingenious Author of the Neptune Oriental: As a Tribute Due to his Labours for the Benefit of Navigation; and in acknowledgement of his many signal Favours to A. Dalrymple|date=1771|publisher=Alexander Dalrymple}}</ref>]] [[File:Philippine Island - Luzon Island - NARA - 68157141.jpg|thumb|Aerial na tanawin ng Bajo de Masinloc (1938)]] Ang pangalang Ingles ng Bajo de Masinloc (''Scarborough Shoal'') ay hinango mula sa barkong pangkalakal na sibilyan ng Britanya na Scarborough, na sumadsad sa bahura noong Setyembre 12, 1748.<!--{{efn|name=ScarboroughDateAmbiguity}}--> Naniniwala ang Pilipinas na tumutukoy ito sa isa sa tatlong pulo, ang Galit (“galit”), Panacot (panakot, “banta”), at Lumbay (lumbáy, “kalungkutan”), na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa ng Velarde noong 1734,<ref name="auto">{{Cite news|url=https://mb.com.ph/2024/2/9/amplifying-the-true-narrative-of-the-west-philippine-sea|title='Amplifying the true narrative of the West Philippine Sea'|author=Florangel Rosario Braid |date=January 13, 2025|newspaper=Manila Bulletin |language=en}}</ref> kasama ang iba pang mga mapa na naglalarawan sa Bajo de Masinloc, Galit, Panacot, at Lumbay na inilathala sa kaparehong panahon.<ref>{{cite web|url=https://www.raremaps.com/gallery/detail/39979/a-chart-of-the-china-sea-inscribed-to-monsr-dapres-de-mann-dapres-de-mannevillette-dalrymple|title=A Chart of the China Sea Inscribed to Monsr. d'Apres de Mannevillette the Ingenious Author of the Neptune Oriental: As a Tribute Due to his Labours for the Benefit of Navigation; and in acknowledgement of his many signal Favours to A. Dalrymple|publisher=Jean Baptiste Nicholas D. D'Apre de Mannevillette|access-date=12 November 2024|location=Paris|edition=1775 |language=en}}</ref> Ilang bansa ang gumawa ng mga makasaysayang pag-angkin sa paggamit ng Bajo de Masinloc. Noong Abril 1800, pinangalanan itong '''Bahura ng Maroona''' (''Maroona Shoal'') matapos suriin ng ''Santa Lucía'', isang frigatang pandigma ng Espanya sa ilalim ng mga utos ni Almirante [[Alejandro Malaspina|Malaspina]], at ginamit ang pangalang ito sa isang tsart noong 1808, ngunit kalaunan ay pinalitan sa Pilipinas ng pangalang '''''Bajo de Masinglo'''''.<ref name=Bonnet2012>{{cite book|first1 =François-Xavier |last1 = Bonnet |title =Les Notes de l'Irasec n°14 - Irasec's Discussion Papers #14 Geopolitics of Scarborough Shoal |publisher =IRASEC, Bangkok |date=November 2012 |url=https://www.irasec.com/Geopolitics-of-Scarborough-Shoal |archive-url=https://web.archive.org/web/20230130184552/https://www.irasec.com/Geopolitics-of-Scarborough-Shoal|access-date=July 12, 2024 |archive-date=January 30, 2023 |url-status=live|pages=1–42}}</ref>{{rp|8}} Ang pangalang “''Maroona Shoal''” (Bahura ng Maroona) ay ginagamit pa rin kasabay ng ibang pangalan sa mga tsart pangkaragatan sa wikang Ingles noong 1889.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|9}} Noong 1734, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang unang edisyon ng mapa ng Velarde, na nagpapakita ng mga lokasyong kabilang sa teritoryo ng [[Pilipinas]]. Ayon sa Pilipinas, ipinapakita ng mapa ang aktuwal na soberanya sa Bajo de Masinloc (na tinatawag na Panacot sa mapa) at sa [[Kapuluan ng Kalayaan]] (na tinatawag na Los Bajos de Paragua), at ito ang pinakamaagang mapa na nagpapakita ng soberanya sa mga nabanggit na teritoryo.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=UKf8iQ1Vje4 |title=Philippine Island Territories in the West Philippine Sea |date=2024-06-08 |work=Institute for Maritime and Ocean Affairs |access-date=2024-08-02 |via=YouTube}}</ref><ref name="auto"/><ref>{{cite book |last1=Storms |first1=Martijn |last2=Cams |first2=Mario |last3=Demhardt |first3=Imre Josef |last4=Ormeling |first4=Ferjan |title=Mapping Asia: Cartographic Encounters Between East and West: Regional Symposium of the ICA Commission on the History of Cartography, 2017 |date=13 May 2019 |publisher=Springer |isbn=978-3-319-90406-1 |page=92 |url=https://books.google.com/books?id=6VdiDwAAQBAJ&pg=PA92 |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Vitug |first1=Marites Dañguilan |title=Rock Solid: How the Philippines Won Its Maritime Case against China |date=21 November 2018 |publisher=Ateneo de Manila University Press |isbn=978-971-550-887-2 |url=https://books.google.com/books?id=BMZ6DwAAQBAJ&pg=PT95 |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref><ref name="auto1">{{Cite journal |author=Li Xiaocong |script-title=zh:从古地图看黄岩岛的归属 |language=zh |trans-title=Viewing the Ownership of Huangyan Island from Ancient Maps |journal=Journal of Nanjing University (Philosophy, Humanities and Social Sciences) |issue=4 |year=2015 |url=http://www.zggds.pku.edu.cn/004/001/291.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624091547/http://www.zggds.pku.edu.cn/004/001/291.pdf |archive-date=24 June 2016}}</ref> Ang kasalukuyang pangalang Ingles ng mga karang ay pinili ni Kapitan [[Philippe d'Auvergne|Philippe D'Auvergne]], na ang [[Kompanya sa Silangang Indiya]] [[East Indiaman|''East Indiaman'']] [[Scarborough (barkong EIC noong 1740)|''Scarborough'']] ay panandaliang sumadsad sa isa sa mga bato noong Setyembre 12, 1748, bago nagpatuloy sa paglalayag patungong Tsina.<!--{{efn|name=ScarboroughDateAmbiguity}}--> May mga mapa ng [[Dinastiyang Qing]] na batay sa isang akda noong 1767 na nagpapakita ng maraming pulo sa [[Dagat Timog Tsina]]. Ang mga pinakamalalayo ay malapit sa baybayin ng [[Hainan|Pulo ng Hainan]] at sa kalupaan ng Tsina (''Mainland China''), sa halip na sa mga pulo malapit sa Kapuluan ng Kalayaan o Bajo de Masinloc.{{Efn|Dalawang mapa ng Dinastiyang Qing ang nasa Library of Congress ng Estados Unidos. Pareho silang nakatala sa katalogo bilang mga mapa na nilikha mula sa orihinal na akda noong 1767.<ref>{{cite web|publisher=Library of Congress|url=https://www.loc.gov/search/?fa=contributor:huang,+qianren|title= Library of Congress:Search:Contributer Huang, Qianren|access-date=19 July 2024}}</ref>}} Noong 1771, inilathala ni Jean-Baptiste Nicolas Denis d'Après de Mannevillette ang isang mapa ng Dagat Tsina na kinabibilangan ng Bajo de Masinloc, kasama ang tatlong hindi pinangalanang bahura na malapit sa baybayin ng Luzon.<ref name=1771map /> Nagsagawa ang pamahalaang kolonyal ng Espanya ng [[Kapitaniya Heneral ng Pilipinas]] ng unang pagsusuri sa Bajo de Masinloc noong Mayo 4, 1792. Ang pagsusuring ito, na pinamagatang ''Plano de la Navigación'', ay isinagawa ni [[Alejandro Malaspina]] sakay ng barkong Santa Lucía, kasama ang mga Pilipino.<ref>{{Cite web | url=https://www.imoa.ph/imoawebexhibit/Splices/The%20Historical%20Facts%20in%20the%20WPS-page45.pdf | title=1792 Plano de la Navigacion | website=www.imoa.ph | access-date=19 June 2024 | archive-date=29 May 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190529140016/http://www.imoa.ph/imoawebexhibit/Splices/The%20Historical%20Facts%20in%20the%20WPS-page45.pdf | url-status=dead }}</ref> Ipinapakita ng isang tsart na inilathala noong 1794 ang Bajo de Masinloc nang may ilang detalye, kasama ang petsa ng insidente ng pagsadsad, habang ang Galit, Panacot, at Lumbay ay ipinapakita lamang bilang mga putol-putol na balangkas.<ref>{{cite web|url=https://catalogue.nla.gov.au/catalog/4778119|title=A chart of the China Sea, and Philippine Islands, with the Archipelagos of Felicia and Soloo, shewing the whole tract comprized between Canton and Balambangan with the soundings, shoals, rocks, & ca. [cartographic material] / composed from an original drawing communicated by Capt. Robert Carr, and compared with the map of Pedro Murillo de Velarde, engraved at Manilla in 1734, as well as with the surveys of several British navigators |publisher=National Library of Australia|date=1794}}</ref> Noong 1808, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1808, na nagpapakita sa soberanong teritoryo ng Pilipinas, kabilang ang Bajo de Masinloc at Kapuluan ng Kalayaan, na kinilala ng internasyunal na komunidad. Noong 1875, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang mas kumpletong edisyon ng ''Carta General del Archipiélago Filipino'' upang tukuyin ang opisyal na teritoryo ng Pilipinas.<ref name="mb.com.ph">{{Cite web |title='Amplifying the true narrative of the West Philippine Sea' |url=https://mb.com.ph/2024/2/9/amplifying-the-true-narrative-of-the-west-philippine-sea |access-date=2024-08-02 |website=Manila Bulletin |date=9 February 2024 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bondoc |first=Jarius |title=Panatag is proven PH territory; China claims it by bogus history |url=https://www.philstar.com/the-freeman/opinion/2024/03/27/2343536/panatag-proven-ph-territory-china-claims-it-bogus-history |access-date=2024-08-02 |website=Philstar |language=en}}</ref> Matapos ang [[Digmaang Kastila–Amerikano|Digmaang Espanyol-Amerikano]], isinuko ng Espanya noong 1898 ang Pilipinas sa [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] sa pamamagitan ng [[Kasunduan sa Paris (1898)]], na may mga mapa bilang kalakip nito. Malinaw na ipinapakita ng mapa na hindi kabilang sa depinisyon ng teritoryo ng Pilipinas sa kasunduan ang Bajo de Masinloc. Dahil nanatili sa ilalim ng kontrol ng Espanya ang ilang bahagi ng [[Tawi-Tawi]] sapagkat nasa labas ang mga ito ng mga hangganan ng kasunduan. Nagbunsod ito sa paglagda sa [[Kasunduan sa Washington (1900)]], na ayon sa Pilipinas ay naglipat nang retroaktibo ng Bajo de Masinloc, Kapuluan ng Kalayaan, at natitirang bahagi ng Tawi-Tawi sa Estados Unidos bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas. Matapos ang [[Digmaang Kastila–Amerikano|Digmaang Espanyol-Amerikano]], isinuko ng Espanya noong 1898 ang Pilipinas sa [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] sa pamamagitan ng [[Kasunduan sa Paris (1898)]], na may mga mapa bilang kalakip nito. Malinaw na ipinapakita ng mapa na hindi kabilang sa depinisyon ng teritoryo ng Pilipinas sa kasunduan ang Bajo de Masinloc. Dahil nanatili sa ilalim ng kontrol ng Espanya ang ilang bahagi ng [[Tawi-Tawi]] sapagkat nasa labas ang mga ito ng mga hangganan ng kasunduan. Nagbunsod ito sa paglagda sa [[Kasunduan sa Washington (1900)]], na ayon sa Pilipinas ay naglipat nang retroaktibo ng Bajo de Masinloc, Kapuluan ng Kalayaan, at natitirang bahagi ng Tawi-Tawi sa Estados Unidos bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas. Naniniwala ang mga manunuri na ang Kasunduan sa Washington (1900) ay tumukoy lamang sa mga pulo ng Sibutu at Cagayan de Sulu, gayundin sa Bajo de Masinloc.<ref name="mb.com.ph"/> Sa kaso ng Islas Palmas, muling iginiit ng Estados Unidos, bilang kinatawan ng teritoryo ng Pilipinas, sa isang ''memorandum'' na ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1875 ay “kapwa opisyal na mapa ng Amerika at opisyal na mapa ng Espanya” ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{cite news |last=Mateo |first=Janvic |date=September 3, 2024 |title=DND gets copy of 1875 map of Philippines |url=https://www.philstar.com/headlines/2024/09/03/2382494/dnd-gets-copy-1875-map-philippines |work=The Philippine Star |access-date=August 6, 2026}}</ref> Ayon sa Pilipinas, nag-oobliga ito sa Estados Unidos na kilalanin ang Bajo de Masinloc at Kapuluan ng Kalayaan bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{Cite web |last=Bondoc |first=Jarius |title=Carpio debunks China lie about owning Spratlys |url=https://www.philstar.com/opinion/2023/10/18/2304571/carpio-debunks-china-lie-about-owning-spratlys |access-date=2024-08-02 |website=Philstar |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=de la Vega |first=Chito |date=2023-11-11 |title=Analysis: The most complicated dispute in the world |url=https://www.rappler.com/voices/thought-leaders/analysis-the-most-complicated-dispute-in-the-world/ |access-date=2024-08-02 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> Mula 1899 hanggang 1902, muling inilathala at muling inilabas ng Kagawaran ng Digmaan ng Estados Unidos sa teritoryo ng Pilipinas nang apat na beses ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1875, na may mga na-update na katangian tulad ng mga linya ng telegrapo ng militar at kable, mga linya ng [[Eastern Cable Company]], at mga hangganan ng mga kagawaran ng militar. Ayon sa Pilipinas, isinama sa mga mapa ang Bajo de Masinloc bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{Cite web |title=1901 U.S. War Department Map of the Philippines |url=https://www.geographicus.com/P/AntiqueMap/ArchipielagoFilipino-wardept-1901 |access-date=2024-08-02 |website=Geographicus Rare Antique Maps |language=en}}</ref> Noong 1909, pinangunahan ng Tsina sa ilalim ng Dinastiyang Qing ang isang ekspedisyon sa Kapuluang Paracel, at sa unang pagkakataon ay pormal na ipinahayag ang pag-angkin nito sa mga ito.<ref name=Tonnesson2006>{{cite journal|first1 =Stein|last1 =Tonnesson|via =International Peace Research Institute, Oslo|url =https://www.scribd.com/doc/56468/The-South-China-Sea-in-the-Age-of-European-Decline |title =The South China Sea in the Age of European Decline|archive-url =https://web.archive.org/web/20160305181104/https://www.scribd.com/doc/56468/The-South-China-Sea-in-the-Age-of-European-Decline|archive-date= 2016-03-05 |pages= 1–41|journal= Modern Asian Studies|publisher=Cambridge University Press, United Kingdom|year =2006|access-date= 2009-04-13|doi =10.1017/S0026749X06001727|volume =40|issue =1|url-access =subscription}}</ref>{{rp|p=8}}<ref>{{cite web|url=https://cimsec.org/chinas-claim-spratly-islands-just-mistake/|title=China's Claim to the Spratly Islands is Just a Mistake|author=Bill Hayton|publisher=CIMSEC|date=May 16, 2018|quote=In the end, the Chinese government decided that it could not prove a claim to the Spratlys}}</ref> Ang pandaigdigang paglilitis hinggil sa pagsagip na nagresulta sa pagkawasak ng barkong Suweko na ''Nippon'' noong Mayo 8, 1913, sa Bajo de Masinloc ay dininig at kinilala ng mga umaangkin sa Pilipinas.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|p=9}} Noong dekada 1930, ang [[Republika ng Tsina (1912–1949)|Republika ng Tsina]] at ang [[Pamahalaang Insular ng Kapuluang Pilipinas]], nang hindi alam ginagawa ng isa't isa, ay nagsagawa ng mga hakbang ng pag-angkin sa Bajo de Masinloc.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|p=4}} Noong Abril 1935, naglathala ang Tsina ng isang mapa na kasama ang Bajo de Masinloc sa bilang bahagi ng teritoryo nito.<ref name="Bonnet2012" />{{rp|p=15}} Noong 1935, pinasinayaan ang [[Komonwelt ng Pilipinas]] sa ilalim ng [[Saligang Batas ng Pilipinas|Konstitusyon ng Pilipinas ng 1935]], na muling nagpatibay sa mga pag-aangkin ng Pilipinas sa teritoryo alinsunod sa Kasunduan sa Paris ng 1898, Kasunduan sa Washington ng 1900, at Kasunduan ng Estados Unidos–Reyno Unido ng 1930.<ref>{{Cite web | url=https://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/the-1935-constitution/ | title=The 1935 Constitution | website=www.officialgazette.gov.ph}}</ref><!--tala para sa mga editors—ang mga sumunod na konstitusyon ng Pilipinas noong 1971 at 1986 ay hindi direktang bumabanggit sa mga kasunduang ito; tingnan ang https://link.springer.com/article/10.1007/s12180-009-0003-5--> Noong 1938, hiniling ng Komonwelt ng Pilipinas sa [[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]] na tukuyin ang pagmamay-ari ng Bajo de Masinloc, ngunit walang dokumentaryong ebidensiya ng isang opisyal na pag-angkin ng Pilipinas sa Bajo de Masinloc.<ref>{{cite book |last1=Scheiber |first1=Harry N. |url=https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ |title=Science, Technology, and New Challenges to Ocean Law |last2=Kraska |first2=James |last3=Kwon |first3=Moon-Sang |date=24 July 2015 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-29961-0 |pages=[https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ&pg=PA405 405]-[https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ&pg=PA406 406] |language=en |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref> Noong 1943, inilathala ng Tsina ang ''"China Handbook (1937–1943)"'' noong [[Ikalawang Digmaang Sino-Hapones]], na nagsasaad na ang pinakatimog na punto ng bansa ay ang “Pulo ng Triton ng Kapuluang Paracel.” ("Triton Island of the Paracel Group")<ref>China Handbook (1937-1943). The Chinese Ministry of Information.</ref> Noong 1947, binago ng Tsina ang nilalaman nito at sa unang pagkakataon sa kasaysayan, inangkin ang Kapuluan ng Kalayaan bilang pinakatimog na teritoryo nito. Sa ''China Handbook'' noong 1947, partikular na kinilala ng Tsina na pinagtatalunan ang pagmamay-ari sa Kapuluan ng Kalayaan sa pagitan ng Tsina, Pilipinas, at [[Indotsinang Pranses]].{{efn|Ang orihinal na sanggunian para sa pahayag na ito ay <ref>China Handbook (1947). The Chinese Ministry of Information.</ref> Posibleng ang aktuwal na sanggunian ay *China Handbook 1937–1945, New Edition with 1946 Supplement*. Ipinagsama-sama ng Chinese Ministry of Information. New York: Macmillan Co.; 1947. Pp. xvi, 844. <!---nakatalâ sa Cambridge Core: paghahanap sa "China Handbook 1947"--->}} Nagsagawa ang pamahalaan ng Pilipinas ng isang oseanograpikong pagsisiyasat noong 1957, at noong 1965, itinaas ang watawat ng Pilipinas sa bahura.<ref>{{cite book |last=Rosen |first=Mark E. |title=Philippine Claims in the South China Sea: A Legal Analysis |date=August 2014 |publisher=[[CNA (nonprofit)|CNA]] |pages=25–26 |url=https://www.cna.org/cna_files/pdf/iop-2014-u-008435.pdf |access-date=12 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161209173557/https://www.cna.org/CNA_files/PDF/IOP-2014-U-008435.pdf |archive-date=9 December 2016 |language=en}}</ref> Sa isang artikulo noong Pebrero 18, 1980, kinumpirma ng ''[[Beijing Review]]'' na nagtayo ang astronomong si [[Guo Shoujing]] ng isang obserbatoryo sa Kapuluang Paracel, at hindi sa Bajo de Masinloc.<ref>{{Cite journal | title=China's Indisputable Sovereignty Over the Xisha and Nansha Islands | journal=Beijing Review | issue=7 | date=18 February 1980 | url=https://s3.documentcloud.org/documents/3009524/China-S-Indisputable-Sovereignty-Over-the-Xisha.pdf |language=en}}</ref> Nang magtayo ang [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] ng mga pasilidad sa [[Bahura ng Panganiban]] sa loob ng Eksklusibong Sonang Ekonomiko ng Pilipinas noong 1995, itinulak ng Tagapayo sa Pambansang Seguridad na si [[Jose T. Almonte]] ang pagtatayo ng isang [[parola]] sa Bajo de Masinloc upang patatagin ang pag-aangkin ng Pilipinas. Ang ilang bahagi ng parola ay naunang ginawa sa kalupaan ng Pilipinas, ngunit ayon kay Almonte, nahinto ang proyekto dahil sa mga panloob na kadahilanang pampolitika at upang maiwasang makagalit ang Tsina.<ref name="NPR 20 May 2016">{{cite news |last=Sullivan |first=Michael |title=Could A Lighthouse Have Prevented South China Sea's Latest Flashpoint? |url=https://www.npr.org/2016/05/20/478804541/unfished-lighthouse-leaves-the-philippines-feeling-vulnerable |access-date=9 June 2021 |work=NPR.org |date=20 May 2016 |language=en}}</ref> === Pag-kontrol ng Tsina sa Bajo de Masinloc === Ang ugnayan ng Tsina at Pilipinas sa Bajo de Masinloc ay umunlad sa paglipas ng panahon sa pamamagitan ng ilang yugto. Ang bawat yugto ay hinubog ng mga estratehiyang diplomatiko, panloob na politika, at mga pagbabago sa kakayahang pandagat. Bago ang komprontasyon noong 2012, karaniwang nangingisda ang mga mangingisdang Pilipino at Tsino sa paligid ng bahura nang kaunti lamang ang pakikialam mula sa alinmang pamahalaan. Pinanatili ng dalawang estado ang kani-kanilang mga pag-aangkin sa teritoryo, ngunit impormal ang pang-araw-araw na mga gawain, at hindi pambihira ang mga kooperatibong ugnayan sa kabila ng mga umiiral na tensiyon.<ref name="auto2">{{Cite journal |last=Bautista |first=Lowell B. |date=2013-09-30 |title=The Philippine Claim to Bajo de Masinloc in the Context of the South China Sea Dispute |url=http://journal.yiil.org/home/archives_v6n2_08 |journal=Journal of East Asia and International Law |language=en |volume=6 |issue=2 |doi=10.14330/jeail.2013.6.2.08 |issn=1976-9229|doi-access=free}}</ref> Nagsimulang magbago ang relatibong kapanatagan nito noong huling bahagi ng dekada 2000, nang isagawa ng magkabilang panig ang pagpapalawak ng pagpapatrolya sa dagat upang protektahan ang mga pangisdaan at ipatupad ang pamamahala sa mga yamang-dagat sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas o sa Dagat Timog Tsina. Pinaigting ng Pilipinas ang pagmamanman sa lugar bilang tugon sa labis na pangingisda at presensiya ng mga dayuhang trawler, na binibigyang-diin ang pagpapatupad ng mga lokal na batas sa loob ng inaangkin nitong Eksklusibong Sonang Ekonomiko.<ref>{{Cite web |author=MARK MERUEÑAS |date=2011-08-16 |title=Supreme Court upholds PHL 2009 Baselines Law |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/229617/supreme-court-upholds-phl-2009-baselines-law/story/ |access-date=2025-12-08 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> Pinaigting ng Tsina ang pagmamanman sa mga itinuturing nitong pangisdaan, at nagtalaga ng mga pananagutan sa iba't ibang ahensiya para sa pagmamanman sa dagat, pangisdaan, at pagpapatupad ng batas.<ref>{{Cite web |last=Mastro |first=Oriana Skylar |title=Military Confrontation in the South China Sea |url=https://www.cfr.org/report/military-confrontation-south-china-sea |access-date=2025-12-08 |website=Council on Foreign Relations |date=20 May 2020 |language=en}}</ref> Ang mga institusyonalisasyong ito ay nagdulot ng mas madalas na mga opisyal na pagtatagpo sa dagat, na naglatag ng daan para sa mga sumunod na alitan.<ref>{{Cite journal |last1=Montiel |first1=Cristina J. |last2=Dela Paz |first2=Erwine |date=2020-05-26 |title=Constructing politicized national identities: identity positioning by US, China, and Philippine opinion editorials on the Scarborough Shoal conflict |url=https://doi.org/10.1080/14608944.2019.1634031 |journal=National Identities |volume=22 |issue=3 |pages=225–244 |doi=10.1080/14608944.2019.1634031 |bibcode=2020NatId..22..225M |issn=1460-8944|url-access=subscription |language=en}}</ref> Matapos makamit ng Tsina ang epektibong kontrol sa pagpasok sa lugar noong 2012, naging mas istrukturado ang mga interaksiyon. Nagsagawa ang mga awtoridad ng Tsina ng regular na pagpapatrolya malapit sa bunganga ng look upang subaybayan ang mga paparating na sasakyang-dagat, na inilalarawan nila bilang mga karaniwang tungkuling pampangasiwaan. Iginiit ng Pilipinas na nililimitahan ng mga hakbanging ito ang pagpapatupad nito ng batas at mga gawaing pangkapaligiran, at idokumento nito ang mga insidente kung saan hindi nakapasok sa bahura ang mga pangkat ng pananaliksik at mga yunit ng Tanod Baybayin, na nag-udyok sa mga diplomatikong protesta. Ang mga unang pagsisikap na diplomatiko na naglalayong isaayos ang mga tensiyon ay nagbunga ng limitadong resulta. Sinikap ng mga nagtatrabahong pangkat na maiwasan ang hindi pagkakaunawaan at magtatag ng mga hakbang sa pagbuo ng tiwala, tulad ng pag-iwas sa hindi sinasadyang banggaan at pag-uugnay ng mga iskedyul ng pagpapatrolya. Gayunman, dahil sa mga hindi pagkakasundo hinggil sa hurisdiksiyon at paggigiit ng Tsina na naaayon sa batas ang presensiya nito, nanatiling higit na simboliko ang mga pagsisikap nito.<ref>{{Cite journal |last1=Pagulong |first1=Charmie Joy |last2=Serafica |first2=Gladys G. |date=2016 |title=Philippine Media's Coverage of International Maritime Conflict as Seen Through the Scarborough Shoal Standoff |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/aspp.12280 |journal=Asian Politics & Policy |language=en |volume=8 |issue=4 |pages=635–641 |doi=10.1111/aspp.12280 |issn=1943-0787|url-access=subscription }}</ref> Nakaimpluwensiya rin sa mga ugnayan ang mga usaping pang-ekonomiya at kabuhayan. Ang Bajo de Masinloc ay mahalagang pinagkukunan ng kita para sa mga pamayanang baybayin sa Pilipinas, kabilang ang Zambales at Pangasinan. Matapos ang 2012, ang paghihigpit sa pagpasok sa lugar ay nagdulot ng pagbabago-bago sa dami ng huling isda sa mga lokal na pangisdaan, na nagtulak sa mga mangingisdang Pilipino na maglayag nang mas malayo sa pampang nang mas magastos at mas panganib. Ipinangatwiran ng Tsina na naglalayong pangalagaan ng mga regulasyon nito ang mga yamang-dagat, samantalang iginiit ng Pilipinas na nilalabag ng mga ito nang unilateral ang mga karapatan ng mga mangingisda nito.<ref name="auto2"/> Ang mga pagbabago sa patakarang panlabas ng Pilipinas ay nakaimpluwensiya sa tono ng pakikipag-ugnayang bilateral. Nagpalipat-lipat ang Maynila sa pagitan ng pasibong diplomasya, mga lihim na negosasyon, at mga panukala para sa pagbabahagi ng mga yamang-dagat, kasabay ng mga hakbang sa pagpapanatili ng kalinawan at pakikipag-ugnayan sa mga internasyunal na kasosyo.<ref>{{Cite news |date=2016-07-12 |title=South China Sea: Tribunal backs case against China brought by Philippines |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-36771749 |access-date=2025-12-08 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> Iginiit ng Tsina na ang pakikialam ng mga panlabas na panig ay nagpapakomplikado sa usaping itinuturing nitong usaping bilateral, samantalang itinuring ng Pilipinas na mahalaga ang internasyunal na suporta upang mapanatili ang mga karapatang pandagat nito.<ref>{{Cite web |title=South China Sea Arbitration Ruling: What Happened and What's Next? |url=https://www.uscc.gov/research/south-china-sea-arbitration-ruling-what-happened-and-whats-next |access-date=2025-12-08 |website=USCC |language=en}}</ref> == Talababa == {{Notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga kawing panlabas== *[http://google.com/search?q=cache:5JHbkWVJCGsJ:www.vic-info.org/RegionsTop.nsf/81e4712fc4dc16ef8a25699f00062d91/bf966118eea663690a256c23006c0c90/%24FILE/Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate%2B9-2-02web.doc+Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate&hl=en&gl=us&ct=clnk&cd=1&client=firefox-a Isang VirtualInformationCenter na naglalaman ng marami pang sanggunian]{{dead link|date=April 2012|url=http://google.com/search?q=cache:5JHbkWVJCGsJ:www.vic-info.org/RegionsTop.nsf/81e4712fc4dc16ef8a25699f00062d91/bf966118eea663690a256c23006c0c90/%24FILE/Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate%2B9-2-02web.doc+Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate&hl=en&gl=us&ct=clnk&cd=1&client=firefox-a}} *[http://www.lib.utexas.edu/maps/middle_east_and_asia/schina_sea_88.jpg Mapa ng Dagat Kanlurang Pilipinas na ipinapakita ang Buhanginan ng Panatag] *[http://maps.google.com/maps/ms?hl=en&t=k&ie=UTF8&msa=0&msid=112047810770307867127.0004460b96d655257cc9c&ll=18.271086,117.641602&spn=9.255025,20.566406&z=6 Ipinapakita ng Google Map ang posisyon ng Buhanginan ng Panatag sa Pilipinas at Tsina] *[http://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf Scarborough Shoal, a new Sino-Philippine conflict] (isang artikulo) *[https://web.archive.org/web/20071209174605/http://www.panoramio.com/photo/5875571 Isang marker ng Tsino na inilagay sa Buhanginan ng Panatag](itinago mula sa noong 2011-05-19) *[https://web.archive.org/web/20120621044715/http://www.panoramio.com/photo/54687130 Isang batong marker ng "South China Sea Scientific Expedition" na inilagay ng [[State Bureau of Surveying]], [[National Earthquake Bureau]] at [[National Bureau of Oceanography]] ng Tsina] *[http://pic.news.sohu.com/group-274150.shtml Mga larawan na nagpapakita ng pagaagawan sa pagitan ng Tsina at Pilipinas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120421055923/http://pic.news.sohu.com/group-274150.shtml |date=2012-04-21 }}<br> [[Kaurian:Mga pulo]] [[Kategorya:Mga pulo ng Dagat Timog Tsina]] [[Kategorya:Mga pulo ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Tsina]] {{Philippines political divisions}} 6cg2r0nhdvddavgb8gd1sceo5fmjs25 2220592 2220591 2026-08-16T05:58:39Z KyutKoTalaga 152379 2220592 wikitext text/x-wiki {{Infobox Disputed Islands | plural = | name = Buhanginan ng Panatag | image name = Scarborough Shoal Landsat.jpg | image caption = Larawan ng Buhanginan ng Panatag mula sa NASA | image size = 250px | locator map = | map-custom = | native name = | native name link = | other_names = '''Scarborough Shoal'''<br/>'''Bajo de Masinloc'''<br/>'''Pulo ng Huang​yan'''​<br/>'''Minzhu Jiao'''<br/> | location = [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]] | coordinates = {{coord|15|11|N|117|46|E|name=Scarborough Shoal}} | archipelago = {{convert|150|km2|mi2}} | total islands = | major islands = | area = | length = | width = | coastline = | highest mount = Timog Bato o ''South Rock'' | elevation = {{convert|3|m|ft}} | country = Tsina | country admin divisions title = [[Probinsiya]] | country admin divisions = [[Hainan]] | country admin divisions title 1 = Prepektura | country admin divisions 1 = [[Sansha]] | country admin divisions title 2 = Distrito | country admin divisions 2 = [[Xisha]] | country claim = Pilipinas | country claim divisions title = [[Lalawigan sa Pilipinas|Lalawigan]] | country claim divisions = [[Zambales]] | country 1 claim = Taiwan | population = wala | population as of = | density = | ethnic groups = | additional info = | website = |country claim divisions title 1=[[Munisipalidad|Munisipyo]]|country claim divisions 1=[[Masinloc]]}} Ang '''Bajo de Masinloc'''<ref>{{Cite web |date=18 Abril 2012 |title=Philippine position on Bajo de Masinloc (Scarborough Shoal) and the waters within its vicinity |url=https://www.officialgazette.gov.ph/2012/04/18/philippine-position-on-bajo-de-masinloc-and-the-waters-within-its-vicinity/ |access-date=6 Marso 2023 |website=[[Official Gazette of the Republic of the Philippines]] |publisher=[[Department of Foreign Affairs (Philippines)|Department of Foreign Affairs]] |quote=Ang pangalan Bajo de Masinloc (isinalin bilang “sa baba ng Masinloc”) ay nagkikilala sa buhanginan bilang isang partikular na subdibisyong pampolitika ng Pilipinong lalawigan ng Zambales, kilala bilang Masinloc. (Isinalin mula sa Ingles)}}</ref><ref name="RA9522">{{Cite web |date=12 Marso 2019 |title=Republic Act No. 9522 |trans-title=Batas Republika Blg. 9522 |url=http://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/23187 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607150940/http://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/23187 |archive-date=7 Hunyo 2019 |access-date=7 Hunyo 2019 |website=Philippine Supreme Court E-Library |publisher=[[Supreme Court of the Philippines]] |language=en}}</ref>, '''Buhanginan ng Panatag'''<ref name="zou1999">{{Cite journal |last=Zou |first=Keyuan |year=1999 |title=Scarborough Reef: a new flashpoint in Sino-Philippine relations? |trans-title=Bahura ng Scarborough: isang bagong flashpoint sa ugnayang Tsino-Pilipino? |url=https://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf |url-status=live |journal=IBRU Boundary & Security Bulletin, University of Durham |language=en |volume=7 |issue=2 |pages=11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130810071203/http://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf |archive-date=10 Agosto 2013 |access-date=15 Pebrero 2014}}</ref> o '''Kulumpol ng Panatag''' ({{lang-en|Scarborough Shoal}}; {{lang-zh|黃岩島}}, {{transliteration|zh|Huáng Yán Dǎo}}, {{literal translation|pulo ng dilaw na bato}}<ref>{{Cite news |last=Aning |first=Jerome |date=5 Mayo 2012 |title=PH plane flies over Panatag Shoal |language=en |trans-title=Eroplanong PH, lumipad sa ibabaw ng Buhanginan ng Panatag |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=http://newsinfo.inquirer.net/187721/ph-plane-flies-over-panatag-shoal |url-status=live |access-date=15 Pebrero 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140226042902/http://newsinfo.inquirer.net/187721/ph-plane-flies-over-panatag-shoal |archive-date=26 Pebrero 2014}}</ref> o {{lang|zh|民主礁}}, {{transliteration|zh|Mínzhǔ Jiāo}}, {{literal translation|bahura ng demokrasya}}) ay dalawang eskolyo (bato{{efn|Kadalasang kinokonsiderang mga bato dahil balewala ang lawak ng isang eskolyo tuwing malaki ang tubig{{cn|date=October 2023}}}}) na matatagpuan sa gitna ng Pampang ng Macclesfield sa kanluran at [[Luzon]] sa silangan. {{convert|119|nmi|km|order=flip}} ang layo ng Luzon, at ito ang pinakamalapit na kalupaan.<ref name="Elleman2014">{{Cite book |last1=Elleman |first1=Bruce |url=https://books.google.com/books?id=xK7gBQAAQBAJ&pg=PT277 |title=Beijing's Power and China's Borders: Twenty Neighbors in Asia |last2=Kotkin |first2=Stephen |last3=Schofield |first3=Clive |date=18 Disyembre 2014 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-51564-7 |language=en |trans-title=Kapangyarihan ng Beijing at Mga Hangganan ng Tsina: Dalawampung Kapitbahay sa Asya |access-date=12 Mayo 2021}}</ref> Pinag-aagawan ang karang ng [[Pilipinas|Republika ng Pilipinas]] batay sa Mapang Velarde ng 1734, habang inaangkin ito ng [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] at ng [[Taiwan|Republika ng Tsina (Taiwan)]] sa pamamagitan ng pinagtatalunang<ref name="Inquirer 2016-07-12">{{Cite news |last=Matikas Santos |date=12 Hulyo 2016 |title=China's 'nine-dash line, historic rights' invalid–tribunal |language=en |trans-title=Walang bisa ang 'siyam na gatlang na guhit, makasaysayang karapatan' ng Tsina–hukuman |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |url-status=live |access-date=23 Mayo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713162148/http://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |archive-date=13 Hulyo 2016}}</ref> ''nine-dash line'' o [[siyam na gatlang na guhit]] (tinatawag na labing-isang gatlang na guhit ng Taiwan, na kinabibilangan ng mga katubigan sa Golpo ng Tonkin<ref>{{Cite book |last=Shicun Wu |url=https://books.google.com/books?id=zc5ZAgAAQBAJ |title=Solving Disputes for Regional Cooperation and Development in the South China Sea: A Chinese Perspective |publisher=Elsevier Science |year=2013 |isbn=978-1-78063-355-8 |page=[https://books.google.com/books?id=zc5ZAgAAQBAJ&pg=PA79 79] |language=en |trans-title=Paglutas ng Alitan para sa Rehiyonal na Kooperasyon at Pag-unlad sa Dagat Timog Tsina: Isang Tsinong Pananaw}}</ref>). Mula ng alitan noong 2012, ang karang ay nasa ''de facto'' na kontrol ng Tsina, na may patuloy na presensiya ng ''China Coast Guard'' o Tanod Baybayin ng Tsina na kumokontrol sa pagpasok sa bungad ng [[danaw]]; walang permanenteng istruktura ang naitayo sa lugar na ito.<ref name="AMTI">{{cite web |title=Scarborough Shoal |url=https://amti.csis.org/scarborough-shoal/ |access-date=21 September 2025 |website=Asia Maritime Transparency Initiative (CSIS)}}</ref> Noong 2013, nagsimula ang Pilipinas ng arbitrasyon laban sa Tsina sa ilalim ng ''[[Kumbensiyon ukol sa Batas ng Dagat ng Mga Nagkakaisang Bansa|United Nations Convention on the Law of the Sea]]'' o UNCLOS. Noong 2016, nagpasiya ang hukumang arbitral na ang mga pag-aangkin ng Tsina ng makasaysayang mga karapatan sa loob ng ''nine-dash line'' ([[siyam na gatlang na guhit]]) ay walang bisa sa ilalim ng batas, ipinasiya na ang Bajo de Masinloc ay isang ''bato'' sa ilalim ng [[Kumbensiyon ukol sa Batas ng Dagat ng Mga Nagkakaisang Bansa|Artikulo 121(3)]] (na hindi lumilikha ng eksklusibong sonang ekonomiko), at kinilala ang tradisyonal na mga karapatan sa pangingisda ng kapuwa mga Pilipino at Tsinong maliliit na mangingisda; hindi ito nagpasiya hinggil sa usapin ng soberanya.<ref name="Inquirer 2016-07-122">{{Cite news |author=Matikas Santos |date=12 July 2016 |title=China's 'nine-dash line, historic rights' invalid–tribunal |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |url-status=live |access-date=23 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713162148/http://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |archive-date=13 July 2016}}</ref><ref name="PCApress">{{Cite press release|title=Press Release—The South China Sea Arbitration|date=12 July 2016|publisher=[[Permanent Court of Arbitration]]|url=https://docs.pca-cpa.org/2016/07/PH-CN-20160712-Press-Release-No-11-English.pdf|access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="PCAaward">{{cite web |date=12 July 2016 |title=Award in the Matter of the South China Sea Arbitration |url=https://docs.pca-cpa.org/2016/07/PH-CN-20160712-Award.pdf |access-date=21 September 2025 |website=PCA}}</ref> Matatagpuan ang karang may humigit-kumulang 370 kilometro (200 nmi) mula sa Luzon at inilalarawan ng Pilipinas bilang nasa loob ng eksklusibong sonang ekonomiko nito, isang paglalarawang tinututulan ng Tsina, na nag-aangking may soberanya sa katangian at sa mga karatig-tubigan nito. Mula noong 2023, nakaranas ang karang ng mga insidente ng lumulutang na harang at paulit-ulit na mga komprontasyon gamit ang water cannon; noong Setyembre 2025, inanunsyo ng Tsina ang '''Huangyan Island National Nature Reserve''' (Pambansang Laanang Kalikasan ng Pulo ng Huangyan), na nagbunsod ng mga protesta mula sa Pilipinas.<ref name="ReutersBarrier2023">{{cite news |date=25 September 2023 |title=Philippines removes Chinese barrier at disputed shoal in 'special operation' |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/philippines-remove-barrier-placed-by-china-south-china-sea-national-security-2023-09-25/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersFeb2024">{{cite news |date=26 February 2024 |title=Satellite images reveal floating barrier at mouth of disputed atoll in South China Sea |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/satellite-images-reveal-floating-barrier-mouth-disputed-atoll-south-china-sea-2024-02-26/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersWater2025">{{cite news |date=16 September 2025 |title=China fires water cannon at Philippine ships near Scarborough Shoal |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/china/china-fires-water-cannon-philippine-ships-south-china-sea-2025-09-16/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="APbarrier2023">{{cite news |date=25 September 2023 |title=Philippine coast guard says it removed barrier placed by China's coast guard in disputed shoal |work=AP News |url=https://apnews.com/article/68163cbe8c5b3ad7844dfecad71bce9c |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersWhat2025">{{cite news |date=11 September 2025 |title=What is the Scarborough Shoal and what is China planning there? |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/what-is-scarborough-shoal-what-is-china-planning-there-2025-09-11/ |access-date=21 September 2025}}</ref> Madalas na pinag-uusapan ang katayuan ng karang kasama ng ibang alitan sa teritoryo sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas tulad ng mga alitan tungkol sa [[Kapuluan ng Kalayaan]], at ang ''standoff'' sa Buhanginan ng Panatag noong 2012. Sinimulan ang 2012 na ''standoff'' ng Pilipinas sa paggamit ng mga barkong pandigma laban sa mga barkong pangisda ng mga Tsino na nakibahagi sa ilegal na pangingisda, na sinundan ng ''standoff'' sa mga barko ng Chinese Marine Surveillance, kaya nasakop ang pook ng mga hukbong pandagat ng Tsina.<ref>{{Cite news |date=9 May 2012 |title=Scarborough shoal standoff: A timeline |language=en |trans-title=Standoff sa buhanginan ng Panatag: Isang timeline |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/36003/scarborough-shoal-standoff-a-historicaltimeline |url-status=live |access-date=23 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423184902/https://globalnation.inquirer.net/36003/scarborough-shoal-standoff-a-historicaltimeline |archive-date=23 April 2020}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 Hunyo 2019 |title=TIMELINE: Skirmishes, standoffs, harassment in West Philippine Sea |trans-title=TIMELINE: Mga labanan, standoff, panliligalig sa Dagat Kanlurang Pilipinas |url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/232906-timeline-skirmishes-standoffs-harassment-west-philippine-sea |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221142940/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/232906-timeline-skirmishes-standoffs-harassment-west-philippine-sea |archive-date=21 Pebrero 2020 |access-date=23 Mayo 2020 |work=[[Rappler]] |language=en}}</ref> == Heograpiya == Ang Bajo de Masinloc ay bumubuo ng isang hugis-tatsulok na hanay ng mga bahura at bato na may perimetro na {{convert|46|km|mi|0|abbr=on}}. Sinasaklaw nito ang lawak na {{convert|150|km2|sqmi|0|abbr=on}}, kabilang ang isang panloob na danaw. Ang pinakamataas na bahagi ng karang, ang South Rock, ay may taas na {{convert|1.8|m|ftin|abbr=on}} sa ibabaw ng antas ng dagat kapag [[mataas ng tubig]]. Ang pinakamataas na bahagi ng karang, ang Timog Bato (''South Rock''), ay may taas na {{convert|1.8|m|ftin|abbr=on}} sa ibabaw ng antas ng dagat kapag mataas ang tubig. Sa hilaga ng Timog Bato ay may isang [[kanal (heograpiya)|kanal]], na may lapad na humigit-kumulang {{convert|370|m|ft|0|abbr=on}} at lalim na {{convert|9|-|11|m|ft|abbr=on}}, na nagsisilbing daanan patungo sa danaw. Napapalibutan ang danaw ng ilan pang mga batong korales, na bumubuo ng isang malaking karang.<ref name="zou1999" /> Matatagpuan ang karang nang humigit-kumulang {{convert|123|mi|km|abbr=on|order=flip}} sa kanluran ng [[Look ng Subic]]. Ang {{convert|5000|-|6000|m|adj=on|abbr=on}} lalim na [[Bambang ng Maynila]] (''Manila Trench'') ay matatagpuan sa pagitan ng karang at Luzon sa silangan. Ang pinakamalapit na kalupaan ay nasa [[Palauig|Palauig, Zambales]], sa Luzon, na matatagpuan {{convert|220|km|nmi|abbr=on}} sa gawing silangan.<ref name="Elleman2014" /> == Pandaigdigang batas == Ang doktrina ng intertemporal na batas ay itinatag matapos ang pasya sa [[Kaso ng Pulo ng Palmas]]. Sa ilalim ng doktrina, sinusuri ang mga karapatan sa ilalim ng kasunduan batay sa mga batas na umiiral noong panahong ginawa ang kasunduan, at hindi noong panahon na naganap ang alitan.<ref>The Evolutionary Interpretation of Treaties, Eirik Bjorgee, Oxford, p. 142 (2014)</ref> "Kung ang anumang pulo sa loob ng mga inilarawang hangganan ay natiyak na pagmamay-ari ng Hapon, Tsina, Gran Britanya (Great Britain), o Holland, ang Estados Unidos ay hindi makakakuha ng wastong titulo batay lamang sa tila pagkakasama nito sa pagsuko ng teritoryo ng Espanya."<ref>{{cite book|url = https://books.google.com/books?id=ZEsTAAAAYAAJ&dq=%22Were+any+island+within+those+described+bounds+ascertained+to+belong+in+fact+to+Japan%22&pg=PA382 | title=Spanish Diplomatic Correspondence and Documents 1896-1900 | last1=Ministerio De Estado | first1=Spain | date=1905 }}</ref><ref>{{cite book|url = https://books.google.com/books?id=k3G5DwAAQBAJ&dq=%22Were+any+island+within+those+described+bounds+ascertained+to+belong+in+fact+to+Japan%22&pg=PT156 | title=The acquisition of territory in international law: With a new introduction by Marcelo G. Kohen | isbn=978-1-5261-1718-2 | last1=Jennings | first1=R. Y. | date=June 2017 | publisher=Manchester University Press }}</ref><ref>{{cite book|chapter= Island of Palmas Case|page=845|title =Report of International Arbitral Awards|publisher =United Nations|year =2006|chapter-url=https://law.justia.com/cases/foreign/international/2-riaa-829.html|access-date=11 August 2024}}</ref> Ang pandaigdigang batas hinggil sa mga pag-aangkin ay nagkakaiba depende kung ang teritoryo ay pinaninirahan. Sa [[Kaso ng Pulo ng Palmas|kaso ng Pulo ng Palmas]] noong 1928, para sa mga pinaninirahang teritoryo, ipinasiya ng hukuman na “bagaman patuloy sa prinsipyo, ang soberanya ay hindi maaaring aktuwal na gamitin sa bawat sandali at sa bawat punto ng isang teritoryo. Ang pagkaantala at kawalan ng pagpapatuloy na naaayon sa pagpapanatili ng karapatan ay kinakailangang nagkakaiba depende kung ang mga sangkot ay mga pinaninirahang rehiyon o mga rehiyong walang naninirahan, o mga rehiyong napalilibutan ng mga teritoryo kung saan walang pagtatalo tungkol sa soberanya, o mga rehiyong maaaring marating, halimbawa, mataas na dagat.”<ref>{{cite book|chapter= Island of Palmas Case|page=840|title =Report of International Arbitral Awards|publisher =United Nations|year =2006|chapter-url=https://law.justia.com/cases/foreign/international/2-riaa-829.html|access-date=11 August 2024 |language=en}}</ref> Para sa mga teritoryong walang naninirahan, ipinasiya sa kaso ng Pulo ng Clipperton noong 1931 na “kung ang isang teritoryo, dahil sa ganap na itong walang naninirahan, ay mula sa unang sandali ng paglitaw roon ng estadong sumasakop ay nasa ganap at hindi pinagtatalunang pagtatapon ng estadong iyon, mula sa sandaling iyon ay dapat ituring na ganap ang pagkuha ng pagmamay-ari, at sa gayon ay kumpleto na ang pananakop. Ang katotohanang hindi isinagawa ng [Pransiya] ang kaniyang awtoridad doon sa isang positibong paraan ay hindi nangangahulugang nawala ang isang pagkuha ng teritoryo na ganap nang naisakatuparan.”<ref>Arbitral Award on the Subject of the Difference Relative to the Sovereignty over Clipperton Island, American Journal of International Law 26, No. 2 (April 1931); 390.</ref> Pinagtibay ang pasyang ito sa kaso ng Silangang Greenland noong 1933.<ref>Legal Status of Eastern Greenland (Norway v. Denmark), Permanent Court of International Justice, 1933, pp. 51-52, PCIJ Series A/B. 53</ref> Sa kaso ng Silangang Greenland sa pagitan ng Norway at Denmark, itinatag ang doktrina ng kritikal na petsa. Ipinasiya ng Permanent Court of International Justice (PCIJ) na ang proklamasyon ng Norway noong Hulyo 10, 1931 na nagsasabing inaangkin nito ang Silangang Greenland ay ang “kritikal na petsa” sa kasong iyon.<ref>Legal Status of Eastern Greenland (Norway v. Denmark), Permanent Court of International Justice, 1933, PCIJ Series A/B. No. 53</ref> Sa ilalim ng prinsipyo ng ''[[Uti possidetis juris|uti possidetis juris]]'', dapat igalang ng lahat ng estado ang mga hangganan ng mga dating kolonya. Itinatag ito matapos ang kaso ng Frontier Dispute sa pagitan ng Burkina Faso at Mali. Ipinasiya ng ICJ na ang ''uti possidetis juris'' ay isang “pangkalahatang prinsipyo na lohikal na nauugnay sa pagkakamit ng kalayaan, saan man ito maganap. Ang malinaw na layunin nito ay pigilan ang kalayaan at katatagan ng mga bagong estado na malagay sa panganib dahil sa mga alitang magkakapatid na dulot ng paghamon sa mga hangganan kasunod ng pag-alis ng namamahalang kapangyarihan… “Ang layunin nito, noong panahong nakamit ng mga dating kolonya ng Espanya sa Amerika ang kanilang kalayaan, ay pigilan ang anumang mga plano ng mga kapangyarihang kolonyal na hindi Amerikano na maaaring maghangad sa mga rehiyong itinalaga ng dating estadong metropolitano sa isang dibisyon o iba pa, ngunit na nanatiling walang naninirahan o hindi pa natutuklasan.”<ref>{{Cite web |title=uti possidetis juris |url=https://www.law.cornell.edu/wex/uti_possidetis_juris |access-date=2024-08-02 |website=LII / Legal Information Institute |language=en}}</ref> Sa pandaigdigang batas, hindi maaaring magtatag ng titulo sa teritoryo ang mga mapa maliban kung kalakip ang mga ito sa isang kasunduan. Bukod dito, ang mga mapang unilateral na ginawa ng isang estado, kahit hindi kalakip ng isang kasunduan, ay maaaring magbigkis sa estadong gumawa nito kung ang mga ito ay “salungat sa interes nito.” Itinatag ito sa kaso ng Delimitation of the Border between the State of Eritrea and Ethiopia noong 2002, at pinagtibay sa arbitrasyon ng Pedra Blanca sa pagitan ng Malaysia at Singapore noong 2008, nang ipasiya ng ICJ: “Nananatiling totoo ang pahayag ng heograpikal ang mapa, lalo na kapag ang estadong naaapektuhan nang salungat ay siya mismo ang gumawa at nagpalaganap nito, kahit laban sa sarili nitong interes.”<ref>Case Concerning Sovereignty over Pedra Blanca/Pulau Batu Puteh, Middle Rocks and South Ledge, Malaysia v.Singapore, ICJ, May 23, 2008.</ref> == Kasaysayan == [[File:Carta_Hydrographica_y_Chorographica_de_las_Yslas_Filipinas_Dedicada_al_Rey_Nuestro_Señor_por_el_Mariscal_d._Campo_D._Fernando_Valdes_Tamon_Cavallº_del_Orden_de_Santiago_de_Govor._Y_Capn.jpg|thumb|Ipinapakita ng [[Mapa ng Velarde|mapa ng Velarde]] noong 1734 ang ''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> ''Lumbay'', ''Los Bajos de Paragua'', pati na rin ang ''[[Borneo|Borney]]''. Ang mapa ay isa sa mga pangunahing ebidensiya sa kaso ng ''[[Pilipinas v. Tsina]]'' sa PCA laban sa tinatawag na nine-dash line na mga pag-aangkin ng Tsina.<ref name=":0">{{Cite web |date=20 September 2019 |title=Ever heard of the 1734 Murillo Velarde map and why it should be renamed? |url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/240646-why-we-should-rename-1734-murillo-velarde-map/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927034721/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/240646-why-we-should-rename-1734-murillo-velarde-map |archive-date=27 September 2019 |access-date=6 May 2020 |work=[[Rappler]]}}</ref>]] [[File:Galit_panacot_lumbay.png|thumb|''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> at ''Lumbay'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1734]] [[File:Galit, Panacot, Lumbay, and Scarborough Shoal.png|thumb|''Galit'', ''Panacot'', ''Lumbay'', at ''Scarborough Shoal'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1794]] [[File:Scarboro_from_Mannevillette.png|thumb|Bajo de Masinloc (''Scarborough Shoal''), kasama ang ''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> at ''Lumbay'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1810, na orihinal na inilathala noong 1771.<ref name=1771map>{{cite web|url=https://www.raremaps.com/gallery/detail/39979/a-chart-of-the-china-sea-inscribed-to-monsr-dapres-de-mann-dapres-de-mannevillette-dalrymple|title=A Chart of the China Sea Inscribed to Monsr. d'Apres de Mannevillette the Ingenious Author of the Neptune Oriental: As a Tribute Due to his Labours for the Benefit of Navigation; and in acknowledgement of his many signal Favours to A. Dalrymple|date=1771|publisher=Alexander Dalrymple}}</ref>]] [[File:Philippine Island - Luzon Island - NARA - 68157141.jpg|thumb|Aerial na tanawin ng Bajo de Masinloc (1938)]] Ang pangalang Ingles ng Bajo de Masinloc (''Scarborough Shoal'') ay hinango mula sa barkong pangkalakal na sibilyan ng Britanya na Scarborough, na sumadsad sa bahura noong Setyembre 12, 1748.<!--{{efn|name=ScarboroughDateAmbiguity}}--> Naniniwala ang Pilipinas na tumutukoy ito sa isa sa tatlong pulo, ang Galit (“galit”), Panacot (panakot, “banta”), at Lumbay (lumbáy, “kalungkutan”), na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa ng Velarde noong 1734,<ref name="auto">{{Cite news|url=https://mb.com.ph/2024/2/9/amplifying-the-true-narrative-of-the-west-philippine-sea|title='Amplifying the true narrative of the West Philippine Sea'|author=Florangel Rosario Braid |date=January 13, 2025|newspaper=Manila Bulletin |language=en}}</ref> kasama ang iba pang mga mapa na naglalarawan sa Bajo de Masinloc, Galit, Panacot, at Lumbay na inilathala sa kaparehong panahon.<ref>{{cite web|url=https://www.raremaps.com/gallery/detail/39979/a-chart-of-the-china-sea-inscribed-to-monsr-dapres-de-mann-dapres-de-mannevillette-dalrymple|title=A Chart of the China Sea Inscribed to Monsr. d'Apres de Mannevillette the Ingenious Author of the Neptune Oriental: As a Tribute Due to his Labours for the Benefit of Navigation; and in acknowledgement of his many signal Favours to A. Dalrymple|publisher=Jean Baptiste Nicholas D. D'Apre de Mannevillette|access-date=12 November 2024|location=Paris|edition=1775 |language=en}}</ref> Ilang bansa ang gumawa ng mga makasaysayang pag-angkin sa paggamit ng Bajo de Masinloc. Noong Abril 1800, pinangalanan itong '''Bahura ng Maroona''' (''Maroona Shoal'') matapos suriin ng ''Santa Lucía'', isang frigatang pandigma ng Espanya sa ilalim ng mga utos ni Almirante [[Alejandro Malaspina|Malaspina]], at ginamit ang pangalang ito sa isang tsart noong 1808, ngunit kalaunan ay pinalitan sa Pilipinas ng pangalang '''''Bajo de Masinglo'''''.<ref name=Bonnet2012>{{cite book|first1 =François-Xavier |last1 = Bonnet |title =Les Notes de l'Irasec n°14 - Irasec's Discussion Papers #14 Geopolitics of Scarborough Shoal |publisher =IRASEC, Bangkok |date=November 2012 |url=https://www.irasec.com/Geopolitics-of-Scarborough-Shoal |archive-url=https://web.archive.org/web/20230130184552/https://www.irasec.com/Geopolitics-of-Scarborough-Shoal|access-date=July 12, 2024 |archive-date=January 30, 2023 |url-status=live|pages=1–42}}</ref>{{rp|8}} Ang pangalang “''Maroona Shoal''” (Bahura ng Maroona) ay ginagamit pa rin kasabay ng ibang pangalan sa mga tsart pangkaragatan sa wikang Ingles noong 1889.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|9}} Noong 1734, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang unang edisyon ng mapa ng Velarde, na nagpapakita ng mga lokasyong kabilang sa teritoryo ng [[Pilipinas]]. Ayon sa Pilipinas, ipinapakita ng mapa ang aktuwal na soberanya sa Bajo de Masinloc (na tinatawag na Panacot sa mapa) at sa [[Kapuluan ng Kalayaan]] (na tinatawag na Los Bajos de Paragua), at ito ang pinakamaagang mapa na nagpapakita ng soberanya sa mga nabanggit na teritoryo.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=UKf8iQ1Vje4 |title=Philippine Island Territories in the West Philippine Sea |date=2024-06-08 |work=Institute for Maritime and Ocean Affairs |access-date=2024-08-02 |via=YouTube}}</ref><ref name="auto"/><ref>{{cite book |last1=Storms |first1=Martijn |last2=Cams |first2=Mario |last3=Demhardt |first3=Imre Josef |last4=Ormeling |first4=Ferjan |title=Mapping Asia: Cartographic Encounters Between East and West: Regional Symposium of the ICA Commission on the History of Cartography, 2017 |date=13 May 2019 |publisher=Springer |isbn=978-3-319-90406-1 |page=92 |url=https://books.google.com/books?id=6VdiDwAAQBAJ&pg=PA92 |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Vitug |first1=Marites Dañguilan |title=Rock Solid: How the Philippines Won Its Maritime Case against China |date=21 November 2018 |publisher=Ateneo de Manila University Press |isbn=978-971-550-887-2 |url=https://books.google.com/books?id=BMZ6DwAAQBAJ&pg=PT95 |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref><ref name="auto1">{{Cite journal |author=Li Xiaocong |script-title=zh:从古地图看黄岩岛的归属 |language=zh |trans-title=Viewing the Ownership of Huangyan Island from Ancient Maps |journal=Journal of Nanjing University (Philosophy, Humanities and Social Sciences) |issue=4 |year=2015 |url=http://www.zggds.pku.edu.cn/004/001/291.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624091547/http://www.zggds.pku.edu.cn/004/001/291.pdf |archive-date=24 June 2016}}</ref> Ang kasalukuyang pangalang Ingles ng mga karang ay pinili ni Kapitan [[Philippe d'Auvergne|Philippe D'Auvergne]], na ang [[Kompanya sa Silangang Indiya]] [[East Indiaman|''East Indiaman'']] [[Scarborough (barkong EIC noong 1740)|''Scarborough'']] ay panandaliang sumadsad sa isa sa mga bato noong Setyembre 12, 1748, bago nagpatuloy sa paglalayag patungong Tsina.<!--{{efn|name=ScarboroughDateAmbiguity}}--> May mga mapa ng [[Dinastiyang Qing]] na batay sa isang akda noong 1767 na nagpapakita ng maraming pulo sa [[Dagat Timog Tsina]]. Ang mga pinakamalalayo ay malapit sa baybayin ng [[Hainan|Pulo ng Hainan]] at sa kalupaan ng Tsina (''Mainland China''), sa halip na sa mga pulo malapit sa Kapuluan ng Kalayaan o Bajo de Masinloc.{{Efn|Dalawang mapa ng Dinastiyang Qing ang nasa Library of Congress ng Estados Unidos. Pareho silang nakatala sa katalogo bilang mga mapa na nilikha mula sa orihinal na akda noong 1767.<ref>{{cite web|publisher=Library of Congress|url=https://www.loc.gov/search/?fa=contributor:huang,+qianren|title= Library of Congress:Search:Contributer Huang, Qianren|access-date=19 July 2024}}</ref>}} Noong 1771, inilathala ni Jean-Baptiste Nicolas Denis d'Après de Mannevillette ang isang mapa ng Dagat Tsina na kinabibilangan ng Bajo de Masinloc, kasama ang tatlong hindi pinangalanang bahura na malapit sa baybayin ng Luzon.<ref name=1771map /> Nagsagawa ang pamahalaang kolonyal ng Espanya ng [[Kapitaniya Heneral ng Pilipinas]] ng unang pagsusuri sa Bajo de Masinloc noong Mayo 4, 1792. Ang pagsusuring ito, na pinamagatang ''Plano de la Navigación'', ay isinagawa ni [[Alejandro Malaspina]] sakay ng barkong Santa Lucía, kasama ang mga Pilipino.<ref>{{Cite web | url=https://www.imoa.ph/imoawebexhibit/Splices/The%20Historical%20Facts%20in%20the%20WPS-page45.pdf | title=1792 Plano de la Navigacion | website=www.imoa.ph | access-date=19 June 2024 | archive-date=29 May 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190529140016/http://www.imoa.ph/imoawebexhibit/Splices/The%20Historical%20Facts%20in%20the%20WPS-page45.pdf | url-status=dead }}</ref> Ipinapakita ng isang tsart na inilathala noong 1794 ang Bajo de Masinloc nang may ilang detalye, kasama ang petsa ng insidente ng pagsadsad, habang ang Galit, Panacot, at Lumbay ay ipinapakita lamang bilang mga putol-putol na balangkas.<ref>{{cite web|url=https://catalogue.nla.gov.au/catalog/4778119|title=A chart of the China Sea, and Philippine Islands, with the Archipelagos of Felicia and Soloo, shewing the whole tract comprized between Canton and Balambangan with the soundings, shoals, rocks, & ca. [cartographic material] / composed from an original drawing communicated by Capt. Robert Carr, and compared with the map of Pedro Murillo de Velarde, engraved at Manilla in 1734, as well as with the surveys of several British navigators |publisher=National Library of Australia|date=1794}}</ref> Noong 1808, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1808, na nagpapakita sa soberanong teritoryo ng Pilipinas, kabilang ang Bajo de Masinloc at Kapuluan ng Kalayaan, na kinilala ng internasyunal na komunidad. Noong 1875, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang mas kumpletong edisyon ng ''Carta General del Archipiélago Filipino'' upang tukuyin ang opisyal na teritoryo ng Pilipinas.<ref name="mb.com.ph">{{Cite web |title='Amplifying the true narrative of the West Philippine Sea' |url=https://mb.com.ph/2024/2/9/amplifying-the-true-narrative-of-the-west-philippine-sea |access-date=2024-08-02 |website=Manila Bulletin |date=9 February 2024 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bondoc |first=Jarius |title=Panatag is proven PH territory; China claims it by bogus history |url=https://www.philstar.com/the-freeman/opinion/2024/03/27/2343536/panatag-proven-ph-territory-china-claims-it-bogus-history |access-date=2024-08-02 |website=Philstar |language=en}}</ref> Matapos ang [[Digmaang Kastila–Amerikano|Digmaang Espanyol-Amerikano]], isinuko ng Espanya noong 1898 ang Pilipinas sa [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] sa pamamagitan ng [[Kasunduan sa Paris (1898)]], na may mga mapa bilang kalakip nito. Malinaw na ipinapakita ng mapa na hindi kabilang sa depinisyon ng teritoryo ng Pilipinas sa kasunduan ang Bajo de Masinloc. Dahil nanatili sa ilalim ng kontrol ng Espanya ang ilang bahagi ng [[Tawi-Tawi]] sapagkat nasa labas ang mga ito ng mga hangganan ng kasunduan. Nagbunsod ito sa paglagda sa [[Kasunduan sa Washington (1900)]], na ayon sa Pilipinas ay naglipat nang retroaktibo ng Bajo de Masinloc, Kapuluan ng Kalayaan, at natitirang bahagi ng Tawi-Tawi sa Estados Unidos bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas. Matapos ang [[Digmaang Kastila–Amerikano|Digmaang Espanyol-Amerikano]], isinuko ng Espanya noong 1898 ang Pilipinas sa [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] sa pamamagitan ng [[Kasunduan sa Paris (1898)]], na may mga mapa bilang kalakip nito. Malinaw na ipinapakita ng mapa na hindi kabilang sa depinisyon ng teritoryo ng Pilipinas sa kasunduan ang Bajo de Masinloc. Dahil nanatili sa ilalim ng kontrol ng Espanya ang ilang bahagi ng [[Tawi-Tawi]] sapagkat nasa labas ang mga ito ng mga hangganan ng kasunduan. Nagbunsod ito sa paglagda sa [[Kasunduan sa Washington (1900)]], na ayon sa Pilipinas ay naglipat nang retroaktibo ng Bajo de Masinloc, Kapuluan ng Kalayaan, at natitirang bahagi ng Tawi-Tawi sa Estados Unidos bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas. Naniniwala ang mga manunuri na ang Kasunduan sa Washington (1900) ay tumukoy lamang sa mga pulo ng Sibutu at Cagayan de Sulu, gayundin sa Bajo de Masinloc.<ref name="mb.com.ph"/> Sa kaso ng Islas Palmas, muling iginiit ng Estados Unidos, bilang kinatawan ng teritoryo ng Pilipinas, sa isang ''memorandum'' na ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1875 ay “kapwa opisyal na mapa ng Amerika at opisyal na mapa ng Espanya” ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{cite news |last=Mateo |first=Janvic |date=September 3, 2024 |title=DND gets copy of 1875 map of Philippines |url=https://www.philstar.com/headlines/2024/09/03/2382494/dnd-gets-copy-1875-map-philippines |work=The Philippine Star |access-date=August 6, 2026}}</ref> Ayon sa Pilipinas, nag-oobliga ito sa Estados Unidos na kilalanin ang Bajo de Masinloc at Kapuluan ng Kalayaan bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{Cite web |last=Bondoc |first=Jarius |title=Carpio debunks China lie about owning Spratlys |url=https://www.philstar.com/opinion/2023/10/18/2304571/carpio-debunks-china-lie-about-owning-spratlys |access-date=2024-08-02 |website=Philstar |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=de la Vega |first=Chito |date=2023-11-11 |title=Analysis: The most complicated dispute in the world |url=https://www.rappler.com/voices/thought-leaders/analysis-the-most-complicated-dispute-in-the-world/ |access-date=2024-08-02 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> Mula 1899 hanggang 1902, muling inilathala at muling inilabas ng Kagawaran ng Digmaan ng Estados Unidos sa teritoryo ng Pilipinas nang apat na beses ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1875, na may mga na-update na katangian tulad ng mga linya ng telegrapo ng militar at kable, mga linya ng [[Eastern Cable Company]], at mga hangganan ng mga kagawaran ng militar. Ayon sa Pilipinas, isinama sa mga mapa ang Bajo de Masinloc bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{Cite web |title=1901 U.S. War Department Map of the Philippines |url=https://www.geographicus.com/P/AntiqueMap/ArchipielagoFilipino-wardept-1901 |access-date=2024-08-02 |website=Geographicus Rare Antique Maps |language=en}}</ref> Noong 1909, pinangunahan ng Tsina sa ilalim ng Dinastiyang Qing ang isang ekspedisyon sa Kapuluang Paracel, at sa unang pagkakataon ay pormal na ipinahayag ang pag-angkin nito sa mga ito.<ref name=Tonnesson2006>{{cite journal|first1 =Stein|last1 =Tonnesson|via =International Peace Research Institute, Oslo|url =https://www.scribd.com/doc/56468/The-South-China-Sea-in-the-Age-of-European-Decline |title =The South China Sea in the Age of European Decline|archive-url =https://web.archive.org/web/20160305181104/https://www.scribd.com/doc/56468/The-South-China-Sea-in-the-Age-of-European-Decline|archive-date= 2016-03-05 |pages= 1–41|journal= Modern Asian Studies|publisher=Cambridge University Press, United Kingdom|year =2006|access-date= 2009-04-13|doi =10.1017/S0026749X06001727|volume =40|issue =1|url-access =subscription}}</ref>{{rp|p=8}}<ref>{{cite web|url=https://cimsec.org/chinas-claim-spratly-islands-just-mistake/|title=China's Claim to the Spratly Islands is Just a Mistake|author=Bill Hayton|publisher=CIMSEC|date=May 16, 2018|quote=In the end, the Chinese government decided that it could not prove a claim to the Spratlys}}</ref> Ang pandaigdigang paglilitis hinggil sa pagsagip na nagresulta sa pagkawasak ng barkong Suweko na ''Nippon'' noong Mayo 8, 1913, sa Bajo de Masinloc ay dininig at kinilala ng mga umaangkin sa Pilipinas.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|p=9}} Noong dekada 1930, ang [[Republika ng Tsina (1912–1949)|Republika ng Tsina]] at ang [[Pamahalaang Insular ng Kapuluang Pilipinas]], nang hindi alam ginagawa ng isa't isa, ay nagsagawa ng mga hakbang ng pag-angkin sa Bajo de Masinloc.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|p=4}} Noong Abril 1935, naglathala ang Tsina ng isang mapa na kasama ang Bajo de Masinloc sa bilang bahagi ng teritoryo nito.<ref name="Bonnet2012" />{{rp|p=15}} Noong 1935, pinasinayaan ang [[Komonwelt ng Pilipinas]] sa ilalim ng [[Saligang Batas ng Pilipinas|Konstitusyon ng Pilipinas ng 1935]], na muling nagpatibay sa mga pag-aangkin ng Pilipinas sa teritoryo alinsunod sa Kasunduan sa Paris ng 1898, Kasunduan sa Washington ng 1900, at Kasunduan ng Estados Unidos–Reyno Unido ng 1930.<ref>{{Cite web | url=https://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/the-1935-constitution/ | title=The 1935 Constitution | website=www.officialgazette.gov.ph}}</ref><!--tala para sa mga editors—ang mga sumunod na konstitusyon ng Pilipinas noong 1971 at 1986 ay hindi direktang bumabanggit sa mga kasunduang ito; tingnan ang https://link.springer.com/article/10.1007/s12180-009-0003-5--> Noong 1938, hiniling ng Komonwelt ng Pilipinas sa [[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]] na tukuyin ang pagmamay-ari ng Bajo de Masinloc, ngunit walang dokumentaryong ebidensiya ng isang opisyal na pag-angkin ng Pilipinas sa Bajo de Masinloc.<ref>{{cite book |last1=Scheiber |first1=Harry N. |url=https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ |title=Science, Technology, and New Challenges to Ocean Law |last2=Kraska |first2=James |last3=Kwon |first3=Moon-Sang |date=24 July 2015 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-29961-0 |pages=[https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ&pg=PA405 405]-[https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ&pg=PA406 406] |language=en |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref> Noong 1943, inilathala ng Tsina ang ''"China Handbook (1937–1943)"'' noong [[Ikalawang Digmaang Sino-Hapones]], na nagsasaad na ang pinakatimog na punto ng bansa ay ang “Pulo ng Triton ng Kapuluang Paracel.” ("Triton Island of the Paracel Group")<ref>China Handbook (1937-1943). The Chinese Ministry of Information.</ref> Noong 1947, binago ng Tsina ang nilalaman nito at sa unang pagkakataon sa kasaysayan, inangkin ang Kapuluan ng Kalayaan bilang pinakatimog na teritoryo nito. Sa ''China Handbook'' noong 1947, partikular na kinilala ng Tsina na pinagtatalunan ang pagmamay-ari sa Kapuluan ng Kalayaan sa pagitan ng Tsina, Pilipinas, at [[Indotsinang Pranses]].{{efn|Ang orihinal na sanggunian para sa pahayag na ito ay <ref>China Handbook (1947). The Chinese Ministry of Information.</ref> Posibleng ang aktuwal na sanggunian ay *China Handbook 1937–1945, New Edition with 1946 Supplement*. Ipinagsama-sama ng Chinese Ministry of Information. New York: Macmillan Co.; 1947. Pp. xvi, 844. <!---nakatalâ sa Cambridge Core: paghahanap sa "China Handbook 1947"--->}} Nagsagawa ang pamahalaan ng Pilipinas ng isang oseanograpikong pagsisiyasat noong 1957, at noong 1965, itinaas ang watawat ng Pilipinas sa bahura.<ref>{{cite book |last=Rosen |first=Mark E. |title=Philippine Claims in the South China Sea: A Legal Analysis |date=August 2014 |publisher=[[CNA (nonprofit)|CNA]] |pages=25–26 |url=https://www.cna.org/cna_files/pdf/iop-2014-u-008435.pdf |access-date=12 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161209173557/https://www.cna.org/CNA_files/PDF/IOP-2014-U-008435.pdf |archive-date=9 December 2016 |language=en}}</ref> Sa isang artikulo noong Pebrero 18, 1980, kinumpirma ng ''[[Beijing Review]]'' na nagtayo ang astronomong si [[Guo Shoujing]] ng isang obserbatoryo sa Kapuluang Paracel, at hindi sa Bajo de Masinloc.<ref>{{Cite journal | title=China's Indisputable Sovereignty Over the Xisha and Nansha Islands | journal=Beijing Review | issue=7 | date=18 February 1980 | url=https://s3.documentcloud.org/documents/3009524/China-S-Indisputable-Sovereignty-Over-the-Xisha.pdf |language=en}}</ref> Nang magtayo ang [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] ng mga pasilidad sa [[Bahura ng Panganiban]] sa loob ng Eksklusibong Sonang Ekonomiko ng Pilipinas noong 1995, itinulak ng Tagapayo sa Pambansang Seguridad na si [[Jose T. Almonte]] ang pagtatayo ng isang [[parola]] sa Bajo de Masinloc upang patatagin ang pag-aangkin ng Pilipinas. Ang ilang bahagi ng parola ay naunang ginawa sa kalupaan ng Pilipinas, ngunit ayon kay Almonte, nahinto ang proyekto dahil sa mga panloob na kadahilanang pampolitika at upang maiwasang makagalit ang Tsina.<ref name="NPR 20 May 2016">{{cite news |last=Sullivan |first=Michael |title=Could A Lighthouse Have Prevented South China Sea's Latest Flashpoint? |url=https://www.npr.org/2016/05/20/478804541/unfished-lighthouse-leaves-the-philippines-feeling-vulnerable |access-date=9 June 2021 |work=NPR.org |date=20 May 2016 |language=en}}</ref> === Pag-kontrol ng Tsina sa Bajo de Masinloc === Ang ugnayan ng Tsina at Pilipinas sa Bajo de Masinloc ay umunlad sa paglipas ng panahon sa pamamagitan ng ilang yugto. Ang bawat yugto ay hinubog ng mga estratehiyang diplomatiko, panloob na politika, at mga pagbabago sa kakayahang pandagat. Bago ang komprontasyon noong 2012, karaniwang nangingisda ang mga mangingisdang Pilipino at Tsino sa paligid ng bahura nang kaunti lamang ang pakikialam mula sa alinmang pamahalaan. Pinanatili ng dalawang estado ang kani-kanilang mga pag-aangkin sa teritoryo, ngunit impormal ang pang-araw-araw na mga gawain, at hindi pambihira ang mga kooperatibong ugnayan sa kabila ng mga umiiral na tensiyon.<ref name="auto2">{{Cite journal |last=Bautista |first=Lowell B. |date=2013-09-30 |title=The Philippine Claim to Bajo de Masinloc in the Context of the South China Sea Dispute |url=http://journal.yiil.org/home/archives_v6n2_08 |journal=Journal of East Asia and International Law |language=en |volume=6 |issue=2 |doi=10.14330/jeail.2013.6.2.08 |issn=1976-9229|doi-access=free}}</ref> Nagsimulang magbago ang relatibong kapanatagan nito noong huling bahagi ng dekada 2000, nang isagawa ng magkabilang panig ang pagpapalawak ng pagpapatrolya sa dagat upang protektahan ang mga pangisdaan at ipatupad ang pamamahala sa mga yamang-dagat sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas o sa Dagat Timog Tsina. Pinaigting ng Pilipinas ang pagmamanman sa lugar bilang tugon sa labis na pangingisda at presensiya ng mga dayuhang trawler, na binibigyang-diin ang pagpapatupad ng mga lokal na batas sa loob ng inaangkin nitong Eksklusibong Sonang Ekonomiko.<ref>{{Cite web |author=MARK MERUEÑAS |date=2011-08-16 |title=Supreme Court upholds PHL 2009 Baselines Law |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/229617/supreme-court-upholds-phl-2009-baselines-law/story/ |access-date=2025-12-08 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> Pinaigting ng Tsina ang pagmamanman sa mga itinuturing nitong pangisdaan, at nagtalaga ng mga pananagutan sa iba't ibang ahensiya para sa pagmamanman sa dagat, pangisdaan, at pagpapatupad ng batas.<ref>{{Cite web |last=Mastro |first=Oriana Skylar |title=Military Confrontation in the South China Sea |url=https://www.cfr.org/report/military-confrontation-south-china-sea |access-date=2025-12-08 |website=Council on Foreign Relations |date=20 May 2020 |language=en}}</ref> Ang mga institusyonalisasyong ito ay nagdulot ng mas madalas na mga opisyal na pagtatagpo sa dagat, na naglatag ng daan para sa mga sumunod na alitan.<ref>{{Cite journal |last1=Montiel |first1=Cristina J. |last2=Dela Paz |first2=Erwine |date=2020-05-26 |title=Constructing politicized national identities: identity positioning by US, China, and Philippine opinion editorials on the Scarborough Shoal conflict |url=https://doi.org/10.1080/14608944.2019.1634031 |journal=National Identities |volume=22 |issue=3 |pages=225–244 |doi=10.1080/14608944.2019.1634031 |bibcode=2020NatId..22..225M |issn=1460-8944|url-access=subscription |language=en}}</ref> Matapos makamit ng Tsina ang epektibong kontrol sa pagpasok sa lugar noong 2012, naging mas istrukturado ang mga interaksiyon. Nagsagawa ang mga awtoridad ng Tsina ng regular na pagpapatrolya malapit sa bunganga ng look upang subaybayan ang mga paparating na sasakyang-dagat, na inilalarawan nila bilang mga karaniwang tungkuling pampangasiwaan. Iginiit ng Pilipinas na nililimitahan ng mga hakbanging ito ang pagpapatupad nito ng batas at mga gawaing pangkapaligiran, at idokumento nito ang mga insidente kung saan hindi nakapasok sa bahura ang mga pangkat ng pananaliksik at mga yunit ng Tanod Baybayin, na nag-udyok sa mga diplomatikong protesta. Ang mga unang pagsisikap na diplomatiko na naglalayong isaayos ang mga tensiyon ay nagbunga ng limitadong resulta. Sinikap ng mga nagtatrabahong pangkat na maiwasan ang hindi pagkakaunawaan at magtatag ng mga hakbang sa pagbuo ng tiwala, tulad ng pag-iwas sa hindi sinasadyang banggaan at pag-uugnay ng mga iskedyul ng pagpapatrolya. Gayunman, dahil sa mga hindi pagkakasundo hinggil sa hurisdiksiyon at paggigiit ng Tsina na naaayon sa batas ang presensiya nito, nanatiling higit na simboliko ang mga pagsisikap nito.<ref>{{Cite journal |last1=Pagulong |first1=Charmie Joy |last2=Serafica |first2=Gladys G. |date=2016 |title=Philippine Media's Coverage of International Maritime Conflict as Seen Through the Scarborough Shoal Standoff |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/aspp.12280 |journal=Asian Politics & Policy |language=en |volume=8 |issue=4 |pages=635–641 |doi=10.1111/aspp.12280 |issn=1943-0787|url-access=subscription }}</ref> Nakaimpluwensiya rin sa mga ugnayan ang mga usaping pang-ekonomiya at kabuhayan. Ang Bajo de Masinloc ay mahalagang pinagkukunan ng kita para sa mga pamayanang baybayin sa Pilipinas, kabilang ang Zambales at Pangasinan. Matapos ang 2012, ang paghihigpit sa pagpasok sa lugar ay nagdulot ng pagbabago-bago sa dami ng huling isda sa mga lokal na pangisdaan, na nagtulak sa mga mangingisdang Pilipino na maglayag nang mas malayo sa pampang nang mas magastos at mas panganib. Ipinangatwiran ng Tsina na naglalayong pangalagaan ng mga regulasyon nito ang mga yamang-dagat, samantalang iginiit ng Pilipinas na nilalabag ng mga ito nang unilateral ang mga karapatan ng mga mangingisda nito.<ref name="auto2"/> Ang mga pagbabago sa patakarang panlabas ng Pilipinas ay nakaimpluwensiya sa tono ng pakikipag-ugnayang bilateral. Nagpalipat-lipat ang Maynila sa pagitan ng pasibong diplomasya, mga lihim na negosasyon, at mga panukala para sa pagbabahagi ng mga yamang-dagat, kasabay ng mga hakbang sa pagpapanatili ng kalinawan at pakikipag-ugnayan sa mga internasyunal na kasosyo.<ref>{{Cite news |date=2016-07-12 |title=South China Sea: Tribunal backs case against China brought by Philippines |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-36771749 |access-date=2025-12-08 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> Iginiit ng Tsina na ang pakikialam ng mga panlabas na panig ay nagpapakomplikado sa usaping itinuturing nitong usaping bilateral, samantalang itinuring ng Pilipinas na mahalaga ang internasyunal na suporta upang mapanatili ang mga karapatang pandagat nito.<ref>{{Cite web |title=South China Sea Arbitration Ruling: What Happened and What's Next? |url=https://www.uscc.gov/research/south-china-sea-arbitration-ruling-what-happened-and-whats-next |access-date=2025-12-08 |website=USCC |language=en}}</ref> == Talababa == {{Notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga kawing panlabas== *[http://google.com/search?q=cache:5JHbkWVJCGsJ:www.vic-info.org/RegionsTop.nsf/81e4712fc4dc16ef8a25699f00062d91/bf966118eea663690a256c23006c0c90/%24FILE/Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate%2B9-2-02web.doc+Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate&hl=en&gl=us&ct=clnk&cd=1&client=firefox-a Isang VirtualInformationCenter na naglalaman ng marami pang sanggunian]{{dead link|date=April 2012|url=http://google.com/search?q=cache:5JHbkWVJCGsJ:www.vic-info.org/RegionsTop.nsf/81e4712fc4dc16ef8a25699f00062d91/bf966118eea663690a256c23006c0c90/%24FILE/Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate%2B9-2-02web.doc+Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate&hl=en&gl=us&ct=clnk&cd=1&client=firefox-a}} *[http://www.lib.utexas.edu/maps/middle_east_and_asia/schina_sea_88.jpg Mapa ng Dagat Kanlurang Pilipinas na ipinapakita ang Buhanginan ng Panatag] *[http://maps.google.com/maps/ms?hl=en&t=k&ie=UTF8&msa=0&msid=112047810770307867127.0004460b96d655257cc9c&ll=18.271086,117.641602&spn=9.255025,20.566406&z=6 Ipinapakita ng Google Map ang posisyon ng Buhanginan ng Panatag sa Pilipinas at Tsina] *[http://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf Scarborough Shoal, a new Sino-Philippine conflict] (isang artikulo) *[https://web.archive.org/web/20071209174605/http://www.panoramio.com/photo/5875571 Isang marker ng Tsino na inilagay sa Buhanginan ng Panatag](itinago mula sa noong 2011-05-19) *[https://web.archive.org/web/20120621044715/http://www.panoramio.com/photo/54687130 Isang batong marker ng "South China Sea Scientific Expedition" na inilagay ng [[State Bureau of Surveying]], [[National Earthquake Bureau]] at [[National Bureau of Oceanography]] ng Tsina] *[http://pic.news.sohu.com/group-274150.shtml Mga larawan na nagpapakita ng pagaagawan sa pagitan ng Tsina at Pilipinas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120421055923/http://pic.news.sohu.com/group-274150.shtml |date=2012-04-21 }}<br> [[Kaurian:Mga pulo]] [[Kategorya:Mga pulo ng Dagat Timog Tsina]] [[Kategorya:Mga pulo ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Tsina]] {{Philippines political divisions}} 6uzjagaavhjwmqrjbx87k16uy0cjh2l 2220593 2220592 2026-08-16T06:04:49Z KyutKoTalaga 152379 2220593 wikitext text/x-wiki {{Infobox Disputed Islands | plural = | name = Buhanginan ng Panatag | image name = Scarborough Shoal Landsat.jpg | image caption = Larawan ng Buhanginan ng Panatag mula sa NASA | image size = 250px | locator map = | map-custom = | native name = | native name link = | other_names = '''Scarborough Shoal'''<br/>'''Bajo de Masinloc'''<br/>'''Pulo ng Huang​yan'''​<br/>'''Minzhu Jiao'''<br/> | location = [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]] | coordinates = {{coord|15|11|N|117|46|E|name=Scarborough Shoal}} | archipelago = {{convert|150|km2|mi2}} | total islands = | major islands = | area = | length = | width = | coastline = | highest mount = Timog Bato o ''South Rock'' | elevation = {{convert|3|m|ft}} | country = Tsina | country admin divisions title = [[Probinsiya]] | country admin divisions = [[Hainan]] | country admin divisions title 1 = Prepektura | country admin divisions 1 = [[Sansha]] | country admin divisions title 2 = Distrito | country admin divisions 2 = [[Xisha]] | country claim = Pilipinas | country claim divisions title = [[Lalawigan sa Pilipinas|Lalawigan]] | country claim divisions = [[Zambales]] | country 1 claim = Taiwan | population = wala | population as of = | density = | ethnic groups = | additional info = | website = |country claim divisions title 1=[[Munisipalidad|Munisipyo]]|country claim divisions 1=[[Masinloc]]|country 1 claim divisions title=[[Munisipalidad|Munisipyo]]|country 1 claim divisions=[[Kaohsiung]]|country 1 claim leader name=[[Cijin]]|country 1 leader title=Distrito}} Ang '''Bajo de Masinloc'''<ref>{{Cite web |date=18 Abril 2012 |title=Philippine position on Bajo de Masinloc (Scarborough Shoal) and the waters within its vicinity |url=https://www.officialgazette.gov.ph/2012/04/18/philippine-position-on-bajo-de-masinloc-and-the-waters-within-its-vicinity/ |access-date=6 Marso 2023 |website=[[Official Gazette of the Republic of the Philippines]] |publisher=[[Department of Foreign Affairs (Philippines)|Department of Foreign Affairs]] |quote=Ang pangalan Bajo de Masinloc (isinalin bilang “sa baba ng Masinloc”) ay nagkikilala sa buhanginan bilang isang partikular na subdibisyong pampolitika ng Pilipinong lalawigan ng Zambales, kilala bilang Masinloc. (Isinalin mula sa Ingles)}}</ref><ref name="RA9522">{{Cite web |date=12 Marso 2019 |title=Republic Act No. 9522 |trans-title=Batas Republika Blg. 9522 |url=http://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/23187 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607150940/http://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/23187 |archive-date=7 Hunyo 2019 |access-date=7 Hunyo 2019 |website=Philippine Supreme Court E-Library |publisher=[[Supreme Court of the Philippines]] |language=en}}</ref>, '''Buhanginan ng Panatag'''<ref name="zou1999">{{Cite journal |last=Zou |first=Keyuan |year=1999 |title=Scarborough Reef: a new flashpoint in Sino-Philippine relations? |trans-title=Bahura ng Scarborough: isang bagong flashpoint sa ugnayang Tsino-Pilipino? |url=https://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf |url-status=live |journal=IBRU Boundary & Security Bulletin, University of Durham |language=en |volume=7 |issue=2 |pages=11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130810071203/http://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf |archive-date=10 Agosto 2013 |access-date=15 Pebrero 2014}}</ref> o '''Kulumpol ng Panatag''' ({{lang-en|Scarborough Shoal}}; {{lang-zh|黃岩島}}, {{transliteration|zh|Huáng Yán Dǎo}}, {{literal translation|pulo ng dilaw na bato}}<ref>{{Cite news |last=Aning |first=Jerome |date=5 Mayo 2012 |title=PH plane flies over Panatag Shoal |language=en |trans-title=Eroplanong PH, lumipad sa ibabaw ng Buhanginan ng Panatag |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=http://newsinfo.inquirer.net/187721/ph-plane-flies-over-panatag-shoal |url-status=live |access-date=15 Pebrero 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140226042902/http://newsinfo.inquirer.net/187721/ph-plane-flies-over-panatag-shoal |archive-date=26 Pebrero 2014}}</ref> o {{lang|zh|民主礁}}, {{transliteration|zh|Mínzhǔ Jiāo}}, {{literal translation|bahura ng demokrasya}}) ay dalawang eskolyo (bato{{efn|Kadalasang kinokonsiderang mga bato dahil balewala ang lawak ng isang eskolyo tuwing malaki ang tubig{{cn|date=October 2023}}}}) na matatagpuan sa gitna ng Pampang ng Macclesfield sa kanluran at [[Luzon]] sa silangan. {{convert|119|nmi|km|order=flip}} ang layo ng Luzon, at ito ang pinakamalapit na kalupaan.<ref name="Elleman2014">{{Cite book |last1=Elleman |first1=Bruce |url=https://books.google.com/books?id=xK7gBQAAQBAJ&pg=PT277 |title=Beijing's Power and China's Borders: Twenty Neighbors in Asia |last2=Kotkin |first2=Stephen |last3=Schofield |first3=Clive |date=18 Disyembre 2014 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-51564-7 |language=en |trans-title=Kapangyarihan ng Beijing at Mga Hangganan ng Tsina: Dalawampung Kapitbahay sa Asya |access-date=12 Mayo 2021}}</ref> Pinag-aagawan ang karang ng [[Pilipinas|Republika ng Pilipinas]] batay sa Mapang Velarde ng 1734, habang inaangkin ito ng [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] at ng [[Taiwan|Republika ng Tsina (Taiwan)]] sa pamamagitan ng pinagtatalunang<ref name="Inquirer 2016-07-12">{{Cite news |last=Matikas Santos |date=12 Hulyo 2016 |title=China's 'nine-dash line, historic rights' invalid–tribunal |language=en |trans-title=Walang bisa ang 'siyam na gatlang na guhit, makasaysayang karapatan' ng Tsina–hukuman |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |url-status=live |access-date=23 Mayo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713162148/http://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |archive-date=13 Hulyo 2016}}</ref> ''nine-dash line'' o [[siyam na gatlang na guhit]] (tinatawag na labing-isang gatlang na guhit ng Taiwan, na kinabibilangan ng mga katubigan sa Golpo ng Tonkin<ref>{{Cite book |last=Shicun Wu |url=https://books.google.com/books?id=zc5ZAgAAQBAJ |title=Solving Disputes for Regional Cooperation and Development in the South China Sea: A Chinese Perspective |publisher=Elsevier Science |year=2013 |isbn=978-1-78063-355-8 |page=[https://books.google.com/books?id=zc5ZAgAAQBAJ&pg=PA79 79] |language=en |trans-title=Paglutas ng Alitan para sa Rehiyonal na Kooperasyon at Pag-unlad sa Dagat Timog Tsina: Isang Tsinong Pananaw}}</ref>). Mula ng alitan noong 2012, ang karang ay nasa ''de facto'' na kontrol ng Tsina, na may patuloy na presensiya ng ''China Coast Guard'' o Tanod Baybayin ng Tsina na kumokontrol sa pagpasok sa bungad ng [[danaw]]; walang permanenteng istruktura ang naitayo sa lugar na ito.<ref name="AMTI">{{cite web |title=Scarborough Shoal |url=https://amti.csis.org/scarborough-shoal/ |access-date=21 September 2025 |website=Asia Maritime Transparency Initiative (CSIS)}}</ref> Noong 2013, nagsimula ang Pilipinas ng arbitrasyon laban sa Tsina sa ilalim ng ''[[Kumbensiyon ukol sa Batas ng Dagat ng Mga Nagkakaisang Bansa|United Nations Convention on the Law of the Sea]]'' o UNCLOS. Noong 2016, nagpasiya ang hukumang arbitral na ang mga pag-aangkin ng Tsina ng makasaysayang mga karapatan sa loob ng ''nine-dash line'' ([[siyam na gatlang na guhit]]) ay walang bisa sa ilalim ng batas, ipinasiya na ang Bajo de Masinloc ay isang ''bato'' sa ilalim ng [[Kumbensiyon ukol sa Batas ng Dagat ng Mga Nagkakaisang Bansa|Artikulo 121(3)]] (na hindi lumilikha ng eksklusibong sonang ekonomiko), at kinilala ang tradisyonal na mga karapatan sa pangingisda ng kapuwa mga Pilipino at Tsinong maliliit na mangingisda; hindi ito nagpasiya hinggil sa usapin ng soberanya.<ref name="Inquirer 2016-07-122">{{Cite news |author=Matikas Santos |date=12 July 2016 |title=China's 'nine-dash line, historic rights' invalid–tribunal |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |url-status=live |access-date=23 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713162148/http://globalnation.inquirer.net/140985/chinas-nine-dash-line-historic-rights-are-invalid-tribunal |archive-date=13 July 2016}}</ref><ref name="PCApress">{{Cite press release|title=Press Release—The South China Sea Arbitration|date=12 July 2016|publisher=[[Permanent Court of Arbitration]]|url=https://docs.pca-cpa.org/2016/07/PH-CN-20160712-Press-Release-No-11-English.pdf|access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="PCAaward">{{cite web |date=12 July 2016 |title=Award in the Matter of the South China Sea Arbitration |url=https://docs.pca-cpa.org/2016/07/PH-CN-20160712-Award.pdf |access-date=21 September 2025 |website=PCA}}</ref> Matatagpuan ang karang may humigit-kumulang 370 kilometro (200 nmi) mula sa Luzon at inilalarawan ng Pilipinas bilang nasa loob ng eksklusibong sonang ekonomiko nito, isang paglalarawang tinututulan ng Tsina, na nag-aangking may soberanya sa katangian at sa mga karatig-tubigan nito. Mula noong 2023, nakaranas ang karang ng mga insidente ng lumulutang na harang at paulit-ulit na mga komprontasyon gamit ang water cannon; noong Setyembre 2025, inanunsyo ng Tsina ang '''Huangyan Island National Nature Reserve''' (Pambansang Laanang Kalikasan ng Pulo ng Huangyan), na nagbunsod ng mga protesta mula sa Pilipinas.<ref name="ReutersBarrier2023">{{cite news |date=25 September 2023 |title=Philippines removes Chinese barrier at disputed shoal in 'special operation' |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/philippines-remove-barrier-placed-by-china-south-china-sea-national-security-2023-09-25/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersFeb2024">{{cite news |date=26 February 2024 |title=Satellite images reveal floating barrier at mouth of disputed atoll in South China Sea |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/satellite-images-reveal-floating-barrier-mouth-disputed-atoll-south-china-sea-2024-02-26/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersWater2025">{{cite news |date=16 September 2025 |title=China fires water cannon at Philippine ships near Scarborough Shoal |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/china/china-fires-water-cannon-philippine-ships-south-china-sea-2025-09-16/ |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="APbarrier2023">{{cite news |date=25 September 2023 |title=Philippine coast guard says it removed barrier placed by China's coast guard in disputed shoal |work=AP News |url=https://apnews.com/article/68163cbe8c5b3ad7844dfecad71bce9c |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="ReutersWhat2025">{{cite news |date=11 September 2025 |title=What is the Scarborough Shoal and what is China planning there? |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/what-is-scarborough-shoal-what-is-china-planning-there-2025-09-11/ |access-date=21 September 2025}}</ref> Madalas na pinag-uusapan ang katayuan ng karang kasama ng ibang alitan sa teritoryo sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas tulad ng mga alitan tungkol sa [[Kapuluan ng Kalayaan]], at ang ''standoff'' sa Buhanginan ng Panatag noong 2012. Sinimulan ang 2012 na ''standoff'' ng Pilipinas sa paggamit ng mga barkong pandigma laban sa mga barkong pangisda ng mga Tsino na nakibahagi sa ilegal na pangingisda, na sinundan ng ''standoff'' sa mga barko ng Chinese Marine Surveillance, kaya nasakop ang pook ng mga hukbong pandagat ng Tsina.<ref>{{Cite news |date=9 May 2012 |title=Scarborough shoal standoff: A timeline |language=en |trans-title=Standoff sa buhanginan ng Panatag: Isang timeline |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://globalnation.inquirer.net/36003/scarborough-shoal-standoff-a-historicaltimeline |url-status=live |access-date=23 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423184902/https://globalnation.inquirer.net/36003/scarborough-shoal-standoff-a-historicaltimeline |archive-date=23 April 2020}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 Hunyo 2019 |title=TIMELINE: Skirmishes, standoffs, harassment in West Philippine Sea |trans-title=TIMELINE: Mga labanan, standoff, panliligalig sa Dagat Kanlurang Pilipinas |url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/232906-timeline-skirmishes-standoffs-harassment-west-philippine-sea |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221142940/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/232906-timeline-skirmishes-standoffs-harassment-west-philippine-sea |archive-date=21 Pebrero 2020 |access-date=23 Mayo 2020 |work=[[Rappler]] |language=en}}</ref> == Heograpiya == Ang Bajo de Masinloc ay bumubuo ng isang hugis-tatsulok na hanay ng mga bahura at bato na may perimetro na {{convert|46|km|mi|0|abbr=on}}. Sinasaklaw nito ang lawak na {{convert|150|km2|sqmi|0|abbr=on}}, kabilang ang isang panloob na danaw. Ang pinakamataas na bahagi ng karang, ang South Rock, ay may taas na {{convert|1.8|m|ftin|abbr=on}} sa ibabaw ng antas ng dagat kapag [[mataas ng tubig]]. Ang pinakamataas na bahagi ng karang, ang Timog Bato (''South Rock''), ay may taas na {{convert|1.8|m|ftin|abbr=on}} sa ibabaw ng antas ng dagat kapag mataas ang tubig. Sa hilaga ng Timog Bato ay may isang [[kanal (heograpiya)|kanal]], na may lapad na humigit-kumulang {{convert|370|m|ft|0|abbr=on}} at lalim na {{convert|9|-|11|m|ft|abbr=on}}, na nagsisilbing daanan patungo sa danaw. Napapalibutan ang danaw ng ilan pang mga batong korales, na bumubuo ng isang malaking karang.<ref name="zou1999" /> Matatagpuan ang karang nang humigit-kumulang {{convert|123|mi|km|abbr=on|order=flip}} sa kanluran ng [[Look ng Subic]]. Ang {{convert|5000|-|6000|m|adj=on|abbr=on}} lalim na [[Bambang ng Maynila]] (''Manila Trench'') ay matatagpuan sa pagitan ng karang at Luzon sa silangan. Ang pinakamalapit na kalupaan ay nasa [[Palauig|Palauig, Zambales]], sa Luzon, na matatagpuan {{convert|220|km|nmi|abbr=on}} sa gawing silangan.<ref name="Elleman2014" /> == Pandaigdigang batas == Ang doktrina ng intertemporal na batas ay itinatag matapos ang pasya sa [[Kaso ng Pulo ng Palmas]]. Sa ilalim ng doktrina, sinusuri ang mga karapatan sa ilalim ng kasunduan batay sa mga batas na umiiral noong panahong ginawa ang kasunduan, at hindi noong panahon na naganap ang alitan.<ref>The Evolutionary Interpretation of Treaties, Eirik Bjorgee, Oxford, p. 142 (2014)</ref> "Kung ang anumang pulo sa loob ng mga inilarawang hangganan ay natiyak na pagmamay-ari ng Hapon, Tsina, Gran Britanya (Great Britain), o Holland, ang Estados Unidos ay hindi makakakuha ng wastong titulo batay lamang sa tila pagkakasama nito sa pagsuko ng teritoryo ng Espanya."<ref>{{cite book|url = https://books.google.com/books?id=ZEsTAAAAYAAJ&dq=%22Were+any+island+within+those+described+bounds+ascertained+to+belong+in+fact+to+Japan%22&pg=PA382 | title=Spanish Diplomatic Correspondence and Documents 1896-1900 | last1=Ministerio De Estado | first1=Spain | date=1905 }}</ref><ref>{{cite book|url = https://books.google.com/books?id=k3G5DwAAQBAJ&dq=%22Were+any+island+within+those+described+bounds+ascertained+to+belong+in+fact+to+Japan%22&pg=PT156 | title=The acquisition of territory in international law: With a new introduction by Marcelo G. Kohen | isbn=978-1-5261-1718-2 | last1=Jennings | first1=R. Y. | date=June 2017 | publisher=Manchester University Press }}</ref><ref>{{cite book|chapter= Island of Palmas Case|page=845|title =Report of International Arbitral Awards|publisher =United Nations|year =2006|chapter-url=https://law.justia.com/cases/foreign/international/2-riaa-829.html|access-date=11 August 2024}}</ref> Ang pandaigdigang batas hinggil sa mga pag-aangkin ay nagkakaiba depende kung ang teritoryo ay pinaninirahan. Sa [[Kaso ng Pulo ng Palmas|kaso ng Pulo ng Palmas]] noong 1928, para sa mga pinaninirahang teritoryo, ipinasiya ng hukuman na “bagaman patuloy sa prinsipyo, ang soberanya ay hindi maaaring aktuwal na gamitin sa bawat sandali at sa bawat punto ng isang teritoryo. Ang pagkaantala at kawalan ng pagpapatuloy na naaayon sa pagpapanatili ng karapatan ay kinakailangang nagkakaiba depende kung ang mga sangkot ay mga pinaninirahang rehiyon o mga rehiyong walang naninirahan, o mga rehiyong napalilibutan ng mga teritoryo kung saan walang pagtatalo tungkol sa soberanya, o mga rehiyong maaaring marating, halimbawa, mataas na dagat.”<ref>{{cite book|chapter= Island of Palmas Case|page=840|title =Report of International Arbitral Awards|publisher =United Nations|year =2006|chapter-url=https://law.justia.com/cases/foreign/international/2-riaa-829.html|access-date=11 August 2024 |language=en}}</ref> Para sa mga teritoryong walang naninirahan, ipinasiya sa kaso ng Pulo ng Clipperton noong 1931 na “kung ang isang teritoryo, dahil sa ganap na itong walang naninirahan, ay mula sa unang sandali ng paglitaw roon ng estadong sumasakop ay nasa ganap at hindi pinagtatalunang pagtatapon ng estadong iyon, mula sa sandaling iyon ay dapat ituring na ganap ang pagkuha ng pagmamay-ari, at sa gayon ay kumpleto na ang pananakop. Ang katotohanang hindi isinagawa ng [Pransiya] ang kaniyang awtoridad doon sa isang positibong paraan ay hindi nangangahulugang nawala ang isang pagkuha ng teritoryo na ganap nang naisakatuparan.”<ref>Arbitral Award on the Subject of the Difference Relative to the Sovereignty over Clipperton Island, American Journal of International Law 26, No. 2 (April 1931); 390.</ref> Pinagtibay ang pasyang ito sa kaso ng Silangang Greenland noong 1933.<ref>Legal Status of Eastern Greenland (Norway v. Denmark), Permanent Court of International Justice, 1933, pp. 51-52, PCIJ Series A/B. 53</ref> Sa kaso ng Silangang Greenland sa pagitan ng Norway at Denmark, itinatag ang doktrina ng kritikal na petsa. Ipinasiya ng Permanent Court of International Justice (PCIJ) na ang proklamasyon ng Norway noong Hulyo 10, 1931 na nagsasabing inaangkin nito ang Silangang Greenland ay ang “kritikal na petsa” sa kasong iyon.<ref>Legal Status of Eastern Greenland (Norway v. Denmark), Permanent Court of International Justice, 1933, PCIJ Series A/B. No. 53</ref> Sa ilalim ng prinsipyo ng ''[[Uti possidetis juris|uti possidetis juris]]'', dapat igalang ng lahat ng estado ang mga hangganan ng mga dating kolonya. Itinatag ito matapos ang kaso ng Frontier Dispute sa pagitan ng Burkina Faso at Mali. Ipinasiya ng ICJ na ang ''uti possidetis juris'' ay isang “pangkalahatang prinsipyo na lohikal na nauugnay sa pagkakamit ng kalayaan, saan man ito maganap. Ang malinaw na layunin nito ay pigilan ang kalayaan at katatagan ng mga bagong estado na malagay sa panganib dahil sa mga alitang magkakapatid na dulot ng paghamon sa mga hangganan kasunod ng pag-alis ng namamahalang kapangyarihan… “Ang layunin nito, noong panahong nakamit ng mga dating kolonya ng Espanya sa Amerika ang kanilang kalayaan, ay pigilan ang anumang mga plano ng mga kapangyarihang kolonyal na hindi Amerikano na maaaring maghangad sa mga rehiyong itinalaga ng dating estadong metropolitano sa isang dibisyon o iba pa, ngunit na nanatiling walang naninirahan o hindi pa natutuklasan.”<ref>{{Cite web |title=uti possidetis juris |url=https://www.law.cornell.edu/wex/uti_possidetis_juris |access-date=2024-08-02 |website=LII / Legal Information Institute |language=en}}</ref> Sa pandaigdigang batas, hindi maaaring magtatag ng titulo sa teritoryo ang mga mapa maliban kung kalakip ang mga ito sa isang kasunduan. Bukod dito, ang mga mapang unilateral na ginawa ng isang estado, kahit hindi kalakip ng isang kasunduan, ay maaaring magbigkis sa estadong gumawa nito kung ang mga ito ay “salungat sa interes nito.” Itinatag ito sa kaso ng Delimitation of the Border between the State of Eritrea and Ethiopia noong 2002, at pinagtibay sa arbitrasyon ng Pedra Blanca sa pagitan ng Malaysia at Singapore noong 2008, nang ipasiya ng ICJ: “Nananatiling totoo ang pahayag ng heograpikal ang mapa, lalo na kapag ang estadong naaapektuhan nang salungat ay siya mismo ang gumawa at nagpalaganap nito, kahit laban sa sarili nitong interes.”<ref>Case Concerning Sovereignty over Pedra Blanca/Pulau Batu Puteh, Middle Rocks and South Ledge, Malaysia v.Singapore, ICJ, May 23, 2008.</ref> == Kasaysayan == [[File:Carta_Hydrographica_y_Chorographica_de_las_Yslas_Filipinas_Dedicada_al_Rey_Nuestro_Señor_por_el_Mariscal_d._Campo_D._Fernando_Valdes_Tamon_Cavallº_del_Orden_de_Santiago_de_Govor._Y_Capn.jpg|thumb|Ipinapakita ng [[Mapa ng Velarde|mapa ng Velarde]] noong 1734 ang ''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> ''Lumbay'', ''Los Bajos de Paragua'', pati na rin ang ''[[Borneo|Borney]]''. Ang mapa ay isa sa mga pangunahing ebidensiya sa kaso ng ''[[Pilipinas v. Tsina]]'' sa PCA laban sa tinatawag na nine-dash line na mga pag-aangkin ng Tsina.<ref name=":0">{{Cite web |date=20 September 2019 |title=Ever heard of the 1734 Murillo Velarde map and why it should be renamed? |url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/240646-why-we-should-rename-1734-murillo-velarde-map/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927034721/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/240646-why-we-should-rename-1734-murillo-velarde-map |archive-date=27 September 2019 |access-date=6 May 2020 |work=[[Rappler]]}}</ref>]] [[File:Galit_panacot_lumbay.png|thumb|''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> at ''Lumbay'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1734]] [[File:Galit, Panacot, Lumbay, and Scarborough Shoal.png|thumb|''Galit'', ''Panacot'', ''Lumbay'', at ''Scarborough Shoal'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1794]] [[File:Scarboro_from_Mannevillette.png|thumb|Bajo de Masinloc (''Scarborough Shoal''), kasama ang ''Galit'', ''Panacot'',<!--{{efn|name=Panacot}}--> at ''Lumbay'' na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa noong 1810, na orihinal na inilathala noong 1771.<ref name=1771map>{{cite web|url=https://www.raremaps.com/gallery/detail/39979/a-chart-of-the-china-sea-inscribed-to-monsr-dapres-de-mann-dapres-de-mannevillette-dalrymple|title=A Chart of the China Sea Inscribed to Monsr. d'Apres de Mannevillette the Ingenious Author of the Neptune Oriental: As a Tribute Due to his Labours for the Benefit of Navigation; and in acknowledgement of his many signal Favours to A. Dalrymple|date=1771|publisher=Alexander Dalrymple}}</ref>]] [[File:Philippine Island - Luzon Island - NARA - 68157141.jpg|thumb|Aerial na tanawin ng Bajo de Masinloc (1938)]] Ang pangalang Ingles ng Bajo de Masinloc (''Scarborough Shoal'') ay hinango mula sa barkong pangkalakal na sibilyan ng Britanya na Scarborough, na sumadsad sa bahura noong Setyembre 12, 1748.<!--{{efn|name=ScarboroughDateAmbiguity}}--> Naniniwala ang Pilipinas na tumutukoy ito sa isa sa tatlong pulo, ang Galit (“galit”), Panacot (panakot, “banta”), at Lumbay (lumbáy, “kalungkutan”), na ipinapakita sa baybayin ng Gitnang Luzon sa mapa ng Velarde noong 1734,<ref name="auto">{{Cite news|url=https://mb.com.ph/2024/2/9/amplifying-the-true-narrative-of-the-west-philippine-sea|title='Amplifying the true narrative of the West Philippine Sea'|author=Florangel Rosario Braid |date=January 13, 2025|newspaper=Manila Bulletin |language=en}}</ref> kasama ang iba pang mga mapa na naglalarawan sa Bajo de Masinloc, Galit, Panacot, at Lumbay na inilathala sa kaparehong panahon.<ref>{{cite web|url=https://www.raremaps.com/gallery/detail/39979/a-chart-of-the-china-sea-inscribed-to-monsr-dapres-de-mann-dapres-de-mannevillette-dalrymple|title=A Chart of the China Sea Inscribed to Monsr. d'Apres de Mannevillette the Ingenious Author of the Neptune Oriental: As a Tribute Due to his Labours for the Benefit of Navigation; and in acknowledgement of his many signal Favours to A. Dalrymple|publisher=Jean Baptiste Nicholas D. D'Apre de Mannevillette|access-date=12 November 2024|location=Paris|edition=1775 |language=en}}</ref> Ilang bansa ang gumawa ng mga makasaysayang pag-angkin sa paggamit ng Bajo de Masinloc. Noong Abril 1800, pinangalanan itong '''Bahura ng Maroona''' (''Maroona Shoal'') matapos suriin ng ''Santa Lucía'', isang frigatang pandigma ng Espanya sa ilalim ng mga utos ni Almirante [[Alejandro Malaspina|Malaspina]], at ginamit ang pangalang ito sa isang tsart noong 1808, ngunit kalaunan ay pinalitan sa Pilipinas ng pangalang '''''Bajo de Masinglo'''''.<ref name=Bonnet2012>{{cite book|first1 =François-Xavier |last1 = Bonnet |title =Les Notes de l'Irasec n°14 - Irasec's Discussion Papers #14 Geopolitics of Scarborough Shoal |publisher =IRASEC, Bangkok |date=November 2012 |url=https://www.irasec.com/Geopolitics-of-Scarborough-Shoal |archive-url=https://web.archive.org/web/20230130184552/https://www.irasec.com/Geopolitics-of-Scarborough-Shoal|access-date=July 12, 2024 |archive-date=January 30, 2023 |url-status=live|pages=1–42}}</ref>{{rp|8}} Ang pangalang “''Maroona Shoal''” (Bahura ng Maroona) ay ginagamit pa rin kasabay ng ibang pangalan sa mga tsart pangkaragatan sa wikang Ingles noong 1889.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|9}} Noong 1734, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang unang edisyon ng mapa ng Velarde, na nagpapakita ng mga lokasyong kabilang sa teritoryo ng [[Pilipinas]]. Ayon sa Pilipinas, ipinapakita ng mapa ang aktuwal na soberanya sa Bajo de Masinloc (na tinatawag na Panacot sa mapa) at sa [[Kapuluan ng Kalayaan]] (na tinatawag na Los Bajos de Paragua), at ito ang pinakamaagang mapa na nagpapakita ng soberanya sa mga nabanggit na teritoryo.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=UKf8iQ1Vje4 |title=Philippine Island Territories in the West Philippine Sea |date=2024-06-08 |work=Institute for Maritime and Ocean Affairs |access-date=2024-08-02 |via=YouTube}}</ref><ref name="auto"/><ref>{{cite book |last1=Storms |first1=Martijn |last2=Cams |first2=Mario |last3=Demhardt |first3=Imre Josef |last4=Ormeling |first4=Ferjan |title=Mapping Asia: Cartographic Encounters Between East and West: Regional Symposium of the ICA Commission on the History of Cartography, 2017 |date=13 May 2019 |publisher=Springer |isbn=978-3-319-90406-1 |page=92 |url=https://books.google.com/books?id=6VdiDwAAQBAJ&pg=PA92 |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Vitug |first1=Marites Dañguilan |title=Rock Solid: How the Philippines Won Its Maritime Case against China |date=21 November 2018 |publisher=Ateneo de Manila University Press |isbn=978-971-550-887-2 |url=https://books.google.com/books?id=BMZ6DwAAQBAJ&pg=PT95 |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref><ref name="auto1">{{Cite journal |author=Li Xiaocong |script-title=zh:从古地图看黄岩岛的归属 |language=zh |trans-title=Viewing the Ownership of Huangyan Island from Ancient Maps |journal=Journal of Nanjing University (Philosophy, Humanities and Social Sciences) |issue=4 |year=2015 |url=http://www.zggds.pku.edu.cn/004/001/291.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624091547/http://www.zggds.pku.edu.cn/004/001/291.pdf |archive-date=24 June 2016}}</ref> Ang kasalukuyang pangalang Ingles ng mga karang ay pinili ni Kapitan [[Philippe d'Auvergne|Philippe D'Auvergne]], na ang [[Kompanya sa Silangang Indiya]] [[East Indiaman|''East Indiaman'']] [[Scarborough (barkong EIC noong 1740)|''Scarborough'']] ay panandaliang sumadsad sa isa sa mga bato noong Setyembre 12, 1748, bago nagpatuloy sa paglalayag patungong Tsina.<!--{{efn|name=ScarboroughDateAmbiguity}}--> May mga mapa ng [[Dinastiyang Qing]] na batay sa isang akda noong 1767 na nagpapakita ng maraming pulo sa [[Dagat Timog Tsina]]. Ang mga pinakamalalayo ay malapit sa baybayin ng [[Hainan|Pulo ng Hainan]] at sa kalupaan ng Tsina (''Mainland China''), sa halip na sa mga pulo malapit sa Kapuluan ng Kalayaan o Bajo de Masinloc.{{Efn|Dalawang mapa ng Dinastiyang Qing ang nasa Library of Congress ng Estados Unidos. Pareho silang nakatala sa katalogo bilang mga mapa na nilikha mula sa orihinal na akda noong 1767.<ref>{{cite web|publisher=Library of Congress|url=https://www.loc.gov/search/?fa=contributor:huang,+qianren|title= Library of Congress:Search:Contributer Huang, Qianren|access-date=19 July 2024}}</ref>}} Noong 1771, inilathala ni Jean-Baptiste Nicolas Denis d'Après de Mannevillette ang isang mapa ng Dagat Tsina na kinabibilangan ng Bajo de Masinloc, kasama ang tatlong hindi pinangalanang bahura na malapit sa baybayin ng Luzon.<ref name=1771map /> Nagsagawa ang pamahalaang kolonyal ng Espanya ng [[Kapitaniya Heneral ng Pilipinas]] ng unang pagsusuri sa Bajo de Masinloc noong Mayo 4, 1792. Ang pagsusuring ito, na pinamagatang ''Plano de la Navigación'', ay isinagawa ni [[Alejandro Malaspina]] sakay ng barkong Santa Lucía, kasama ang mga Pilipino.<ref>{{Cite web | url=https://www.imoa.ph/imoawebexhibit/Splices/The%20Historical%20Facts%20in%20the%20WPS-page45.pdf | title=1792 Plano de la Navigacion | website=www.imoa.ph | access-date=19 June 2024 | archive-date=29 May 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190529140016/http://www.imoa.ph/imoawebexhibit/Splices/The%20Historical%20Facts%20in%20the%20WPS-page45.pdf | url-status=dead }}</ref> Ipinapakita ng isang tsart na inilathala noong 1794 ang Bajo de Masinloc nang may ilang detalye, kasama ang petsa ng insidente ng pagsadsad, habang ang Galit, Panacot, at Lumbay ay ipinapakita lamang bilang mga putol-putol na balangkas.<ref>{{cite web|url=https://catalogue.nla.gov.au/catalog/4778119|title=A chart of the China Sea, and Philippine Islands, with the Archipelagos of Felicia and Soloo, shewing the whole tract comprized between Canton and Balambangan with the soundings, shoals, rocks, & ca. [cartographic material] / composed from an original drawing communicated by Capt. Robert Carr, and compared with the map of Pedro Murillo de Velarde, engraved at Manilla in 1734, as well as with the surveys of several British navigators |publisher=National Library of Australia|date=1794}}</ref> Noong 1808, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1808, na nagpapakita sa soberanong teritoryo ng Pilipinas, kabilang ang Bajo de Masinloc at Kapuluan ng Kalayaan, na kinilala ng internasyunal na komunidad. Noong 1875, inilathala ng pamahalaang kolonyal ng Espanya ang mas kumpletong edisyon ng ''Carta General del Archipiélago Filipino'' upang tukuyin ang opisyal na teritoryo ng Pilipinas.<ref name="mb.com.ph">{{Cite web |title='Amplifying the true narrative of the West Philippine Sea' |url=https://mb.com.ph/2024/2/9/amplifying-the-true-narrative-of-the-west-philippine-sea |access-date=2024-08-02 |website=Manila Bulletin |date=9 February 2024 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bondoc |first=Jarius |title=Panatag is proven PH territory; China claims it by bogus history |url=https://www.philstar.com/the-freeman/opinion/2024/03/27/2343536/panatag-proven-ph-territory-china-claims-it-bogus-history |access-date=2024-08-02 |website=Philstar |language=en}}</ref> Matapos ang [[Digmaang Kastila–Amerikano|Digmaang Espanyol-Amerikano]], isinuko ng Espanya noong 1898 ang Pilipinas sa [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] sa pamamagitan ng [[Kasunduan sa Paris (1898)]], na may mga mapa bilang kalakip nito. Malinaw na ipinapakita ng mapa na hindi kabilang sa depinisyon ng teritoryo ng Pilipinas sa kasunduan ang Bajo de Masinloc. Dahil nanatili sa ilalim ng kontrol ng Espanya ang ilang bahagi ng [[Tawi-Tawi]] sapagkat nasa labas ang mga ito ng mga hangganan ng kasunduan. Nagbunsod ito sa paglagda sa [[Kasunduan sa Washington (1900)]], na ayon sa Pilipinas ay naglipat nang retroaktibo ng Bajo de Masinloc, Kapuluan ng Kalayaan, at natitirang bahagi ng Tawi-Tawi sa Estados Unidos bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas. Matapos ang [[Digmaang Kastila–Amerikano|Digmaang Espanyol-Amerikano]], isinuko ng Espanya noong 1898 ang Pilipinas sa [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] sa pamamagitan ng [[Kasunduan sa Paris (1898)]], na may mga mapa bilang kalakip nito. Malinaw na ipinapakita ng mapa na hindi kabilang sa depinisyon ng teritoryo ng Pilipinas sa kasunduan ang Bajo de Masinloc. Dahil nanatili sa ilalim ng kontrol ng Espanya ang ilang bahagi ng [[Tawi-Tawi]] sapagkat nasa labas ang mga ito ng mga hangganan ng kasunduan. Nagbunsod ito sa paglagda sa [[Kasunduan sa Washington (1900)]], na ayon sa Pilipinas ay naglipat nang retroaktibo ng Bajo de Masinloc, Kapuluan ng Kalayaan, at natitirang bahagi ng Tawi-Tawi sa Estados Unidos bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas. Naniniwala ang mga manunuri na ang Kasunduan sa Washington (1900) ay tumukoy lamang sa mga pulo ng Sibutu at Cagayan de Sulu, gayundin sa Bajo de Masinloc.<ref name="mb.com.ph"/> Sa kaso ng Islas Palmas, muling iginiit ng Estados Unidos, bilang kinatawan ng teritoryo ng Pilipinas, sa isang ''memorandum'' na ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1875 ay “kapwa opisyal na mapa ng Amerika at opisyal na mapa ng Espanya” ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{cite news |last=Mateo |first=Janvic |date=September 3, 2024 |title=DND gets copy of 1875 map of Philippines |url=https://www.philstar.com/headlines/2024/09/03/2382494/dnd-gets-copy-1875-map-philippines |work=The Philippine Star |access-date=August 6, 2026}}</ref> Ayon sa Pilipinas, nag-oobliga ito sa Estados Unidos na kilalanin ang Bajo de Masinloc at Kapuluan ng Kalayaan bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{Cite web |last=Bondoc |first=Jarius |title=Carpio debunks China lie about owning Spratlys |url=https://www.philstar.com/opinion/2023/10/18/2304571/carpio-debunks-china-lie-about-owning-spratlys |access-date=2024-08-02 |website=Philstar |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=de la Vega |first=Chito |date=2023-11-11 |title=Analysis: The most complicated dispute in the world |url=https://www.rappler.com/voices/thought-leaders/analysis-the-most-complicated-dispute-in-the-world/ |access-date=2024-08-02 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> Mula 1899 hanggang 1902, muling inilathala at muling inilabas ng Kagawaran ng Digmaan ng Estados Unidos sa teritoryo ng Pilipinas nang apat na beses ang ''Carta General del Archipiélago Filipino'' noong 1875, na may mga na-update na katangian tulad ng mga linya ng telegrapo ng militar at kable, mga linya ng [[Eastern Cable Company]], at mga hangganan ng mga kagawaran ng militar. Ayon sa Pilipinas, isinama sa mga mapa ang Bajo de Masinloc bilang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas.<ref>{{Cite web |title=1901 U.S. War Department Map of the Philippines |url=https://www.geographicus.com/P/AntiqueMap/ArchipielagoFilipino-wardept-1901 |access-date=2024-08-02 |website=Geographicus Rare Antique Maps |language=en}}</ref> Noong 1909, pinangunahan ng Tsina sa ilalim ng Dinastiyang Qing ang isang ekspedisyon sa Kapuluang Paracel, at sa unang pagkakataon ay pormal na ipinahayag ang pag-angkin nito sa mga ito.<ref name=Tonnesson2006>{{cite journal|first1 =Stein|last1 =Tonnesson|via =International Peace Research Institute, Oslo|url =https://www.scribd.com/doc/56468/The-South-China-Sea-in-the-Age-of-European-Decline |title =The South China Sea in the Age of European Decline|archive-url =https://web.archive.org/web/20160305181104/https://www.scribd.com/doc/56468/The-South-China-Sea-in-the-Age-of-European-Decline|archive-date= 2016-03-05 |pages= 1–41|journal= Modern Asian Studies|publisher=Cambridge University Press, United Kingdom|year =2006|access-date= 2009-04-13|doi =10.1017/S0026749X06001727|volume =40|issue =1|url-access =subscription}}</ref>{{rp|p=8}}<ref>{{cite web|url=https://cimsec.org/chinas-claim-spratly-islands-just-mistake/|title=China's Claim to the Spratly Islands is Just a Mistake|author=Bill Hayton|publisher=CIMSEC|date=May 16, 2018|quote=In the end, the Chinese government decided that it could not prove a claim to the Spratlys}}</ref> Ang pandaigdigang paglilitis hinggil sa pagsagip na nagresulta sa pagkawasak ng barkong Suweko na ''Nippon'' noong Mayo 8, 1913, sa Bajo de Masinloc ay dininig at kinilala ng mga umaangkin sa Pilipinas.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|p=9}} Noong dekada 1930, ang [[Republika ng Tsina (1912–1949)|Republika ng Tsina]] at ang [[Pamahalaang Insular ng Kapuluang Pilipinas]], nang hindi alam ginagawa ng isa't isa, ay nagsagawa ng mga hakbang ng pag-angkin sa Bajo de Masinloc.<ref name=Bonnet2012 />{{rp|p=4}} Noong Abril 1935, naglathala ang Tsina ng isang mapa na kasama ang Bajo de Masinloc sa bilang bahagi ng teritoryo nito.<ref name="Bonnet2012" />{{rp|p=15}} Noong 1935, pinasinayaan ang [[Komonwelt ng Pilipinas]] sa ilalim ng [[Saligang Batas ng Pilipinas|Konstitusyon ng Pilipinas ng 1935]], na muling nagpatibay sa mga pag-aangkin ng Pilipinas sa teritoryo alinsunod sa Kasunduan sa Paris ng 1898, Kasunduan sa Washington ng 1900, at Kasunduan ng Estados Unidos–Reyno Unido ng 1930.<ref>{{Cite web | url=https://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/the-1935-constitution/ | title=The 1935 Constitution | website=www.officialgazette.gov.ph}}</ref><!--tala para sa mga editors—ang mga sumunod na konstitusyon ng Pilipinas noong 1971 at 1986 ay hindi direktang bumabanggit sa mga kasunduang ito; tingnan ang https://link.springer.com/article/10.1007/s12180-009-0003-5--> Noong 1938, hiniling ng Komonwelt ng Pilipinas sa [[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]] na tukuyin ang pagmamay-ari ng Bajo de Masinloc, ngunit walang dokumentaryong ebidensiya ng isang opisyal na pag-angkin ng Pilipinas sa Bajo de Masinloc.<ref>{{cite book |last1=Scheiber |first1=Harry N. |url=https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ |title=Science, Technology, and New Challenges to Ocean Law |last2=Kraska |first2=James |last3=Kwon |first3=Moon-Sang |date=24 July 2015 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-29961-0 |pages=[https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ&pg=PA405 405]-[https://books.google.com/books?id=qNd0CgAAQBAJ&pg=PA406 406] |language=en |access-date=12 May 2021 |language=en}}</ref> Noong 1943, inilathala ng Tsina ang ''"China Handbook (1937–1943)"'' noong [[Ikalawang Digmaang Sino-Hapones]], na nagsasaad na ang pinakatimog na punto ng bansa ay ang “Pulo ng Triton ng Kapuluang Paracel.” ("Triton Island of the Paracel Group")<ref>China Handbook (1937-1943). The Chinese Ministry of Information.</ref> Noong 1947, binago ng Tsina ang nilalaman nito at sa unang pagkakataon sa kasaysayan, inangkin ang Kapuluan ng Kalayaan bilang pinakatimog na teritoryo nito. Sa ''China Handbook'' noong 1947, partikular na kinilala ng Tsina na pinagtatalunan ang pagmamay-ari sa Kapuluan ng Kalayaan sa pagitan ng Tsina, Pilipinas, at [[Indotsinang Pranses]].{{efn|Ang orihinal na sanggunian para sa pahayag na ito ay <ref>China Handbook (1947). The Chinese Ministry of Information.</ref> Posibleng ang aktuwal na sanggunian ay *China Handbook 1937–1945, New Edition with 1946 Supplement*. Ipinagsama-sama ng Chinese Ministry of Information. New York: Macmillan Co.; 1947. Pp. xvi, 844. <!---nakatalâ sa Cambridge Core: paghahanap sa "China Handbook 1947"--->}} Nagsagawa ang pamahalaan ng Pilipinas ng isang oseanograpikong pagsisiyasat noong 1957, at noong 1965, itinaas ang watawat ng Pilipinas sa bahura.<ref>{{cite book |last=Rosen |first=Mark E. |title=Philippine Claims in the South China Sea: A Legal Analysis |date=August 2014 |publisher=[[CNA (nonprofit)|CNA]] |pages=25–26 |url=https://www.cna.org/cna_files/pdf/iop-2014-u-008435.pdf |access-date=12 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161209173557/https://www.cna.org/CNA_files/PDF/IOP-2014-U-008435.pdf |archive-date=9 December 2016 |language=en}}</ref> Sa isang artikulo noong Pebrero 18, 1980, kinumpirma ng ''[[Beijing Review]]'' na nagtayo ang astronomong si [[Guo Shoujing]] ng isang obserbatoryo sa Kapuluang Paracel, at hindi sa Bajo de Masinloc.<ref>{{Cite journal | title=China's Indisputable Sovereignty Over the Xisha and Nansha Islands | journal=Beijing Review | issue=7 | date=18 February 1980 | url=https://s3.documentcloud.org/documents/3009524/China-S-Indisputable-Sovereignty-Over-the-Xisha.pdf |language=en}}</ref> Nang magtayo ang [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] ng mga pasilidad sa [[Bahura ng Panganiban]] sa loob ng Eksklusibong Sonang Ekonomiko ng Pilipinas noong 1995, itinulak ng Tagapayo sa Pambansang Seguridad na si [[Jose T. Almonte]] ang pagtatayo ng isang [[parola]] sa Bajo de Masinloc upang patatagin ang pag-aangkin ng Pilipinas. Ang ilang bahagi ng parola ay naunang ginawa sa kalupaan ng Pilipinas, ngunit ayon kay Almonte, nahinto ang proyekto dahil sa mga panloob na kadahilanang pampolitika at upang maiwasang makagalit ang Tsina.<ref name="NPR 20 May 2016">{{cite news |last=Sullivan |first=Michael |title=Could A Lighthouse Have Prevented South China Sea's Latest Flashpoint? |url=https://www.npr.org/2016/05/20/478804541/unfished-lighthouse-leaves-the-philippines-feeling-vulnerable |access-date=9 June 2021 |work=NPR.org |date=20 May 2016 |language=en}}</ref> === Pag-kontrol ng Tsina sa Bajo de Masinloc === Ang ugnayan ng Tsina at Pilipinas sa Bajo de Masinloc ay umunlad sa paglipas ng panahon sa pamamagitan ng ilang yugto. Ang bawat yugto ay hinubog ng mga estratehiyang diplomatiko, panloob na politika, at mga pagbabago sa kakayahang pandagat. Bago ang komprontasyon noong 2012, karaniwang nangingisda ang mga mangingisdang Pilipino at Tsino sa paligid ng bahura nang kaunti lamang ang pakikialam mula sa alinmang pamahalaan. Pinanatili ng dalawang estado ang kani-kanilang mga pag-aangkin sa teritoryo, ngunit impormal ang pang-araw-araw na mga gawain, at hindi pambihira ang mga kooperatibong ugnayan sa kabila ng mga umiiral na tensiyon.<ref name="auto2">{{Cite journal |last=Bautista |first=Lowell B. |date=2013-09-30 |title=The Philippine Claim to Bajo de Masinloc in the Context of the South China Sea Dispute |url=http://journal.yiil.org/home/archives_v6n2_08 |journal=Journal of East Asia and International Law |language=en |volume=6 |issue=2 |doi=10.14330/jeail.2013.6.2.08 |issn=1976-9229|doi-access=free}}</ref> Nagsimulang magbago ang relatibong kapanatagan nito noong huling bahagi ng dekada 2000, nang isagawa ng magkabilang panig ang pagpapalawak ng pagpapatrolya sa dagat upang protektahan ang mga pangisdaan at ipatupad ang pamamahala sa mga yamang-dagat sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas o sa Dagat Timog Tsina. Pinaigting ng Pilipinas ang pagmamanman sa lugar bilang tugon sa labis na pangingisda at presensiya ng mga dayuhang trawler, na binibigyang-diin ang pagpapatupad ng mga lokal na batas sa loob ng inaangkin nitong Eksklusibong Sonang Ekonomiko.<ref>{{Cite web |author=MARK MERUEÑAS |date=2011-08-16 |title=Supreme Court upholds PHL 2009 Baselines Law |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/229617/supreme-court-upholds-phl-2009-baselines-law/story/ |access-date=2025-12-08 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> Pinaigting ng Tsina ang pagmamanman sa mga itinuturing nitong pangisdaan, at nagtalaga ng mga pananagutan sa iba't ibang ahensiya para sa pagmamanman sa dagat, pangisdaan, at pagpapatupad ng batas.<ref>{{Cite web |last=Mastro |first=Oriana Skylar |title=Military Confrontation in the South China Sea |url=https://www.cfr.org/report/military-confrontation-south-china-sea |access-date=2025-12-08 |website=Council on Foreign Relations |date=20 May 2020 |language=en}}</ref> Ang mga institusyonalisasyong ito ay nagdulot ng mas madalas na mga opisyal na pagtatagpo sa dagat, na naglatag ng daan para sa mga sumunod na alitan.<ref>{{Cite journal |last1=Montiel |first1=Cristina J. |last2=Dela Paz |first2=Erwine |date=2020-05-26 |title=Constructing politicized national identities: identity positioning by US, China, and Philippine opinion editorials on the Scarborough Shoal conflict |url=https://doi.org/10.1080/14608944.2019.1634031 |journal=National Identities |volume=22 |issue=3 |pages=225–244 |doi=10.1080/14608944.2019.1634031 |bibcode=2020NatId..22..225M |issn=1460-8944|url-access=subscription |language=en}}</ref> Matapos makamit ng Tsina ang epektibong kontrol sa pagpasok sa lugar noong 2012, naging mas istrukturado ang mga interaksiyon. Nagsagawa ang mga awtoridad ng Tsina ng regular na pagpapatrolya malapit sa bunganga ng look upang subaybayan ang mga paparating na sasakyang-dagat, na inilalarawan nila bilang mga karaniwang tungkuling pampangasiwaan. Iginiit ng Pilipinas na nililimitahan ng mga hakbanging ito ang pagpapatupad nito ng batas at mga gawaing pangkapaligiran, at idokumento nito ang mga insidente kung saan hindi nakapasok sa bahura ang mga pangkat ng pananaliksik at mga yunit ng Tanod Baybayin, na nag-udyok sa mga diplomatikong protesta. Ang mga unang pagsisikap na diplomatiko na naglalayong isaayos ang mga tensiyon ay nagbunga ng limitadong resulta. Sinikap ng mga nagtatrabahong pangkat na maiwasan ang hindi pagkakaunawaan at magtatag ng mga hakbang sa pagbuo ng tiwala, tulad ng pag-iwas sa hindi sinasadyang banggaan at pag-uugnay ng mga iskedyul ng pagpapatrolya. Gayunman, dahil sa mga hindi pagkakasundo hinggil sa hurisdiksiyon at paggigiit ng Tsina na naaayon sa batas ang presensiya nito, nanatiling higit na simboliko ang mga pagsisikap nito.<ref>{{Cite journal |last1=Pagulong |first1=Charmie Joy |last2=Serafica |first2=Gladys G. |date=2016 |title=Philippine Media's Coverage of International Maritime Conflict as Seen Through the Scarborough Shoal Standoff |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/aspp.12280 |journal=Asian Politics & Policy |language=en |volume=8 |issue=4 |pages=635–641 |doi=10.1111/aspp.12280 |issn=1943-0787|url-access=subscription }}</ref> Nakaimpluwensiya rin sa mga ugnayan ang mga usaping pang-ekonomiya at kabuhayan. Ang Bajo de Masinloc ay mahalagang pinagkukunan ng kita para sa mga pamayanang baybayin sa Pilipinas, kabilang ang Zambales at Pangasinan. Matapos ang 2012, ang paghihigpit sa pagpasok sa lugar ay nagdulot ng pagbabago-bago sa dami ng huling isda sa mga lokal na pangisdaan, na nagtulak sa mga mangingisdang Pilipino na maglayag nang mas malayo sa pampang nang mas magastos at mas panganib. Ipinangatwiran ng Tsina na naglalayong pangalagaan ng mga regulasyon nito ang mga yamang-dagat, samantalang iginiit ng Pilipinas na nilalabag ng mga ito nang unilateral ang mga karapatan ng mga mangingisda nito.<ref name="auto2"/> Ang mga pagbabago sa patakarang panlabas ng Pilipinas ay nakaimpluwensiya sa tono ng pakikipag-ugnayang bilateral. Nagpalipat-lipat ang Maynila sa pagitan ng pasibong diplomasya, mga lihim na negosasyon, at mga panukala para sa pagbabahagi ng mga yamang-dagat, kasabay ng mga hakbang sa pagpapanatili ng kalinawan at pakikipag-ugnayan sa mga internasyunal na kasosyo.<ref>{{Cite news |date=2016-07-12 |title=South China Sea: Tribunal backs case against China brought by Philippines |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-36771749 |access-date=2025-12-08 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> Iginiit ng Tsina na ang pakikialam ng mga panlabas na panig ay nagpapakomplikado sa usaping itinuturing nitong usaping bilateral, samantalang itinuring ng Pilipinas na mahalaga ang internasyunal na suporta upang mapanatili ang mga karapatang pandagat nito.<ref>{{Cite web |title=South China Sea Arbitration Ruling: What Happened and What's Next? |url=https://www.uscc.gov/research/south-china-sea-arbitration-ruling-what-happened-and-whats-next |access-date=2025-12-08 |website=USCC |language=en}}</ref> == Talababa == {{Notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga kawing panlabas== *[http://google.com/search?q=cache:5JHbkWVJCGsJ:www.vic-info.org/RegionsTop.nsf/81e4712fc4dc16ef8a25699f00062d91/bf966118eea663690a256c23006c0c90/%24FILE/Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate%2B9-2-02web.doc+Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate&hl=en&gl=us&ct=clnk&cd=1&client=firefox-a Isang VirtualInformationCenter na naglalaman ng marami pang sanggunian]{{dead link|date=April 2012|url=http://google.com/search?q=cache:5JHbkWVJCGsJ:www.vic-info.org/RegionsTop.nsf/81e4712fc4dc16ef8a25699f00062d91/bf966118eea663690a256c23006c0c90/%24FILE/Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate%2B9-2-02web.doc+Spratly%2BIslands%2BDispute%2BPrimer%2BUpdate&hl=en&gl=us&ct=clnk&cd=1&client=firefox-a}} *[http://www.lib.utexas.edu/maps/middle_east_and_asia/schina_sea_88.jpg Mapa ng Dagat Kanlurang Pilipinas na ipinapakita ang Buhanginan ng Panatag] *[http://maps.google.com/maps/ms?hl=en&t=k&ie=UTF8&msa=0&msid=112047810770307867127.0004460b96d655257cc9c&ll=18.271086,117.641602&spn=9.255025,20.566406&z=6 Ipinapakita ng Google Map ang posisyon ng Buhanginan ng Panatag sa Pilipinas at Tsina] *[http://www.dur.ac.uk/resources/ibru/publications/full/bsb7-2_keyuan.pdf Scarborough Shoal, a new Sino-Philippine conflict] (isang artikulo) *[https://web.archive.org/web/20071209174605/http://www.panoramio.com/photo/5875571 Isang marker ng Tsino na inilagay sa Buhanginan ng Panatag](itinago mula sa noong 2011-05-19) *[https://web.archive.org/web/20120621044715/http://www.panoramio.com/photo/54687130 Isang batong marker ng "South China Sea Scientific Expedition" na inilagay ng [[State Bureau of Surveying]], [[National Earthquake Bureau]] at [[National Bureau of Oceanography]] ng Tsina] *[http://pic.news.sohu.com/group-274150.shtml Mga larawan na nagpapakita ng pagaagawan sa pagitan ng Tsina at Pilipinas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120421055923/http://pic.news.sohu.com/group-274150.shtml |date=2012-04-21 }}<br> [[Kaurian:Mga pulo]] [[Kategorya:Mga pulo ng Dagat Timog Tsina]] [[Kategorya:Mga pulo ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Tsina]] {{Philippines political divisions}} f7h51ghlofarfu1wdl4ig13v65ovt3r Livraga 0 140759 2220629 2216073 2026-08-16T11:00:26Z CommonsDelinker 1732 Replacing [[File:Livraga_chiesa_parrocchiale.JPG]] with [[File:Livraga_(LO)_-_chiesa_di_San_Martino_Vescovo.jpg]] (by [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]:). 2220629 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Livraga|official_name=Comune di Livraga|native_name=|image_skyline=Livraga (LO) - chiesa di San Martino Vescovo.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=Map - IT - Lodi - Livraga.png|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|12|N|9|34|E|type:city(2,589)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[Lalawigan ng Lodi|Lodi]] (LO)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=12.2|population_footnotes=|population_total=2589|population_as_of=Disyembre 2004|pop_density_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=26814|area_code=0377|website={{official website|http://www.comune.livraga.lo.it}}|footnotes=}} Ang '''Livraga''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Lodi]], rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|45|km|mi}} timog-silangan ng [[Milan]] at mga {{Convert|14|km|mi|0}} timog-silangan ng [[Lodi, Lombardia|Lodi]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 2,589 at may lawak na {{Convert|12.2|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> May hangganan ang Livraga sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Brembio]], [[Borghetto Lodigiano]], [[San Colombano al Lambro]], [[Ospedaletto Lodigiano]], at [[Orio Litta]]. == Kasaysayan == Ang mga unang bakas ng matatag na mga pamayanan ng tao sa kasalukuyang teritoryo ng Livraga ay maaaring masubaybayan pabalik sa Unang siglo BK, isang panahon kung saan nagsimulang mabuhay ang mga Romano kasama ang mga Selta sa palidong higaan ng Lambro sa lugar ng Pantigliate-Ca' de' Mazzi at ang Corso ng Venus. Nobyembre 24, 1484: Ang Simbahan ng San Bassiano at Martino ay isang benepisyo ni Fra Bernardo, na siya ring rektor nito. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:4000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:3374 bar:1871 from: 0 till:3429 bar:1881 from: 0 till:3389 bar:1901 from: 0 till:3465 bar:1911 from: 0 till:3404 bar:1921 from: 0 till:3419 bar:1931 from: 0 till:3234 bar:1936 from: 0 till:3143 bar:1951 from: 0 till:3263 bar:1961 from: 0 till:3025 bar:1971 from: 0 till:2697 bar:1981 from: 0 till:2448 bar:1991 from: 0 till:2449 bar:2001 from: 0 till:2508 PlotData= bar:1861 at:3374 fontsize:XS text: 3374 shift:(-8,5) bar:1871 at:3429 fontsize:XS text: 3429 shift:(-8,5) bar:1881 at:3389 fontsize:XS text: 3389 shift:(-8,5) bar:1901 at:3465 fontsize:XS text: 3465 shift:(-8,5) bar:1911 at:3404 fontsize:XS text: 3404 shift:(-8,5) bar:1921 at:3419 fontsize:XS text: 3419 shift:(-8,5) bar:1931 at:3234 fontsize:XS text: 3234 shift:(-8,5) bar:1936 at:3143 fontsize:XS text: 3143 shift:(-8,5) bar:1951 at:3263 fontsize:XS text: 3263 shift:(-8,5) bar:1961 at:3025 fontsize:XS text: 3025 shift:(-8,5) bar:1971 at:2697 fontsize:XS text: 2697 shift:(-8,5) bar:1981 at:2448 fontsize:XS text: 2448 shift:(-8,5) bar:1991 at:2449 fontsize:XS text: 2449 shift:(-8,5) bar:2001 at:2508 fontsize:XS text: 2508 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.livraga.lo.it www.comune.livraga.lo.it] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100206112807/http://www.comune.livraga.lo.it/ |date=2010-02-06 }} {{Lalawigan ng Lodi}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] c3fys2rxdgjdgq12xsbntb0uglxn5y9 Halle Berry 0 141451 2220550 2120841 2026-08-16T00:46:37Z Dostojewskij 53020 Kategorya:Ipinanganak noong 1966 2220550 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Halle Berry by Gage Skidmore 2.jpg | caption = Si Berry noong 2017 [[San Diego Comic-Con]] | birth_name = Maria Halle Berry | birth_date = {{Birth date and age|1966|8|14}} | birth_place = [[Cleveland]], [[Ohio]], U.S. | alma_mater = [[Cuyahoga Community College]] | occupation = Aktres | years_active = 1989{{ndash}}present | spouse = {{unbulleted list|{{marriage|[[David Justice]]|1993|1997|reason=divorced}}|{{marriage|[[Eric Benét]]|2001|2005|reason=divorced}}|{{marriage|[[Olivier Martinez]]|2013|2016|reason=divorced}}}} | partner = [[Gabriel Aubry]]<br />(2005–2010) | children = 2 <!--Do not add non-notable children's names, also [[WP:PRIVACY]]--> }} Si '''Halle Maria Berry''' (ipinanganak na '''Maria Halle Berry''' ; Agosto 14, 1966) <ref>Although ''[[Encyclopædia Britannica|Britannica Kids]]'' [http://kids.britannica.com/comptons/article-9389354/Halle-Berry gives a 1968 birthdate], ( from the original on August 17, 2012), she stated in interviews prior to August 2006 that she would turn{{nbsp}}40<!-- 40 is intentional --> then. See: [https://web.archive.org/web/20090103001746/http://www.femalefirst.co.uk/celebrity/Halle%2BBerry-9679.html FemaleFirst], [https://web.archive.org/web/20060525074438/http://www.darkhorizons.com/news06/berry.php DarkHorizons], [http://www.filmmonthly.com/Profiles/Articles/HalleBerryX3/HalleBerryX3.html FilmMonthly], and see also [http://www.cbsnews.com/stories/2004/07/20/earlyshow/leisure/celebspot/main630707.shtml Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100703040557/http://www.cbsnews.com/stories/2004/07/20/earlyshow/leisure/celebspot/main630707.shtml |date=2010-07-03 }}, cbsnews.com; accessed May 5, 2007.</ref> ay isang Amerikanong artista. Nanalo si Berry sa [[Academy Award para sa Pinakamahusay na Aktres|Academy Award para sa Pinakamagaling na Aktres]] para sa kanyang pagganap sa romantikong drama ng pelikula na ''[[Bola ng halimaw|Monster's Ball]]'' (2001), na naging nag-iisang babae ng [[Aprikanong Amerikano|Africa American na]] nagmula sa pagkakaroon ng award.<ref name=CCTV>{{cite web|url=http://www.cctv.com/program/cultureexpress/20080331/102068.shtml|title=Halle Berry, "Black Pearl" to win Oscar's Best Actress|author=Yang Jie|website=CCTV.com|accessdate= February 4, 2015}}</ref><ref name=indiewire>{{cite web|url=http://www.indiewire.com/article/the-diversity-gap-in-the-academy-awards-in-infographic-form|title=The Diversity Gap in the Academy Awards in Infographic Form|author=Paula Bernstein|website=IndieWire.com|accessdate=February 20, 2015|date=February 25, 2014}}</ref> Bago maging isang artista, si Berry ay isang modelo <ref name=Noelle>{{cite web| first=Noelle| last=Talmon| url=http://www.starpulse.com/news/Noelle_Talmon/2014/07/12/the_15_sexiest_black_actresses_in_holl| title=The 15 Sexiest Black Actresses In Hollywood| website=Starpulse.com| accessdate=July 12, 2015| archive-date=Mayo 20, 2016| archive-url=https://web.archive.org/web/20160520080702/http://www.starpulse.com/news/Noelle_Talmon/2014/07/12/the_15_sexiest_black_actresses_in_holl| url-status=dead}}</ref> at pumasok sa ilang mga beauty contests, nagtatapos bilang first runner-up sa [[Miss USA]] pageant at darating sa ika-anim sa [[Miss World 1986]] .<ref name="peo1" /> Ang kanyang pambihirang tagumpay sa pelikula ay nasa romantikong komedya na ''[[Boomerang (1992 na pelikula)|Boomerang]]'' (1992), kasama si [[Eddie Murphy]], na humantong sa mga tungkulin sa mga pelikula, tulad ng ''[[Bulworth|komedyum]]'' ng pamilya na ''[[Ang Flintstones (pelikula)|The Flintstones]]'' (1994), pampulitika na komedya-drama na ''[[Bulworth]]'' (1998) at pelikula sa telebisyon ''[[Ipinakikilala ang Dorothy Dandridge|Ipinapakilala Dorothy Dandridge]]'' (1999), kung saan nanalo siya ng isang [[Pangunahing Emmy Award para sa Natitirang Lead Actress sa isang Limitadong Serye o Pelikula|Primetime Emmy Award]] at isang [[Golden Globe Award para sa Pinakamagaling na Aktres - Miniserye o Pelikula sa Telebisyon|Golden Globe Award]] . Bilang karagdagan sa kanyang Academy Award, nakakuha ng mga papel na may mataas na profile si Berry noong 2000s, tulad ng [[Bagyo (Marvel Comics)|Storm]] in [[X-Men (pelikula)|''X-Men'']] (2000), ang mga thrillers na ''[[Swordfish (pelikula)|Swordfish]]'' (2001) at ''[[Gothika]]'' (2003), at ang spy film na ''[[Mamatay sa Isa pang Araw|Die Another Day]]'' (2002), kung saan nilalaro niya ang [[Batang babae|Bond girl]] [[Jinx (James Bond)|Jinx]] . Pagkatapos ay lumitaw siya sa mga ''pagkakasunod-'' sunod ng ''X-Men'', ''[[X2 (pelikula)|X2]]'' (2003) at ''[[X-Men: Ang Huling Paninindigan|X-Men: The Last Stand]]'' (2006). Noong 2010, ipinakita niya sa pelikulang science-fiction na si ''[[Cloud Atlas (pelikula)|Cloud Atlas]]'' (2012), ang thriller ng krimen na ''[[Ang tawag (2013 film)|The Call]]'' (2013) at ang mga pelikulang aksyon na ''[[X-Men: Mga Araw ng Huling Nakaraan|X-Men: Days of Future Past]]'' (2014), ''[[Kingsman: The Golden Circle]]'' (2017) ) at ''[[John Wick: Kabanata 3 - Parabellum|John Wick: Chapter 3 - Parabellum]]'' (2019). Si Berry ay isa sa may pinakamataas na bayad na aktres sa [[Hollywood]] noong 2000s, at nasangkot sa paggawa ng maraming mga pelikula kung saan siya gumanap. Si Berry ay isang [[Revlon|tagapagsalita]] din ng [[Revlon]] .<ref name="PSASNaSaR">{{cite news|first=Jennifer|last=Bayot|date=December 1, 2002| url=https://www.nytimes.com/2002/12/01/business/private-sector-a-shaker-not-a-stirrer-at-revlon.html|title=Private Sector; A Shaker, Not a Stirrer, at Revlon|newspaper=New York Times |accessdate=December 23, 2007}}</ref> Siya ay dating kasal sa baseball player na si [[David Justice]], singer-songwriter na si [[Eric Benét]], at ang aktor na si [[Olivier Martinez]] . May anak siyang bawat isa kasama si Martinez at huwaran si [[Gabriel Aubry]] . == Maagang buhay == Ipinanganak si Berry na si Maria Halle Berry; ligal na binago ang kanyang pangalan sa Halle Maria Berry sa edad na lima.<ref>{{cite web|url=http://www.genealogy.com/famousfolks/halleb/d0/i0000001.htm |website=Genealogy.com |title=First Generation |url-status=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120509181354/http://www.genealogy.com/famousfolks/halleb/d0/i0000001.htm |archivedate=May 9, 2012 }}</ref> Pinili ng kanyang mga magulang ang kanyang gitnang pangalan mula sa [[Halle Brothers Co|Tindahan ng Kagawaran ng Halle]], na noon ay isang lokal na palatandaan sa lugar ng kanyang kapanganakan ng [[Cleveland, Ohio|Cleveland]], [[Ohio]] .<ref name="actors">"Halle Berry". ''[[Inside the Actors Studio]]''. [[Bravo (U.S. TV network)|Bravo]], October 29, 2007.</ref> Ang kanyang ina, Judith Ann (née Hawkins),<ref>[http://news.bbc.co.uk/nolavconsole/ukfs_news/hi/newsid_4990000/newsid_4996500/nb_rm_4996532.stm "Halle Berry looking for X factor"]. ''BBC''. Retrieved February 7, 2007.</ref> ay puti at ay ipinanganak sa [[Liverpool]], [[England]] .<ref>[https://www.liverpoolecho.co.uk/news/liverpool-news/halles-liverpool-roots-3559287 "Halle's Liverpool Roots"] . ''Liverpool Echo''. Accessed July 31, 2019.</ref> Si Judith Ann ay nagtrabaho bilang isang psychiatric nurse. Ang kanyang ama na si Jerome Jesse Berry, ay isang katulong sa ospital ng [[Aprikanong Amerikano|Africa-American]] sa psychiatric ward kung saan nagtatrabaho ang kanyang ina; siya ay naging driver ng bus.<ref name=CCTV/><ref name="actors" /> Naghiwalay ang mga magulang ni Berry nang siya ay apat na taong gulang; siya at ang kanyang nakatatandang kapatid na babae na si Heidi Berry-Henderson,<ref name="nea">{{cite news|first=Frank|last=[[Frank Lovece|Lovece]]|date=July 7, 1992|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1955&dat=19920705&id=I_ohAAAAIBAJ&sjid=JaMFAAAAIBAJ&pg=1658,2911296| title=Halle Berry Is Poised to Become Major Star|newspaper=[[Newspaper Enterprise Association]]/[[Reading Eagle]]| location=[[Reading, Pennsylvania]]}}</ref> ay pinalaki ng eksklusibo ng kanilang ina.<ref name="actors" /> Sinabi ni Berry sa nai-publish na mga ulat na siya ay na-hiwalay mula sa kanyang ama mula pa noong bata pa siya,<ref name="actors" /><ref name="Showbiz">{{cite web|url=http://www.theage.com.au/articles/2003/01/28/1043534043252.html|title=Showbiz Bytes 28-01-03|date=January 28, 2003 |work=The Age |accessdate=December 15, 2007}}</ref> napansin noong 1992, "Hindi ko pa naririnig mula sa kanya mula noong [siya ay umalis]. Siguro hindi siya buhay. " <ref name="nea" /> Ang kanyang ama ay napaka-abuso sa kanyang ina. Naalala ni Berry na nasaksihan ang kanyang ina na binugbog araw-araw, sinipa ang hagdan at tinamaan sa ulo ng isang bote ng alak.<ref>{{cite web|last1=Gennis|first1=Sadie|date=February 21, 2015|title=Halle Berry Opens Up About Childhood Experience with Domestic Violence|url=http://www.tvguide.com/news/halle-berry-childhood-domestic-violence|work=TVGuide|accessdate=May 7, 2015}}</ref> Si Berry ay lumaki sa [[Oakwood, Cuyahoga County, Ohio|Oakwood, Ohio]] <ref>[http://people.com/archive/the-woman-who-would-be-queen-vol-39-no-7/ The Woman Who Would Be Queen | PEOPLE.com] Retrieved May 20, 2018.</ref> at nagtapos mula sa [[Bedford High School (Bedford, Ohio)|Bedford High School]] kung saan siya ay isang [[Pinuno ng pagpapasigla|cheerleader]], honor student, editor ng [[Pahayagang pampaaralan|pahayagang school]] at prom queen.<ref name=Hurts>{{cite news|url=https://people.com/archive/cover-story-hurts-so-bad-vol-45-no-19/|title=Hurts So Bad|work=People|last=Schneider|first=Karen S.|date=May 13, 1996|accessdate=February 28, 2019}}</ref> Nagtrabaho siya sa kagawaran ng mga bata sa tindahan ng Kagawaran ng [[Higbee's|Higbee]] . Pagkatapos ay nag-aral siya sa [[Cuyahoga Community College]] . Noong 1980s, nagpasok siya ng maraming mga paligsahan sa kagandahan, nanalo ng [[Miss Teen All American]] noong 1985 at [[Miss Ohio USA]] noong 1986.<ref name="peo1">{{cite magazine|url=http://www.people.com/people/halle_berry/biography|title=Halle Berry Biography|magazine=[[People (American magazine)|People]]|accessdate=December 15, 2007|archive-date=Agosto 29, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160829174903/http://www.people.com/people/halle_berry/biography|url-status=dead}}</ref> Siya ang 1986 [[Miss USA|Miss USA na]] first runner-up kay [[Si Christy Fichtner|Christy Fichtner]] ng Texas. Sa kompetisyon ng panayam ng Miss USA 1986, sinabi niya na umaasa siyang maging isang aliw o magkaroon ng isang bagay sa media. Ang kanyang pakikipanayam ay iginawad ang pinakamataas na marka ng mga hurado.<ref>{{cite web|url=http://www.pageant-almanac.com/miss-usa/scorecard.php#1986 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071009090510/http://www.pageant-almanac.com/miss-usa/scorecard.php |archivedate=October 9, 2007 |website=Pageant Almanac |title=Miss USA 1986 Scores |accessdate=December 21, 2007 |url-status=dead}}</ref> Siya ang kauna- [[Giselle Laronde|unahan]] na [[Giselle Laronde|entra ng]] Africa-American [[Miss World 1986|Miss World noong 1986]], kung saan natapos niya ang ikaanim at si [[Trinidad at Tobago]] 's [[Giselle Laronde|Giselle Laronde ay]] kinoronahan bilang Miss World.<ref>{{cite book|first=Frank|last=Sanello|year=2003|title=Halle Berry: A Stormy Life| publisher=Tebbo|isbn=978-1-7424-4654-7}}</ref> Ayon sa ''Kasalukuyang Biography Yearbook'', Berry "... hinabol ang isang karera sa pagmomolde sa [[Lungsod ng Bagong York|New York]] . . . Ang mga unang linggo ni Berry sa New York ay mas mababa sa masigla: Natulog siya sa isang walang tirahan na tirahan at pagkatapos ay sa isang YMCA ".<ref name="CurrentBio1999">{{cite book|title=Current Biography Yearbook|year=1999|location=New York City|publisher=H.W. Wilson Company|isbn=978-0-8242-0988-9|pages=[https://archive.org/details/currentbiography1999clif/page/62 62–64]|url=https://archive.org/details/currentbiography1999clif/page/62}}</ref> ==Filmograpiya== ===Pelikula=== [[File:Halle Berry 2013.jpg|thumb|Berry at the [[70th Golden Globe Awards]] on January 13, 2013]] {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! Taon ! Titulo ! Papel ! class="unsortable" | |- !scope="row" | 1991 | ''[[Jungle Fever]]'' | Vivian | |- !scope="row" | 1991 | ''[[Strictly Business (1991 film)|Strictly Business]]'' | Natalie | |- !scope="row" | 1991 | ''{{sortname|The|Last Boy Scout}}'' | Cory | |- !scope="row"| 1992 | ''[[Boomerang (1992 film)|Boomerang]]'' | Angela Lewis | |- !scope="row" | 1993 | ''[[Father Hood]]'' | Kathleen Mercer | |- !scope="row" | 1993 | ''[[The Program (1993 film)|The Program]]'' | Autumn Haley | |- !scope="row"| 1994 | ''{{sortname|The|Flintstones|The Flintstones (film)}}'' | Sharon Stone<ref name="Sharon">[http://news.bbc.co.uk/1/hi/in_depth/entertainment/2002/oscars_2002/1814191.stm "Berry: Ripe for success"], [[BBC News]], March 25, 2002; accessed February 19, 2007.</ref> | |- !scope="row"| 1995 | ''[[Losing Isaiah]]'' | Khaila Richards | |- !scope="row" | 1996 | ''[[Executive Decision]]'' | Jean | |- !scope="row" | 1996 | ''[[Race the Sun]]'' | Miss Sandra Beecher | |- !scope="row" | 1996 | ''{{sortname|The|Rich Man's Wife}}'' | Josie Potenza | |- !scope="row"| 1997 | ''[[B*A*P*S]]'' | Nisi | |- !scope="row" | 1998 | ''[[Bulworth]]'' | Nina | |- !scope="row" | 1998 | ''[[Why Do Fools Fall in Love (film)|Why Do Fools Fall in Love]]'' | [[Zola Taylor]] | |- !scope="row"| 2000 | ''[[X-Men (film)|X-Men]]'' | [[Storm (Marvel Comics)|Ororo Munroe / Storm]] | |- !scope="row" | 2001 | ''[[Swordfish (film)|Swordfish]]'' | Ginger Knowles | |- !scope="row" | 2001 | ''[[Monster's Ball]]'' | Leticia Musgrove | |- !scope="row"| 2002 | ''[[Die Another Day]]'' | [[Jinx (James Bond)|Giacinta "Jinx" Johnson]] | |- !scope="row" | 2003 | ''[[X2 (film)|X2]]'' | Ororo Munroe / Storm | |- !scope="row" | 2003 | ''[[Gothika]]'' | Miranda Grey | |- !scope="row"| 2004 | ''[[Catwoman (film)|Catwoman]]'' | [[Catwoman|Patience Phillips / Catwoman]] | |- !scope="row"| 2005 | ''[[Robots (2005 film)|Robots]]'' | Cappy | Voice role |- !scope="row"| 2006 | ''[[X-Men: The Last Stand]]'' | Ororo Munroe / Storm | |- !scope="row" | 2007 | ''[[Perfect Stranger (film)|Perfect Stranger]]'' | Rowena Price | |- !scope="row" | 2007 | ''[[Things We Lost in the Fire (film)|Things We Lost in the Fire]]'' | Audrey Burke | |- !scope="row"| 2010 | ''[[Frankie & Alice]]'' | Frankie / Alice | |- !scope="row"| 2011 | ''[[New Year's Eve (2011 film)|New Year's Eve]]'' | Nurse Aimee | |- !scope="row" | 2012 | ''[[Dark Tide]]'' | Kate Mathieson | |- !scope="row" | 2012 | ''[[Cloud Atlas (film)|Cloud Atlas]]'' | Jocasta Ayrs / Luisa Rey / Ovid /<br />Meronym / Native Woman /<br />Indian Party Guest | |- !scope="row" | 2013 | ''[[Movie 43]]'' | Emily | Segment: "Truth or Dare" |- !scope="row" | 2013 | ''[[The Call (2013 film)|The Call]]'' | Jordan Turner | |- !scope="row"| 2014 | ''[[X-Men: Days of Future Past]]'' | Ororo Munroe / Storm | |- !scope="row"| 2016 | ''[[Kevin Hart: What Now?]]'' | Herself | |- !scope="row" | 2017 | ''[[Kidnap (2017 film)|Kidnap]]'' | Karla Dyson | Also producer |- !scope="row" | 2017 | ''[[Kingsman: The Golden Circle]]'' | Ginger | |- !scope="row" | 2017 | ''[[Kings (2017 film)|Kings]]'' | Millie Dunbar | |- !scope="row" | 2019 | ''[[John Wick: Chapter 3 – Parabellum]]'' | Sofia | |} ===Telebisyon=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! Taon ! Titulo ! Papel ! class="unsortable" | |- !scope="row"| 1989 | ''[[Living Dolls]]'' | Emily Franklin | 12 episodes |- !scope="row"| 1991 | ''[[Amen (TV series)|Amen]]'' | Claire | Episode: "Unforgettable" |- !scope="row"| 1991 | ''{{sortname|A|Different World|A Different World}}'' | Jaclyn | Episode: "[[Love, Hillman-Style]]" |- !scope="row"| 1991 | ''[[They Came from Outer Space]]'' | Rene | Episode: "Hair Today, Gone Tomorrow" |- !scope="row"| 1991 | ''[[Knots Landing]]'' | Debbie Porter | 6 episodes |- !scope="row"| 1993 | ''[[Alex Haley's Queen]]'' | Queen | Miniseries |- !scope="row"| 1995 | ''[[Solomon & Sheba (1995 film)|Solomon & Sheba]]'' | Nikhaule / [[Queen Sheba]] | Movie |- !scope="row"| 1996 | ''[[Martin (TV series)|Martin]]'' | Herself | Episode: "Where the Party At" |- !scope="row" | 1998 | ''[[The Wedding (miniseries)|The Wedding]]'' | Shelby Coles | Miniseries |- !scope="row" | 1998 | ''[[Frasier]]'' | Betsy (voice) | Episode: "Room Service" |- !scope="row"| 1999 | ''[[Introducing Dorothy Dandridge]]'' | [[Dorothy Dandridge]] | Movie |- !scope="row"| 2005 | ''[[Their Eyes Were Watching God (film)|Their Eyes Were Watching God]]'' | Janie Crawford | Movie |- !scope="row"| 2011 |''[[The Simpsons]]'' |Herself (voice) | Episode: "Angry Dad: The Movie" |- !scope="row"| 2014–15 | ''[[Extant (TV series)|Extant]]'' | [[Molly Woods]] | Lead role (26 episodes) |- !scope="row"| 2017 | ''[[Drop the Mic]]'' | Herself | Winner; Episode: "Halle Berry vs. [[James Corden]] / [[Anthony Anderson]] vs. [[Usher (musician)|Usher]]" |- !scope="row"| 2019 | ''[[Boomerang (U.S. TV series)|Boomerang]]'' | | Executive producer |} == Mga gantimpala at nominasyon == ===Mga malaking asosasyon=== ====[[Academy Awards]]==== {| class="wikitable" ! width="5%" |Taon ! width="30%" |Nominado / Gawa ! width="32%" |Award ! width="10%" |Resulta |- ! scope="row" |[[74th Academy Awards|2002]] |''[[Monster's Ball]]'' |[[Academy Award for Best Actress|Best Actress]] | {{won}} |- |} ====[[British Academy Film Awards|British Academy of Film and Television Arts Awards]]==== {| class="wikitable" ! width="5%" |Taon ! width="30%" |Nominado / Gawa ! width="32%" |Award ! width="10%" |Resulta |- ! scope="row" |[[56th British Academy Film Awards|2003]] |''[[Monster's Ball]]'' |[[BAFTA Award for Best Actress in a Leading Role|Best Film Actress in a Leading Role]] | {{nom }} |} ====[[Primetime Emmy Awards|Emmy Awards (Primetime)]]==== {| class="wikitable" ! width="5%" |Taon ! width="30%" |Nominado / Gawa ! width="32%" |Award ! width="10%" |Resulta |- ! rowspan="2" scope="row" |[[52nd Primetime Emmy Awards|2000]] | rowspan="2" |''[[Introducing Dorothy Dandridge]]'' |[[Primetime Emmy Award for Outstanding Lead Actress in a Limited Series or Movie|Outstanding Lead Actress in a Limited Series or Television Movie]] | {{won}} |- |[[Primetime Emmy Award for Outstanding Television Movie|Outstanding Television Movie]] | {{nom}} |- ! rowspan="1" scope="row" |[[57th Primetime Emmy Awards|2005]] | rowspan="1" |''[[Their Eyes Were Watching God (film)|Their Eyes Were Watching God]]'' |[[Primetime Emmy Award for Outstanding Lead Actress in a Limited Series or Movie|Outstanding Lead Actress in a Limited Series or Television Movie]] | {{nom}} |} ====[[Golden Globe Award]]s==== {| class="wikitable" ! width="5%" |Taon ! width="30%" |Nominado / Gawa ! width="32%" |Award ! width="10%" |Resulta |- ! scope="row" |[[57th Golden Globe Awards|2000]] |''[[Introducing Dorothy Dandridge]]'' |[[Golden Globe Award for Best Actress – Miniseries or Television Film|Best Actress in a Miniseries or Motion Picture – Television]] | {{Won}} |- ! scope="row" |[[59th Golden Globe Awards|2002]] |''[[Monster's Ball]]'' |[[Golden Globe Award for Best Actress in a Motion Picture – Drama|Best Actress in a Motion Picture – Drama]] | {{nom}} |- ! scope="row" |[[63rd Golden Globe Awards|2006]] |''[[Their Eyes Were Watching God (film)|Their Eyes Were Watching God]]'' |[[Golden Globe Award for Best Actress – Miniseries or Television Film|Best Actress in a Miniseries or Motion Picture – Television]] | {{nom}} |- ! scope="row" |[[68th Golden Globe Awards|2011]] |''[[Frankie & Alice]]'' |[[Golden Globe Award for Best Actress in a Motion Picture – Drama|Best Actress in a Motion Picture – Drama]] | {{nom}} |} ====[[Screen Actors Guild Award]]s==== {| class="wikitable" ! width="5%" |Taon ! width="30%" |Nominado / Gawa ! width="32%" |Award ! width="10%" |Resulta |- ! scope="row" |[[6th Screen Actors Guild Awards|2000]] |''[[Introducing Dorothy Dandridge]]'' |[[Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by a Female Actor in a Miniseries or Television Movie|Outstanding Performance by a Female Actor in a Television Movie or Miniseries]] | {{won}} |- ! scope="row" |[[8th Screen Actors Guild Awards|2002]] |''[[Monster's Ball]]'' |[[Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by a Female Actor in a Leading Role|Outstanding Performance by a Female Actor in a Leading Role in a Motion Picture]] | {{won}} |} ==Iba pang mga gantimpala at nominasyon== ====[[American Film Institute]]==== {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="width:1em;" | Taon ! scope="col" style="width:35em;" | Nominadong gawa ! scope="col" style="width:40em;" | Kategoriya ! scope="col" style="width:5em;" | Resulta ! scope="col" style="width:1em;" | Ref. |- |[[American Film Institute Awards 2001|2001]] |''[[Monster's Ball]]'' |[[American Film Institute|Actress of the Taon]] | {{won}} | style="text-align:center;" | |} ====[[Berlin International Film Festival]]==== {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="width:1em;" | Taon ! scope="col" style="width:35em;" | Nominadong gawa ! scope="col" style="width:40em;" | Kategoriya ! scope="col" style="width:5em;" | Resulta ! scope="col" style="width:1em;" | Ref. |- |[[52nd Berlin International Film Festival|2001]] |''[[Monster's Ball]]'' |[[Berlin Film Festival Award for Best Actress|Best Actress]] | {{won}} | style="text-align:center;" | |} ====[[BET Awards]]==== {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="width:1em;" | Taon ! scope="col" style="width:35em;" | Nominadong gawa ! scope="col" style="width:40em;" | Kategoriya ! scope="col" style="width:5em;" | Resulta ! scope="col" style="width:1em;" | Ref. |- |[[BET Awards 2002|2002]] |''[[Monster's Ball]]'' |[[BET Award for Best Actress|Best Actress]] | {{won}} | style="text-align:center;" | |- |[[BET Awards 2003|2003]] |''[[Die Another Day]]'' |[[BET Award for Best Actress|Best Actress]] | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- |[[BET Awards 2004|2004]] |''[[X2 (film)|X2]]'' |[[BET Award for Best Actress|Best Actress]] | {{won}} | style="text-align:center;" | |- |[[BET Awards 2005|2005]] |''[[Catwoman (film)|Catwoman]]'' |[[BET Award for Best Actress|Best Actress]] | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- |[[BET Awards 2008|2008]] |''[[Perfect Stranger (film)|Perfect Stranger]]'' |[[BET Award for Best Actress|Best Actress]] | {{won}} | style="text-align:center;" | |- |[[BET Awards 2011|2011]] |''[[Frankie & Alice]]'' |[[BET Award for Best Actress|Best Actress]] | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- |[[BET Awards 2013|2013]] |''[[The Call (2013 film)|The Call]]'' |[[BET Award for Best Actress|Best Actress]] | {{nom}} | style="text-align:center;" | |} ====[[Black Reel Awards]]==== {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="width:1em;" | Taon ! scope="col" style="width:35em;" | Nominadong gawa ! scope="col" style="width:40em;" | Kategoriya ! scope="col" style="width:5em;" | Resulta ! scope="col" style="width:1em;" | Ref. |- |[[Black Reel Awards of 2002|2002]] |''[[Monster's Ball]]'' |[[Black Reel Award for Best Actress|Best Actress]] | {{won}} | style="text-align:center;" | |- |[[Black Reel Awards of 2004|2004]] |''[[Gothika]]'' |[[Black Reel Award for Best Actress|Best Actress]] | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- |[[Black Reel Awards of 2013|2013]] |''[[Cloud Atlas (film)|Cloud Atlas]]'' |[[Black Reel Award for Best Actress|Best Actress]] | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- |[[Black Reel Awards of 2014|2014]] |''[[The Call (2013 film)|The Call]]'' |[[Black Reel Awards of 2014|Best Actress]] | {{nom}} | style="text-align:center;" | |} ====[[Blockbuster Entertainment Awards]]==== {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="width:1em;" | Taon ! scope="col" style="width:35em;" | Nominadong gawa ! scope="col" style="width:40em;" | Kategoriya ! scope="col" style="width:5em;" | Resulta ! scope="col" style="width:1em;" | Ref. |- |[[Blockbuster Entertainment Awards|1997]] |''[[Executive Decision]]'' |[[Blockbuster Entertainment Awards|Favorite Actress – Adventure/Drama]]{{citation needed|date=November 2015}} | {{won}} | style="text-align:center;" | |} ====[[Chicago Film Critics Association]]==== {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="width:1em;" | Taon ! scope="col" style="width:35em;" | Nominadong gawa ! scope="col" style="width:40em;" | Kategoriya ! scope="col" style="width:5em;" | Resulta ! scope="col" style="width:1em;" | Ref. |- | rowspan="2" |[[Chicago Film Critics Association Awards 1991|1992]] | rowspan="2" |''[[Jungle Fever]]'' |[[Chicago Film Critics Association Award for Best Supporting Actress|Best Supporting Actress]] | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;" | |- | Most Promising Actress | {{nom}} |} ====[[Golden Raspberry Awards]]==== {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="width:1em;" | Taon ! scope="col" style="width:35em;" | Nominadong gawa ! scope="col" style="width:40em;" | Kategoriya ! scope="col" style="width:5em;" | Resulta ! scope="col" style="width:1em;" | Ref. |- |[[25th Golden Raspberry Awards|2005]] |''[[Catwoman (film)|Catwoman]]'' |[[Golden Raspberry Award for Worst Actress|Worst Actress]] | {{won}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|url=http://www.mtv.com/news/1497569/halle-berry-slams-catwoman-at-razzie-awards/|title=Halle Berry Slams 'Catwoman' At Razzie Awards|first=Larry|last=Carroll|website=MTV News|accessdate=12 February 2020|archive-date=9 Enero 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200109181330/http://www.mtv.com/news/1497569/halle-berry-slams-catwoman-at-razzie-awards/|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="2" |[[34th Golden Raspberry Awards|2014]] |''[[The Call (2013 film)|The Call]]'' | rowspan="2" |[[Golden Raspberry Award for Worst Actress|Worst Actress]] | rowspan="2" {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;" | |- |''[[Movie 43]]'' |- |} ====[[Nickelodeon Kids' Choice Awards|Kids' Choice Awards]]==== {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="width:1em;" | Taon ! scope="col" style="width:35em;" | Nominadong gawa ! scope="col" style="width:40em;" | Kategoriya ! scope="col" style="width:5em;" | Resulta ! scope="col" style="width:1em;" | Ref. |- |[[2015 Kids' Choice Awards|2015]] |''[[X-Men: Days of Future Past]]'' |[[2015 Kids' Choice Awards|Favorite Female Action Star]] | {{won}} | style="text-align:center;" | |} ====[[MTV Movie & TV Awards]]==== {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="width:1em;" | Taon ! scope="col" style="width:35em;" | Nominadong gawa ! scope="col" style="width:40em;" | Kategoriya ! scope="col" style="width:5em;" | Resulta ! scope="col" style="width:1em;" | Ref. |- | rowspan="2" |[[1993 MTV Movie Awards|1993]] | rowspan="2" |''[[Boomerang (1992 film)|Boomerang]]'' |[[1993 MTV Movie Awards|Best Breakthrough Performance]] | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center;" | |- |[[MTV Movie Award for Most Desirable Female|Most Desirable Female]] | {{won}} |- |[[1995 MTV Movie Awards|1995]] |''[[The Flintstones (film)|The Flintstones]]'' |[[MTV Movie Award for Most Desirable Female|Most Desirable Female]] | {{won}} | style="text-align:center;" | |} ====[[NAACP Image Awards]]==== {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="width:1em;" | Taon ! scope="col" style="width:35em;" | Nominadong gawa ! scope="col" style="width:40em;" | Kategoriya ! scope="col" style="width:5em;" | Resulta ! scope="col" style="width:1em;" | Ref. |- |1993 |''[[Boomerang (1992 film)|Boomerang]]'' |[[NAACP Image Award for Outstanding Actress in a Motion Picture|Outstanding Actress in a Motion Picture]] | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | 1995 |''[[Alex Haley's Queen]]'' |[[NAACP Image Award for Outstanding Actress in a Television Movie, Mini-Series or Dramatic Special|Outstanding Actress in a Television Movie, Mini-Series, or Dramatic Special]] | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | rowspan="2" | 1996 |''[[Solomon & Sheba (1995 film)|Solomon & Sheba]]'' |[[NAACP Image Award for Outstanding Actress in a Television Movie, Mini-Series or Dramatic Special|Outstanding Actress in a Television Movie, Mini-Series, or Dramatic Special]] | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;" | |- |''[[Losing Isaiah]]'' |[[NAACP Image Award for Outstanding Actress in a Motion Picture|Outstanding Actress in a Motion Picture]] | {{nom}} |- | rowspan="2" | 1999 |''[[The Wedding (miniseries)|The Wedding]]'' |[[NAACP Image Award for Outstanding Actress in a Television Movie, Mini-Series or Dramatic Special|Outstanding Actress in a Television Movie, Mini-Series, or Dramatic Special]] | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;" | |- |''[[Bulworth]]'' |[[NAACP Image Award for Outstanding Actress in a Motion Picture|Outstanding Actress in a Motion Picture]] | {{nom}} |- | 2000 |''[[Introducing Dorothy Dandridge]]'' |[[NAACP Image Award for Outstanding Actress in a Television Movie, Mini-Series or Dramatic Special|Outstanding Actress in a Television Movie, Mini-Series, or Dramatic Special]] | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | 2002 |''[[Swordfish]]'' |[[NAACP Image Award for Outstanding Actress in a Motion Picture|Outstanding Actress in a Motion Picture]] | {{won}} | style="text-align:center;" | |- | 2003 |''[[Die Another Day]]'' |[[NAACP Image Award for Outstanding Supporting Actress in a Motion Picture|Outstanding Supporting Actress in a Motion Picture]] | {{won}} | style="text-align:center;" | |- |2004 |''[[Gothika]]'' |[[NAACP Image Award for Outstanding Actress in a Motion Picture|Outstanding Actress in a Motion Picture]] | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | 2006 |''[[Their Eyes Were Watching God (film)|Their Eyes Were Watching God]]'' |[[NAACP Image Award for Outstanding Actress in a Television Movie, Mini-Series or Dramatic Special|Outstanding Actress in a Television Movie, Mini-Series, or Dramatic Special]] | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- |2008 |''[[Things We Lost in the Fire (film)|Things We Lost in the Fire]]'' |[[NAACP Image Award for Outstanding Actress in a Motion Picture|Outstanding Actress in a Motion Picture]] | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- | 2011 |''[[Frankie & Alice]]'' |[[NAACP Image Award for Outstanding Actress in a Motion Picture|Outstanding Actress in a Motion Picture]] | {{won}} | style="text-align:center;" | |- |2013 |''[[Cloud Atlas (film)|Cloud Atlas]]'' |[[NAACP Image Award for Outstanding Actress in a Motion Picture|Outstanding Actress in a Motion Picture]] | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- |2014 |''[[The Call (2013 film)|The Call]]'' |[[NAACP Image Award for Outstanding Actress in a Motion Picture|Outstanding Actress in a Motion Picture]] | {{nom}} | style="text-align:center;" | |- |[[49th NAACP Image Awards|2018]] |''[[Kidnap (2017 film)|Kidnap]]'' |[[NAACP Image Award for Outstanding Actress in a Motion Picture|Outstanding Actress in a Motion Picture]] | {{nom}} | style="text-align:center;" | |} ====[[National Board of Review]]==== {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="width:1em;" | Taon ! scope="col" style="width:35em;" | Nominadong gawa ! scope="col" style="width:40em;" | Kategoriya ! scope="col" style="width:5em;" | Resulta ! scope="col" style="width:1em;" | Ref. |- |[[National Board of Review Awards 2001|2002]] |''[[Monster's Ball]]'' |[[National Board of Review Award for Best Actress|Best Actress]] | {{won}} | style="text-align:center;" | |} ====[[People's Choice Awards]]==== {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="width:1em;" | Taon ! scope="col" style="width:35em;" | Nominadong gawa ! scope="col" style="width:40em;" | Kategoriya ! scope="col" style="width:5em;" | Resulta ! scope="col" style="width:1em;" | Ref. |- | rowspan="2" |[[33rd People's Choice Awards|2006]] | {{n/a}} |[[33rd People's Choice Awards|Favorite Female Movie Star]] | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;" | |- |''[[X-Men: The Last Stand]]'' |[[33rd People's Choice Awards|Favorite Female Action Star]] | {{won}} |- |[[34th People's Choice Awards|2007]] | {{n/a}} |[[34th People's Choice Awards|Favorite Female Movie Star]] | {{nom}} | style="text-align:center;" | |} ====PRISM Awards==== {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="width:1em;" | Taon ! scope="col" style="width:35em;" | Nominadong gawa ! scope="col" style="width:40em;" | Kategoriya ! scope="col" style="width:5em;" | Resulta ! scope="col" style="width:1em;" | Ref. |- | 2011 |''[[Frankie & Alice]]'' | Performance in a Feature Film{{citation needed|date=November 2015}} | {{won}} | style="text-align:center;" | |} ====[[Saturn Award]]==== {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="width:1em;" | Taon ! scope="col" style="width:35em;" | Nominadong gawa ! scope="col" style="width:40em;" | Kategoriya ! scope="col" style="width:5em;" | Resulta ! scope="col" style="width:1em;" | Ref. |- |[[40th Saturn Awards|2014]] |''[[The Call (2013 film)|The Call]]'' |[[Saturn Award for Best Actress|Best Actress]] | {{nom}} | style="text-align:center;" | |} ====[[Teen Choice Awards]]==== {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="width:1em;" | Taon ! scope="col" style="width:35em;" | Nominadong gawa ! scope="col" style="width:40em;" | Kategoriya ! scope="col" style="width:5em;" | Resulta ! scope="col" style="width:1em;" | Ref. |- |[[2013 Teen Choice Awards|2013]] |''[[The Call (2013 film)|The Call]]'' |[[2013 Teen Choice Awards|Choice Movie Actress: Drama]] | {{nominated}} | style="text-align:center;" | |- |[[2014 Teen Choice Awards|2014]] |''[[X-Men: Days of Future Past]]'' |[[Teen Choice Award for Choice Movie Actress – Sci-Fi/Fantasy|Choice Movie: Sci-Fi/Fantasy Actress]] | {{nominated}} | style="text-align:center;" | |} == Mga sanggunian == {{reflist}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Berry, Halle}} [[Kategorya:Mga artista]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1966]] r08hogwser6uxtjo0j5a900m3xzkmg7 Aztec 0 145201 2220597 2081016 2026-08-16T06:15:23Z ~2026-44893-52 165347 2220597 wikitext text/x-wiki [[File:Aztec Empire.png|thumb|upright=1.35|Ang Imperyong Asteka noong 1519]] Ang mga '''Aztec''', '''Aztek''', o '''Astek''' at '''Asteka''' sa pagsasalin, ay mga tao na [[Katutubong Samareño]] na nanirahan sa [[Samar]]. Tinawag nila ang kanilang sarili bilang Negro o Negrito. Ilang bahagi ng kalinangang Astek ang gumamit ng mga sakripisyong tao at ang paniniwala sa mga nilalang na mitikal. Ang mga Astek ay may lubhang tumpak na kalendaryong binubuo ng 365 mga araw. Mayroon din silang isang kalendaryong panrelihiyon na binubuo ng 260 mga araw. Sa kasaysayan sinasabing iisa nalang ang natitirang astek sa mundo at ito ay nag ngangalang Zaldy Castro na naninirahan sa Pilipinas. [[Kategorya:Mehiko]] [[Kategorya:Katutubong Amerikano]] {{stub|Kasaysayan}} ooyj48ads5b0fqlax4rr4l2lwtv2ag1 2220605 2220597 2026-08-16T08:24:14Z ~2026-44893-52 165347 2220605 wikitext text/x-wiki [[File:Aztec Empire.png|thumb|upright=1.35|Ang Imperyong Asteka noong 1519]] Ang mga '''Aztec''', '''Aztek''', o '''Astek''' at '''Asteka''' sa pagsasalin, ay mga tao na [[Katutubong Waray]] na nanirahan sa [[Leyte]]. Tinawag nila ang kanilang sarili bilang Negro o Negrito. Ilang bahagi ng kalinangang Astek ang gumamit ng mga sakripisyong tao at ang paniniwala sa mga nilalang na mitikal. Ang mga Astek ay may lubhang tumpak na kalendaryong binubuo ng 365 mga araw. Mayroon din silang isang kalendaryong panrelihiyon na binubuo ng 260 mga araw. Sa kasaysayan sinasabing iisa nalang ang natitirang astek sa mundo at ito ay nag ngangalang Zaldy Castro na naninirahan sa Sothern Leyte. [[Kategorya:Mehiko]] [[Kategorya:Katutubong Amerikano]] {{stub|Kasaysayan}} ijkml217g6jy2t60puvvdi3l1a8yboy 2220606 2220605 2026-08-16T08:24:54Z ~2026-44893-52 165347 2220606 wikitext text/x-wiki [[File:Aztec Empire.png|thumb|upright=1.35|Ang Imperyong Asteka noong 1519]] Ang mga '''Aztec''', '''Aztek''', o '''Astek''' at '''Asteka''' sa pagsasalin, ay mga tao na [[Katutubong Waray]] na nanirahan sa [[Leyte]]. Tinawag nila ang kanilang sarili bilang Negro o Negrito. Ilang bahagi ng kalinangang Astek ang gumamit ng mga sakripisyong tao at ang paniniwala sa mga nilalang na mitikal. Ang mga Astek ay may lubhang tumpak na kalendaryong binubuo ng 365 mga araw. Mayroon din silang isang kalendaryong panrelihiyon na binubuo ng 260 mga araw. Sa kasaysayan sinasabing iisa nalang ang natitirang astek sa mundo at ito ay nag ngangalang '''Zaldy Castro''' na naninirahan sa Sothern Leyte. [[Kategorya:Mehiko]] [[Kategorya:Katutubong Amerikano]] {{stub|Kasaysayan}} ledgq98eo8hd6c5iunjmk9tqu8wai8c Felidae 0 189086 2220547 2220125 2026-08-15T18:24:21Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2220547 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | name = Felidae<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft|pages=532–548|id=14000003}}</ref> | fossil_range = {{Fossil range|25|0}} Huling [[Oligoseno]]-Kamakailan | image = Tiger-zoologie.de0001 22.JPG | image_caption = [[Tiger]] (''Panthera tigris'') | taxon = Felidae | authority = [[Johann Fischer von Waldheim|G. Fischer de Waldheim]], 1817 | subdivision_ranks = Subfamilies | subdivision = [[Felinae]]<br /> [[Pantherinae]]<br /> †[[Machairodontinae]]<br /> †[[Proailurinae]]<ref name="McKenna & Bell">{{cite book |last=McKenna |first=Malcolm C. |coauthors=Susan K. Bell |title=Classification of Mammals |date=2000-02-15 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-11013-6 |pages=631}}</ref> |range_map=Felidae range.png |range_map_caption=Felidae ranges }} Ang '''Felidae''' ang pamilya ng mga [[pusa]]. Ang isang kasapi ng pamilyang ito ay tinatawag na isang '''felid'''. Ang pinakapamilyar na felid ang domestikadong pusa(house cat) na unang naugnay sa mga tao mga 10,000 taon ang nakalipas. Ang pamilyang ito ay kinabibilangan rin ng ibang lahat na mga pusang ligaw kabilang ang mga malalaking pusa. Ang mga umiiral na felid ay nabibilang sa isa sa dalawang mga subpamilya: [[Pantherinae]] (na kinabibilangan ng mga [[tigre]], [[leon]], [[jaguar]] at [[leopardo]]) at ang [[Felinae]](na kinabibilangan ng [[cougar]], mga [[lynx]], [[ocelot]] at ang domestikong pusa). Ang mga unang felid ay lumitaw sa panahong [[Oligoseno]] mga 25 milyong taon ang nakalilipas. Sa mga panahong prehistoriko, may ikatlong subpamilya na tinatawag na [[Machairodontinae]] na kinabibilangan ng mga "[[pusang may ngiping saber]]" gaya ng mahusay na kilalang ''[[Smilodon]]''. Mayroon ding ibang mga superpisyal na tulad ng pusang mga [[mamalya]] gaya ng marsupial sabertooth na ''[[Thylacosmilus]]'' o ang [[Nimravidae]] na hindi kabilang sa pamilyang Felidae sa kabila ng [[ebolusyong konberhente|pagiging magkamukha]]. Ang mga felid ay mga pinakastriktong karnibora ng 13 panlupaing mga pamilya sa order na [[Carnivora]] bagaman ang tatlong mga pamilya ng pangdagat na mga mamalya na binubuo ng superpamilyang [[Pinniped]]ia ay kasing karniboroso ng mga felid. ==Ebolusyon== Mayroong 41 na alam na espesye ng felid sa daigdig ngayon. Ang lahat ng ito ay nagmula sa parehong ninuno.<ref name=MSW3/> Ang [[taxon]] na ito ay nagmula sa Asya at kumalat sa mga kontinente sa pamamagitan ng pagtawid sa mga lupaing tulay. Gaya ng iniulat sa hornal na ''[[Science (journal)|Science]]'', ang pagsubok ng [[mitokondriyal na DNA]] at [[nukleyar na DNA]] nina Warren Johnson at Stephen O'Brien ng U.S. [[National Cancer Institute]] ay nagpapakita na ang mga sinaunang(ancient) pusa ay nag-[[ebolusyon|ebolb]] sa walong mga pangunahing lipi na nag-[[ebolusyong diberhente|diberhente]] sa kurso ng hindi bababa sa 10 mga migrasyon( sa parehong mga direksiyon) mula sa kontinente hanggang kontinente sa pamamagitan ng [[lupaing tulay na Bering]] at [[Isthmus ng Panama]] na ang henus na [[Panthera]] ang pinakamatanda at ang henus na [[Felis]] ang pinakabata. Tinantiya nila na ang 60 porsiyento ng mga modernong espesye ng mga [[pusa]] ay umunlad sa huling mga milyong taon.<ref name =Mott>{{cite web| last = Mott| first = Maryann| title = Cats Climb New family Tree| publisher = National Geographic News| date = 2006-01-11| url = http://news.nationalgeographic.com/news/2006/01/0111_060111_cat_evolution.html| accessdate = 2006-07-15}}</ref> Ang karamihan ng mga felid ay may isang bilang ng [[haploid]] na 18 o 19. Ang mga pusa ng Bagong Daigdig(ang mga nasa Sentral at Timog Amerika) ay may bilang ng haploid na 18 na posibleng sanhi ng kombinasyon ng dalawang mga mas maliit na [[kromosoma]] sa isang mas malaking kromosoma.<ref name = robinson>{{cite book| last = Vella | first = Carolyn| authorlink = | author2 = ''et al.'' | title = Robinson's Genetics for Cat Breeders and Veterinarians, 4th ed.| publisher = Butterworh-Heinemann | year = 2002 | location = Oxford| isbn = 0-7506-4069-3 }}</ref> Bago ng pagkakatuklas na ito, malaking hindi nagawa ng mga biologo na itayo ang isang puno ng pamilya ng mga pusa mula sa fossil rekord dahil ang mga fossil ng iba't ibang mga espesye ng pusa ay lahat labis na magkakamukha na pangunahing lamang magkakaiba sa sukat. Batay sa analisis ng DNA, ang mga pinakamalapit na kamag-anak ng mga felid ang mga [[Prionodon|asyatikong linsang]].<ref>{{cite journal | author = Eizirik E., Murphy W.J., Koepfli K.P., Johnson W.E., Dragoo J.W., O'Brien S.J. | year = 2010 | title = Pattern and timing of the diversification of the mammalian order Carnivora inferred from multiple nuclear gene sequences | url = | journal = Molecular Phylogenetics and Evolution | volume = 56 | issue = | pages = 49–63 | doi = 10.1016/j.ympev.2010.01.033 }}</ref><ref>{{cite journal | author = Gaubert P., Veron G. | year = 2003 | title = Exhaustive sample set among Viverridae reveals the sister-group of felids: the linsangs as a case of extreme morphological convergence within Feliformia | url = | journal = Proceedings of the Royal Society, Series B | volume = 270 | issue = 1532| pages = 2523–30 | doi = 10.1098/rspb.2003.2521 }}</ref> Ang karamihan ng mga espesye ng felid ay nagsasalo ng isang anomalyang henetiko na pumipigil sa mga itong makalasa ng pagiging matamis.<ref name =PLOS>{{cite journal |last=Xia |first=Li |author2=Weihua Li, Hong Wang, Jie Cao, Kenji Maehashi, Liquan Huang, Alexander A. Bachmanov, Danielle R. Reed, Véronique Legrand-Defretin, Gary K. Beauchamp and Joseph G. Brand |year=2005 |month=July |title=Pseudogenization of a Sweet-Receptor Gene Accounts for Cats' Indifference toward Sugar |journal=[[Public Library of Science]] |volume=1 |issue=1 |pages= e3|doi=10.1371/journal.pgen.0010003 |url=http://www.plosgenetics.org/article/info:doi/10.1371/journal.pgen.0010003 |accessdate=2008-06-30 |quote= |pmid=16103917 |pmc=1183522 }}</ref> == Mga genus == {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item (concat("''[[", ?taxonname, "]]''") as ?taxonLink) (concat("[http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=", ?msw, " Mammal Species of the World]") as ?mswLink) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q16521 ; wdt:P105 wd:Q34740 ; wdt:P171* wd:Q25265 ; wdt:P225 ?taxonname . optional { ?item wdt:P959 ?msw . } } |columns=P18:Larawan,?taxonLink:Genus,P1843:Ibang tawag,?mswLink:MSW |section= |min_section=3 |sort=P225 |links=text |thumb=128 |autolist=fallback }} {| class='wikitable sortable' ! Larawan ! Genus ! Ibang tawag ! MSW |- | [[Talaksan:Cheetah Botswana.jpg|center|128px]] | ''[[Acinonyx]]'' | | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000005 Mammal Species of the World] |- | | ''[[Adeilosmilus]]'' | | |- | [[Talaksan:Caracal in South Africa - by Shaun MItchem.jpg|center|128px]] | ''[[Caracal]]'' | | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000013 Mammal Species of the World] |- | | ''[[Catolynx]]'' | | |- | [[Talaksan:Catopuma temminckii.jpg|center|128px]] | ''[[Catopuma]]'' | de:Goldkatze<br/>en:Golden cat<br/>th:สกุลเสือไฟ<br/>tr:Altın kedi | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000023 Mammal Species of the World] |- | | ''[[Cynailurus]]'' | | |- | [[Talaksan:Coca-cat.jpg|center|128px]] | ''[[Felis]]'' | | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000029 Mammal Species of the World] |- | | ''[[Ischyrosmilus]]'' | | |- | | ''[[Leo]]'' | | |- | [[Talaksan:Ocelot (Leopardus pardalis)-8.jpg|center|128px]] | ''[[Leopardus]]'' | | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000080 Mammal Species of the World] |- | [[Talaksan:Canadian lynx by Keith Williams.jpg|center|128px]] | ''[[Lynx]]'' | sl:ris | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000151 Mammal Species of the World] |- | | ''[[Mayailurus]]'' | | |- | [[Talaksan:Neofelis nebulosa.jpg|center|128px]] | ''[[Neofelis]]'' | | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000221 Mammal Species of the World] |- | [[Talaksan:Panthera Diversity.jpg|center|128px]] | ''[[Panthera]]'' | ar:نمور<br/>de:Eigentliche Großkatzen<br/>en:big cats<br/>es:Pantera<br/>et:Panter<br/>fr:Panthères<br/>ko:표범속<br/>mk:Пантери<br/>nl:Brulkatten<br/>pt:Pantera<br/>ru:Пантера<br/>th:แพนเทอรา<br/>uk:Пантера<br/>zh:豹属<br/>my:ကြောင်ကြီးမျိုး<br/>sl:velika mačka<br/>ja:ヒョウ属 | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000227 Mammal Species of the World] |- | [[Talaksan:Lydekker - Marbled Cat.JPG|center|128px]] | ''[[Pardofelis]]'' | | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000176 Mammal Species of the World] |- | [[Talaksan:Bengalkatze.jpg|center|128px]] | ''[[Prionailurus]]'' | | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000180 Mammal Species of the World] |- | [[Talaksan:FelisAurataKeulemans.jpg|center|128px]] | ''[[Profelis]]'' | | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000199 Mammal Species of the World] |- | [[Talaksan:Puma - 49044464307.jpg|center|128px]] | ''[[Puma]]'' | | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000203 Mammal Species of the World] |- | | ''[[Tigris]]'' | | |- | [[Talaksan:Uncia uncia.jpg|center|128px]] | ''[[Uncia]]'' | | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000268 Mammal Species of the World] |} {{Wikidata list end}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Felidae]] q975s2pzg2jz1kczxzljj5q2v4hdzcp 2008 sa Pilipinas 0 250021 2220612 2218734 2026-08-16T09:07:49Z ~2026-43982-52 165113 /* Palakasan */ 2220612 wikitext text/x-wiki Ang artikulong ito ay nagbibigay ng isang pangkalahatang-ideya sa mga pinakamahahalagang mga kaganapang nangyari sa taong '''2008 sa Pilipinas'''. == Panunungkulan == * [[President of the Philippines|Pangulo]]: [[Gloria Macapagal Arroyo|Gloria Macapagal-Arroyo]] * [[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]: [[Noli de Castro]] * [[Kongreso ng Pilipinas]]: [[Ika-14 na Kongreso ng Pilipinas]] ** [[Senate of the Philippines|Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)]]: [[Manny Villar, Jr.|Manuel Villar]] (hanggang Nobyembre 17); [[Juan Ponce Enrile]] (mula Nobyembre 17) ** [[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]: [[Jose de Venecia, Jr.|Jose de Venecia Jr.]] (hanggang Pebrero 5); [[Prospero Nograles]] (mula Pebrero 5) * [[Punong Mahistrado ng Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]] ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]]: [[Reynato Puno]] == Kaganapan == === Enero === * Enero 2 - Si ''Lieutenant General'' Pedrito Cadungog ay itinalaga bilang bagong kumander ng [[Hukbong Himpapawid ng Pilipinas|''Philippine Air Force'' (PAF)]]. * Enero 9 -- Dalawang tao ang namatay at maraming nasugatan sa pagdiriwang ng [[Itim na Nazareno]] sa [[Quiapo]], [[Maynila]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/75885/news/ulatfilipino/prusisyon-ng-itim-na-nazareno-sa-quiapo-dinagsa-ng-deboto "Prusisyon ng Itim na Nazareno sa Quiapo dinagsa ng deboto"] ''[[GMA Network|GMA News Online.]]'' 01-09-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Enero 14—Lumaya na si Norberto Manero mula sa Bilibid sa pagpapahintulot ng Kalihim ng Hukom na si [[Raul Gonzales]]. * Enero 18 - Ibinasura ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Korte Suprema ng Pilipinas]] ang apila ni [[Loren Legarda]] na naghain laban sa pagkahalal sa Pangalawang Pangulo sa [[Halalang pampanguluhan sa Pilipinas, 2004|Halalan ng 2004]]. Ayon kay Legarda, si [[Noli de Castro]] ay nagwagi sa halalan sa pamamagitan ng pandaraya. === Pebrero === * Pebrero 1 -- Lumago ang [[ekonomiya]] ng [[Pilipinas]] sa pagtaas ng 7.3% ng ''[[gross domestic product]]'' nito. Ito ang pinakamataas sa nakaraang 31 taon. * Pebrero 4-5 -- Bumoto ang [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan ng mga Kinatawan]] upang palitan ang [[Ispiker ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Ispiker ng Kapulungan]] na si [[Jose de Venecia, Jr.]] ng Ikaapat na Distrito ng [[Pangasinan]], ni [[Prospero Nograles]] ng Unang Distrito ng [[Lungsod ng Davao]]. Nahalal bilang bagong ''Speaker'' si [[Prospero Nograles|Nograles]] at pinalitan si [[Jose de Venecia, Jr.|de Venecia]].<ref>''[http://www.gmanetwork.com/news/story/79265/news/nation/174-solons-oust-jdv-nograles-of-davao-city-is-new-speaker "174 solons oust JDV; Nograles of Davao City is new Speaker"] [[GMA Network|GMA News Online]].'' 02-05-2008. Hinango 10-22-2016. </ref> * Pebrero 8 -- Si [[Jun Lozada|Rodolfo "Jun" Lozada]], isang opisyal kasama ng [[Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman (Pilipinas)|DENR]], ay tumestigo sa [[Senado ng Pilipinas|Senado]] kaugnay sa katiwalian sa kontrata ng kasunduan sa ''National Broadband Network''-ZTE.<ref>''[http://www.gmanetwork.com/news/story/80253/news/nation/joker-lozada-appears-credible-but "Joker: Lozada appears credible but…"] [[GMA Network|GMA News Online]].'' 02-12-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Pebrero 14—Sa [[Pilipinas]], hinimok ng mga "kupidong" raliyista na mag-salita na si [[Romulo Neri]] tungkol sa kasunduan sa ZTE. * Pebrero 20 - Dahil sa malakas na ulan, lalo na sa [[Silangang Samar|Eastern Samar]] noong huling linggo, 13 patay at dose-dosenang nasugatan. Ang mga bayan ng [[Jipapad, Silangang Samar|Jipapad]] at [[Maslog, Silangang Samar|Maslog]] ay lubog sa tubig at ang Katayuan ng Sakuna ay ipinahayag. * Pebrero 29 - Sa [[Maynila]], nagwelga ang sampu-sampung libong mga tao laban kay Pangulong [[Gloria Macapagal Arroyo|Gloria Macapagal-Arroyo]]. Ang kagyat na dahilan ay ang iskandalo sa katiwalian sa pagkakaloob ng isang ''national broadband network'', kung saan ang presidente at ang kanyang asawa ay kasangkot. === Marso === * Marso 11 ** Nabigla si [[Panfilo Lacson]] nang magsinungaling ang "sorpresang-testigo" na si Leo San Miguel hinggil sa pagtanggap ng lagay kaugnay ng [[kasunduang NBN-ZTE]]. ** Nasa [[Pilipinas]] ang mga [[Republikang Popular ng Tsina|opisyal ng Tsina]] upang suriin ang mga paratang na katiwalian sa pakikipagugnayan sa pamahalaan. ** Libu-libong mamamayan ang nahintil sa [[Lungsod ng Maynila|Maynila]] dahil sa welga ng mga [[Dyipni|nagmamaneho ng dyipni]]. ** Nilagdaan na ni [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ang 1.2 trilyong pambansang puhunan ng [[Pilipinas]] para sa 2008. * Marso 16—Sa larangan ng [[boksing]], nagwagi ang [[Pilipinas|Pilipinong]] si [[Manny Pacquiao]] sa tunggali laban kay [[Juan Manuel Marquez]] ng [[Mehiko]]. [[Talaksan:Corazon Aquino 1986.jpg|thumb|Dating Pangulo [[Corazon Aquino]]]] * Marso 24—Inanunsyo ng pamilya ni [[Corazon Aquino|Corazon "Cory" Aquino]] na ang dating [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] ay naghihirap sa ''colon cancer'', [[Bituka|isang sakit sa bituka]], ayon na rin sa mga [[Panggagamot|manggagamot]].<ref>''[http://www.cbsnews.com/news/philippines-icon-corazon-aquino-has-cancer/ "Philippines Icon Corazon Aquino Has Cancer"] [[CBS|CBS News]].'' 03-24-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> === Abril === * Abril 8 - Siyam (9) na sundalo ay hinatulan ng mahabang panahong pagkabilanggo para sa kanilang mga bahagi sa [[Pag-aalsa sa Oakwood]] noong 2003. Ang dalawang lider, Gerardo Gambala at Milo Maestro Campo, ay parehong hinatulan ng 40 taon sa bilangguan. * Abril 14 - Si Marianito Roque ay hinirang ni [[Gloria Macapagal Arroyo|Gloria Macapagal-Arroyo]] bilang Kalihim ng Paggawa at Pagtatrabaho bilang kapalit ni [[Arturo Brion]]. === Mayo === * Mayo 16—Walong empleyado at isang security guard ng sangay ng ''[[Masaker sa RCBC Cabuyao|Rizal Commercial Banking Corporation]]'' (RCBC) sa [[Cabuyao|Lungsod Cabuyao, Laguna]] ang binaril at napatay sa isang panloloob sa bangko. Ayon sa pulisya, isa na ito sa mga pinakamadugong pagnanakaw sa bangko sa kasaysayan ng Pilipinas. * Mayo 19 - Ang ''Tropical storm'' Halong ay pumatay ng hindi bababa sa 37 mga tao sa Pilipinas at libu-libong tao ang nawalan ng tirahan. Ang mga lalawigan ng [[Pangasinan]], [[La Union]], [[Benguet]] at [[Zambales]] ang pinakamatinding tinamaan nito. * Mayo 27—Ginanap ng ''[[Meralco|Manila Electric Company]]'' ang kanyang taunang ''stockholders meeting'', na tumagal ng higit sa 13 oras, ang pinakamahabang pulong ng mga ''stockholder'' sa kasaysayang ''corporate'' ng Pilipinas. * Mayo 29 - Isang pambobomba sa [[lungsod ng Zamboanga]], dalawang tao ang patay at 23 katao ang nasugatan. === Hunyo === * Hunyo 5 ** Dalawang sunog sa isang ''slum area'' sa distrito ng [[Tondo, Maynila|Tondo]], [[Maynila]], 6 katao ang patay at nasa 3,000 mga tao ang nawalan ng tirahan. ** Ang ''National Statistics Office'' (NSO) ay nag-publish ng ''inflation rate'' para sa buwan ng Mayo 2008. Ang implasyon sa 9.6% ang pinakamataas na sa loob ng siyam na taon, kung saan ang ''inflation'' ay 10.5% noong Enero 1999. Ang kalakip na sanhi ay mataas na presyo ng pagkain at gasolina ng pamahalaan. * Hunyo 6 - Isang silid ng ospital sa [[Makati|Lungsod Makati]] ay isinara ni Alkalde [[Jejomar Binay]], isang beses sa isang buwan, nang hindi bababa sa 25 mga sanggol ang namatay sa ''sepsis''. * Hunyo 8-17—Isang ''camera team'' ng [[ABS-CBN Corporation|ABS-CBN]], kasama ang isang propesor ng ''[[Pamantasang Estatal ng Mindanao|Mindanao State University]]'', ay dinukot ng mga kasapi ng pangkat terorista [[Abu Sayyaf]] sa lalawigan ng [[Sulu]] (Hunyo 8). Si ''cameraman'' Angelo Valderama ay pinakawalan mula sa dinukot na grupo ng ABS-CBN, pagkatapos magbayad ng dalawang milyong piso para sa ''"board and lodging"'' (Hunyo 12). Ang natitirang sa dinukot na grupo ng ABS CBN ay pinakawalan din. Ang [[Pamamahayag|mamamahayag]] sa telebisyon na si [[Ces Drilon]], ''cameraman'' Jimmy Encarnacion, at propesor Octavio Dinampo ay walang ransom na binayad, ayon sa mga pulis (Hunyo 17). * Hunyo 20 - Ang ''Typhoon'' Fengshen ([[Bagyo]]ng Frank) ay tumama sa kalupaan ng [[Samar (lalawigan)|Samar]]. Nang sumalanta sa [[Pilipinas]], hindi bababa sa 640 mga tao ang patay, at libo-libong tao ang napilitang lumikas. Sa partikular, ang lalawigan ng [[Iloilo (lalawigan)|Iloilo]] ay malubhang apektado. {{Main|Bagyong Frank}} [[Talaksan:Princess of the Stars August 2008.jpg|thumb|Ang ''MV Princess of the Stars'' na lumubog noong Hunyo 21, 2008 sa panahon ng Bagyong Frank.]] * Hunyo 21—Ang ''MV Princess of the Stars'', na pag-aari ng ''Sulpicio Lines'' na lulan ang 626 pasahero at 121 miyembro ng ''crew'', ay lumubog sa dagat malapit sa [[Pulo ng Sibuyan]]. * Hunyo 28 - Si [[Manny Pacquiao]] ay nanalo ng pandaigdigang titulo ng WBC sa kategoryang ''lightweight'' sa [[Las Vegas, Nebada|Las Vegas]], sa laban kontra kay David Diaz. === Hulyo === * Hulyo 3 ** Sa [[Pasig|Lungsod Pasig]], isang dating representante at masugid na aktibista ng karapatang pantao na si Bono Adaza Gay, tatlong dating koronel ng hukbo at isang dating opisyal ng pulis ang naaresto sa kasong pagbabalak sa isang kudeta laban kay Pangulong [[Gloria Macapagal Arroyo|Gloria Macapagal-Arroyo]]. ** Isang pag-atake ng granada sa isang panaderya sa [[Nabunturan]] sa isla ng [[Mindanao]], apat na tao ang patay at 11 iba pa ang nasugatan. Pinaghihinalaan ng pulisya na ang pag-atake ay ginawa ng mga miyembro ng [[Bagong Hukbong Bayan]] bilang paghihiganti sa pagtangging magbayad ng "rebolusyonaryong" buwis sa grupo. * Hulyo 8 - Sa [[Luzon]], ang ikalawang lindol sa loob ng tatlong araw. Ang lindol na may lakas na ''magnitude'' 5.4 sa ''[[Eskalang sismolohikong Richter|Richter scale]]'' ay walang pinsalang idinulot. Ang ''epicenter'' bago ang tatlong araw ay nasa layong humigit-kumulang sa 100 kilometro sa silangan ng [[Baler, Aurora|Baler]], ayon sa [[Surian ng Pilipinas sa Bulkanolohiya at Sismolohiya|PHIVOLCS]]. [[Talaksan:ShariffKab.jpg|thumb|Kinaroroonan ng [[Shariff Kabunsuan|Lalawigan ng Shariff Kabunsuan]] na binuwag ng 2008 at ibinalik sa [[Maguindanao|Lalawigan ng Maguindanao]].]] * Hulyo 17—Sa botong 8-6, pinawalang-bisa ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Korte Suprema ng Pilipinas]] ang pagbuo ng [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Shariff Kabunsuan]]. * Hulyo 21 - Sunog sa isang ''slum area'' sa distrito ng [[Paco, Maynila|Paco]] sa [[Maynila]], daan-daang tao ang nawalan ng tirahan. * Hulyo 25—Isang eroplano ng ''Qantas'' mula [[Greater London|London]] papuntang [[Melbourne]], [[Australia]] ang napilitang lumapag sa [[Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino|Maynila]] dahil sa pagkakabutas ng pusilahe habang nasa himpapawid. * Hulyo 26—Sa [[Lungsod ng New York|New York]], napili ng G-77 at ng [[Tsina]] ang [[Embahada|kinatawan]] ng [[Pilipinas]] na si Jimmy D. Blas para mangasiwa sa resolusyon na magpapahintulot sa [[United Nations|UN]] na magpatuloy sa pagbibigay ng mga pagsasanay para sa mga diplomata ng mga umuunlad na bansa. * Hulyo 28—Sinabi ng [[Pangulo ng Pilipinas]] na si [[Gloria Macapagal-Arroyo]] sa kanyang ika-8 [[Talumpati sa Kalagayan ng Bansa]] na hindi niya hahayaang may magbanta sa kaligtasan ng [[Pilipinas]]. === Agosto === * Agosto 4 - Hinarang ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Korte Suprema ng Pilipinas]] ang paglagda ng isang kasunduang pangkapayapaan sa pagitan ng pamahalaan ng Pilipinas at ng ''[[Moro Islamic Liberation Front]]'' na mangyayari sana noong Agosto 15. * Agosto 5 - Inihayag ng [[Bangko Sentral ng Pilipinas]] na ang ''inflation'' noong Hulyo ay 12.2%. Ang ibig sabihin, ito ang pinakamataas na ''inflation'' sa loob ng 17 taon. * Agosto 11 - Sa lalawigan ng [[Cotabato (lalawigan)|North Cotabato]] ay nasa 130,000 mga tao ang lumikas matapos ilunsad ng militar ng Pilipinas noong Linggo (Ago. 10) ang isang opensiba matapos mapaso ang ultimatum sa mga rebeldeng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] na iwanan ang ilang mga nayon ng nakararaming Kristiyano. * Agosto 18 ** Tatlumpu't-pito (37) katao ang namatay sa pag-atake ng rebeldeng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]]. Humigit-kumulang sa 44,000 mga tao ang lumikas. Ang mga rebelde ay nabigo ng pagharang sa kasunduang pangkapayapaan ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Korte Suprema ng Pilipinas]] noong Agosto 4. ** Pinamunuan ni [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ang pagtatalaga ng wangis ng mukha at ulo ni [[Ninoy Aquino]] sa ''Terminal'' 3&nbsp;ng [[Pandaigdigang Paliparan ng Ninoy Aquino]] sa [[Maynila]]. * Agosto 21 - Hinagupit ng ''Typhoon'' Nuri (pangalang [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko, at Astronomiko|PAGASA]]: Karen) ang hilagang Luzon. Labing-apat na mga tao ang nasawi at ang pinsala ay tinatayang umabot sa higit sa bilyong piso. * Agosto 25—Nawala ang komunikasyon ng isang eroplanong panghatid na ''C-130'' ng ''[[Hukbong Himpapawid ng Pilipinas|Philippine Air Force]]'', ilang sandali matapos umalis mula sa ''Davao Airport''. Pinaniniwalaang bumagsak ito sa [[Golpo ng Davao]]<ref>''[http://www.gmanetwork.com/news/story/156186/news/government-aircraft-accidents "Government aircraft accidents"] [[GMA Network|GMA News]].'' 04-08-2009. Hinango 09-24-2016.</ref> sa baybayin ng [[Lungsod ng Dabaw|Lungsod Davao]]. Dalawa sa siyam na miyembro ng ''crew'' ay natagpuang patay. Ang iba ay pinaniniwalalang namatay na rin. * Agosto 29—Tumanggap ng gantimpalang salapi mula sa pamahalaan ni [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ang tatlong [[Pilipinas|Pilipinong]] <nowiki/>manlalarong pang-[[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008|Olimpiko 2008]]. === Setyembre === * Setyembre 24 ** Nagdulot ng pagbaha at pagguho ng lupa sa [[Luzon]] at [[Kabisayaan]] ang [[bagyo]]ng si ''Hagupit'', kilala rin bilang ''Nina''. ** Ipinagbawal sa [[Pilipinas]] ang mga produktong [[gatas]] mula sa [[Tsina]] dahil sa pagkakasakit ng mga kabataang Intsik. === Oktubre === * Oktubre 4 ** Padalang salapi ng mga [[Pilipinas|Pilipinong]] nasa ibang [[Talaan ng mga bansa|bansa]] apektado ng kasalukuyang sitwasyong pinansiyal ng mundo. ** Inihayag ng kompanyang ''American International Group'' na ipagbibili nito ang ''Philamlife''. ** Antas sa pagkakaroon ng [[Kanser sa suso|kanser]] sa [[Suso (anatomiya)|suso]] sa [[Pilipinas]] pinakatamaas sa [[Asya]]. ** Mga [[Mga Pilipino|Pilipinong]] napalayas mula sa [[Sabah]] binugbog ng mga pulis ng [[Malaysia]]. * Oktubre 7 ** Pinarangalan ang 13-anyos na [[Pilipinas|Pilipinang]] iskeyter na si Anna Isabela "Issai" Villafuerte ng [[Senado ng Pilipinas]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125328/news/ulatfilipino/13-anyos-na-pinay-skater-pinarangalan-ng-senado "13-anyos na Pinay skater pinarangalan ng Senado"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-07-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Dinepensahan ng [[Malakanyang]] ang desisyon ni [[Gloria Macapagal-Arroyo]] na palayain si Claudio Teehankee, Jr.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125416/news/nation/palace-defends-arroyo-decision-to-release-teehankee "Palace defends Arroyo decision to release Teehankee"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-07-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Ayon kay [[Richard Gordon]], dapat itaas sa P60 milyon ang [[pabuya]] para sa paghanap ng 3 komandante ng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]].<ref>''[http://senate.gov.ph/press_release/2008/1007_gordon1.asp "Press Release - Raise bounty for 3 MILF commanders to 60M--Gordon"] [[Senado ng Pilipinas|Senate of the Philippines]].'' 10-07-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Ibinasura ni [[Prospero Nograles]] ang pagbabawas sa Pambansang badyet ng 2009. ** Isang [[mambabatas]] ang naghayag ng kahalagahan ng pagkakaroon ng iisang [[Pamantayang Oras ng Pilipinas|Istandard na Oras]] sa [[Pilipinas]]. ** Lumitaw na ang nawawalang saksi sa pagsabog sa [[Batasang Pambansa]] na si Ikram Andama.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125467/news/nation/missing-batasan-blast-witness-resurfaces "Missing Batasan blast 'witness' resurfaces"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-07-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Niratipikihan na ng Senado ang ASEAN Charter.<ref>''[http://news.abs-cbn.com/nation/10/07/08/senate-approves-ratified-asean-charter "Senate ratifies ASEAN Charter"] [[ABS-CBN Corporation|ABS-CBN News]].'' 10-07-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 8 ** Nahukay ang [[fetus]] at [[bomba]] sa [[Sta. Maria, Bulacan]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125494/news/ulatfilipino/fetus-bomba-nahukay-sa-sta-maria-bulacan "Fetus, bomba nahukay sa Sta. Maria, Bulacan"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-08-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Muling iginiit ang P3,000 dagdag-sahod para sa mga kawani ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|gobyerno]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125500/news/ulatfilipino/p3-000-wage-hike-sa-govt-employees-muling-iginiit "P3,000 wage hike sa govt employees muling iginiit"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-08-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Planong silipin ng [[Senado ng Pilipinas|senador]] ang kitang salapi ng mga kompanya ng langis.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125580/news/ulatfilipino/kita-ng-mga-oil-firms-planong-silipin-ng-senador "Kita ng mga oil firms planong silipin ng senador"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-08-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Iniulat na ang mga magulang ni Maureen Hultman galit dahil sa pagpapalaya kay Claudio Teehankee, Jr.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125594/news/ulatfilipino/magulang-ni-maureen-galit-sa-pagpapalaya-kay-teehankee-report "Magulang ni Maureen galit sa pagpapalaya kay Teehankee - report"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-08-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Ayon kay [[Bong Revilla]], 85% ng kanayunan sa [[Pilipinas]] salat sa malinis na [[tubig]].<ref>''[http://senate.gov.ph/press_release/2008/1008_revilla1.asp "Press Release - REVILLA BILL TO AID WATERLESS BARANGAYS"] [[Senado ng Pilipinas|Senate of the Philippines]].'' 10-08-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Iniulat na ang pagbabalik ng [[Piso ng pilipinas|piso]] kada litrong presyo ng langis ipatutupad sa [[Huwebes]] ng umaga.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125798/news/ulatfilipino/p1-l-oil-price-roll-back-ipatutupad-sa-huwebes-ng-umaga-report "P1/L oil price roll back ipatutupad sa Huwebes ng umaga - report"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-08-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Tumaas ang bayad sa [[kuryente]] para sa [[MERALCO]] tumaas. * Oktubre 9 ** Sinabing ang pagdaraos ng mga [[kapistahan]] ay pahirap lamang sa mga [[Tao|mamamayan]]. ** Napabalitang ang mga [[tsinelas]] at [[sapatos]] ay nakakasunog ng [[balat]]. ** Nakaalis na si Teehankee Jr. mula sa Bagong Pambansang Bilangguan para bigyan daw ng isa pang pagkakataon.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125867/news/ulatfilipino/teehankee-umalis-na-sa-nbp-dapat-bigyan-daw-ng-pagkakataon "Teehankee umalis na sa NBP; Dapat bigyan daw ng pagkakataon"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-08-2008. Hinango 10-22-2016. </ref> ** Pabor ang alyansa ng mga guro sa pagpapataw ng buwis sa ''text''. ** Nagbawas ang Kompanyang UniOil ng singil sa [[Gasolina|krudo]] ng 2 [[Piso ng Pilipinas|piso]] bawat litro. ** Kinumpirma ni [[Eduardo Ermita]] ang pagbibitiw sa tungkulin sa [[Malakanyang|Palasyo]] ni [[Sergio Apostol]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125992/news/nation/ermita-confirms-apostol-resignation-from-palace-post ''"Ermita confirms Apostol resignation from Palace post"''] ''[[GMA Network|GMA News Online]].'' 10-09-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Ipinahayag ni [[Eduardo Ermita]] na ang langis na nakuha sa [[Palawan]] pwedeng gasolina.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126026/news/ulatfilipino/langis-na-nakuha-sa-palawan-pwedeng-gasolina-ermita "Langis na nakuha sa Palawan pwedeng gasolina -- Ermita"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-09-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 10 ** Balak ibalik ang mga [[gatas]] na may ''melamine'' sa [[Tsina]]. ** P8.50 bawat litro ang dapat pang ibigay ng mga kompanya ng langis pabalik sa mga mamimili. ** Iniakyat na ni [[Mar Roxas]] ang petis­yong di-pagsali sa pagbabayad ng buwis sa [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ng Pilipinas. ** Pabor na ang 163 mambabatas sa ''ChaCha'' o pagbabago ng Konstitusyon ng 1987. ** Naghahanda na ang mga babaeng [[boksingero]] na ibandila ang galing ng [[Pinay]]. ** Ipinasara ni [[Alfredo Lim]] ang 29 tindahang tagapagpalit ng salapi. ** Ikinasa ang bagong kaso ng pagkatanggal sa tungkulin laban kay [[Gloria Arroyo]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126339/news/ulatfilipino/impeachment-case-ikinasa-vs-arroyo "Impeachment case ikinasa vs Arroyo"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-10-2008. Hinango 10-22-2016. </ref> ** Ayon kay [[Manny Villar]], hindi nagpabaya ang [[Senado ng Pilipinas|Senado]] sa kanilang tungkulin.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126307/news/ulatfilipino/senado-di-nagpabaya-sa-trabaho-villar "Senado 'di nagpabaya sa trabaho - Villar"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-10-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 11 ** Pabor ang 25 [[babae]]ng kongresista sa panukalang batas hinggil sa Kalusugang [[Sistemang reproduktibo|Pangreproduksiyon]] o [[Batas sa Responsableng Pagkamagulang at Kalusugang Reproduktibo ng 2012|"''RH Bill''"]]. ** Ayon sa [[Komisyon ng Karapatang Pantao]], ang kaso ng biglaang pagkawala at pagkamatay ay bumaba. ** Ayon sa [[Kagawaran ng Enerhiya (Pilipinas)|Kagawaran ng Enerhiya]], ang mga kompanya ng langis ay di-puwedeng diktahan sa halaga.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126353/news/ulatfilipino/doe-oil-companies-di-pwedeng-diktahan-sa-presyo "DOE: Oil companies 'di pwedeng diktahan sa presyo"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-10-2008. Hinango 10-22-2016. </ref> ** Nahuli ang ika-10 pinaghihinalaan lumapastangan ng isang 16-taong babae sa [[Lungsod ng Navotas|Navotas]] noong 2001. * Oktubre 12 ** Naaprubahan na ang Pambansang badyet na nagkakahalagang 1.415-Trilyong [[Piso ng Pilipinas|Piso]] para sa taong 2009 sa [[Konggreso ng Pilipinas|mababang kapulungan]]. ** [[Pamahalaan]] dapat magkaroon ng kontrol sa regulasyon ng presyo ng mga produktong [[karne]]. ** Nagpahayag ng pagkadismaya si Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]] sa mabagal na pagbaba ng presyo ng mga produktong petrolyo ayon kay [[Eduardo Ermita]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126483/news/ulatfilipino/ermita-arroyo-dismayado-sa-oil-price-rollback "Ermita: Arroyo dismayado sa oil price rollback"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-11-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Ipinaliwanag ni [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Panfilo Lacson|Lacson]] ang pagsang-ayon sa ''Japan Philippines Economic Partnership Agreement''.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126494/news/ulatfilipino/lacson-nagpaliwanag-sa-boto-sa-jpepa "Lacson nagpaliwanag sa boto sa Jpepa"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-11-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 13 ** Ayon sa [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]], dawit si Palparan sa pananambang. ** Ikinasa ang ikaapat na impeachment laban kay pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]]. ** Pasado na ang Badyet ng [[Komisyon sa Halalan (Pilipinas)|Komisyon sa Halalan]] na 5.495 bilyong [[Piso ng Pilipinas|piso]] para sa taong [[2009]] sa [[Konggreso ng Pilipinas|mababang kapulungan]]. ** Ayon kay [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Alan Peter Cayetano]], dapat bawasan ang badyet ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]], at dapat dagdagan ang pondong pang-imprastraktura.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126773/news/ulatfilipino/badyet-ng-afp-pinababawasan-infra-funds-pinadagdagan "Badyet ng AFP pinababawasan, infra funds pinadagdagan"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-13-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 14 ** Ayon sa [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]], labag sa Konstitusyon ang MOA-AD ng [[Republika]] ng [[Pilipinas]] at [[MILF]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126978/news/ulatfilipino/sc-moa-ad-ng-rp-at-milf-labag-sa-konstitusyon "SC: MOA-AD ng RP at MILF labag sa Konstitusyon"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-14-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Ayon kay [[Ronaldo Zamora]], mahalaga ang suporta ni [[Jose de Venecia, Jr.|Joey De Venecia]] sa impeachment laban kay pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126961/news/ulatfilipino/suporta-ni-jdv-sa-impeachment-mahalaga-zamora "Suporta ni JDV sa impeachment mahalaga - Zamora"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-14-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Tinukoy ng Kagawaran ng Pangisdaan at Yamang Dagat ang dahilan ng pagkamatay ng mga [[isda]] sa [[Angat]] [[dam]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127042/news/ulatfilipino/dahilan-ng-fish-kill-sa-angat-dam-tinukoy-ng-bfar "Dahilan ng fish kill sa Angat dam tinukoy ng BFAR"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-14-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Nais ipasiyasat sa [[Konggreso ng Pilipinas|Kamara]] ang pagdeport ng [[Malaysia]] sa mga [[Pinoy]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127015/news/ulatfilipino/pagdeport-ng-malaysia-sa-mga-pinoy-nais-ipasiyasat-sa-kamara "Pagdeport ng Malaysia sa mga Pinoy nais ipasiyasat sa Kamara"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-14-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Lalong naghihirap ang mga probinsiya. ** Solong napanalunan ang mahigit kumulang 131 milyong [[Piso ng Pilipinas|pisong]] jackpot sa Lotto. * Oktubre 15 ** Ayon kay senador [[Francis Pangilinan]], pwede pang mababaligtad ang desisyon ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] sa MOA-AD.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127078/news/ulatfilipino/8-7-boto-desisyon-ng-sc-sa-moa-ad-mababaligtad-pa-ayon-sa-senador "8-7 boto: Desisyon ng SC sa MOA-AD mababaligtad pa, ayon sa senador"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-15-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Pinigil sa [[Moscow]] ang dating opisyal ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] at kanyang [[asawa]] dahil sa dalang [[euro]]s.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127061/news/ulatfilipino/sobra-sa-limit-ex-pnp-official-asawa-pinigil-sa-moscow-dahil-sa-dalang-euros "Sobra sa limit: Ex-PNP official, asawa pinigil sa Moscow dahil sa dalang euros"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-14-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Pinu­gutan ng ulo ang isang [[Pinoy]] sa [[Saudi Arabia]]. ** Nasabat  ang libong materyales ng [[bomba]] sa [[Batangas]]. ** Nagtagisan sa Cinemanila ang 100 [[Pelikula]] mula sa 35 limang mga [[bansa]]. ** Ideneklara ang Besang Pass na isang pambansang pamana ng [[Konggreso ng Pilipinas|mababang kapulungan]]. * Oktubre 16 ** Ayon sa [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]], walang iregularidad sa bitbit na pera sa [[Moscow]] .<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127295/news/ulatfilipino/bitbit-na-pera-sa-moscow-walang-iregularidad-ayon-sa-pnp "Bitbit na pera sa Moscow walang iregularidad, ayon sa PNP"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-15-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Hinikayat ng mga [[senador]] ang [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] na igalang ang desisyon ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Kataas-taasang Hukuman]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127254/news/ulatfilipino/milf-hinikayat-na-igalang-ang-desisyon-ng-sc "MILF hinikayat na igalang ang desisyon ng SC"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-15-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Naglagak ang [[Kapisanan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]] ng salaping gugulin para sa krisis. ** Ayon kay [[Eduardo Ermita]], hindi na daw aapela ang [[Palasyo ng Malakanyang|Palasyo]] sa desisyon ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Kataas-taasang Hukuman]] sa MOA-AD. ** Ayon sa isang [[obispo]] ng [[Catholic Bishops’ Conference of the Philippines|CBCP]], pag-aakasaya lamang ng oras ang kasong pampanunungkulan laban kay [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]]. * Oktubre 17 ** Dinoble ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] ang insurance sa deposito.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127502/news/ulatfilipino/insurance-sa-deposito-dinoble-ng-senado "Insurance sa deposito dinoble ng Senado"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-16-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Nabihag ang 21 [[Pinoy]] seamen sa [[Somalia]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127495/news/ulatfilipino/21-pinoy-seamen-nabihag-sa-somalia "21 Pinoy seamen nabihag sa Somalia"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-16-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Pinapaniwalaang napatay ang 13 rebelde mula sa [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] sa [[Maguindanao]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127484/news/ulatfilipino/13-milf-pinapaniwalaang-nalagas-sa-maguindanao "13 MILF pinapaniwalaang nalagas sa Maguindanao"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-16-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Nahatulan ng bitay sa pamamagitan ng ''firing-squad'' ang [[Pinay]] sa [[Taiwan]]. ** Ipinatupad ang halagang Piso bawas presyo sa produktong petrolyo. ** Nalason ang 24 mag-aaral sa tuba-tuba sa [[Mambajao, Camiguin]]. * Oktubre 18 ** Aalamin ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] ang pinagmulan ng '''contingency fund''<nowiki/>' ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] sa [[Moscow]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127798/news/ulatfilipino/pinagmulan-ng-contingency-fund-ng-pnp-sa-moscow-aalamin-ng-senado "Pinagmulan ng 'contingency fund' ng PNP sa Moscow aalamin ng Senado"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-17-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Tinapatan ng Seaoil ang halagang 3 piso kada litrong bawas presyo sa krudo ng Flying V.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127725/news/ulatfilipino/rollback-na-p3-l-sa-diesel-ng-flying-v-tinapatan-ng-seaoil "Rollback na P3/L sa diesel ng Flying V tinapatan ng Seaoil"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-18-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Lumusot sa [[Konggreso ng Pilipinas|mababang kapulungan]] ang panukalang ipagbawal ang 'Muslim' o 'Christian' tag sa [[isinasakdal|akusado]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127717/news/ulatfilipino/panukala-na-ipagbawal-ang-muslim-o-christian-tag-sa-akusado-lusot-sa-kamara "Panukala na ipagbawal ang 'Muslim' o 'Christian' tag sa akusado lusot sa Kamara"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-18-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** May posibilidad na bumalik sa 30 piso kada litro ang presyo ng produktong petrolyo. ** Isinusulong ni [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Richard Gordon]] ang pagpapataw ng buwis sa ''telecommunications companies''. * Oktubre 19 ** Nais ipabenta ng kinatawan ng Cagayan de Oro na si [[Rufus Rodriguez]] ang [[bigas]] na mayaman sa ''iron''.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127951/news/ulatfilipino/bigas-na-mayaman-sa-iron-ipinapabenta-ng-solon "Bigas na mayaman sa iron ipinapabenta ng solon"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-17-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Nakalusot si [[Romulo Neri]] sa ''broadband scandal''. ** Hinamon ng kinatawan ng Bayan Muna na si Teddy Casiño si Angelo Reyes. ** [[Jocelyn Bolante|Jocelyn ‘JocJoc’ Bolante]]. darating na sa [[Pilipinas]] ngayong linggo. * Oktubre 20 ** Susubukang pagbatiin ni dating pangulong [[Joseph Estrada]] sina [[Manny Villar]] at [[Panfilo Lacson]]. ** Isasalubong ang s''ubpoena'' sa retiradong [[heneral]] na si Eliseo dela Paz. ** Sinuspinde ng [[Sandiganbayan]] ang Alkalde ng bayan ng [[Rodriguez, Rizal|Rodri­guez]] sa [[lalawigan]] ng [[Rizal]] at tatlo pa nitong kasama. ** Idiniin sina [[Eddie Villanueva|Bro. Eddie]] at isang [[obispo]] sa ikaapat na impeachment laban kay [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]]. ** minaliit ng Simbahang [[katoliko]] ang survey ng SWS . ** Ayon sa mga konggresista, hindi raw magtatagumpay ang ikaapat na impeachement laban sa [[pangulo]] at agad itong mababasura. * Oktubre 21 ** Ipinanukala sa [[Senado ng Pilipinas|Senado]] ang pagbabawal sa pag-aangkat ng [[gatas]] mula sa bansang [[Tsina]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/128149/news/ulatfilipino/pagbabawal-sa-pag-aangkat-ng-china-milk-ipinanukala-sa-senado "Pagbabawal sa pag-aangkat ng China milk ipinanukala sa Senado"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-20-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Ayon sa pinakahuling survey ng SWS, 20 milyong [[Pilipino]] ay gutom. ** Tinabla ni [[Panfilo Lacson]] si dating pangulong [[Joseph Estrada]]. ** Ayon sa [[Kagawaran ng Kalusugan (Pilipinas)|Kagawaran ng Kalusugan]] at sa Kagawaran ng pagkain at mga gamot, negatibo sa melamine ang 18 produktong de-lata. ** Ayon kay [[Senado ng Pilipinas|Senadora]] [[Miriam Defensor Santiago|Miriam Santiago]], mga nagpasimula ng ikaapat na kasong impeachment laban kay [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]] ay parang [[langaw]] at [[lamok]]. * Oktubre 22 ** Hindi makikialam ang [[Palasyo ng Malakanyang|Palasyo]] sa mga kasong posibleng kaharapin ng dating opisyal ng [[Kagawaran ng Pagsasaka (Pilipinas)|Kagawaran ng Pagsasaka]] na si Jocelyn Bolante.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/128500/news/ulatfilipino/bolante-di-raw-makaaasa-ng-tulong-sa-palasyo "Bolante 'di raw makaaasa ng tulong sa Palasyo"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-21-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Iminungkahi ni [[Juan Edgardo Angara]] ang surpresang drug test sa mga tsuper ng mga [[pampublikong sasakyan]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/128437/news/ulatfilipino/surprise-drug-test-sa-mga-drayber-ng-puvs-iminungkahi "Surprise drug test sa mga drayber ng PUVs iminungkahi"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-21-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Iprinisinta ni [[Miriam Defensor–Santiago|Miriam]] ang sarili bilang [[Punong Mahistrado ng Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]] ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]]. ** Ayon kina [[Senado ng Pilipinas|Senadora]] [[Loren Legarda]] at kinatawan ng Partido Pampolitika na CIBAC na si [[Joel Villanueva|Joel Villa­nueva]], korupsiyon ang pangunahing dahilan ng pagkagutom ng mga [[Pinoy]]. * Oktubre 23 ** Ayon sa [[Konggreso ng Pilipinas|mababang kapulungan]], itinuturong may sala si [[Bayani Fernando]] sa EDSA ''crash''. ** Ayon kay Bayani, ang pagtaas ng singil sa [[kuryente]] ay may ‘basbas’ ng [[Palasyo ng Malakanyang|palasyo]]. ** Naghugas kamay si [[Ronaldo Puno]] sa tinaguriang ''Euro Generals''. * Oktubre 24 ** Pinaaresto ni [[Senado ng Pilipinas|senadora]] [[Miriam Defensor-Santiago|Miriam Santiago]] si Eliseo Dela Paz dahil sa hindi pagsipot sa [[Senado ng Pilipinas|Senado]]. ** Hindi kuntento ang [[Palasyo ng Malakanyang|Malakanyang]] sa piso-pisong bawas sa presyo ng mga produktong petrolyo. ** Ibinasura ng prosecutor ng [[Lungsod ng Makati]] ang kaso laban kay Doktor Manuel Calayan. * Oktubre 25 ** Pinatay sa pananambang ang Bise-alkalde ng [[San Manuel, Tarlac]]. Ipinahayag noong Okt. 27 na away sa lupa ang maaaring dahilan nito.<ref name=":0">[http://www.gmanetwork.com/news/story/129438/news/ulatfilipino/vice-mayor-sa-tarlac-pinatay "Vice mayor sa Tarlac pinatay!"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-25-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Nagwagi ang [[Magsasaka|magsasakang]] [[Pinoy]] sa isang ''marathon'' sa bansang [[Guam]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/129409/news/ulatfilipino/pinoy-farmer-wagi-sa-guam-marathon "Pinoy farmer wagi sa Guam marathon"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-25-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Patay ang 6 [[sundalo]] sa pananambang ng mga [[rebelde]] sa [[Compostela Valley]] sa [[Mindanao]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/129401/news/ulatfilipino/6-sundalo-patay-sa-ambush-ng-mga-rebelde-sa-mindanao "6 sundalo patay sa ambush ng mga rebelde sa Mindanao"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-25-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 26 ** Natangay sa isang turista ang 1.26 Milyong [[Piso ng Pilipinas|piso]] sa isang resort sa [[Bohol]]. ** Umapela si [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Richard Gordon]] kay [[Pangulo|pangulong]] [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]] na palayain na ang 120 maysakit at matatandang babaeng bilanggo.<ref>''[http://www.senate.gov.ph/press_release/2008/1026_gordon1.asp "Press Release - Gordon seeks freedom of 120 sick and elderly women inmates"] [[Senado ng Pilipinas|Senate of the Philippines]].'' 10-26-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 27 ** Walang epekto ang pagsuporta ni [[Jose de Venecia, Jr.|Joey de Venecia]] sa ikaapat na pagsasakdal sa pamumuno ni [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. ** Itinakas ng mga rebeldeng [[Bagong Hukbong Bayan]] o NPA ang 7 bilanggo. ** Pinapaaresto na ni [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Manny Villar]] si [[Joc-joc Bolante]]. <ref>''[http://www.senate.gov.ph/press_release/2008/1027_villar1.asp "Press Release - STATEMENT ON BOLANTE:"]'' ''[[Senado ng Pilipinas|Senate of the Philippines]].'' 10-27-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 28 ** Dumating sa bansa si [[Jocelyn Bolante|Jocelyn ‘JocJoc’ Bolante]]. ** Sinampahan ng kasong kriminal sa [[Ombudsman]] sina Eliseo Dela Paz at 3 pang Euro general. ** Umalis ng bansa si [[Jose de Venecia, Jr.|Joey de Venecia]] na hindi napirmahan ang ikaapat na pagsasakdal kay [[Pangulo|pangulong]] [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]]. * Oktubre 29 ** Nilinaw ng [[Meralco]] na 5 porsyento (5%) lamang at hindi tatlumpu't anim na porsyento (36%) ang kanilang itataas ng singil nila sa [[kuryente]]. ** Hinihingi ni ''Jocjoc Bolante'' sa [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Kataas-taasang Hukuman]] ng [[Pilipinas]] ang pansamantalang pagharang sa Arrest Warrant . ** Ipinamigay ng [[Palasyo ng Malakanyang|palasyo]] ang 4.5 bilyong [[Piso ng Pilipinas|piso]]. ** Pinauwi ang isang [[pinay]] DH sa [[Saudi Arabia]] pinauwi dahil sa kakaibang pagkilos nito.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/129946/news/ulatfilipino/2-buwan-pa-lang-pinay-dh-tinakasan-ng-bait-pinauwi-sa-pinas "2 buwan pa lang: Pinay DH 'tinakasan ng bait' pinauwi sa Pinas"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-28-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Ayon kay [[Senado ng Pilipinas|senador]] [[Panfilo Lacson]], mananagot si Jesus Verzosa sa iskandalo ng mga [[heneral]] na galing sa [[Moscow]]. * Oktubre 30 ** Inakusahan ni [[Jinggoy Estrada]] ang dating opisyal ng [[Kagawaran ng Pagsasaka (Pilipinas)|Kagawaran ng Pagsasaka]] na si [[Jocelyn Bolante|Jocjoc Bolante]] na umaarte lamang. ** Namatay sa aksidente ang dalawang anak ng isang opisyal ng [[Kagawaran ng Kalakalan at Industriya (Pilipinas)|Kagawaran ng Kalakalan at Industriya]]. ** Minaliit ng Simbahang [[Katoliko]] ang banta ng kalihim ng [[Kagawaran ng Katarungan (Pilipinas)|Kagawaran ng Katarungan]] na si [[Raul Gonzalez]]. ** Tutulong na rin ang [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Mababang Kapulungan]] sa pag-iimbestiga sa ''fertilizer fund scam'' na kinakasangkutan ng dating opisyal ng [[Kagawaran ng Pagsasaka (Pilipinas)|Kagawaran ng Pagsasaka]]. ** Hinamon ni [[Senado ng Pilipinas|senador]] [[Francis Escudero]] ang Kalihim ng [[Kagawaran ng Katarungan (Pilipinas)|Kagawaran ng Katarungan]] na si [[Raul Gonzalez]] na kasuhan ang limang [[obispo]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/130493/news/ulatfilipino/gonzalez-hinamon-na-kasuhan-ang-5-anti-arroyo-bishops "Gonzalez hinamon na kasuhan ang 5 anti-Arroyo bishops"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-30-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 31 ** Normal ang [[kalusugan]] ng dating Opisyal ng [[Kagawaran ng Pagsasaka (Pilipinas)|Kagawaran ng Pagsasaka]] na si [[Jocelyn Bolante|Jocjoc Bolante]]. ** Nagsoli ng pera sa [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]]. ang dalawa sa walong tinaguriang Euro generals na nanggaling sa [[Moscow]]. ** Hindi kuntento ang [[Palasyo ng Malakanyang|Malakanyang]] at Kamara sa bawas presyo na ipinatupad ng mga kompanya ng produktong [[petrolyo]]. === Nobyembre === * Nobyembre 1 ** Sinabi ni Dating kalihim ng [[Kagawaran ng Tanggulang Pambansa (Pilipinas)|Kagawaran ng Tanggulang Pambansa]] na si Fortunato Abat na ang kalakasan ni pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ay ang pagkakawatak-watak ng oposisyon. ** Kumontra si [[Bayani Fernando]] sa balak na buwagin ang Sanggunian ng Kabataan. ** Tahimik ang [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] tungkol sa perang dala ni dela Paz. * Nobyembre 2 ** Nagwagi ang mga estudyanteng [[Pilipino]] ng 39 na medalya sa tagisan ng talino sa [[sipnayan]] sa bansang [[Thailand]]. ** Napatay ang 19 na hinihinalang rebeldeng [[MILF]] sa bakbakan sa [[Mindanao]]. * Nobyembre 3 ** Nagwagi ang boksingerong [[Pinoy]] na si [[Nonito Donaire]] sa kanyang kalabang si Moruti Mthalane ng [[South Africa]]. ** Hindi umano makikialam ang [[Palasyo ng Malakanyang]] sa imbestigasyon ng [[Senado ng Pilipinas|senado]] sa kaso ni [[Jocelyn Bolante|Jocjoc Bolante]]. ** Tiniyak ni [[Senado ng Pilipinas|senador]] [[Alan Peter Cayetano|Alan Cayetano]] ang pag-usad ng imbestigasyon ng [[Senado ng Pilipinas|senado]] kay [[Jocelyn Bolante]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/131059/news/ulatfilipino/pag-usad-ng-senate-probe-kay-bolante-tiniyak-ni-alan-cayetano "Pag-usad ng Senate probe kay Bolante, tiniyak ni Alan Cayetano"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 11-03-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Sinimulan na ng Manila Electric Company o [[Meralco]] ang pagbabalik sa consumer ng deposito sa kuntador ng [[kuryente]]. * Nobyembre 4 ** Wal umanong epekto ang Halalan sa [[Estados Unidos]] sa [[Pilipinas]]. ** Iginiit ni [[Senado ng Pilipinas|senador]] [[Francis Pangilinan]] ang pagkilos ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|pamahalaan]] sa pagsasalba sa [[Mga Pilipino|Pinay]] sa [[Taiwan]]. ** Ipinahayag ni Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]] na nasusuka rin siya sa mga tarpaulin ni [[Bayani Fernando]]. ** Namatay ang Konsehal at [[tanod]] ng [[barangay]] sa [[Lungsod]] ng [[Calamba, Laguna]]. * Nobyembre 6 ** Ipininagdiriwang sa Pilipinas ang ika-18 taong pagkakatatag ang [[Nagsasariling Rehiyon ng Muslim sa Mindanao]]. * Nobyembre 7 ** Ipinahayag ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] ang paglilimita sa [[Medya]] na makita ang mga impormasyon sa blotter. * Nobyembre 8 ** Inamin ng mga kamag-anak ng dinukot na nars sa [[Basilan]] noong [[Hulyo 7|ika-7 ng Hulyo]] na nagbigay sila ng [[Piso ng Pilipinas|P]]1.8 milyon [[Piso ng Pilipinas|pisong]] ransom.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/132309/news/ulatfilipino/nurse-na-dinukot-sa-basilan-nakalaya-raw-sa-p1-8-m-ransom "Nurse na dinukot sa Basilan nakalaya raw sa P1.8 M ransom"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 11-08-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Nabigong mahalal sa [[Pandaigdigang Hukuman ng Katarungan]] si [[Miriam Defensor-Santiago]]. ** Ayon kay [[Senado ng Pilipinas|senador]] [[Francis Escudero]], "Dramatitis" ang sakit umano ni [[Jocelyn Bolante|Jocjoc Bolante]].<ref>''[http://www.gmanetwork.com/news/story/132335/news/ulatfilipino/escudero-sakit-ni-bolante-dramatitis "Escudero: Sakit ni Bolante 'dramatitis'"] [[GMA Network|GMA News Online]]''. 11-08-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Na-abswelto na sa [[Russia]] ang mga tinaguriang Euro generals.  [[Talaksan:Karla Henry.jpg|thumb|Nakoronahang ''Miss Earth 2008'' ang kinatawan ng Pilipinas na si [[Karla Henry]].]] * Nobyembre 9 ** Nakoronahang ''[[Miss Earth]]'' 2008 ang kinatawan ng Pilipinas na si [[Karla Henry]] sa gabi ng koronasyon sa ika-8 na edisyon ng patimpalak na ginanap sa ''Clark Expo Ampitheater'', [[Angeles|Lungsod Angeles]]. Siya ang kauna-unahang Pilipinang nanalo ng nasabing titulo. ** Humingi ng tulong ang mga [[Pilipino]]ng [[Muslim]] kay [[Papa]] [[Benedicto XVI]] para sa pagtatapos ng kaguluhan sa [[Mindanao]]. ** Itinalaga si Armando Velasco ng [[Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera]] bilang ''commissioner'' ng [[Komisyon sa Halalan]]. * Nobyembre 10 ** Makikipagpulong ang Punong Ministro ng [[Thailand]] na si Somchai Wongsawat kay pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. ** Tiniyak ni [[Papa]] [[Benedicto XVI]] na ipapanalangin niya ang kapayapaan sa [[Mindanao]]. * Nobyembre 13 -- Nailagay ang 30 sa 51 kamerang pangmasid sa kahabaan ng mga pangunahing lansangan sa [[Kalakhang Maynila]], partikular na sa [[EDSA]], para makatulong sa pagtanaw ng mga sumusuway na mga nagmamaneho, mga tiwaling pulis trapiko, mga aksidente, at iba pang mga suliranin sa daan.<ref>[https://article.wn.com/view/2008/11/07/51_surveillance_camera_ng_MMDA_ikakabit_bago_matapos_ang_tao/ "51 surveillance camera ng MMDA ikakabit bago matapos ang taon"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241127072054/https://article.wn.com/view/2008/11/07/51_surveillance_camera_ng_MMDA_ikakabit_bago_matapos_ang_tao/ |date=2024-11-27 }} ''WorldNews''. 11-07-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Nobyembre 14 ** Nilinis ni [[Jocelyn Bolante|Jocelyn 'Jocjoc' Bolante]] ang pangalan ni pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]] sa makontrobersyang 728 milyong [[Piso ng Pilipinas|pisong]] pondo para sa mga fertilizer. ** Ayon kay Binibining [[Pilipinas]] World Danielle Kirsten Muriel Castaño handa na umano siya na sumabak sa gaganaping 2008 [[Miss World|''Miss World'']] na gaganapin sa [[Timog Aprika]]. * Nobyembre 15 ** Naghangad ng dayalogo ang [[Catholic Bishops’ Conference of the Philippines]] sa mga mambabatas ng [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|mababang kapulungan]]. ** Labing-apat na aspirante sa posisyon sa [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]] sa pagreretiro ni Ruben T. Reyes. * Nobyembre 16 ** Binigyan ng laya ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|Palasyo]] ang Kalihim ng [[Kagawaran ng Pagsasaka (Pilipinas)|Kagawaran ng Pagsasaka]] na si [[Arthur Yap]] na tumestigo sa [[Senado ng Pilipinas|Senado]]. ** Nasa [[Arabyang Saudi]] ang 931 [[Pilipino|Pilipinong]] Muslim para sa ''pilgrimage''. * Nobyembre 17 -- Naiangat ng mga [[Pinoy]] na manlalaro ng [[ahedres]] ang katayuan upang makihati sa ika-14 na puwesto sa ginaganap na tagisan sa [[Alemanya]]. * Nobyembre 18 -- Nagbitiw bilang Pangulo ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] si [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Manny Villar]] at si [[Juan Ponce Enrile]] ang nahalal na kapalit. * Nobyembre 19 ** Ideneklara ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]] na labag sa [[Saligang Batas]] ang pagkakahirang sa 16 na [[bayan]] <nowiki/>bilang mga [[lungsod]]. ** Ginunita ang ugnayan ng [[Pilipinas]] sa [[Pranses]] sa [[Pamantasang Ateneo de Manila]]. ** Nilagdaan ng [[Pilipinas]] at [[Tsina]] ang pagtutulungan sa patuloy na pagpapayabong ng sistemang pangkatarungan ng dalawang panig. * Nobyembre 20 ** Tiniyak ni [[Eduardo Ermita]] na bababa na sa puwesto si Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]] sa taong 2010. ** Nanatili pa ring pinuno ng Komitiba ng Bughaw na Laso si [[Senado ng Pilipinas|senador]] [[Alan Peter Cayetano]]. * Nobyembre 21 ** Ibinasura ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|pamahalaan]] ng Pilipinas ang hiling ng bansang [[Kuwait]] na dagdagan ang bilang ng mga eroplanong lumilipad na may rutang [[Kuwait]] - [[Pilipinas]]. ** Ayon kay [[Prospero Nograles]], pumirma ang 163 mambabatas sa resolusyong pagpapalit ng uri ng pamahalaan ng Pilipinas. * Nobyembre 22 ** Isinugod sa ospital sa [[Japan]] si unang ginoong [[Jose Miguel Arroyo]]. ** Idenaklarang labag sa [[Saligang Batas]] ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]] ang MoA-AD.  * Nobyembre 23 ** Nakabalik na sa [[Pilipinas]] si unang ginoong [[Jose Miguel Arroyo]] matapos makalabas sa ospital sa [[Japan]]. ** Napagkalooban ng iskolarsyip ng [[Kagawaran ng Agham at Teknolohiya (Pilipinas)|Kagawaran ng Agham at Teknolohiya]] ang 320 estudyanteng tapos ng [[kolehiyo]]. * Nobyembre 24 -- Nagpasalamat ang Kalihim Heneral ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na si [[Ban Ki-moon]] sa mainit na pagtanggap ng mga [[Pilipino]] sa pagbisita nya dito sa bansa. * Nobyembre 25 ** Nilinis ng [[Sandiganbayan]] ang dating kalihim ng [[Kagawaran ng Katarungan (Pilipinas)|Kagawaran ng Katarungan]] na si [[Hernando Perez]] sa kasong ''graft'' at pagnanakaw. ** Sinabi ng Komite ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na ‘guilty’ ang pamahalaan ng [[Pilipinas]] sa mga paglabag sa karapatang pantao. * Nobyembre 26 ** Nabasura na sa [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|mababang kapulungan]] ang ikaapat na pagsasakdal laban kay Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. ** Itinulak na umabot hanggang [[2011]] ang ermino ni pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. ** Mahigit 12 beses bumiyahe sa ibang [[bansa]] si [[Jocelyn Bolante|Jocjoc Bolante]]. ** Dismayado ang ilang [[Senado ng Pilipinas|Senador]] sa desisyon ng [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|mababang kapulungan]]. * Nobyembre 27 ** Pinagbawalan ang [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]] na magdeklara ng resulta ng gaganaping [[plebisito]] para sa paghahati sa [[lalawigan]] ng [[Quezon]].<ref>''[http://news.abs-cbn.com/nation/regions/11/27/08/sc-bars-comelec-proclamation-quezon-plebiscite-result "SC bars COMELEC proclamation of Quezon plebiscite result"] [[ABS-CBN Corporation|ABS-CBN News]].'' 11-27-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Binalaan si [[Jocelyn Bolante]] na ipakukulong ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] kung patuloy na iiwas sa mga tanong ng mga [[Senado ng Pilipinas|Senador]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/136152/news/ulatfilipino/bolante-binalaang-ipakukulong-ng-senado "Bolante binalaang ipakukulong ng Senado"] [[GMA Network|''GMA News Online'']]. 11-27-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Nobyembre 28 ** Pinayuhan nina [[Senado ng Pilipinas|senador]] [[Aquilino Pimentel Jr.]] at [[Panfilo Lacson]] si dating ispiker [[Jose de Venecia]] na isiwalat sa Senado ang mga ebidensyang hawak nya laban kay pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. ** Dinagdagan ng 188.3 bilyong [[Piso ng Pilipinas|piso]] ang Pambansang Salaping gugulin para sa taong [[2009]]. * Nobyembre 29 -- Binasura rin ng Kinatawan ng [[Albay]] na si [[Edcel Lagman]] at iba pang kaalyado ni pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ang pagbabago ng [[Saligang Batas]]. * Nobyembre 30 ** Hindi pinayagan ng Komitiba ng Bughaw na Laso ng [[Senado ng Pilipinas]] ang kahilingan ni [[Jocelyn Bolante]] makalaya na sa kustodiya ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]]. ** Nanawagan rin ang bansang [[Hapon]] sa muling pagbubukas ng usaping pangkapayapaan sa pagitan ng [[Pamahalaan ng Pilipinas]] at [[MILF]]. ===Disyembre === * Disyembre 1 ** Pumayag ang mga samahang pang-[[transportasyon]] sa panibagong bawas pasahe. ** Pinuri ng [[Punong-bayan]] ng [[Lungsod ng Tarlac]] na si Genaro Mendoza ang desisyon ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]] na ibalik muli sa pagiging [[bayan]] lamang ang 16 na naideklara nang [[lungsod]]. ** Suportado ng [[Nagkakaisang Kaharian]] ang muling pagbubukas ng usaping pangkapayapaan sa pagitan ng [[Pamahalaan ng Pilipinas]] at [[MILF]]. * Disyembre 2 ** Minaliit ng mga [[Senado ng Pilipinas|senador]] ang 167 lagda ng mga [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|mambabatas]] para sa Asambleyang Pang-[[Saligang Batas]]. ** Itinalaga ang Mababang kalihim ng [[Kagawaran ng Ugnayang Panlabas (Pilipinas)|Kagawaran ng Ugnayang Panlabas]] na si Rafael Seguis na mamumuno sa bagong tatag na lupon sa usaping pangkapayapaan sa [[MILF]].  * Disyembre 3 ** Nakabalik na sa bansa ang 580 mga [[Pilipino]]ng ''stranded'' sa [[Thailand]]. ** Ginanap ang pagpupulong ng mga lider para Kagalingang Panlipunan ng [[Kapisanan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]] sa [[Manila Hotel]]. * Disyembre 4 ** Ikinasa ang pagbaba ng pamasahe sa mga pampublikong sasakyan sa [[Disyembre]] 15. ** Nakauwi na lahat ng mga ''stranded'' na mga [[Pinoy]] sa [[Bangkok]], [[Thailand]]. * Disyembre 5 ** Nangunguna ang [[Pilipinas]] sa talaan ng mga piratang DVD at CD. ** Nagbawas sa singil sa [[kuryente]] ang [[Meralco]] simula ngayong [[buwan]]. ** Pinalalayas ng ilang mambabatas ang Ambasador ng [[Thailand]] sa [[Pilipinas]]. ** Pinuri ng Pamahalaan ng [[Japan]] ang pagsang-ayon sa kasunduan sa pagitan ng [[Pilipinas]] at [[Japan]] sa JPEPA. ** Naghain ng petisyon sina dating [[Pangalawang Pangulo ng Pilipinas|Pangalawang Pangulong]] [[Teofisto Guingona]] at dating Pangulo ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] na si [[Jovito Salonga]] laban sa kasunduan sa pagitan ng [[Japan]] at [[Pilipinas]]. ** Inaprubahan ng pamahalaan ng bansang [[Libya]] ang pagpapahaba pa ng pamamalagi ng Internasyonal na Grupong Tagamasid sa bansa. * Disyembre 6 ** Handang hadlangan ni [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Juan Ponce Enrile]] ang dagdag na taon sa termino ni pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. ** Pinuri nang isang bahagi ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang isang paaralan sa [[Mountain Province|Bulubunduking Lalawigan]] na nasa ilalim nang pamamahala ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|pamahalaan]]. ** Umugong sa [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] ang pagkakaroon umano ng kudeta doon. * Disyembre 7 ** Tinalo ni [[Manny Pacquiao]] si [[Oscar de la Hoya]]. ** Namatay ang 16 katao sa putukan sa [[Parañaque]] sa pagitan ng holpader at mga [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas|pulis]]. ** Pinarangalan ang Konsulado ng [[Pilipinas]] sa [[Monaco]]. * Disyembre 8 -- Nanawagan ang dating Pangulong [[Joseph Estrada]] sa publiko na dumalo sa gagawing rally laban sa balak ng [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kongreso]] na palawigin ang termino ni [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. * Disyembre 9 ** Namatay ang 55 [[Tao|katao]] sa dalawang [[araw]] na bakbakan sa [[Basilan]]. ** Tutungo si Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ng [[Qatar]] para tingnan ang kalagayan ng mga trabaho ng mga [[Pinoy]] doon. ** Nasa [[Saudi Arabia]] ang Tagapagtatag at Pinuno ng MNLF na si Nur Misuari kasama ang sampu pang opisyal ng MNLF para sa Makkah hajj.  * Disyembre 10 ** Pinayuhan nina [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Francis Pangilinan]] at [[Pinuno ng Minorya sa Senado ng Pilipinas|Pinuno ng Minorya ng Senado]] na si [[Aquilino Pimentel Jr.]] si [[Manny Pacquiao]] na huwag nang pumasok sa [[politika]]. ** Nangamba si [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Panfilo Lacson]] na baka isabotahe ang gaganaping malawakang kilos-protesta ng mga ayaw sa pagbabago ng [[Saligang-batas ng Pilipinas|Saling Batas]] ngayong darating na Disyembre 12. * Disyembre 11 ** Namatay ang 4 na [[Pinoy]] sa aksidente sa [[Canada]]. ** Nagwelga ang 80 mga [[nars]] na [[Pinoy]] sa [[Saudi]]. ** Pinalaya ng mga pirata ang 17 [[Pinoy]] sa [[Somalia]]. * Disyembre 12 ** Inaprubahan sa [[Senado ng Pilipinas|Senado]] ang salaping gugulin ng [[Komisyon sa Halalan]] na nagkakahalagang 5.48 bilyong [[Piso ng Pilipinas|piso]] inaprubahan. ** Dumating sa [[Mountain Province]] ang labi ng kauna-unahang aktor na Igorot na si [[Marky Cielo]]. * Disyembre 13 ** Nasa [[Qatar]] si [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Gloria Macapagal-Arroyo]] para sa tatlong [[araw]] na opisyal na pagbisita. ** Nagbawas ang mga kompanya ng langis ng [[Piso ng Pilipinas|Piso]] kada litro sa produktong [[petrolyo]]. ** Humihingi ng tulong ang Embahador ng [[Arabyang Saudi|Kaharian ng Arabya]] sa [[Pilipinas]] para maaresto ang isang 'sheikhs’ na may kaso. ** Ayon sa opisyal ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]], bibigyang laya ang mga [[Bata|batang]] mandirigma ng [[MILF]]. * Disyembre 14 ** Isusulong pa rin umano sa taong [[2009]] ang panukalang batas hinggil sa Kalusugang [[Sistemang reproduktibo|Pangreproduksiyon]] o "[[Batas sa Responsableng Pagkamagulang at Kalusugang Reproduktibo ng 2012|RH Bill]]". ** Aabandunahin na umano ng [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|mababang Kapulungan]] ang Constituent assembly. ** Hindi sang-ayon ang mga mamamayan ng [[lalawigan]] ng [[Quezon]] sa paghahati. * Disyembre 15 ** Epektibo ang [[Piso ng Pilipinas|P]]7.50 minimum na pasahe sa lahat ng pampa­saherong jeepney at [[Piso ng Pilipinas|P]]9 naman sa mga bus. ** Namatay ang 22 [[Tao|katao]] at 15 pa nawawala sa paglubog ng isang banka sa [[Aparri, Cagayan]]. * Disyembre 16 ** Sinuspinde ang ''text promo'' ng mga kompanya ng Cellphone. ** Nakabalik sa [[bansa]] si [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Gloria Macapagal-Arroyo]] at ibinalitang may nakuhang pamumuhunan na nagkakahalagang isang [[Bilyon|bilyong]] [[Piso ng Pilipinas|Piso]]. ** 'In demand’ ngayon sa bansang [[Hapon]] ang [[saging]] dahil nakakapagpapayat umano ito. * Disyembre 17 ** Nakamit ng [[Pilipinas]] ang ikalimang pwesto sa una nitong pagsabak sa pandaigdigang kompetisyon ng 'football' na ang mga manlalaro ay mga walang tirahan. ** Nakamit ng isang [[Pinoy]] ang gintong medalya sa palakasan sa larangan ng 'junior wushu' sa ginanap na pandaigdigang kompetisyon sa Bali, [[Indonesya]]. ** Isinabatas ni Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ang pagsusulong nang paggamit ng hindi nauubos na pinagkukunan ng enerhiya. ** Tatakbo si [[Manny Pacquiao]] bilang kinatawan ng [[Saranggani]] sa darating na halalan. * Disyembre 18 -- Hindi naaprubahan sa [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|mababang kapulungan]] sa huli nitong pulong ngayong taon ang pambansang salaping gugulin ng [[Pilipinas]] para sa susunod na [[taon]]. * Disyembre 19 -- Ipinag-utos ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]] sa mga ahensiya ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|pamahalaan]] ang pagsagip sa [[ilog]] [[Pasig]] na maituturing na isang mahalagang bahagi ng ating [[kasaysayan]]. * Disyembre 23 -- Naglaan ang bansang [[Australia]] ng 144 [[Milyon|milyong]] [[Piso ng Pilipinas|piso]] para sa programang kontra [[malaria]]. * Disyembre 24 -- Hinangad ng mga opisyal ng [[Kagawaran ng Kalusugan (Pilipinas)|Kagawaran ng Kalusugan]] ang pagbabawal sa paggamit ng anumang paputok kapag [[pasko]] at bagong-taon. * Disyembre 26 -- Niyanig ng lindol na may lakas na 6.1 sa tala ang iba't-ibang bahagi sa [[Mindanao]]. ==Mga paggunita == Mga okasyon sa italiko ay "''special holidays''," mga nasa regular na istilo ay ang "''regular holidays''." Sa karagdagan, inoobserbahan ng maraming lugar ang mga lokal na pista opisyal, tulad ng pagkakatatag ng kanilang bayan. Ito rin ay "espesyal na araw. " * [[January 1|Enero 1]] – Unang Araw ng Bagong Taon * Pebrero 25 – ''[[Rebolusyong EDSA ng 1986]]'' * Marso 20 -- [[Huwebes Santo]] * Marso 21 – [[Biyernes Santo]] * Marso 22 – ''[[Holy Saturday|Sabado de Gloria]]'' * Abril 9 -- [[Araw ng Kagitingan]] * Mayo 1 – [[Araw ng Paggawa]] * Hunyo 12 – [[Araw ng Kalayaan]] * Agosto 21—Araw ni Ninoy Aquino * Agosto 25 – Araw ng mga Bayani * Oktubre 1-- [[Eid al-Fitr]] * Nobyembre 1 – ''[[Undas|Araw ng mga Patay]]'' * Nobyembre 2 -- ''[[Araw ng mga Kaluluwa]]'' * Nobyembre 30 – Araw ni Bonifacio * Disyembre 25 – [[Araw ng Pasko]] * Disyembre 30 – Araw ni Rizal * Disyembre 31 – ''[[Bisperas ng Bagong Taon]]'' == Mga Pelikula == ==Palakasan== * [[Marso 15]], '''Boxing''' – Si [[Manny Pacquiao]] ang naging kampeon ng Ring Magazine at WBC super featherweight nang talunin niya si [[Juan Manuel Márquez]] sa pamamagitan ng split decision.<ref>{{cite news |title=Nakuha ni Pacquiao ang titulo ng WBC mula kay Marquez |url=http://www.gmanews.tv/unfinishedbusiness/story/84991/Pacquiao-takes-WBC-title-from-Marquez |work=GMA News|date=2008-03-16 |access-date=2008-03-19 }}</ref> * [[Hunyo 28]], '''Boxing''' – Nanalo si [[Manny Pacquiao]] laban kay [[David Díaz (boksingero)|David Díaz]] sa pamamagitan ng knockout sa ikasiyam na round upang mapanalunan ang titulo ng WBC lightweight.<ref>{{cite balita|url=http://www.gmanews.tv/story/103956/Pacquiao-KOs-Diaz-in-9th-round-for-4th-world-title |title=Pinalo ni Pacquiao si Diaz sa ika-9 na round para sa ika-4 na world title |work=GMA News|date=2008-06-29 |access-date=2008-06-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522061815/http://www.gmanews.tv/story/103956/Pacquiao-KOs-Diaz-in-9th-round-for-4th-world-title |archive-date=2011-05-22 }}</ref> * [[Agosto 8]]–[[Agosto 24|24]], '''Kaganapang Pang-isports''' – Ang Ang [[Pilipinas]] ay nakikipagkumpitensya sa [[2008 Summer Olympics]] sa [[Beijing, China]]. Ang bansa ay kinakatawan ng 15 atleta, na nakipagkumpitensya sa 17 na kaganapan sa 8 isport. * [[Setyembre 25]], '''Basketball''' – Nanalo ang [[Ateneo Blue Eagles]] sa pamamagitan ng pagtalo sa [[De La Salle Green Archers]] ng 2-0 sa kanilang huling serye upang mapanalunan ang kanilang ikaapat na titulo sa kalalakihan sa [[UAAP Season 71|UAAP Championships]]. * [[Setyembre 29]], '''Basketball''' – Nanalo ang [[San Beda Red Lions]] sa pamamagitan ng pagtalo sa [[JRU Heavy Bombers]] ng 2-1 sa kanilang huling serye upang mapanalunan ang kanilang ikatlong titulo sa kalalakihan sa [[NCAA Season 84|NCAA Championships]]. * [[Disyembre 6]], '''Boksing''' – Tinalo ni [[Manny Pacquiao]] si [[Oscar de la Hoya]] pagkatapos ng walong round sa isang laban na tinaguriang [[The Dream Match]]. Nang hindi masagot ni De La Hoya ang kampana para sa ikasiyam na round, opisyal na itong isang [[Technical knockout]]. ==Libangan at kultura== Seksyon para sa Broadcasting, libangan, teatro at kultura (kaugnay ng mga pelikula, at mga parangal) {{Hatnote|Para sa mga kaganapang may kaugnayan sa telebisyon ng Pilipinas noong 2008, tingnan ang [[2008 sa telebisyon ng Pilipinas]]; para sa mga pelikula, tingnan ang [[Listahan ng mga pelikulang Pilipino noong dekada 2000]].}} * [[Mayo 11]] – [[Miss Philippines Earth 2008]], ang ika-8 edisyon ng Miss Philippines Earth pageant, ay ginanap sa [[Crowne Plaza]] [[Shopping mall|Galleria]], [[Ortigas Center]], [[Manila]]. Nanalo si Miss [[Karla Paula Henry]] ng [[Cebu]] sa pageant. * [[Nobyembre 9]] – Ang [[Miss Earth 2008]] ay pinangunahan ng Pilipinas sa [[Expo Pilipino|Clark Expo Amphitheater]] sa [[Angeles City]]. Nanalo si [[Karla Henry]] ng Pilipinas sa patimpalak. ===Konsiyerto=== * [[Abril 3]] – [[Toto (banda)|Toto]] live sa [[Araneta Coliseum]] * [[Nobyembre 29]] – [[Christopher Cross]] at [[Workshy]] live sa [[Araneta Coliseum]] * [[Agosto 14]] – [[Panic! at the Disco]] live sa [[Araneta Coliseum]] == Kapanganakan == * [[Enero 6]] – Waynona Collings, aktres * Enero 12 – Kazumi Porquez, aktres * [[Enero 23]] – [[Eldrew Yulo]], himnastang * Enero 24: ** [[Chlaui Malayao]], aktres ** Nathan Prats, aktor * [[Pebrero 7]] – Antonio Vinzon, aktor * [[Abril 9]] – Keisha Serna, aktres * [[Abril 28]] – Jacob Briz, batang aktor * [[Hunyo 6]] – Naomi Park, aktres * [[Hulyo 11]] – [[Krystal Mejes]], aktres * Hulyo 31 – [[Raikko Mateo]], aktor * [[Agosto 6]] – Prinsesa Aliyah, aktres * [[Setyembre 7]] – Charlie Fleming, aktres * [[Setyembre 12]] – [[Nina Mathelus]], manlalaro ng putbol * [[Setyembre 18]] – Chunsa Jung, batang aktres * [[Oktubre 10]] – Sophia Reola, batang aktres * [[Nobyembre 7]] – John Philip Bughaw, batang mananayaw at aktor * [[Nobyembre 10]] – Caprice Mendez, aktres * [[Disyembre 18]] – Lee Victor, aktor == Kamatayan == * Enero 1 - Eloisa Mabutas (68), kolumnista ng ''[[Manila Times]]'' * Enero 2 - Alfredo Montelibano Jr. (74), politiko (dating gobernador ng [[Negros Occidental|lalawigan ng Negros Occidental]]) * Enero 15 - Eduardo Hontiveros (84), Heswita, kompositor at musikero * Enero 28 - Crisologo Abines (60), politiko at dating representante * Enero 29 - Reynaldo Yap (44), politiko at dating mayor * Pebrero 2 - Pedro Baban (93), dating ''brigadier general'' at unang Igorot * Pebrero 8 - Victor Dominguez (69), politiko at representante. * Pebrero 13 - David Pamplona, alkalde<ref>''[http://www.philstar.com/nation/44357/batangas-mayor-killed-ambush "Batangas mayor killed in ambush"] philstar.com.'' 02-14-2008. Hinango 09-26-2016. </ref><ref>''[http://www.gmanetwork.com/news/story/80352/news/regions/balete-town-mayor-dies-in-hospital-after-ambush "Balete town mayor dies in hospital after ambush"] GMA News Online.'' 02-13-2008. Hinango 09-26-2016.</ref> * Pebrero 29 - Tino Reynoso (52), dating manlalaro ng ''basketball'' * Marso 8 - Carol Varga (79), artista * Marso 13 - [[Joseph Marañon]] (73), na gobernador sa [[Negros Occidental]] * Marso 17 - Rafael Recto (76), politiko * Marso 25 - Chito Madrigal-Collantes (86) * Marso 28 - Nemesio Prudente (80), dating pangulo ng PUP * Marso 29 - Venicio Escolin (86), dating hukom ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Korte Suprema ng Pilipinas]] * Abril 23 - Loreto Paras-Sulit (99), manunulat * Mayo 8 - [[Jose Feria]] (91), dating hukom ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Korte Suprema ng Pilipinas]] * Mayo 20 - [[Crispin Beltran]] (75), politiko at pinuno ng unyon * Mayo 25 - Dommy Ursua (72), isang dating boksingero sa kategoryang ''flyweight'' * Mayo 26 - Dolly Aglay (42), isang mamamahayag sa ''[[Reuters]]'' at ''[[The Philippine Star|Philippine Star]]'' * Mayo 26 - Howlin 'Dave (52), ''radio disc jockey'' * Mayo 29 - Romeo Brawner (72), komisyonado ng [[Komisyon sa Halalan (Pilipinas)|COMELEC]] * Hunyo 7 - [[Rudy Fernandez]] (55), aktor<ref name="wowbatangas.com">''[http://wowbatangas.com/features/death-of-philippine-showbiz-icons-actors-and-musicians-who-have-gone-too-soon/ "Death of Philippine Showbiz Icons: Actors and Musicians Who Have Gone Too Soon"] WOWBatangas.com.'' 09-20-2011. Hinango 10-18-2016.</ref> * Hunyo 7 - [[Danilo Lagbas]] (56), politiko * Agosto 16 - Lucrecia Roces Kasilag (90), ''national artist'' * Oktubre 19 - Rosario Amante (71), politiko at dating alkalde ng [[Cabadbaran]] * Oktubre 25 -- Reynaldo Malazo, Bise-alkalde ng [[San Manuel, Tarlac]].<ref name=":0" /> * Disyembre 4 - Manuel Yan (88), Heneral, diplomatiko at tagapamagitan ng kapayapaan * Disyembre 5 -- Ma. Rosario Lopez Janolo, Ambassador ng [[Pilipinas]] sa [[Africa]].<ref>''[http://www.gmanetwork.com/news/story/137965/news/philippine-ambassador-to-africa-passes-away "Philippine ambassador to Africa passes away"] [[GMA Network|GMA News Online]].'' 12-07-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Disyembre 7 -- [[Marky Cielo]] (20), aktor<ref name="wowbatangas.com"/><ref>''[http://tenminutes.ph/10-filipino-celebrity-deaths-that-shocked-the-whole-nation/ "10 Filipino Celebrity Deaths That Shocked The Whole Nation"] tenminutes.ph.'' 07-31-2014. Hinango 10-18-2016.</ref><ref>''[http://definitelyfilipino.com/blog/pinoy-stars-who-died-youngaj/ "Remembering our Pinoy Stars Who Died Young"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161017124047/http://definitelyfilipino.com/blog/pinoy-stars-who-died-youngaj/ |date=2016-10-17 }} Definitely Filipino''<sup>TM</sup>. 04-19-2011. Hinango 10-18-2016.</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Taon sa Pilipinas}} {{Taon sa Asya|2008}} [[Kategorya:2008 sa Pilipinas]] qlhfg0hki3bvovl0erj3gf2vlzxq8bk 2220613 2220612 2026-08-16T09:09:17Z ~2026-43982-52 165113 /* Libangan at kultura */ 2220613 wikitext text/x-wiki Ang artikulong ito ay nagbibigay ng isang pangkalahatang-ideya sa mga pinakamahahalagang mga kaganapang nangyari sa taong '''2008 sa Pilipinas'''. == Panunungkulan == * [[President of the Philippines|Pangulo]]: [[Gloria Macapagal Arroyo|Gloria Macapagal-Arroyo]] * [[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]: [[Noli de Castro]] * [[Kongreso ng Pilipinas]]: [[Ika-14 na Kongreso ng Pilipinas]] ** [[Senate of the Philippines|Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)]]: [[Manny Villar, Jr.|Manuel Villar]] (hanggang Nobyembre 17); [[Juan Ponce Enrile]] (mula Nobyembre 17) ** [[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]: [[Jose de Venecia, Jr.|Jose de Venecia Jr.]] (hanggang Pebrero 5); [[Prospero Nograles]] (mula Pebrero 5) * [[Punong Mahistrado ng Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]] ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]]: [[Reynato Puno]] == Kaganapan == === Enero === * Enero 2 - Si ''Lieutenant General'' Pedrito Cadungog ay itinalaga bilang bagong kumander ng [[Hukbong Himpapawid ng Pilipinas|''Philippine Air Force'' (PAF)]]. * Enero 9 -- Dalawang tao ang namatay at maraming nasugatan sa pagdiriwang ng [[Itim na Nazareno]] sa [[Quiapo]], [[Maynila]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/75885/news/ulatfilipino/prusisyon-ng-itim-na-nazareno-sa-quiapo-dinagsa-ng-deboto "Prusisyon ng Itim na Nazareno sa Quiapo dinagsa ng deboto"] ''[[GMA Network|GMA News Online.]]'' 01-09-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Enero 14—Lumaya na si Norberto Manero mula sa Bilibid sa pagpapahintulot ng Kalihim ng Hukom na si [[Raul Gonzales]]. * Enero 18 - Ibinasura ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Korte Suprema ng Pilipinas]] ang apila ni [[Loren Legarda]] na naghain laban sa pagkahalal sa Pangalawang Pangulo sa [[Halalang pampanguluhan sa Pilipinas, 2004|Halalan ng 2004]]. Ayon kay Legarda, si [[Noli de Castro]] ay nagwagi sa halalan sa pamamagitan ng pandaraya. === Pebrero === * Pebrero 1 -- Lumago ang [[ekonomiya]] ng [[Pilipinas]] sa pagtaas ng 7.3% ng ''[[gross domestic product]]'' nito. Ito ang pinakamataas sa nakaraang 31 taon. * Pebrero 4-5 -- Bumoto ang [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan ng mga Kinatawan]] upang palitan ang [[Ispiker ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Ispiker ng Kapulungan]] na si [[Jose de Venecia, Jr.]] ng Ikaapat na Distrito ng [[Pangasinan]], ni [[Prospero Nograles]] ng Unang Distrito ng [[Lungsod ng Davao]]. Nahalal bilang bagong ''Speaker'' si [[Prospero Nograles|Nograles]] at pinalitan si [[Jose de Venecia, Jr.|de Venecia]].<ref>''[http://www.gmanetwork.com/news/story/79265/news/nation/174-solons-oust-jdv-nograles-of-davao-city-is-new-speaker "174 solons oust JDV; Nograles of Davao City is new Speaker"] [[GMA Network|GMA News Online]].'' 02-05-2008. Hinango 10-22-2016. </ref> * Pebrero 8 -- Si [[Jun Lozada|Rodolfo "Jun" Lozada]], isang opisyal kasama ng [[Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman (Pilipinas)|DENR]], ay tumestigo sa [[Senado ng Pilipinas|Senado]] kaugnay sa katiwalian sa kontrata ng kasunduan sa ''National Broadband Network''-ZTE.<ref>''[http://www.gmanetwork.com/news/story/80253/news/nation/joker-lozada-appears-credible-but "Joker: Lozada appears credible but…"] [[GMA Network|GMA News Online]].'' 02-12-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Pebrero 14—Sa [[Pilipinas]], hinimok ng mga "kupidong" raliyista na mag-salita na si [[Romulo Neri]] tungkol sa kasunduan sa ZTE. * Pebrero 20 - Dahil sa malakas na ulan, lalo na sa [[Silangang Samar|Eastern Samar]] noong huling linggo, 13 patay at dose-dosenang nasugatan. Ang mga bayan ng [[Jipapad, Silangang Samar|Jipapad]] at [[Maslog, Silangang Samar|Maslog]] ay lubog sa tubig at ang Katayuan ng Sakuna ay ipinahayag. * Pebrero 29 - Sa [[Maynila]], nagwelga ang sampu-sampung libong mga tao laban kay Pangulong [[Gloria Macapagal Arroyo|Gloria Macapagal-Arroyo]]. Ang kagyat na dahilan ay ang iskandalo sa katiwalian sa pagkakaloob ng isang ''national broadband network'', kung saan ang presidente at ang kanyang asawa ay kasangkot. === Marso === * Marso 11 ** Nabigla si [[Panfilo Lacson]] nang magsinungaling ang "sorpresang-testigo" na si Leo San Miguel hinggil sa pagtanggap ng lagay kaugnay ng [[kasunduang NBN-ZTE]]. ** Nasa [[Pilipinas]] ang mga [[Republikang Popular ng Tsina|opisyal ng Tsina]] upang suriin ang mga paratang na katiwalian sa pakikipagugnayan sa pamahalaan. ** Libu-libong mamamayan ang nahintil sa [[Lungsod ng Maynila|Maynila]] dahil sa welga ng mga [[Dyipni|nagmamaneho ng dyipni]]. ** Nilagdaan na ni [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ang 1.2 trilyong pambansang puhunan ng [[Pilipinas]] para sa 2008. * Marso 16—Sa larangan ng [[boksing]], nagwagi ang [[Pilipinas|Pilipinong]] si [[Manny Pacquiao]] sa tunggali laban kay [[Juan Manuel Marquez]] ng [[Mehiko]]. [[Talaksan:Corazon Aquino 1986.jpg|thumb|Dating Pangulo [[Corazon Aquino]]]] * Marso 24—Inanunsyo ng pamilya ni [[Corazon Aquino|Corazon "Cory" Aquino]] na ang dating [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] ay naghihirap sa ''colon cancer'', [[Bituka|isang sakit sa bituka]], ayon na rin sa mga [[Panggagamot|manggagamot]].<ref>''[http://www.cbsnews.com/news/philippines-icon-corazon-aquino-has-cancer/ "Philippines Icon Corazon Aquino Has Cancer"] [[CBS|CBS News]].'' 03-24-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> === Abril === * Abril 8 - Siyam (9) na sundalo ay hinatulan ng mahabang panahong pagkabilanggo para sa kanilang mga bahagi sa [[Pag-aalsa sa Oakwood]] noong 2003. Ang dalawang lider, Gerardo Gambala at Milo Maestro Campo, ay parehong hinatulan ng 40 taon sa bilangguan. * Abril 14 - Si Marianito Roque ay hinirang ni [[Gloria Macapagal Arroyo|Gloria Macapagal-Arroyo]] bilang Kalihim ng Paggawa at Pagtatrabaho bilang kapalit ni [[Arturo Brion]]. === Mayo === * Mayo 16—Walong empleyado at isang security guard ng sangay ng ''[[Masaker sa RCBC Cabuyao|Rizal Commercial Banking Corporation]]'' (RCBC) sa [[Cabuyao|Lungsod Cabuyao, Laguna]] ang binaril at napatay sa isang panloloob sa bangko. Ayon sa pulisya, isa na ito sa mga pinakamadugong pagnanakaw sa bangko sa kasaysayan ng Pilipinas. * Mayo 19 - Ang ''Tropical storm'' Halong ay pumatay ng hindi bababa sa 37 mga tao sa Pilipinas at libu-libong tao ang nawalan ng tirahan. Ang mga lalawigan ng [[Pangasinan]], [[La Union]], [[Benguet]] at [[Zambales]] ang pinakamatinding tinamaan nito. * Mayo 27—Ginanap ng ''[[Meralco|Manila Electric Company]]'' ang kanyang taunang ''stockholders meeting'', na tumagal ng higit sa 13 oras, ang pinakamahabang pulong ng mga ''stockholder'' sa kasaysayang ''corporate'' ng Pilipinas. * Mayo 29 - Isang pambobomba sa [[lungsod ng Zamboanga]], dalawang tao ang patay at 23 katao ang nasugatan. === Hunyo === * Hunyo 5 ** Dalawang sunog sa isang ''slum area'' sa distrito ng [[Tondo, Maynila|Tondo]], [[Maynila]], 6 katao ang patay at nasa 3,000 mga tao ang nawalan ng tirahan. ** Ang ''National Statistics Office'' (NSO) ay nag-publish ng ''inflation rate'' para sa buwan ng Mayo 2008. Ang implasyon sa 9.6% ang pinakamataas na sa loob ng siyam na taon, kung saan ang ''inflation'' ay 10.5% noong Enero 1999. Ang kalakip na sanhi ay mataas na presyo ng pagkain at gasolina ng pamahalaan. * Hunyo 6 - Isang silid ng ospital sa [[Makati|Lungsod Makati]] ay isinara ni Alkalde [[Jejomar Binay]], isang beses sa isang buwan, nang hindi bababa sa 25 mga sanggol ang namatay sa ''sepsis''. * Hunyo 8-17—Isang ''camera team'' ng [[ABS-CBN Corporation|ABS-CBN]], kasama ang isang propesor ng ''[[Pamantasang Estatal ng Mindanao|Mindanao State University]]'', ay dinukot ng mga kasapi ng pangkat terorista [[Abu Sayyaf]] sa lalawigan ng [[Sulu]] (Hunyo 8). Si ''cameraman'' Angelo Valderama ay pinakawalan mula sa dinukot na grupo ng ABS-CBN, pagkatapos magbayad ng dalawang milyong piso para sa ''"board and lodging"'' (Hunyo 12). Ang natitirang sa dinukot na grupo ng ABS CBN ay pinakawalan din. Ang [[Pamamahayag|mamamahayag]] sa telebisyon na si [[Ces Drilon]], ''cameraman'' Jimmy Encarnacion, at propesor Octavio Dinampo ay walang ransom na binayad, ayon sa mga pulis (Hunyo 17). * Hunyo 20 - Ang ''Typhoon'' Fengshen ([[Bagyo]]ng Frank) ay tumama sa kalupaan ng [[Samar (lalawigan)|Samar]]. Nang sumalanta sa [[Pilipinas]], hindi bababa sa 640 mga tao ang patay, at libo-libong tao ang napilitang lumikas. Sa partikular, ang lalawigan ng [[Iloilo (lalawigan)|Iloilo]] ay malubhang apektado. {{Main|Bagyong Frank}} [[Talaksan:Princess of the Stars August 2008.jpg|thumb|Ang ''MV Princess of the Stars'' na lumubog noong Hunyo 21, 2008 sa panahon ng Bagyong Frank.]] * Hunyo 21—Ang ''MV Princess of the Stars'', na pag-aari ng ''Sulpicio Lines'' na lulan ang 626 pasahero at 121 miyembro ng ''crew'', ay lumubog sa dagat malapit sa [[Pulo ng Sibuyan]]. * Hunyo 28 - Si [[Manny Pacquiao]] ay nanalo ng pandaigdigang titulo ng WBC sa kategoryang ''lightweight'' sa [[Las Vegas, Nebada|Las Vegas]], sa laban kontra kay David Diaz. === Hulyo === * Hulyo 3 ** Sa [[Pasig|Lungsod Pasig]], isang dating representante at masugid na aktibista ng karapatang pantao na si Bono Adaza Gay, tatlong dating koronel ng hukbo at isang dating opisyal ng pulis ang naaresto sa kasong pagbabalak sa isang kudeta laban kay Pangulong [[Gloria Macapagal Arroyo|Gloria Macapagal-Arroyo]]. ** Isang pag-atake ng granada sa isang panaderya sa [[Nabunturan]] sa isla ng [[Mindanao]], apat na tao ang patay at 11 iba pa ang nasugatan. Pinaghihinalaan ng pulisya na ang pag-atake ay ginawa ng mga miyembro ng [[Bagong Hukbong Bayan]] bilang paghihiganti sa pagtangging magbayad ng "rebolusyonaryong" buwis sa grupo. * Hulyo 8 - Sa [[Luzon]], ang ikalawang lindol sa loob ng tatlong araw. Ang lindol na may lakas na ''magnitude'' 5.4 sa ''[[Eskalang sismolohikong Richter|Richter scale]]'' ay walang pinsalang idinulot. Ang ''epicenter'' bago ang tatlong araw ay nasa layong humigit-kumulang sa 100 kilometro sa silangan ng [[Baler, Aurora|Baler]], ayon sa [[Surian ng Pilipinas sa Bulkanolohiya at Sismolohiya|PHIVOLCS]]. [[Talaksan:ShariffKab.jpg|thumb|Kinaroroonan ng [[Shariff Kabunsuan|Lalawigan ng Shariff Kabunsuan]] na binuwag ng 2008 at ibinalik sa [[Maguindanao|Lalawigan ng Maguindanao]].]] * Hulyo 17—Sa botong 8-6, pinawalang-bisa ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Korte Suprema ng Pilipinas]] ang pagbuo ng [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Shariff Kabunsuan]]. * Hulyo 21 - Sunog sa isang ''slum area'' sa distrito ng [[Paco, Maynila|Paco]] sa [[Maynila]], daan-daang tao ang nawalan ng tirahan. * Hulyo 25—Isang eroplano ng ''Qantas'' mula [[Greater London|London]] papuntang [[Melbourne]], [[Australia]] ang napilitang lumapag sa [[Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino|Maynila]] dahil sa pagkakabutas ng pusilahe habang nasa himpapawid. * Hulyo 26—Sa [[Lungsod ng New York|New York]], napili ng G-77 at ng [[Tsina]] ang [[Embahada|kinatawan]] ng [[Pilipinas]] na si Jimmy D. Blas para mangasiwa sa resolusyon na magpapahintulot sa [[United Nations|UN]] na magpatuloy sa pagbibigay ng mga pagsasanay para sa mga diplomata ng mga umuunlad na bansa. * Hulyo 28—Sinabi ng [[Pangulo ng Pilipinas]] na si [[Gloria Macapagal-Arroyo]] sa kanyang ika-8 [[Talumpati sa Kalagayan ng Bansa]] na hindi niya hahayaang may magbanta sa kaligtasan ng [[Pilipinas]]. === Agosto === * Agosto 4 - Hinarang ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Korte Suprema ng Pilipinas]] ang paglagda ng isang kasunduang pangkapayapaan sa pagitan ng pamahalaan ng Pilipinas at ng ''[[Moro Islamic Liberation Front]]'' na mangyayari sana noong Agosto 15. * Agosto 5 - Inihayag ng [[Bangko Sentral ng Pilipinas]] na ang ''inflation'' noong Hulyo ay 12.2%. Ang ibig sabihin, ito ang pinakamataas na ''inflation'' sa loob ng 17 taon. * Agosto 11 - Sa lalawigan ng [[Cotabato (lalawigan)|North Cotabato]] ay nasa 130,000 mga tao ang lumikas matapos ilunsad ng militar ng Pilipinas noong Linggo (Ago. 10) ang isang opensiba matapos mapaso ang ultimatum sa mga rebeldeng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] na iwanan ang ilang mga nayon ng nakararaming Kristiyano. * Agosto 18 ** Tatlumpu't-pito (37) katao ang namatay sa pag-atake ng rebeldeng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]]. Humigit-kumulang sa 44,000 mga tao ang lumikas. Ang mga rebelde ay nabigo ng pagharang sa kasunduang pangkapayapaan ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Korte Suprema ng Pilipinas]] noong Agosto 4. ** Pinamunuan ni [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ang pagtatalaga ng wangis ng mukha at ulo ni [[Ninoy Aquino]] sa ''Terminal'' 3&nbsp;ng [[Pandaigdigang Paliparan ng Ninoy Aquino]] sa [[Maynila]]. * Agosto 21 - Hinagupit ng ''Typhoon'' Nuri (pangalang [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko, at Astronomiko|PAGASA]]: Karen) ang hilagang Luzon. Labing-apat na mga tao ang nasawi at ang pinsala ay tinatayang umabot sa higit sa bilyong piso. * Agosto 25—Nawala ang komunikasyon ng isang eroplanong panghatid na ''C-130'' ng ''[[Hukbong Himpapawid ng Pilipinas|Philippine Air Force]]'', ilang sandali matapos umalis mula sa ''Davao Airport''. Pinaniniwalaang bumagsak ito sa [[Golpo ng Davao]]<ref>''[http://www.gmanetwork.com/news/story/156186/news/government-aircraft-accidents "Government aircraft accidents"] [[GMA Network|GMA News]].'' 04-08-2009. Hinango 09-24-2016.</ref> sa baybayin ng [[Lungsod ng Dabaw|Lungsod Davao]]. Dalawa sa siyam na miyembro ng ''crew'' ay natagpuang patay. Ang iba ay pinaniniwalalang namatay na rin. * Agosto 29—Tumanggap ng gantimpalang salapi mula sa pamahalaan ni [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ang tatlong [[Pilipinas|Pilipinong]] <nowiki/>manlalarong pang-[[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008|Olimpiko 2008]]. === Setyembre === * Setyembre 24 ** Nagdulot ng pagbaha at pagguho ng lupa sa [[Luzon]] at [[Kabisayaan]] ang [[bagyo]]ng si ''Hagupit'', kilala rin bilang ''Nina''. ** Ipinagbawal sa [[Pilipinas]] ang mga produktong [[gatas]] mula sa [[Tsina]] dahil sa pagkakasakit ng mga kabataang Intsik. === Oktubre === * Oktubre 4 ** Padalang salapi ng mga [[Pilipinas|Pilipinong]] nasa ibang [[Talaan ng mga bansa|bansa]] apektado ng kasalukuyang sitwasyong pinansiyal ng mundo. ** Inihayag ng kompanyang ''American International Group'' na ipagbibili nito ang ''Philamlife''. ** Antas sa pagkakaroon ng [[Kanser sa suso|kanser]] sa [[Suso (anatomiya)|suso]] sa [[Pilipinas]] pinakatamaas sa [[Asya]]. ** Mga [[Mga Pilipino|Pilipinong]] napalayas mula sa [[Sabah]] binugbog ng mga pulis ng [[Malaysia]]. * Oktubre 7 ** Pinarangalan ang 13-anyos na [[Pilipinas|Pilipinang]] iskeyter na si Anna Isabela "Issai" Villafuerte ng [[Senado ng Pilipinas]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125328/news/ulatfilipino/13-anyos-na-pinay-skater-pinarangalan-ng-senado "13-anyos na Pinay skater pinarangalan ng Senado"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-07-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Dinepensahan ng [[Malakanyang]] ang desisyon ni [[Gloria Macapagal-Arroyo]] na palayain si Claudio Teehankee, Jr.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125416/news/nation/palace-defends-arroyo-decision-to-release-teehankee "Palace defends Arroyo decision to release Teehankee"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-07-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Ayon kay [[Richard Gordon]], dapat itaas sa P60 milyon ang [[pabuya]] para sa paghanap ng 3 komandante ng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]].<ref>''[http://senate.gov.ph/press_release/2008/1007_gordon1.asp "Press Release - Raise bounty for 3 MILF commanders to 60M--Gordon"] [[Senado ng Pilipinas|Senate of the Philippines]].'' 10-07-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Ibinasura ni [[Prospero Nograles]] ang pagbabawas sa Pambansang badyet ng 2009. ** Isang [[mambabatas]] ang naghayag ng kahalagahan ng pagkakaroon ng iisang [[Pamantayang Oras ng Pilipinas|Istandard na Oras]] sa [[Pilipinas]]. ** Lumitaw na ang nawawalang saksi sa pagsabog sa [[Batasang Pambansa]] na si Ikram Andama.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125467/news/nation/missing-batasan-blast-witness-resurfaces "Missing Batasan blast 'witness' resurfaces"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-07-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Niratipikihan na ng Senado ang ASEAN Charter.<ref>''[http://news.abs-cbn.com/nation/10/07/08/senate-approves-ratified-asean-charter "Senate ratifies ASEAN Charter"] [[ABS-CBN Corporation|ABS-CBN News]].'' 10-07-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 8 ** Nahukay ang [[fetus]] at [[bomba]] sa [[Sta. Maria, Bulacan]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125494/news/ulatfilipino/fetus-bomba-nahukay-sa-sta-maria-bulacan "Fetus, bomba nahukay sa Sta. Maria, Bulacan"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-08-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Muling iginiit ang P3,000 dagdag-sahod para sa mga kawani ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|gobyerno]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125500/news/ulatfilipino/p3-000-wage-hike-sa-govt-employees-muling-iginiit "P3,000 wage hike sa govt employees muling iginiit"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-08-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Planong silipin ng [[Senado ng Pilipinas|senador]] ang kitang salapi ng mga kompanya ng langis.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125580/news/ulatfilipino/kita-ng-mga-oil-firms-planong-silipin-ng-senador "Kita ng mga oil firms planong silipin ng senador"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-08-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Iniulat na ang mga magulang ni Maureen Hultman galit dahil sa pagpapalaya kay Claudio Teehankee, Jr.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125594/news/ulatfilipino/magulang-ni-maureen-galit-sa-pagpapalaya-kay-teehankee-report "Magulang ni Maureen galit sa pagpapalaya kay Teehankee - report"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-08-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Ayon kay [[Bong Revilla]], 85% ng kanayunan sa [[Pilipinas]] salat sa malinis na [[tubig]].<ref>''[http://senate.gov.ph/press_release/2008/1008_revilla1.asp "Press Release - REVILLA BILL TO AID WATERLESS BARANGAYS"] [[Senado ng Pilipinas|Senate of the Philippines]].'' 10-08-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Iniulat na ang pagbabalik ng [[Piso ng pilipinas|piso]] kada litrong presyo ng langis ipatutupad sa [[Huwebes]] ng umaga.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125798/news/ulatfilipino/p1-l-oil-price-roll-back-ipatutupad-sa-huwebes-ng-umaga-report "P1/L oil price roll back ipatutupad sa Huwebes ng umaga - report"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-08-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Tumaas ang bayad sa [[kuryente]] para sa [[MERALCO]] tumaas. * Oktubre 9 ** Sinabing ang pagdaraos ng mga [[kapistahan]] ay pahirap lamang sa mga [[Tao|mamamayan]]. ** Napabalitang ang mga [[tsinelas]] at [[sapatos]] ay nakakasunog ng [[balat]]. ** Nakaalis na si Teehankee Jr. mula sa Bagong Pambansang Bilangguan para bigyan daw ng isa pang pagkakataon.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125867/news/ulatfilipino/teehankee-umalis-na-sa-nbp-dapat-bigyan-daw-ng-pagkakataon "Teehankee umalis na sa NBP; Dapat bigyan daw ng pagkakataon"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-08-2008. Hinango 10-22-2016. </ref> ** Pabor ang alyansa ng mga guro sa pagpapataw ng buwis sa ''text''. ** Nagbawas ang Kompanyang UniOil ng singil sa [[Gasolina|krudo]] ng 2 [[Piso ng Pilipinas|piso]] bawat litro. ** Kinumpirma ni [[Eduardo Ermita]] ang pagbibitiw sa tungkulin sa [[Malakanyang|Palasyo]] ni [[Sergio Apostol]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125992/news/nation/ermita-confirms-apostol-resignation-from-palace-post ''"Ermita confirms Apostol resignation from Palace post"''] ''[[GMA Network|GMA News Online]].'' 10-09-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Ipinahayag ni [[Eduardo Ermita]] na ang langis na nakuha sa [[Palawan]] pwedeng gasolina.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126026/news/ulatfilipino/langis-na-nakuha-sa-palawan-pwedeng-gasolina-ermita "Langis na nakuha sa Palawan pwedeng gasolina -- Ermita"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-09-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 10 ** Balak ibalik ang mga [[gatas]] na may ''melamine'' sa [[Tsina]]. ** P8.50 bawat litro ang dapat pang ibigay ng mga kompanya ng langis pabalik sa mga mamimili. ** Iniakyat na ni [[Mar Roxas]] ang petis­yong di-pagsali sa pagbabayad ng buwis sa [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ng Pilipinas. ** Pabor na ang 163 mambabatas sa ''ChaCha'' o pagbabago ng Konstitusyon ng 1987. ** Naghahanda na ang mga babaeng [[boksingero]] na ibandila ang galing ng [[Pinay]]. ** Ipinasara ni [[Alfredo Lim]] ang 29 tindahang tagapagpalit ng salapi. ** Ikinasa ang bagong kaso ng pagkatanggal sa tungkulin laban kay [[Gloria Arroyo]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126339/news/ulatfilipino/impeachment-case-ikinasa-vs-arroyo "Impeachment case ikinasa vs Arroyo"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-10-2008. Hinango 10-22-2016. </ref> ** Ayon kay [[Manny Villar]], hindi nagpabaya ang [[Senado ng Pilipinas|Senado]] sa kanilang tungkulin.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126307/news/ulatfilipino/senado-di-nagpabaya-sa-trabaho-villar "Senado 'di nagpabaya sa trabaho - Villar"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-10-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 11 ** Pabor ang 25 [[babae]]ng kongresista sa panukalang batas hinggil sa Kalusugang [[Sistemang reproduktibo|Pangreproduksiyon]] o [[Batas sa Responsableng Pagkamagulang at Kalusugang Reproduktibo ng 2012|"''RH Bill''"]]. ** Ayon sa [[Komisyon ng Karapatang Pantao]], ang kaso ng biglaang pagkawala at pagkamatay ay bumaba. ** Ayon sa [[Kagawaran ng Enerhiya (Pilipinas)|Kagawaran ng Enerhiya]], ang mga kompanya ng langis ay di-puwedeng diktahan sa halaga.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126353/news/ulatfilipino/doe-oil-companies-di-pwedeng-diktahan-sa-presyo "DOE: Oil companies 'di pwedeng diktahan sa presyo"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-10-2008. Hinango 10-22-2016. </ref> ** Nahuli ang ika-10 pinaghihinalaan lumapastangan ng isang 16-taong babae sa [[Lungsod ng Navotas|Navotas]] noong 2001. * Oktubre 12 ** Naaprubahan na ang Pambansang badyet na nagkakahalagang 1.415-Trilyong [[Piso ng Pilipinas|Piso]] para sa taong 2009 sa [[Konggreso ng Pilipinas|mababang kapulungan]]. ** [[Pamahalaan]] dapat magkaroon ng kontrol sa regulasyon ng presyo ng mga produktong [[karne]]. ** Nagpahayag ng pagkadismaya si Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]] sa mabagal na pagbaba ng presyo ng mga produktong petrolyo ayon kay [[Eduardo Ermita]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126483/news/ulatfilipino/ermita-arroyo-dismayado-sa-oil-price-rollback "Ermita: Arroyo dismayado sa oil price rollback"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-11-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Ipinaliwanag ni [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Panfilo Lacson|Lacson]] ang pagsang-ayon sa ''Japan Philippines Economic Partnership Agreement''.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126494/news/ulatfilipino/lacson-nagpaliwanag-sa-boto-sa-jpepa "Lacson nagpaliwanag sa boto sa Jpepa"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-11-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 13 ** Ayon sa [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]], dawit si Palparan sa pananambang. ** Ikinasa ang ikaapat na impeachment laban kay pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]]. ** Pasado na ang Badyet ng [[Komisyon sa Halalan (Pilipinas)|Komisyon sa Halalan]] na 5.495 bilyong [[Piso ng Pilipinas|piso]] para sa taong [[2009]] sa [[Konggreso ng Pilipinas|mababang kapulungan]]. ** Ayon kay [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Alan Peter Cayetano]], dapat bawasan ang badyet ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]], at dapat dagdagan ang pondong pang-imprastraktura.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126773/news/ulatfilipino/badyet-ng-afp-pinababawasan-infra-funds-pinadagdagan "Badyet ng AFP pinababawasan, infra funds pinadagdagan"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-13-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 14 ** Ayon sa [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]], labag sa Konstitusyon ang MOA-AD ng [[Republika]] ng [[Pilipinas]] at [[MILF]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126978/news/ulatfilipino/sc-moa-ad-ng-rp-at-milf-labag-sa-konstitusyon "SC: MOA-AD ng RP at MILF labag sa Konstitusyon"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-14-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Ayon kay [[Ronaldo Zamora]], mahalaga ang suporta ni [[Jose de Venecia, Jr.|Joey De Venecia]] sa impeachment laban kay pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126961/news/ulatfilipino/suporta-ni-jdv-sa-impeachment-mahalaga-zamora "Suporta ni JDV sa impeachment mahalaga - Zamora"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-14-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Tinukoy ng Kagawaran ng Pangisdaan at Yamang Dagat ang dahilan ng pagkamatay ng mga [[isda]] sa [[Angat]] [[dam]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127042/news/ulatfilipino/dahilan-ng-fish-kill-sa-angat-dam-tinukoy-ng-bfar "Dahilan ng fish kill sa Angat dam tinukoy ng BFAR"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-14-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Nais ipasiyasat sa [[Konggreso ng Pilipinas|Kamara]] ang pagdeport ng [[Malaysia]] sa mga [[Pinoy]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127015/news/ulatfilipino/pagdeport-ng-malaysia-sa-mga-pinoy-nais-ipasiyasat-sa-kamara "Pagdeport ng Malaysia sa mga Pinoy nais ipasiyasat sa Kamara"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-14-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Lalong naghihirap ang mga probinsiya. ** Solong napanalunan ang mahigit kumulang 131 milyong [[Piso ng Pilipinas|pisong]] jackpot sa Lotto. * Oktubre 15 ** Ayon kay senador [[Francis Pangilinan]], pwede pang mababaligtad ang desisyon ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] sa MOA-AD.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127078/news/ulatfilipino/8-7-boto-desisyon-ng-sc-sa-moa-ad-mababaligtad-pa-ayon-sa-senador "8-7 boto: Desisyon ng SC sa MOA-AD mababaligtad pa, ayon sa senador"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-15-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Pinigil sa [[Moscow]] ang dating opisyal ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] at kanyang [[asawa]] dahil sa dalang [[euro]]s.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127061/news/ulatfilipino/sobra-sa-limit-ex-pnp-official-asawa-pinigil-sa-moscow-dahil-sa-dalang-euros "Sobra sa limit: Ex-PNP official, asawa pinigil sa Moscow dahil sa dalang euros"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-14-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Pinu­gutan ng ulo ang isang [[Pinoy]] sa [[Saudi Arabia]]. ** Nasabat  ang libong materyales ng [[bomba]] sa [[Batangas]]. ** Nagtagisan sa Cinemanila ang 100 [[Pelikula]] mula sa 35 limang mga [[bansa]]. ** Ideneklara ang Besang Pass na isang pambansang pamana ng [[Konggreso ng Pilipinas|mababang kapulungan]]. * Oktubre 16 ** Ayon sa [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]], walang iregularidad sa bitbit na pera sa [[Moscow]] .<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127295/news/ulatfilipino/bitbit-na-pera-sa-moscow-walang-iregularidad-ayon-sa-pnp "Bitbit na pera sa Moscow walang iregularidad, ayon sa PNP"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-15-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Hinikayat ng mga [[senador]] ang [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] na igalang ang desisyon ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Kataas-taasang Hukuman]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127254/news/ulatfilipino/milf-hinikayat-na-igalang-ang-desisyon-ng-sc "MILF hinikayat na igalang ang desisyon ng SC"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-15-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Naglagak ang [[Kapisanan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]] ng salaping gugulin para sa krisis. ** Ayon kay [[Eduardo Ermita]], hindi na daw aapela ang [[Palasyo ng Malakanyang|Palasyo]] sa desisyon ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Kataas-taasang Hukuman]] sa MOA-AD. ** Ayon sa isang [[obispo]] ng [[Catholic Bishops’ Conference of the Philippines|CBCP]], pag-aakasaya lamang ng oras ang kasong pampanunungkulan laban kay [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]]. * Oktubre 17 ** Dinoble ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] ang insurance sa deposito.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127502/news/ulatfilipino/insurance-sa-deposito-dinoble-ng-senado "Insurance sa deposito dinoble ng Senado"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-16-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Nabihag ang 21 [[Pinoy]] seamen sa [[Somalia]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127495/news/ulatfilipino/21-pinoy-seamen-nabihag-sa-somalia "21 Pinoy seamen nabihag sa Somalia"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-16-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Pinapaniwalaang napatay ang 13 rebelde mula sa [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] sa [[Maguindanao]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127484/news/ulatfilipino/13-milf-pinapaniwalaang-nalagas-sa-maguindanao "13 MILF pinapaniwalaang nalagas sa Maguindanao"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-16-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Nahatulan ng bitay sa pamamagitan ng ''firing-squad'' ang [[Pinay]] sa [[Taiwan]]. ** Ipinatupad ang halagang Piso bawas presyo sa produktong petrolyo. ** Nalason ang 24 mag-aaral sa tuba-tuba sa [[Mambajao, Camiguin]]. * Oktubre 18 ** Aalamin ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] ang pinagmulan ng '''contingency fund''<nowiki/>' ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] sa [[Moscow]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127798/news/ulatfilipino/pinagmulan-ng-contingency-fund-ng-pnp-sa-moscow-aalamin-ng-senado "Pinagmulan ng 'contingency fund' ng PNP sa Moscow aalamin ng Senado"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-17-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Tinapatan ng Seaoil ang halagang 3 piso kada litrong bawas presyo sa krudo ng Flying V.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127725/news/ulatfilipino/rollback-na-p3-l-sa-diesel-ng-flying-v-tinapatan-ng-seaoil "Rollback na P3/L sa diesel ng Flying V tinapatan ng Seaoil"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-18-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Lumusot sa [[Konggreso ng Pilipinas|mababang kapulungan]] ang panukalang ipagbawal ang 'Muslim' o 'Christian' tag sa [[isinasakdal|akusado]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127717/news/ulatfilipino/panukala-na-ipagbawal-ang-muslim-o-christian-tag-sa-akusado-lusot-sa-kamara "Panukala na ipagbawal ang 'Muslim' o 'Christian' tag sa akusado lusot sa Kamara"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-18-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** May posibilidad na bumalik sa 30 piso kada litro ang presyo ng produktong petrolyo. ** Isinusulong ni [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Richard Gordon]] ang pagpapataw ng buwis sa ''telecommunications companies''. * Oktubre 19 ** Nais ipabenta ng kinatawan ng Cagayan de Oro na si [[Rufus Rodriguez]] ang [[bigas]] na mayaman sa ''iron''.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127951/news/ulatfilipino/bigas-na-mayaman-sa-iron-ipinapabenta-ng-solon "Bigas na mayaman sa iron ipinapabenta ng solon"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-17-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Nakalusot si [[Romulo Neri]] sa ''broadband scandal''. ** Hinamon ng kinatawan ng Bayan Muna na si Teddy Casiño si Angelo Reyes. ** [[Jocelyn Bolante|Jocelyn ‘JocJoc’ Bolante]]. darating na sa [[Pilipinas]] ngayong linggo. * Oktubre 20 ** Susubukang pagbatiin ni dating pangulong [[Joseph Estrada]] sina [[Manny Villar]] at [[Panfilo Lacson]]. ** Isasalubong ang s''ubpoena'' sa retiradong [[heneral]] na si Eliseo dela Paz. ** Sinuspinde ng [[Sandiganbayan]] ang Alkalde ng bayan ng [[Rodriguez, Rizal|Rodri­guez]] sa [[lalawigan]] ng [[Rizal]] at tatlo pa nitong kasama. ** Idiniin sina [[Eddie Villanueva|Bro. Eddie]] at isang [[obispo]] sa ikaapat na impeachment laban kay [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]]. ** minaliit ng Simbahang [[katoliko]] ang survey ng SWS . ** Ayon sa mga konggresista, hindi raw magtatagumpay ang ikaapat na impeachement laban sa [[pangulo]] at agad itong mababasura. * Oktubre 21 ** Ipinanukala sa [[Senado ng Pilipinas|Senado]] ang pagbabawal sa pag-aangkat ng [[gatas]] mula sa bansang [[Tsina]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/128149/news/ulatfilipino/pagbabawal-sa-pag-aangkat-ng-china-milk-ipinanukala-sa-senado "Pagbabawal sa pag-aangkat ng China milk ipinanukala sa Senado"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-20-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Ayon sa pinakahuling survey ng SWS, 20 milyong [[Pilipino]] ay gutom. ** Tinabla ni [[Panfilo Lacson]] si dating pangulong [[Joseph Estrada]]. ** Ayon sa [[Kagawaran ng Kalusugan (Pilipinas)|Kagawaran ng Kalusugan]] at sa Kagawaran ng pagkain at mga gamot, negatibo sa melamine ang 18 produktong de-lata. ** Ayon kay [[Senado ng Pilipinas|Senadora]] [[Miriam Defensor Santiago|Miriam Santiago]], mga nagpasimula ng ikaapat na kasong impeachment laban kay [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]] ay parang [[langaw]] at [[lamok]]. * Oktubre 22 ** Hindi makikialam ang [[Palasyo ng Malakanyang|Palasyo]] sa mga kasong posibleng kaharapin ng dating opisyal ng [[Kagawaran ng Pagsasaka (Pilipinas)|Kagawaran ng Pagsasaka]] na si Jocelyn Bolante.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/128500/news/ulatfilipino/bolante-di-raw-makaaasa-ng-tulong-sa-palasyo "Bolante 'di raw makaaasa ng tulong sa Palasyo"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-21-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Iminungkahi ni [[Juan Edgardo Angara]] ang surpresang drug test sa mga tsuper ng mga [[pampublikong sasakyan]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/128437/news/ulatfilipino/surprise-drug-test-sa-mga-drayber-ng-puvs-iminungkahi "Surprise drug test sa mga drayber ng PUVs iminungkahi"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-21-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Iprinisinta ni [[Miriam Defensor–Santiago|Miriam]] ang sarili bilang [[Punong Mahistrado ng Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]] ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]]. ** Ayon kina [[Senado ng Pilipinas|Senadora]] [[Loren Legarda]] at kinatawan ng Partido Pampolitika na CIBAC na si [[Joel Villanueva|Joel Villa­nueva]], korupsiyon ang pangunahing dahilan ng pagkagutom ng mga [[Pinoy]]. * Oktubre 23 ** Ayon sa [[Konggreso ng Pilipinas|mababang kapulungan]], itinuturong may sala si [[Bayani Fernando]] sa EDSA ''crash''. ** Ayon kay Bayani, ang pagtaas ng singil sa [[kuryente]] ay may ‘basbas’ ng [[Palasyo ng Malakanyang|palasyo]]. ** Naghugas kamay si [[Ronaldo Puno]] sa tinaguriang ''Euro Generals''. * Oktubre 24 ** Pinaaresto ni [[Senado ng Pilipinas|senadora]] [[Miriam Defensor-Santiago|Miriam Santiago]] si Eliseo Dela Paz dahil sa hindi pagsipot sa [[Senado ng Pilipinas|Senado]]. ** Hindi kuntento ang [[Palasyo ng Malakanyang|Malakanyang]] sa piso-pisong bawas sa presyo ng mga produktong petrolyo. ** Ibinasura ng prosecutor ng [[Lungsod ng Makati]] ang kaso laban kay Doktor Manuel Calayan. * Oktubre 25 ** Pinatay sa pananambang ang Bise-alkalde ng [[San Manuel, Tarlac]]. Ipinahayag noong Okt. 27 na away sa lupa ang maaaring dahilan nito.<ref name=":0">[http://www.gmanetwork.com/news/story/129438/news/ulatfilipino/vice-mayor-sa-tarlac-pinatay "Vice mayor sa Tarlac pinatay!"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-25-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Nagwagi ang [[Magsasaka|magsasakang]] [[Pinoy]] sa isang ''marathon'' sa bansang [[Guam]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/129409/news/ulatfilipino/pinoy-farmer-wagi-sa-guam-marathon "Pinoy farmer wagi sa Guam marathon"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-25-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Patay ang 6 [[sundalo]] sa pananambang ng mga [[rebelde]] sa [[Compostela Valley]] sa [[Mindanao]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/129401/news/ulatfilipino/6-sundalo-patay-sa-ambush-ng-mga-rebelde-sa-mindanao "6 sundalo patay sa ambush ng mga rebelde sa Mindanao"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-25-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 26 ** Natangay sa isang turista ang 1.26 Milyong [[Piso ng Pilipinas|piso]] sa isang resort sa [[Bohol]]. ** Umapela si [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Richard Gordon]] kay [[Pangulo|pangulong]] [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]] na palayain na ang 120 maysakit at matatandang babaeng bilanggo.<ref>''[http://www.senate.gov.ph/press_release/2008/1026_gordon1.asp "Press Release - Gordon seeks freedom of 120 sick and elderly women inmates"] [[Senado ng Pilipinas|Senate of the Philippines]].'' 10-26-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 27 ** Walang epekto ang pagsuporta ni [[Jose de Venecia, Jr.|Joey de Venecia]] sa ikaapat na pagsasakdal sa pamumuno ni [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. ** Itinakas ng mga rebeldeng [[Bagong Hukbong Bayan]] o NPA ang 7 bilanggo. ** Pinapaaresto na ni [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Manny Villar]] si [[Joc-joc Bolante]]. <ref>''[http://www.senate.gov.ph/press_release/2008/1027_villar1.asp "Press Release - STATEMENT ON BOLANTE:"]'' ''[[Senado ng Pilipinas|Senate of the Philippines]].'' 10-27-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 28 ** Dumating sa bansa si [[Jocelyn Bolante|Jocelyn ‘JocJoc’ Bolante]]. ** Sinampahan ng kasong kriminal sa [[Ombudsman]] sina Eliseo Dela Paz at 3 pang Euro general. ** Umalis ng bansa si [[Jose de Venecia, Jr.|Joey de Venecia]] na hindi napirmahan ang ikaapat na pagsasakdal kay [[Pangulo|pangulong]] [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]]. * Oktubre 29 ** Nilinaw ng [[Meralco]] na 5 porsyento (5%) lamang at hindi tatlumpu't anim na porsyento (36%) ang kanilang itataas ng singil nila sa [[kuryente]]. ** Hinihingi ni ''Jocjoc Bolante'' sa [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Kataas-taasang Hukuman]] ng [[Pilipinas]] ang pansamantalang pagharang sa Arrest Warrant . ** Ipinamigay ng [[Palasyo ng Malakanyang|palasyo]] ang 4.5 bilyong [[Piso ng Pilipinas|piso]]. ** Pinauwi ang isang [[pinay]] DH sa [[Saudi Arabia]] pinauwi dahil sa kakaibang pagkilos nito.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/129946/news/ulatfilipino/2-buwan-pa-lang-pinay-dh-tinakasan-ng-bait-pinauwi-sa-pinas "2 buwan pa lang: Pinay DH 'tinakasan ng bait' pinauwi sa Pinas"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-28-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Ayon kay [[Senado ng Pilipinas|senador]] [[Panfilo Lacson]], mananagot si Jesus Verzosa sa iskandalo ng mga [[heneral]] na galing sa [[Moscow]]. * Oktubre 30 ** Inakusahan ni [[Jinggoy Estrada]] ang dating opisyal ng [[Kagawaran ng Pagsasaka (Pilipinas)|Kagawaran ng Pagsasaka]] na si [[Jocelyn Bolante|Jocjoc Bolante]] na umaarte lamang. ** Namatay sa aksidente ang dalawang anak ng isang opisyal ng [[Kagawaran ng Kalakalan at Industriya (Pilipinas)|Kagawaran ng Kalakalan at Industriya]]. ** Minaliit ng Simbahang [[Katoliko]] ang banta ng kalihim ng [[Kagawaran ng Katarungan (Pilipinas)|Kagawaran ng Katarungan]] na si [[Raul Gonzalez]]. ** Tutulong na rin ang [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Mababang Kapulungan]] sa pag-iimbestiga sa ''fertilizer fund scam'' na kinakasangkutan ng dating opisyal ng [[Kagawaran ng Pagsasaka (Pilipinas)|Kagawaran ng Pagsasaka]]. ** Hinamon ni [[Senado ng Pilipinas|senador]] [[Francis Escudero]] ang Kalihim ng [[Kagawaran ng Katarungan (Pilipinas)|Kagawaran ng Katarungan]] na si [[Raul Gonzalez]] na kasuhan ang limang [[obispo]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/130493/news/ulatfilipino/gonzalez-hinamon-na-kasuhan-ang-5-anti-arroyo-bishops "Gonzalez hinamon na kasuhan ang 5 anti-Arroyo bishops"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-30-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 31 ** Normal ang [[kalusugan]] ng dating Opisyal ng [[Kagawaran ng Pagsasaka (Pilipinas)|Kagawaran ng Pagsasaka]] na si [[Jocelyn Bolante|Jocjoc Bolante]]. ** Nagsoli ng pera sa [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]]. ang dalawa sa walong tinaguriang Euro generals na nanggaling sa [[Moscow]]. ** Hindi kuntento ang [[Palasyo ng Malakanyang|Malakanyang]] at Kamara sa bawas presyo na ipinatupad ng mga kompanya ng produktong [[petrolyo]]. === Nobyembre === * Nobyembre 1 ** Sinabi ni Dating kalihim ng [[Kagawaran ng Tanggulang Pambansa (Pilipinas)|Kagawaran ng Tanggulang Pambansa]] na si Fortunato Abat na ang kalakasan ni pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ay ang pagkakawatak-watak ng oposisyon. ** Kumontra si [[Bayani Fernando]] sa balak na buwagin ang Sanggunian ng Kabataan. ** Tahimik ang [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] tungkol sa perang dala ni dela Paz. * Nobyembre 2 ** Nagwagi ang mga estudyanteng [[Pilipino]] ng 39 na medalya sa tagisan ng talino sa [[sipnayan]] sa bansang [[Thailand]]. ** Napatay ang 19 na hinihinalang rebeldeng [[MILF]] sa bakbakan sa [[Mindanao]]. * Nobyembre 3 ** Nagwagi ang boksingerong [[Pinoy]] na si [[Nonito Donaire]] sa kanyang kalabang si Moruti Mthalane ng [[South Africa]]. ** Hindi umano makikialam ang [[Palasyo ng Malakanyang]] sa imbestigasyon ng [[Senado ng Pilipinas|senado]] sa kaso ni [[Jocelyn Bolante|Jocjoc Bolante]]. ** Tiniyak ni [[Senado ng Pilipinas|senador]] [[Alan Peter Cayetano|Alan Cayetano]] ang pag-usad ng imbestigasyon ng [[Senado ng Pilipinas|senado]] kay [[Jocelyn Bolante]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/131059/news/ulatfilipino/pag-usad-ng-senate-probe-kay-bolante-tiniyak-ni-alan-cayetano "Pag-usad ng Senate probe kay Bolante, tiniyak ni Alan Cayetano"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 11-03-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Sinimulan na ng Manila Electric Company o [[Meralco]] ang pagbabalik sa consumer ng deposito sa kuntador ng [[kuryente]]. * Nobyembre 4 ** Wal umanong epekto ang Halalan sa [[Estados Unidos]] sa [[Pilipinas]]. ** Iginiit ni [[Senado ng Pilipinas|senador]] [[Francis Pangilinan]] ang pagkilos ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|pamahalaan]] sa pagsasalba sa [[Mga Pilipino|Pinay]] sa [[Taiwan]]. ** Ipinahayag ni Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]] na nasusuka rin siya sa mga tarpaulin ni [[Bayani Fernando]]. ** Namatay ang Konsehal at [[tanod]] ng [[barangay]] sa [[Lungsod]] ng [[Calamba, Laguna]]. * Nobyembre 6 ** Ipininagdiriwang sa Pilipinas ang ika-18 taong pagkakatatag ang [[Nagsasariling Rehiyon ng Muslim sa Mindanao]]. * Nobyembre 7 ** Ipinahayag ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] ang paglilimita sa [[Medya]] na makita ang mga impormasyon sa blotter. * Nobyembre 8 ** Inamin ng mga kamag-anak ng dinukot na nars sa [[Basilan]] noong [[Hulyo 7|ika-7 ng Hulyo]] na nagbigay sila ng [[Piso ng Pilipinas|P]]1.8 milyon [[Piso ng Pilipinas|pisong]] ransom.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/132309/news/ulatfilipino/nurse-na-dinukot-sa-basilan-nakalaya-raw-sa-p1-8-m-ransom "Nurse na dinukot sa Basilan nakalaya raw sa P1.8 M ransom"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 11-08-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Nabigong mahalal sa [[Pandaigdigang Hukuman ng Katarungan]] si [[Miriam Defensor-Santiago]]. ** Ayon kay [[Senado ng Pilipinas|senador]] [[Francis Escudero]], "Dramatitis" ang sakit umano ni [[Jocelyn Bolante|Jocjoc Bolante]].<ref>''[http://www.gmanetwork.com/news/story/132335/news/ulatfilipino/escudero-sakit-ni-bolante-dramatitis "Escudero: Sakit ni Bolante 'dramatitis'"] [[GMA Network|GMA News Online]]''. 11-08-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Na-abswelto na sa [[Russia]] ang mga tinaguriang Euro generals.  [[Talaksan:Karla Henry.jpg|thumb|Nakoronahang ''Miss Earth 2008'' ang kinatawan ng Pilipinas na si [[Karla Henry]].]] * Nobyembre 9 ** Nakoronahang ''[[Miss Earth]]'' 2008 ang kinatawan ng Pilipinas na si [[Karla Henry]] sa gabi ng koronasyon sa ika-8 na edisyon ng patimpalak na ginanap sa ''Clark Expo Ampitheater'', [[Angeles|Lungsod Angeles]]. Siya ang kauna-unahang Pilipinang nanalo ng nasabing titulo. ** Humingi ng tulong ang mga [[Pilipino]]ng [[Muslim]] kay [[Papa]] [[Benedicto XVI]] para sa pagtatapos ng kaguluhan sa [[Mindanao]]. ** Itinalaga si Armando Velasco ng [[Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera]] bilang ''commissioner'' ng [[Komisyon sa Halalan]]. * Nobyembre 10 ** Makikipagpulong ang Punong Ministro ng [[Thailand]] na si Somchai Wongsawat kay pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. ** Tiniyak ni [[Papa]] [[Benedicto XVI]] na ipapanalangin niya ang kapayapaan sa [[Mindanao]]. * Nobyembre 13 -- Nailagay ang 30 sa 51 kamerang pangmasid sa kahabaan ng mga pangunahing lansangan sa [[Kalakhang Maynila]], partikular na sa [[EDSA]], para makatulong sa pagtanaw ng mga sumusuway na mga nagmamaneho, mga tiwaling pulis trapiko, mga aksidente, at iba pang mga suliranin sa daan.<ref>[https://article.wn.com/view/2008/11/07/51_surveillance_camera_ng_MMDA_ikakabit_bago_matapos_ang_tao/ "51 surveillance camera ng MMDA ikakabit bago matapos ang taon"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241127072054/https://article.wn.com/view/2008/11/07/51_surveillance_camera_ng_MMDA_ikakabit_bago_matapos_ang_tao/ |date=2024-11-27 }} ''WorldNews''. 11-07-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Nobyembre 14 ** Nilinis ni [[Jocelyn Bolante|Jocelyn 'Jocjoc' Bolante]] ang pangalan ni pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]] sa makontrobersyang 728 milyong [[Piso ng Pilipinas|pisong]] pondo para sa mga fertilizer. ** Ayon kay Binibining [[Pilipinas]] World Danielle Kirsten Muriel Castaño handa na umano siya na sumabak sa gaganaping 2008 [[Miss World|''Miss World'']] na gaganapin sa [[Timog Aprika]]. * Nobyembre 15 ** Naghangad ng dayalogo ang [[Catholic Bishops’ Conference of the Philippines]] sa mga mambabatas ng [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|mababang kapulungan]]. ** Labing-apat na aspirante sa posisyon sa [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]] sa pagreretiro ni Ruben T. Reyes. * Nobyembre 16 ** Binigyan ng laya ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|Palasyo]] ang Kalihim ng [[Kagawaran ng Pagsasaka (Pilipinas)|Kagawaran ng Pagsasaka]] na si [[Arthur Yap]] na tumestigo sa [[Senado ng Pilipinas|Senado]]. ** Nasa [[Arabyang Saudi]] ang 931 [[Pilipino|Pilipinong]] Muslim para sa ''pilgrimage''. * Nobyembre 17 -- Naiangat ng mga [[Pinoy]] na manlalaro ng [[ahedres]] ang katayuan upang makihati sa ika-14 na puwesto sa ginaganap na tagisan sa [[Alemanya]]. * Nobyembre 18 -- Nagbitiw bilang Pangulo ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] si [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Manny Villar]] at si [[Juan Ponce Enrile]] ang nahalal na kapalit. * Nobyembre 19 ** Ideneklara ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]] na labag sa [[Saligang Batas]] ang pagkakahirang sa 16 na [[bayan]] <nowiki/>bilang mga [[lungsod]]. ** Ginunita ang ugnayan ng [[Pilipinas]] sa [[Pranses]] sa [[Pamantasang Ateneo de Manila]]. ** Nilagdaan ng [[Pilipinas]] at [[Tsina]] ang pagtutulungan sa patuloy na pagpapayabong ng sistemang pangkatarungan ng dalawang panig. * Nobyembre 20 ** Tiniyak ni [[Eduardo Ermita]] na bababa na sa puwesto si Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]] sa taong 2010. ** Nanatili pa ring pinuno ng Komitiba ng Bughaw na Laso si [[Senado ng Pilipinas|senador]] [[Alan Peter Cayetano]]. * Nobyembre 21 ** Ibinasura ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|pamahalaan]] ng Pilipinas ang hiling ng bansang [[Kuwait]] na dagdagan ang bilang ng mga eroplanong lumilipad na may rutang [[Kuwait]] - [[Pilipinas]]. ** Ayon kay [[Prospero Nograles]], pumirma ang 163 mambabatas sa resolusyong pagpapalit ng uri ng pamahalaan ng Pilipinas. * Nobyembre 22 ** Isinugod sa ospital sa [[Japan]] si unang ginoong [[Jose Miguel Arroyo]]. ** Idenaklarang labag sa [[Saligang Batas]] ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]] ang MoA-AD.  * Nobyembre 23 ** Nakabalik na sa [[Pilipinas]] si unang ginoong [[Jose Miguel Arroyo]] matapos makalabas sa ospital sa [[Japan]]. ** Napagkalooban ng iskolarsyip ng [[Kagawaran ng Agham at Teknolohiya (Pilipinas)|Kagawaran ng Agham at Teknolohiya]] ang 320 estudyanteng tapos ng [[kolehiyo]]. * Nobyembre 24 -- Nagpasalamat ang Kalihim Heneral ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na si [[Ban Ki-moon]] sa mainit na pagtanggap ng mga [[Pilipino]] sa pagbisita nya dito sa bansa. * Nobyembre 25 ** Nilinis ng [[Sandiganbayan]] ang dating kalihim ng [[Kagawaran ng Katarungan (Pilipinas)|Kagawaran ng Katarungan]] na si [[Hernando Perez]] sa kasong ''graft'' at pagnanakaw. ** Sinabi ng Komite ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na ‘guilty’ ang pamahalaan ng [[Pilipinas]] sa mga paglabag sa karapatang pantao. * Nobyembre 26 ** Nabasura na sa [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|mababang kapulungan]] ang ikaapat na pagsasakdal laban kay Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. ** Itinulak na umabot hanggang [[2011]] ang ermino ni pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. ** Mahigit 12 beses bumiyahe sa ibang [[bansa]] si [[Jocelyn Bolante|Jocjoc Bolante]]. ** Dismayado ang ilang [[Senado ng Pilipinas|Senador]] sa desisyon ng [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|mababang kapulungan]]. * Nobyembre 27 ** Pinagbawalan ang [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]] na magdeklara ng resulta ng gaganaping [[plebisito]] para sa paghahati sa [[lalawigan]] ng [[Quezon]].<ref>''[http://news.abs-cbn.com/nation/regions/11/27/08/sc-bars-comelec-proclamation-quezon-plebiscite-result "SC bars COMELEC proclamation of Quezon plebiscite result"] [[ABS-CBN Corporation|ABS-CBN News]].'' 11-27-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Binalaan si [[Jocelyn Bolante]] na ipakukulong ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] kung patuloy na iiwas sa mga tanong ng mga [[Senado ng Pilipinas|Senador]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/136152/news/ulatfilipino/bolante-binalaang-ipakukulong-ng-senado "Bolante binalaang ipakukulong ng Senado"] [[GMA Network|''GMA News Online'']]. 11-27-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Nobyembre 28 ** Pinayuhan nina [[Senado ng Pilipinas|senador]] [[Aquilino Pimentel Jr.]] at [[Panfilo Lacson]] si dating ispiker [[Jose de Venecia]] na isiwalat sa Senado ang mga ebidensyang hawak nya laban kay pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. ** Dinagdagan ng 188.3 bilyong [[Piso ng Pilipinas|piso]] ang Pambansang Salaping gugulin para sa taong [[2009]]. * Nobyembre 29 -- Binasura rin ng Kinatawan ng [[Albay]] na si [[Edcel Lagman]] at iba pang kaalyado ni pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ang pagbabago ng [[Saligang Batas]]. * Nobyembre 30 ** Hindi pinayagan ng Komitiba ng Bughaw na Laso ng [[Senado ng Pilipinas]] ang kahilingan ni [[Jocelyn Bolante]] makalaya na sa kustodiya ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]]. ** Nanawagan rin ang bansang [[Hapon]] sa muling pagbubukas ng usaping pangkapayapaan sa pagitan ng [[Pamahalaan ng Pilipinas]] at [[MILF]]. ===Disyembre === * Disyembre 1 ** Pumayag ang mga samahang pang-[[transportasyon]] sa panibagong bawas pasahe. ** Pinuri ng [[Punong-bayan]] ng [[Lungsod ng Tarlac]] na si Genaro Mendoza ang desisyon ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]] na ibalik muli sa pagiging [[bayan]] lamang ang 16 na naideklara nang [[lungsod]]. ** Suportado ng [[Nagkakaisang Kaharian]] ang muling pagbubukas ng usaping pangkapayapaan sa pagitan ng [[Pamahalaan ng Pilipinas]] at [[MILF]]. * Disyembre 2 ** Minaliit ng mga [[Senado ng Pilipinas|senador]] ang 167 lagda ng mga [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|mambabatas]] para sa Asambleyang Pang-[[Saligang Batas]]. ** Itinalaga ang Mababang kalihim ng [[Kagawaran ng Ugnayang Panlabas (Pilipinas)|Kagawaran ng Ugnayang Panlabas]] na si Rafael Seguis na mamumuno sa bagong tatag na lupon sa usaping pangkapayapaan sa [[MILF]].  * Disyembre 3 ** Nakabalik na sa bansa ang 580 mga [[Pilipino]]ng ''stranded'' sa [[Thailand]]. ** Ginanap ang pagpupulong ng mga lider para Kagalingang Panlipunan ng [[Kapisanan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]] sa [[Manila Hotel]]. * Disyembre 4 ** Ikinasa ang pagbaba ng pamasahe sa mga pampublikong sasakyan sa [[Disyembre]] 15. ** Nakauwi na lahat ng mga ''stranded'' na mga [[Pinoy]] sa [[Bangkok]], [[Thailand]]. * Disyembre 5 ** Nangunguna ang [[Pilipinas]] sa talaan ng mga piratang DVD at CD. ** Nagbawas sa singil sa [[kuryente]] ang [[Meralco]] simula ngayong [[buwan]]. ** Pinalalayas ng ilang mambabatas ang Ambasador ng [[Thailand]] sa [[Pilipinas]]. ** Pinuri ng Pamahalaan ng [[Japan]] ang pagsang-ayon sa kasunduan sa pagitan ng [[Pilipinas]] at [[Japan]] sa JPEPA. ** Naghain ng petisyon sina dating [[Pangalawang Pangulo ng Pilipinas|Pangalawang Pangulong]] [[Teofisto Guingona]] at dating Pangulo ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] na si [[Jovito Salonga]] laban sa kasunduan sa pagitan ng [[Japan]] at [[Pilipinas]]. ** Inaprubahan ng pamahalaan ng bansang [[Libya]] ang pagpapahaba pa ng pamamalagi ng Internasyonal na Grupong Tagamasid sa bansa. * Disyembre 6 ** Handang hadlangan ni [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Juan Ponce Enrile]] ang dagdag na taon sa termino ni pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. ** Pinuri nang isang bahagi ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang isang paaralan sa [[Mountain Province|Bulubunduking Lalawigan]] na nasa ilalim nang pamamahala ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|pamahalaan]]. ** Umugong sa [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] ang pagkakaroon umano ng kudeta doon. * Disyembre 7 ** Tinalo ni [[Manny Pacquiao]] si [[Oscar de la Hoya]]. ** Namatay ang 16 katao sa putukan sa [[Parañaque]] sa pagitan ng holpader at mga [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas|pulis]]. ** Pinarangalan ang Konsulado ng [[Pilipinas]] sa [[Monaco]]. * Disyembre 8 -- Nanawagan ang dating Pangulong [[Joseph Estrada]] sa publiko na dumalo sa gagawing rally laban sa balak ng [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kongreso]] na palawigin ang termino ni [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. * Disyembre 9 ** Namatay ang 55 [[Tao|katao]] sa dalawang [[araw]] na bakbakan sa [[Basilan]]. ** Tutungo si Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ng [[Qatar]] para tingnan ang kalagayan ng mga trabaho ng mga [[Pinoy]] doon. ** Nasa [[Saudi Arabia]] ang Tagapagtatag at Pinuno ng MNLF na si Nur Misuari kasama ang sampu pang opisyal ng MNLF para sa Makkah hajj.  * Disyembre 10 ** Pinayuhan nina [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Francis Pangilinan]] at [[Pinuno ng Minorya sa Senado ng Pilipinas|Pinuno ng Minorya ng Senado]] na si [[Aquilino Pimentel Jr.]] si [[Manny Pacquiao]] na huwag nang pumasok sa [[politika]]. ** Nangamba si [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Panfilo Lacson]] na baka isabotahe ang gaganaping malawakang kilos-protesta ng mga ayaw sa pagbabago ng [[Saligang-batas ng Pilipinas|Saling Batas]] ngayong darating na Disyembre 12. * Disyembre 11 ** Namatay ang 4 na [[Pinoy]] sa aksidente sa [[Canada]]. ** Nagwelga ang 80 mga [[nars]] na [[Pinoy]] sa [[Saudi]]. ** Pinalaya ng mga pirata ang 17 [[Pinoy]] sa [[Somalia]]. * Disyembre 12 ** Inaprubahan sa [[Senado ng Pilipinas|Senado]] ang salaping gugulin ng [[Komisyon sa Halalan]] na nagkakahalagang 5.48 bilyong [[Piso ng Pilipinas|piso]] inaprubahan. ** Dumating sa [[Mountain Province]] ang labi ng kauna-unahang aktor na Igorot na si [[Marky Cielo]]. * Disyembre 13 ** Nasa [[Qatar]] si [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Gloria Macapagal-Arroyo]] para sa tatlong [[araw]] na opisyal na pagbisita. ** Nagbawas ang mga kompanya ng langis ng [[Piso ng Pilipinas|Piso]] kada litro sa produktong [[petrolyo]]. ** Humihingi ng tulong ang Embahador ng [[Arabyang Saudi|Kaharian ng Arabya]] sa [[Pilipinas]] para maaresto ang isang 'sheikhs’ na may kaso. ** Ayon sa opisyal ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]], bibigyang laya ang mga [[Bata|batang]] mandirigma ng [[MILF]]. * Disyembre 14 ** Isusulong pa rin umano sa taong [[2009]] ang panukalang batas hinggil sa Kalusugang [[Sistemang reproduktibo|Pangreproduksiyon]] o "[[Batas sa Responsableng Pagkamagulang at Kalusugang Reproduktibo ng 2012|RH Bill]]". ** Aabandunahin na umano ng [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|mababang Kapulungan]] ang Constituent assembly. ** Hindi sang-ayon ang mga mamamayan ng [[lalawigan]] ng [[Quezon]] sa paghahati. * Disyembre 15 ** Epektibo ang [[Piso ng Pilipinas|P]]7.50 minimum na pasahe sa lahat ng pampa­saherong jeepney at [[Piso ng Pilipinas|P]]9 naman sa mga bus. ** Namatay ang 22 [[Tao|katao]] at 15 pa nawawala sa paglubog ng isang banka sa [[Aparri, Cagayan]]. * Disyembre 16 ** Sinuspinde ang ''text promo'' ng mga kompanya ng Cellphone. ** Nakabalik sa [[bansa]] si [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Gloria Macapagal-Arroyo]] at ibinalitang may nakuhang pamumuhunan na nagkakahalagang isang [[Bilyon|bilyong]] [[Piso ng Pilipinas|Piso]]. ** 'In demand’ ngayon sa bansang [[Hapon]] ang [[saging]] dahil nakakapagpapayat umano ito. * Disyembre 17 ** Nakamit ng [[Pilipinas]] ang ikalimang pwesto sa una nitong pagsabak sa pandaigdigang kompetisyon ng 'football' na ang mga manlalaro ay mga walang tirahan. ** Nakamit ng isang [[Pinoy]] ang gintong medalya sa palakasan sa larangan ng 'junior wushu' sa ginanap na pandaigdigang kompetisyon sa Bali, [[Indonesya]]. ** Isinabatas ni Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ang pagsusulong nang paggamit ng hindi nauubos na pinagkukunan ng enerhiya. ** Tatakbo si [[Manny Pacquiao]] bilang kinatawan ng [[Saranggani]] sa darating na halalan. * Disyembre 18 -- Hindi naaprubahan sa [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|mababang kapulungan]] sa huli nitong pulong ngayong taon ang pambansang salaping gugulin ng [[Pilipinas]] para sa susunod na [[taon]]. * Disyembre 19 -- Ipinag-utos ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]] sa mga ahensiya ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|pamahalaan]] ang pagsagip sa [[ilog]] [[Pasig]] na maituturing na isang mahalagang bahagi ng ating [[kasaysayan]]. * Disyembre 23 -- Naglaan ang bansang [[Australia]] ng 144 [[Milyon|milyong]] [[Piso ng Pilipinas|piso]] para sa programang kontra [[malaria]]. * Disyembre 24 -- Hinangad ng mga opisyal ng [[Kagawaran ng Kalusugan (Pilipinas)|Kagawaran ng Kalusugan]] ang pagbabawal sa paggamit ng anumang paputok kapag [[pasko]] at bagong-taon. * Disyembre 26 -- Niyanig ng lindol na may lakas na 6.1 sa tala ang iba't-ibang bahagi sa [[Mindanao]]. ==Mga paggunita == Mga okasyon sa italiko ay "''special holidays''," mga nasa regular na istilo ay ang "''regular holidays''." Sa karagdagan, inoobserbahan ng maraming lugar ang mga lokal na pista opisyal, tulad ng pagkakatatag ng kanilang bayan. Ito rin ay "espesyal na araw. " * [[January 1|Enero 1]] – Unang Araw ng Bagong Taon * Pebrero 25 – ''[[Rebolusyong EDSA ng 1986]]'' * Marso 20 -- [[Huwebes Santo]] * Marso 21 – [[Biyernes Santo]] * Marso 22 – ''[[Holy Saturday|Sabado de Gloria]]'' * Abril 9 -- [[Araw ng Kagitingan]] * Mayo 1 – [[Araw ng Paggawa]] * Hunyo 12 – [[Araw ng Kalayaan]] * Agosto 21—Araw ni Ninoy Aquino * Agosto 25 – Araw ng mga Bayani * Oktubre 1-- [[Eid al-Fitr]] * Nobyembre 1 – ''[[Undas|Araw ng mga Patay]]'' * Nobyembre 2 -- ''[[Araw ng mga Kaluluwa]]'' * Nobyembre 30 – Araw ni Bonifacio * Disyembre 25 – [[Araw ng Pasko]] * Disyembre 30 – Araw ni Rizal * Disyembre 31 – ''[[Bisperas ng Bagong Taon]]'' == Mga Pelikula == ==Palakasan== * [[Marso 15]], '''Boxing''' – Si [[Manny Pacquiao]] ang naging kampeon ng Ring Magazine at WBC super featherweight nang talunin niya si [[Juan Manuel Márquez]] sa pamamagitan ng split decision.<ref>{{cite news |title=Nakuha ni Pacquiao ang titulo ng WBC mula kay Marquez |url=http://www.gmanews.tv/unfinishedbusiness/story/84991/Pacquiao-takes-WBC-title-from-Marquez |work=GMA News|date=2008-03-16 |access-date=2008-03-19 }}</ref> * [[Hunyo 28]], '''Boxing''' – Nanalo si [[Manny Pacquiao]] laban kay [[David Díaz (boksingero)|David Díaz]] sa pamamagitan ng knockout sa ikasiyam na round upang mapanalunan ang titulo ng WBC lightweight.<ref>{{cite balita|url=http://www.gmanews.tv/story/103956/Pacquiao-KOs-Diaz-in-9th-round-for-4th-world-title |title=Pinalo ni Pacquiao si Diaz sa ika-9 na round para sa ika-4 na world title |work=GMA News|date=2008-06-29 |access-date=2008-06-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522061815/http://www.gmanews.tv/story/103956/Pacquiao-KOs-Diaz-in-9th-round-for-4th-world-title |archive-date=2011-05-22 }}</ref> * [[Agosto 8]]–[[Agosto 24|24]], '''Kaganapang Pang-isports''' – Ang Ang [[Pilipinas]] ay nakikipagkumpitensya sa [[2008 Summer Olympics]] sa [[Beijing, China]]. Ang bansa ay kinakatawan ng 15 atleta, na nakipagkumpitensya sa 17 na kaganapan sa 8 isport. * [[Setyembre 25]], '''Basketball''' – Nanalo ang [[Ateneo Blue Eagles]] sa pamamagitan ng pagtalo sa [[De La Salle Green Archers]] ng 2-0 sa kanilang huling serye upang mapanalunan ang kanilang ikaapat na titulo sa kalalakihan sa [[UAAP Season 71|UAAP Championships]]. * [[Setyembre 29]], '''Basketball''' – Nanalo ang [[San Beda Red Lions]] sa pamamagitan ng pagtalo sa [[JRU Heavy Bombers]] ng 2-1 sa kanilang huling serye upang mapanalunan ang kanilang ikatlong titulo sa kalalakihan sa [[NCAA Season 84|NCAA Championships]]. * [[Disyembre 6]], '''Boksing''' – Tinalo ni [[Manny Pacquiao]] si [[Oscar de la Hoya]] pagkatapos ng walong round sa isang laban na tinaguriang [[The Dream Match]]. Nang hindi masagot ni De La Hoya ang kampana para sa ikasiyam na round, opisyal na itong isang [[Technical knockout]]. ==Libangan at kultura== Seksyon para sa Broadcasting, libangan, teatro at kultura (kaugnay ng mga pelikula, at mga parangal) {{Hatnote|Para sa mga kaganapang may kaugnayan sa telebisyon ng Pilipinas noong 2008, tingnan ang [[2008 sa telebisyon ng Pilipinas]]; para sa mga pelikula, tingnan ang [[Listahan ng mga pelikulang Pilipino noong dekada 2000]].}} * [[Mayo 11]] – [[Miss Philippines Earth 2008]], ang ika-8 edisyon ng Miss Philippines Earth pageant, ay ginanap sa [[Crowne Plaza]] [[Shopping mall|Galleria]], [[Sentrong Ortigas]], [[Manila]]. Nanalo si Miss [[Karla Henry]] ng [[Cebu]] sa pageant. * [[Nobyembre 9]] – Ang [[Miss Earth 2008]] ay pinangunahan ng Pilipinas sa [[Expo Pilipino|Clark Expo Amphitheater]] sa [[Angeles City]]. Nanalo si [[Karla Henry]] ng Pilipinas sa patimpalak. ===Konsiyerto=== * [[Abril 3]] – [[Toto (banda)|Toto]] live sa [[Araneta Coliseum]] * [[Nobyembre 29]] – [[Christopher Cross]] at [[Workshy]] live sa [[Araneta Coliseum]] * [[Agosto 14]] – [[Panic! at the Disco]] live sa [[Araneta Coliseum]] == Kapanganakan == * [[Enero 6]] – Waynona Collings, aktres * Enero 12 – Kazumi Porquez, aktres * [[Enero 23]] – [[Eldrew Yulo]], himnastang * Enero 24: ** [[Chlaui Malayao]], aktres ** Nathan Prats, aktor * [[Pebrero 7]] – Antonio Vinzon, aktor * [[Abril 9]] – Keisha Serna, aktres * [[Abril 28]] – Jacob Briz, batang aktor * [[Hunyo 6]] – Naomi Park, aktres * [[Hulyo 11]] – [[Krystal Mejes]], aktres * Hulyo 31 – [[Raikko Mateo]], aktor * [[Agosto 6]] – Prinsesa Aliyah, aktres * [[Setyembre 7]] – Charlie Fleming, aktres * [[Setyembre 12]] – [[Nina Mathelus]], manlalaro ng putbol * [[Setyembre 18]] – Chunsa Jung, batang aktres * [[Oktubre 10]] – Sophia Reola, batang aktres * [[Nobyembre 7]] – John Philip Bughaw, batang mananayaw at aktor * [[Nobyembre 10]] – Caprice Mendez, aktres * [[Disyembre 18]] – Lee Victor, aktor == Kamatayan == * Enero 1 - Eloisa Mabutas (68), kolumnista ng ''[[Manila Times]]'' * Enero 2 - Alfredo Montelibano Jr. (74), politiko (dating gobernador ng [[Negros Occidental|lalawigan ng Negros Occidental]]) * Enero 15 - Eduardo Hontiveros (84), Heswita, kompositor at musikero * Enero 28 - Crisologo Abines (60), politiko at dating representante * Enero 29 - Reynaldo Yap (44), politiko at dating mayor * Pebrero 2 - Pedro Baban (93), dating ''brigadier general'' at unang Igorot * Pebrero 8 - Victor Dominguez (69), politiko at representante. * Pebrero 13 - David Pamplona, alkalde<ref>''[http://www.philstar.com/nation/44357/batangas-mayor-killed-ambush "Batangas mayor killed in ambush"] philstar.com.'' 02-14-2008. Hinango 09-26-2016. </ref><ref>''[http://www.gmanetwork.com/news/story/80352/news/regions/balete-town-mayor-dies-in-hospital-after-ambush "Balete town mayor dies in hospital after ambush"] GMA News Online.'' 02-13-2008. Hinango 09-26-2016.</ref> * Pebrero 29 - Tino Reynoso (52), dating manlalaro ng ''basketball'' * Marso 8 - Carol Varga (79), artista * Marso 13 - [[Joseph Marañon]] (73), na gobernador sa [[Negros Occidental]] * Marso 17 - Rafael Recto (76), politiko * Marso 25 - Chito Madrigal-Collantes (86) * Marso 28 - Nemesio Prudente (80), dating pangulo ng PUP * Marso 29 - Venicio Escolin (86), dating hukom ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Korte Suprema ng Pilipinas]] * Abril 23 - Loreto Paras-Sulit (99), manunulat * Mayo 8 - [[Jose Feria]] (91), dating hukom ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Korte Suprema ng Pilipinas]] * Mayo 20 - [[Crispin Beltran]] (75), politiko at pinuno ng unyon * Mayo 25 - Dommy Ursua (72), isang dating boksingero sa kategoryang ''flyweight'' * Mayo 26 - Dolly Aglay (42), isang mamamahayag sa ''[[Reuters]]'' at ''[[The Philippine Star|Philippine Star]]'' * Mayo 26 - Howlin 'Dave (52), ''radio disc jockey'' * Mayo 29 - Romeo Brawner (72), komisyonado ng [[Komisyon sa Halalan (Pilipinas)|COMELEC]] * Hunyo 7 - [[Rudy Fernandez]] (55), aktor<ref name="wowbatangas.com">''[http://wowbatangas.com/features/death-of-philippine-showbiz-icons-actors-and-musicians-who-have-gone-too-soon/ "Death of Philippine Showbiz Icons: Actors and Musicians Who Have Gone Too Soon"] WOWBatangas.com.'' 09-20-2011. Hinango 10-18-2016.</ref> * Hunyo 7 - [[Danilo Lagbas]] (56), politiko * Agosto 16 - Lucrecia Roces Kasilag (90), ''national artist'' * Oktubre 19 - Rosario Amante (71), politiko at dating alkalde ng [[Cabadbaran]] * Oktubre 25 -- Reynaldo Malazo, Bise-alkalde ng [[San Manuel, Tarlac]].<ref name=":0" /> * Disyembre 4 - Manuel Yan (88), Heneral, diplomatiko at tagapamagitan ng kapayapaan * Disyembre 5 -- Ma. Rosario Lopez Janolo, Ambassador ng [[Pilipinas]] sa [[Africa]].<ref>''[http://www.gmanetwork.com/news/story/137965/news/philippine-ambassador-to-africa-passes-away "Philippine ambassador to Africa passes away"] [[GMA Network|GMA News Online]].'' 12-07-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Disyembre 7 -- [[Marky Cielo]] (20), aktor<ref name="wowbatangas.com"/><ref>''[http://tenminutes.ph/10-filipino-celebrity-deaths-that-shocked-the-whole-nation/ "10 Filipino Celebrity Deaths That Shocked The Whole Nation"] tenminutes.ph.'' 07-31-2014. Hinango 10-18-2016.</ref><ref>''[http://definitelyfilipino.com/blog/pinoy-stars-who-died-youngaj/ "Remembering our Pinoy Stars Who Died Young"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161017124047/http://definitelyfilipino.com/blog/pinoy-stars-who-died-youngaj/ |date=2016-10-17 }} Definitely Filipino''<sup>TM</sup>. 04-19-2011. Hinango 10-18-2016.</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Taon sa Pilipinas}} {{Taon sa Asya|2008}} [[Kategorya:2008 sa Pilipinas]] dyedsvnagcspkvyq7gf0wjfh5vyox3n 2220614 2220613 2026-08-16T09:09:50Z ~2026-43982-52 165113 /* Libangan at kultura */ 2220614 wikitext text/x-wiki Ang artikulong ito ay nagbibigay ng isang pangkalahatang-ideya sa mga pinakamahahalagang mga kaganapang nangyari sa taong '''2008 sa Pilipinas'''. == Panunungkulan == * [[President of the Philippines|Pangulo]]: [[Gloria Macapagal Arroyo|Gloria Macapagal-Arroyo]] * [[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]: [[Noli de Castro]] * [[Kongreso ng Pilipinas]]: [[Ika-14 na Kongreso ng Pilipinas]] ** [[Senate of the Philippines|Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)]]: [[Manny Villar, Jr.|Manuel Villar]] (hanggang Nobyembre 17); [[Juan Ponce Enrile]] (mula Nobyembre 17) ** [[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]: [[Jose de Venecia, Jr.|Jose de Venecia Jr.]] (hanggang Pebrero 5); [[Prospero Nograles]] (mula Pebrero 5) * [[Punong Mahistrado ng Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]] ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]]: [[Reynato Puno]] == Kaganapan == === Enero === * Enero 2 - Si ''Lieutenant General'' Pedrito Cadungog ay itinalaga bilang bagong kumander ng [[Hukbong Himpapawid ng Pilipinas|''Philippine Air Force'' (PAF)]]. * Enero 9 -- Dalawang tao ang namatay at maraming nasugatan sa pagdiriwang ng [[Itim na Nazareno]] sa [[Quiapo]], [[Maynila]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/75885/news/ulatfilipino/prusisyon-ng-itim-na-nazareno-sa-quiapo-dinagsa-ng-deboto "Prusisyon ng Itim na Nazareno sa Quiapo dinagsa ng deboto"] ''[[GMA Network|GMA News Online.]]'' 01-09-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Enero 14—Lumaya na si Norberto Manero mula sa Bilibid sa pagpapahintulot ng Kalihim ng Hukom na si [[Raul Gonzales]]. * Enero 18 - Ibinasura ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Korte Suprema ng Pilipinas]] ang apila ni [[Loren Legarda]] na naghain laban sa pagkahalal sa Pangalawang Pangulo sa [[Halalang pampanguluhan sa Pilipinas, 2004|Halalan ng 2004]]. Ayon kay Legarda, si [[Noli de Castro]] ay nagwagi sa halalan sa pamamagitan ng pandaraya. === Pebrero === * Pebrero 1 -- Lumago ang [[ekonomiya]] ng [[Pilipinas]] sa pagtaas ng 7.3% ng ''[[gross domestic product]]'' nito. Ito ang pinakamataas sa nakaraang 31 taon. * Pebrero 4-5 -- Bumoto ang [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan ng mga Kinatawan]] upang palitan ang [[Ispiker ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Ispiker ng Kapulungan]] na si [[Jose de Venecia, Jr.]] ng Ikaapat na Distrito ng [[Pangasinan]], ni [[Prospero Nograles]] ng Unang Distrito ng [[Lungsod ng Davao]]. Nahalal bilang bagong ''Speaker'' si [[Prospero Nograles|Nograles]] at pinalitan si [[Jose de Venecia, Jr.|de Venecia]].<ref>''[http://www.gmanetwork.com/news/story/79265/news/nation/174-solons-oust-jdv-nograles-of-davao-city-is-new-speaker "174 solons oust JDV; Nograles of Davao City is new Speaker"] [[GMA Network|GMA News Online]].'' 02-05-2008. Hinango 10-22-2016. </ref> * Pebrero 8 -- Si [[Jun Lozada|Rodolfo "Jun" Lozada]], isang opisyal kasama ng [[Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman (Pilipinas)|DENR]], ay tumestigo sa [[Senado ng Pilipinas|Senado]] kaugnay sa katiwalian sa kontrata ng kasunduan sa ''National Broadband Network''-ZTE.<ref>''[http://www.gmanetwork.com/news/story/80253/news/nation/joker-lozada-appears-credible-but "Joker: Lozada appears credible but…"] [[GMA Network|GMA News Online]].'' 02-12-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Pebrero 14—Sa [[Pilipinas]], hinimok ng mga "kupidong" raliyista na mag-salita na si [[Romulo Neri]] tungkol sa kasunduan sa ZTE. * Pebrero 20 - Dahil sa malakas na ulan, lalo na sa [[Silangang Samar|Eastern Samar]] noong huling linggo, 13 patay at dose-dosenang nasugatan. Ang mga bayan ng [[Jipapad, Silangang Samar|Jipapad]] at [[Maslog, Silangang Samar|Maslog]] ay lubog sa tubig at ang Katayuan ng Sakuna ay ipinahayag. * Pebrero 29 - Sa [[Maynila]], nagwelga ang sampu-sampung libong mga tao laban kay Pangulong [[Gloria Macapagal Arroyo|Gloria Macapagal-Arroyo]]. Ang kagyat na dahilan ay ang iskandalo sa katiwalian sa pagkakaloob ng isang ''national broadband network'', kung saan ang presidente at ang kanyang asawa ay kasangkot. === Marso === * Marso 11 ** Nabigla si [[Panfilo Lacson]] nang magsinungaling ang "sorpresang-testigo" na si Leo San Miguel hinggil sa pagtanggap ng lagay kaugnay ng [[kasunduang NBN-ZTE]]. ** Nasa [[Pilipinas]] ang mga [[Republikang Popular ng Tsina|opisyal ng Tsina]] upang suriin ang mga paratang na katiwalian sa pakikipagugnayan sa pamahalaan. ** Libu-libong mamamayan ang nahintil sa [[Lungsod ng Maynila|Maynila]] dahil sa welga ng mga [[Dyipni|nagmamaneho ng dyipni]]. ** Nilagdaan na ni [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ang 1.2 trilyong pambansang puhunan ng [[Pilipinas]] para sa 2008. * Marso 16—Sa larangan ng [[boksing]], nagwagi ang [[Pilipinas|Pilipinong]] si [[Manny Pacquiao]] sa tunggali laban kay [[Juan Manuel Marquez]] ng [[Mehiko]]. [[Talaksan:Corazon Aquino 1986.jpg|thumb|Dating Pangulo [[Corazon Aquino]]]] * Marso 24—Inanunsyo ng pamilya ni [[Corazon Aquino|Corazon "Cory" Aquino]] na ang dating [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] ay naghihirap sa ''colon cancer'', [[Bituka|isang sakit sa bituka]], ayon na rin sa mga [[Panggagamot|manggagamot]].<ref>''[http://www.cbsnews.com/news/philippines-icon-corazon-aquino-has-cancer/ "Philippines Icon Corazon Aquino Has Cancer"] [[CBS|CBS News]].'' 03-24-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> === Abril === * Abril 8 - Siyam (9) na sundalo ay hinatulan ng mahabang panahong pagkabilanggo para sa kanilang mga bahagi sa [[Pag-aalsa sa Oakwood]] noong 2003. Ang dalawang lider, Gerardo Gambala at Milo Maestro Campo, ay parehong hinatulan ng 40 taon sa bilangguan. * Abril 14 - Si Marianito Roque ay hinirang ni [[Gloria Macapagal Arroyo|Gloria Macapagal-Arroyo]] bilang Kalihim ng Paggawa at Pagtatrabaho bilang kapalit ni [[Arturo Brion]]. === Mayo === * Mayo 16—Walong empleyado at isang security guard ng sangay ng ''[[Masaker sa RCBC Cabuyao|Rizal Commercial Banking Corporation]]'' (RCBC) sa [[Cabuyao|Lungsod Cabuyao, Laguna]] ang binaril at napatay sa isang panloloob sa bangko. Ayon sa pulisya, isa na ito sa mga pinakamadugong pagnanakaw sa bangko sa kasaysayan ng Pilipinas. * Mayo 19 - Ang ''Tropical storm'' Halong ay pumatay ng hindi bababa sa 37 mga tao sa Pilipinas at libu-libong tao ang nawalan ng tirahan. Ang mga lalawigan ng [[Pangasinan]], [[La Union]], [[Benguet]] at [[Zambales]] ang pinakamatinding tinamaan nito. * Mayo 27—Ginanap ng ''[[Meralco|Manila Electric Company]]'' ang kanyang taunang ''stockholders meeting'', na tumagal ng higit sa 13 oras, ang pinakamahabang pulong ng mga ''stockholder'' sa kasaysayang ''corporate'' ng Pilipinas. * Mayo 29 - Isang pambobomba sa [[lungsod ng Zamboanga]], dalawang tao ang patay at 23 katao ang nasugatan. === Hunyo === * Hunyo 5 ** Dalawang sunog sa isang ''slum area'' sa distrito ng [[Tondo, Maynila|Tondo]], [[Maynila]], 6 katao ang patay at nasa 3,000 mga tao ang nawalan ng tirahan. ** Ang ''National Statistics Office'' (NSO) ay nag-publish ng ''inflation rate'' para sa buwan ng Mayo 2008. Ang implasyon sa 9.6% ang pinakamataas na sa loob ng siyam na taon, kung saan ang ''inflation'' ay 10.5% noong Enero 1999. Ang kalakip na sanhi ay mataas na presyo ng pagkain at gasolina ng pamahalaan. * Hunyo 6 - Isang silid ng ospital sa [[Makati|Lungsod Makati]] ay isinara ni Alkalde [[Jejomar Binay]], isang beses sa isang buwan, nang hindi bababa sa 25 mga sanggol ang namatay sa ''sepsis''. * Hunyo 8-17—Isang ''camera team'' ng [[ABS-CBN Corporation|ABS-CBN]], kasama ang isang propesor ng ''[[Pamantasang Estatal ng Mindanao|Mindanao State University]]'', ay dinukot ng mga kasapi ng pangkat terorista [[Abu Sayyaf]] sa lalawigan ng [[Sulu]] (Hunyo 8). Si ''cameraman'' Angelo Valderama ay pinakawalan mula sa dinukot na grupo ng ABS-CBN, pagkatapos magbayad ng dalawang milyong piso para sa ''"board and lodging"'' (Hunyo 12). Ang natitirang sa dinukot na grupo ng ABS CBN ay pinakawalan din. Ang [[Pamamahayag|mamamahayag]] sa telebisyon na si [[Ces Drilon]], ''cameraman'' Jimmy Encarnacion, at propesor Octavio Dinampo ay walang ransom na binayad, ayon sa mga pulis (Hunyo 17). * Hunyo 20 - Ang ''Typhoon'' Fengshen ([[Bagyo]]ng Frank) ay tumama sa kalupaan ng [[Samar (lalawigan)|Samar]]. Nang sumalanta sa [[Pilipinas]], hindi bababa sa 640 mga tao ang patay, at libo-libong tao ang napilitang lumikas. Sa partikular, ang lalawigan ng [[Iloilo (lalawigan)|Iloilo]] ay malubhang apektado. {{Main|Bagyong Frank}} [[Talaksan:Princess of the Stars August 2008.jpg|thumb|Ang ''MV Princess of the Stars'' na lumubog noong Hunyo 21, 2008 sa panahon ng Bagyong Frank.]] * Hunyo 21—Ang ''MV Princess of the Stars'', na pag-aari ng ''Sulpicio Lines'' na lulan ang 626 pasahero at 121 miyembro ng ''crew'', ay lumubog sa dagat malapit sa [[Pulo ng Sibuyan]]. * Hunyo 28 - Si [[Manny Pacquiao]] ay nanalo ng pandaigdigang titulo ng WBC sa kategoryang ''lightweight'' sa [[Las Vegas, Nebada|Las Vegas]], sa laban kontra kay David Diaz. === Hulyo === * Hulyo 3 ** Sa [[Pasig|Lungsod Pasig]], isang dating representante at masugid na aktibista ng karapatang pantao na si Bono Adaza Gay, tatlong dating koronel ng hukbo at isang dating opisyal ng pulis ang naaresto sa kasong pagbabalak sa isang kudeta laban kay Pangulong [[Gloria Macapagal Arroyo|Gloria Macapagal-Arroyo]]. ** Isang pag-atake ng granada sa isang panaderya sa [[Nabunturan]] sa isla ng [[Mindanao]], apat na tao ang patay at 11 iba pa ang nasugatan. Pinaghihinalaan ng pulisya na ang pag-atake ay ginawa ng mga miyembro ng [[Bagong Hukbong Bayan]] bilang paghihiganti sa pagtangging magbayad ng "rebolusyonaryong" buwis sa grupo. * Hulyo 8 - Sa [[Luzon]], ang ikalawang lindol sa loob ng tatlong araw. Ang lindol na may lakas na ''magnitude'' 5.4 sa ''[[Eskalang sismolohikong Richter|Richter scale]]'' ay walang pinsalang idinulot. Ang ''epicenter'' bago ang tatlong araw ay nasa layong humigit-kumulang sa 100 kilometro sa silangan ng [[Baler, Aurora|Baler]], ayon sa [[Surian ng Pilipinas sa Bulkanolohiya at Sismolohiya|PHIVOLCS]]. [[Talaksan:ShariffKab.jpg|thumb|Kinaroroonan ng [[Shariff Kabunsuan|Lalawigan ng Shariff Kabunsuan]] na binuwag ng 2008 at ibinalik sa [[Maguindanao|Lalawigan ng Maguindanao]].]] * Hulyo 17—Sa botong 8-6, pinawalang-bisa ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Korte Suprema ng Pilipinas]] ang pagbuo ng [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Shariff Kabunsuan]]. * Hulyo 21 - Sunog sa isang ''slum area'' sa distrito ng [[Paco, Maynila|Paco]] sa [[Maynila]], daan-daang tao ang nawalan ng tirahan. * Hulyo 25—Isang eroplano ng ''Qantas'' mula [[Greater London|London]] papuntang [[Melbourne]], [[Australia]] ang napilitang lumapag sa [[Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino|Maynila]] dahil sa pagkakabutas ng pusilahe habang nasa himpapawid. * Hulyo 26—Sa [[Lungsod ng New York|New York]], napili ng G-77 at ng [[Tsina]] ang [[Embahada|kinatawan]] ng [[Pilipinas]] na si Jimmy D. Blas para mangasiwa sa resolusyon na magpapahintulot sa [[United Nations|UN]] na magpatuloy sa pagbibigay ng mga pagsasanay para sa mga diplomata ng mga umuunlad na bansa. * Hulyo 28—Sinabi ng [[Pangulo ng Pilipinas]] na si [[Gloria Macapagal-Arroyo]] sa kanyang ika-8 [[Talumpati sa Kalagayan ng Bansa]] na hindi niya hahayaang may magbanta sa kaligtasan ng [[Pilipinas]]. === Agosto === * Agosto 4 - Hinarang ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Korte Suprema ng Pilipinas]] ang paglagda ng isang kasunduang pangkapayapaan sa pagitan ng pamahalaan ng Pilipinas at ng ''[[Moro Islamic Liberation Front]]'' na mangyayari sana noong Agosto 15. * Agosto 5 - Inihayag ng [[Bangko Sentral ng Pilipinas]] na ang ''inflation'' noong Hulyo ay 12.2%. Ang ibig sabihin, ito ang pinakamataas na ''inflation'' sa loob ng 17 taon. * Agosto 11 - Sa lalawigan ng [[Cotabato (lalawigan)|North Cotabato]] ay nasa 130,000 mga tao ang lumikas matapos ilunsad ng militar ng Pilipinas noong Linggo (Ago. 10) ang isang opensiba matapos mapaso ang ultimatum sa mga rebeldeng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] na iwanan ang ilang mga nayon ng nakararaming Kristiyano. * Agosto 18 ** Tatlumpu't-pito (37) katao ang namatay sa pag-atake ng rebeldeng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]]. Humigit-kumulang sa 44,000 mga tao ang lumikas. Ang mga rebelde ay nabigo ng pagharang sa kasunduang pangkapayapaan ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Korte Suprema ng Pilipinas]] noong Agosto 4. ** Pinamunuan ni [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ang pagtatalaga ng wangis ng mukha at ulo ni [[Ninoy Aquino]] sa ''Terminal'' 3&nbsp;ng [[Pandaigdigang Paliparan ng Ninoy Aquino]] sa [[Maynila]]. * Agosto 21 - Hinagupit ng ''Typhoon'' Nuri (pangalang [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko, at Astronomiko|PAGASA]]: Karen) ang hilagang Luzon. Labing-apat na mga tao ang nasawi at ang pinsala ay tinatayang umabot sa higit sa bilyong piso. * Agosto 25—Nawala ang komunikasyon ng isang eroplanong panghatid na ''C-130'' ng ''[[Hukbong Himpapawid ng Pilipinas|Philippine Air Force]]'', ilang sandali matapos umalis mula sa ''Davao Airport''. Pinaniniwalaang bumagsak ito sa [[Golpo ng Davao]]<ref>''[http://www.gmanetwork.com/news/story/156186/news/government-aircraft-accidents "Government aircraft accidents"] [[GMA Network|GMA News]].'' 04-08-2009. Hinango 09-24-2016.</ref> sa baybayin ng [[Lungsod ng Dabaw|Lungsod Davao]]. Dalawa sa siyam na miyembro ng ''crew'' ay natagpuang patay. Ang iba ay pinaniniwalalang namatay na rin. * Agosto 29—Tumanggap ng gantimpalang salapi mula sa pamahalaan ni [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ang tatlong [[Pilipinas|Pilipinong]] <nowiki/>manlalarong pang-[[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008|Olimpiko 2008]]. === Setyembre === * Setyembre 24 ** Nagdulot ng pagbaha at pagguho ng lupa sa [[Luzon]] at [[Kabisayaan]] ang [[bagyo]]ng si ''Hagupit'', kilala rin bilang ''Nina''. ** Ipinagbawal sa [[Pilipinas]] ang mga produktong [[gatas]] mula sa [[Tsina]] dahil sa pagkakasakit ng mga kabataang Intsik. === Oktubre === * Oktubre 4 ** Padalang salapi ng mga [[Pilipinas|Pilipinong]] nasa ibang [[Talaan ng mga bansa|bansa]] apektado ng kasalukuyang sitwasyong pinansiyal ng mundo. ** Inihayag ng kompanyang ''American International Group'' na ipagbibili nito ang ''Philamlife''. ** Antas sa pagkakaroon ng [[Kanser sa suso|kanser]] sa [[Suso (anatomiya)|suso]] sa [[Pilipinas]] pinakatamaas sa [[Asya]]. ** Mga [[Mga Pilipino|Pilipinong]] napalayas mula sa [[Sabah]] binugbog ng mga pulis ng [[Malaysia]]. * Oktubre 7 ** Pinarangalan ang 13-anyos na [[Pilipinas|Pilipinang]] iskeyter na si Anna Isabela "Issai" Villafuerte ng [[Senado ng Pilipinas]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125328/news/ulatfilipino/13-anyos-na-pinay-skater-pinarangalan-ng-senado "13-anyos na Pinay skater pinarangalan ng Senado"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-07-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Dinepensahan ng [[Malakanyang]] ang desisyon ni [[Gloria Macapagal-Arroyo]] na palayain si Claudio Teehankee, Jr.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125416/news/nation/palace-defends-arroyo-decision-to-release-teehankee "Palace defends Arroyo decision to release Teehankee"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-07-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Ayon kay [[Richard Gordon]], dapat itaas sa P60 milyon ang [[pabuya]] para sa paghanap ng 3 komandante ng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]].<ref>''[http://senate.gov.ph/press_release/2008/1007_gordon1.asp "Press Release - Raise bounty for 3 MILF commanders to 60M--Gordon"] [[Senado ng Pilipinas|Senate of the Philippines]].'' 10-07-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Ibinasura ni [[Prospero Nograles]] ang pagbabawas sa Pambansang badyet ng 2009. ** Isang [[mambabatas]] ang naghayag ng kahalagahan ng pagkakaroon ng iisang [[Pamantayang Oras ng Pilipinas|Istandard na Oras]] sa [[Pilipinas]]. ** Lumitaw na ang nawawalang saksi sa pagsabog sa [[Batasang Pambansa]] na si Ikram Andama.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125467/news/nation/missing-batasan-blast-witness-resurfaces "Missing Batasan blast 'witness' resurfaces"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-07-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Niratipikihan na ng Senado ang ASEAN Charter.<ref>''[http://news.abs-cbn.com/nation/10/07/08/senate-approves-ratified-asean-charter "Senate ratifies ASEAN Charter"] [[ABS-CBN Corporation|ABS-CBN News]].'' 10-07-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 8 ** Nahukay ang [[fetus]] at [[bomba]] sa [[Sta. Maria, Bulacan]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125494/news/ulatfilipino/fetus-bomba-nahukay-sa-sta-maria-bulacan "Fetus, bomba nahukay sa Sta. Maria, Bulacan"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-08-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Muling iginiit ang P3,000 dagdag-sahod para sa mga kawani ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|gobyerno]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125500/news/ulatfilipino/p3-000-wage-hike-sa-govt-employees-muling-iginiit "P3,000 wage hike sa govt employees muling iginiit"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-08-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Planong silipin ng [[Senado ng Pilipinas|senador]] ang kitang salapi ng mga kompanya ng langis.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125580/news/ulatfilipino/kita-ng-mga-oil-firms-planong-silipin-ng-senador "Kita ng mga oil firms planong silipin ng senador"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-08-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Iniulat na ang mga magulang ni Maureen Hultman galit dahil sa pagpapalaya kay Claudio Teehankee, Jr.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125594/news/ulatfilipino/magulang-ni-maureen-galit-sa-pagpapalaya-kay-teehankee-report "Magulang ni Maureen galit sa pagpapalaya kay Teehankee - report"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-08-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Ayon kay [[Bong Revilla]], 85% ng kanayunan sa [[Pilipinas]] salat sa malinis na [[tubig]].<ref>''[http://senate.gov.ph/press_release/2008/1008_revilla1.asp "Press Release - REVILLA BILL TO AID WATERLESS BARANGAYS"] [[Senado ng Pilipinas|Senate of the Philippines]].'' 10-08-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Iniulat na ang pagbabalik ng [[Piso ng pilipinas|piso]] kada litrong presyo ng langis ipatutupad sa [[Huwebes]] ng umaga.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125798/news/ulatfilipino/p1-l-oil-price-roll-back-ipatutupad-sa-huwebes-ng-umaga-report "P1/L oil price roll back ipatutupad sa Huwebes ng umaga - report"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-08-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Tumaas ang bayad sa [[kuryente]] para sa [[MERALCO]] tumaas. * Oktubre 9 ** Sinabing ang pagdaraos ng mga [[kapistahan]] ay pahirap lamang sa mga [[Tao|mamamayan]]. ** Napabalitang ang mga [[tsinelas]] at [[sapatos]] ay nakakasunog ng [[balat]]. ** Nakaalis na si Teehankee Jr. mula sa Bagong Pambansang Bilangguan para bigyan daw ng isa pang pagkakataon.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125867/news/ulatfilipino/teehankee-umalis-na-sa-nbp-dapat-bigyan-daw-ng-pagkakataon "Teehankee umalis na sa NBP; Dapat bigyan daw ng pagkakataon"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-08-2008. Hinango 10-22-2016. </ref> ** Pabor ang alyansa ng mga guro sa pagpapataw ng buwis sa ''text''. ** Nagbawas ang Kompanyang UniOil ng singil sa [[Gasolina|krudo]] ng 2 [[Piso ng Pilipinas|piso]] bawat litro. ** Kinumpirma ni [[Eduardo Ermita]] ang pagbibitiw sa tungkulin sa [[Malakanyang|Palasyo]] ni [[Sergio Apostol]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/125992/news/nation/ermita-confirms-apostol-resignation-from-palace-post ''"Ermita confirms Apostol resignation from Palace post"''] ''[[GMA Network|GMA News Online]].'' 10-09-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Ipinahayag ni [[Eduardo Ermita]] na ang langis na nakuha sa [[Palawan]] pwedeng gasolina.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126026/news/ulatfilipino/langis-na-nakuha-sa-palawan-pwedeng-gasolina-ermita "Langis na nakuha sa Palawan pwedeng gasolina -- Ermita"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-09-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 10 ** Balak ibalik ang mga [[gatas]] na may ''melamine'' sa [[Tsina]]. ** P8.50 bawat litro ang dapat pang ibigay ng mga kompanya ng langis pabalik sa mga mamimili. ** Iniakyat na ni [[Mar Roxas]] ang petis­yong di-pagsali sa pagbabayad ng buwis sa [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ng Pilipinas. ** Pabor na ang 163 mambabatas sa ''ChaCha'' o pagbabago ng Konstitusyon ng 1987. ** Naghahanda na ang mga babaeng [[boksingero]] na ibandila ang galing ng [[Pinay]]. ** Ipinasara ni [[Alfredo Lim]] ang 29 tindahang tagapagpalit ng salapi. ** Ikinasa ang bagong kaso ng pagkatanggal sa tungkulin laban kay [[Gloria Arroyo]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126339/news/ulatfilipino/impeachment-case-ikinasa-vs-arroyo "Impeachment case ikinasa vs Arroyo"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-10-2008. Hinango 10-22-2016. </ref> ** Ayon kay [[Manny Villar]], hindi nagpabaya ang [[Senado ng Pilipinas|Senado]] sa kanilang tungkulin.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126307/news/ulatfilipino/senado-di-nagpabaya-sa-trabaho-villar "Senado 'di nagpabaya sa trabaho - Villar"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-10-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 11 ** Pabor ang 25 [[babae]]ng kongresista sa panukalang batas hinggil sa Kalusugang [[Sistemang reproduktibo|Pangreproduksiyon]] o [[Batas sa Responsableng Pagkamagulang at Kalusugang Reproduktibo ng 2012|"''RH Bill''"]]. ** Ayon sa [[Komisyon ng Karapatang Pantao]], ang kaso ng biglaang pagkawala at pagkamatay ay bumaba. ** Ayon sa [[Kagawaran ng Enerhiya (Pilipinas)|Kagawaran ng Enerhiya]], ang mga kompanya ng langis ay di-puwedeng diktahan sa halaga.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126353/news/ulatfilipino/doe-oil-companies-di-pwedeng-diktahan-sa-presyo "DOE: Oil companies 'di pwedeng diktahan sa presyo"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-10-2008. Hinango 10-22-2016. </ref> ** Nahuli ang ika-10 pinaghihinalaan lumapastangan ng isang 16-taong babae sa [[Lungsod ng Navotas|Navotas]] noong 2001. * Oktubre 12 ** Naaprubahan na ang Pambansang badyet na nagkakahalagang 1.415-Trilyong [[Piso ng Pilipinas|Piso]] para sa taong 2009 sa [[Konggreso ng Pilipinas|mababang kapulungan]]. ** [[Pamahalaan]] dapat magkaroon ng kontrol sa regulasyon ng presyo ng mga produktong [[karne]]. ** Nagpahayag ng pagkadismaya si Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]] sa mabagal na pagbaba ng presyo ng mga produktong petrolyo ayon kay [[Eduardo Ermita]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126483/news/ulatfilipino/ermita-arroyo-dismayado-sa-oil-price-rollback "Ermita: Arroyo dismayado sa oil price rollback"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-11-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Ipinaliwanag ni [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Panfilo Lacson|Lacson]] ang pagsang-ayon sa ''Japan Philippines Economic Partnership Agreement''.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126494/news/ulatfilipino/lacson-nagpaliwanag-sa-boto-sa-jpepa "Lacson nagpaliwanag sa boto sa Jpepa"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-11-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 13 ** Ayon sa [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]], dawit si Palparan sa pananambang. ** Ikinasa ang ikaapat na impeachment laban kay pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]]. ** Pasado na ang Badyet ng [[Komisyon sa Halalan (Pilipinas)|Komisyon sa Halalan]] na 5.495 bilyong [[Piso ng Pilipinas|piso]] para sa taong [[2009]] sa [[Konggreso ng Pilipinas|mababang kapulungan]]. ** Ayon kay [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Alan Peter Cayetano]], dapat bawasan ang badyet ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]], at dapat dagdagan ang pondong pang-imprastraktura.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126773/news/ulatfilipino/badyet-ng-afp-pinababawasan-infra-funds-pinadagdagan "Badyet ng AFP pinababawasan, infra funds pinadagdagan"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-13-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 14 ** Ayon sa [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]], labag sa Konstitusyon ang MOA-AD ng [[Republika]] ng [[Pilipinas]] at [[MILF]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126978/news/ulatfilipino/sc-moa-ad-ng-rp-at-milf-labag-sa-konstitusyon "SC: MOA-AD ng RP at MILF labag sa Konstitusyon"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-14-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Ayon kay [[Ronaldo Zamora]], mahalaga ang suporta ni [[Jose de Venecia, Jr.|Joey De Venecia]] sa impeachment laban kay pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/126961/news/ulatfilipino/suporta-ni-jdv-sa-impeachment-mahalaga-zamora "Suporta ni JDV sa impeachment mahalaga - Zamora"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-14-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Tinukoy ng Kagawaran ng Pangisdaan at Yamang Dagat ang dahilan ng pagkamatay ng mga [[isda]] sa [[Angat]] [[dam]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127042/news/ulatfilipino/dahilan-ng-fish-kill-sa-angat-dam-tinukoy-ng-bfar "Dahilan ng fish kill sa Angat dam tinukoy ng BFAR"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-14-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Nais ipasiyasat sa [[Konggreso ng Pilipinas|Kamara]] ang pagdeport ng [[Malaysia]] sa mga [[Pinoy]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127015/news/ulatfilipino/pagdeport-ng-malaysia-sa-mga-pinoy-nais-ipasiyasat-sa-kamara "Pagdeport ng Malaysia sa mga Pinoy nais ipasiyasat sa Kamara"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-14-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Lalong naghihirap ang mga probinsiya. ** Solong napanalunan ang mahigit kumulang 131 milyong [[Piso ng Pilipinas|pisong]] jackpot sa Lotto. * Oktubre 15 ** Ayon kay senador [[Francis Pangilinan]], pwede pang mababaligtad ang desisyon ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] sa MOA-AD.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127078/news/ulatfilipino/8-7-boto-desisyon-ng-sc-sa-moa-ad-mababaligtad-pa-ayon-sa-senador "8-7 boto: Desisyon ng SC sa MOA-AD mababaligtad pa, ayon sa senador"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-15-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Pinigil sa [[Moscow]] ang dating opisyal ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] at kanyang [[asawa]] dahil sa dalang [[euro]]s.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127061/news/ulatfilipino/sobra-sa-limit-ex-pnp-official-asawa-pinigil-sa-moscow-dahil-sa-dalang-euros "Sobra sa limit: Ex-PNP official, asawa pinigil sa Moscow dahil sa dalang euros"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-14-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Pinu­gutan ng ulo ang isang [[Pinoy]] sa [[Saudi Arabia]]. ** Nasabat  ang libong materyales ng [[bomba]] sa [[Batangas]]. ** Nagtagisan sa Cinemanila ang 100 [[Pelikula]] mula sa 35 limang mga [[bansa]]. ** Ideneklara ang Besang Pass na isang pambansang pamana ng [[Konggreso ng Pilipinas|mababang kapulungan]]. * Oktubre 16 ** Ayon sa [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]], walang iregularidad sa bitbit na pera sa [[Moscow]] .<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127295/news/ulatfilipino/bitbit-na-pera-sa-moscow-walang-iregularidad-ayon-sa-pnp "Bitbit na pera sa Moscow walang iregularidad, ayon sa PNP"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-15-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Hinikayat ng mga [[senador]] ang [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] na igalang ang desisyon ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Kataas-taasang Hukuman]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127254/news/ulatfilipino/milf-hinikayat-na-igalang-ang-desisyon-ng-sc "MILF hinikayat na igalang ang desisyon ng SC"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-15-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Naglagak ang [[Kapisanan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]] ng salaping gugulin para sa krisis. ** Ayon kay [[Eduardo Ermita]], hindi na daw aapela ang [[Palasyo ng Malakanyang|Palasyo]] sa desisyon ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Kataas-taasang Hukuman]] sa MOA-AD. ** Ayon sa isang [[obispo]] ng [[Catholic Bishops’ Conference of the Philippines|CBCP]], pag-aakasaya lamang ng oras ang kasong pampanunungkulan laban kay [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]]. * Oktubre 17 ** Dinoble ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] ang insurance sa deposito.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127502/news/ulatfilipino/insurance-sa-deposito-dinoble-ng-senado "Insurance sa deposito dinoble ng Senado"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-16-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Nabihag ang 21 [[Pinoy]] seamen sa [[Somalia]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127495/news/ulatfilipino/21-pinoy-seamen-nabihag-sa-somalia "21 Pinoy seamen nabihag sa Somalia"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-16-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Pinapaniwalaang napatay ang 13 rebelde mula sa [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] sa [[Maguindanao]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127484/news/ulatfilipino/13-milf-pinapaniwalaang-nalagas-sa-maguindanao "13 MILF pinapaniwalaang nalagas sa Maguindanao"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-16-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Nahatulan ng bitay sa pamamagitan ng ''firing-squad'' ang [[Pinay]] sa [[Taiwan]]. ** Ipinatupad ang halagang Piso bawas presyo sa produktong petrolyo. ** Nalason ang 24 mag-aaral sa tuba-tuba sa [[Mambajao, Camiguin]]. * Oktubre 18 ** Aalamin ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] ang pinagmulan ng '''contingency fund''<nowiki/>' ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] sa [[Moscow]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127798/news/ulatfilipino/pinagmulan-ng-contingency-fund-ng-pnp-sa-moscow-aalamin-ng-senado "Pinagmulan ng 'contingency fund' ng PNP sa Moscow aalamin ng Senado"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-17-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Tinapatan ng Seaoil ang halagang 3 piso kada litrong bawas presyo sa krudo ng Flying V.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127725/news/ulatfilipino/rollback-na-p3-l-sa-diesel-ng-flying-v-tinapatan-ng-seaoil "Rollback na P3/L sa diesel ng Flying V tinapatan ng Seaoil"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-18-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Lumusot sa [[Konggreso ng Pilipinas|mababang kapulungan]] ang panukalang ipagbawal ang 'Muslim' o 'Christian' tag sa [[isinasakdal|akusado]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127717/news/ulatfilipino/panukala-na-ipagbawal-ang-muslim-o-christian-tag-sa-akusado-lusot-sa-kamara "Panukala na ipagbawal ang 'Muslim' o 'Christian' tag sa akusado lusot sa Kamara"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-18-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** May posibilidad na bumalik sa 30 piso kada litro ang presyo ng produktong petrolyo. ** Isinusulong ni [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Richard Gordon]] ang pagpapataw ng buwis sa ''telecommunications companies''. * Oktubre 19 ** Nais ipabenta ng kinatawan ng Cagayan de Oro na si [[Rufus Rodriguez]] ang [[bigas]] na mayaman sa ''iron''.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/127951/news/ulatfilipino/bigas-na-mayaman-sa-iron-ipinapabenta-ng-solon "Bigas na mayaman sa iron ipinapabenta ng solon"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-17-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Nakalusot si [[Romulo Neri]] sa ''broadband scandal''. ** Hinamon ng kinatawan ng Bayan Muna na si Teddy Casiño si Angelo Reyes. ** [[Jocelyn Bolante|Jocelyn ‘JocJoc’ Bolante]]. darating na sa [[Pilipinas]] ngayong linggo. * Oktubre 20 ** Susubukang pagbatiin ni dating pangulong [[Joseph Estrada]] sina [[Manny Villar]] at [[Panfilo Lacson]]. ** Isasalubong ang s''ubpoena'' sa retiradong [[heneral]] na si Eliseo dela Paz. ** Sinuspinde ng [[Sandiganbayan]] ang Alkalde ng bayan ng [[Rodriguez, Rizal|Rodri­guez]] sa [[lalawigan]] ng [[Rizal]] at tatlo pa nitong kasama. ** Idiniin sina [[Eddie Villanueva|Bro. Eddie]] at isang [[obispo]] sa ikaapat na impeachment laban kay [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]]. ** minaliit ng Simbahang [[katoliko]] ang survey ng SWS . ** Ayon sa mga konggresista, hindi raw magtatagumpay ang ikaapat na impeachement laban sa [[pangulo]] at agad itong mababasura. * Oktubre 21 ** Ipinanukala sa [[Senado ng Pilipinas|Senado]] ang pagbabawal sa pag-aangkat ng [[gatas]] mula sa bansang [[Tsina]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/128149/news/ulatfilipino/pagbabawal-sa-pag-aangkat-ng-china-milk-ipinanukala-sa-senado "Pagbabawal sa pag-aangkat ng China milk ipinanukala sa Senado"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-20-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Ayon sa pinakahuling survey ng SWS, 20 milyong [[Pilipino]] ay gutom. ** Tinabla ni [[Panfilo Lacson]] si dating pangulong [[Joseph Estrada]]. ** Ayon sa [[Kagawaran ng Kalusugan (Pilipinas)|Kagawaran ng Kalusugan]] at sa Kagawaran ng pagkain at mga gamot, negatibo sa melamine ang 18 produktong de-lata. ** Ayon kay [[Senado ng Pilipinas|Senadora]] [[Miriam Defensor Santiago|Miriam Santiago]], mga nagpasimula ng ikaapat na kasong impeachment laban kay [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]] ay parang [[langaw]] at [[lamok]]. * Oktubre 22 ** Hindi makikialam ang [[Palasyo ng Malakanyang|Palasyo]] sa mga kasong posibleng kaharapin ng dating opisyal ng [[Kagawaran ng Pagsasaka (Pilipinas)|Kagawaran ng Pagsasaka]] na si Jocelyn Bolante.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/128500/news/ulatfilipino/bolante-di-raw-makaaasa-ng-tulong-sa-palasyo "Bolante 'di raw makaaasa ng tulong sa Palasyo"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-21-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Iminungkahi ni [[Juan Edgardo Angara]] ang surpresang drug test sa mga tsuper ng mga [[pampublikong sasakyan]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/128437/news/ulatfilipino/surprise-drug-test-sa-mga-drayber-ng-puvs-iminungkahi "Surprise drug test sa mga drayber ng PUVs iminungkahi"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-21-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Iprinisinta ni [[Miriam Defensor–Santiago|Miriam]] ang sarili bilang [[Punong Mahistrado ng Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]] ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]]. ** Ayon kina [[Senado ng Pilipinas|Senadora]] [[Loren Legarda]] at kinatawan ng Partido Pampolitika na CIBAC na si [[Joel Villanueva|Joel Villa­nueva]], korupsiyon ang pangunahing dahilan ng pagkagutom ng mga [[Pinoy]]. * Oktubre 23 ** Ayon sa [[Konggreso ng Pilipinas|mababang kapulungan]], itinuturong may sala si [[Bayani Fernando]] sa EDSA ''crash''. ** Ayon kay Bayani, ang pagtaas ng singil sa [[kuryente]] ay may ‘basbas’ ng [[Palasyo ng Malakanyang|palasyo]]. ** Naghugas kamay si [[Ronaldo Puno]] sa tinaguriang ''Euro Generals''. * Oktubre 24 ** Pinaaresto ni [[Senado ng Pilipinas|senadora]] [[Miriam Defensor-Santiago|Miriam Santiago]] si Eliseo Dela Paz dahil sa hindi pagsipot sa [[Senado ng Pilipinas|Senado]]. ** Hindi kuntento ang [[Palasyo ng Malakanyang|Malakanyang]] sa piso-pisong bawas sa presyo ng mga produktong petrolyo. ** Ibinasura ng prosecutor ng [[Lungsod ng Makati]] ang kaso laban kay Doktor Manuel Calayan. * Oktubre 25 ** Pinatay sa pananambang ang Bise-alkalde ng [[San Manuel, Tarlac]]. Ipinahayag noong Okt. 27 na away sa lupa ang maaaring dahilan nito.<ref name=":0">[http://www.gmanetwork.com/news/story/129438/news/ulatfilipino/vice-mayor-sa-tarlac-pinatay "Vice mayor sa Tarlac pinatay!"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-25-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Nagwagi ang [[Magsasaka|magsasakang]] [[Pinoy]] sa isang ''marathon'' sa bansang [[Guam]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/129409/news/ulatfilipino/pinoy-farmer-wagi-sa-guam-marathon "Pinoy farmer wagi sa Guam marathon"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-25-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Patay ang 6 [[sundalo]] sa pananambang ng mga [[rebelde]] sa [[Compostela Valley]] sa [[Mindanao]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/129401/news/ulatfilipino/6-sundalo-patay-sa-ambush-ng-mga-rebelde-sa-mindanao "6 sundalo patay sa ambush ng mga rebelde sa Mindanao"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-25-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 26 ** Natangay sa isang turista ang 1.26 Milyong [[Piso ng Pilipinas|piso]] sa isang resort sa [[Bohol]]. ** Umapela si [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Richard Gordon]] kay [[Pangulo|pangulong]] [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]] na palayain na ang 120 maysakit at matatandang babaeng bilanggo.<ref>''[http://www.senate.gov.ph/press_release/2008/1026_gordon1.asp "Press Release - Gordon seeks freedom of 120 sick and elderly women inmates"] [[Senado ng Pilipinas|Senate of the Philippines]].'' 10-26-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 27 ** Walang epekto ang pagsuporta ni [[Jose de Venecia, Jr.|Joey de Venecia]] sa ikaapat na pagsasakdal sa pamumuno ni [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. ** Itinakas ng mga rebeldeng [[Bagong Hukbong Bayan]] o NPA ang 7 bilanggo. ** Pinapaaresto na ni [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Manny Villar]] si [[Joc-joc Bolante]]. <ref>''[http://www.senate.gov.ph/press_release/2008/1027_villar1.asp "Press Release - STATEMENT ON BOLANTE:"]'' ''[[Senado ng Pilipinas|Senate of the Philippines]].'' 10-27-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 28 ** Dumating sa bansa si [[Jocelyn Bolante|Jocelyn ‘JocJoc’ Bolante]]. ** Sinampahan ng kasong kriminal sa [[Ombudsman]] sina Eliseo Dela Paz at 3 pang Euro general. ** Umalis ng bansa si [[Jose de Venecia, Jr.|Joey de Venecia]] na hindi napirmahan ang ikaapat na pagsasakdal kay [[Pangulo|pangulong]] [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]]. * Oktubre 29 ** Nilinaw ng [[Meralco]] na 5 porsyento (5%) lamang at hindi tatlumpu't anim na porsyento (36%) ang kanilang itataas ng singil nila sa [[kuryente]]. ** Hinihingi ni ''Jocjoc Bolante'' sa [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Kataas-taasang Hukuman]] ng [[Pilipinas]] ang pansamantalang pagharang sa Arrest Warrant . ** Ipinamigay ng [[Palasyo ng Malakanyang|palasyo]] ang 4.5 bilyong [[Piso ng Pilipinas|piso]]. ** Pinauwi ang isang [[pinay]] DH sa [[Saudi Arabia]] pinauwi dahil sa kakaibang pagkilos nito.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/129946/news/ulatfilipino/2-buwan-pa-lang-pinay-dh-tinakasan-ng-bait-pinauwi-sa-pinas "2 buwan pa lang: Pinay DH 'tinakasan ng bait' pinauwi sa Pinas"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-28-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Ayon kay [[Senado ng Pilipinas|senador]] [[Panfilo Lacson]], mananagot si Jesus Verzosa sa iskandalo ng mga [[heneral]] na galing sa [[Moscow]]. * Oktubre 30 ** Inakusahan ni [[Jinggoy Estrada]] ang dating opisyal ng [[Kagawaran ng Pagsasaka (Pilipinas)|Kagawaran ng Pagsasaka]] na si [[Jocelyn Bolante|Jocjoc Bolante]] na umaarte lamang. ** Namatay sa aksidente ang dalawang anak ng isang opisyal ng [[Kagawaran ng Kalakalan at Industriya (Pilipinas)|Kagawaran ng Kalakalan at Industriya]]. ** Minaliit ng Simbahang [[Katoliko]] ang banta ng kalihim ng [[Kagawaran ng Katarungan (Pilipinas)|Kagawaran ng Katarungan]] na si [[Raul Gonzalez]]. ** Tutulong na rin ang [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Mababang Kapulungan]] sa pag-iimbestiga sa ''fertilizer fund scam'' na kinakasangkutan ng dating opisyal ng [[Kagawaran ng Pagsasaka (Pilipinas)|Kagawaran ng Pagsasaka]]. ** Hinamon ni [[Senado ng Pilipinas|senador]] [[Francis Escudero]] ang Kalihim ng [[Kagawaran ng Katarungan (Pilipinas)|Kagawaran ng Katarungan]] na si [[Raul Gonzalez]] na kasuhan ang limang [[obispo]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/130493/news/ulatfilipino/gonzalez-hinamon-na-kasuhan-ang-5-anti-arroyo-bishops "Gonzalez hinamon na kasuhan ang 5 anti-Arroyo bishops"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 10-30-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Oktubre 31 ** Normal ang [[kalusugan]] ng dating Opisyal ng [[Kagawaran ng Pagsasaka (Pilipinas)|Kagawaran ng Pagsasaka]] na si [[Jocelyn Bolante|Jocjoc Bolante]]. ** Nagsoli ng pera sa [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]]. ang dalawa sa walong tinaguriang Euro generals na nanggaling sa [[Moscow]]. ** Hindi kuntento ang [[Palasyo ng Malakanyang|Malakanyang]] at Kamara sa bawas presyo na ipinatupad ng mga kompanya ng produktong [[petrolyo]]. === Nobyembre === * Nobyembre 1 ** Sinabi ni Dating kalihim ng [[Kagawaran ng Tanggulang Pambansa (Pilipinas)|Kagawaran ng Tanggulang Pambansa]] na si Fortunato Abat na ang kalakasan ni pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ay ang pagkakawatak-watak ng oposisyon. ** Kumontra si [[Bayani Fernando]] sa balak na buwagin ang Sanggunian ng Kabataan. ** Tahimik ang [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] tungkol sa perang dala ni dela Paz. * Nobyembre 2 ** Nagwagi ang mga estudyanteng [[Pilipino]] ng 39 na medalya sa tagisan ng talino sa [[sipnayan]] sa bansang [[Thailand]]. ** Napatay ang 19 na hinihinalang rebeldeng [[MILF]] sa bakbakan sa [[Mindanao]]. * Nobyembre 3 ** Nagwagi ang boksingerong [[Pinoy]] na si [[Nonito Donaire]] sa kanyang kalabang si Moruti Mthalane ng [[South Africa]]. ** Hindi umano makikialam ang [[Palasyo ng Malakanyang]] sa imbestigasyon ng [[Senado ng Pilipinas|senado]] sa kaso ni [[Jocelyn Bolante|Jocjoc Bolante]]. ** Tiniyak ni [[Senado ng Pilipinas|senador]] [[Alan Peter Cayetano|Alan Cayetano]] ang pag-usad ng imbestigasyon ng [[Senado ng Pilipinas|senado]] kay [[Jocelyn Bolante]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/131059/news/ulatfilipino/pag-usad-ng-senate-probe-kay-bolante-tiniyak-ni-alan-cayetano "Pag-usad ng Senate probe kay Bolante, tiniyak ni Alan Cayetano"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 11-03-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Sinimulan na ng Manila Electric Company o [[Meralco]] ang pagbabalik sa consumer ng deposito sa kuntador ng [[kuryente]]. * Nobyembre 4 ** Wal umanong epekto ang Halalan sa [[Estados Unidos]] sa [[Pilipinas]]. ** Iginiit ni [[Senado ng Pilipinas|senador]] [[Francis Pangilinan]] ang pagkilos ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|pamahalaan]] sa pagsasalba sa [[Mga Pilipino|Pinay]] sa [[Taiwan]]. ** Ipinahayag ni Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo|Arroyo]] na nasusuka rin siya sa mga tarpaulin ni [[Bayani Fernando]]. ** Namatay ang Konsehal at [[tanod]] ng [[barangay]] sa [[Lungsod]] ng [[Calamba, Laguna]]. * Nobyembre 6 ** Ipininagdiriwang sa Pilipinas ang ika-18 taong pagkakatatag ang [[Nagsasariling Rehiyon ng Muslim sa Mindanao]]. * Nobyembre 7 ** Ipinahayag ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] ang paglilimita sa [[Medya]] na makita ang mga impormasyon sa blotter. * Nobyembre 8 ** Inamin ng mga kamag-anak ng dinukot na nars sa [[Basilan]] noong [[Hulyo 7|ika-7 ng Hulyo]] na nagbigay sila ng [[Piso ng Pilipinas|P]]1.8 milyon [[Piso ng Pilipinas|pisong]] ransom.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/132309/news/ulatfilipino/nurse-na-dinukot-sa-basilan-nakalaya-raw-sa-p1-8-m-ransom "Nurse na dinukot sa Basilan nakalaya raw sa P1.8 M ransom"] ''[[GMA Network|GMA News Online]]''. 11-08-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Nabigong mahalal sa [[Pandaigdigang Hukuman ng Katarungan]] si [[Miriam Defensor-Santiago]]. ** Ayon kay [[Senado ng Pilipinas|senador]] [[Francis Escudero]], "Dramatitis" ang sakit umano ni [[Jocelyn Bolante|Jocjoc Bolante]].<ref>''[http://www.gmanetwork.com/news/story/132335/news/ulatfilipino/escudero-sakit-ni-bolante-dramatitis "Escudero: Sakit ni Bolante 'dramatitis'"] [[GMA Network|GMA News Online]]''. 11-08-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Na-abswelto na sa [[Russia]] ang mga tinaguriang Euro generals.  [[Talaksan:Karla Henry.jpg|thumb|Nakoronahang ''Miss Earth 2008'' ang kinatawan ng Pilipinas na si [[Karla Henry]].]] * Nobyembre 9 ** Nakoronahang ''[[Miss Earth]]'' 2008 ang kinatawan ng Pilipinas na si [[Karla Henry]] sa gabi ng koronasyon sa ika-8 na edisyon ng patimpalak na ginanap sa ''Clark Expo Ampitheater'', [[Angeles|Lungsod Angeles]]. Siya ang kauna-unahang Pilipinang nanalo ng nasabing titulo. ** Humingi ng tulong ang mga [[Pilipino]]ng [[Muslim]] kay [[Papa]] [[Benedicto XVI]] para sa pagtatapos ng kaguluhan sa [[Mindanao]]. ** Itinalaga si Armando Velasco ng [[Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera]] bilang ''commissioner'' ng [[Komisyon sa Halalan]]. * Nobyembre 10 ** Makikipagpulong ang Punong Ministro ng [[Thailand]] na si Somchai Wongsawat kay pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. ** Tiniyak ni [[Papa]] [[Benedicto XVI]] na ipapanalangin niya ang kapayapaan sa [[Mindanao]]. * Nobyembre 13 -- Nailagay ang 30 sa 51 kamerang pangmasid sa kahabaan ng mga pangunahing lansangan sa [[Kalakhang Maynila]], partikular na sa [[EDSA]], para makatulong sa pagtanaw ng mga sumusuway na mga nagmamaneho, mga tiwaling pulis trapiko, mga aksidente, at iba pang mga suliranin sa daan.<ref>[https://article.wn.com/view/2008/11/07/51_surveillance_camera_ng_MMDA_ikakabit_bago_matapos_ang_tao/ "51 surveillance camera ng MMDA ikakabit bago matapos ang taon"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241127072054/https://article.wn.com/view/2008/11/07/51_surveillance_camera_ng_MMDA_ikakabit_bago_matapos_ang_tao/ |date=2024-11-27 }} ''WorldNews''. 11-07-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Nobyembre 14 ** Nilinis ni [[Jocelyn Bolante|Jocelyn 'Jocjoc' Bolante]] ang pangalan ni pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]] sa makontrobersyang 728 milyong [[Piso ng Pilipinas|pisong]] pondo para sa mga fertilizer. ** Ayon kay Binibining [[Pilipinas]] World Danielle Kirsten Muriel Castaño handa na umano siya na sumabak sa gaganaping 2008 [[Miss World|''Miss World'']] na gaganapin sa [[Timog Aprika]]. * Nobyembre 15 ** Naghangad ng dayalogo ang [[Catholic Bishops’ Conference of the Philippines]] sa mga mambabatas ng [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|mababang kapulungan]]. ** Labing-apat na aspirante sa posisyon sa [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]] sa pagreretiro ni Ruben T. Reyes. * Nobyembre 16 ** Binigyan ng laya ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|Palasyo]] ang Kalihim ng [[Kagawaran ng Pagsasaka (Pilipinas)|Kagawaran ng Pagsasaka]] na si [[Arthur Yap]] na tumestigo sa [[Senado ng Pilipinas|Senado]]. ** Nasa [[Arabyang Saudi]] ang 931 [[Pilipino|Pilipinong]] Muslim para sa ''pilgrimage''. * Nobyembre 17 -- Naiangat ng mga [[Pinoy]] na manlalaro ng [[ahedres]] ang katayuan upang makihati sa ika-14 na puwesto sa ginaganap na tagisan sa [[Alemanya]]. * Nobyembre 18 -- Nagbitiw bilang Pangulo ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] si [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Manny Villar]] at si [[Juan Ponce Enrile]] ang nahalal na kapalit. * Nobyembre 19 ** Ideneklara ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]] na labag sa [[Saligang Batas]] ang pagkakahirang sa 16 na [[bayan]] <nowiki/>bilang mga [[lungsod]]. ** Ginunita ang ugnayan ng [[Pilipinas]] sa [[Pranses]] sa [[Pamantasang Ateneo de Manila]]. ** Nilagdaan ng [[Pilipinas]] at [[Tsina]] ang pagtutulungan sa patuloy na pagpapayabong ng sistemang pangkatarungan ng dalawang panig. * Nobyembre 20 ** Tiniyak ni [[Eduardo Ermita]] na bababa na sa puwesto si Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]] sa taong 2010. ** Nanatili pa ring pinuno ng Komitiba ng Bughaw na Laso si [[Senado ng Pilipinas|senador]] [[Alan Peter Cayetano]]. * Nobyembre 21 ** Ibinasura ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|pamahalaan]] ng Pilipinas ang hiling ng bansang [[Kuwait]] na dagdagan ang bilang ng mga eroplanong lumilipad na may rutang [[Kuwait]] - [[Pilipinas]]. ** Ayon kay [[Prospero Nograles]], pumirma ang 163 mambabatas sa resolusyong pagpapalit ng uri ng pamahalaan ng Pilipinas. * Nobyembre 22 ** Isinugod sa ospital sa [[Japan]] si unang ginoong [[Jose Miguel Arroyo]]. ** Idenaklarang labag sa [[Saligang Batas]] ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]] ang MoA-AD.  * Nobyembre 23 ** Nakabalik na sa [[Pilipinas]] si unang ginoong [[Jose Miguel Arroyo]] matapos makalabas sa ospital sa [[Japan]]. ** Napagkalooban ng iskolarsyip ng [[Kagawaran ng Agham at Teknolohiya (Pilipinas)|Kagawaran ng Agham at Teknolohiya]] ang 320 estudyanteng tapos ng [[kolehiyo]]. * Nobyembre 24 -- Nagpasalamat ang Kalihim Heneral ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na si [[Ban Ki-moon]] sa mainit na pagtanggap ng mga [[Pilipino]] sa pagbisita nya dito sa bansa. * Nobyembre 25 ** Nilinis ng [[Sandiganbayan]] ang dating kalihim ng [[Kagawaran ng Katarungan (Pilipinas)|Kagawaran ng Katarungan]] na si [[Hernando Perez]] sa kasong ''graft'' at pagnanakaw. ** Sinabi ng Komite ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na ‘guilty’ ang pamahalaan ng [[Pilipinas]] sa mga paglabag sa karapatang pantao. * Nobyembre 26 ** Nabasura na sa [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|mababang kapulungan]] ang ikaapat na pagsasakdal laban kay Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. ** Itinulak na umabot hanggang [[2011]] ang ermino ni pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. ** Mahigit 12 beses bumiyahe sa ibang [[bansa]] si [[Jocelyn Bolante|Jocjoc Bolante]]. ** Dismayado ang ilang [[Senado ng Pilipinas|Senador]] sa desisyon ng [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|mababang kapulungan]]. * Nobyembre 27 ** Pinagbawalan ang [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]] na magdeklara ng resulta ng gaganaping [[plebisito]] para sa paghahati sa [[lalawigan]] ng [[Quezon]].<ref>''[http://news.abs-cbn.com/nation/regions/11/27/08/sc-bars-comelec-proclamation-quezon-plebiscite-result "SC bars COMELEC proclamation of Quezon plebiscite result"] [[ABS-CBN Corporation|ABS-CBN News]].'' 11-27-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> ** Binalaan si [[Jocelyn Bolante]] na ipakukulong ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] kung patuloy na iiwas sa mga tanong ng mga [[Senado ng Pilipinas|Senador]].<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/136152/news/ulatfilipino/bolante-binalaang-ipakukulong-ng-senado "Bolante binalaang ipakukulong ng Senado"] [[GMA Network|''GMA News Online'']]. 11-27-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Nobyembre 28 ** Pinayuhan nina [[Senado ng Pilipinas|senador]] [[Aquilino Pimentel Jr.]] at [[Panfilo Lacson]] si dating ispiker [[Jose de Venecia]] na isiwalat sa Senado ang mga ebidensyang hawak nya laban kay pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. ** Dinagdagan ng 188.3 bilyong [[Piso ng Pilipinas|piso]] ang Pambansang Salaping gugulin para sa taong [[2009]]. * Nobyembre 29 -- Binasura rin ng Kinatawan ng [[Albay]] na si [[Edcel Lagman]] at iba pang kaalyado ni pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ang pagbabago ng [[Saligang Batas]]. * Nobyembre 30 ** Hindi pinayagan ng Komitiba ng Bughaw na Laso ng [[Senado ng Pilipinas]] ang kahilingan ni [[Jocelyn Bolante]] makalaya na sa kustodiya ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]]. ** Nanawagan rin ang bansang [[Hapon]] sa muling pagbubukas ng usaping pangkapayapaan sa pagitan ng [[Pamahalaan ng Pilipinas]] at [[MILF]]. ===Disyembre === * Disyembre 1 ** Pumayag ang mga samahang pang-[[transportasyon]] sa panibagong bawas pasahe. ** Pinuri ng [[Punong-bayan]] ng [[Lungsod ng Tarlac]] na si Genaro Mendoza ang desisyon ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]] na ibalik muli sa pagiging [[bayan]] lamang ang 16 na naideklara nang [[lungsod]]. ** Suportado ng [[Nagkakaisang Kaharian]] ang muling pagbubukas ng usaping pangkapayapaan sa pagitan ng [[Pamahalaan ng Pilipinas]] at [[MILF]]. * Disyembre 2 ** Minaliit ng mga [[Senado ng Pilipinas|senador]] ang 167 lagda ng mga [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|mambabatas]] para sa Asambleyang Pang-[[Saligang Batas]]. ** Itinalaga ang Mababang kalihim ng [[Kagawaran ng Ugnayang Panlabas (Pilipinas)|Kagawaran ng Ugnayang Panlabas]] na si Rafael Seguis na mamumuno sa bagong tatag na lupon sa usaping pangkapayapaan sa [[MILF]].  * Disyembre 3 ** Nakabalik na sa bansa ang 580 mga [[Pilipino]]ng ''stranded'' sa [[Thailand]]. ** Ginanap ang pagpupulong ng mga lider para Kagalingang Panlipunan ng [[Kapisanan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]] sa [[Manila Hotel]]. * Disyembre 4 ** Ikinasa ang pagbaba ng pamasahe sa mga pampublikong sasakyan sa [[Disyembre]] 15. ** Nakauwi na lahat ng mga ''stranded'' na mga [[Pinoy]] sa [[Bangkok]], [[Thailand]]. * Disyembre 5 ** Nangunguna ang [[Pilipinas]] sa talaan ng mga piratang DVD at CD. ** Nagbawas sa singil sa [[kuryente]] ang [[Meralco]] simula ngayong [[buwan]]. ** Pinalalayas ng ilang mambabatas ang Ambasador ng [[Thailand]] sa [[Pilipinas]]. ** Pinuri ng Pamahalaan ng [[Japan]] ang pagsang-ayon sa kasunduan sa pagitan ng [[Pilipinas]] at [[Japan]] sa JPEPA. ** Naghain ng petisyon sina dating [[Pangalawang Pangulo ng Pilipinas|Pangalawang Pangulong]] [[Teofisto Guingona]] at dating Pangulo ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] na si [[Jovito Salonga]] laban sa kasunduan sa pagitan ng [[Japan]] at [[Pilipinas]]. ** Inaprubahan ng pamahalaan ng bansang [[Libya]] ang pagpapahaba pa ng pamamalagi ng Internasyonal na Grupong Tagamasid sa bansa. * Disyembre 6 ** Handang hadlangan ni [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Juan Ponce Enrile]] ang dagdag na taon sa termino ni pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. ** Pinuri nang isang bahagi ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang isang paaralan sa [[Mountain Province|Bulubunduking Lalawigan]] na nasa ilalim nang pamamahala ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|pamahalaan]]. ** Umugong sa [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] ang pagkakaroon umano ng kudeta doon. * Disyembre 7 ** Tinalo ni [[Manny Pacquiao]] si [[Oscar de la Hoya]]. ** Namatay ang 16 katao sa putukan sa [[Parañaque]] sa pagitan ng holpader at mga [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas|pulis]]. ** Pinarangalan ang Konsulado ng [[Pilipinas]] sa [[Monaco]]. * Disyembre 8 -- Nanawagan ang dating Pangulong [[Joseph Estrada]] sa publiko na dumalo sa gagawing rally laban sa balak ng [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kongreso]] na palawigin ang termino ni [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. * Disyembre 9 ** Namatay ang 55 [[Tao|katao]] sa dalawang [[araw]] na bakbakan sa [[Basilan]]. ** Tutungo si Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ng [[Qatar]] para tingnan ang kalagayan ng mga trabaho ng mga [[Pinoy]] doon. ** Nasa [[Saudi Arabia]] ang Tagapagtatag at Pinuno ng MNLF na si Nur Misuari kasama ang sampu pang opisyal ng MNLF para sa Makkah hajj.  * Disyembre 10 ** Pinayuhan nina [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Francis Pangilinan]] at [[Pinuno ng Minorya sa Senado ng Pilipinas|Pinuno ng Minorya ng Senado]] na si [[Aquilino Pimentel Jr.]] si [[Manny Pacquiao]] na huwag nang pumasok sa [[politika]]. ** Nangamba si [[Senado ng Pilipinas|Senador]] [[Panfilo Lacson]] na baka isabotahe ang gaganaping malawakang kilos-protesta ng mga ayaw sa pagbabago ng [[Saligang-batas ng Pilipinas|Saling Batas]] ngayong darating na Disyembre 12. * Disyembre 11 ** Namatay ang 4 na [[Pinoy]] sa aksidente sa [[Canada]]. ** Nagwelga ang 80 mga [[nars]] na [[Pinoy]] sa [[Saudi]]. ** Pinalaya ng mga pirata ang 17 [[Pinoy]] sa [[Somalia]]. * Disyembre 12 ** Inaprubahan sa [[Senado ng Pilipinas|Senado]] ang salaping gugulin ng [[Komisyon sa Halalan]] na nagkakahalagang 5.48 bilyong [[Piso ng Pilipinas|piso]] inaprubahan. ** Dumating sa [[Mountain Province]] ang labi ng kauna-unahang aktor na Igorot na si [[Marky Cielo]]. * Disyembre 13 ** Nasa [[Qatar]] si [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Gloria Macapagal-Arroyo]] para sa tatlong [[araw]] na opisyal na pagbisita. ** Nagbawas ang mga kompanya ng langis ng [[Piso ng Pilipinas|Piso]] kada litro sa produktong [[petrolyo]]. ** Humihingi ng tulong ang Embahador ng [[Arabyang Saudi|Kaharian ng Arabya]] sa [[Pilipinas]] para maaresto ang isang 'sheikhs’ na may kaso. ** Ayon sa opisyal ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]], bibigyang laya ang mga [[Bata|batang]] mandirigma ng [[MILF]]. * Disyembre 14 ** Isusulong pa rin umano sa taong [[2009]] ang panukalang batas hinggil sa Kalusugang [[Sistemang reproduktibo|Pangreproduksiyon]] o "[[Batas sa Responsableng Pagkamagulang at Kalusugang Reproduktibo ng 2012|RH Bill]]". ** Aabandunahin na umano ng [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|mababang Kapulungan]] ang Constituent assembly. ** Hindi sang-ayon ang mga mamamayan ng [[lalawigan]] ng [[Quezon]] sa paghahati. * Disyembre 15 ** Epektibo ang [[Piso ng Pilipinas|P]]7.50 minimum na pasahe sa lahat ng pampa­saherong jeepney at [[Piso ng Pilipinas|P]]9 naman sa mga bus. ** Namatay ang 22 [[Tao|katao]] at 15 pa nawawala sa paglubog ng isang banka sa [[Aparri, Cagayan]]. * Disyembre 16 ** Sinuspinde ang ''text promo'' ng mga kompanya ng Cellphone. ** Nakabalik sa [[bansa]] si [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Gloria Macapagal-Arroyo]] at ibinalitang may nakuhang pamumuhunan na nagkakahalagang isang [[Bilyon|bilyong]] [[Piso ng Pilipinas|Piso]]. ** 'In demand’ ngayon sa bansang [[Hapon]] ang [[saging]] dahil nakakapagpapayat umano ito. * Disyembre 17 ** Nakamit ng [[Pilipinas]] ang ikalimang pwesto sa una nitong pagsabak sa pandaigdigang kompetisyon ng 'football' na ang mga manlalaro ay mga walang tirahan. ** Nakamit ng isang [[Pinoy]] ang gintong medalya sa palakasan sa larangan ng 'junior wushu' sa ginanap na pandaigdigang kompetisyon sa Bali, [[Indonesya]]. ** Isinabatas ni Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ang pagsusulong nang paggamit ng hindi nauubos na pinagkukunan ng enerhiya. ** Tatakbo si [[Manny Pacquiao]] bilang kinatawan ng [[Saranggani]] sa darating na halalan. * Disyembre 18 -- Hindi naaprubahan sa [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|mababang kapulungan]] sa huli nitong pulong ngayong taon ang pambansang salaping gugulin ng [[Pilipinas]] para sa susunod na [[taon]]. * Disyembre 19 -- Ipinag-utos ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]] sa mga ahensiya ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|pamahalaan]] ang pagsagip sa [[ilog]] [[Pasig]] na maituturing na isang mahalagang bahagi ng ating [[kasaysayan]]. * Disyembre 23 -- Naglaan ang bansang [[Australia]] ng 144 [[Milyon|milyong]] [[Piso ng Pilipinas|piso]] para sa programang kontra [[malaria]]. * Disyembre 24 -- Hinangad ng mga opisyal ng [[Kagawaran ng Kalusugan (Pilipinas)|Kagawaran ng Kalusugan]] ang pagbabawal sa paggamit ng anumang paputok kapag [[pasko]] at bagong-taon. * Disyembre 26 -- Niyanig ng lindol na may lakas na 6.1 sa tala ang iba't-ibang bahagi sa [[Mindanao]]. ==Mga paggunita == Mga okasyon sa italiko ay "''special holidays''," mga nasa regular na istilo ay ang "''regular holidays''." Sa karagdagan, inoobserbahan ng maraming lugar ang mga lokal na pista opisyal, tulad ng pagkakatatag ng kanilang bayan. Ito rin ay "espesyal na araw. " * [[January 1|Enero 1]] – Unang Araw ng Bagong Taon * Pebrero 25 – ''[[Rebolusyong EDSA ng 1986]]'' * Marso 20 -- [[Huwebes Santo]] * Marso 21 – [[Biyernes Santo]] * Marso 22 – ''[[Holy Saturday|Sabado de Gloria]]'' * Abril 9 -- [[Araw ng Kagitingan]] * Mayo 1 – [[Araw ng Paggawa]] * Hunyo 12 – [[Araw ng Kalayaan]] * Agosto 21—Araw ni Ninoy Aquino * Agosto 25 – Araw ng mga Bayani * Oktubre 1-- [[Eid al-Fitr]] * Nobyembre 1 – ''[[Undas|Araw ng mga Patay]]'' * Nobyembre 2 -- ''[[Araw ng mga Kaluluwa]]'' * Nobyembre 30 – Araw ni Bonifacio * Disyembre 25 – [[Araw ng Pasko]] * Disyembre 30 – Araw ni Rizal * Disyembre 31 – ''[[Bisperas ng Bagong Taon]]'' == Mga Pelikula == ==Palakasan== * [[Marso 15]], '''Boxing''' – Si [[Manny Pacquiao]] ang naging kampeon ng Ring Magazine at WBC super featherweight nang talunin niya si [[Juan Manuel Márquez]] sa pamamagitan ng split decision.<ref>{{cite news |title=Nakuha ni Pacquiao ang titulo ng WBC mula kay Marquez |url=http://www.gmanews.tv/unfinishedbusiness/story/84991/Pacquiao-takes-WBC-title-from-Marquez |work=GMA News|date=2008-03-16 |access-date=2008-03-19 }}</ref> * [[Hunyo 28]], '''Boxing''' – Nanalo si [[Manny Pacquiao]] laban kay [[David Díaz (boksingero)|David Díaz]] sa pamamagitan ng knockout sa ikasiyam na round upang mapanalunan ang titulo ng WBC lightweight.<ref>{{cite balita|url=http://www.gmanews.tv/story/103956/Pacquiao-KOs-Diaz-in-9th-round-for-4th-world-title |title=Pinalo ni Pacquiao si Diaz sa ika-9 na round para sa ika-4 na world title |work=GMA News|date=2008-06-29 |access-date=2008-06-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522061815/http://www.gmanews.tv/story/103956/Pacquiao-KOs-Diaz-in-9th-round-for-4th-world-title |archive-date=2011-05-22 }}</ref> * [[Agosto 8]]–[[Agosto 24|24]], '''Kaganapang Pang-isports''' – Ang Ang [[Pilipinas]] ay nakikipagkumpitensya sa [[2008 Summer Olympics]] sa [[Beijing, China]]. Ang bansa ay kinakatawan ng 15 atleta, na nakipagkumpitensya sa 17 na kaganapan sa 8 isport. * [[Setyembre 25]], '''Basketball''' – Nanalo ang [[Ateneo Blue Eagles]] sa pamamagitan ng pagtalo sa [[De La Salle Green Archers]] ng 2-0 sa kanilang huling serye upang mapanalunan ang kanilang ikaapat na titulo sa kalalakihan sa [[UAAP Season 71|UAAP Championships]]. * [[Setyembre 29]], '''Basketball''' – Nanalo ang [[San Beda Red Lions]] sa pamamagitan ng pagtalo sa [[JRU Heavy Bombers]] ng 2-1 sa kanilang huling serye upang mapanalunan ang kanilang ikatlong titulo sa kalalakihan sa [[NCAA Season 84|NCAA Championships]]. * [[Disyembre 6]], '''Boksing''' – Tinalo ni [[Manny Pacquiao]] si [[Oscar de la Hoya]] pagkatapos ng walong round sa isang laban na tinaguriang [[The Dream Match]]. Nang hindi masagot ni De La Hoya ang kampana para sa ikasiyam na round, opisyal na itong isang [[Technical knockout]]. ==Libangan at kultura== Seksyon para sa Broadcasting, libangan, teatro at kultura (kaugnay ng mga pelikula, at mga parangal) {{Hatnote|Para sa mga kaganapang may kaugnayan sa telebisyon ng Pilipinas noong 2008, tingnan ang [[2008 sa telebisyon ng Pilipinas]]; para sa mga pelikula, tingnan ang [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino ng dekada 2000]].}} * [[Mayo 11]] – [[Miss Philippines Earth 2008]], ang ika-8 edisyon ng Miss Philippines Earth pageant, ay ginanap sa [[Crowne Plaza]] [[Shopping mall|Galleria]], [[Sentrong Ortigas]], [[Manila]]. Nanalo si Miss [[Karla Henry]] ng [[Cebu]] sa pageant. * [[Nobyembre 9]] – Ang [[Miss Earth 2008]] ay pinangunahan ng Pilipinas sa [[Expo Pilipino|Clark Expo Amphitheater]] sa [[Angeles City]]. Nanalo si [[Karla Henry]] ng Pilipinas sa patimpalak. ===Konsiyerto=== * [[Abril 3]] – [[Toto (banda)|Toto]] live sa [[Araneta Coliseum]] * [[Nobyembre 29]] – [[Christopher Cross]] at [[Workshy]] live sa [[Araneta Coliseum]] * [[Agosto 14]] – [[Panic! at the Disco]] live sa [[Araneta Coliseum]] == Kapanganakan == * [[Enero 6]] – Waynona Collings, aktres * Enero 12 – Kazumi Porquez, aktres * [[Enero 23]] – [[Eldrew Yulo]], himnastang * Enero 24: ** [[Chlaui Malayao]], aktres ** Nathan Prats, aktor * [[Pebrero 7]] – Antonio Vinzon, aktor * [[Abril 9]] – Keisha Serna, aktres * [[Abril 28]] – Jacob Briz, batang aktor * [[Hunyo 6]] – Naomi Park, aktres * [[Hulyo 11]] – [[Krystal Mejes]], aktres * Hulyo 31 – [[Raikko Mateo]], aktor * [[Agosto 6]] – Prinsesa Aliyah, aktres * [[Setyembre 7]] – Charlie Fleming, aktres * [[Setyembre 12]] – [[Nina Mathelus]], manlalaro ng putbol * [[Setyembre 18]] – Chunsa Jung, batang aktres * [[Oktubre 10]] – Sophia Reola, batang aktres * [[Nobyembre 7]] – John Philip Bughaw, batang mananayaw at aktor * [[Nobyembre 10]] – Caprice Mendez, aktres * [[Disyembre 18]] – Lee Victor, aktor == Kamatayan == * Enero 1 - Eloisa Mabutas (68), kolumnista ng ''[[Manila Times]]'' * Enero 2 - Alfredo Montelibano Jr. (74), politiko (dating gobernador ng [[Negros Occidental|lalawigan ng Negros Occidental]]) * Enero 15 - Eduardo Hontiveros (84), Heswita, kompositor at musikero * Enero 28 - Crisologo Abines (60), politiko at dating representante * Enero 29 - Reynaldo Yap (44), politiko at dating mayor * Pebrero 2 - Pedro Baban (93), dating ''brigadier general'' at unang Igorot * Pebrero 8 - Victor Dominguez (69), politiko at representante. * Pebrero 13 - David Pamplona, alkalde<ref>''[http://www.philstar.com/nation/44357/batangas-mayor-killed-ambush "Batangas mayor killed in ambush"] philstar.com.'' 02-14-2008. Hinango 09-26-2016. </ref><ref>''[http://www.gmanetwork.com/news/story/80352/news/regions/balete-town-mayor-dies-in-hospital-after-ambush "Balete town mayor dies in hospital after ambush"] GMA News Online.'' 02-13-2008. Hinango 09-26-2016.</ref> * Pebrero 29 - Tino Reynoso (52), dating manlalaro ng ''basketball'' * Marso 8 - Carol Varga (79), artista * Marso 13 - [[Joseph Marañon]] (73), na gobernador sa [[Negros Occidental]] * Marso 17 - Rafael Recto (76), politiko * Marso 25 - Chito Madrigal-Collantes (86) * Marso 28 - Nemesio Prudente (80), dating pangulo ng PUP * Marso 29 - Venicio Escolin (86), dating hukom ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Korte Suprema ng Pilipinas]] * Abril 23 - Loreto Paras-Sulit (99), manunulat * Mayo 8 - [[Jose Feria]] (91), dating hukom ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Korte Suprema ng Pilipinas]] * Mayo 20 - [[Crispin Beltran]] (75), politiko at pinuno ng unyon * Mayo 25 - Dommy Ursua (72), isang dating boksingero sa kategoryang ''flyweight'' * Mayo 26 - Dolly Aglay (42), isang mamamahayag sa ''[[Reuters]]'' at ''[[The Philippine Star|Philippine Star]]'' * Mayo 26 - Howlin 'Dave (52), ''radio disc jockey'' * Mayo 29 - Romeo Brawner (72), komisyonado ng [[Komisyon sa Halalan (Pilipinas)|COMELEC]] * Hunyo 7 - [[Rudy Fernandez]] (55), aktor<ref name="wowbatangas.com">''[http://wowbatangas.com/features/death-of-philippine-showbiz-icons-actors-and-musicians-who-have-gone-too-soon/ "Death of Philippine Showbiz Icons: Actors and Musicians Who Have Gone Too Soon"] WOWBatangas.com.'' 09-20-2011. Hinango 10-18-2016.</ref> * Hunyo 7 - [[Danilo Lagbas]] (56), politiko * Agosto 16 - Lucrecia Roces Kasilag (90), ''national artist'' * Oktubre 19 - Rosario Amante (71), politiko at dating alkalde ng [[Cabadbaran]] * Oktubre 25 -- Reynaldo Malazo, Bise-alkalde ng [[San Manuel, Tarlac]].<ref name=":0" /> * Disyembre 4 - Manuel Yan (88), Heneral, diplomatiko at tagapamagitan ng kapayapaan * Disyembre 5 -- Ma. Rosario Lopez Janolo, Ambassador ng [[Pilipinas]] sa [[Africa]].<ref>''[http://www.gmanetwork.com/news/story/137965/news/philippine-ambassador-to-africa-passes-away "Philippine ambassador to Africa passes away"] [[GMA Network|GMA News Online]].'' 12-07-2008. Hinango 10-22-2016.</ref> * Disyembre 7 -- [[Marky Cielo]] (20), aktor<ref name="wowbatangas.com"/><ref>''[http://tenminutes.ph/10-filipino-celebrity-deaths-that-shocked-the-whole-nation/ "10 Filipino Celebrity Deaths That Shocked The Whole Nation"] tenminutes.ph.'' 07-31-2014. Hinango 10-18-2016.</ref><ref>''[http://definitelyfilipino.com/blog/pinoy-stars-who-died-youngaj/ "Remembering our Pinoy Stars Who Died Young"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161017124047/http://definitelyfilipino.com/blog/pinoy-stars-who-died-youngaj/ |date=2016-10-17 }} Definitely Filipino''<sup>TM</sup>. 04-19-2011. Hinango 10-18-2016.</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Taon sa Pilipinas}} {{Taon sa Asya|2008}} [[Kategorya:2008 sa Pilipinas]] ip1k6zus300pgym6o26bzh60tk60byj École nationale de l'aviation civile 0 261689 2220617 2116381 2026-08-16T09:24:53Z ~2026-44793-20 165352 2220617 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=Setyembre 2020}} [[Talaksan:Entrée de l'ENAC Toulouse format paysage - juillet 20267.jpg|thumb|ENAC]] [[Talaksan:Enac3.JPG|thumb|ENAC]] Ang '''École nationale de l'aviation civile''', ay isang pampublikong unibersidad sa pananaliksik na may isang malinaw na internasyonal, multilingguwal at abyasyon karater, na matatagpuan sa [[Toulouse]], [[Pransiya]]. Itinatag noong 1949, ang unibersidad ay nakabuo ng reputasyon bilangkabilang sa mga pinakamahusay na batang unibersidad sa mundo<ref>{{in lang|fr}}[http://www.tourmag.com/Fusion-ENAC-SEFA-la-France-a-la-plus-grande-ecole-d-aviation-europeenne_a42522.html Fusion ENAC-SEFA : la France a la plus grande école d’aviation européenne]</ref>. == Mga sanggunian == <references/> == Mga talaugnayang panlabas == * [https://www.enac.fr ENAC] {{in lang|fr}} {{in lang|en}} * [https://fondation.enac.fr Fondation ENAC] {{in lang|fr}} * [https://www.alumni.enac.fr ENAC Alumni] {{in lang|fr}} {{in lang|en}} [[Kategorya:Pransiya]] 516kocdpxlhf4kyuq86gpdwo5u55e24 2220620 2220617 2026-08-16T09:29:23Z ~2026-44793-20 165352 2220620 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Entrée de l'ENAC Toulouse format paysage - juillet 20267.jpg|thumb|ENAC]] [[Talaksan:Enac3.JPG|thumb|ENAC]] Ang '''École nationale de l'aviation civile''', ay isang pampublikong unibersidad sa pananaliksik na may isang malinaw na internasyonal, multilingguwal at abyasyon karater, na matatagpuan sa [[Toulouse]], [[Pransiya]]. Itinatag noong 1949, ang unibersidad ay nakabuo ng reputasyon bilangkabilang sa mga pinakamahusay na batang unibersidad sa mundo<ref>{{in lang|fr}}[http://www.tourmag.com/Fusion-ENAC-SEFA-la-France-a-la-plus-grande-ecole-d-aviation-europeenne_a42522.html Fusion ENAC-SEFA : la France a la plus grande école d’aviation européenne]</ref>. == Mga sanggunian == <references/> == Mga talaugnayang panlabas == * [https://www.enac.fr ENAC] {{in lang|fr}} {{in lang|en}} * [https://fondation.enac.fr Fondation ENAC] {{in lang|fr}} * [https://www.alumni.enac.fr ENAC Alumni] {{in lang|fr}} {{in lang|en}} [[Kategorya:Pransiya]] bbks8sjuwyqnxagn7qxvrhqphage4cy Institut polytechnique des sciences avancées 0 261690 2220621 2093095 2026-08-16T09:30:20Z ~2026-44793-20 165352 2220621 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Bâtiment Campus IPSA Paris à Ivry-sur-Seine - novembre 2025.jpg|thumb|IPSA]] Ang '''Institut polytechnique des sciences avancées''', ay isang pampublikong unibersidad sa pananaliksik na may isang malinaw na internasyonal, multilingguwal at abyasyon karater, na matatagpuan sa [[Paris]], [[Lyon]], [[Marsella]] at [[Toulouse]], [[Pransiya]]. Itinatag noong 1961, ang unibersidad ay nakabuo ng reputasyon bilangkabilang sa mga pinakamahusay na batang unibersidad sa Pransiya<ref>{{in lang|fr}}[http://www.usinenouvelle.com/comparatif-des-ecoles-d-ingenieurs-2017 Classement 2017 des écoles d'ingénieurs]</ref>. == Mga sanggunian == <references/> == Mga talaugnayang panlabas == * [http://www.ipsa.fr IPSA] {{in lang|fr}} {{in lang|en}} [[Kategorya:Pransiya]] 81clsvhj37k0tkc7671772dbs635ptl 2220622 2220621 2026-08-16T09:30:44Z ~2026-44793-20 165352 2220622 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Bâtiment Campus IPSA Paris à Ivry-sur-Seine - novembre 2025.jpg|thumb|IPSA]] Ang '''Institut polytechnique des sciences avancées''', ay isang pampublikong unibersidad sa pananaliksik na may isang malinaw na internasyonal, multilingguwal at abyasyon karater, na matatagpuan sa [[Paris]], [[Lyon]], [[Marsella]] at [[Tolosa]], [[Pransiya]]. Itinatag noong 1961, ang unibersidad ay nakabuo ng reputasyon bilangkabilang sa mga pinakamahusay na batang unibersidad sa Pransiya<ref>{{in lang|fr}}[http://www.usinenouvelle.com/comparatif-des-ecoles-d-ingenieurs-2017 Classement 2017 des écoles d'ingénieurs]</ref>. == Mga sanggunian == <references/> == Mga talaugnayang panlabas == * [http://www.ipsa.fr IPSA] {{in lang|fr}} {{in lang|en}} [[Kategorya:Pransiya]] f4w121zi66zzv6itrlap09wsnrd1gzq 1999 sa Pilipinas 0 280671 2220607 2220020 2026-08-16T08:52:26Z ~2026-43982-52 165113 /* Pebrero */ 2220607 wikitext text/x-wiki Ang '''1999 sa Pilipinas''' ay ang mga detalye ng mga pangyayari sa tala na nangyari sa Pilipinas noong taong 1999. == Mga Nanunungkulan == * '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]]) * '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ([[Lakas-CMD|Lakas]]) * [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Marcelo Fernan]] (hanggang Hunyo 28); [[Blas Ople]] (mula Hunyo 29) * '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Manny Villar]] * '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Hilario Davide Jr.]] * '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-11 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-11 na Kongreso]] ==Palakasan== * [[Enero 21]] – Nakuha ni Dr. J Ana Water Dispenser ang korona ng 1999 Ika-2 Yakult PBL Centennial Cup, at naging unang titulo na nanalo sa torneo, tinalo ang Tanduay Gold Rhum Masters, tatlong laro laban sa dalawa. * [[Hunyo 6]] – Nakuha ng [[Formula Shell Zoom Masters]] ang korona ng [[1999 PBA Kopa ng Lahat-Pilipino]], at naging ika-10 koponan na nanalo sa pinakaprestihiyosong torneo ng liga, tinalo ang [[Tanduay Rhum Masters]], apat na laro laban sa dalawa, para sa kanilang ikaapat na kampeonato at inulit bilang magkasunod na kampeon. * [[Hulyo 1]] – Kinoronahan ang Welcoat House Paints bilang kampeon ng 1999 Yakult-PBL Challenge Cup matapos makuha ang 80-74 na tagumpay laban sa Inuming pang-enerhiya ng Red Bull sa Game 4 para sa titulo sa [[Koliseo ng Makati]] * [[Agosto 7]]–[[Agosto 15|15]] – Ang mga kalahok sa ika-20 [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] ng [[Pilipinas]] ay ginanap sa [[Bandar Seri Begawan]], [[Brunei Darussalam]]. Pumangalawa ito sa ranggo, na may kabuuang medalya na 87.<ref>[http://www.olympic.ph/pdf/SEAGamesMedallists.pdf Mga Resulta ng 1999 Southeast Asian Games] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226022737/http://www.olympic.ph/pdf/SEAGamesMedallists.pdf |date=2012-02-26 }}</ref> * [[Setyembre 15]] – Napanalunan ng [[San Miguel Beermen]] ang kanilang ika-12 sunod-sunod na titulo sa PBA at tinalo ang [[Formula Shell Zoom Masters]]. Nanalo ang Beermen ng dalawang sunod-sunod na panalo sa titulo at napanalunan ang kanilang unang kampeonato sa loob ng limang taon. * [[Oktubre 7]] - Nakuha ng [[Mga Berdeng Mamamana ng Pamantasang De La Salle]] ang kanilang unang magkasunod na kampeonato laban sa [[UST Growling Tigers]] sa ika-62 season ng [[UAAP]]. * [[Oktubre 31]]–[[Nobyembre 6]] – Ang Lungsod ng Cebu ang nag-host ng [[1999 IPSC Handgun World Shoot]] XII. * [[Nobyembre 7]]–[[Nobyembre 21|21]] – Ang Iloilo at Bacolod ang nag-host ng [[1999 AFC Women's Championship]] ay ginanap mula Nobyembre 7 hanggang 21, 1999 sa Pilipinas. * [[Disyembre 8]] – Dinaig ng [[Manila Metrostars]] ang [[Cebu Gems]], 101–83 sa Game Six, sa harap ng mga manonood sa Mail & More Sports Complex sa San Andres at kinoronahan ang kanilang sarili bilang 1999 MBA national champions. * [[Disyembre 12]] – Nakuha ng [[San Miguel Beermen]] ang kanilang pangalawang sunod na titulo ngayong season sa pamamagitan ng 4–2 na tagumpay sa serye laban sa [[Alaska Milkmen]]. Napanalunan ng Beermen ang kanilang ika-13 korona sa PBA at ngayon ay ang pinakamatagumpay na ballclub, kapantay ng sikat na Crispa Redmanizers sa pinakamaraming titulo. == Kaganapan == ===Enero=== * [[Enero]] – Umabot sa pinakamababang antas ang diplomatikong ugnayang pang-diplomatiko sa pagitan ng [[Palau]] at ng [[Pilipinas]] kung saan nagbabanta si Pangulong [[Kuniwo Nakamura]] ng Palau na puputulin ang [[ugnayang Palau–Pilipinas|ugnayang diplomatiko]] sa pagitan ng kanyang bansa at ng Pilipinas dahil sa paulit-ulit na pagtawid ng mga mangingisdang Pilipino sa EEZ ng Palau.<ref>[https://www.oneocean.org/overseas/feb99/coastal_alert.html SA IBABAW NG DAGAT - Ang Online Magazine para sa Sustainable Seas]. Oneocean.org. Kinuha noong 2013-09-01.</ref><ref>{{cite book|title=Palau Country Review|year=2013|publisher=CountryWatch Incorporated|page=48|url=http://connection.ebscohost.com/c/articles/87832541}}</ref> * [[Enero 6]] – Isang higanteng alon ang humampas sa pantalan ng [[Sitangkai, Tawi-Tawi]], na nagdulot ng pinsala sa mga ari-arian at naiulat na pagkamatay ng 18 katao.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/01/ht/ht000642.htm "Higanteng alon, 18 ang namatay sa Tawi-Tawi"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PHNO. 01-10-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Enero 19]] – Sa isang prusisyon ng fluvial sa [[Lumban, Laguna]], isang karosa ang tumama sa kable ng kuryente na kalaunan ay nahulog, na naging sanhi ng pagkakuryente o pagkalunod ng mga deboto na nakasakay habang tumatalon sila sa ilog; 13 ang kumpirmadong patay, ang iba ay naiulat na nawawala.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011120.htm "Trahedya sa Laguna: 13 patay sa aksidente sa prusisyon ng fluvial"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250125033543/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011120.htm |date=2025-01-25 }} PHNO. 01-20-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>[http://www.aparchive.com/metadata/youtube/69433485746825f4ff24d127bec02cce "Philippines: 13 katao ang namatay sa aksidente sa bangka"] [[Associated Press|AP Archive]]. 01-19-1999. Nakuha noong 03-30-2022.</ref> * [[Enero 20]] – Isang pampasaherong bus ang nahulog sa bangin matapos lumagpas sa isang matalim na kurba sa [[Naguilian Road]] sa [[Sablan, Benguet]], na ikinamatay ng 22 katao.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011126.htm "Baguio minibus fall into bangin, 22 killed"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250223154953/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011126.htm |date=2025-02-23 }} PHNO. 01-22-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>[https://apnews.com/article/db13b78de32fdaa6c2c42685d694edcc "Philippines Bus Accident Kills 22"] [[Associated Press|AP News]]. 01-21-1999.<br />[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/259708.stm "Bumagsak ang bus sa Pilipinas, 22 ang namatay"] [[BBC News]]. 01-21-1999.<br />[https://www.sunstar.com.ph/article/210837/evangelista-p-noy-orders-probe-of-sablan-killer-bus-mishap "Evangelista: Iniutos ni P-Noy ang imbestigasyon sa aksidente sa bus na kinasangkutan ng Sablan"] [[SunStar]]. 08-21-2010.<br /><br />Para sa mga timeline ng mga kaugnay na aksidente:<br />[https://www.philstar.com/opinyon/2010/08/21/604273/kakila-kilabot-na-bus-accident/ (Opinyon) "Kakila-kilabot na aksidente sa bus"] (sa Tagalog) [[Philstar.com]]. 08-21-2010.<br />[https://opinion.inquirer.net/16377/life-and-death/ (Opinyon) "Buhay at kamatayan"] [[Inquirer.net]]. 11-01-2011. (Tandaan na ang artikulong ito ay nagkamali sa pag-ulat na ang aksidente sa Benguet ay naganap noong "Hunyo 20, 1999".) <br /><br />Lahat ay nakuha noong 03-17-2022.</ref> ===Pebrero=== * [[Pebrero 5]] – Ang bilanggo ng panggagahasa na si [[Leo Echegaray]] ay binitay sa pamamagitan ng [[nakamamatay na iniksyon]] sa [[Bagong Bilangguan ng Bilibid]] sa [[Muntinlupa]]; naging [[Parusang Kapital sa Pilipinas|ang unang Pilipinong pinatawan ng sentensya]] simula noong huling pampublikong pagbitay sa bansa noong 1976 at ang pagbabalik ng [[parusang kamatayan]] noong 1993; siya rin ang unang pagbitay gamit ang pamamaraang iyon. Bago ito, noong Enero 19, inalis ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang Temporary Restraining Order na inisyu noong Enero 4, ang araw ng kanyang inaasahang pagbitay, habang isinusumite sa kanila ng mga kinatawan ang kanilang resolusyon, na naipasa rin nang araw ding iyon, na pumapabor sa Batas sa Parusa ng Kamatayan (Batas Republika 7659).<ref name="xLE">Para sa mga pangyayari bago ang pagbitay:<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl001184.htm "Huling pag-asa ni Echegaray: Espesyal na sesyon ng Korte Suprema bukas"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 01-03-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl001185.htm "Pinigilan ng Korte Suprema ang pagbitay kay Echegaray"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 01-04-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011115.htm "Pabor ang mayorya ng Kongreso sa parusang kamatayan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219042006/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011115.htm |date=2025-12-19 }} 01-19-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011117.htm "Parusang kamatayan: Nagdesisyon ang Korte Suprema ngayon"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219041515/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011117.htm |date=2025-12-19 }} 01-19-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011118.htm "Binawi ng Korte Suprema ang TRO ni Echegaray"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219041457/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011118.htm |date=2025-12-19 }} 01-19-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011119.htm "Patayin na si Echegaray ngayon -- Erap"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219045549/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011119.htm |date=2025-12-19 }} 01-20-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011129.htm "Pagbitay kay Echegaray: 3 PM, Pebrero 5"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219214606/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011129.htm |date=2025-12-19 }} 01-23-1999.<br><br>Para sa pagbitay kay Echegaray:<br>[http://www.newsflash.org/1999/02/hl/hl011154.htm "Naputol ang hotline ng palasyo-death chamber"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219044929/http://www.newsflash.org/1999/02/hl/hl011154.htm |date=2025-12-19 }} 02-05-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/02/hl/hl011155.htm "Idineklarang patay si Leo Echegaray noong 3:19 PM"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219044936/http://www.newsflash.org/1999/02/hl/hl011155.htm |date=2025-12-19 }} 02-05-1999.<br><br>Lahat ng artikulo ay mula sa Philippine Headline News Online (PHNO); Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>Para sa mga pangyayari bago ang pagbitay:<br />[https://www.irishtimes.com/news/rapist-wins-court-stay-on-death-penalty-1.142758 "Nanalo ang rapist sa pagpapaliban ng korte sa parusang kamatayan"] [[The Irish Times]]. 01-05-1999.<br />[https://web.archive.org/web/20210924014328/http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/99/0122/nat1.html "Ang Dilemma ng Parusa ng Kamatayan"] [[Asiaweek]]. Enero 1999.<br />[https://www.amnesty.org/es/wp-content/uploads/2022/02/asa350061999en.pdf "Pilipinas: Karagdagang impormasyon tungkol sa nalalapit na pagbitay: Leo Echegaray" (PDF)] [[Amnesty International]]. 01-22-1999.<br /><br />Para sa pagbitay kay Echegaray:<br />[https://web.archive.org/web/20150501120440/http://edition.cnn.com/WORLD/asiapcf/9902/05/philippines.execution.02/ "Pilipinas, binitay ang unang bilanggo sa loob ng 23 taon"] [[CNN]]. 02-05-1999. Nakuha noong 04-12-2021.<br />[https://www.irishtimes.com/news/rapist-executed-by-lethal-injection-in-manila-1.149719 "Rapista, pinatay sa pamamagitan ng lethal injection sa Maynila"] The Irish Times. 02-06-1999.<br />[https://apnews.com/article/0df135efd2d0fd224abef5329e150f7d "Pilipinas, Binitay ang Isang Batang Rapist"] [[Associated Press|AP News]]. 02-05-1999.<br />[https://www.wired.com/1999/02/filipino-executed/ "Pilipino, pinatay"] [[Wired (magazine)|Wired]]. 02-05-1999.<br />[https://www.theguardian.com/world/1999/feb/06/philippines "Namatay ang rapist habang ibinalik ng Maynila ang pagbitay"] [[The Guardian]]. 02-06-1999.<br /><br />Para sa mga detalye ng kaso:<br />[https://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/1/36499 "G.R. No. 132601"] [[Korte Suprema ng Pilipinas|E-Library ng Korte Suprema]]. 10-12-1998.<br />[https://dailyguardian.com.ph/a-heinous-crime-the-leo-echegaray-story/ (Opinyon) "Isang Karumal-dumal na krimen: Ang kwento ni Leo Echegaray"] [[Daily Guardian (Iloilo)|Daily Guardian]]. 08-11-2020.<br /><br />Nabanggit din ang pangyayari sa artikulo:<br />[https://newsinfo.inquirer.net/785954/in-the-know-death-penalty "In the know: Death penalty"] [[Inquirer.net]]. 05-17-2016. Nakuha noong 04-12-2021.<br />[https://newsinfo.inquirer.net/1146785/the-death-penalty-debate-comedic-episode-studies-show-risks "The death penalty debate: Comedic episode, studies show risks"] Inquirer.net. 07-26-2019.<br /><br />Mga Video:<br />"Pilipinas: Batang rapist na si Echegaray, binitay" ([http://www.aparchive.com/metadata/PHILIPPINES-CHILD-RAPIST-ECHEGARAY-EXECUTED/f4c22dfd0275dba7716bb01d9dddb174 Bahagi 1], [http://www.aparchive.com/metadata/youtube/9ab0688e322baa947293871085702f26 Bahagi 2], [http://www.aparchive.com/metadata/youtube/3e24fef6a0a2c7e2c4b121d6c0dfe837 Bahagi 3], [http://www.aparchive.com/metadata/youtube/bda87fa08d8f248143f8aa672d56cec6 Bahagi V]) AP Archive.<br />[https://reuters.screenocean.com/record/983300 "Pilipinas: Ang nahatulang rapist na batang si Leo Echegaray ay nakatakdang bitayon sa pamamagitan ng lethal injection, ang unang pagbitay sa Pilipinas sa loob ng 23 taon"] [[Reuters]].<br />[https://reuters.screenocean.com/record/990028 "Pilipinas: Ang nahatulang rapist na batang si Leo Echegaray ay inilibing sa Pilipinas"] Reuters.<br /><br />Maliban kung iba ang nakasaad, lahat ay nakuha noong 03-30-2022.</ref><ref>"#Journeyto30" ni Epi Fabonan III, [[Philstar.com]]: (1999) [https://www.philstar.com/headlines/2016/04/30/157] === Marso === * [[Marso 14]] – Tinanggihan ng mga botante ng munisipalidad ng [[Ilagan]], sa lalawigan ng [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] ang batas sa pagiging lungsod sa ilalim ng Republic Act 8474 na naglalayong gawing isang lungsod na bahagi ang bayan.<nowiki><ref></nowiki>{{Cite web |date=Pebrero 2, 1998 |title=REPUBLIC ACT NO. 8474 - ISANG BATAS NA NAGPAPAGAWA NG MUNISIPALIDAD NG ILAGAN SA ISANG KOMPONENTENG LUNGSOD NG LALAWIGAN NG ISABELA NA KIKILANLANG LUNGSOD NG ILAGAN |url=https://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno8474.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930181241/http://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno8474.html |archive-date=2007-09-30 |access-date=Oktubre 21, 2021 |website=ChanRobles Law Firm}}</ref> ===Abril=== * [[Abril 15]] – Isang pagsabog ng bomba sa [[Isla ng Batan, Albay|Isla ng Batan]], [[Rapu-Rapu, Albay]] ang naiulat na ikinamatay ng hindi bababa sa 13 at ikinasugat ng mahigit 70 iba pa.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/04/hl/hl011279.htm "Binabomba ang sayaw ng pista sa Albay, 13 patay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219040859/http://www.newsflash.org/1999/04/hl/hl011279.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 04-16-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> ===Mayo=== * [[Mayo 26]] – Ipinroklama si [[Miriam Quiambao]] bilang 1st runner-up sa gabi ng patimpalak na [[Miss Universe 1999]] na ginanap sa Chaguaramas Convention Centre, [[Chaguaramas, Trinidad|Chaguaramas]], [[Trinidad and Tobago]]. * [[Mayo 27]] – Ang bagong [[Kasunduan sa Pagbisita sa mga Puwersa]] (KPP) kasama ang [[Estados Unidos]] ay [[Kasunduan sa Pagbisita sa mga Puwersa (Philippines – Estados Unidos)|pinatibay]] ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]], na nagbabalik sa presensya ng militar ng Amerika sa bansa. * [[Mayo 29]] – Ang [[Manhunt International]] World Finals (1999) ay ginanap sa [[Maynila]], [[Pilipinas]]. Humigit-kumulang 43 kalahok ang lumaban sa edisyong ito. ===Hunyo=== * [[Hunyo 22]] – Bigla at maikling pumutok ang [[Bulkang Mayon]] sa [[Albay]], na nagbuga ng abo na umaabot sa taas na 7 hanggang 10 kilometro; naiulat ang mga pag-ulan ng abo sa [[Camalig, Albay|Camalig]]; walang nasawi.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/06/hl/hl011401.htm "Muling sumabog ang 'perpektong kono' ng Mayon"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PHNO. 06-23-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/06/hl/hl011402.htm "Sumabog ang Bulkang Mayon, lumikas ang mga residente"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219041458/http://www.newsflash.org/1999/06/hl/hl011402.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 06-23-1999.<br>Lahat ay nakuha noong 03-16-2022.</ref> ===Agosto=== * [[Agosto 3]] – Hindi bababa sa 58 katao ang namatay at daan-daang bahay ang natabunan ng [[Pagguho ng lupa sa subdibisyon ng Cherry Hills noong 1999|isang napakalaking Pagguho ng lupa sa subdibisyon ng Cherry Hills]] sa [[Antipolo]], Rizal, na dulot ng malalakas na pag-ulan na dala ng [[Bagyong Olga (1999)|Bagyong Olga (Ising)]].<ref>{{cite web|url=http://kidlat.pagasa.dost.gov.ph/ndrb/Cherry%20Hills%20Landslide.html|title=Landslide sa Cherry Hills Subdivision (Agosto 02, 1999)|date=2000|work=[[Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration]]|publisher=Kidlat|access-date=Pebrero 29, 2012|archive-date=Disyembre 11, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081211182838/http://kidlat.pagasa.dost.gov.ph/ndrb/Cherry%20Hills%20Landslide.html|url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.newsflash.org/1999/08/hl/hl011481.htm "Daan-daang bahay sa gilid ng burol ng Antipolo ang gumuho, marami ang namatay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251221022703/http://www.newsflash.org/1999/08/hl/hl011481.htm |date=2025-12-21 }} PHNO. 08-04-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>[https://www.rappler.com/newsbreak/iq/212440-list-deadly-landslides-philippines/ "LIST: Mga nakamamatay na pagguho ng lupa sa Pilipinas"] [[Rappler]]. 09-22-2018. Nakuha noong 03-30-2022. * [[Agosto 11]] – Isang opisyal ng pulisya at apat na iba pa, na pawang sangkot sa pagpatay noong 1996 sa dating hepe ng [[Grupo ng Intelihensiya at Seguridad ng Metrocom|GISM]] at dating Gobernador ng [[Ilocos Norte]] na si Rolando Abadilla, ay hinatulan ng [[Lungsod ng Quezon]] [[Hukuman Pangrehiyon ng Paglilitis]], dalawa pa ang pinawalang-sala. Noong 2008, babawasan ng [[Hukuman ng Apelasyon ng Pilipinas|Hukuman ng Apelasyon]] ang sentensyang kamatayan, na orihinal na ibinigay sa kanila, sa [[reclusión perpetua]]; pagtitibayin ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang hatol noong 2010.<nowiki><ref></nowiki>[http://www.newsflash.org/1999/08/ht/ht000865.htm "Kamatayan para sa mga pumatay sa gobernador ng Ilocos Norte"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PHNO. 08-12-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>[https://newsinfo.inquirer.net/813468/timeline-abadilla-5 "TIMELINE: Abadilla 5"] [[Inquirer.net]]. 09-07-2016.<br />[http://www.humanrights.asia/news/forwarded-news/AHRC-FAT-034-2016/ "Pilipinas: Ang pangmatagalang legal na pamana ni Lenido Lumanog"] [[Asian Human Rights Commission]]. 10-09-2016.<br />Lahat ay nakuha noong 04-04-2022.</ref><ref>[http://www.humanrights.asia/resources/journals-magazines/article2/1001-2/appendix-case-analysis-supreme-courts-rulings-on-vizconde-and-abadilla-cases-are-contradictory/ "Apendise: Pagsusuri ng kaso: Ang mga desisyon ng Korte Suprema sa mga kaso nina Vizconde at Abadilla ay magkasalungat"] [[Asian Human Rights Commission]]. Disyembre 21, 2010. Nakuha noong Oktubre 8, 2021.</ref> * Kalagitnaan ng [[Agosto]] hanggang unang bahagi ng [[Setyembre]] – Animnapu't walong residente ang misteryosong namatay sa [[Clark Freeport Zone|Clark]], [[Pampanga]]. Noong Oktubre, iniulat ng isang task force na ang mga pagkamatay ay sanhi ng tone-toneladang nakalalasong basura na inabandona sa [[Clark Air Base|ang dating US air base]].<ref>[http://www.newsflash.org/1999/09/ht/ht000902.htm "Imbestigasyon sa 68 pagkamatay sa Clark dahil sa nakalalasong basura -- Osmena"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220316193937/http://www.newsflash.org/1999/09/ht/ht000902.htm |date=2022-03-16 }} PHNO. 09-18-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/10/ht/ht000927.htm "Ang bilang ng mga namatay sa nakalalasong basura sa Clark ay umabot na sa 68"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250412204118/http://www.newsflash.org/1999/10/ht/ht000927.htm |date=2025-04-12 }} PHNO. 10-11-1999.<br>Lahat ay nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Agosto 26]] – Isang armadong engkwentro sa pagitan ng mga sundalo ng [[Hukbong Katihan ng Pilipinas]] at ng mga puwersa ng [[Moro Islamic Liberation Front]] (MILF) sa [[Tipo-Tipo, Basilan]] ang ikinamatay ng hindi bababa sa 47 gerilya.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/08/hl/hl011533.htm "47 rebeldeng MILF, 2 sundalo ang patay sa sagupaan sa Basilan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219064641/http://www.newsflash.org/1999/08/hl/hl011533.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 08-28-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> ===Setyembre=== * [[Setyembre 15]] – Isang landslide, na dulot ng malakas na ulan, ang natabunan ang isang van na may sakay na 18 katao sa kahabaan ng [[Kennon Road]] sa [[Tuba, Benguet]], na ikinamatay ng 17 sa kanila.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/09/ht/ht000900.htm "Natabunan ng landlide si Kennon ng van; 17 patay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219050448/http://www.newsflash.org/1999/09/ht/ht000900.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 09-16-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Setyembre 16]] – Pinagbigyan ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang isang petisyon na nagdedeklara sa Republic Act 8528 na labag sa konstitusyon na nag-amyenda sa ilang seksyon ng Republic Act 7720, na binabanggit ang kawalan ng [[plebisito]]. Kaya, ang lungsod na bumubuo sa [[Santiago, Isabela|Santiago]] sa lalawigan ng [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] ay ibinalik sa isang malayang lungsod na bumubuo sa lungsod.<ref>[https://lawphil.net/judjuris/juri1999/oct1999/gr_133064_1999.html "G.R. No. 133064"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220921235146/https://lawphil.net/judjuris/juri1999/oct1999/gr_133064_1999.html |date=2022-09-21 }} Ang Proyektong LawPhil. Setyembre 16, 1999. Nakuha noong Hulyo 30, 2022.</ref>{{efn|Naganap ang pangyayari noong Setyembre 16 batay sa mga talaan ng korte. May isa pang sanggunian na nagsasaad ng petsa na kasing huli ng Disyembre 29; gayunpaman, ang impormasyong ito ay sumasalungat sa nauna.<ref>[https://provinceofisabela.ph/images/2018/History_of_Isabela/1-History%20of%20Isabela.pdf "Makasaysayang pag-unlad ng Lalawigan ng Isabela"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260305145541/https://provinceofisabela.ph/images/2018/History_of_Isabela/1-History%20of%20Isabela.pdf |date=2026-03-05 }} (PDF) Lalawigan ng Isabela. Nakuha noong Hulyo 27, 2022.</ref>}} ===Oktubre=== * [[Oktubre 23]] – Isang plebisito ang ginanap para likhain ang lungsod ng [[Novaliches]] ngunit ang panukala ay tinanggihan ng mga botante.<ref>{{Cite news|last=Samonte|first=Severino|date=Setyembre 12, 2020|title=Pagtaas ng bilang ng mga lungsod sa PH mula 60 noong 1987 patungong 146 noong 2020 traced|work=Philippine News Agency|url=https://www.pna.gov.ph/articles/1115219|access-date=Oktubre 22, 2021}}</ref> * [[Oktubre 31]] – Isang overloaded na jeepney ang bumagsak sa bangin sa [[Itogon, Benguet]], na ikinamatay ng 21 pasahero sa 34 na sakay nito.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/11/hl/hl011691.htm "Nahulog sa bangin ang isang dyipni na may sobrang karga, 21 ang patay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220316192938/http://www.newsflash.org/1999/11/hl/hl011691.htm |date=2022-03-16 }} PHNO. 11-02-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> ===Nobyembre=== * [[Nobyembre 4]] – Isang bus ang nahulog sa bangin sa [[Atok, Benguet]], na ikinamatay ng hindi bababa sa 19 na katao.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/11/ht/ht000954.htm "Isa na namang bangin sa trahedya ng bus sa Benguet ang ikinamatay ng 19"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250223162408/http://www.newsflash.org/1999/11/ht/ht000954.htm |date=2025-02-23 }} PHNO. 11-05-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Nobyembre 18]] – Hindi bababa sa 32 ang namatay sa magkakahiwalay na sagupaan sa pagitan ng mga rebeldeng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] at mga tropa ng gobyerno sa mga probinsya ng [[Lanao del Sur]] at [[Maguindanao]], isang araw matapos ang kanilang deklarasyon ng tigil-putukan.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/11/ht/ht000968.htm "Mga paglabag sa tigil-putukan: 32 ang namatay sa mga sagupaan sa Mindanao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219045703/http://www.newsflash.org/1999/11/ht/ht000968.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 11-19-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Nobyembre 27]]–[[Nobyembre 28|28]] – Ang pulong ng [[ASEAN Summit|Impormal na Summit ng ASEAN]] ay ginanap sa [[Maynila]].<ref>[http://www.newsflash.org/1999/11/hl/hl011733.htm "1999 ASEAN Summit sa Maynila ngayong linggo"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PHNO. 11-23-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>{{cite web |title=3rd Informal Summit, Maynila, 27-28 Nobyembre 1999 |url=https://asean.org/speechandstatement/3rd-informal-summit-manila-27-28-november-1999/ |website=asean.org |publisher=ASEAN Secretariat |access-date=18 Marso 2022}}</ref> ===Disyembre=== * [[Disyembre 7]] – [[Paglipad 100 ng Espiritung Asyano]] ay bumagsak sa gilid ng bundok sa pagitan ng mga munisipalidad ng [[Kasibu, Nueva Vizcaya|Kasibu]], [[Nueva Vizcaya]] at [[Cabarroguis, Quirino|Cabarroguis]], [[Quirino]], namatay. * [[Disyembre 10]]–[[Disyembre 11|11]] – Isang malaking pagkawala ng kuryente ang tumama sa buong [[Luzon]] magdamag, sanhi ng pagsalakay ng tinatayang 50 tonelada ng higanteng [[dikya]] sa [[Istasyon ng Kuryente ng Sual|isang planta ng pagbuo]] sa [[Sual, Pangasinan]].<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/560070.stm "Jellyfish blamed for Philippines blackout"] [[BBC News]]. 12-11-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/12/ht/ht000992.htm "Damihang dikya sa Pangasinan ang nagdulot ng blackout sa Luzon"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250822235649/http://www.newsflash.org/1999/12/ht/ht000992.htm |date=2025-08-22 }} PHNO. 12-12-1999.<br>[https://web.archive.org/web/20110129155557/http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/magazine/99/1224/biz.philippines.gas.html "Mula sa Karagatan: Umaasa ang Maynila na mabawasan ang mga singil sa kuryente sa pamamagitan ng deregulasyon - at gas sa laot"] [[Asiaweek]] isyu ng 12-24-1999.<br>[https://www.wsws.org/en/articles/2000/01/phil-j07.html "Limampung trak na puno ng dikya ang nagpapakita ng isang magulo at magulo na kapaligirang pampulitika sa Pilipinas"] [[World Socialist Web Site]]. 01-07-2000.<br><br>Nabanggit din ang pangyayari sa mga artikulo:<br>[http://www.greenspun.com/bboard/q-and-a-fetch-msg.tcl?msg_id=003xic "Pagkawala ng kuryente sa Luzon, Metro Manila Dahil sa pagkaputol ng mga linya ng NPC"] Greenspun.com. 10-21-2000.<br>[https://www.philstar.com/headlines/2000/10/22/88555/napocor-full-power-restored/ "Napocor: Naibalik na ang buong kuryente"] PHNO. 10-22-2000.<br>[https://www.philstar.com/headlines/2001/11/06/139134/no-sabotage-what-caused-blackout/ "Walang sabotahe, pero ano ang sanhi ng blackout?"] [[Philstar.com]]. 11-06-2001.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-17-2022.</ref> * [[Disyembre 12]] – Isang [[lindol sa Luzon noong 1999|magnitude 6.8 na lindol]] ang tumama sa ilang bahagi ng [[Luzon]], kung saan ang episentro ay malapit sa [[Lingayen, Pangasinan]]; naiulat na ikinamatay ng 6 na katao.<ref>[https://reliefweb.int/report/philippines/philippines-earthquake-ocha-situation-report-no-2 "Philippines - Lindol OCHA Sitwation Report No. 2"] [[ReliefWeb]]. 12-13-1999. Nakuha noong 03-17-2022.</ref> * [[Disyembre 15]] – Ang Metro Rail Transit Line 3 (MRT 3) ay binuksan sa publiko na may mga operasyon na tumatakbo sa 16.9-kilometrong ruta mula North Avenue sa [[Lungsod ng Quezon]] hanggang Taft Avenue sa [[Lungsod ng Pasay]]. * [[Disyembre 18]]: ** Ang [[Malolos]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Bulacan]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng Batas Republika 8754. ** Ang [[Tuguegarao, Cagayan|Tuguegarao]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Cagayan]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng Batas Republika 8755.<ref>{{Cite web|title=Profile ng Lungsod|url=https://tuguegaraocity.gov.ph/city-profile/153|url-status=live|access-date=Pebrero 16, 2022|website=Pamahalaan ng Lungsod ng Tuguegarao|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215180628/https://tuguegaraocity.gov.ph/city-profile/153 |archive-date=2022-02-15 }}</ref><ref>"Mga Milestone ng Linggong Ito" [[Inquirer.net]].<br>([https://newsinfo.inquirer.net/854473/this-weeks-festivals-4 Mula 12-18-2016 hanggang 12-24-2016]) Nakuha noong Enero 31, 2018.<br>([https://newsinfo.inquirer.net/1063596/this-weeks-milestones-dec-16-22-2018 Mula 12-16-2018 hanggang 12-22-2018]) Nakuha noong Enero 15, 2019.</ref> == Kapanganakan == * [[Enero 7]] – Johannes Rissler, aktor at modelo * [[Enero 8]] – [[Kelvin Miranda]], aktor * [[Enero 12]] – Niel Murillo, miyembro [[BoybandPH]] * [[Enero 25]] – [[Ysabel Ortega]], aktres * [[Pebrero 1]] – [[Carlo San Juan]], aktor at modelo * [[Marso 2]] – Zach Guerrero, modelo * [[Marso 20]] – Eya Laure, volleyball player * [[Marso 21]] – [[Buboy Villar]], aktor * [[Abril 1]] – [[Jairus Aquino]], aktor * [[Abril 3]] – [[Emman Nimedez]], vlogger at online sensation (namatay noong [[2020 sa Pilipinas|2020]]) * [[Abril 5]] – [[Sharlene San Pedro]], aktres * [[Abril 20]] – Celine Domingo, manlalaro ng balibol * [[Abril 21]] – [[Loisa Andalio]], aktres at mananayaw * [[Mayo 1]] ** [[Kisses Delavin]], aktres at modelo ** [[Elyson de Dios]] – aktor * [[Mayo 14]] – [[Francis Magundayao]], aktor * [[Mayo 17]] – Radson Flores, aktor * [[Agosto 23]] – [[Herlene Budol]], aktres at modelo * [[Setyembre 18]] – Jeremy Glinoga, aktor at mang-aawit * [[Oktubre 5]] – [[Pauline Mendoza]], aktres at mang-aawit * [[Oktubre 8]] – Sophia Senoron, aktres at mang-aawit * [[Oktubre 13]] – Yong Muhajil, aktor * [[Oktubre 14]] – Chelsea Manalo, beauty queen * [[Oktubre 18]] – Abed Green, aktor * [[Oktubre 23]] – Joseph Andre Garcia, actor * [[Nobyembre 8]] – Jennifer Nierva, volleyball player * [[Nobyembre 9]] – [[Kim De Leon]], aktor * [[Nobyembre 20]] – Kimson Tan, aktor * [[Nobyembre 25]] – [[Heaven Peralejo]], actress * [[Disyembre 5]] – Julia Buencamino, aktres (d. [[2015]]) * [[Disyembre 16]] – Anicka Castañeda, manlalaro ng putbol * [[Disyembre 20]] – [[Migo Adecer]], aktor at mang-aawit == Kamatayan == * [[Mayo 20]] – [[Carlos Quirino]], historyador (ipinanganak 1910) * [[Hunyo 29]] – Eugenio Lopez Jr., negosyante (ipinanganak 1928) * [[Hulyo 11]] – [[Marcelo Fernan]], abogado at pulitiko (ipinanganak 1926) * [[Hulyo 25]] – [[Raul Manglapus]], pulitiko (ipinanganak 1918) * [[Setyembre 15]] – Renato Constantino, historyador (ipinanganak 1919) * [[Nobyembre 28]] – [[N.V.M. Gonzalez]], manunulat (ipinanganak 1915) * [[Disyembre 24]] – Antonio Raquiza, pulitiko at abogado (ipinanganak 1908) ==Mga sanggunian== {{Taon sa Pilipinas}}{{Stub|Taon}} [[Kategorya:1999]] 7v7g1ddioxt33w25seetkmaegef6iaf 2220608 2220607 2026-08-16T08:54:49Z ~2026-43982-52 165113 /* Agosto */ 2220608 wikitext text/x-wiki Ang '''1999 sa Pilipinas''' ay ang mga detalye ng mga pangyayari sa tala na nangyari sa Pilipinas noong taong 1999. == Mga Nanunungkulan == * '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]]) * '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ([[Lakas-CMD|Lakas]]) * [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Marcelo Fernan]] (hanggang Hunyo 28); [[Blas Ople]] (mula Hunyo 29) * '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Manny Villar]] * '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Hilario Davide Jr.]] * '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-11 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-11 na Kongreso]] ==Palakasan== * [[Enero 21]] – Nakuha ni Dr. J Ana Water Dispenser ang korona ng 1999 Ika-2 Yakult PBL Centennial Cup, at naging unang titulo na nanalo sa torneo, tinalo ang Tanduay Gold Rhum Masters, tatlong laro laban sa dalawa. * [[Hunyo 6]] – Nakuha ng [[Formula Shell Zoom Masters]] ang korona ng [[1999 PBA Kopa ng Lahat-Pilipino]], at naging ika-10 koponan na nanalo sa pinakaprestihiyosong torneo ng liga, tinalo ang [[Tanduay Rhum Masters]], apat na laro laban sa dalawa, para sa kanilang ikaapat na kampeonato at inulit bilang magkasunod na kampeon. * [[Hulyo 1]] – Kinoronahan ang Welcoat House Paints bilang kampeon ng 1999 Yakult-PBL Challenge Cup matapos makuha ang 80-74 na tagumpay laban sa Inuming pang-enerhiya ng Red Bull sa Game 4 para sa titulo sa [[Koliseo ng Makati]] * [[Agosto 7]]–[[Agosto 15|15]] – Ang mga kalahok sa ika-20 [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] ng [[Pilipinas]] ay ginanap sa [[Bandar Seri Begawan]], [[Brunei Darussalam]]. Pumangalawa ito sa ranggo, na may kabuuang medalya na 87.<ref>[http://www.olympic.ph/pdf/SEAGamesMedallists.pdf Mga Resulta ng 1999 Southeast Asian Games] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226022737/http://www.olympic.ph/pdf/SEAGamesMedallists.pdf |date=2012-02-26 }}</ref> * [[Setyembre 15]] – Napanalunan ng [[San Miguel Beermen]] ang kanilang ika-12 sunod-sunod na titulo sa PBA at tinalo ang [[Formula Shell Zoom Masters]]. Nanalo ang Beermen ng dalawang sunod-sunod na panalo sa titulo at napanalunan ang kanilang unang kampeonato sa loob ng limang taon. * [[Oktubre 7]] - Nakuha ng [[Mga Berdeng Mamamana ng Pamantasang De La Salle]] ang kanilang unang magkasunod na kampeonato laban sa [[UST Growling Tigers]] sa ika-62 season ng [[UAAP]]. * [[Oktubre 31]]–[[Nobyembre 6]] – Ang Lungsod ng Cebu ang nag-host ng [[1999 IPSC Handgun World Shoot]] XII. * [[Nobyembre 7]]–[[Nobyembre 21|21]] – Ang Iloilo at Bacolod ang nag-host ng [[1999 AFC Women's Championship]] ay ginanap mula Nobyembre 7 hanggang 21, 1999 sa Pilipinas. * [[Disyembre 8]] – Dinaig ng [[Manila Metrostars]] ang [[Cebu Gems]], 101–83 sa Game Six, sa harap ng mga manonood sa Mail & More Sports Complex sa San Andres at kinoronahan ang kanilang sarili bilang 1999 MBA national champions. * [[Disyembre 12]] – Nakuha ng [[San Miguel Beermen]] ang kanilang pangalawang sunod na titulo ngayong season sa pamamagitan ng 4–2 na tagumpay sa serye laban sa [[Alaska Milkmen]]. Napanalunan ng Beermen ang kanilang ika-13 korona sa PBA at ngayon ay ang pinakamatagumpay na ballclub, kapantay ng sikat na Crispa Redmanizers sa pinakamaraming titulo. == Kaganapan == ===Enero=== * [[Enero]] – Umabot sa pinakamababang antas ang diplomatikong ugnayang pang-diplomatiko sa pagitan ng [[Palau]] at ng [[Pilipinas]] kung saan nagbabanta si Pangulong [[Kuniwo Nakamura]] ng Palau na puputulin ang [[ugnayang Palau–Pilipinas|ugnayang diplomatiko]] sa pagitan ng kanyang bansa at ng Pilipinas dahil sa paulit-ulit na pagtawid ng mga mangingisdang Pilipino sa EEZ ng Palau.<ref>[https://www.oneocean.org/overseas/feb99/coastal_alert.html SA IBABAW NG DAGAT - Ang Online Magazine para sa Sustainable Seas]. Oneocean.org. Kinuha noong 2013-09-01.</ref><ref>{{cite book|title=Palau Country Review|year=2013|publisher=CountryWatch Incorporated|page=48|url=http://connection.ebscohost.com/c/articles/87832541}}</ref> * [[Enero 6]] – Isang higanteng alon ang humampas sa pantalan ng [[Sitangkai, Tawi-Tawi]], na nagdulot ng pinsala sa mga ari-arian at naiulat na pagkamatay ng 18 katao.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/01/ht/ht000642.htm "Higanteng alon, 18 ang namatay sa Tawi-Tawi"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PHNO. 01-10-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Enero 19]] – Sa isang prusisyon ng fluvial sa [[Lumban, Laguna]], isang karosa ang tumama sa kable ng kuryente na kalaunan ay nahulog, na naging sanhi ng pagkakuryente o pagkalunod ng mga deboto na nakasakay habang tumatalon sila sa ilog; 13 ang kumpirmadong patay, ang iba ay naiulat na nawawala.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011120.htm "Trahedya sa Laguna: 13 patay sa aksidente sa prusisyon ng fluvial"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250125033543/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011120.htm |date=2025-01-25 }} PHNO. 01-20-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>[http://www.aparchive.com/metadata/youtube/69433485746825f4ff24d127bec02cce "Philippines: 13 katao ang namatay sa aksidente sa bangka"] [[Associated Press|AP Archive]]. 01-19-1999. Nakuha noong 03-30-2022.</ref> * [[Enero 20]] – Isang pampasaherong bus ang nahulog sa bangin matapos lumagpas sa isang matalim na kurba sa [[Naguilian Road]] sa [[Sablan, Benguet]], na ikinamatay ng 22 katao.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011126.htm "Baguio minibus fall into bangin, 22 killed"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250223154953/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011126.htm |date=2025-02-23 }} PHNO. 01-22-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>[https://apnews.com/article/db13b78de32fdaa6c2c42685d694edcc "Philippines Bus Accident Kills 22"] [[Associated Press|AP News]]. 01-21-1999.<br />[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/259708.stm "Bumagsak ang bus sa Pilipinas, 22 ang namatay"] [[BBC News]]. 01-21-1999.<br />[https://www.sunstar.com.ph/article/210837/evangelista-p-noy-orders-probe-of-sablan-killer-bus-mishap "Evangelista: Iniutos ni P-Noy ang imbestigasyon sa aksidente sa bus na kinasangkutan ng Sablan"] [[SunStar]]. 08-21-2010.<br /><br />Para sa mga timeline ng mga kaugnay na aksidente:<br />[https://www.philstar.com/opinyon/2010/08/21/604273/kakila-kilabot-na-bus-accident/ (Opinyon) "Kakila-kilabot na aksidente sa bus"] (sa Tagalog) [[Philstar.com]]. 08-21-2010.<br />[https://opinion.inquirer.net/16377/life-and-death/ (Opinyon) "Buhay at kamatayan"] [[Inquirer.net]]. 11-01-2011. (Tandaan na ang artikulong ito ay nagkamali sa pag-ulat na ang aksidente sa Benguet ay naganap noong "Hunyo 20, 1999".) <br /><br />Lahat ay nakuha noong 03-17-2022.</ref> ===Pebrero=== * [[Pebrero 5]] – Ang bilanggo ng panggagahasa na si [[Leo Echegaray]] ay binitay sa pamamagitan ng [[nakamamatay na iniksyon]] sa [[Bagong Bilangguan ng Bilibid]] sa [[Muntinlupa]]; naging [[Parusang Kapital sa Pilipinas|ang unang Pilipinong pinatawan ng sentensya]] simula noong huling pampublikong pagbitay sa bansa noong 1976 at ang pagbabalik ng [[parusang kamatayan]] noong 1993; siya rin ang unang pagbitay gamit ang pamamaraang iyon. Bago ito, noong Enero 19, inalis ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang Temporary Restraining Order na inisyu noong Enero 4, ang araw ng kanyang inaasahang pagbitay, habang isinusumite sa kanila ng mga kinatawan ang kanilang resolusyon, na naipasa rin nang araw ding iyon, na pumapabor sa Batas sa Parusa ng Kamatayan (Batas Republika 7659).<ref name="xLE">Para sa mga pangyayari bago ang pagbitay:<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl001184.htm "Huling pag-asa ni Echegaray: Espesyal na sesyon ng Korte Suprema bukas"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 01-03-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl001185.htm "Pinigilan ng Korte Suprema ang pagbitay kay Echegaray"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 01-04-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011115.htm "Pabor ang mayorya ng Kongreso sa parusang kamatayan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219042006/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011115.htm |date=2025-12-19 }} 01-19-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011117.htm "Parusang kamatayan: Nagdesisyon ang Korte Suprema ngayon"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219041515/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011117.htm |date=2025-12-19 }} 01-19-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011118.htm "Binawi ng Korte Suprema ang TRO ni Echegaray"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219041457/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011118.htm |date=2025-12-19 }} 01-19-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011119.htm "Patayin na si Echegaray ngayon -- Erap"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219045549/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011119.htm |date=2025-12-19 }} 01-20-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011129.htm "Pagbitay kay Echegaray: 3 PM, Pebrero 5"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219214606/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011129.htm |date=2025-12-19 }} 01-23-1999.<br><br>Para sa pagbitay kay Echegaray:<br>[http://www.newsflash.org/1999/02/hl/hl011154.htm "Naputol ang hotline ng palasyo-death chamber"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219044929/http://www.newsflash.org/1999/02/hl/hl011154.htm |date=2025-12-19 }} 02-05-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/02/hl/hl011155.htm "Idineklarang patay si Leo Echegaray noong 3:19 PM"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219044936/http://www.newsflash.org/1999/02/hl/hl011155.htm |date=2025-12-19 }} 02-05-1999.<br><br>Lahat ng artikulo ay mula sa Philippine Headline News Online (PHNO); Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>Para sa mga pangyayari bago ang pagbitay:<br />[https://www.irishtimes.com/news/rapist-wins-court-stay-on-death-penalty-1.142758 "Nanalo ang rapist sa pagpapaliban ng korte sa parusang kamatayan"] [[The Irish Times]]. 01-05-1999.<br />[https://web.archive.org/web/20210924014328/http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/99/0122/nat1.html "Ang Dilemma ng Parusa ng Kamatayan"] [[Asiaweek]]. Enero 1999.<br />[https://www.amnesty.org/es/wp-content/uploads/2022/02/asa350061999en.pdf "Pilipinas: Karagdagang impormasyon tungkol sa nalalapit na pagbitay: Leo Echegaray" (PDF)] [[Amnesty International]]. 01-22-1999.<br /><br />Para sa pagbitay kay Echegaray:<br />[https://web.archive.org/web/20150501120440/http://edition.cnn.com/WORLD/asiapcf/9902/05/philippines.execution.02/ "Pilipinas, binitay ang unang bilanggo sa loob ng 23 taon"] [[CNN]]. 02-05-1999. Nakuha noong 04-12-2021.<br />[https://www.irishtimes.com/news/rapist-executed-by-lethal-injection-in-manila-1.149719 "Rapista, pinatay sa pamamagitan ng lethal injection sa Maynila"] The Irish Times. 02-06-1999.<br />[https://apnews.com/article/0df135efd2d0fd224abef5329e150f7d "Pilipinas, Binitay ang Isang Batang Rapist"] [[Associated Press|AP News]]. 02-05-1999.<br />[https://www.wired.com/1999/02/filipino-executed/ "Pilipino, pinatay"] [[Wired (magazine)|Wired]]. 02-05-1999.<br />[https://www.theguardian.com/world/1999/feb/06/philippines "Namatay ang rapist habang ibinalik ng Maynila ang pagbitay"] [[The Guardian]]. 02-06-1999.<br /><br />Para sa mga detalye ng kaso:<br />[https://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/1/36499 "G.R. No. 132601"] [[Korte Suprema ng Pilipinas|E-Library ng Korte Suprema]]. 10-12-1998.<br />[https://dailyguardian.com.ph/a-heinous-crime-the-leo-echegaray-story/ (Opinyon) "Isang Karumal-dumal na krimen: Ang kwento ni Leo Echegaray"] [[Daily Guardian (Iloilo)|Daily Guardian]]. 08-11-2020.<br /><br />Nabanggit din ang pangyayari sa artikulo:<br />[https://newsinfo.inquirer.net/785954/in-the-know-death-penalty "In the know: Death penalty"] [[Inquirer.net]]. 05-17-2016. Nakuha noong 04-12-2021.<br />[https://newsinfo.inquirer.net/1146785/the-death-penalty-debate-comedic-episode-studies-show-risks "The death penalty debate: Comedic episode, studies show risks"] Inquirer.net. 07-26-2019.<br /><br />Mga Video:<br />"Pilipinas: Batang rapist na si Echegaray, binitay" ([http://www.aparchive.com/metadata/PHILIPPINES-CHILD-RAPIST-ECHEGARAY-EXECUTED/f4c22dfd0275dba7716bb01d9dddb174 Bahagi 1], [http://www.aparchive.com/metadata/youtube/9ab0688e322baa947293871085702f26 Bahagi 2], [http://www.aparchive.com/metadata/youtube/3e24fef6a0a2c7e2c4b121d6c0dfe837 Bahagi 3], [http://www.aparchive.com/metadata/youtube/bda87fa08d8f248143f8aa672d56cec6 Bahagi V]) AP Archive.<br />[https://reuters.screenocean.com/record/983300 "Pilipinas: Ang nahatulang rapist na batang si Leo Echegaray ay nakatakdang bitayon sa pamamagitan ng lethal injection, ang unang pagbitay sa Pilipinas sa loob ng 23 taon"] [[Reuters]].<br />[https://reuters.screenocean.com/record/990028 "Pilipinas: Ang nahatulang rapist na batang si Leo Echegaray ay inilibing sa Pilipinas"] Reuters.<br /><br />Maliban kung iba ang nakasaad, lahat ay nakuha noong 03-30-2022.</ref><ref>"#Journeyto30" ni Epi Fabonan III, [[Philstar.com]]: (1999) [https://www.philstar.com/headlines/2016/04/30/157] === Marso === * [[Marso 14]] – Tinanggihan ng mga botante ng munisipalidad ng [[Ilagan]], sa lalawigan ng [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] ang batas sa pagiging lungsod sa ilalim ng Republic Act 8474 na naglalayong gawing isang lungsod na bahagi ang bayan.<nowiki><ref></nowiki>{{Cite web |date=Pebrero 2, 1998 |title=REPUBLIC ACT NO. 8474 - ISANG BATAS NA NAGPAPAGAWA NG MUNISIPALIDAD NG ILAGAN SA ISANG KOMPONENTENG LUNGSOD NG LALAWIGAN NG ISABELA NA KIKILANLANG LUNGSOD NG ILAGAN |url=https://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno8474.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930181241/http://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno8474.html |archive-date=2007-09-30 |access-date=Oktubre 21, 2021 |website=ChanRobles Law Firm}}</ref> ===Abril=== * [[Abril 15]] – Isang pagsabog ng bomba sa [[Isla ng Batan, Albay|Isla ng Batan]], [[Rapu-Rapu, Albay]] ang naiulat na ikinamatay ng hindi bababa sa 13 at ikinasugat ng mahigit 70 iba pa.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/04/hl/hl011279.htm "Binabomba ang sayaw ng pista sa Albay, 13 patay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219040859/http://www.newsflash.org/1999/04/hl/hl011279.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 04-16-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> ===Mayo=== * [[Mayo 26]] – Ipinroklama si [[Miriam Quiambao]] bilang 1st runner-up sa gabi ng patimpalak na [[Miss Universe 1999]] na ginanap sa Chaguaramas Convention Centre, [[Chaguaramas, Trinidad|Chaguaramas]], [[Trinidad and Tobago]]. * [[Mayo 27]] – Ang bagong [[Kasunduan sa Pagbisita sa mga Puwersa]] (KPP) kasama ang [[Estados Unidos]] ay [[Kasunduan sa Pagbisita sa mga Puwersa (Philippines – Estados Unidos)|pinatibay]] ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]], na nagbabalik sa presensya ng militar ng Amerika sa bansa. * [[Mayo 29]] – Ang [[Manhunt International]] World Finals (1999) ay ginanap sa [[Maynila]], [[Pilipinas]]. Humigit-kumulang 43 kalahok ang lumaban sa edisyong ito. ===Hunyo=== * [[Hunyo 22]] – Bigla at maikling pumutok ang [[Bulkang Mayon]] sa [[Albay]], na nagbuga ng abo na umaabot sa taas na 7 hanggang 10 kilometro; naiulat ang mga pag-ulan ng abo sa [[Camalig, Albay|Camalig]]; walang nasawi.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/06/hl/hl011401.htm "Muling sumabog ang 'perpektong kono' ng Mayon"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PHNO. 06-23-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/06/hl/hl011402.htm "Sumabog ang Bulkang Mayon, lumikas ang mga residente"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219041458/http://www.newsflash.org/1999/06/hl/hl011402.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 06-23-1999.<br>Lahat ay nakuha noong 03-16-2022.</ref> ===Agosto=== * [[Agosto 3]] – Hindi bababa sa 58 katao ang namatay at daan-daang bahay ang natabunan ng [[Pagguho ng lupa sa subdibisyon ng Cherry Hills|isang napakalaking Pagguho ng lupa sa subdibisyon ng Cherry Hills]] sa [[Antipolo]], Rizal, na dulot ng malalakas na pag-ulan na dala ng [[Bagyong Olga (1999)|Bagyong Olga (Ising)]].<ref>{{cite web|url=http://kidlat.pagasa.dost.gov.ph/ndrb/Cherry%20Hills%20Landslide.html|title=Landslide sa Cherry Hills Subdivision (Agosto 02, 1999)|date=2000|work=[[Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration]]|publisher=Kidlat|access-date=Pebrero 29, 2012|archive-date=Disyembre 11, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081211182838/http://kidlat.pagasa.dost.gov.ph/ndrb/Cherry%20Hills%20Landslide.html|url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.newsflash.org/1999/08/hl/hl011481.htm "Daan-daang bahay sa gilid ng burol ng Antipolo ang gumuho, marami ang namatay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251221022703/http://www.newsflash.org/1999/08/hl/hl011481.htm |date=2025-12-21 }} PHNO. 08-04-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>[https://www.rappler.com/newsbreak/iq/212440-list-deadly-landslides-philippines/ "LIST: Mga nakamamatay na pagguho ng lupa sa Pilipinas"] [[Rappler]]. 09-22-2018. Nakuha noong 03-30-2022. * [[Agosto 11]] – Isang opisyal ng pulisya at apat na iba pa, na pawang sangkot sa pagpatay noong 1996 sa dating hepe ng [[Grupo ng Intelihensiya at Seguridad ng Metrocom|GISM]] at dating Gobernador ng [[Ilocos Norte]] na si Rolando Abadilla, ay hinatulan ng [[Lungsod ng Quezon]] [[Hukuman Pangrehiyon ng Paglilitis]], dalawa pa ang pinawalang-sala. Noong 2008, babawasan ng [[Hukuman ng Apelasyon ng Pilipinas|Hukuman ng Apelasyon]] ang sentensyang kamatayan, na orihinal na ibinigay sa kanila, sa [[reclusión perpetua]]; pagtitibayin ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang hatol noong 2010.<nowiki><ref></nowiki>[http://www.newsflash.org/1999/08/ht/ht000865.htm "Kamatayan para sa mga pumatay sa gobernador ng Ilocos Norte"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PHNO. 08-12-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>[https://newsinfo.inquirer.net/813468/timeline-abadilla-5 "TIMELINE: Abadilla 5"] [[Inquirer.net]]. 09-07-2016.<br />[http://www.humanrights.asia/news/forwarded-news/AHRC-FAT-034-2016/ "Pilipinas: Ang pangmatagalang legal na pamana ni Lenido Lumanog"] [[Asian Human Rights Commission]]. 10-09-2016.<br />Lahat ay nakuha noong 04-04-2022.</ref><ref>[http://www.humanrights.asia/resources/journals-magazines/article2/1001-2/appendix-case-analysis-supreme-courts-rulings-on-vizconde-and-abadilla-cases-are-contradictory/ "Apendise: Pagsusuri ng kaso: Ang mga desisyon ng Korte Suprema sa mga kaso nina Vizconde at Abadilla ay magkasalungat"] [[Asian Human Rights Commission]]. Disyembre 21, 2010. Nakuha noong Oktubre 8, 2021.</ref> * Kalagitnaan ng [[Agosto]] hanggang unang bahagi ng [[Setyembre]] – Animnapu't walong residente ang misteryosong namatay sa [[Clark Freeport Zone|Clark]], [[Pampanga]]. Noong Oktubre, iniulat ng isang task force na ang mga pagkamatay ay sanhi ng tone-toneladang nakalalasong basura na inabandona sa [[Clark Air Base|ang dating US air base]].<ref>[http://www.newsflash.org/1999/09/ht/ht000902.htm "Imbestigasyon sa 68 pagkamatay sa Clark dahil sa nakalalasong basura -- Osmena"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220316193937/http://www.newsflash.org/1999/09/ht/ht000902.htm |date=2022-03-16 }} PHNO. 09-18-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/10/ht/ht000927.htm "Ang bilang ng mga namatay sa nakalalasong basura sa Clark ay umabot na sa 68"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250412204118/http://www.newsflash.org/1999/10/ht/ht000927.htm |date=2025-04-12 }} PHNO. 10-11-1999.<br>Lahat ay nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Agosto 26]] – Isang armadong engkwentro sa pagitan ng mga sundalo ng [[Hukbong Katihan ng Pilipinas]] at ng mga puwersa ng [[Moro Islamic Liberation Front]] (MILF) sa [[Tipo-Tipo, Basilan]] ang ikinamatay ng hindi bababa sa 47 gerilya.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/08/hl/hl011533.htm "47 rebeldeng MILF, 2 sundalo ang patay sa sagupaan sa Basilan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219064641/http://www.newsflash.org/1999/08/hl/hl011533.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 08-28-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> ===Setyembre=== * [[Setyembre 15]] – Isang landslide, na dulot ng malakas na ulan, ang natabunan ang isang van na may sakay na 18 katao sa kahabaan ng [[Kennon Road]] sa [[Tuba, Benguet]], na ikinamatay ng 17 sa kanila.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/09/ht/ht000900.htm "Natabunan ng landlide si Kennon ng van; 17 patay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219050448/http://www.newsflash.org/1999/09/ht/ht000900.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 09-16-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Setyembre 16]] – Pinagbigyan ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang isang petisyon na nagdedeklara sa Republic Act 8528 na labag sa konstitusyon na nag-amyenda sa ilang seksyon ng Republic Act 7720, na binabanggit ang kawalan ng [[plebisito]]. Kaya, ang lungsod na bumubuo sa [[Santiago, Isabela|Santiago]] sa lalawigan ng [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] ay ibinalik sa isang malayang lungsod na bumubuo sa lungsod.<ref>[https://lawphil.net/judjuris/juri1999/oct1999/gr_133064_1999.html "G.R. No. 133064"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220921235146/https://lawphil.net/judjuris/juri1999/oct1999/gr_133064_1999.html |date=2022-09-21 }} Ang Proyektong LawPhil. Setyembre 16, 1999. Nakuha noong Hulyo 30, 2022.</ref>{{efn|Naganap ang pangyayari noong Setyembre 16 batay sa mga talaan ng korte. May isa pang sanggunian na nagsasaad ng petsa na kasing huli ng Disyembre 29; gayunpaman, ang impormasyong ito ay sumasalungat sa nauna.<ref>[https://provinceofisabela.ph/images/2018/History_of_Isabela/1-History%20of%20Isabela.pdf "Makasaysayang pag-unlad ng Lalawigan ng Isabela"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260305145541/https://provinceofisabela.ph/images/2018/History_of_Isabela/1-History%20of%20Isabela.pdf |date=2026-03-05 }} (PDF) Lalawigan ng Isabela. Nakuha noong Hulyo 27, 2022.</ref>}} ===Oktubre=== * [[Oktubre 23]] – Isang plebisito ang ginanap para likhain ang lungsod ng [[Novaliches]] ngunit ang panukala ay tinanggihan ng mga botante.<ref>{{Cite news|last=Samonte|first=Severino|date=Setyembre 12, 2020|title=Pagtaas ng bilang ng mga lungsod sa PH mula 60 noong 1987 patungong 146 noong 2020 traced|work=Philippine News Agency|url=https://www.pna.gov.ph/articles/1115219|access-date=Oktubre 22, 2021}}</ref> * [[Oktubre 31]] – Isang overloaded na jeepney ang bumagsak sa bangin sa [[Itogon, Benguet]], na ikinamatay ng 21 pasahero sa 34 na sakay nito.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/11/hl/hl011691.htm "Nahulog sa bangin ang isang dyipni na may sobrang karga, 21 ang patay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220316192938/http://www.newsflash.org/1999/11/hl/hl011691.htm |date=2022-03-16 }} PHNO. 11-02-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> ===Nobyembre=== * [[Nobyembre 4]] – Isang bus ang nahulog sa bangin sa [[Atok, Benguet]], na ikinamatay ng hindi bababa sa 19 na katao.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/11/ht/ht000954.htm "Isa na namang bangin sa trahedya ng bus sa Benguet ang ikinamatay ng 19"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250223162408/http://www.newsflash.org/1999/11/ht/ht000954.htm |date=2025-02-23 }} PHNO. 11-05-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Nobyembre 18]] – Hindi bababa sa 32 ang namatay sa magkakahiwalay na sagupaan sa pagitan ng mga rebeldeng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] at mga tropa ng gobyerno sa mga probinsya ng [[Lanao del Sur]] at [[Maguindanao]], isang araw matapos ang kanilang deklarasyon ng tigil-putukan.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/11/ht/ht000968.htm "Mga paglabag sa tigil-putukan: 32 ang namatay sa mga sagupaan sa Mindanao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219045703/http://www.newsflash.org/1999/11/ht/ht000968.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 11-19-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Nobyembre 27]]–[[Nobyembre 28|28]] – Ang pulong ng [[ASEAN Summit|Impormal na Summit ng ASEAN]] ay ginanap sa [[Maynila]].<ref>[http://www.newsflash.org/1999/11/hl/hl011733.htm "1999 ASEAN Summit sa Maynila ngayong linggo"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PHNO. 11-23-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>{{cite web |title=3rd Informal Summit, Maynila, 27-28 Nobyembre 1999 |url=https://asean.org/speechandstatement/3rd-informal-summit-manila-27-28-november-1999/ |website=asean.org |publisher=ASEAN Secretariat |access-date=18 Marso 2022}}</ref> ===Disyembre=== * [[Disyembre 7]] – [[Paglipad 100 ng Espiritung Asyano]] ay bumagsak sa gilid ng bundok sa pagitan ng mga munisipalidad ng [[Kasibu, Nueva Vizcaya|Kasibu]], [[Nueva Vizcaya]] at [[Cabarroguis, Quirino|Cabarroguis]], [[Quirino]], namatay. * [[Disyembre 10]]–[[Disyembre 11|11]] – Isang malaking pagkawala ng kuryente ang tumama sa buong [[Luzon]] magdamag, sanhi ng pagsalakay ng tinatayang 50 tonelada ng higanteng [[dikya]] sa [[Istasyon ng Kuryente ng Sual|isang planta ng pagbuo]] sa [[Sual, Pangasinan]].<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/560070.stm "Jellyfish blamed for Philippines blackout"] [[BBC News]]. 12-11-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/12/ht/ht000992.htm "Damihang dikya sa Pangasinan ang nagdulot ng blackout sa Luzon"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250822235649/http://www.newsflash.org/1999/12/ht/ht000992.htm |date=2025-08-22 }} PHNO. 12-12-1999.<br>[https://web.archive.org/web/20110129155557/http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/magazine/99/1224/biz.philippines.gas.html "Mula sa Karagatan: Umaasa ang Maynila na mabawasan ang mga singil sa kuryente sa pamamagitan ng deregulasyon - at gas sa laot"] [[Asiaweek]] isyu ng 12-24-1999.<br>[https://www.wsws.org/en/articles/2000/01/phil-j07.html "Limampung trak na puno ng dikya ang nagpapakita ng isang magulo at magulo na kapaligirang pampulitika sa Pilipinas"] [[World Socialist Web Site]]. 01-07-2000.<br><br>Nabanggit din ang pangyayari sa mga artikulo:<br>[http://www.greenspun.com/bboard/q-and-a-fetch-msg.tcl?msg_id=003xic "Pagkawala ng kuryente sa Luzon, Metro Manila Dahil sa pagkaputol ng mga linya ng NPC"] Greenspun.com. 10-21-2000.<br>[https://www.philstar.com/headlines/2000/10/22/88555/napocor-full-power-restored/ "Napocor: Naibalik na ang buong kuryente"] PHNO. 10-22-2000.<br>[https://www.philstar.com/headlines/2001/11/06/139134/no-sabotage-what-caused-blackout/ "Walang sabotahe, pero ano ang sanhi ng blackout?"] [[Philstar.com]]. 11-06-2001.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-17-2022.</ref> * [[Disyembre 12]] – Isang [[lindol sa Luzon noong 1999|magnitude 6.8 na lindol]] ang tumama sa ilang bahagi ng [[Luzon]], kung saan ang episentro ay malapit sa [[Lingayen, Pangasinan]]; naiulat na ikinamatay ng 6 na katao.<ref>[https://reliefweb.int/report/philippines/philippines-earthquake-ocha-situation-report-no-2 "Philippines - Lindol OCHA Sitwation Report No. 2"] [[ReliefWeb]]. 12-13-1999. Nakuha noong 03-17-2022.</ref> * [[Disyembre 15]] – Ang Metro Rail Transit Line 3 (MRT 3) ay binuksan sa publiko na may mga operasyon na tumatakbo sa 16.9-kilometrong ruta mula North Avenue sa [[Lungsod ng Quezon]] hanggang Taft Avenue sa [[Lungsod ng Pasay]]. * [[Disyembre 18]]: ** Ang [[Malolos]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Bulacan]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng Batas Republika 8754. ** Ang [[Tuguegarao, Cagayan|Tuguegarao]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Cagayan]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng Batas Republika 8755.<ref>{{Cite web|title=Profile ng Lungsod|url=https://tuguegaraocity.gov.ph/city-profile/153|url-status=live|access-date=Pebrero 16, 2022|website=Pamahalaan ng Lungsod ng Tuguegarao|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215180628/https://tuguegaraocity.gov.ph/city-profile/153 |archive-date=2022-02-15 }}</ref><ref>"Mga Milestone ng Linggong Ito" [[Inquirer.net]].<br>([https://newsinfo.inquirer.net/854473/this-weeks-festivals-4 Mula 12-18-2016 hanggang 12-24-2016]) Nakuha noong Enero 31, 2018.<br>([https://newsinfo.inquirer.net/1063596/this-weeks-milestones-dec-16-22-2018 Mula 12-16-2018 hanggang 12-22-2018]) Nakuha noong Enero 15, 2019.</ref> == Kapanganakan == * [[Enero 7]] – Johannes Rissler, aktor at modelo * [[Enero 8]] – [[Kelvin Miranda]], aktor * [[Enero 12]] – Niel Murillo, miyembro [[BoybandPH]] * [[Enero 25]] – [[Ysabel Ortega]], aktres * [[Pebrero 1]] – [[Carlo San Juan]], aktor at modelo * [[Marso 2]] – Zach Guerrero, modelo * [[Marso 20]] – Eya Laure, volleyball player * [[Marso 21]] – [[Buboy Villar]], aktor * [[Abril 1]] – [[Jairus Aquino]], aktor * [[Abril 3]] – [[Emman Nimedez]], vlogger at online sensation (namatay noong [[2020 sa Pilipinas|2020]]) * [[Abril 5]] – [[Sharlene San Pedro]], aktres * [[Abril 20]] – Celine Domingo, manlalaro ng balibol * [[Abril 21]] – [[Loisa Andalio]], aktres at mananayaw * [[Mayo 1]] ** [[Kisses Delavin]], aktres at modelo ** [[Elyson de Dios]] – aktor * [[Mayo 14]] – [[Francis Magundayao]], aktor * [[Mayo 17]] – Radson Flores, aktor * [[Agosto 23]] – [[Herlene Budol]], aktres at modelo * [[Setyembre 18]] – Jeremy Glinoga, aktor at mang-aawit * [[Oktubre 5]] – [[Pauline Mendoza]], aktres at mang-aawit * [[Oktubre 8]] – Sophia Senoron, aktres at mang-aawit * [[Oktubre 13]] – Yong Muhajil, aktor * [[Oktubre 14]] – Chelsea Manalo, beauty queen * [[Oktubre 18]] – Abed Green, aktor * [[Oktubre 23]] – Joseph Andre Garcia, actor * [[Nobyembre 8]] – Jennifer Nierva, volleyball player * [[Nobyembre 9]] – [[Kim De Leon]], aktor * [[Nobyembre 20]] – Kimson Tan, aktor * [[Nobyembre 25]] – [[Heaven Peralejo]], actress * [[Disyembre 5]] – Julia Buencamino, aktres (d. [[2015]]) * [[Disyembre 16]] – Anicka Castañeda, manlalaro ng putbol * [[Disyembre 20]] – [[Migo Adecer]], aktor at mang-aawit == Kamatayan == * [[Mayo 20]] – [[Carlos Quirino]], historyador (ipinanganak 1910) * [[Hunyo 29]] – Eugenio Lopez Jr., negosyante (ipinanganak 1928) * [[Hulyo 11]] – [[Marcelo Fernan]], abogado at pulitiko (ipinanganak 1926) * [[Hulyo 25]] – [[Raul Manglapus]], pulitiko (ipinanganak 1918) * [[Setyembre 15]] – Renato Constantino, historyador (ipinanganak 1919) * [[Nobyembre 28]] – [[N.V.M. Gonzalez]], manunulat (ipinanganak 1915) * [[Disyembre 24]] – Antonio Raquiza, pulitiko at abogado (ipinanganak 1908) ==Mga sanggunian== {{Taon sa Pilipinas}}{{Stub|Taon}} [[Kategorya:1999]] f6pbnmmvgkqef533n4lumn58dillkas 2220609 2220608 2026-08-16T08:58:36Z ~2026-43982-52 165113 /* Kaganapan */ 2220609 wikitext text/x-wiki Ang '''1999 sa Pilipinas''' ay ang mga detalye ng mga pangyayari sa tala na nangyari sa Pilipinas noong taong 1999. == Mga Nanunungkulan == * '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]]) * '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ([[Lakas-CMD|Lakas]]) * [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Marcelo Fernan]] (hanggang Hunyo 28); [[Blas Ople]] (mula Hunyo 29) * '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Manny Villar]] * '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Hilario Davide Jr.]] * '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-11 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-11 na Kongreso]] ==Palakasan== * [[Enero 21]] – Nakuha ni Dr. J Ana Water Dispenser ang korona ng 1999 Ika-2 Yakult PBL Centennial Cup, at naging unang titulo na nanalo sa torneo, tinalo ang Tanduay Gold Rhum Masters, tatlong laro laban sa dalawa. * [[Hunyo 6]] – Nakuha ng [[Formula Shell Zoom Masters]] ang korona ng [[1999 PBA Kopa ng Lahat-Pilipino]], at naging ika-10 koponan na nanalo sa pinakaprestihiyosong torneo ng liga, tinalo ang [[Tanduay Rhum Masters]], apat na laro laban sa dalawa, para sa kanilang ikaapat na kampeonato at inulit bilang magkasunod na kampeon. * [[Hulyo 1]] – Kinoronahan ang Welcoat House Paints bilang kampeon ng 1999 Yakult-PBL Challenge Cup matapos makuha ang 80-74 na tagumpay laban sa Inuming pang-enerhiya ng Red Bull sa Game 4 para sa titulo sa [[Koliseo ng Makati]] * [[Agosto 7]]–[[Agosto 15|15]] – Ang mga kalahok sa ika-20 [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] ng [[Pilipinas]] ay ginanap sa [[Bandar Seri Begawan]], [[Brunei Darussalam]]. Pumangalawa ito sa ranggo, na may kabuuang medalya na 87.<ref>[http://www.olympic.ph/pdf/SEAGamesMedallists.pdf Mga Resulta ng 1999 Southeast Asian Games] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226022737/http://www.olympic.ph/pdf/SEAGamesMedallists.pdf |date=2012-02-26 }}</ref> * [[Setyembre 15]] – Napanalunan ng [[San Miguel Beermen]] ang kanilang ika-12 sunod-sunod na titulo sa PBA at tinalo ang [[Formula Shell Zoom Masters]]. Nanalo ang Beermen ng dalawang sunod-sunod na panalo sa titulo at napanalunan ang kanilang unang kampeonato sa loob ng limang taon. * [[Oktubre 7]] - Nakuha ng [[Mga Berdeng Mamamana ng Pamantasang De La Salle]] ang kanilang unang magkasunod na kampeonato laban sa [[UST Growling Tigers]] sa ika-62 season ng [[UAAP]]. * [[Oktubre 31]]–[[Nobyembre 6]] – Ang Lungsod ng Cebu ang nag-host ng [[1999 IPSC Handgun World Shoot]] XII. * [[Nobyembre 7]]–[[Nobyembre 21|21]] – Ang Iloilo at Bacolod ang nag-host ng [[1999 AFC Women's Championship]] ay ginanap mula Nobyembre 7 hanggang 21, 1999 sa Pilipinas. * [[Disyembre 8]] – Dinaig ng [[Manila Metrostars]] ang [[Cebu Gems]], 101–83 sa Game Six, sa harap ng mga manonood sa Mail & More Sports Complex sa San Andres at kinoronahan ang kanilang sarili bilang 1999 MBA national champions. * [[Disyembre 12]] – Nakuha ng [[San Miguel Beermen]] ang kanilang pangalawang sunod na titulo ngayong season sa pamamagitan ng 4–2 na tagumpay sa serye laban sa [[Alaska Milkmen]]. Napanalunan ng Beermen ang kanilang ika-13 korona sa PBA at ngayon ay ang pinakamatagumpay na ballclub, kapantay ng sikat na Crispa Redmanizers sa pinakamaraming titulo. == Kaganapan == ===Enero=== * [[Enero]] – Umabot sa pinakamababang antas ang diplomatikong ugnayang pang-diplomatiko sa pagitan ng [[Palau]] at ng [[Pilipinas]] kung saan nagbabanta si Pangulong [[Kuniwo Nakamura]] ng Palau na puputulin ang [[ugnayang Palau–Pilipinas|ugnayang diplomatiko]] sa pagitan ng kanyang bansa at ng Pilipinas dahil sa paulit-ulit na pagtawid ng mga mangingisdang Pilipino sa EEZ ng Palau.<ref>[https://www.oneocean.org/overseas/feb99/coastal_alert.html SA IBABAW NG DAGAT - Ang Online Magazine para sa Sustainable Seas]. Oneocean.org. Kinuha noong 2013-09-01.</ref><ref>{{cite book|title=Palau Country Review|year=2013|publisher=CountryWatch Incorporated|page=48|url=http://connection.ebscohost.com/c/articles/87832541}}</ref> * [[Enero 6]] – Isang higanteng alon ang humampas sa pantalan ng [[Sitangkai, Tawi-Tawi]], na nagdulot ng pinsala sa mga ari-arian at naiulat na pagkamatay ng 18 katao.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/01/ht/ht000642.htm "Higanteng alon, 18 ang namatay sa Tawi-Tawi"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PHNO. 01-10-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Enero 19]] – Sa isang prusisyon ng fluvial sa [[Lumban, Laguna]], isang karosa ang tumama sa kable ng kuryente na kalaunan ay nahulog, na naging sanhi ng pagkakuryente o pagkalunod ng mga deboto na nakasakay habang tumatalon sila sa ilog; 13 ang kumpirmadong patay, ang iba ay naiulat na nawawala.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011120.htm "Trahedya sa Laguna: 13 patay sa aksidente sa prusisyon ng fluvial"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250125033543/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011120.htm |date=2025-01-25 }} PHNO. 01-20-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>[http://www.aparchive.com/metadata/youtube/69433485746825f4ff24d127bec02cce "Philippines: 13 katao ang namatay sa aksidente sa bangka"] [[Associated Press|AP Archive]]. 01-19-1999. Nakuha noong 03-30-2022.</ref> * [[Enero 20]] – Isang pampasaherong bus ang nahulog sa bangin matapos lumagpas sa isang matalim na kurba sa [[Naguilian Road]] sa [[Sablan, Benguet]], na ikinamatay ng 22 katao.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011126.htm "Baguio minibus fall into bangin, 22 killed"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250223154953/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011126.htm |date=2025-02-23 }} PHNO. 01-22-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>[https://apnews.com/article/db13b78de32fdaa6c2c42685d694edcc "Philippines Bus Accident Kills 22"] [[Associated Press|AP News]]. 01-21-1999.<br />[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/259708.stm "Bumagsak ang bus sa Pilipinas, 22 ang namatay"] [[BBC News]]. 01-21-1999.<br />[https://www.sunstar.com.ph/article/210837/evangelista-p-noy-orders-probe-of-sablan-killer-bus-mishap "Evangelista: Iniutos ni P-Noy ang imbestigasyon sa aksidente sa bus na kinasangkutan ng Sablan"] [[SunStar]]. 08-21-2010.<br /><br />Para sa mga timeline ng mga kaugnay na aksidente:<br />[https://www.philstar.com/opinyon/2010/08/21/604273/kakila-kilabot-na-bus-accident/ (Opinyon) "Kakila-kilabot na aksidente sa bus"] (sa Tagalog) [[Philstar.com]]. 08-21-2010.<br />[https://opinion.inquirer.net/16377/life-and-death/ (Opinyon) "Buhay at kamatayan"] [[Inquirer.net]]. 11-01-2011. (Tandaan na ang artikulong ito ay nagkamali sa pag-ulat na ang aksidente sa Benguet ay naganap noong "Hunyo 20, 1999".) <br /><br />Lahat ay nakuha noong 03-17-2022.</ref> ===Pebrero=== * [[Pebrero 5]] – Ang bilanggo ng panggagahasa na si [[Leo Echegaray]] ay binitay sa pamamagitan ng [[nakamamatay na iniksyon]] sa [[Bagong Bilangguan ng Bilibid]] sa [[Muntinlupa]]; naging [[Parusang Kapital sa Pilipinas|ang unang Pilipinong pinatawan ng sentensya]] simula noong huling pampublikong pagbitay sa bansa noong 1976 at ang pagbabalik ng [[parusang kamatayan]] noong 1993; siya rin ang unang pagbitay gamit ang pamamaraang iyon. Bago ito, noong Enero 19, inalis ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang Temporary Restraining Order na inisyu noong Enero 4, ang araw ng kanyang inaasahang pagbitay, habang isinusumite sa kanila ng mga kinatawan ang kanilang resolusyon, na naipasa rin nang araw ding iyon, na pumapabor sa Batas sa Parusa ng Kamatayan (Batas Republika 7659).<ref name="xLE">Para sa mga pangyayari bago ang pagbitay:<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl001184.htm "Huling pag-asa ni Echegaray: Espesyal na sesyon ng Korte Suprema bukas"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 01-03-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl001185.htm "Pinigilan ng Korte Suprema ang pagbitay kay Echegaray"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 01-04-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011115.htm "Pabor ang mayorya ng Kongreso sa parusang kamatayan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219042006/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011115.htm |date=2025-12-19 }} 01-19-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011117.htm "Parusang kamatayan: Nagdesisyon ang Korte Suprema ngayon"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219041515/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011117.htm |date=2025-12-19 }} 01-19-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011118.htm "Binawi ng Korte Suprema ang TRO ni Echegaray"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219041457/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011118.htm |date=2025-12-19 }} 01-19-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011119.htm "Patayin na si Echegaray ngayon -- Erap"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219045549/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011119.htm |date=2025-12-19 }} 01-20-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011129.htm "Pagbitay kay Echegaray: 3 PM, Pebrero 5"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219214606/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011129.htm |date=2025-12-19 }} 01-23-1999.<br><br>Para sa pagbitay kay Echegaray:<br>[http://www.newsflash.org/1999/02/hl/hl011154.htm "Naputol ang hotline ng palasyo-death chamber"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219044929/http://www.newsflash.org/1999/02/hl/hl011154.htm |date=2025-12-19 }} 02-05-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/02/hl/hl011155.htm "Idineklarang patay si Leo Echegaray noong 3:19 PM"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219044936/http://www.newsflash.org/1999/02/hl/hl011155.htm |date=2025-12-19 }} 02-05-1999.<br><br>Lahat ng artikulo ay mula sa Philippine Headline News Online (PHNO); Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>Para sa mga pangyayari bago ang pagbitay:<br />[https://www.irishtimes.com/news/rapist-wins-court-stay-on-death-penalty-1.142758 "Nanalo ang rapist sa pagpapaliban ng korte sa parusang kamatayan"] [[The Irish Times]]. 01-05-1999.<br />[https://web.archive.org/web/20210924014328/http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/99/0122/nat1.html "Ang Dilemma ng Parusa ng Kamatayan"] [[Asiaweek]]. Enero 1999.<br />[https://www.amnesty.org/es/wp-content/uploads/2022/02/asa350061999en.pdf "Pilipinas: Karagdagang impormasyon tungkol sa nalalapit na pagbitay: Leo Echegaray" (PDF)] [[Amnesty International]]. 01-22-1999.<br /><br />Para sa pagbitay kay Echegaray:<br />[https://web.archive.org/web/20150501120440/http://edition.cnn.com/WORLD/asiapcf/9902/05/philippines.execution.02/ "Pilipinas, binitay ang unang bilanggo sa loob ng 23 taon"] [[CNN]]. 02-05-1999. Nakuha noong 04-12-2021.<br />[https://www.irishtimes.com/news/rapist-executed-by-lethal-injection-in-manila-1.149719 "Rapista, pinatay sa pamamagitan ng lethal injection sa Maynila"] The Irish Times. 02-06-1999.<br />[https://apnews.com/article/0df135efd2d0fd224abef5329e150f7d "Pilipinas, Binitay ang Isang Batang Rapist"] [[Associated Press|AP News]]. 02-05-1999.<br />[https://www.wired.com/1999/02/filipino-executed/ "Pilipino, pinatay"] [[Wired (magazine)|Wired]]. 02-05-1999.<br />[https://www.theguardian.com/world/1999/feb/06/philippines "Namatay ang rapist habang ibinalik ng Maynila ang pagbitay"] [[The Guardian]]. 02-06-1999.<br /><br />Para sa mga detalye ng kaso:<br />[https://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/1/36499 "G.R. No. 132601"] [[Korte Suprema ng Pilipinas|E-Library ng Korte Suprema]]. 10-12-1998.<br />[https://dailyguardian.com.ph/a-heinous-crime-the-leo-echegaray-story/ (Opinyon) "Isang Karumal-dumal na krimen: Ang kwento ni Leo Echegaray"] [[Daily Guardian (Iloilo)|Daily Guardian]]. 08-11-2020.<br /><br />Nabanggit din ang pangyayari sa artikulo:<br />[https://newsinfo.inquirer.net/785954/in-the-know-death-penalty "In the know: Death penalty"] [[Inquirer.net]]. 05-17-2016. Nakuha noong 04-12-2021.<br />[https://newsinfo.inquirer.net/1146785/the-death-penalty-debate-comedic-episode-studies-show-risks "The death penalty debate: Comedic episode, studies show risks"] Inquirer.net. 07-26-2019.<br /><br />Mga Video:<br />"Pilipinas: Batang rapist na si Echegaray, binitay" ([http://www.aparchive.com/metadata/PHILIPPINES-CHILD-RAPIST-ECHEGARAY-EXECUTED/f4c22dfd0275dba7716bb01d9dddb174 Bahagi 1], [http://www.aparchive.com/metadata/youtube/9ab0688e322baa947293871085702f26 Bahagi 2], [http://www.aparchive.com/metadata/youtube/3e24fef6a0a2c7e2c4b121d6c0dfe837 Bahagi 3], [http://www.aparchive.com/metadata/youtube/bda87fa08d8f248143f8aa672d56cec6 Bahagi V]) AP Archive.<br />[https://reuters.screenocean.com/record/983300 "Pilipinas: Ang nahatulang rapist na batang si Leo Echegaray ay nakatakdang bitayon sa pamamagitan ng lethal injection, ang unang pagbitay sa Pilipinas sa loob ng 23 taon"] [[Reuters]].<br />[https://reuters.screenocean.com/record/990028 "Pilipinas: Ang nahatulang rapist na batang si Leo Echegaray ay inilibing sa Pilipinas"] Reuters.<br /><br />Maliban kung iba ang nakasaad, lahat ay nakuha noong 03-30-2022.</ref><ref>"#Journeyto30" ni Epi Fabonan III, [[Philstar.com]]: (1999) [https://www.philstar.com/headlines/2016/04/30/157] === Marso === * [[Marso 14]] – Tinanggihan ng mga botante ng munisipalidad ng [[Ilagan]], sa lalawigan ng [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] ang batas sa pagiging lungsod sa ilalim ng Republic Act 8474 na naglalayong gawing isang lungsod na bahagi ang bayan.<nowiki><ref></nowiki>{{Cite web |date=Pebrero 2, 1998 |title=REPUBLIC ACT NO. 8474 - ISANG BATAS NA NAGPAPAGAWA NG MUNISIPALIDAD NG ILAGAN SA ISANG KOMPONENTENG LUNGSOD NG LALAWIGAN NG ISABELA NA KIKILANLANG LUNGSOD NG ILAGAN |url=https://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno8474.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930181241/http://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno8474.html |archive-date=2007-09-30 |access-date=Oktubre 21, 2021 |website=ChanRobles Law Firm}}</ref> ===Marso=== * [[Marso 14]] – Tinanggihan ng mga botante ng munisipalidad ng [[Ilagan]], sa lalawigan ng [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] ang batas sa pagiging lungsod sa ilalim ng Republic Act 8474 na naglalayong gawing isang lungsod na bahagi ang bayan.<ref>{{Cite web|date=Pebrero 2, 1998|title=REPUBLIC ACT NO. 8474 - ISANG BATAS NA NAGPAPAGAWA NG MUNISIPALIDAD NG ILAGAN SA ISANG KOMPONENTENG LUNGSOD NG LALAWIGAN NG ISABELA NA KIKILANLANG LUNGSOD NG ILAGAN|url=https://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno8474.html|url-status=live|access-date=Oktubre 21, 2021|website=ChanRobles Law Firm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930181241/http://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno8474.html |archive-date=2007-09-30 }}</ref> ===Abril=== * [[Abril 15]] – Isang pagsabog ng bomba sa [[Isla ng Batan, Albay|Isla ng Batan]], [[Rapu-Rapu, Albay]] ang naiulat na ikinamatay ng hindi bababa sa 13 at ikinasugat ng mahigit 70 iba pa.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/04/hl/hl011279.htm "Binabomba ang sayaw ng pista sa Albay, 13 patay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219040859/http://www.newsflash.org/1999/04/hl/hl011279.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 04-16-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> ===Mayo=== * [[Mayo 26]] – Ipinroklama si [[Miriam Quiambao]] bilang 1st runner-up sa gabi ng patimpalak na [[Miss Universe 1999]] na ginanap sa Chaguaramas Convention Centre, [[Chaguaramas, Trinidad|Chaguaramas]], [[Trinidad and Tobago]]. * [[Mayo 27]] – Ang bagong [[Kasunduan sa Pagbisita sa mga Puwersa]] (KPP) kasama ang [[Estados Unidos]] ay [[Kasunduan sa Pagbisita sa mga Puwersa (Philippines – Estados Unidos)|pinatibay]] ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]], na nagbabalik sa presensya ng militar ng Amerika sa bansa. * [[Mayo 29]] – Ang [[Manhunt International]] World Finals (1999) ay ginanap sa [[Maynila]], [[Pilipinas]]. Humigit-kumulang 43 kalahok ang lumaban sa edisyong ito. ===Hunyo=== * [[Hunyo 22]] – Bigla at maikling pumutok ang [[Bulkang Mayon]] sa [[Albay]], na nagbuga ng abo na umaabot sa taas na 7 hanggang 10 kilometro; naiulat ang mga pag-ulan ng abo sa [[Camalig, Albay|Camalig]]; walang nasawi.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/06/hl/hl011401.htm "Muling sumabog ang 'perpektong kono' ng Mayon"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PHNO. 06-23-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/06/hl/hl011402.htm "Sumabog ang Bulkang Mayon, lumikas ang mga residente"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219041458/http://www.newsflash.org/1999/06/hl/hl011402.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 06-23-1999.<br>Lahat ay nakuha noong 03-16-2022.</ref> ===Agosto=== * [[Agosto 3]] – Hindi bababa sa 58 katao ang namatay at daan-daang bahay ang natabunan ng [[Pagguho ng lupa sa subdibisyon ng Cherry Hills|isang napakalaking Pagguho ng lupa sa subdibisyon ng Cherry Hills]] sa [[Antipolo]], Rizal, na dulot ng malalakas na pag-ulan na dala ng [[Bagyong Olga (1999)|Bagyong Olga (Ising)]].<ref>{{cite web|url=http://kidlat.pagasa.dost.gov.ph/ndrb/Cherry%20Hills%20Landslide.html|title=Landslide sa Cherry Hills Subdivision (Agosto 02, 1999)|date=2000|work=[[Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration]]|publisher=Kidlat|access-date=Pebrero 29, 2012|archive-date=Disyembre 11, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081211182838/http://kidlat.pagasa.dost.gov.ph/ndrb/Cherry%20Hills%20Landslide.html|url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.newsflash.org/1999/08/hl/hl011481.htm "Daan-daang bahay sa gilid ng burol ng Antipolo ang gumuho, marami ang namatay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251221022703/http://www.newsflash.org/1999/08/hl/hl011481.htm |date=2025-12-21 }} PHNO. 08-04-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>[https://www.rappler.com/newsbreak/iq/212440-list-deadly-landslides-philippines/ "LIST: Mga nakamamatay na pagguho ng lupa sa Pilipinas"] [[Rappler]]. 09-22-2018. Nakuha noong 03-30-2022. * [[Agosto 11]] – Isang opisyal ng pulisya at apat na iba pa, na pawang sangkot sa pagpatay noong 1996 sa dating hepe ng [[Grupo ng Intelihensiya at Seguridad ng Metrocom|GISM]] at dating Gobernador ng [[Ilocos Norte]] na si Rolando Abadilla, ay hinatulan ng [[Lungsod ng Quezon]] [[Hukuman Pangrehiyon ng Paglilitis]], dalawa pa ang pinawalang-sala. Noong 2008, babawasan ng [[Hukuman ng Apelasyon ng Pilipinas|Hukuman ng Apelasyon]] ang sentensyang kamatayan, na orihinal na ibinigay sa kanila, sa [[reclusión perpetua]]; pagtitibayin ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang hatol noong 2010.<nowiki><ref></nowiki>[http://www.newsflash.org/1999/08/ht/ht000865.htm "Kamatayan para sa mga pumatay sa gobernador ng Ilocos Norte"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PHNO. 08-12-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>[https://newsinfo.inquirer.net/813468/timeline-abadilla-5 "TIMELINE: Abadilla 5"] [[Inquirer.net]]. 09-07-2016.<br />[http://www.humanrights.asia/news/forwarded-news/AHRC-FAT-034-2016/ "Pilipinas: Ang pangmatagalang legal na pamana ni Lenido Lumanog"] [[Asian Human Rights Commission]]. 10-09-2016.<br />Lahat ay nakuha noong 04-04-2022.</ref><ref>[http://www.humanrights.asia/resources/journals-magazines/article2/1001-2/appendix-case-analysis-supreme-courts-rulings-on-vizconde-and-abadilla-cases-are-contradictory/ "Apendise: Pagsusuri ng kaso: Ang mga desisyon ng Korte Suprema sa mga kaso nina Vizconde at Abadilla ay magkasalungat"] [[Asian Human Rights Commission]]. Disyembre 21, 2010. Nakuha noong Oktubre 8, 2021.</ref> * Kalagitnaan ng [[Agosto]] hanggang unang bahagi ng [[Setyembre]] – Animnapu't walong residente ang misteryosong namatay sa [[Clark Freeport Zone|Clark]], [[Pampanga]]. Noong Oktubre, iniulat ng isang task force na ang mga pagkamatay ay sanhi ng tone-toneladang nakalalasong basura na inabandona sa [[Clark Air Base|ang dating US air base]].<ref>[http://www.newsflash.org/1999/09/ht/ht000902.htm "Imbestigasyon sa 68 pagkamatay sa Clark dahil sa nakalalasong basura -- Osmena"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220316193937/http://www.newsflash.org/1999/09/ht/ht000902.htm |date=2022-03-16 }} PHNO. 09-18-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/10/ht/ht000927.htm "Ang bilang ng mga namatay sa nakalalasong basura sa Clark ay umabot na sa 68"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250412204118/http://www.newsflash.org/1999/10/ht/ht000927.htm |date=2025-04-12 }} PHNO. 10-11-1999.<br>Lahat ay nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Agosto 20]] – Pinangunahan ng dating pangulong [[Corazon Aquino]] at ni Cardinal [[Jaime Sin]] ang isang rally sa [[Ayala Avenue]] sa [[Makati]] laban sa Constitutional Correction for Development, ang bersyon ni Pangulong Estrada ng [[Repormang Konstitusyonal sa Pilipinas|pagbabago ng charter]].<ref>{{cite news |date=Pebrero 29, 2008 |title=Mga nakaraang malalaking rally laban sa charter change |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/content/82834/past-major-rallies-vs-charter-change/story/ |work=[[GMA News]] |location= |publisher= |access-date=Hulyo 4, 2026}}</ref> * [[Agosto 26]] – Isang armadong engkwentro sa pagitan ng mga sundalo ng [[Hukbong Katihan ng Pilipinas]] at ng mga puwersa ng [[Moro Islamic Liberation Front]] (MILF) sa [[Tipo-Tipo, Basilan]] ang ikinamatay ng hindi bababa sa 47 gerilya.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/08/hl/hl011533.htm "47 rebeldeng MILF, 2 sundalo ang patay sa sagupaan sa Basilan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219064641/http://www.newsflash.org/1999/08/hl/hl011533.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 08-28-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> ===Setyembre=== * [[Setyembre 15]] – Isang landslide, na dulot ng malakas na ulan, ang natabunan ang isang van na may sakay na 18 katao sa kahabaan ng [[Kennon Road]] sa [[Tuba, Benguet]], na ikinamatay ng 17 sa kanila.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/09/ht/ht000900.htm "Natabunan ng landlide si Kennon ng van; 17 patay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219050448/http://www.newsflash.org/1999/09/ht/ht000900.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 09-16-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Setyembre 16]] – Pinagbigyan ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang isang petisyon na nagdedeklara sa Republic Act 8528 na labag sa konstitusyon na nag-amyenda sa ilang seksyon ng Republic Act 7720, na binabanggit ang kawalan ng [[plebisito]]. Kaya, ang lungsod na bumubuo sa [[Santiago, Isabela|Santiago]] sa lalawigan ng [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] ay ibinalik sa isang malayang lungsod na bumubuo sa lungsod.<ref>[https://lawphil.net/judjuris/juri1999/oct1999/gr_133064_1999.html "G.R. No. 133064"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220921235146/https://lawphil.net/judjuris/juri1999/oct1999/gr_133064_1999.html |date=2022-09-21 }} Ang Proyektong LawPhil. Setyembre 16, 1999. Nakuha noong Hulyo 30, 2022.</ref>{{efn|Naganap ang pangyayari noong Setyembre 16 batay sa mga talaan ng korte. May isa pang sanggunian na nagsasaad ng petsa na kasing huli ng Disyembre 29; gayunpaman, ang impormasyong ito ay sumasalungat sa nauna.<ref>[https://provinceofisabela.ph/images/2018/History_of_Isabela/1-History%20of%20Isabela.pdf "Makasaysayang pag-unlad ng Lalawigan ng Isabela"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260305145541/https://provinceofisabela.ph/images/2018/History_of_Isabela/1-History%20of%20Isabela.pdf |date=2026-03-05 }} (PDF) Lalawigan ng Isabela. Nakuha noong Hulyo 27, 2022.</ref>}} ===Oktubre=== * [[Oktubre 23]] – Isang plebisito ang ginanap para likhain ang lungsod ng [[Novaliches]] ngunit ang panukala ay tinanggihan ng mga botante.<ref>{{Cite news|last=Samonte|first=Severino|date=Setyembre 12, 2020|title=Pagtaas ng bilang ng mga lungsod sa PH mula 60 noong 1987 patungong 146 noong 2020 traced|work=Philippine News Agency|url=https://www.pna.gov.ph/articles/1115219|access-date=Oktubre 22, 2021}}</ref> * [[Oktubre 31]] – Isang overloaded na jeepney ang bumagsak sa bangin sa [[Itogon, Benguet]], na ikinamatay ng 21 pasahero sa 34 na sakay nito.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/11/hl/hl011691.htm "Nahulog sa bangin ang isang dyipni na may sobrang karga, 21 ang patay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220316192938/http://www.newsflash.org/1999/11/hl/hl011691.htm |date=2022-03-16 }} PHNO. 11-02-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> ===Nobyembre=== * [[Nobyembre 4]] – Isang bus ang nahulog sa bangin sa [[Atok, Benguet]], na ikinamatay ng hindi bababa sa 19 na katao.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/11/ht/ht000954.htm "Isa na namang bangin sa trahedya ng bus sa Benguet ang ikinamatay ng 19"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250223162408/http://www.newsflash.org/1999/11/ht/ht000954.htm |date=2025-02-23 }} PHNO. 11-05-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Nobyembre 18]] – Hindi bababa sa 32 ang namatay sa magkakahiwalay na sagupaan sa pagitan ng mga rebeldeng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] at mga tropa ng gobyerno sa mga probinsya ng [[Lanao del Sur]] at [[Maguindanao]], isang araw matapos ang kanilang deklarasyon ng tigil-putukan.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/11/ht/ht000968.htm "Mga paglabag sa tigil-putukan: 32 ang namatay sa mga sagupaan sa Mindanao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219045703/http://www.newsflash.org/1999/11/ht/ht000968.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 11-19-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Nobyembre 27]]–[[Nobyembre 28|28]] – Ang pulong ng [[ASEAN Summit|Impormal na Summit ng ASEAN]] ay ginanap sa [[Maynila]].<ref>[http://www.newsflash.org/1999/11/hl/hl011733.htm "1999 ASEAN Summit sa Maynila ngayong linggo"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PHNO. 11-23-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>{{cite web |title=3rd Informal Summit, Maynila, 27-28 Nobyembre 1999 |url=https://asean.org/speechandstatement/3rd-informal-summit-manila-27-28-november-1999/ |website=asean.org |publisher=ASEAN Secretariat |access-date=18 Marso 2022}}</ref> ===Disyembre=== * [[Disyembre 7]] – [[Paglipad 100 ng Espiritung Asyano]] ay bumagsak sa gilid ng bundok sa pagitan ng mga munisipalidad ng [[Kasibu, Nueva Vizcaya|Kasibu]], [[Nueva Vizcaya]] at [[Cabarroguis, Quirino|Cabarroguis]], [[Quirino]], namatay. * [[Disyembre 10]]–[[Disyembre 11|11]] – Isang malaking pagkawala ng kuryente ang tumama sa buong [[Luzon]] magdamag, sanhi ng pagsalakay ng tinatayang 50 tonelada ng higanteng [[dikya]] sa [[Istasyon ng Kuryente ng Sual|isang planta ng pagbuo]] sa [[Sual, Pangasinan]].<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/560070.stm "Jellyfish blamed for Philippines blackout"] [[BBC News]]. 12-11-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/12/ht/ht000992.htm "Damihang dikya sa Pangasinan ang nagdulot ng blackout sa Luzon"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250822235649/http://www.newsflash.org/1999/12/ht/ht000992.htm |date=2025-08-22 }} PHNO. 12-12-1999.<br>[https://web.archive.org/web/20110129155557/http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/magazine/99/1224/biz.philippines.gas.html "Mula sa Karagatan: Umaasa ang Maynila na mabawasan ang mga singil sa kuryente sa pamamagitan ng deregulasyon - at gas sa laot"] [[Asiaweek]] isyu ng 12-24-1999.<br>[https://www.wsws.org/en/articles/2000/01/phil-j07.html "Limampung trak na puno ng dikya ang nagpapakita ng isang magulo at magulo na kapaligirang pampulitika sa Pilipinas"] [[World Socialist Web Site]]. 01-07-2000.<br><br>Nabanggit din ang pangyayari sa mga artikulo:<br>[http://www.greenspun.com/bboard/q-and-a-fetch-msg.tcl?msg_id=003xic "Pagkawala ng kuryente sa Luzon, Metro Manila Dahil sa pagkaputol ng mga linya ng NPC"] Greenspun.com. 10-21-2000.<br>[https://www.philstar.com/headlines/2000/10/22/88555/napocor-full-power-restored/ "Napocor: Naibalik na ang buong kuryente"] PHNO. 10-22-2000.<br>[https://www.philstar.com/headlines/2001/11/06/139134/no-sabotage-what-caused-blackout/ "Walang sabotahe, pero ano ang sanhi ng blackout?"] [[Philstar.com]]. 11-06-2001.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-17-2022.</ref> * [[Disyembre 12]] – Isang [[lindol sa Luzon noong 1999|magnitude 6.8 na lindol]] ang tumama sa ilang bahagi ng [[Luzon]], kung saan ang episentro ay malapit sa [[Lingayen, Pangasinan]]; naiulat na ikinamatay ng 6 na katao.<ref>[https://reliefweb.int/report/philippines/philippines-earthquake-ocha-situation-report-no-2 "Philippines - Lindol OCHA Sitwation Report No. 2"] [[ReliefWeb]]. 12-13-1999. Nakuha noong 03-17-2022.</ref> * [[Disyembre 15]] – Ang Metro Rail Transit Line 3 (MRT 3) ay binuksan sa publiko na may mga operasyon na tumatakbo sa 16.9-kilometrong ruta mula North Avenue sa [[Lungsod ng Quezon]] hanggang Taft Avenue sa [[Lungsod ng Pasay]]. * [[Disyembre 18]]: ** Ang [[Malolos]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Bulacan]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng Batas Republika 8754. ** Ang [[Tuguegarao, Cagayan|Tuguegarao]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Cagayan]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng Batas Republika 8755.<ref>{{Cite web|title=Profile ng Lungsod|url=https://tuguegaraocity.gov.ph/city-profile/153|url-status=live|access-date=Pebrero 16, 2022|website=Pamahalaan ng Lungsod ng Tuguegarao|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215180628/https://tuguegaraocity.gov.ph/city-profile/153 |archive-date=2022-02-15 }}</ref><ref>"Mga Milestone ng Linggong Ito" [[Inquirer.net]].<br>([https://newsinfo.inquirer.net/854473/this-weeks-festivals-4 Mula 12-18-2016 hanggang 12-24-2016]) Nakuha noong Enero 31, 2018.<br>([https://newsinfo.inquirer.net/1063596/this-weeks-milestones-dec-16-22-2018 Mula 12-16-2018 hanggang 12-22-2018]) Nakuha noong Enero 15, 2019.</ref> == Kapanganakan == * [[Enero 7]] – Johannes Rissler, aktor at modelo * [[Enero 8]] – [[Kelvin Miranda]], aktor * [[Enero 12]] – Niel Murillo, miyembro [[BoybandPH]] * [[Enero 25]] – [[Ysabel Ortega]], aktres * [[Pebrero 1]] – [[Carlo San Juan]], aktor at modelo * [[Marso 2]] – Zach Guerrero, modelo * [[Marso 20]] – Eya Laure, volleyball player * [[Marso 21]] – [[Buboy Villar]], aktor * [[Abril 1]] – [[Jairus Aquino]], aktor * [[Abril 3]] – [[Emman Nimedez]], vlogger at online sensation (namatay noong [[2020 sa Pilipinas|2020]]) * [[Abril 5]] – [[Sharlene San Pedro]], aktres * [[Abril 20]] – Celine Domingo, manlalaro ng balibol * [[Abril 21]] – [[Loisa Andalio]], aktres at mananayaw * [[Mayo 1]] ** [[Kisses Delavin]], aktres at modelo ** [[Elyson de Dios]] – aktor * [[Mayo 14]] – [[Francis Magundayao]], aktor * [[Mayo 17]] – Radson Flores, aktor * [[Agosto 23]] – [[Herlene Budol]], aktres at modelo * [[Setyembre 18]] – Jeremy Glinoga, aktor at mang-aawit * [[Oktubre 5]] – [[Pauline Mendoza]], aktres at mang-aawit * [[Oktubre 8]] – Sophia Senoron, aktres at mang-aawit * [[Oktubre 13]] – Yong Muhajil, aktor * [[Oktubre 14]] – Chelsea Manalo, beauty queen * [[Oktubre 18]] – Abed Green, aktor * [[Oktubre 23]] – Joseph Andre Garcia, actor * [[Nobyembre 8]] – Jennifer Nierva, volleyball player * [[Nobyembre 9]] – [[Kim De Leon]], aktor * [[Nobyembre 20]] – Kimson Tan, aktor * [[Nobyembre 25]] – [[Heaven Peralejo]], actress * [[Disyembre 5]] – Julia Buencamino, aktres (d. [[2015]]) * [[Disyembre 16]] – Anicka Castañeda, manlalaro ng putbol * [[Disyembre 20]] – [[Migo Adecer]], aktor at mang-aawit == Kamatayan == * [[Mayo 20]] – [[Carlos Quirino]], historyador (ipinanganak 1910) * [[Hunyo 29]] – Eugenio Lopez Jr., negosyante (ipinanganak 1928) * [[Hulyo 11]] – [[Marcelo Fernan]], abogado at pulitiko (ipinanganak 1926) * [[Hulyo 25]] – [[Raul Manglapus]], pulitiko (ipinanganak 1918) * [[Setyembre 15]] – Renato Constantino, historyador (ipinanganak 1919) * [[Nobyembre 28]] – [[N.V.M. Gonzalez]], manunulat (ipinanganak 1915) * [[Disyembre 24]] – Antonio Raquiza, pulitiko at abogado (ipinanganak 1908) ==Mga sanggunian== {{Taon sa Pilipinas}}{{Stub|Taon}} [[Kategorya:1999]] pg2ebfahaa1j5w618wmcc9gqv7a0ql0 2220610 2220609 2026-08-16T09:01:42Z ~2026-43982-52 165113 /* Palakasan */ 2220610 wikitext text/x-wiki Ang '''1999 sa Pilipinas''' ay ang mga detalye ng mga pangyayari sa tala na nangyari sa Pilipinas noong taong 1999. == Mga Nanunungkulan == * '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]]) * '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ([[Lakas-CMD|Lakas]]) * [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Marcelo Fernan]] (hanggang Hunyo 28); [[Blas Ople]] (mula Hunyo 29) * '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Manny Villar]] * '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Hilario Davide Jr.]] * '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-11 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-11 na Kongreso]] ==Palakasan== * [[Enero 21]] – Nakuha ni Dr. J Ana Water Dispenser ang korona ng 1999 Ika-2 Yakult PBL Centennial Cup, at naging unang titulo na nanalo sa torneo, tinalo ang Tanduay Gold Rhum Masters, tatlong laro laban sa dalawa. * [[Hunyo 6]] – Nakuha ng [[Formula Shell Zoom Masters]] ang korona ng [[1999 PBA Kopa ng Lahat-Pilipino]], at naging ika-10 koponan na nanalo sa pinakaprestihiyosong torneo ng liga, tinalo ang [[Tanduay Rhum Masters]], apat na laro laban sa dalawa, para sa kanilang ikaapat na kampeonato at inulit bilang magkasunod na kampeon. * [[Hulyo 1]] – Kinoronahan ang Welcoat House Paints bilang kampeon ng 1999 Yakult-PBL Challenge Cup matapos makuha ang 80-74 na tagumpay laban sa Inuming pang-enerhiya ng Red Bull sa Game 4 para sa titulo sa [[Koliseo ng Makati]] * [[Agosto 7]]–[[Agosto 15|15]] – Ang mga kalahok sa ika-20 [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] ng [[Pilipinas]] ay ginanap sa [[Bandar Seri Begawan]], [[Brunei Darussalam]]. Pumangalawa ito sa ranggo, na may kabuuang medalya na 87.<ref>[http://www.olympic.ph/pdf/SEAGamesMedallists.pdf Mga Resulta ng 1999 Southeast Asian Games] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226022737/http://www.olympic.ph/pdf/SEAGamesMedallists.pdf |date=2012-02-26 }}</ref> * [[Setyembre 15]] – Napanalunan ng [[San Miguel Beermen]] ang kanilang ika-12 sunod-sunod na titulo sa PBA at tinalo ang [[Formula Shell Zoom Masters]]. Nanalo ang Beermen ng dalawang sunod-sunod na panalo sa titulo at napanalunan ang kanilang unang kampeonato sa loob ng limang taon. * [[Oktubre 7]] - Nakuha ng [[Mga Berdeng Mamamana ng Pamantasang De La Salle]] ang kanilang unang magkasunod na kampeonato laban sa [[UST Growling Tigers]] sa ika-62 season ng [[Pampamantasang Asosyasyong Atletiko ng Pilipinas]]. * [[Oktubre 31]]–[[Nobyembre 6]] – Ang Lungsod ng Cebu ang nag-host ng [[1999 IPSC Handgun World Shoot]] XII. * [[Nobyembre 7]]–[[Nobyembre 21|21]] – Ang Iloilo at Bacolod ang nag-host ng [[1999 AFC Women's Championship]] ay ginanap mula Nobyembre 7 hanggang 21, 1999 sa Pilipinas. * [[Disyembre 8]] – Dinaig ng [[Manila Metrostars]] ang [[Cebu Gems]], 101–83 sa Game Six, sa harap ng mga manonood sa Mail & More Sports Complex sa San Andres at kinoronahan ang kanilang sarili bilang 1999 MBA national champions. * [[Disyembre 12]] – Nakuha ng [[San Miguel Beermen]] ang kanilang pangalawang sunod na titulo ngayong season sa pamamagitan ng 4–2 na tagumpay sa serye laban sa [[Alaska Milkmen]]. Napanalunan ng Beermen ang kanilang ika-13 korona sa PBA at ngayon ay ang pinakamatagumpay na ballclub, kapantay ng sikat na Crispa Redmanizers sa pinakamaraming titulo. == Kaganapan == ===Enero=== * [[Enero]] – Umabot sa pinakamababang antas ang diplomatikong ugnayang pang-diplomatiko sa pagitan ng [[Palau]] at ng [[Pilipinas]] kung saan nagbabanta si Pangulong [[Kuniwo Nakamura]] ng Palau na puputulin ang [[ugnayang Palau–Pilipinas|ugnayang diplomatiko]] sa pagitan ng kanyang bansa at ng Pilipinas dahil sa paulit-ulit na pagtawid ng mga mangingisdang Pilipino sa EEZ ng Palau.<ref>[https://www.oneocean.org/overseas/feb99/coastal_alert.html SA IBABAW NG DAGAT - Ang Online Magazine para sa Sustainable Seas]. Oneocean.org. Kinuha noong 2013-09-01.</ref><ref>{{cite book|title=Palau Country Review|year=2013|publisher=CountryWatch Incorporated|page=48|url=http://connection.ebscohost.com/c/articles/87832541}}</ref> * [[Enero 6]] – Isang higanteng alon ang humampas sa pantalan ng [[Sitangkai, Tawi-Tawi]], na nagdulot ng pinsala sa mga ari-arian at naiulat na pagkamatay ng 18 katao.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/01/ht/ht000642.htm "Higanteng alon, 18 ang namatay sa Tawi-Tawi"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PHNO. 01-10-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Enero 19]] – Sa isang prusisyon ng fluvial sa [[Lumban, Laguna]], isang karosa ang tumama sa kable ng kuryente na kalaunan ay nahulog, na naging sanhi ng pagkakuryente o pagkalunod ng mga deboto na nakasakay habang tumatalon sila sa ilog; 13 ang kumpirmadong patay, ang iba ay naiulat na nawawala.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011120.htm "Trahedya sa Laguna: 13 patay sa aksidente sa prusisyon ng fluvial"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250125033543/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011120.htm |date=2025-01-25 }} PHNO. 01-20-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>[http://www.aparchive.com/metadata/youtube/69433485746825f4ff24d127bec02cce "Philippines: 13 katao ang namatay sa aksidente sa bangka"] [[Associated Press|AP Archive]]. 01-19-1999. Nakuha noong 03-30-2022.</ref> * [[Enero 20]] – Isang pampasaherong bus ang nahulog sa bangin matapos lumagpas sa isang matalim na kurba sa [[Naguilian Road]] sa [[Sablan, Benguet]], na ikinamatay ng 22 katao.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011126.htm "Baguio minibus fall into bangin, 22 killed"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250223154953/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011126.htm |date=2025-02-23 }} PHNO. 01-22-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>[https://apnews.com/article/db13b78de32fdaa6c2c42685d694edcc "Philippines Bus Accident Kills 22"] [[Associated Press|AP News]]. 01-21-1999.<br />[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/259708.stm "Bumagsak ang bus sa Pilipinas, 22 ang namatay"] [[BBC News]]. 01-21-1999.<br />[https://www.sunstar.com.ph/article/210837/evangelista-p-noy-orders-probe-of-sablan-killer-bus-mishap "Evangelista: Iniutos ni P-Noy ang imbestigasyon sa aksidente sa bus na kinasangkutan ng Sablan"] [[SunStar]]. 08-21-2010.<br /><br />Para sa mga timeline ng mga kaugnay na aksidente:<br />[https://www.philstar.com/opinyon/2010/08/21/604273/kakila-kilabot-na-bus-accident/ (Opinyon) "Kakila-kilabot na aksidente sa bus"] (sa Tagalog) [[Philstar.com]]. 08-21-2010.<br />[https://opinion.inquirer.net/16377/life-and-death/ (Opinyon) "Buhay at kamatayan"] [[Inquirer.net]]. 11-01-2011. (Tandaan na ang artikulong ito ay nagkamali sa pag-ulat na ang aksidente sa Benguet ay naganap noong "Hunyo 20, 1999".) <br /><br />Lahat ay nakuha noong 03-17-2022.</ref> ===Pebrero=== * [[Pebrero 5]] – Ang bilanggo ng panggagahasa na si [[Leo Echegaray]] ay binitay sa pamamagitan ng [[nakamamatay na iniksyon]] sa [[Bagong Bilangguan ng Bilibid]] sa [[Muntinlupa]]; naging [[Parusang Kapital sa Pilipinas|ang unang Pilipinong pinatawan ng sentensya]] simula noong huling pampublikong pagbitay sa bansa noong 1976 at ang pagbabalik ng [[parusang kamatayan]] noong 1993; siya rin ang unang pagbitay gamit ang pamamaraang iyon. Bago ito, noong Enero 19, inalis ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang Temporary Restraining Order na inisyu noong Enero 4, ang araw ng kanyang inaasahang pagbitay, habang isinusumite sa kanila ng mga kinatawan ang kanilang resolusyon, na naipasa rin nang araw ding iyon, na pumapabor sa Batas sa Parusa ng Kamatayan (Batas Republika 7659).<ref name="xLE">Para sa mga pangyayari bago ang pagbitay:<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl001184.htm "Huling pag-asa ni Echegaray: Espesyal na sesyon ng Korte Suprema bukas"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 01-03-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl001185.htm "Pinigilan ng Korte Suprema ang pagbitay kay Echegaray"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 01-04-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011115.htm "Pabor ang mayorya ng Kongreso sa parusang kamatayan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219042006/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011115.htm |date=2025-12-19 }} 01-19-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011117.htm "Parusang kamatayan: Nagdesisyon ang Korte Suprema ngayon"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219041515/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011117.htm |date=2025-12-19 }} 01-19-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011118.htm "Binawi ng Korte Suprema ang TRO ni Echegaray"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219041457/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011118.htm |date=2025-12-19 }} 01-19-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011119.htm "Patayin na si Echegaray ngayon -- Erap"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219045549/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011119.htm |date=2025-12-19 }} 01-20-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011129.htm "Pagbitay kay Echegaray: 3 PM, Pebrero 5"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219214606/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011129.htm |date=2025-12-19 }} 01-23-1999.<br><br>Para sa pagbitay kay Echegaray:<br>[http://www.newsflash.org/1999/02/hl/hl011154.htm "Naputol ang hotline ng palasyo-death chamber"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219044929/http://www.newsflash.org/1999/02/hl/hl011154.htm |date=2025-12-19 }} 02-05-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/02/hl/hl011155.htm "Idineklarang patay si Leo Echegaray noong 3:19 PM"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219044936/http://www.newsflash.org/1999/02/hl/hl011155.htm |date=2025-12-19 }} 02-05-1999.<br><br>Lahat ng artikulo ay mula sa Philippine Headline News Online (PHNO); Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>Para sa mga pangyayari bago ang pagbitay:<br />[https://www.irishtimes.com/news/rapist-wins-court-stay-on-death-penalty-1.142758 "Nanalo ang rapist sa pagpapaliban ng korte sa parusang kamatayan"] [[The Irish Times]]. 01-05-1999.<br />[https://web.archive.org/web/20210924014328/http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/99/0122/nat1.html "Ang Dilemma ng Parusa ng Kamatayan"] [[Asiaweek]]. Enero 1999.<br />[https://www.amnesty.org/es/wp-content/uploads/2022/02/asa350061999en.pdf "Pilipinas: Karagdagang impormasyon tungkol sa nalalapit na pagbitay: Leo Echegaray" (PDF)] [[Amnesty International]]. 01-22-1999.<br /><br />Para sa pagbitay kay Echegaray:<br />[https://web.archive.org/web/20150501120440/http://edition.cnn.com/WORLD/asiapcf/9902/05/philippines.execution.02/ "Pilipinas, binitay ang unang bilanggo sa loob ng 23 taon"] [[CNN]]. 02-05-1999. Nakuha noong 04-12-2021.<br />[https://www.irishtimes.com/news/rapist-executed-by-lethal-injection-in-manila-1.149719 "Rapista, pinatay sa pamamagitan ng lethal injection sa Maynila"] The Irish Times. 02-06-1999.<br />[https://apnews.com/article/0df135efd2d0fd224abef5329e150f7d "Pilipinas, Binitay ang Isang Batang Rapist"] [[Associated Press|AP News]]. 02-05-1999.<br />[https://www.wired.com/1999/02/filipino-executed/ "Pilipino, pinatay"] [[Wired (magazine)|Wired]]. 02-05-1999.<br />[https://www.theguardian.com/world/1999/feb/06/philippines "Namatay ang rapist habang ibinalik ng Maynila ang pagbitay"] [[The Guardian]]. 02-06-1999.<br /><br />Para sa mga detalye ng kaso:<br />[https://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/1/36499 "G.R. No. 132601"] [[Korte Suprema ng Pilipinas|E-Library ng Korte Suprema]]. 10-12-1998.<br />[https://dailyguardian.com.ph/a-heinous-crime-the-leo-echegaray-story/ (Opinyon) "Isang Karumal-dumal na krimen: Ang kwento ni Leo Echegaray"] [[Daily Guardian (Iloilo)|Daily Guardian]]. 08-11-2020.<br /><br />Nabanggit din ang pangyayari sa artikulo:<br />[https://newsinfo.inquirer.net/785954/in-the-know-death-penalty "In the know: Death penalty"] [[Inquirer.net]]. 05-17-2016. Nakuha noong 04-12-2021.<br />[https://newsinfo.inquirer.net/1146785/the-death-penalty-debate-comedic-episode-studies-show-risks "The death penalty debate: Comedic episode, studies show risks"] Inquirer.net. 07-26-2019.<br /><br />Mga Video:<br />"Pilipinas: Batang rapist na si Echegaray, binitay" ([http://www.aparchive.com/metadata/PHILIPPINES-CHILD-RAPIST-ECHEGARAY-EXECUTED/f4c22dfd0275dba7716bb01d9dddb174 Bahagi 1], [http://www.aparchive.com/metadata/youtube/9ab0688e322baa947293871085702f26 Bahagi 2], [http://www.aparchive.com/metadata/youtube/3e24fef6a0a2c7e2c4b121d6c0dfe837 Bahagi 3], [http://www.aparchive.com/metadata/youtube/bda87fa08d8f248143f8aa672d56cec6 Bahagi V]) AP Archive.<br />[https://reuters.screenocean.com/record/983300 "Pilipinas: Ang nahatulang rapist na batang si Leo Echegaray ay nakatakdang bitayon sa pamamagitan ng lethal injection, ang unang pagbitay sa Pilipinas sa loob ng 23 taon"] [[Reuters]].<br />[https://reuters.screenocean.com/record/990028 "Pilipinas: Ang nahatulang rapist na batang si Leo Echegaray ay inilibing sa Pilipinas"] Reuters.<br /><br />Maliban kung iba ang nakasaad, lahat ay nakuha noong 03-30-2022.</ref><ref>"#Journeyto30" ni Epi Fabonan III, [[Philstar.com]]: (1999) [https://www.philstar.com/headlines/2016/04/30/157] === Marso === * [[Marso 14]] – Tinanggihan ng mga botante ng munisipalidad ng [[Ilagan]], sa lalawigan ng [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] ang batas sa pagiging lungsod sa ilalim ng Republic Act 8474 na naglalayong gawing isang lungsod na bahagi ang bayan.<nowiki><ref></nowiki>{{Cite web |date=Pebrero 2, 1998 |title=REPUBLIC ACT NO. 8474 - ISANG BATAS NA NAGPAPAGAWA NG MUNISIPALIDAD NG ILAGAN SA ISANG KOMPONENTENG LUNGSOD NG LALAWIGAN NG ISABELA NA KIKILANLANG LUNGSOD NG ILAGAN |url=https://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno8474.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930181241/http://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno8474.html |archive-date=2007-09-30 |access-date=Oktubre 21, 2021 |website=ChanRobles Law Firm}}</ref> ===Marso=== * [[Marso 14]] – Tinanggihan ng mga botante ng munisipalidad ng [[Ilagan]], sa lalawigan ng [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] ang batas sa pagiging lungsod sa ilalim ng Republic Act 8474 na naglalayong gawing isang lungsod na bahagi ang bayan.<ref>{{Cite web|date=Pebrero 2, 1998|title=REPUBLIC ACT NO. 8474 - ISANG BATAS NA NAGPAPAGAWA NG MUNISIPALIDAD NG ILAGAN SA ISANG KOMPONENTENG LUNGSOD NG LALAWIGAN NG ISABELA NA KIKILANLANG LUNGSOD NG ILAGAN|url=https://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno8474.html|url-status=live|access-date=Oktubre 21, 2021|website=ChanRobles Law Firm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930181241/http://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno8474.html |archive-date=2007-09-30 }}</ref> ===Abril=== * [[Abril 15]] – Isang pagsabog ng bomba sa [[Isla ng Batan, Albay|Isla ng Batan]], [[Rapu-Rapu, Albay]] ang naiulat na ikinamatay ng hindi bababa sa 13 at ikinasugat ng mahigit 70 iba pa.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/04/hl/hl011279.htm "Binabomba ang sayaw ng pista sa Albay, 13 patay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219040859/http://www.newsflash.org/1999/04/hl/hl011279.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 04-16-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> ===Mayo=== * [[Mayo 26]] – Ipinroklama si [[Miriam Quiambao]] bilang 1st runner-up sa gabi ng patimpalak na [[Miss Universe 1999]] na ginanap sa Chaguaramas Convention Centre, [[Chaguaramas, Trinidad|Chaguaramas]], [[Trinidad and Tobago]]. * [[Mayo 27]] – Ang bagong [[Kasunduan sa Pagbisita sa mga Puwersa]] (KPP) kasama ang [[Estados Unidos]] ay [[Kasunduan sa Pagbisita sa mga Puwersa (Philippines – Estados Unidos)|pinatibay]] ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]], na nagbabalik sa presensya ng militar ng Amerika sa bansa. * [[Mayo 29]] – Ang [[Manhunt International]] World Finals (1999) ay ginanap sa [[Maynila]], [[Pilipinas]]. Humigit-kumulang 43 kalahok ang lumaban sa edisyong ito. ===Hunyo=== * [[Hunyo 22]] – Bigla at maikling pumutok ang [[Bulkang Mayon]] sa [[Albay]], na nagbuga ng abo na umaabot sa taas na 7 hanggang 10 kilometro; naiulat ang mga pag-ulan ng abo sa [[Camalig, Albay|Camalig]]; walang nasawi.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/06/hl/hl011401.htm "Muling sumabog ang 'perpektong kono' ng Mayon"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PHNO. 06-23-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/06/hl/hl011402.htm "Sumabog ang Bulkang Mayon, lumikas ang mga residente"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219041458/http://www.newsflash.org/1999/06/hl/hl011402.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 06-23-1999.<br>Lahat ay nakuha noong 03-16-2022.</ref> ===Agosto=== * [[Agosto 3]] – Hindi bababa sa 58 katao ang namatay at daan-daang bahay ang natabunan ng [[Pagguho ng lupa sa subdibisyon ng Cherry Hills|isang napakalaking Pagguho ng lupa sa subdibisyon ng Cherry Hills]] sa [[Antipolo]], Rizal, na dulot ng malalakas na pag-ulan na dala ng [[Bagyong Olga (1999)|Bagyong Olga (Ising)]].<ref>{{cite web|url=http://kidlat.pagasa.dost.gov.ph/ndrb/Cherry%20Hills%20Landslide.html|title=Landslide sa Cherry Hills Subdivision (Agosto 02, 1999)|date=2000|work=[[Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration]]|publisher=Kidlat|access-date=Pebrero 29, 2012|archive-date=Disyembre 11, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081211182838/http://kidlat.pagasa.dost.gov.ph/ndrb/Cherry%20Hills%20Landslide.html|url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.newsflash.org/1999/08/hl/hl011481.htm "Daan-daang bahay sa gilid ng burol ng Antipolo ang gumuho, marami ang namatay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251221022703/http://www.newsflash.org/1999/08/hl/hl011481.htm |date=2025-12-21 }} PHNO. 08-04-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>[https://www.rappler.com/newsbreak/iq/212440-list-deadly-landslides-philippines/ "LIST: Mga nakamamatay na pagguho ng lupa sa Pilipinas"] [[Rappler]]. 09-22-2018. Nakuha noong 03-30-2022. * [[Agosto 11]] – Isang opisyal ng pulisya at apat na iba pa, na pawang sangkot sa pagpatay noong 1996 sa dating hepe ng [[Grupo ng Intelihensiya at Seguridad ng Metrocom|GISM]] at dating Gobernador ng [[Ilocos Norte]] na si Rolando Abadilla, ay hinatulan ng [[Lungsod ng Quezon]] [[Hukuman Pangrehiyon ng Paglilitis]], dalawa pa ang pinawalang-sala. Noong 2008, babawasan ng [[Hukuman ng Apelasyon ng Pilipinas|Hukuman ng Apelasyon]] ang sentensyang kamatayan, na orihinal na ibinigay sa kanila, sa [[reclusión perpetua]]; pagtitibayin ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang hatol noong 2010.<nowiki><ref></nowiki>[http://www.newsflash.org/1999/08/ht/ht000865.htm "Kamatayan para sa mga pumatay sa gobernador ng Ilocos Norte"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PHNO. 08-12-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>[https://newsinfo.inquirer.net/813468/timeline-abadilla-5 "TIMELINE: Abadilla 5"] [[Inquirer.net]]. 09-07-2016.<br />[http://www.humanrights.asia/news/forwarded-news/AHRC-FAT-034-2016/ "Pilipinas: Ang pangmatagalang legal na pamana ni Lenido Lumanog"] [[Asian Human Rights Commission]]. 10-09-2016.<br />Lahat ay nakuha noong 04-04-2022.</ref><ref>[http://www.humanrights.asia/resources/journals-magazines/article2/1001-2/appendix-case-analysis-supreme-courts-rulings-on-vizconde-and-abadilla-cases-are-contradictory/ "Apendise: Pagsusuri ng kaso: Ang mga desisyon ng Korte Suprema sa mga kaso nina Vizconde at Abadilla ay magkasalungat"] [[Asian Human Rights Commission]]. Disyembre 21, 2010. Nakuha noong Oktubre 8, 2021.</ref> * Kalagitnaan ng [[Agosto]] hanggang unang bahagi ng [[Setyembre]] – Animnapu't walong residente ang misteryosong namatay sa [[Clark Freeport Zone|Clark]], [[Pampanga]]. Noong Oktubre, iniulat ng isang task force na ang mga pagkamatay ay sanhi ng tone-toneladang nakalalasong basura na inabandona sa [[Clark Air Base|ang dating US air base]].<ref>[http://www.newsflash.org/1999/09/ht/ht000902.htm "Imbestigasyon sa 68 pagkamatay sa Clark dahil sa nakalalasong basura -- Osmena"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220316193937/http://www.newsflash.org/1999/09/ht/ht000902.htm |date=2022-03-16 }} PHNO. 09-18-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/10/ht/ht000927.htm "Ang bilang ng mga namatay sa nakalalasong basura sa Clark ay umabot na sa 68"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250412204118/http://www.newsflash.org/1999/10/ht/ht000927.htm |date=2025-04-12 }} PHNO. 10-11-1999.<br>Lahat ay nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Agosto 20]] – Pinangunahan ng dating pangulong [[Corazon Aquino]] at ni Cardinal [[Jaime Sin]] ang isang rally sa [[Ayala Avenue]] sa [[Makati]] laban sa Constitutional Correction for Development, ang bersyon ni Pangulong Estrada ng [[Repormang Konstitusyonal sa Pilipinas|pagbabago ng charter]].<ref>{{cite news |date=Pebrero 29, 2008 |title=Mga nakaraang malalaking rally laban sa charter change |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/content/82834/past-major-rallies-vs-charter-change/story/ |work=[[GMA News]] |location= |publisher= |access-date=Hulyo 4, 2026}}</ref> * [[Agosto 26]] – Isang armadong engkwentro sa pagitan ng mga sundalo ng [[Hukbong Katihan ng Pilipinas]] at ng mga puwersa ng [[Moro Islamic Liberation Front]] (MILF) sa [[Tipo-Tipo, Basilan]] ang ikinamatay ng hindi bababa sa 47 gerilya.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/08/hl/hl011533.htm "47 rebeldeng MILF, 2 sundalo ang patay sa sagupaan sa Basilan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219064641/http://www.newsflash.org/1999/08/hl/hl011533.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 08-28-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> ===Setyembre=== * [[Setyembre 15]] – Isang landslide, na dulot ng malakas na ulan, ang natabunan ang isang van na may sakay na 18 katao sa kahabaan ng [[Kennon Road]] sa [[Tuba, Benguet]], na ikinamatay ng 17 sa kanila.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/09/ht/ht000900.htm "Natabunan ng landlide si Kennon ng van; 17 patay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219050448/http://www.newsflash.org/1999/09/ht/ht000900.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 09-16-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Setyembre 16]] – Pinagbigyan ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang isang petisyon na nagdedeklara sa Republic Act 8528 na labag sa konstitusyon na nag-amyenda sa ilang seksyon ng Republic Act 7720, na binabanggit ang kawalan ng [[plebisito]]. Kaya, ang lungsod na bumubuo sa [[Santiago, Isabela|Santiago]] sa lalawigan ng [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] ay ibinalik sa isang malayang lungsod na bumubuo sa lungsod.<ref>[https://lawphil.net/judjuris/juri1999/oct1999/gr_133064_1999.html "G.R. No. 133064"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220921235146/https://lawphil.net/judjuris/juri1999/oct1999/gr_133064_1999.html |date=2022-09-21 }} Ang Proyektong LawPhil. Setyembre 16, 1999. Nakuha noong Hulyo 30, 2022.</ref>{{efn|Naganap ang pangyayari noong Setyembre 16 batay sa mga talaan ng korte. May isa pang sanggunian na nagsasaad ng petsa na kasing huli ng Disyembre 29; gayunpaman, ang impormasyong ito ay sumasalungat sa nauna.<ref>[https://provinceofisabela.ph/images/2018/History_of_Isabela/1-History%20of%20Isabela.pdf "Makasaysayang pag-unlad ng Lalawigan ng Isabela"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260305145541/https://provinceofisabela.ph/images/2018/History_of_Isabela/1-History%20of%20Isabela.pdf |date=2026-03-05 }} (PDF) Lalawigan ng Isabela. Nakuha noong Hulyo 27, 2022.</ref>}} ===Oktubre=== * [[Oktubre 23]] – Isang plebisito ang ginanap para likhain ang lungsod ng [[Novaliches]] ngunit ang panukala ay tinanggihan ng mga botante.<ref>{{Cite news|last=Samonte|first=Severino|date=Setyembre 12, 2020|title=Pagtaas ng bilang ng mga lungsod sa PH mula 60 noong 1987 patungong 146 noong 2020 traced|work=Philippine News Agency|url=https://www.pna.gov.ph/articles/1115219|access-date=Oktubre 22, 2021}}</ref> * [[Oktubre 31]] – Isang overloaded na jeepney ang bumagsak sa bangin sa [[Itogon, Benguet]], na ikinamatay ng 21 pasahero sa 34 na sakay nito.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/11/hl/hl011691.htm "Nahulog sa bangin ang isang dyipni na may sobrang karga, 21 ang patay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220316192938/http://www.newsflash.org/1999/11/hl/hl011691.htm |date=2022-03-16 }} PHNO. 11-02-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> ===Nobyembre=== * [[Nobyembre 4]] – Isang bus ang nahulog sa bangin sa [[Atok, Benguet]], na ikinamatay ng hindi bababa sa 19 na katao.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/11/ht/ht000954.htm "Isa na namang bangin sa trahedya ng bus sa Benguet ang ikinamatay ng 19"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250223162408/http://www.newsflash.org/1999/11/ht/ht000954.htm |date=2025-02-23 }} PHNO. 11-05-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Nobyembre 18]] – Hindi bababa sa 32 ang namatay sa magkakahiwalay na sagupaan sa pagitan ng mga rebeldeng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] at mga tropa ng gobyerno sa mga probinsya ng [[Lanao del Sur]] at [[Maguindanao]], isang araw matapos ang kanilang deklarasyon ng tigil-putukan.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/11/ht/ht000968.htm "Mga paglabag sa tigil-putukan: 32 ang namatay sa mga sagupaan sa Mindanao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219045703/http://www.newsflash.org/1999/11/ht/ht000968.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 11-19-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Nobyembre 27]]–[[Nobyembre 28|28]] – Ang pulong ng [[ASEAN Summit|Impormal na Summit ng ASEAN]] ay ginanap sa [[Maynila]].<ref>[http://www.newsflash.org/1999/11/hl/hl011733.htm "1999 ASEAN Summit sa Maynila ngayong linggo"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PHNO. 11-23-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>{{cite web |title=3rd Informal Summit, Maynila, 27-28 Nobyembre 1999 |url=https://asean.org/speechandstatement/3rd-informal-summit-manila-27-28-november-1999/ |website=asean.org |publisher=ASEAN Secretariat |access-date=18 Marso 2022}}</ref> ===Disyembre=== * [[Disyembre 7]] – [[Paglipad 100 ng Espiritung Asyano]] ay bumagsak sa gilid ng bundok sa pagitan ng mga munisipalidad ng [[Kasibu, Nueva Vizcaya|Kasibu]], [[Nueva Vizcaya]] at [[Cabarroguis, Quirino|Cabarroguis]], [[Quirino]], namatay. * [[Disyembre 10]]–[[Disyembre 11|11]] – Isang malaking pagkawala ng kuryente ang tumama sa buong [[Luzon]] magdamag, sanhi ng pagsalakay ng tinatayang 50 tonelada ng higanteng [[dikya]] sa [[Istasyon ng Kuryente ng Sual|isang planta ng pagbuo]] sa [[Sual, Pangasinan]].<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/560070.stm "Jellyfish blamed for Philippines blackout"] [[BBC News]]. 12-11-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/12/ht/ht000992.htm "Damihang dikya sa Pangasinan ang nagdulot ng blackout sa Luzon"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250822235649/http://www.newsflash.org/1999/12/ht/ht000992.htm |date=2025-08-22 }} PHNO. 12-12-1999.<br>[https://web.archive.org/web/20110129155557/http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/magazine/99/1224/biz.philippines.gas.html "Mula sa Karagatan: Umaasa ang Maynila na mabawasan ang mga singil sa kuryente sa pamamagitan ng deregulasyon - at gas sa laot"] [[Asiaweek]] isyu ng 12-24-1999.<br>[https://www.wsws.org/en/articles/2000/01/phil-j07.html "Limampung trak na puno ng dikya ang nagpapakita ng isang magulo at magulo na kapaligirang pampulitika sa Pilipinas"] [[World Socialist Web Site]]. 01-07-2000.<br><br>Nabanggit din ang pangyayari sa mga artikulo:<br>[http://www.greenspun.com/bboard/q-and-a-fetch-msg.tcl?msg_id=003xic "Pagkawala ng kuryente sa Luzon, Metro Manila Dahil sa pagkaputol ng mga linya ng NPC"] Greenspun.com. 10-21-2000.<br>[https://www.philstar.com/headlines/2000/10/22/88555/napocor-full-power-restored/ "Napocor: Naibalik na ang buong kuryente"] PHNO. 10-22-2000.<br>[https://www.philstar.com/headlines/2001/11/06/139134/no-sabotage-what-caused-blackout/ "Walang sabotahe, pero ano ang sanhi ng blackout?"] [[Philstar.com]]. 11-06-2001.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-17-2022.</ref> * [[Disyembre 12]] – Isang [[lindol sa Luzon noong 1999|magnitude 6.8 na lindol]] ang tumama sa ilang bahagi ng [[Luzon]], kung saan ang episentro ay malapit sa [[Lingayen, Pangasinan]]; naiulat na ikinamatay ng 6 na katao.<ref>[https://reliefweb.int/report/philippines/philippines-earthquake-ocha-situation-report-no-2 "Philippines - Lindol OCHA Sitwation Report No. 2"] [[ReliefWeb]]. 12-13-1999. Nakuha noong 03-17-2022.</ref> * [[Disyembre 15]] – Ang Metro Rail Transit Line 3 (MRT 3) ay binuksan sa publiko na may mga operasyon na tumatakbo sa 16.9-kilometrong ruta mula North Avenue sa [[Lungsod ng Quezon]] hanggang Taft Avenue sa [[Lungsod ng Pasay]]. * [[Disyembre 18]]: ** Ang [[Malolos]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Bulacan]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng Batas Republika 8754. ** Ang [[Tuguegarao, Cagayan|Tuguegarao]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Cagayan]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng Batas Republika 8755.<ref>{{Cite web|title=Profile ng Lungsod|url=https://tuguegaraocity.gov.ph/city-profile/153|url-status=live|access-date=Pebrero 16, 2022|website=Pamahalaan ng Lungsod ng Tuguegarao|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215180628/https://tuguegaraocity.gov.ph/city-profile/153 |archive-date=2022-02-15 }}</ref><ref>"Mga Milestone ng Linggong Ito" [[Inquirer.net]].<br>([https://newsinfo.inquirer.net/854473/this-weeks-festivals-4 Mula 12-18-2016 hanggang 12-24-2016]) Nakuha noong Enero 31, 2018.<br>([https://newsinfo.inquirer.net/1063596/this-weeks-milestones-dec-16-22-2018 Mula 12-16-2018 hanggang 12-22-2018]) Nakuha noong Enero 15, 2019.</ref> == Kapanganakan == * [[Enero 7]] – Johannes Rissler, aktor at modelo * [[Enero 8]] – [[Kelvin Miranda]], aktor * [[Enero 12]] – Niel Murillo, miyembro [[BoybandPH]] * [[Enero 25]] – [[Ysabel Ortega]], aktres * [[Pebrero 1]] – [[Carlo San Juan]], aktor at modelo * [[Marso 2]] – Zach Guerrero, modelo * [[Marso 20]] – Eya Laure, volleyball player * [[Marso 21]] – [[Buboy Villar]], aktor * [[Abril 1]] – [[Jairus Aquino]], aktor * [[Abril 3]] – [[Emman Nimedez]], vlogger at online sensation (namatay noong [[2020 sa Pilipinas|2020]]) * [[Abril 5]] – [[Sharlene San Pedro]], aktres * [[Abril 20]] – Celine Domingo, manlalaro ng balibol * [[Abril 21]] – [[Loisa Andalio]], aktres at mananayaw * [[Mayo 1]] ** [[Kisses Delavin]], aktres at modelo ** [[Elyson de Dios]] – aktor * [[Mayo 14]] – [[Francis Magundayao]], aktor * [[Mayo 17]] – Radson Flores, aktor * [[Agosto 23]] – [[Herlene Budol]], aktres at modelo * [[Setyembre 18]] – Jeremy Glinoga, aktor at mang-aawit * [[Oktubre 5]] – [[Pauline Mendoza]], aktres at mang-aawit * [[Oktubre 8]] – Sophia Senoron, aktres at mang-aawit * [[Oktubre 13]] – Yong Muhajil, aktor * [[Oktubre 14]] – Chelsea Manalo, beauty queen * [[Oktubre 18]] – Abed Green, aktor * [[Oktubre 23]] – Joseph Andre Garcia, actor * [[Nobyembre 8]] – Jennifer Nierva, volleyball player * [[Nobyembre 9]] – [[Kim De Leon]], aktor * [[Nobyembre 20]] – Kimson Tan, aktor * [[Nobyembre 25]] – [[Heaven Peralejo]], actress * [[Disyembre 5]] – Julia Buencamino, aktres (d. [[2015]]) * [[Disyembre 16]] – Anicka Castañeda, manlalaro ng putbol * [[Disyembre 20]] – [[Migo Adecer]], aktor at mang-aawit == Kamatayan == * [[Mayo 20]] – [[Carlos Quirino]], historyador (ipinanganak 1910) * [[Hunyo 29]] – Eugenio Lopez Jr., negosyante (ipinanganak 1928) * [[Hulyo 11]] – [[Marcelo Fernan]], abogado at pulitiko (ipinanganak 1926) * [[Hulyo 25]] – [[Raul Manglapus]], pulitiko (ipinanganak 1918) * [[Setyembre 15]] – Renato Constantino, historyador (ipinanganak 1919) * [[Nobyembre 28]] – [[N.V.M. Gonzalez]], manunulat (ipinanganak 1915) * [[Disyembre 24]] – Antonio Raquiza, pulitiko at abogado (ipinanganak 1908) ==Mga sanggunian== {{Taon sa Pilipinas}}{{Stub|Taon}} [[Kategorya:1999]] bll8exlq9lfapqtqut8pbuzf0c37jii 2220611 2220610 2026-08-16T09:02:58Z ~2026-43982-52 165113 /* Palakasan */ 2220611 wikitext text/x-wiki Ang '''1999 sa Pilipinas''' ay ang mga detalye ng mga pangyayari sa tala na nangyari sa Pilipinas noong taong 1999. == Mga Nanunungkulan == * '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]]) * '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ([[Lakas-CMD|Lakas]]) * [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Marcelo Fernan]] (hanggang Hunyo 28); [[Blas Ople]] (mula Hunyo 29) * '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Manny Villar]] * '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Hilario Davide Jr.]] * '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-11 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-11 na Kongreso]] ==Palakasan== * [[Enero 21]] – Nakuha ni Dr. J Ana Water Dispenser ang korona ng 1999 Ika-2 Yakult PBL Centennial Cup, at naging unang titulo na nanalo sa torneo, tinalo ang Tanduay Gold Rhum Masters, tatlong laro laban sa dalawa. * [[Hunyo 6]] – Nakuha ng [[Formula Shell Zoom Masters]] ang korona ng [[1999 PBA Kopa ng Lahat-Pilipino]], at naging ika-10 koponan na nanalo sa pinakaprestihiyosong torneo ng liga, tinalo ang [[Tanduay Rhum Masters]], apat na laro laban sa dalawa, para sa kanilang ikaapat na kampeonato at inulit bilang magkasunod na kampeon. * [[Hulyo 1]] – Kinoronahan ang Welcoat House Paints bilang kampeon ng 1999 Yakult-PBL Challenge Cup matapos makuha ang 80-74 na tagumpay laban sa Inuming pang-enerhiya ng Red Bull sa Game 4 para sa titulo sa [[Koliseo ng Makati]] * [[Agosto 7]]–[[Agosto 15|15]] – Ang mga kalahok sa ika-20 [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] ng [[Pilipinas]] ay ginanap sa [[Bandar Seri Begawan]], [[Brunei Darussalam]]. Pumangalawa ito sa ranggo, na may kabuuang medalya na 87.<ref>[http://www.olympic.ph/pdf/SEAGamesMedallists.pdf Mga Resulta ng 1999 Southeast Asian Games] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226022737/http://www.olympic.ph/pdf/SEAGamesMedallists.pdf |date=2012-02-26 }}</ref> * [[Setyembre 15]] – Napanalunan ng [[San Miguel Beermen]] ang kanilang ika-12 sunod-sunod na titulo sa PBA at tinalo ang [[Formula Shell Zoom Masters]]. Nanalo ang Beermen ng dalawang sunod-sunod na panalo sa titulo at napanalunan ang kanilang unang kampeonato sa loob ng limang taon. * [[Oktubre 7]] - Nakuha ng [[Mga Berdeng Mamamana ng Pamantasang De La Salle]] ang kanilang unang magkasunod na kampeonato laban sa [[UST Growling Tigers]] sa ika-62 season ng [[Pampamantasang Asosyasyong Atletiko ng Pilipinas|PAAP]]. * [[Oktubre 31]]–[[Nobyembre 6]] – Ang Lungsod ng Cebu ang nag-host ng [[1999 IPSC Handgun World Shoot]] XII. * [[Nobyembre 7]]–[[Nobyembre 21|21]] – Ang Iloilo at Bacolod ang nag-host ng [[1999 AFC Women's Championship]] ay ginanap mula Nobyembre 7 hanggang 21, 1999 sa Pilipinas. * [[Disyembre 8]] – Dinaig ng [[Manila Metrostars]] ang [[Cebu Gems]], 101–83 sa Game Six, sa harap ng mga manonood sa Mail & More Sports Complex sa San Andres at kinoronahan ang kanilang sarili bilang 1999 MBA national champions. * [[Disyembre 12]] – Nakuha ng [[San Miguel Beermen]] ang kanilang pangalawang sunod na titulo ngayong season sa pamamagitan ng 4–2 na tagumpay sa serye laban sa [[Alaska Milkmen]]. Napanalunan ng Beermen ang kanilang ika-13 korona sa PBA at ngayon ay ang pinakamatagumpay na ballclub, kapantay ng sikat na Crispa Redmanizers sa pinakamaraming titulo. == Kaganapan == ===Enero=== * [[Enero]] – Umabot sa pinakamababang antas ang diplomatikong ugnayang pang-diplomatiko sa pagitan ng [[Palau]] at ng [[Pilipinas]] kung saan nagbabanta si Pangulong [[Kuniwo Nakamura]] ng Palau na puputulin ang [[ugnayang Palau–Pilipinas|ugnayang diplomatiko]] sa pagitan ng kanyang bansa at ng Pilipinas dahil sa paulit-ulit na pagtawid ng mga mangingisdang Pilipino sa EEZ ng Palau.<ref>[https://www.oneocean.org/overseas/feb99/coastal_alert.html SA IBABAW NG DAGAT - Ang Online Magazine para sa Sustainable Seas]. Oneocean.org. Kinuha noong 2013-09-01.</ref><ref>{{cite book|title=Palau Country Review|year=2013|publisher=CountryWatch Incorporated|page=48|url=http://connection.ebscohost.com/c/articles/87832541}}</ref> * [[Enero 6]] – Isang higanteng alon ang humampas sa pantalan ng [[Sitangkai, Tawi-Tawi]], na nagdulot ng pinsala sa mga ari-arian at naiulat na pagkamatay ng 18 katao.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/01/ht/ht000642.htm "Higanteng alon, 18 ang namatay sa Tawi-Tawi"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PHNO. 01-10-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Enero 19]] – Sa isang prusisyon ng fluvial sa [[Lumban, Laguna]], isang karosa ang tumama sa kable ng kuryente na kalaunan ay nahulog, na naging sanhi ng pagkakuryente o pagkalunod ng mga deboto na nakasakay habang tumatalon sila sa ilog; 13 ang kumpirmadong patay, ang iba ay naiulat na nawawala.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011120.htm "Trahedya sa Laguna: 13 patay sa aksidente sa prusisyon ng fluvial"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250125033543/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011120.htm |date=2025-01-25 }} PHNO. 01-20-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>[http://www.aparchive.com/metadata/youtube/69433485746825f4ff24d127bec02cce "Philippines: 13 katao ang namatay sa aksidente sa bangka"] [[Associated Press|AP Archive]]. 01-19-1999. Nakuha noong 03-30-2022.</ref> * [[Enero 20]] – Isang pampasaherong bus ang nahulog sa bangin matapos lumagpas sa isang matalim na kurba sa [[Naguilian Road]] sa [[Sablan, Benguet]], na ikinamatay ng 22 katao.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011126.htm "Baguio minibus fall into bangin, 22 killed"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250223154953/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011126.htm |date=2025-02-23 }} PHNO. 01-22-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>[https://apnews.com/article/db13b78de32fdaa6c2c42685d694edcc "Philippines Bus Accident Kills 22"] [[Associated Press|AP News]]. 01-21-1999.<br />[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/259708.stm "Bumagsak ang bus sa Pilipinas, 22 ang namatay"] [[BBC News]]. 01-21-1999.<br />[https://www.sunstar.com.ph/article/210837/evangelista-p-noy-orders-probe-of-sablan-killer-bus-mishap "Evangelista: Iniutos ni P-Noy ang imbestigasyon sa aksidente sa bus na kinasangkutan ng Sablan"] [[SunStar]]. 08-21-2010.<br /><br />Para sa mga timeline ng mga kaugnay na aksidente:<br />[https://www.philstar.com/opinyon/2010/08/21/604273/kakila-kilabot-na-bus-accident/ (Opinyon) "Kakila-kilabot na aksidente sa bus"] (sa Tagalog) [[Philstar.com]]. 08-21-2010.<br />[https://opinion.inquirer.net/16377/life-and-death/ (Opinyon) "Buhay at kamatayan"] [[Inquirer.net]]. 11-01-2011. (Tandaan na ang artikulong ito ay nagkamali sa pag-ulat na ang aksidente sa Benguet ay naganap noong "Hunyo 20, 1999".) <br /><br />Lahat ay nakuha noong 03-17-2022.</ref> ===Pebrero=== * [[Pebrero 5]] – Ang bilanggo ng panggagahasa na si [[Leo Echegaray]] ay binitay sa pamamagitan ng [[nakamamatay na iniksyon]] sa [[Bagong Bilangguan ng Bilibid]] sa [[Muntinlupa]]; naging [[Parusang Kapital sa Pilipinas|ang unang Pilipinong pinatawan ng sentensya]] simula noong huling pampublikong pagbitay sa bansa noong 1976 at ang pagbabalik ng [[parusang kamatayan]] noong 1993; siya rin ang unang pagbitay gamit ang pamamaraang iyon. Bago ito, noong Enero 19, inalis ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang Temporary Restraining Order na inisyu noong Enero 4, ang araw ng kanyang inaasahang pagbitay, habang isinusumite sa kanila ng mga kinatawan ang kanilang resolusyon, na naipasa rin nang araw ding iyon, na pumapabor sa Batas sa Parusa ng Kamatayan (Batas Republika 7659).<ref name="xLE">Para sa mga pangyayari bago ang pagbitay:<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl001184.htm "Huling pag-asa ni Echegaray: Espesyal na sesyon ng Korte Suprema bukas"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 01-03-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl001185.htm "Pinigilan ng Korte Suprema ang pagbitay kay Echegaray"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 01-04-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011115.htm "Pabor ang mayorya ng Kongreso sa parusang kamatayan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219042006/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011115.htm |date=2025-12-19 }} 01-19-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011117.htm "Parusang kamatayan: Nagdesisyon ang Korte Suprema ngayon"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219041515/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011117.htm |date=2025-12-19 }} 01-19-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011118.htm "Binawi ng Korte Suprema ang TRO ni Echegaray"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219041457/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011118.htm |date=2025-12-19 }} 01-19-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011119.htm "Patayin na si Echegaray ngayon -- Erap"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219045549/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011119.htm |date=2025-12-19 }} 01-20-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011129.htm "Pagbitay kay Echegaray: 3 PM, Pebrero 5"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219214606/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011129.htm |date=2025-12-19 }} 01-23-1999.<br><br>Para sa pagbitay kay Echegaray:<br>[http://www.newsflash.org/1999/02/hl/hl011154.htm "Naputol ang hotline ng palasyo-death chamber"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219044929/http://www.newsflash.org/1999/02/hl/hl011154.htm |date=2025-12-19 }} 02-05-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/02/hl/hl011155.htm "Idineklarang patay si Leo Echegaray noong 3:19 PM"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219044936/http://www.newsflash.org/1999/02/hl/hl011155.htm |date=2025-12-19 }} 02-05-1999.<br><br>Lahat ng artikulo ay mula sa Philippine Headline News Online (PHNO); Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>Para sa mga pangyayari bago ang pagbitay:<br />[https://www.irishtimes.com/news/rapist-wins-court-stay-on-death-penalty-1.142758 "Nanalo ang rapist sa pagpapaliban ng korte sa parusang kamatayan"] [[The Irish Times]]. 01-05-1999.<br />[https://web.archive.org/web/20210924014328/http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/99/0122/nat1.html "Ang Dilemma ng Parusa ng Kamatayan"] [[Asiaweek]]. Enero 1999.<br />[https://www.amnesty.org/es/wp-content/uploads/2022/02/asa350061999en.pdf "Pilipinas: Karagdagang impormasyon tungkol sa nalalapit na pagbitay: Leo Echegaray" (PDF)] [[Amnesty International]]. 01-22-1999.<br /><br />Para sa pagbitay kay Echegaray:<br />[https://web.archive.org/web/20150501120440/http://edition.cnn.com/WORLD/asiapcf/9902/05/philippines.execution.02/ "Pilipinas, binitay ang unang bilanggo sa loob ng 23 taon"] [[CNN]]. 02-05-1999. Nakuha noong 04-12-2021.<br />[https://www.irishtimes.com/news/rapist-executed-by-lethal-injection-in-manila-1.149719 "Rapista, pinatay sa pamamagitan ng lethal injection sa Maynila"] The Irish Times. 02-06-1999.<br />[https://apnews.com/article/0df135efd2d0fd224abef5329e150f7d "Pilipinas, Binitay ang Isang Batang Rapist"] [[Associated Press|AP News]]. 02-05-1999.<br />[https://www.wired.com/1999/02/filipino-executed/ "Pilipino, pinatay"] [[Wired (magazine)|Wired]]. 02-05-1999.<br />[https://www.theguardian.com/world/1999/feb/06/philippines "Namatay ang rapist habang ibinalik ng Maynila ang pagbitay"] [[The Guardian]]. 02-06-1999.<br /><br />Para sa mga detalye ng kaso:<br />[https://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/1/36499 "G.R. No. 132601"] [[Korte Suprema ng Pilipinas|E-Library ng Korte Suprema]]. 10-12-1998.<br />[https://dailyguardian.com.ph/a-heinous-crime-the-leo-echegaray-story/ (Opinyon) "Isang Karumal-dumal na krimen: Ang kwento ni Leo Echegaray"] [[Daily Guardian (Iloilo)|Daily Guardian]]. 08-11-2020.<br /><br />Nabanggit din ang pangyayari sa artikulo:<br />[https://newsinfo.inquirer.net/785954/in-the-know-death-penalty "In the know: Death penalty"] [[Inquirer.net]]. 05-17-2016. Nakuha noong 04-12-2021.<br />[https://newsinfo.inquirer.net/1146785/the-death-penalty-debate-comedic-episode-studies-show-risks "The death penalty debate: Comedic episode, studies show risks"] Inquirer.net. 07-26-2019.<br /><br />Mga Video:<br />"Pilipinas: Batang rapist na si Echegaray, binitay" ([http://www.aparchive.com/metadata/PHILIPPINES-CHILD-RAPIST-ECHEGARAY-EXECUTED/f4c22dfd0275dba7716bb01d9dddb174 Bahagi 1], [http://www.aparchive.com/metadata/youtube/9ab0688e322baa947293871085702f26 Bahagi 2], [http://www.aparchive.com/metadata/youtube/3e24fef6a0a2c7e2c4b121d6c0dfe837 Bahagi 3], [http://www.aparchive.com/metadata/youtube/bda87fa08d8f248143f8aa672d56cec6 Bahagi V]) AP Archive.<br />[https://reuters.screenocean.com/record/983300 "Pilipinas: Ang nahatulang rapist na batang si Leo Echegaray ay nakatakdang bitayon sa pamamagitan ng lethal injection, ang unang pagbitay sa Pilipinas sa loob ng 23 taon"] [[Reuters]].<br />[https://reuters.screenocean.com/record/990028 "Pilipinas: Ang nahatulang rapist na batang si Leo Echegaray ay inilibing sa Pilipinas"] Reuters.<br /><br />Maliban kung iba ang nakasaad, lahat ay nakuha noong 03-30-2022.</ref><ref>"#Journeyto30" ni Epi Fabonan III, [[Philstar.com]]: (1999) [https://www.philstar.com/headlines/2016/04/30/157] === Marso === * [[Marso 14]] – Tinanggihan ng mga botante ng munisipalidad ng [[Ilagan]], sa lalawigan ng [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] ang batas sa pagiging lungsod sa ilalim ng Republic Act 8474 na naglalayong gawing isang lungsod na bahagi ang bayan.<nowiki><ref></nowiki>{{Cite web |date=Pebrero 2, 1998 |title=REPUBLIC ACT NO. 8474 - ISANG BATAS NA NAGPAPAGAWA NG MUNISIPALIDAD NG ILAGAN SA ISANG KOMPONENTENG LUNGSOD NG LALAWIGAN NG ISABELA NA KIKILANLANG LUNGSOD NG ILAGAN |url=https://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno8474.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930181241/http://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno8474.html |archive-date=2007-09-30 |access-date=Oktubre 21, 2021 |website=ChanRobles Law Firm}}</ref> ===Marso=== * [[Marso 14]] – Tinanggihan ng mga botante ng munisipalidad ng [[Ilagan]], sa lalawigan ng [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] ang batas sa pagiging lungsod sa ilalim ng Republic Act 8474 na naglalayong gawing isang lungsod na bahagi ang bayan.<ref>{{Cite web|date=Pebrero 2, 1998|title=REPUBLIC ACT NO. 8474 - ISANG BATAS NA NAGPAPAGAWA NG MUNISIPALIDAD NG ILAGAN SA ISANG KOMPONENTENG LUNGSOD NG LALAWIGAN NG ISABELA NA KIKILANLANG LUNGSOD NG ILAGAN|url=https://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno8474.html|url-status=live|access-date=Oktubre 21, 2021|website=ChanRobles Law Firm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930181241/http://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno8474.html |archive-date=2007-09-30 }}</ref> ===Abril=== * [[Abril 15]] – Isang pagsabog ng bomba sa [[Isla ng Batan, Albay|Isla ng Batan]], [[Rapu-Rapu, Albay]] ang naiulat na ikinamatay ng hindi bababa sa 13 at ikinasugat ng mahigit 70 iba pa.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/04/hl/hl011279.htm "Binabomba ang sayaw ng pista sa Albay, 13 patay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219040859/http://www.newsflash.org/1999/04/hl/hl011279.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 04-16-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> ===Mayo=== * [[Mayo 26]] – Ipinroklama si [[Miriam Quiambao]] bilang 1st runner-up sa gabi ng patimpalak na [[Miss Universe 1999]] na ginanap sa Chaguaramas Convention Centre, [[Chaguaramas, Trinidad|Chaguaramas]], [[Trinidad and Tobago]]. * [[Mayo 27]] – Ang bagong [[Kasunduan sa Pagbisita sa mga Puwersa]] (KPP) kasama ang [[Estados Unidos]] ay [[Kasunduan sa Pagbisita sa mga Puwersa (Philippines – Estados Unidos)|pinatibay]] ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]], na nagbabalik sa presensya ng militar ng Amerika sa bansa. * [[Mayo 29]] – Ang [[Manhunt International]] World Finals (1999) ay ginanap sa [[Maynila]], [[Pilipinas]]. Humigit-kumulang 43 kalahok ang lumaban sa edisyong ito. ===Hunyo=== * [[Hunyo 22]] – Bigla at maikling pumutok ang [[Bulkang Mayon]] sa [[Albay]], na nagbuga ng abo na umaabot sa taas na 7 hanggang 10 kilometro; naiulat ang mga pag-ulan ng abo sa [[Camalig, Albay|Camalig]]; walang nasawi.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/06/hl/hl011401.htm "Muling sumabog ang 'perpektong kono' ng Mayon"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PHNO. 06-23-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/06/hl/hl011402.htm "Sumabog ang Bulkang Mayon, lumikas ang mga residente"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219041458/http://www.newsflash.org/1999/06/hl/hl011402.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 06-23-1999.<br>Lahat ay nakuha noong 03-16-2022.</ref> ===Agosto=== * [[Agosto 3]] – Hindi bababa sa 58 katao ang namatay at daan-daang bahay ang natabunan ng [[Pagguho ng lupa sa subdibisyon ng Cherry Hills|isang napakalaking Pagguho ng lupa sa subdibisyon ng Cherry Hills]] sa [[Antipolo]], Rizal, na dulot ng malalakas na pag-ulan na dala ng [[Bagyong Olga (1999)|Bagyong Olga (Ising)]].<ref>{{cite web|url=http://kidlat.pagasa.dost.gov.ph/ndrb/Cherry%20Hills%20Landslide.html|title=Landslide sa Cherry Hills Subdivision (Agosto 02, 1999)|date=2000|work=[[Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration]]|publisher=Kidlat|access-date=Pebrero 29, 2012|archive-date=Disyembre 11, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081211182838/http://kidlat.pagasa.dost.gov.ph/ndrb/Cherry%20Hills%20Landslide.html|url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.newsflash.org/1999/08/hl/hl011481.htm "Daan-daang bahay sa gilid ng burol ng Antipolo ang gumuho, marami ang namatay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251221022703/http://www.newsflash.org/1999/08/hl/hl011481.htm |date=2025-12-21 }} PHNO. 08-04-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>[https://www.rappler.com/newsbreak/iq/212440-list-deadly-landslides-philippines/ "LIST: Mga nakamamatay na pagguho ng lupa sa Pilipinas"] [[Rappler]]. 09-22-2018. Nakuha noong 03-30-2022. * [[Agosto 11]] – Isang opisyal ng pulisya at apat na iba pa, na pawang sangkot sa pagpatay noong 1996 sa dating hepe ng [[Grupo ng Intelihensiya at Seguridad ng Metrocom|GISM]] at dating Gobernador ng [[Ilocos Norte]] na si Rolando Abadilla, ay hinatulan ng [[Lungsod ng Quezon]] [[Hukuman Pangrehiyon ng Paglilitis]], dalawa pa ang pinawalang-sala. Noong 2008, babawasan ng [[Hukuman ng Apelasyon ng Pilipinas|Hukuman ng Apelasyon]] ang sentensyang kamatayan, na orihinal na ibinigay sa kanila, sa [[reclusión perpetua]]; pagtitibayin ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang hatol noong 2010.<nowiki><ref></nowiki>[http://www.newsflash.org/1999/08/ht/ht000865.htm "Kamatayan para sa mga pumatay sa gobernador ng Ilocos Norte"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PHNO. 08-12-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>[https://newsinfo.inquirer.net/813468/timeline-abadilla-5 "TIMELINE: Abadilla 5"] [[Inquirer.net]]. 09-07-2016.<br />[http://www.humanrights.asia/news/forwarded-news/AHRC-FAT-034-2016/ "Pilipinas: Ang pangmatagalang legal na pamana ni Lenido Lumanog"] [[Asian Human Rights Commission]]. 10-09-2016.<br />Lahat ay nakuha noong 04-04-2022.</ref><ref>[http://www.humanrights.asia/resources/journals-magazines/article2/1001-2/appendix-case-analysis-supreme-courts-rulings-on-vizconde-and-abadilla-cases-are-contradictory/ "Apendise: Pagsusuri ng kaso: Ang mga desisyon ng Korte Suprema sa mga kaso nina Vizconde at Abadilla ay magkasalungat"] [[Asian Human Rights Commission]]. Disyembre 21, 2010. Nakuha noong Oktubre 8, 2021.</ref> * Kalagitnaan ng [[Agosto]] hanggang unang bahagi ng [[Setyembre]] – Animnapu't walong residente ang misteryosong namatay sa [[Clark Freeport Zone|Clark]], [[Pampanga]]. Noong Oktubre, iniulat ng isang task force na ang mga pagkamatay ay sanhi ng tone-toneladang nakalalasong basura na inabandona sa [[Clark Air Base|ang dating US air base]].<ref>[http://www.newsflash.org/1999/09/ht/ht000902.htm "Imbestigasyon sa 68 pagkamatay sa Clark dahil sa nakalalasong basura -- Osmena"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220316193937/http://www.newsflash.org/1999/09/ht/ht000902.htm |date=2022-03-16 }} PHNO. 09-18-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/10/ht/ht000927.htm "Ang bilang ng mga namatay sa nakalalasong basura sa Clark ay umabot na sa 68"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250412204118/http://www.newsflash.org/1999/10/ht/ht000927.htm |date=2025-04-12 }} PHNO. 10-11-1999.<br>Lahat ay nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Agosto 20]] – Pinangunahan ng dating pangulong [[Corazon Aquino]] at ni Cardinal [[Jaime Sin]] ang isang rally sa [[Ayala Avenue]] sa [[Makati]] laban sa Constitutional Correction for Development, ang bersyon ni Pangulong Estrada ng [[Repormang Konstitusyonal sa Pilipinas|pagbabago ng charter]].<ref>{{cite news |date=Pebrero 29, 2008 |title=Mga nakaraang malalaking rally laban sa charter change |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/content/82834/past-major-rallies-vs-charter-change/story/ |work=[[GMA News]] |location= |publisher= |access-date=Hulyo 4, 2026}}</ref> * [[Agosto 26]] – Isang armadong engkwentro sa pagitan ng mga sundalo ng [[Hukbong Katihan ng Pilipinas]] at ng mga puwersa ng [[Moro Islamic Liberation Front]] (MILF) sa [[Tipo-Tipo, Basilan]] ang ikinamatay ng hindi bababa sa 47 gerilya.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/08/hl/hl011533.htm "47 rebeldeng MILF, 2 sundalo ang patay sa sagupaan sa Basilan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219064641/http://www.newsflash.org/1999/08/hl/hl011533.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 08-28-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> ===Setyembre=== * [[Setyembre 15]] – Isang landslide, na dulot ng malakas na ulan, ang natabunan ang isang van na may sakay na 18 katao sa kahabaan ng [[Kennon Road]] sa [[Tuba, Benguet]], na ikinamatay ng 17 sa kanila.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/09/ht/ht000900.htm "Natabunan ng landlide si Kennon ng van; 17 patay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219050448/http://www.newsflash.org/1999/09/ht/ht000900.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 09-16-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Setyembre 16]] – Pinagbigyan ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang isang petisyon na nagdedeklara sa Republic Act 8528 na labag sa konstitusyon na nag-amyenda sa ilang seksyon ng Republic Act 7720, na binabanggit ang kawalan ng [[plebisito]]. Kaya, ang lungsod na bumubuo sa [[Santiago, Isabela|Santiago]] sa lalawigan ng [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] ay ibinalik sa isang malayang lungsod na bumubuo sa lungsod.<ref>[https://lawphil.net/judjuris/juri1999/oct1999/gr_133064_1999.html "G.R. No. 133064"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220921235146/https://lawphil.net/judjuris/juri1999/oct1999/gr_133064_1999.html |date=2022-09-21 }} Ang Proyektong LawPhil. Setyembre 16, 1999. Nakuha noong Hulyo 30, 2022.</ref>{{efn|Naganap ang pangyayari noong Setyembre 16 batay sa mga talaan ng korte. May isa pang sanggunian na nagsasaad ng petsa na kasing huli ng Disyembre 29; gayunpaman, ang impormasyong ito ay sumasalungat sa nauna.<ref>[https://provinceofisabela.ph/images/2018/History_of_Isabela/1-History%20of%20Isabela.pdf "Makasaysayang pag-unlad ng Lalawigan ng Isabela"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260305145541/https://provinceofisabela.ph/images/2018/History_of_Isabela/1-History%20of%20Isabela.pdf |date=2026-03-05 }} (PDF) Lalawigan ng Isabela. Nakuha noong Hulyo 27, 2022.</ref>}} ===Oktubre=== * [[Oktubre 23]] – Isang plebisito ang ginanap para likhain ang lungsod ng [[Novaliches]] ngunit ang panukala ay tinanggihan ng mga botante.<ref>{{Cite news|last=Samonte|first=Severino|date=Setyembre 12, 2020|title=Pagtaas ng bilang ng mga lungsod sa PH mula 60 noong 1987 patungong 146 noong 2020 traced|work=Philippine News Agency|url=https://www.pna.gov.ph/articles/1115219|access-date=Oktubre 22, 2021}}</ref> * [[Oktubre 31]] – Isang overloaded na jeepney ang bumagsak sa bangin sa [[Itogon, Benguet]], na ikinamatay ng 21 pasahero sa 34 na sakay nito.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/11/hl/hl011691.htm "Nahulog sa bangin ang isang dyipni na may sobrang karga, 21 ang patay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220316192938/http://www.newsflash.org/1999/11/hl/hl011691.htm |date=2022-03-16 }} PHNO. 11-02-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> ===Nobyembre=== * [[Nobyembre 4]] – Isang bus ang nahulog sa bangin sa [[Atok, Benguet]], na ikinamatay ng hindi bababa sa 19 na katao.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/11/ht/ht000954.htm "Isa na namang bangin sa trahedya ng bus sa Benguet ang ikinamatay ng 19"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250223162408/http://www.newsflash.org/1999/11/ht/ht000954.htm |date=2025-02-23 }} PHNO. 11-05-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Nobyembre 18]] – Hindi bababa sa 32 ang namatay sa magkakahiwalay na sagupaan sa pagitan ng mga rebeldeng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] at mga tropa ng gobyerno sa mga probinsya ng [[Lanao del Sur]] at [[Maguindanao]], isang araw matapos ang kanilang deklarasyon ng tigil-putukan.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/11/ht/ht000968.htm "Mga paglabag sa tigil-putukan: 32 ang namatay sa mga sagupaan sa Mindanao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219045703/http://www.newsflash.org/1999/11/ht/ht000968.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 11-19-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Nobyembre 27]]–[[Nobyembre 28|28]] – Ang pulong ng [[ASEAN Summit|Impormal na Summit ng ASEAN]] ay ginanap sa [[Maynila]].<ref>[http://www.newsflash.org/1999/11/hl/hl011733.htm "1999 ASEAN Summit sa Maynila ngayong linggo"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PHNO. 11-23-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>{{cite web |title=3rd Informal Summit, Maynila, 27-28 Nobyembre 1999 |url=https://asean.org/speechandstatement/3rd-informal-summit-manila-27-28-november-1999/ |website=asean.org |publisher=ASEAN Secretariat |access-date=18 Marso 2022}}</ref> ===Disyembre=== * [[Disyembre 7]] – [[Paglipad 100 ng Espiritung Asyano]] ay bumagsak sa gilid ng bundok sa pagitan ng mga munisipalidad ng [[Kasibu, Nueva Vizcaya|Kasibu]], [[Nueva Vizcaya]] at [[Cabarroguis, Quirino|Cabarroguis]], [[Quirino]], namatay. * [[Disyembre 10]]–[[Disyembre 11|11]] – Isang malaking pagkawala ng kuryente ang tumama sa buong [[Luzon]] magdamag, sanhi ng pagsalakay ng tinatayang 50 tonelada ng higanteng [[dikya]] sa [[Istasyon ng Kuryente ng Sual|isang planta ng pagbuo]] sa [[Sual, Pangasinan]].<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/560070.stm "Jellyfish blamed for Philippines blackout"] [[BBC News]]. 12-11-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/12/ht/ht000992.htm "Damihang dikya sa Pangasinan ang nagdulot ng blackout sa Luzon"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250822235649/http://www.newsflash.org/1999/12/ht/ht000992.htm |date=2025-08-22 }} PHNO. 12-12-1999.<br>[https://web.archive.org/web/20110129155557/http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/magazine/99/1224/biz.philippines.gas.html "Mula sa Karagatan: Umaasa ang Maynila na mabawasan ang mga singil sa kuryente sa pamamagitan ng deregulasyon - at gas sa laot"] [[Asiaweek]] isyu ng 12-24-1999.<br>[https://www.wsws.org/en/articles/2000/01/phil-j07.html "Limampung trak na puno ng dikya ang nagpapakita ng isang magulo at magulo na kapaligirang pampulitika sa Pilipinas"] [[World Socialist Web Site]]. 01-07-2000.<br><br>Nabanggit din ang pangyayari sa mga artikulo:<br>[http://www.greenspun.com/bboard/q-and-a-fetch-msg.tcl?msg_id=003xic "Pagkawala ng kuryente sa Luzon, Metro Manila Dahil sa pagkaputol ng mga linya ng NPC"] Greenspun.com. 10-21-2000.<br>[https://www.philstar.com/headlines/2000/10/22/88555/napocor-full-power-restored/ "Napocor: Naibalik na ang buong kuryente"] PHNO. 10-22-2000.<br>[https://www.philstar.com/headlines/2001/11/06/139134/no-sabotage-what-caused-blackout/ "Walang sabotahe, pero ano ang sanhi ng blackout?"] [[Philstar.com]]. 11-06-2001.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-17-2022.</ref> * [[Disyembre 12]] – Isang [[lindol sa Luzon noong 1999|magnitude 6.8 na lindol]] ang tumama sa ilang bahagi ng [[Luzon]], kung saan ang episentro ay malapit sa [[Lingayen, Pangasinan]]; naiulat na ikinamatay ng 6 na katao.<ref>[https://reliefweb.int/report/philippines/philippines-earthquake-ocha-situation-report-no-2 "Philippines - Lindol OCHA Sitwation Report No. 2"] [[ReliefWeb]]. 12-13-1999. Nakuha noong 03-17-2022.</ref> * [[Disyembre 15]] – Ang Metro Rail Transit Line 3 (MRT 3) ay binuksan sa publiko na may mga operasyon na tumatakbo sa 16.9-kilometrong ruta mula North Avenue sa [[Lungsod ng Quezon]] hanggang Taft Avenue sa [[Lungsod ng Pasay]]. * [[Disyembre 18]]: ** Ang [[Malolos]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Bulacan]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng Batas Republika 8754. ** Ang [[Tuguegarao, Cagayan|Tuguegarao]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Cagayan]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng Batas Republika 8755.<ref>{{Cite web|title=Profile ng Lungsod|url=https://tuguegaraocity.gov.ph/city-profile/153|url-status=live|access-date=Pebrero 16, 2022|website=Pamahalaan ng Lungsod ng Tuguegarao|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215180628/https://tuguegaraocity.gov.ph/city-profile/153 |archive-date=2022-02-15 }}</ref><ref>"Mga Milestone ng Linggong Ito" [[Inquirer.net]].<br>([https://newsinfo.inquirer.net/854473/this-weeks-festivals-4 Mula 12-18-2016 hanggang 12-24-2016]) Nakuha noong Enero 31, 2018.<br>([https://newsinfo.inquirer.net/1063596/this-weeks-milestones-dec-16-22-2018 Mula 12-16-2018 hanggang 12-22-2018]) Nakuha noong Enero 15, 2019.</ref> == Kapanganakan == * [[Enero 7]] – Johannes Rissler, aktor at modelo * [[Enero 8]] – [[Kelvin Miranda]], aktor * [[Enero 12]] – Niel Murillo, miyembro [[BoybandPH]] * [[Enero 25]] – [[Ysabel Ortega]], aktres * [[Pebrero 1]] – [[Carlo San Juan]], aktor at modelo * [[Marso 2]] – Zach Guerrero, modelo * [[Marso 20]] – Eya Laure, volleyball player * [[Marso 21]] – [[Buboy Villar]], aktor * [[Abril 1]] – [[Jairus Aquino]], aktor * [[Abril 3]] – [[Emman Nimedez]], vlogger at online sensation (namatay noong [[2020 sa Pilipinas|2020]]) * [[Abril 5]] – [[Sharlene San Pedro]], aktres * [[Abril 20]] – Celine Domingo, manlalaro ng balibol * [[Abril 21]] – [[Loisa Andalio]], aktres at mananayaw * [[Mayo 1]] ** [[Kisses Delavin]], aktres at modelo ** [[Elyson de Dios]] – aktor * [[Mayo 14]] – [[Francis Magundayao]], aktor * [[Mayo 17]] – Radson Flores, aktor * [[Agosto 23]] – [[Herlene Budol]], aktres at modelo * [[Setyembre 18]] – Jeremy Glinoga, aktor at mang-aawit * [[Oktubre 5]] – [[Pauline Mendoza]], aktres at mang-aawit * [[Oktubre 8]] – Sophia Senoron, aktres at mang-aawit * [[Oktubre 13]] – Yong Muhajil, aktor * [[Oktubre 14]] – Chelsea Manalo, beauty queen * [[Oktubre 18]] – Abed Green, aktor * [[Oktubre 23]] – Joseph Andre Garcia, actor * [[Nobyembre 8]] – Jennifer Nierva, volleyball player * [[Nobyembre 9]] – [[Kim De Leon]], aktor * [[Nobyembre 20]] – Kimson Tan, aktor * [[Nobyembre 25]] – [[Heaven Peralejo]], actress * [[Disyembre 5]] – Julia Buencamino, aktres (d. [[2015]]) * [[Disyembre 16]] – Anicka Castañeda, manlalaro ng putbol * [[Disyembre 20]] – [[Migo Adecer]], aktor at mang-aawit == Kamatayan == * [[Mayo 20]] – [[Carlos Quirino]], historyador (ipinanganak 1910) * [[Hunyo 29]] – Eugenio Lopez Jr., negosyante (ipinanganak 1928) * [[Hulyo 11]] – [[Marcelo Fernan]], abogado at pulitiko (ipinanganak 1926) * [[Hulyo 25]] – [[Raul Manglapus]], pulitiko (ipinanganak 1918) * [[Setyembre 15]] – Renato Constantino, historyador (ipinanganak 1919) * [[Nobyembre 28]] – [[N.V.M. Gonzalez]], manunulat (ipinanganak 1915) * [[Disyembre 24]] – Antonio Raquiza, pulitiko at abogado (ipinanganak 1908) ==Mga sanggunian== {{Taon sa Pilipinas}}{{Stub|Taon}} [[Kategorya:1999]] c4d71xdmzjdkx40n4ctc7tjiecjtspw Usapang kategorya:Mga Pilipino 15 280863 2220524 2220246 2026-08-15T13:46:39Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2220524 wikitext text/x-wiki == Wala pang artikulo sa wikang Tagalog == '''Ang sumusunod ay talaan ng mga mamamayan ng Pilipinas na mayroon nang artikulo sa ibang bersiyon ng Wikipedia ngunit hindi pa nagagawan ng artikulo sa Tagalog Wikipedia:''' {{Wikidata list|sparql= SELECT DISTINCT ?item ?article_en ?linkcount WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5. ?item wdt:P27 wd:Q928. ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . ?article_en schema:about ?item . ?article_en schema:inLanguage "en" . ?article_en schema:isPartOf <https://en.wikipedia.org/> FILTER (?linkcount >= 1) . # only include items with 1 or more sitelinks FILTER NOT EXISTS { ?article schema:about ?item . ?article schema:inLanguage "tl" . ?article schema:isPartOf <https://tl.wikipedia.org/> } } GROUP BY ?item ?linkcount ?article_en ORDER BY DESC(?linkcount) LIMIT 100 |columns=P18,label:Article,P106,P793,P800,P39,?article_en |section= |min_section= |sort=?linkcount |links=red |thumb=128 |autolist= |references=all }} {| class='wikitable sortable' ! larawan ! Article ! hanapbuhay ! significant event ! magnum opus ! nahawakang pwesto ! ?article_en |- | [[Talaksan:Alodia Gosiengfiao 2013-07-04 (2) a.jpg|center|128px]] | [[Alodia Gosiengfiao]] | [[modelo]]<br/>[[cosplayer]] | | | | [[:en:Alodia_Gosiengfiao|Alodia Gosiengfiao]] |- | [[Talaksan:Lav Diaz at 81st Venice International Film Festival.jpg|center|128px]] | [[Lav Diaz]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[editor ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[artista]]<br/>[[direktor]]<ref name="ref_9dcd9960024412bee88cb9de0f5ddf9229d4c663ed2ba8b4910cc05c78097c3a">https://cs.isabart.org/person/122314</ref><ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[musiko]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[kritiko ng sine]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Lav_Diaz|Lav Diaz]] |- | [[Talaksan:Paul Mulders.jpg|center|128px]] | [[Paul Mulders]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Paul_Mulders|Paul Mulders]] |- | [[Talaksan:1960 Neile Adams.jpg|center|128px]] | [[Neile Adams]] | [[artista]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[mang-aawit]]<br/>[[artista sa telebisyon]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[artista sa teatro]] | | | | [[:en:Neile_Adams|Neile Adams]] |- | [[Talaksan:Angel Guirado azkals 2011.jpg|center|128px]] | [[Ángel Guirado]] | [[futbolista]]<ref name="ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f">''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''</ref> | | | | [[:en:%C3%81ngel_Guirado|%C3%81ngel Guirado]] |- | [[Talaksan:James Younghusband Oct 2013.jpg|center|128px]] | [[James Younghusband]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:James_Younghusband|James Younghusband]] |- | [[Talaksan:Chris Greatwich.JPG|center|128px]] | [[Chris Greatwich]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | [[:en:Chris_Greatwich|Chris Greatwich]] |- | [[Talaksan:Adolfo Tito Yllana, September 2021 (GPOABF 0882) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Adolfo Tito Yllana]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[titular archbishop]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Papua New Guinea]]<br/>[[Apostolic Nuncio to the Solomon Islands]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Pakistan]]<br/>[[Apostolic Nuncio to the Democratic Republic of the Congo]]<br/>[[apostolic nuncio to Israel]]<br/>[[Apostolic Delegate to Jerusalem and Palestine]]<br/>[[apostolic nuncio to Cyprus]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Australia]] | [[:en:Adolfo_Tito_Yllana|Adolfo Tito Yllana]] |- | [[Talaksan:Donnie Nietes.png|center|128px]] | [[Donnie Nietes]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | [[:en:Donnie_Nietes|Donnie Nietes]] |- | | [[Dioscoro S. Rabor]] | [[soologo]]<ref name="ref_c5b160c8d062942dc63fae4cd18b5000d2e4309511b37a3761c11480d808103a">''[[:d:Q56114183|In Memoriam: Dioscoro S. Rabor, 1911-1996]]''</ref><br/>[[scientific collector]]<ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | | | | [[:en:Dioscoro_S._Rabor|Dioscoro S. Rabor]] |- | | [[Rachel Grant]] | [[artista]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref><br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[scuba diver]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | [[:en:Rachel_Grant|Rachel Grant]] |- | [[Talaksan:Andray Blatche.jpg|center|128px]] | [[Andray Blatche]] | [[basketbolista]]<ref name="ref_b316776bfd4d19b22b05d403d20bf7aa69dcd18a806d586c89f9100926aeab05">''[[:d:Q7300810|RealGM]]''</ref> | | | | [[:en:Andray_Blatche|Andray Blatche]] |- | | [[Oscar Cruz]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Oscar_Cruz|Oscar Cruz]] |- | [[Talaksan:Angelo Reyes.jpg|center|128px]] | [[Angelo Reyes]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | [[Kalihim ng Tanggulang Pambansa]]<br/>[[Kalihim ng Kapaligiran at Likas na Yaman]]<br/>[[Kalihim ng Enerhiya]]<br/>[[Kalihim ng Interyor at Pamahalaang Lokal]] | [[:en:Angelo_Reyes|Angelo Reyes]] |- | [[Talaksan:Archbishop Angel Lagdameo.jpg|center|128px]] | [[Angel Lagdameo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[archbishop of Jaro]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Angel_Lagdameo|Angel Lagdameo]] |- | [[Talaksan:JfAniceto0456Pacianofvf 06.JPG|center|128px]] | [[Paciano Aniceto]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic archbishop]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]] | [[:en:Paciano_Aniceto|Paciano Aniceto]] |- | [[Talaksan:Cardinal Ricardo Vidal.jpg|center|128px]] | [[Ricardo Tito Jamin Vidal]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Ricardo_Vidal|Ricardo Vidal]] |- | [[Talaksan:Orlando Quevedo 2016.jpg|center|128px]] | [[Orlando Beltran Quevedo]] | [[manunulat]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Orlando_Quevedo|Orlando Quevedo]] |- | | [[Angelito Lampon]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[vicar apostolic]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Angelito_Lampon|Angelito Lampon]] |- | [[Talaksan:Romulo Valles Balangiga bell turnover (cropped).jpg|center|128px]] | [[Romulo Valles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Romulo_Valles|Romulo Valles]] |- | | [[Antonio Ledesma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<br/>[[Arsobispo]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[Catholic theologian]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[coadjutor bishop]]<br/>[[bishop prelate]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Antonio_Ledesma|Antonio Ledesma]] |- | [[Talaksan:JfTobias0431Bishopfvf 02.JPG|center|128px]] | [[Antonio Realubin Tobias]] | [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Antonio_Tobias|Antonio Tobias]] |- | [[Talaksan:Albert del Rosario.jpg|center|128px]] | [[Albert del Rosario]] | [[diplomata]]<br/>[[politiko]]<br/>[[negosyante]] | | | [[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<br/>[[ambassador of the Philippines to the United States]] | [[:en:Albert_del_Rosario|Albert del Rosario]] |- | [[Talaksan:Arnel Pineda by Phey Palma.jpg|center|128px]] | [[Arnel Pineda]] | [[mang-aawit]]<br/>[[manunulat ng awitin]] | | | | [[:en:Arnel_Pineda|Arnel Pineda]] |- | [[Talaksan:Chadhugo (300dpi).jpg|center|128px]] | [[Chad Hugo]] | [[record producer]]<br/>[[manunulat ng awitin]]<br/>[[kompositor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Chad_Hugo|Chad Hugo]] |- | [[Talaksan:Bishop.Arturo.Bastes.jpg|center|128px]] | [[Arturo M. Bastes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[coadjutor bishop]] | [[:en:Arturo_Bastes|Arturo Bastes]] |- | [[Talaksan:Ernie Chan at Super-Con 2009.JPG|center|128px]] | [[Ernie Chan]] | [[comics artist]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[ilustrador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[graphic artist]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[disenyador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[alagad ng sining biswal]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | [[:en:Ernie_Chan|Ernie Chan]] |- | [[Talaksan:Venus Raj.jpg|center|128px]] | [[Venus Raj]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | [[:en:Venus_Raj|Venus Raj]] |- | [[Talaksan:Brian Yuzna (2007 crop).jpg|center|128px]] | [[Brian Yuzna]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[screenwriter]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[artista]] | | | | [[:en:Brian_Yuzna|Brian Yuzna]] |- | | [[Leonardo Legaspi]] | [[propesor ng unibersidad]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Roman Catholic Archbishop of Caceres]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Leonardo_Legaspi|Leonardo Legaspi]] |- | [[Talaksan:Brillante Mendoza at the 69th Venice International Film Festival, September 2012.jpg|center|128px]] | [[Brillante Mendoza]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[cinematographer]]<ref name="ref_833b0ecf39cfd9c634b88c55346640b8ff53e5ec78e177b604b7a78346be027c">http://asianwiki.com/Brillante_Mendoza</ref><br/>[[screenwriter]]<ref name="ref_89d32ec69eda3ae30901972a23ca4c45d7f2c401e64244cc1c33b72d8976e7fa">https://lilokpelikula.wordpress.com/2009/10/21/lola-brillante-mendoza-2009/</ref><ref name="ref_df976a5955ea21883692f260e6765daa529da60de09340ac0bd712c56bd8c1ba">http://www.timeout.com/london/film/captive-2012</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<ref name="ref_b2d7a45e5d3180f042276aa6e9408760514212ca319bc04a9eaae19b89f7c331">http://www.nytimes.com/movies/movie/457936/Kinatay/details</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><br/>[[production designer]]<br/>[[direktor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Brillante_Mendoza|Brillante Mendoza]] |- | [[Talaksan:Pancho Villa BNF.jpeg|center|128px]] | [[Pancho Villa]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | [[:en:Pancho_Villa_(boxer)|Pancho Villa (boxer)]] |- | [[Talaksan:Bishop Broderick Pabillo at the Manila Cathedral 2023-10-29.jpg|center|128px]] | [[Broderick Soncuaco Pabillo]] | [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Broderick_Pabillo|Broderick Pabillo]] |- | [[Talaksan:Simeon Toribio.jpg|center|128px]] | [[Simeón Toribio]] | [[politiko]]<br/>[[atleta]] | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | [[:en:Simeon_Toribio|Simeon Toribio]] |- | [[Talaksan:Julio Rosales.jpg|center|128px]] | [[Julio Rosales]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Julio_Rosales|Julio Rosales]] |- | [[Talaksan:Jerry Lucena.jpg|center|128px]] | [[Jerry Lucena]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | [[:en:Jerry_Lucena|Jerry Lucena]] |- | | [[David William Valencia Antonio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]] | [[:en:David_William_Antonio|David William Antonio]] |- | | [[Miguel White]] | [[atleta]] | | | | [[:en:Miguel_White|Miguel White]] |- | [[Talaksan:Fernando Capalla.jpg|center|128px]] | [[Fernando Capalla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[coadjutor archbishop]]<br/>[[territorial prelate]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Fernando_Capalla|Fernando Capalla]] |- | [[Talaksan:Rolando Santos CM.jpg|center|128px]] | [[Rolando Crisostomo Santos]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]] | [[:en:Rolando_Santos|Rolando Santos]] |- | [[Talaksan:Archbishop Gilbert Garcera 2024-06-29.jpg|center|128px]] | [[Gilbert Garcera]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Archbishop of Lipa]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Gilbert_Garcera|Gilbert Garcera]] |- | | [[Meiling Melançon]] | [[artista]]<br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | [[:en:Mei_Melan%C3%A7on|Mei Melan%C3%A7on]] |- | [[Talaksan:Archbishop John F. Du.png|center|128px]] | [[John F. Du]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | [[:en:John_F._Du|John F. Du]] |- | [[Talaksan:Bishop Jose Romeo O. Lazo (2).jpg|center|128px]] | [[Jose Romeo Lazo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Bishop of San Jose de Antique]]<br/>[[archbishop of Jaro]] | [[:en:Jose_Romeo_Lazo|Jose Romeo Lazo]] |- | | [[Jose S. Palma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Bishop of Calbayog]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Jos%C3%A9_S._Palma|Jos%C3%A9 S. Palma]] |- | | [[Mark Javier]] | [[archer]] | | | | [[:en:Mark_Javier|Mark Javier]] |- | [[Talaksan:D LIM.jpg|center|128px]] | [[Danilo Lim]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | | [[:en:Danilo_Lim|Danilo Lim]] |- | | [[Osvaldo Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[apostolic nuncio to Panama]]<br/>[[apostolic nuncio to Sri Lanka]]<br/>[[apostolic nuncio to Nigeria]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Costa Rica]]<br/>[[apostolic nuncio to South Korea]]<br/>[[apostolic nuncio to Mongolia]] | [[:en:Osvaldo_Padilla|Osvaldo Padilla]] |- | [[Talaksan:Pablo Virgilio David in 2014 (Retouched).jpg|center|128px]] | [[Pablo Virgilio Siongco David]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]<br/>[[cardinal priest]] | [[:en:Pablo_Virgilio_David|Pablo Virgilio David]] |- | | [[Rodolfo Tan Cardoso]] | [[ahedresista]] | | | | [[:en:Rodolfo_Tan_Cardoso|Rodolfo Tan Cardoso]] |- | | [[Leopoldo Serantes]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Leopoldo_Serantes|Leopoldo Serantes]] |- | [[Talaksan:Archbishop Ramon Argüelles.jpg|center|128px]] | [[Ramon Arguelles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Lipa]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | [[:en:Ramon_Arguelles|Ramon Arguelles]] |- | [[Talaksan:Bishop Reynaldo G. Evangelista.jpg|center|128px]] | [[Reynaldo Evangelista]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[bishop of Imus]] | [[:en:Reynaldo_Evangelista|Reynaldo Evangelista]] |- | [[Talaksan:Dr Honoria Acosta-Sison.jpg|center|128px]] | [[Honoria Acosta-Sison]] | [[gynecologist]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[propesor ng unibersidad]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[obstetrician]] | | | | [[:en:Honoria_Acosta-Sison|Honoria Acosta-Sison]] |- | | [[Sergio Utleg]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]] | [[:en:Sergio_Utleg|Sergio Utleg]] |- | [[Talaksan:Teófilo Yldefonso 1928.jpg|center|128px]] | [[Teófilo Yldefonso]] | [[manlalangoy]]<br/>[[military personnel]] | | | | [[:en:Te%C3%B3filo_Yldefonso|Te%C3%B3filo Yldefonso]] |- | | [[Gabriel Reyes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[Arsobispo ng Maynila]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[bishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Gabriel_Reyes|Gabriel Reyes]] |- | | [[Wenceslao Selga Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[apostolic prefect]]<br/>[[superior]] | [[:en:Wenceslao_Padilla|Wenceslao Padilla]] |- | [[Talaksan:Melissa de la Cruz at LA Time Festival of Books 2013-cropped.jpg|center|128px]] | [[Melissa de la Cruz]] | [[manunulat]]<br/>[[children's writer]]<br/>[[nobelista]]<br/>[[editor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[young adult author]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | [[Blue Bloods]] | | [[:en:Melissa_de_la_Cruz|Melissa de la Cruz]] |- | [[Talaksan:Shamcey Supsup on September 18, 2011.jpg|center|128px]] | [[Shamcey Supsup]] | [[modelo]]<br/>[[arkitekto]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | [[:en:Shamcey_Supsup-Lee|Shamcey Supsup-Lee]] |- | [[Talaksan:Anthony Villanueva 2017 stamp of the Philippines.jpg|center|128px]] | [[Anthony Villanueva]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref><br/>[[artista]] | | | | [[:en:Anthony_Villanueva|Anthony Villanueva]] |- | | [[Roel Velasco]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Roel_Velasco|Roel Velasco]] |- | [[Talaksan:2013 AVN Awards - Mimi Miyagi (8396773441) (crop).jpg|center|128px]] | [[Mimi Miyagi]] | [[artistang pornograpiko]]<br/>[[modelo]]<br/>[[erotic photography model]]<br/>[[politiko]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | [[:en:Mimi_Miyagi|Mimi Miyagi]] |- | | [[José Villanueva]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Jos%C3%A9_Villanueva_(boxer)|Jos%C3%A9 Villanueva (boxer)]] |- | [[Talaksan:Amin Nazari 20191102.jpg|center|128px]] | [[Amin Nazari]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Amin_Nazari|Amin Nazari]] |- | | [[Isnilon Hapilon]] | [[militant]]<ref name="ref_3a050fe4a1b5cdc123941a4d809de3e4cbdf86aca7a47d00e70fc73396c7692f">http://www.reuters.com/article/us-philippines-militants-idUSBRE93F09K20130416</ref><br/>[[military personnel]] | | | [[Emir]] | [[:en:Isnilon_Hapilon|Isnilon Hapilon]] |- | | [[Satoshi Otomo]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Satoshi_%C5%8Ctomo|Satoshi %C5%8Ctomo]] |- | [[Talaksan:Pedro Abad Santos.jpg|center|128px]] | [[Pedro Abad Santos]] | [[politiko]] | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | [[:en:Pedro_Abad_Santos|Pedro Abad Santos]] |- | [[Talaksan:Van Partible by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | [[Van Partible]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[direktor sa telebisyon]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref> | | | | [[:en:Van_Partible|Van Partible]] |- | [[Talaksan:Satine Phoenix Porn Star Karaoke 2007-05-01 1.jpg|center|128px]] | [[Satine Phoenix]] | [[artista]]<br/>[[artistang pornograpiko]]<br/>[[pintor]]<br/>[[modelo]]<br/>[[online streamer]] | | | | [[:en:Satine_Phoenix|Satine Phoenix]] |- | [[Talaksan:Aubrey Miles.jpg|center|128px]] | [[Aubrey Miles]] | [[modelo]]<br/>[[mang-aawit]] | | | | [[:en:Aubrey_Miles|Aubrey Miles]] |- | [[Talaksan:Portrait of Rosalina Abejo.jpg|center|128px]] | [[Rosalina Abejo]] | [[Konduktor ng musika|konduktor]]<br/>[[kompositor]]<ref name="ref_115bb190520bffe7d3b11a69f9df49b7ce90dc74fcae0be2a25876d6fbd480ac">http://www.musicsack.com/personfmt_itempk.cfm?itempk=7</ref><ref name="ref_78ef1b4c4bfd98c1b57835278aa68bfb7a82f895c16dd08902a7241396b8dd66">http://philippinemusicregistry.com.ph/main/artist/view/8</ref> | | | | [[:en:Rosalina_Abejo|Rosalina Abejo]] |- | [[Talaksan:Carli de Murga 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Carlie de Murga]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Carli_de_Murga|Carli de Murga]] |- | | [[Gurdev Khush]] | [[henetista]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><br/>[[agronomo]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref> | | | | [[:en:Gurdev_Khush|Gurdev Khush]] |- | [[Talaksan:MisaghBahadoranGlobal.jpg|center|128px]] | [[Misagh Bahadoran]] | [[dentist]]<br/>[[futsal player]]<br/>[[modelo]]<br/>[[futbolista]] | | | | [[:en:Misagh_Bahadoran|Misagh Bahadoran]] |- | [[Talaksan:Philippines Foreign Secretary Yasay Addresses Reporters at a News Conference (28502880421) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Perfecto R. Yasay, Jr.]] | [[negosyante]]<br/>[[abogado]]<ref name="ref_5d9f0275a9a10a2540c3b54d54876fcc3ca330edb427fb3d32e3b7d6b2c4ce30">https://cairope.dfa.gov.ph/site-administrator/embassy-news/150-perfecto-r-yasay-jr-secretary-of-foreign-affairs</ref><br/>[[politiko]] | | | [[chairperson]]<ref name="ref_a95020c6c926990cc42cba9158f1ffa3651c92e7a72951390e120a8a21ca0969">https://news.mb.com.ph/2020/06/12/former-dfa-sec-yasay-dies-73/</ref><br/>[[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<ref name="ref_7911ff1da716d452199d6d0b838df2f94f6168b660ff4836baf6ac4a4d662d24">https://newsinfo.inquirer.net/878680/ca-rejects-appointment-of-yasay</ref> | [[:en:Perfecto_Yasay_Jr.|Perfecto Yasay Jr.]] |- | [[Talaksan:Ronnie del Carmen.jpg|center|128px]] | [[Ronnie del Carmen]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[ilustrador]]<br/>[[comics artist]]<br/>[[artista]]<br/>[[graphic artist]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[alagad ng sining]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Ronnie_del_Carmen|Ronnie del Carmen]] |- | [[Talaksan:Álvaro Silva 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Álvaro Silva]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:%C3%81lvaro_Silva_(footballer)|%C3%81lvaro Silva (footballer)]] |- | [[Talaksan:Kevin Ray Mendoza 20120329.jpg|center|128px]] | [[Kevin Ray Mendoza Hansen]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Kevin_Ray_Mendoza|Kevin Ray Mendoza]] |- | | [[Natividad Almeda López]] | [[abogado]]<br/>[[hukom]] | | | | [[:en:Natividad_Almeda-L%C3%B3pez|Natividad Almeda-L%C3%B3pez]] |- | [[Talaksan:Geena Rocero for Chromat.jpg|center|128px]] | [[Geena Rocero]] | [[modelo]]<br/>[[LGBTQ rights activist]]<br/>[[Playmate]] | | | | [[:en:Geena_Rocero|Geena Rocero]] |- | [[Talaksan:Vicky Tauli-Corpuz in Kuala-Lumpur.jpg|center|128px]] | [[Victoria Tauli-Corpuz]] | [[indigenous rights activist]] | | | [[United Nations Special Rapporteur]] | [[:en:Victoria_Tauli-Corpuz|Victoria Tauli-Corpuz]] |- | [[Talaksan:Daisuke Sato After the Game - PHI vs AFG, September 12, 2023.png|center|128px]] | [[Daisuke Sato]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Daisuke_Sato_(footballer)|Daisuke Sato (footballer)]] |- | [[Talaksan:Kevin Ingresso.jpg|center|128px]] | [[Kevin Ingreso]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Kevin_Ingreso|Kevin Ingreso]] |- | | [[Oscar Jaime Llaneta Florencio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Oscar_Jaime_Florencio|Oscar Jaime Florencio]] |- | [[Talaksan:Rep. Geraldine Roman (19th Congress).jpg|center|128px]] | [[Geraldine Roman]] | [[mamamahayag]]<br/>[[estadista]]<br/>[[politiko]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref> | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | [[:en:Geraldine_Roman|Geraldine Roman]] |- | [[Talaksan:Kylie Verzosa 2022 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kylie Verzosa]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[artista]] | | | | [[:en:Kylie_Verzosa|Kylie Verzosa]] |- | | [[Tabinas Jefferson]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Jefferson_Tabinas|Jefferson Tabinas]] |- | [[Talaksan:Eumir felix marcial KL 2017.jpg|center|128px]] | [[Eumir Marcial]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | [[:en:Eumir_Marcial|Eumir Marcial]] |- | [[Talaksan:Manny Jacinto at the 2018 Comic-Con International (42913094245) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Manny Jacinto]] | [[artista sa telebisyon]]<br/>[[mananayaw]]<br/>[[artista]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | [[:en:Manny_Jacinto|Manny Jacinto]] |- | [[Talaksan:New Clark City Visit of Kayla Sanchez (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kayla Sanchez]] | [[manlalangoy]]<ref name="ref_71088fd3015a897b4edb05c490dbd362f030de19fdf8997617b2579e42df444f">''[[:d:Q23439984|swimrankings.net]]''</ref> | | | | [[:en:Kayla_Sanchez|Kayla Sanchez]] |- | [[Talaksan:Karen Ibasco Joins the UN Youth Climate Summit (2019) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Karen Ibasco]] | [[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[pisiko]] | | | | [[:en:Karen_Ibasco|Karen Ibasco]] |- | [[Talaksan:Sarina Bolden.png|center|128px]] | [[Sarina Bolden]] | [[futbolista]]<ref name="ref_a4daea7bcee446c1cbd0b6a142d0b95aeef218a10a1d147d8d274272a911d962">https://www.chicagotribune.com/sports/soccer/ct-world-cup-sarina-bolden-philippines-20230725-kihxntol2zb3nhmqhvhlgmqqci-story.html</ref> | | | | [[:en:Sarina_Bolden|Sarina Bolden]] |- | [[Talaksan:Margielyn Didal (cropped).jpg|center|128px]] | [[Margielyn Didal]] | [[skateboarder]] | | | | [[:en:Margielyn_Didal|Margielyn Didal]] |- | | [[Rex Andrew Clement Alarcon]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic deacon]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Caceres]] | [[:en:Rex_Andrew_Alarcon|Rex Andrew Alarcon]] |- | [[Talaksan:Louise Mabulo UN Young Champion of the Earth Award Ceremony Speech 3 (50750541351).jpg|center|128px]] | [[Louise Emmanuelle Mabulo]] | [[cook]]<br/>[[environmentalist]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[entrepreneur]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref> | | | | [[:en:Louise_Mabulo|Louise Mabulo]] |- | [[Talaksan:MitskiAPE180824 (13 of 116) (53941099308) (cropped 2).jpg|center|128px]] | [[Beabadoobe]] | [[mang-aawit-manunulat]]<ref name="ref_7f185c0ce88ceaf3e120d7aa46e91399685a365ee5391ffd639c3a94965f31df">https://www.theguardian.com/music/2024/nov/13/beabadoobee-review-02-academy-glasgow</ref><ref name="ref_bafb9b83290b96566f3ea036dee83e3d41462a1b08fd9520933aec511b33c32c">https://www.nme.com/news/music/beabadoobee-brits-interview-sabrina-carpenter-embracing-imperfection-3843092</ref> | | | | [[:en:Beabadoobee|Beabadoobee]] |- | | [[Marinel Sumook Ubaldo]] | [[climate activist]] | | | | [[:en:Marinel_Sumook_Ubaldo|Marinel Sumook Ubaldo]] |- | [[Talaksan:Bianca Bustamante 2024.jpg|center|128px]] | [[Bianca Bustamante]] | [[racing driver]]<br/>[[racecar driver]] | | | | [[:en:Bianca_Bustamante|Bianca Bustamante]] |- | [[Talaksan:PIA Leyte - Aira Villegas interview (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aira Villegas]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Aira_Villegas|Aira Villegas]] |} {{Wikidata list end}} kx82rzmmo5d40rqjhhnp2zlwxj57v3v Usapang kategorya:Mga siyentipiko 15 281597 2220529 2220135 2026-08-15T14:28:44Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2220529 wikitext text/x-wiki == Wala pang artikulo == {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?linkcount WHERE { ?item wdt:P106 ?occupation. ?occupation wdt:P279* wd:Q864503. ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . } GROUP BY ?item ?linkcount ORDER BY DESC(?linkcount) LIMIT 200 |columns=number,item,label:Article,P569,P570,P101,P18 |section= |min_section= |sort= |links=red_only |thumb=128 |autolist=fallback |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! number ! item ! Article ! petsa ng kapanangakan ! petsa ng kamatayan ! field of work ! larawan |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q144535|Q144535]] | [[Herbert Spencer]] | data-sort-value="1820" | 1820-04-27<br/>1820-04-28 | data-sort-value="1903" | 1903-12-08 | [[botanika]] | [[Talaksan:Herbert Spencer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q11826|Q11826]] | [[Al-Biruni]] | data-sort-value="973" | 973-09-04 | data-sort-value="1048" | 1048-12-09 | [[pisika]]<br/>[[matematika]]<br/>[[astronomiya]]<br/>[[likas na agham]]<br/>[[kasaysayan]]<br/>[[chronology]]<br/>[[laborer]]<br/>[[Indology]]<br/>[[agham pandaigdig]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[kartograpiya]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]]<br/>[[astrolohiya]]<br/>[[kimika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[sikolohiya]]<br/>[[teolohiya]]<br/>[[parmakolohiya]]<br/>[[history of religions]]<br/>[[mineralohiya]] | [[Talaksan:Al-Biruni.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q131117|Q131117]] | [[Maria Montessori]] | data-sort-value="1870" | 1870-08-31 | data-sort-value="1952" | 1952-05-06 | [[pedagohiya]] | [[Talaksan:Maria Montessori (portrait).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q185007|Q185007]] | [[Rita Levi-Montalcini]] | data-sort-value="1909" | 1909-04-22 | data-sort-value="2012" | 2012-12-30 | [[neurobiology]] | [[Talaksan:Rita Levi-Montalcini (1986).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q7487|Q7487]] | [[Dorothy Hodgkin]] | data-sort-value="1910" | 1910-05-12 | data-sort-value="1994" | 1994-07-29 | [[X-ray crystallography]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[kimika]]<br/>[[kristalograpiya]] | [[Talaksan:Professor Dorothy Hodgkin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q160362|Q160362]] | [[Theophrastus]] | data-sort-value="-371" | -371 | data-sort-value="-287" | -287 | [[botanika]] | [[Talaksan:Teofrasto Orto botanico head.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q78496|Q78496]] | [[Konrad Lorenz]] | data-sort-value="1903" | 1903-11-07 | data-sort-value="1989" | 1989-02-27 | [[etolohiya]]<br/>[[pilosopiya]] | [[Talaksan:Konrad Lorenz.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q102034|Q102034]] | [[Ronald Ross]] | data-sort-value="1857" | 1857-05-13 | data-sort-value="1932" | 1932-09-16 | [[parasitolohiya]]<br/>[[epidemiyolohiya]] | [[Talaksan:Ronald Ross.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q60059|Q60059]] | [[Albertus Magnus]] | data-sort-value="1200" | 1200 | data-sort-value="1280" | 1280-11-15 | [[pilosopiya]] | [[Talaksan:Tommaso da modena, ritratti di domenicani (vescovo) 1352 150cm, treviso, ex convento di san niccolò, sala del capitolo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q199654|Q199654]] | [[Barbara McClintock]] | data-sort-value="1902" | 1902-06-16 | data-sort-value="1992" | 1992-09-02 | [[henetika]]<br/>[[cytogenetics]] | [[Talaksan:Barbara McClintock (1902-1992) shown in her laboratory in 1947.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q462843|Q462843]] | [[Tu Youyou]] | data-sort-value="1930" | 1930-12-30 | | [[parmakolohiya]]<br/>[[tradisyonal na panggagamot na Tsino]] | [[Talaksan:D810 4987 Tu Youyou, medicine (22945001843) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q25820|Q25820]] | [[Thomas Young]] | data-sort-value="1773" | 1773-06-13 | data-sort-value="1829" | 1829-05-10 | [[pisika]]<br/>[[mekanika]]<br/>[[lingguwistika]]<br/>[[agham ng mga materyal]] | [[Talaksan:Thomas Young by Briggs.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q229264|Q229264]] | [[Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon]] | data-sort-value="1707" | 1707-09-07 | data-sort-value="1788" | 1788-04-15 | [[biyolohiya]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[heolohiya]]<br/>[[political arithmetic]] | [[Talaksan:François Hubert Drouais - Portrait of Buffon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q173441|Q173441]] | [[Abu Abdullah Muhammad al-Idrisi al-Qurtubi al-Hasani as-Sabti]] | data-sort-value="1110" | 1110 | data-sort-value="1166" | 1166<br/>1165 | [[kartograpiya]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[paglalakbay]] | [[Talaksan:Al-Idrisi, Sayr mulhimah min al-Sharq wa-al-Gharb.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q70554|Q70554]] | [[Hermann Emil Fischer]] | data-sort-value="1852" | 1852-10-09 | data-sort-value="1919" | 1919-07-15 | [[kimika]] | [[Talaksan:Hermann Emil Fischer. Photograph by Atelier Victoria, 1895. Wellcome V0027668 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q213195|Q213195]] | [[B. F. Skinner]] | data-sort-value="1904" | 1904-03-20 | data-sort-value="1990" | 1990-08-18 | [[sikolohiya]]<br/>[[behavioral analytics]] | [[Talaksan:B.F. Skinner at Harvard circa 1950 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q7426|Q7426]] | [[Ada Yonath]] | data-sort-value="1939" | 1939-06-22 | | [[kristalograpiya]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[ribosoma]]<br/>[[biyolohiyang estruktural]] | [[Talaksan:Ada E. Yonath.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q204733|Q204733]] | [[Gerty Cori]] | data-sort-value="1896" | 1896-08-15 | data-sort-value="1957" | 1957-10-26 | [[biyokimika]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:Gerty Theresa Cori.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q151564|Q151564]] | [[Frederick Sanger]] | data-sort-value="1918" | 1918-08-13 | data-sort-value="2013" | 2013-11-19 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Frederick Sanger2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q35703|Q35703]] | [[Gertrude B. Elion]] | data-sort-value="1918" | 1918-01-23 | data-sort-value="1999" | 1999-02-21 | [[parmakolohiya]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Gertrude Elion (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q84405|Q84405]] | [[Karl Landsteiner]] | data-sort-value="1868" | 1868-06-14 | data-sort-value="1943" | 1943-06-26 | [[kimika]] | [[Talaksan:Karl Landsteiner nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q214565|Q214565]] | [[Beatrix Potter]] | data-sort-value="1866" | 1866-07-28 | data-sort-value="1943" | 1943-12-22 | | [[Talaksan:Beatrix Potter by King cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q107402|Q107402]] | [[Rosalyn Sussman Yalow]] | data-sort-value="1921" | 1921-07-19 | data-sort-value="2011" | 2011-05-30 | [[biyopisika]] | [[Talaksan:Rosalyn Yalow.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q318750|Q318750]] | [[Stephen Hillenburg]] | data-sort-value="1961" | 1961-08-21 | data-sort-value="2018" | 2018-11-26 | [[biyolohiyang pandagat]]<br/>[[animasyon]]<br/>[[komiks]] | [[Talaksan:Stephen Hillenburg by Carlos Cazurro.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q185777|Q185777]] | [[Alexis Carrel]] | data-sort-value="1873" | 1873-06-28 | data-sort-value="1944" | 1944-11-05 | [[Pag-oopera|pagtistis]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[pathophysiology]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[vascular surgery]] | [[Talaksan:Alexis Carrel 1912.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q60024|Q60024]] | [[Hermann von Helmholtz]] | data-sort-value="1821" | 1821-08-31 | data-sort-value="1894" | 1894-09-08 | [[pisika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[sikolohiya]] | [[Talaksan:Hermann von Helmholtz.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q103844|Q103844]] | [[Françoise Barré-Sinoussi]] | data-sort-value="1947" | 1947-07-30 | | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Françoise Barré-Sinoussi-press conference Dec 06th, 2008-1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q180468|Q180468]] | [[Albert von Szent-Györgyi Nagyrápolt]] | data-sort-value="1893" | 1893-09-16 | data-sort-value="1986" | 1986-10-22 | [[biyokimika]]<br/>[[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Albert Szent-Györgyi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q200136|Q200136]] | [[Linda B. Buck]] | data-sort-value="1947" | 1947-01-29 | | [[biyolohiya]]<br/>[[neurosiyensiya]] | [[Talaksan:Linda Buck 2015 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q154824|Q154824]] | [[Norman Borlaug]] | data-sort-value="1914" | 1914-03-25 | data-sort-value="2009" | 2009-09-12 | [[agronomiya]] | [[Talaksan:Norman Borlaug.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q43917|Q43917]] | [[Eduard Buchner]] | data-sort-value="1860" | 1860-05-20 | data-sort-value="1917" | 1917-08-13 | [[kimika]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Eduardbuchner.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q150630|Q150630]] | [[Camillo Golgi]] | data-sort-value="1843" | 1843-07-07 | data-sort-value="1926" | 1926-01-21 | [[malarya]]<br/>[[medisina]]<br/>[[histolohiya]]<br/>[[anatomiya]]<br/>[[patolohiya]]<br/>[[agham]] | [[Talaksan:Camillo Golgi nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q26322|Q26322]] | [[Carol Greider]] | data-sort-value="1961" | 1961-04-15 | | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:GREIDER Carol 2014 - Less vignetting.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q17280087|Q17280087]] | [[Emmanuelle Charpentier]] | data-sort-value="1968" | 1968-12-11 | | [[mikrobiyolohiya]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:Emmanuelle Charpentier.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q80905|Q80905]] | [[Donald Arthur Glaser]] | data-sort-value="1926" | 1926-09-21 | data-sort-value="2013" | 2013-02-28 | [[pisika]] | [[Talaksan:Donald Glaser.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q102804|Q102804]] | [[Henri Moissan]] | data-sort-value="1852" | 1852-09-28 | data-sort-value="1907" | 1907-02-20 | [[kimika]] | [[Talaksan:Henri Moissan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q177681|Q177681]] | [[Thomas Hunt Morgan]] | data-sort-value="1866" | 1866-09-25 | data-sort-value="1945" | 1945-12-04 | [[henetika]] | [[Talaksan:Thomas Hunt Morgan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q26321|Q26321]] | [[Elizabeth Blackburn]] | data-sort-value="1948" | 1948-11-26 | | [[biyolohiya]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[cytogenetics]] | [[Talaksan:Elizabeth Blackburn CHF Heritage Day 2012 Rush 001.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q153159|Q153159]] | [[Elias Lönnrot]] | data-sort-value="1802" | 1802-04-09 | data-sort-value="1884" | 1884-03-19 | [[lingguwistika]]<br/>[[etnograpiya]]<br/>[[botanika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[pilolohiya]]<br/>[[collecting]]<br/>[[panitikan]] | [[Talaksan:Elias Lönnrot portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q180350|Q180350]] | [[Frederick Banting]] | data-sort-value="1891" | 1891-11-14 | data-sort-value="1941" | 1941-02-21 | [[pisyolohiya]]<br/>[[parmakolohiya]] | [[Talaksan:Fredrick banting.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q234224|Q234224]] | [[Dian Fossey]] | data-sort-value="1932" | 1932-01-16 | data-sort-value="1985" | 1985-12-26 | [[etolohiya]] | [[Talaksan:Dian Fossey October 1968.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q14279|Q14279]] | [[Giovanni Domenico Cassini]] | data-sort-value="1625" | 1625-06-08 | data-sort-value="1712" | 1712-09-14 | [[astronomiya]] | [[Talaksan:Giovanni Domenico Cassini.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q4273363|Q4273363]] | [[Frances Arnold]] | data-sort-value="1956" | 1956-07-25 | | [[inhinyeriyang pangkimika]]<br/>[[biocatalysis]]<br/>[[protein engineering]]<br/>[[synthetic biology]] | [[Talaksan:Frances Arnold in 2021 at Caltech 01 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q15118973|Q15118973]] | [[Aziz Sancar]] | data-sort-value="1946" | 1946-09-08 | | [[DNA repair]]<br/>[[Siklo ng selula|cell cycle]]<br/>[[circadian rhythm]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[DNA]] | [[Talaksan:Aziz Sancar 0060.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q107462|Q107462]] | [[Har Gobind Khorana]] | data-sort-value="1922" | 1922-01-09 | data-sort-value="2011" | 2011-11-09 | [[biyolohiyang molekular]] | [[Talaksan:Har Gobind Khorana.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q189488|Q189488]] | [[Willem Einthoven]] | data-sort-value="1860" | 1860-05-21 | data-sort-value="1927" | 1927-09-29 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Portrait of W. (Willem) Einthoven, professor of Physiology and Histology at Leiden University Icones 332.tiff|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q231402|Q231402]] | [[Jacques Monod]] | data-sort-value="1910" | 1910-02-09 | data-sort-value="1976" | 1976-05-31 | [[biyolohiya]]<br/>[[kontrasepsiyon]] | [[Talaksan:Jacques Monod 1971.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q60061|Q60061]] | [[Venkatraman Ramakrishnan]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | [[biyokimika]]<br/>[[computational biology]]<br/>[[biyolohiyang molekular]] | [[Talaksan:Venki Ramakrishnan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q16196017|Q16196017]] | [[Tedros Adhanom Ghebreyesus]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-03 | | [[community health]]<br/>[[kalusugang pampubliko]]<br/>[[international organization]]<br/>[[Pangangalagang pangkalusugan]]<br/>[[health administration]]<br/>[[mikrobiyolohiya]]<br/>[[politika]]<br/>[[Patakarang panlabas]] | [[Talaksan:Tedros Adhanom Ghebreyesus September 2025.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q189006|Q189006]] | [[Charles Louis Alphonse Laveran]] | data-sort-value="1845" | 1845-06-18 | data-sort-value="1922" | 1922-05-18 | [[malarya]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:Charles Laveran nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q104913|Q104913]] | [[Robert Edwards]] | data-sort-value="1925" | 1925-09-27 | data-sort-value="2013" | 2013-04-10 | [[reproductive medicine]] | [[Talaksan:Robert Geoffrey Edwards (2010).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q8056214|Q8056214]] | [[Yoshinori Ohsumi]] | data-sort-value="1945" | 1945-02-09 | | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[autophagy]] | [[Talaksan:Nobel Laureates 7428 (30679389523) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q191026|Q191026]] | [[Francis Galton]] | data-sort-value="1822" | 1822-02-16 | data-sort-value="1911" | 1911-01-17 | [[Teorya ng probabilidad|probability theory]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]] | [[Talaksan:Sir Francis Galton, 1890s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q214851|Q214851]] | [[Charles Richet]] | data-sort-value="1850" | 1850-08-26 | data-sort-value="1935" | 1935-12-04 | [[medisina]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[allergology]]<br/>[[anapilaksis]]<br/>[[human physiology]]<br/>[[sikolohiya]]<br/>[[Esperanto]]<br/>[[ewhenesya]]<br/>[[Parasikolohiya]]<br/>[[creative and professional writing]]<br/>[[Tuluyan]]<br/>[[Drama]] | [[Talaksan:Charles Robert Richet nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q296047|Q296047]] | [[Sam Harris]] | data-sort-value="1967" | 1967-04-09 | | [[neurosiyensiya]]<br/>[[moralidad]]<br/>[[etika]]<br/>[[mindfulness]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[creative and professional writing]]<br/>[[criticism of religion]]<br/>[[Blog]]<br/>[[podcast show]]<br/>[[Meditasyon|pagninilay]] | [[Talaksan:Sam Harris 2016 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q6796222|Q6796222]] | [[May-Britt Moser]] | data-sort-value="1963" | 1963-01-04 | | [[neurosiyensiya]]<br/>[[grid neuron]] | [[Talaksan:May-Britt Moser (20902423978) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q232308|Q232308]] | [[Selman Abraham Waksman]] | data-sort-value="1888" | 1888-07-22 | data-sort-value="1973" | 1973-08-16 | [[biyokimika]]<br/>[[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:Selman Waksman NYWTS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q125057|Q125057]] | [[Richard Francis Burton]] | data-sort-value="1821" | 1821-03-19 | data-sort-value="1890" | 1890-10-20 | | [[Talaksan:Richard Francis Burton by Rischgitz, 1864.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q234463|Q234463]] | [[Sydney Brenner]] | data-sort-value="1927" | 1927-01-13 | data-sort-value="2019" | 2019-04-05 | [[biyolohiya]] | [[Talaksan:Sydney Brenner OIST 2008 (33208371153) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q189564|Q189564]] | [[Pierre Teilhard de Chardin]] | data-sort-value="1881" | 1881-05-01 | data-sort-value="1955" | 1955-04-10 | [[pilosopiya]]<br/>[[teolohiya]]<br/>[[pastoral care]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]]<br/>[[philosophical anthropology]]<br/>[[Christian philosophy]]<br/>[[heolohiya]] | [[Talaksan:TeilhardP 1955.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q5327|Q5327]] | [[Adolf Butenandt]] | data-sort-value="1903" | 1903-03-24 | data-sort-value="1995" | 1995-01-18 | [[biyokimika]]<br/>[[kimikang organiko]] | [[Talaksan:Bad Schachen Porträt; Adolf Butenandt - W134Nr.020182c - Willy Pragher (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q106399|Q106399]] | [[John Howard Northrop]] | data-sort-value="1891" | 1891-07-05 | data-sort-value="1987" | 1987-05-27 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:John Howard Northrop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q88608397|Q88608397]] | [[Katalin Karikó]] | data-sort-value="1955" | 1955-01-17 | | [[messenger RNA]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Katalin Karikó at the United States Embassy Sweden, 2023 Nobel Reception (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q12973|Q12973]] | [[Leopold III of Belgium]] | data-sort-value="1901" | 1901-11-03 | data-sort-value="1983" | 1983-09-25 | | [[Talaksan:Leopold III (1934).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q76727|Q76727]] | [[Ernst Jünger]] | data-sort-value="1895" | 1895-03-29 | data-sort-value="1998" | 1998-02-17 | [[pilosopiya]]<br/>[[Panitikang Aleman]]<br/>[[entomolohiya]] | [[Talaksan:Ernst Jünger vers 1920 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q55008046|Q55008046]] | [[Albert I of Belgium]] | data-sort-value="1875" | 1875-04-08 | data-sort-value="1934" | 1934-02-17 | | [[Talaksan:Albert I Koning der Belgen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q316371|Q316371]] | [[Vladimir Vernadsky]] | data-sort-value="1863" | 1863-02-28 | data-sort-value="1945" | 1945-01-06 | [[heolohiya]]<br/>[[kristalograpiya]]<br/>[[mineralohiya]]<br/>[[geochemistry]]<br/>[[radiogeology]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[biogeochemistry]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[history of geology]] | [[Talaksan:1934-V I Vernadsky.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q211029|Q211029]] | [[Edward O. Wilson]] | data-sort-value="1929" | 1929-06-10 | data-sort-value="2021" | 2021-12-26 | [[myrmecology]]<br/>[[sociobiology]]<br/>[[natural science]]<br/>[[soolohiya]]<br/>[[entomolohiya]]<br/>[[Saribuhay|biodiversity]]<br/>[[animal ecology]] | [[Talaksan:Edward O. Wilson, 2003 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q77174|Q77174]] | [[Christiane Nüsslein-Volhard]] | data-sort-value="1942" | 1942-10-20 | | [[biyolohiya]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[genetic research]]<br/>[[developmental biology]]<br/>[[embriyolohiya]] | [[Talaksan:Christiane Nüsslein-Volhard mg 4372 cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q92894|Q92894]] | [[Geoffrey Hinton]] | data-sort-value="1947" | 1947-12-06 | | [[deep learning]]<br/>[[pagkatuto ng makina]]<br/>[[neurosiyensiya]]<br/>[[artificial neural network]]<br/>[[applied psychology]]<br/>[[artipisyal na katalinuhan]] | [[Talaksan:Geoffrey Hinton in 2026.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q154782|Q154782]] | [[Adelbert von Chamisso]] | data-sort-value="1781" | 1781-01-30 | data-sort-value="1838" | 1838-08-21 | [[botanika]]<br/>[[soolohiya]] | [[Talaksan:Chamisso Adelbert von 1781-1838.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q213504|Q213504]] | [[Charles Scott Sherrington]] | data-sort-value="1857" | 1857-11-27 | data-sort-value="1952" | 1952-03-04 | [[neurobiology]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[histolohiya]]<br/>[[bakteryolohiya]]<br/>[[patolohiya]] | [[Talaksan:Prof. Charles Scott Sherrington.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q75847|Q75847]] | [[Harald zur Hausen]] | data-sort-value="1936" | 1936-03-11 | data-sort-value="2023" | 2023-05-29 | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Harald zur Hausen 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q57192|Q57192]] | [[Gerhard Domagk]] | data-sort-value="1895" | 1895-10-30 | data-sort-value="1964" | 1964-04-24 | [[patolohiya]] | [[Talaksan:Gerhard Domagk nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q211787|Q211787]] | [[Jules Bordet]] | data-sort-value="1870" | 1870-06-13 | data-sort-value="1961" | 1961-04-06 | [[mikrobiyolohiya]]<br/>[[medisina]]<br/>[[bakteryolohiya]]<br/>[[immunology]] | [[Talaksan:Jules Bordet nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q233965|Q233965]] | [[Charles Nicolle]] | data-sort-value="1866" | 1866-09-21 | data-sort-value="1936" | 1936-02-28 | [[bakteryolohiya]] | [[Talaksan:Charles Jules Henri Nicolle. Photograph. Wellcome V0026919.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q49347|Q49347]] | [[Melvin Calvin]] | data-sort-value="1911" | 1911-04-08 | data-sort-value="1997" | 1997-01-08 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Melvin Calvin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q170342|Q170342]] | [[Svante Pääbo]] | data-sort-value="1955" | 1955-04-20 | | [[paleogenetics]]<br/>[[evolutionary anthropology]]<br/>[[human evolutionary genetics]]<br/>[[henetika]]<br/>[[Biyolohiyang ebolutiba|ebolusyonaryong biyolohiya]]<br/>[[evolutionary genetics]] | [[Talaksan:Professor Svante Paabo ForMemRS (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q115490|Q115490]] | [[Tadeusz Reichstein]] | data-sort-value="1897" | 1897-07-08 | data-sort-value="1996" | 1996-08-01 | | [[Talaksan:Thadeus Reichstein ETH-Bib Portr 10137.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q58575|Q58575]] | [[Friedrich Wöhler]] | data-sort-value="1800" | 1800-07-31 | data-sort-value="1882" | 1882-09-23 | [[kimika]] | [[Talaksan:Friedrich Wöhler Litho.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q157224|Q157224]] | [[Kary Mullis]] | data-sort-value="1944" | 1944-12-28 | data-sort-value="2019" | 2019-08-07 | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[kimika]] | [[Talaksan:Kary Mullis.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q157056|Q157056]] | [[Samuel Hahnemann]] | data-sort-value="1755" | 1755-04-10 | data-sort-value="1843" | 1843-07-02 | [[homeopatiya]] | [[Talaksan:Samuel Hahnemann 1841.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q78478|Q78478]] | [[Robert Bárány]] | data-sort-value="1876" | 1876-04-22 | data-sort-value="1936" | 1936-04-08 | [[otolaryngology]] | [[Talaksan:Robert Bárány av Lars Emil Finn.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q155764|Q155764]] | [[Robert Brown]] | data-sort-value="1773" | 1773-12-21 | data-sort-value="1858" | 1858-06-10 | [[botanika]]<br/>[[pisyolohiya ng halaman]]<br/>[[:Kategorya:Lumot]]<br/>[[mikroskopiya]] | [[Talaksan:Robert brown botaniker.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q57191|Q57191]] | [[Hans Krebs]] | data-sort-value="1900" | 1900-08-25 | data-sort-value="1981" | 1981-11-22 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Hans Adolf Krebs.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q102379|Q102379]] | [[Paul Berg]] | data-sort-value="1926" | 1926-06-30 | data-sort-value="2023" | 2023-02-15 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Paul Berg in 1980.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q170676|Q170676]] | [[Roger D. Kornberg]] | data-sort-value="1947" | 1947-04-24 | | [[biyolohiyang estruktural]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Roger Kornberg April 2016.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q205772|Q205772]] | [[Jared Diamond]] | data-sort-value="1937" | 1937-09-10 | | [[ekolohiya]]<br/>[[Biyolohiyang ebolutiba|ebolusyonaryong biyolohiya]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[biogeography]] | [[Talaksan:Jared diamond.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q218311|Q218311]] | [[François Jacob]] | data-sort-value="1920" | 1920-06-17 | data-sort-value="2013" | 2013-04-20 | [[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:François Jacob nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q234590|Q234590]] | [[Christian de Duve]] | data-sort-value="1917" | 1917-10-02 | data-sort-value="2013" | 2013-05-04 | [[biyolohiyang pangselula]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Christian de Duve.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q7442|Q7442]] | [[Carolyn Bertozzi]] | data-sort-value="1966" | 1966-10-10 | | [[kimika]]<br/>[[glycobiology]] | [[Talaksan:Carolyn Bertozzi IMG 9384.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q189803|Q189803]] | [[Arthur Harden]] | data-sort-value="1865" | 1865-10-12 | data-sort-value="1940" | 1940-06-17 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:ArthurHarden.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q76600|Q76600]] | [[Manfred Eigen]] | data-sort-value="1927" | 1927-05-09 | data-sort-value="2019" | 2019-02-06 | [[biyopisika]] | [[Talaksan:Eigen,Manfred 1996 Göttingen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q105830|Q105830]] | [[Baruch Samuel Blumberg]] | data-sort-value="1925" | 1925-07-28 | data-sort-value="2011" | 2011-04-05 | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Baruch Samuel Blumberg by Tom Trower (NASA) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q232024|Q232024]] | [[John James Rickard Macleod]] | data-sort-value="1876" | 1876-09-06 | data-sort-value="1935" | 1935-03-16 | [[pisyolohiya]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:J.J.R. Macleod ca. 1928.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q104607|Q104607]] | [[Andrew Huxley]] | data-sort-value="1917" | 1917-11-22 | data-sort-value="2012" | 2012-05-30 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Andrew Fielding Huxley nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q155375|Q155375]] | [[Archibald Hill]] | data-sort-value="1886" | 1886-09-26 | data-sort-value="1977" | 1977-06-03 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Archibald Vivian Hill.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q59478|Q59478]] | [[George Gamow]] | data-sort-value="1904" | 1904-03-04 | data-sort-value="1968" | 1968-08-19 | [[Pisikang teoretikal|theoretical physics]]<br/>[[astropisika]]<br/>[[pisikang nuklear]]<br/>[[physical cosmology]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[literary activity]]<br/>[[scientific non-fiction literature]]<br/>[[popular science literature]]<br/>[[children's and young adult literature]] | [[Talaksan:格·安·伽莫夫.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q73093|Q73093]] | [[Paul Karrer]] | data-sort-value="1889" | 1889-04-21 | data-sort-value="1971" | 1971-06-18 | [[kimikang organiko]] | [[Talaksan:UAZ DOK.005.059 Karrer.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q137106|Q137106]] | [[Howard Florey]] | data-sort-value="1898" | 1898-09-24 | data-sort-value="1968" | 1968-02-21 | | [[Talaksan:Howard Walter Florey 1945.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q157239|Q157239]] | [[Artturi Ilmari Virtanen]] | data-sort-value="1895" | 1895-01-15 | data-sort-value="1973" | 1973-11-11 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:A-I-Virtanen-portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q158749|Q158749]] | [[Albert Lebrun]] | data-sort-value="1871" | 1871-08-29 | data-sort-value="1950" | 1950-03-06 | [[politika]] | [[Talaksan:Albert Lebrun 1932 (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q202136|Q202136]] | [[Barry Marshall]] | data-sort-value="1951" | 1951-09-30 | | [[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:Barry J Marshall.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q188668|Q188668]] | [[Thom Yorke]] | data-sort-value="1968" | 1968-10-07 | | | [[Talaksan:AllPointsEastAug2022 (327 of 385) (52327062411) (cropped) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q155914|Q155914]] | [[Peter Simon Pallas]] | data-sort-value="1741" | 1741-09-22 | data-sort-value="1811" | 1811-09-08 | [[soolohiya]]<br/>[[botanika]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[heolohiya]]<br/>[[etnograpiya]]<br/>[[pilolohiya]] | [[Talaksan:Peter Simon Pallas. Stipple engraving by A. Tardieu after hi Wellcome V0004437.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q234949|Q234949]] | [[David Baltimore]] | data-sort-value="1938" | 1938-03-07 | data-sort-value="2025" | 2025-09-06 | [[biyokimika]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[birolohiya]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[henetika]]<br/>[[Inhenyeriyang henetiko]] | [[Talaksan:Dr. David Baltimore2 crop2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q151593|Q151593]] | [[Olivier Messiaen]] | data-sort-value="1908" | 1908-12-10 | data-sort-value="1992" | 1992-04-27 | | [[Talaksan:Lezing Franse compoist Olivier Messiaen in Koninklijk Conservatorium in Den Haa, Bestanddeelnr 933-8262.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q180619|Q180619]] | [[Stephen Jay Gould]] | data-sort-value="1941" | 1941-09-10 | data-sort-value="2002" | 2002-05-20 | [[paleontolohiya]]<br/>[[kasaysayan ng agham]]<br/>[[ebolusyon]] | [[Talaksan:Stephen Jay Gould.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q115478|Q115478]] | [[Emil Theodor Kocher]] | data-sort-value="1841" | 1841-08-25 | data-sort-value="1917" | 1917-07-27 | [[Pag-oopera|pagtistis]] | [[Talaksan:Emil Theodor Kocher.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q52878|Q52878]] | [[Gustaf VI Adolf of Sweden]] | data-sort-value="1882" | 1882-11-11 | data-sort-value="1973" | 1973-09-15 | [[arkeolohiya]]<br/>[[botanika]] | [[Talaksan:Gustaf VI Adolf of Sweden 1962.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q190626|Q190626]] | [[Aaron Klug]] | data-sort-value="1926" | 1926-08-11 | data-sort-value="2018" | 2018-11-20 | [[kimika]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Aaron Klug 1979.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q216723|Q216723]] | [[Ronald Fisher]] | data-sort-value="1890" | 1890-02-17 | data-sort-value="1962" | 1962-07-29 | [[estadistika]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:Youngronaldfisher2.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q122972|Q122972]] | [[Louis Agassiz]] | data-sort-value="1807" | 1807-05-28 | data-sort-value="1873" | 1873-12-14 | [[botanika]]<br/>[[heolohiya]]<br/>[[Glasyolohiya]]<br/>[[Iktiyolohiya]]<br/>[[biyolohiya]] | [[Talaksan:Louis Agassiz H6.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q152187|Q152187]] | [[August Krogh]] | data-sort-value="1874" | 1874-11-15 | data-sort-value="1949" | 1949-09-13 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:August Krogh Bain 32006.jpg|center|128px]] |} ---- &sum; 114 items. {{Wikidata list end}} qsb2vurxksktdiw1h1yoey2iw9cafqc 2220549 2220529 2026-08-15T23:00:11Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2220549 wikitext text/x-wiki == Wala pang artikulo == {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?linkcount WHERE { ?item wdt:P106 ?occupation. ?occupation wdt:P279* wd:Q864503. ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . } GROUP BY ?item ?linkcount ORDER BY DESC(?linkcount) LIMIT 200 |columns=number,item,label:Article,P569,P570,P101,P18 |section= |min_section= |sort= |links=red_only |thumb=128 |autolist=fallback |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! number ! item ! Article ! petsa ng kapanangakan ! petsa ng kamatayan ! field of work ! larawan |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q144535|Q144535]] | [[Herbert Spencer]] | data-sort-value="1820" | 1820-04-27<br/>1820-04-28 | data-sort-value="1903" | 1903-12-08 | [[botanika]] | [[Talaksan:Herbert Spencer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q11826|Q11826]] | [[Al-Biruni]] | data-sort-value="973" | 973-09-04 | data-sort-value="1048" | 1048-12-09 | [[pisika]]<br/>[[matematika]]<br/>[[astronomiya]]<br/>[[likas na agham]]<br/>[[kasaysayan]]<br/>[[chronology]]<br/>[[laborer]]<br/>[[Indology]]<br/>[[agham pandaigdig]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[kartograpiya]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]]<br/>[[astrolohiya]]<br/>[[kimika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[sikolohiya]]<br/>[[teolohiya]]<br/>[[parmakolohiya]]<br/>[[history of religions]]<br/>[[mineralohiya]] | [[Talaksan:Al-Biruni.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q131117|Q131117]] | [[Maria Montessori]] | data-sort-value="1870" | 1870-08-31 | data-sort-value="1952" | 1952-05-06 | [[pedagohiya]] | [[Talaksan:Maria Montessori (portrait).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q185007|Q185007]] | [[Rita Levi-Montalcini]] | data-sort-value="1909" | 1909-04-22 | data-sort-value="2012" | 2012-12-30 | [[neurobiology]] | [[Talaksan:Rita Levi-Montalcini (1986).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q7487|Q7487]] | [[Dorothy Hodgkin]] | data-sort-value="1910" | 1910-05-12 | data-sort-value="1994" | 1994-07-29 | [[X-ray crystallography]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[kimika]]<br/>[[kristalograpiya]] | [[Talaksan:Professor Dorothy Hodgkin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q160362|Q160362]] | [[Theophrastus]] | data-sort-value="-371" | -371 | data-sort-value="-287" | -287 | [[botanika]] | [[Talaksan:Teofrasto Orto botanico head.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q78496|Q78496]] | [[Konrad Lorenz]] | data-sort-value="1903" | 1903-11-07 | data-sort-value="1989" | 1989-02-27 | [[etolohiya]]<br/>[[pilosopiya]] | [[Talaksan:Konrad Lorenz.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q102034|Q102034]] | [[Ronald Ross]] | data-sort-value="1857" | 1857-05-13 | data-sort-value="1932" | 1932-09-16 | [[parasitolohiya]]<br/>[[epidemiyolohiya]] | [[Talaksan:Ronald Ross.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q60059|Q60059]] | [[Albertus Magnus]] | data-sort-value="1200" | 1200 | data-sort-value="1280" | 1280-11-15 | [[pilosopiya]] | [[Talaksan:Tommaso da modena, ritratti di domenicani (vescovo) 1352 150cm, treviso, ex convento di san niccolò, sala del capitolo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q199654|Q199654]] | [[Barbara McClintock]] | data-sort-value="1902" | 1902-06-16 | data-sort-value="1992" | 1992-09-02 | [[henetika]]<br/>[[cytogenetics]] | [[Talaksan:Barbara McClintock (1902-1992) shown in her laboratory in 1947.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q462843|Q462843]] | [[Tu Youyou]] | data-sort-value="1930" | 1930-12-30 | | [[parmakolohiya]]<br/>[[tradisyonal na panggagamot na Tsino]] | [[Talaksan:D810 4987 Tu Youyou, medicine (22945001843) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q25820|Q25820]] | [[Thomas Young]] | data-sort-value="1773" | 1773-06-13 | data-sort-value="1829" | 1829-05-10 | [[pisika]]<br/>[[mekanika]]<br/>[[lingguwistika]]<br/>[[agham ng mga materyal]] | [[Talaksan:Thomas Young by Briggs.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q229264|Q229264]] | [[Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon]] | data-sort-value="1707" | 1707-09-07 | data-sort-value="1788" | 1788-04-15 | [[biyolohiya]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[heolohiya]]<br/>[[political arithmetic]] | [[Talaksan:François Hubert Drouais - Portrait of Buffon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q173441|Q173441]] | [[Abu Abdullah Muhammad al-Idrisi al-Qurtubi al-Hasani as-Sabti]] | data-sort-value="1110" | 1110 | data-sort-value="1166" | 1166<br/>1165 | [[kartograpiya]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[paglalakbay]] | [[Talaksan:Al-Idrisi, Sayr mulhimah min al-Sharq wa-al-Gharb.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q70554|Q70554]] | [[Hermann Emil Fischer]] | data-sort-value="1852" | 1852-10-09 | data-sort-value="1919" | 1919-07-15 | [[kimika]] | [[Talaksan:Hermann Emil Fischer. Photograph by Atelier Victoria, 1895. Wellcome V0027668 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q213195|Q213195]] | [[B. F. Skinner]] | data-sort-value="1904" | 1904-03-20 | data-sort-value="1990" | 1990-08-18 | [[sikolohiya]]<br/>[[behavioral analytics]] | [[Talaksan:B.F. Skinner at Harvard circa 1950 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q7426|Q7426]] | [[Ada Yonath]] | data-sort-value="1939" | 1939-06-22 | | [[kristalograpiya]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[ribosoma]]<br/>[[biyolohiyang estruktural]] | [[Talaksan:Ada E. Yonath.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q204733|Q204733]] | [[Gerty Cori]] | data-sort-value="1896" | 1896-08-15 | data-sort-value="1957" | 1957-10-26 | [[biyokimika]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:Gerty Theresa Cori.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q151564|Q151564]] | [[Frederick Sanger]] | data-sort-value="1918" | 1918-08-13 | data-sort-value="2013" | 2013-11-19 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Frederick Sanger2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q35703|Q35703]] | [[Gertrude B. Elion]] | data-sort-value="1918" | 1918-01-23 | data-sort-value="1999" | 1999-02-21 | [[parmakolohiya]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Gertrude Elion (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q84405|Q84405]] | [[Karl Landsteiner]] | data-sort-value="1868" | 1868-06-14 | data-sort-value="1943" | 1943-06-26 | [[kimika]] | [[Talaksan:Karl Landsteiner nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q214565|Q214565]] | [[Beatrix Potter]] | data-sort-value="1866" | 1866-07-28 | data-sort-value="1943" | 1943-12-22 | | [[Talaksan:Beatrix Potter by King cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q107402|Q107402]] | [[Rosalyn Sussman Yalow]] | data-sort-value="1921" | 1921-07-19 | data-sort-value="2011" | 2011-05-30 | [[biyopisika]] | [[Talaksan:Rosalyn Yalow.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q185777|Q185777]] | [[Alexis Carrel]] | data-sort-value="1873" | 1873-06-28 | data-sort-value="1944" | 1944-11-05 | [[Pag-oopera|pagtistis]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[pathophysiology]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[vascular surgery]] | [[Talaksan:Alexis Carrel 1912.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q318750|Q318750]] | [[Stephen Hillenburg]] | data-sort-value="1961" | 1961-08-21 | data-sort-value="2018" | 2018-11-26 | [[biyolohiyang pandagat]]<br/>[[animasyon]]<br/>[[komiks]] | [[Talaksan:Stephen Hillenburg by Carlos Cazurro.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q60024|Q60024]] | [[Hermann von Helmholtz]] | data-sort-value="1821" | 1821-08-31 | data-sort-value="1894" | 1894-09-08 | [[pisika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[sikolohiya]] | [[Talaksan:Hermann von Helmholtz.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q103844|Q103844]] | [[Françoise Barré-Sinoussi]] | data-sort-value="1947" | 1947-07-30 | | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Françoise Barré-Sinoussi-press conference Dec 06th, 2008-1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q180468|Q180468]] | [[Albert von Szent-Györgyi Nagyrápolt]] | data-sort-value="1893" | 1893-09-16 | data-sort-value="1986" | 1986-10-22 | [[biyokimika]]<br/>[[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Albert Szent-Györgyi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q200136|Q200136]] | [[Linda B. Buck]] | data-sort-value="1947" | 1947-01-29 | | [[biyolohiya]]<br/>[[neurosiyensiya]] | [[Talaksan:Linda Buck 2015 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q154824|Q154824]] | [[Norman Borlaug]] | data-sort-value="1914" | 1914-03-25 | data-sort-value="2009" | 2009-09-12 | [[agronomiya]] | [[Talaksan:Norman Borlaug.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q43917|Q43917]] | [[Eduard Buchner]] | data-sort-value="1860" | 1860-05-20 | data-sort-value="1917" | 1917-08-13 | [[kimika]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Eduardbuchner.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q150630|Q150630]] | [[Camillo Golgi]] | data-sort-value="1843" | 1843-07-07 | data-sort-value="1926" | 1926-01-21 | [[malarya]]<br/>[[medisina]]<br/>[[histolohiya]]<br/>[[anatomiya]]<br/>[[patolohiya]]<br/>[[agham]] | [[Talaksan:Camillo Golgi nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q26322|Q26322]] | [[Carol Greider]] | data-sort-value="1961" | 1961-04-15 | | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:GREIDER Carol 2014 - Less vignetting.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q17280087|Q17280087]] | [[Emmanuelle Charpentier]] | data-sort-value="1968" | 1968-12-11 | | [[mikrobiyolohiya]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:Emmanuelle Charpentier.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q80905|Q80905]] | [[Donald Arthur Glaser]] | data-sort-value="1926" | 1926-09-21 | data-sort-value="2013" | 2013-02-28 | [[pisika]] | [[Talaksan:Donald Glaser.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q102804|Q102804]] | [[Henri Moissan]] | data-sort-value="1852" | 1852-09-28 | data-sort-value="1907" | 1907-02-20 | [[kimika]] | [[Talaksan:Henri Moissan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q177681|Q177681]] | [[Thomas Hunt Morgan]] | data-sort-value="1866" | 1866-09-25 | data-sort-value="1945" | 1945-12-04 | [[henetika]] | [[Talaksan:Thomas Hunt Morgan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q26321|Q26321]] | [[Elizabeth Blackburn]] | data-sort-value="1948" | 1948-11-26 | | [[biyolohiya]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[cytogenetics]] | [[Talaksan:Elizabeth Blackburn CHF Heritage Day 2012 Rush 001.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q153159|Q153159]] | [[Elias Lönnrot]] | data-sort-value="1802" | 1802-04-09 | data-sort-value="1884" | 1884-03-19 | [[lingguwistika]]<br/>[[etnograpiya]]<br/>[[botanika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[pilolohiya]]<br/>[[collecting]]<br/>[[panitikan]] | [[Talaksan:Elias Lönnrot portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q180350|Q180350]] | [[Frederick Banting]] | data-sort-value="1891" | 1891-11-14 | data-sort-value="1941" | 1941-02-21 | [[pisyolohiya]]<br/>[[parmakolohiya]] | [[Talaksan:Fredrick banting.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q234224|Q234224]] | [[Dian Fossey]] | data-sort-value="1932" | 1932-01-16 | data-sort-value="1985" | 1985-12-26 | [[etolohiya]] | [[Talaksan:Dian Fossey October 1968.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q14279|Q14279]] | [[Giovanni Domenico Cassini]] | data-sort-value="1625" | 1625-06-08 | data-sort-value="1712" | 1712-09-14 | [[astronomiya]] | [[Talaksan:Giovanni Domenico Cassini.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q4273363|Q4273363]] | [[Frances Arnold]] | data-sort-value="1956" | 1956-07-25 | | [[inhinyeriyang pangkimika]]<br/>[[biocatalysis]]<br/>[[protein engineering]]<br/>[[synthetic biology]] | [[Talaksan:Frances Arnold in 2021 at Caltech 01 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q15118973|Q15118973]] | [[Aziz Sancar]] | data-sort-value="1946" | 1946-09-08 | | [[DNA repair]]<br/>[[Siklo ng selula|cell cycle]]<br/>[[circadian rhythm]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[DNA]] | [[Talaksan:Aziz Sancar 0060.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q107462|Q107462]] | [[Har Gobind Khorana]] | data-sort-value="1922" | 1922-01-09 | data-sort-value="2011" | 2011-11-09 | [[biyolohiyang molekular]] | [[Talaksan:Har Gobind Khorana.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q189488|Q189488]] | [[Willem Einthoven]] | data-sort-value="1860" | 1860-05-21 | data-sort-value="1927" | 1927-09-29 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Portrait of W. (Willem) Einthoven, professor of Physiology and Histology at Leiden University Icones 332.tiff|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q231402|Q231402]] | [[Jacques Monod]] | data-sort-value="1910" | 1910-02-09 | data-sort-value="1976" | 1976-05-31 | [[biyolohiya]]<br/>[[kontrasepsiyon]] | [[Talaksan:Jacques Monod 1971.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q60061|Q60061]] | [[Venkatraman Ramakrishnan]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | [[biyokimika]]<br/>[[computational biology]]<br/>[[biyolohiyang molekular]] | [[Talaksan:Venki Ramakrishnan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q16196017|Q16196017]] | [[Tedros Adhanom Ghebreyesus]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-03 | | [[community health]]<br/>[[kalusugang pampubliko]]<br/>[[international organization]]<br/>[[Pangangalagang pangkalusugan]]<br/>[[health administration]]<br/>[[mikrobiyolohiya]]<br/>[[politika]]<br/>[[Patakarang panlabas]] | [[Talaksan:Tedros Adhanom Ghebreyesus September 2025.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q189006|Q189006]] | [[Charles Louis Alphonse Laveran]] | data-sort-value="1845" | 1845-06-18 | data-sort-value="1922" | 1922-05-18 | [[malarya]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:Charles Laveran nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q104913|Q104913]] | [[Robert Edwards]] | data-sort-value="1925" | 1925-09-27 | data-sort-value="2013" | 2013-04-10 | [[reproductive medicine]] | [[Talaksan:Robert Geoffrey Edwards (2010).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q8056214|Q8056214]] | [[Yoshinori Ohsumi]] | data-sort-value="1945" | 1945-02-09 | | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[autophagy]] | [[Talaksan:Nobel Laureates 7428 (30679389523) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q191026|Q191026]] | [[Francis Galton]] | data-sort-value="1822" | 1822-02-16 | data-sort-value="1911" | 1911-01-17 | [[Teorya ng probabilidad|probability theory]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]] | [[Talaksan:Sir Francis Galton, 1890s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q214851|Q214851]] | [[Charles Richet]] | data-sort-value="1850" | 1850-08-26 | data-sort-value="1935" | 1935-12-04 | [[medisina]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[allergology]]<br/>[[anapilaksis]]<br/>[[human physiology]]<br/>[[sikolohiya]]<br/>[[Esperanto]]<br/>[[ewhenesya]]<br/>[[Parasikolohiya]]<br/>[[creative and professional writing]]<br/>[[Tuluyan]]<br/>[[Drama]] | [[Talaksan:Charles Robert Richet nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q6796222|Q6796222]] | [[May-Britt Moser]] | data-sort-value="1963" | 1963-01-04 | | [[neurosiyensiya]]<br/>[[grid neuron]] | [[Talaksan:May-Britt Moser (20902423978) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q296047|Q296047]] | [[Sam Harris]] | data-sort-value="1967" | 1967-04-09 | | [[neurosiyensiya]]<br/>[[moralidad]]<br/>[[etika]]<br/>[[mindfulness]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[creative and professional writing]]<br/>[[criticism of religion]]<br/>[[Blog]]<br/>[[podcast show]]<br/>[[Meditasyon|pagninilay]] | [[Talaksan:Sam Harris 2016 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q232308|Q232308]] | [[Selman Abraham Waksman]] | data-sort-value="1888" | 1888-07-22 | data-sort-value="1973" | 1973-08-16 | [[biyokimika]]<br/>[[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:Selman Waksman NYWTS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q125057|Q125057]] | [[Richard Francis Burton]] | data-sort-value="1821" | 1821-03-19 | data-sort-value="1890" | 1890-10-20 | | [[Talaksan:Richard Francis Burton by Rischgitz, 1864.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q234463|Q234463]] | [[Sydney Brenner]] | data-sort-value="1927" | 1927-01-13 | data-sort-value="2019" | 2019-04-05 | [[biyolohiya]] | [[Talaksan:Sydney Brenner OIST 2008 (33208371153) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q189564|Q189564]] | [[Pierre Teilhard de Chardin]] | data-sort-value="1881" | 1881-05-01 | data-sort-value="1955" | 1955-04-10 | [[pilosopiya]]<br/>[[teolohiya]]<br/>[[pastoral care]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]]<br/>[[philosophical anthropology]]<br/>[[Christian philosophy]]<br/>[[heolohiya]] | [[Talaksan:TeilhardP 1955.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q5327|Q5327]] | [[Adolf Butenandt]] | data-sort-value="1903" | 1903-03-24 | data-sort-value="1995" | 1995-01-18 | [[biyokimika]]<br/>[[kimikang organiko]] | [[Talaksan:Bad Schachen Porträt; Adolf Butenandt - W134Nr.020182c - Willy Pragher (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q106399|Q106399]] | [[John Howard Northrop]] | data-sort-value="1891" | 1891-07-05 | data-sort-value="1987" | 1987-05-27 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:John Howard Northrop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q88608397|Q88608397]] | [[Katalin Karikó]] | data-sort-value="1955" | 1955-01-17 | | [[messenger RNA]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Katalin Karikó at the United States Embassy Sweden, 2023 Nobel Reception (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q12973|Q12973]] | [[Leopold III of Belgium]] | data-sort-value="1901" | 1901-11-03 | data-sort-value="1983" | 1983-09-25 | | [[Talaksan:Leopold III (1934).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q76727|Q76727]] | [[Ernst Jünger]] | data-sort-value="1895" | 1895-03-29 | data-sort-value="1998" | 1998-02-17 | [[pilosopiya]]<br/>[[Panitikang Aleman]]<br/>[[entomolohiya]] | [[Talaksan:Ernst Jünger vers 1920 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q55008046|Q55008046]] | [[Albert I of Belgium]] | data-sort-value="1875" | 1875-04-08 | data-sort-value="1934" | 1934-02-17 | | [[Talaksan:Albert I Koning der Belgen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q316371|Q316371]] | [[Vladimir Vernadsky]] | data-sort-value="1863" | 1863-02-28 | data-sort-value="1945" | 1945-01-06 | [[heolohiya]]<br/>[[kristalograpiya]]<br/>[[mineralohiya]]<br/>[[geochemistry]]<br/>[[radiogeology]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[biogeochemistry]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[history of geology]] | [[Talaksan:1934-V I Vernadsky.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q211029|Q211029]] | [[Edward O. Wilson]] | data-sort-value="1929" | 1929-06-10 | data-sort-value="2021" | 2021-12-26 | [[myrmecology]]<br/>[[sociobiology]]<br/>[[natural science]]<br/>[[soolohiya]]<br/>[[entomolohiya]]<br/>[[Saribuhay|biodiversity]]<br/>[[animal ecology]] | [[Talaksan:Edward O. Wilson, 2003 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q77174|Q77174]] | [[Christiane Nüsslein-Volhard]] | data-sort-value="1942" | 1942-10-20 | | [[biyolohiya]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[genetic research]]<br/>[[developmental biology]]<br/>[[embriyolohiya]] | [[Talaksan:Christiane Nüsslein-Volhard mg 4372 cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q92894|Q92894]] | [[Geoffrey Hinton]] | data-sort-value="1947" | 1947-12-06 | | [[deep learning]]<br/>[[pagkatuto ng makina]]<br/>[[neurosiyensiya]]<br/>[[artificial neural network]]<br/>[[applied psychology]]<br/>[[artipisyal na katalinuhan]] | [[Talaksan:Geoffrey Hinton in 2026.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q154782|Q154782]] | [[Adelbert von Chamisso]] | data-sort-value="1781" | 1781-01-30 | data-sort-value="1838" | 1838-08-21 | [[botanika]]<br/>[[soolohiya]] | [[Talaksan:Chamisso Adelbert von 1781-1838.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q213504|Q213504]] | [[Charles Scott Sherrington]] | data-sort-value="1857" | 1857-11-27 | data-sort-value="1952" | 1952-03-04 | [[neurobiology]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[histolohiya]]<br/>[[bakteryolohiya]]<br/>[[patolohiya]] | [[Talaksan:Prof. Charles Scott Sherrington.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q75847|Q75847]] | [[Harald zur Hausen]] | data-sort-value="1936" | 1936-03-11 | data-sort-value="2023" | 2023-05-29 | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Harald zur Hausen 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q57192|Q57192]] | [[Gerhard Domagk]] | data-sort-value="1895" | 1895-10-30 | data-sort-value="1964" | 1964-04-24 | [[patolohiya]] | [[Talaksan:Gerhard Domagk nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q211787|Q211787]] | [[Jules Bordet]] | data-sort-value="1870" | 1870-06-13 | data-sort-value="1961" | 1961-04-06 | [[mikrobiyolohiya]]<br/>[[medisina]]<br/>[[bakteryolohiya]]<br/>[[immunology]] | [[Talaksan:Jules Bordet nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q233965|Q233965]] | [[Charles Nicolle]] | data-sort-value="1866" | 1866-09-21 | data-sort-value="1936" | 1936-02-28 | [[bakteryolohiya]] | [[Talaksan:Charles Jules Henri Nicolle. Photograph. Wellcome V0026919.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q170342|Q170342]] | [[Svante Pääbo]] | data-sort-value="1955" | 1955-04-20 | | [[paleogenetics]]<br/>[[evolutionary anthropology]]<br/>[[human evolutionary genetics]]<br/>[[henetika]]<br/>[[Biyolohiyang ebolutiba|ebolusyonaryong biyolohiya]]<br/>[[evolutionary genetics]] | [[Talaksan:Professor Svante Paabo ForMemRS (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q49347|Q49347]] | [[Melvin Calvin]] | data-sort-value="1911" | 1911-04-08 | data-sort-value="1997" | 1997-01-08 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Melvin Calvin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q115490|Q115490]] | [[Tadeusz Reichstein]] | data-sort-value="1897" | 1897-07-08 | data-sort-value="1996" | 1996-08-01 | | [[Talaksan:Thadeus Reichstein ETH-Bib Portr 10137.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q58575|Q58575]] | [[Friedrich Wöhler]] | data-sort-value="1800" | 1800-07-31 | data-sort-value="1882" | 1882-09-23 | [[kimika]] | [[Talaksan:Friedrich Wöhler Litho.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q157224|Q157224]] | [[Kary Mullis]] | data-sort-value="1944" | 1944-12-28 | data-sort-value="2019" | 2019-08-07 | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[kimika]] | [[Talaksan:Kary Mullis.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q157056|Q157056]] | [[Samuel Hahnemann]] | data-sort-value="1755" | 1755-04-10 | data-sort-value="1843" | 1843-07-02 | [[homeopatiya]] | [[Talaksan:Samuel Hahnemann 1841.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q78478|Q78478]] | [[Robert Bárány]] | data-sort-value="1876" | 1876-04-22 | data-sort-value="1936" | 1936-04-08 | [[otolaryngology]] | [[Talaksan:Robert Bárány av Lars Emil Finn.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q155764|Q155764]] | [[Robert Brown]] | data-sort-value="1773" | 1773-12-21 | data-sort-value="1858" | 1858-06-10 | [[botanika]]<br/>[[pisyolohiya ng halaman]]<br/>[[:Kategorya:Lumot]]<br/>[[mikroskopiya]] | [[Talaksan:Robert brown botaniker.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q170676|Q170676]] | [[Roger D. Kornberg]] | data-sort-value="1947" | 1947-04-24 | | [[biyolohiyang estruktural]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Roger Kornberg April 2016.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q57191|Q57191]] | [[Hans Krebs]] | data-sort-value="1900" | 1900-08-25 | data-sort-value="1981" | 1981-11-22 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Hans Adolf Krebs.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q102379|Q102379]] | [[Paul Berg]] | data-sort-value="1926" | 1926-06-30 | data-sort-value="2023" | 2023-02-15 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Paul Berg in 1980.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q205772|Q205772]] | [[Jared Diamond]] | data-sort-value="1937" | 1937-09-10 | | [[ekolohiya]]<br/>[[Biyolohiyang ebolutiba|ebolusyonaryong biyolohiya]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[biogeography]] | [[Talaksan:Jared diamond.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q218311|Q218311]] | [[François Jacob]] | data-sort-value="1920" | 1920-06-17 | data-sort-value="2013" | 2013-04-20 | [[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:François Jacob nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q234590|Q234590]] | [[Christian de Duve]] | data-sort-value="1917" | 1917-10-02 | data-sort-value="2013" | 2013-05-04 | [[biyolohiyang pangselula]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Christian de Duve.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q7442|Q7442]] | [[Carolyn Bertozzi]] | data-sort-value="1966" | 1966-10-10 | | [[kimika]]<br/>[[glycobiology]] | [[Talaksan:Carolyn Bertozzi IMG 9384.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q189803|Q189803]] | [[Arthur Harden]] | data-sort-value="1865" | 1865-10-12 | data-sort-value="1940" | 1940-06-17 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:ArthurHarden.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q76600|Q76600]] | [[Manfred Eigen]] | data-sort-value="1927" | 1927-05-09 | data-sort-value="2019" | 2019-02-06 | [[biyopisika]] | [[Talaksan:Eigen,Manfred 1996 Göttingen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q105830|Q105830]] | [[Baruch Samuel Blumberg]] | data-sort-value="1925" | 1925-07-28 | data-sort-value="2011" | 2011-04-05 | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Baruch Samuel Blumberg by Tom Trower (NASA) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q104607|Q104607]] | [[Andrew Huxley]] | data-sort-value="1917" | 1917-11-22 | data-sort-value="2012" | 2012-05-30 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Andrew Fielding Huxley nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q155375|Q155375]] | [[Archibald Hill]] | data-sort-value="1886" | 1886-09-26 | data-sort-value="1977" | 1977-06-03 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Archibald Vivian Hill.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q232024|Q232024]] | [[John James Rickard Macleod]] | data-sort-value="1876" | 1876-09-06 | data-sort-value="1935" | 1935-03-16 | [[pisyolohiya]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:J.J.R. Macleod ca. 1928.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q59478|Q59478]] | [[George Gamow]] | data-sort-value="1904" | 1904-03-04 | data-sort-value="1968" | 1968-08-19 | [[Pisikang teoretikal|theoretical physics]]<br/>[[astropisika]]<br/>[[pisikang nuklear]]<br/>[[physical cosmology]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[literary activity]]<br/>[[scientific non-fiction literature]]<br/>[[popular science literature]]<br/>[[children's and young adult literature]] | [[Talaksan:格·安·伽莫夫.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q73093|Q73093]] | [[Paul Karrer]] | data-sort-value="1889" | 1889-04-21 | data-sort-value="1971" | 1971-06-18 | [[kimikang organiko]] | [[Talaksan:UAZ DOK.005.059 Karrer.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q137106|Q137106]] | [[Howard Florey]] | data-sort-value="1898" | 1898-09-24 | data-sort-value="1968" | 1968-02-21 | | [[Talaksan:Howard Walter Florey 1945.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q157239|Q157239]] | [[Artturi Ilmari Virtanen]] | data-sort-value="1895" | 1895-01-15 | data-sort-value="1973" | 1973-11-11 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:A-I-Virtanen-portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q158749|Q158749]] | [[Albert Lebrun]] | data-sort-value="1871" | 1871-08-29 | data-sort-value="1950" | 1950-03-06 | [[politika]] | [[Talaksan:Albert Lebrun 1932 (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q202136|Q202136]] | [[Barry Marshall]] | data-sort-value="1951" | 1951-09-30 | | [[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:Barry J Marshall.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q188668|Q188668]] | [[Thom Yorke]] | data-sort-value="1968" | 1968-10-07 | | | [[Talaksan:AllPointsEastAug2022 (327 of 385) (52327062411) (cropped) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q155914|Q155914]] | [[Peter Simon Pallas]] | data-sort-value="1741" | 1741-09-22 | data-sort-value="1811" | 1811-09-08 | [[soolohiya]]<br/>[[botanika]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[heolohiya]]<br/>[[etnograpiya]]<br/>[[pilolohiya]] | [[Talaksan:Peter Simon Pallas. Stipple engraving by A. Tardieu after hi Wellcome V0004437.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q234949|Q234949]] | [[David Baltimore]] | data-sort-value="1938" | 1938-03-07 | data-sort-value="2025" | 2025-09-06 | [[biyokimika]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[birolohiya]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[henetika]]<br/>[[Inhenyeriyang henetiko]] | [[Talaksan:Dr. David Baltimore2 crop2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q151593|Q151593]] | [[Olivier Messiaen]] | data-sort-value="1908" | 1908-12-10 | data-sort-value="1992" | 1992-04-27 | | [[Talaksan:Lezing Franse compoist Olivier Messiaen in Koninklijk Conservatorium in Den Haa, Bestanddeelnr 933-8262.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q180619|Q180619]] | [[Stephen Jay Gould]] | data-sort-value="1941" | 1941-09-10 | data-sort-value="2002" | 2002-05-20 | [[paleontolohiya]]<br/>[[kasaysayan ng agham]]<br/>[[ebolusyon]] | [[Talaksan:Stephen Jay Gould.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q115478|Q115478]] | [[Emil Theodor Kocher]] | data-sort-value="1841" | 1841-08-25 | data-sort-value="1917" | 1917-07-27 | [[Pag-oopera|pagtistis]] | [[Talaksan:Emil Theodor Kocher.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q52878|Q52878]] | [[Gustaf VI Adolf of Sweden]] | data-sort-value="1882" | 1882-11-11 | data-sort-value="1973" | 1973-09-15 | [[arkeolohiya]]<br/>[[botanika]] | [[Talaksan:Gustaf VI Adolf of Sweden 1962.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q190626|Q190626]] | [[Aaron Klug]] | data-sort-value="1926" | 1926-08-11 | data-sort-value="2018" | 2018-11-20 | [[kimika]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Aaron Klug 1979.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q216723|Q216723]] | [[Ronald Fisher]] | data-sort-value="1890" | 1890-02-17 | data-sort-value="1962" | 1962-07-29 | [[estadistika]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:Youngronaldfisher2.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q122972|Q122972]] | [[Louis Agassiz]] | data-sort-value="1807" | 1807-05-28 | data-sort-value="1873" | 1873-12-14 | [[botanika]]<br/>[[heolohiya]]<br/>[[Glasyolohiya]]<br/>[[Iktiyolohiya]]<br/>[[biyolohiya]] | [[Talaksan:Louis Agassiz H6.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q152187|Q152187]] | [[August Krogh]] | data-sort-value="1874" | 1874-11-15 | data-sort-value="1949" | 1949-09-13 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:August Krogh Bain 32006.jpg|center|128px]] |} ---- &sum; 114 items. {{Wikidata list end}} a4ukpwzdwzp7mq0s66g5ag2y36it2ch Tolosa 0 297666 2220619 2207618 2026-08-16T09:28:30Z ~2026-44793-20 165352 Edukasyon 2220619 wikitext text/x-wiki {{Ibang gamit}} {{Infobox French commune |name = Tolosa |native name = {{native name|fr|Toulouse}} |commune status = [[Mga prepektura ng Pransiya|Prepektura]] at [[Mga komuna ng Pransiya|komuna]] |city motto = {{lang|oc|Per Tolosa totjorn mai}}<br/>({{langnf||Occitan|"For Toulouse, always more"}}) |image = {{Photomontage | photo1a = Toulouse by night with Basilique Saint-Sernin.jpg | photo2a = Ariane 5 at Cite de l'Espace 1.jpg | photo2b = Hotel du Vieux-Raisin 4.jpg | photo3a = Toulouse Capitole Night Wikimedia Commons.jpg | size = 250 | position = center | spacing = 1 | color = transparent | border = 0 | foot_montage = ''Paikot sa kanan mula itaas:'' Tanawing panghimpapawid ng Tolosa sa gabi kasama ang [[Basilika ni San Saturnino, Tolosa|Basilika ni San Saturnino]] sa gitnang-kaliwa; [[Hôtel du Vieux-Raisin]]; [[Kapitolyo ng Tolosa]]; [[Ariane 5]] sa [[Cité de l'espace]] }} |caption = |coordinates = {{coord|43.6045|1.444|format=dms|display=inline,title}} |arrondissement = Toulouse |canton = Toulouse-1, Toulouse-2, Toulouse-3, Toulouse-4, Toulouse-5, Toulouse-6, Toulouse-7, Toulouse-8, Toulouse-9, Toulouse-10, at Toulouse-11 |intercommunality = [[Toulouse Métropole]] |mayor = [[Jean-Luc Moudenc]] |term = 2014–2020 |area km2 = 118.3 |population = {{France metadata Wikidata|population_total}} |population date = {{France metadata Wikidata|population_as_of}} |population footnotes = {{France metadata Wikidata|population_footnotes}} |INSEE = 31555 |website = {{url|http://www.toulouse.fr/}} |image size = 250 |image coat of arms = Blason ville fr Toulouse (Haute-Garonne).svg |party = [[:en:The Republicans (France)|LR]] |population ranking = [[Talaan ng mga komuna sa Pransiya na may higit sa 20,000 katao|Ika-apat sa Pransiya]] |urban area km2 = 811.60 |urban area date = 2010 |urban pop = 968,638<ref name="population">{{cite web |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/fichier/2522602/Fichier_poplegale_6817.xls |title=Populations légales communales depuis 1968 |publisher=INSEE |accessdate=2020-06-08 |archive-date=14 Mayo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200514185334/https://www.insee.fr/fr/statistiques/fichier/2522602/Fichier_poplegale_6817.xls |url-status=dead }}</ref><ref name="UU10_codes">{{cite web |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/fichier/2115018/UU2010_au_01-01-2020.zip |title=Base des unités urbaines 2010 au 1ᵉʳ janvier 2020|publisher=INSEE |accessdate=2020-06-08}}</ref> |urban pop date = Enero 2017 |metro area km2 = 5381.49 |metro area date = 2010 |metro area pop = 1,360,829<ref name="population" /><ref name="AU10_codes">{{cite web |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/fichier/2115011/AU2010_au_01-01-2020.zip |title=Base des aires urbaines 2010 au 1ᵉʳ janvier 2020|publisher=INSEE |accessdate=2020-06-08}}</ref> |metro area pop date= Jan. 2017 |population demonym=Ingles: Toulousian<br>Pranses: {{lang|fr|Toulousain(e)}}<br>Occittan: {{lang|oc|tolosenc(a)}} }} Ang '''Tolosa''' ({{lang-fr|Toulouse}}, {{IPA-fr|tuluz|lang|Fr-Toulouse.ogg}}; {{lang-oc|Tolosa}} {{IPA-oc|tuˈluzo|}}; {{lang-la|Tolosa}} {{IPA-la|toˈloːsa|}}) ay ang kabisera ng [[Mga departamento ng Pransiya|departamento]] ng [[Haute-Garonne]] at ng [[Mga rehiyon ng Pransiya|rehiyon]] ng [[Occitanie]] sa bansang [[Pransiya]]. Ang [[Mga komuna ng Pransiya|komuna]] ay nasa mga pampang ng [[Garona]], 150 kilometro (93 milya) mula sa [[Dagat Mediteraneo]], 230 kilometro (143 milya) mula sa [[Karagatang Atlantiko]], at 680 kilometro (420 milya) mula sa [[Paris]]. Pang-apat na pinakamalaking lungsod ito sa Pransiya, na may 479,553 katao sa loob ng teritoryong munisipal nito magmula noong Enero 2017, at 1,360,829 katao sa loob ng mas-malawak na [[kalakhang pook]] nito (magmula rin noong Enero 2017), kasunod ng Paris, [[Lyon]] at [[Marsella]], at bago ang [[Lille]] at [[Burdeos]]. Ang Toulouse ay sentro ng industriyang aeroespasyal ng Europa, kalakip ng punong tanggapan ng [[Airbus]] (dating EADS), ng [[SPOT (mga satelayt)|sistemang satelayt ng SPOT]], [[ATR (tagagawa ng sasakyang panghimpapawid)|ATR]] at ng [[Aerospace Valley]]. Naririto rin ang mga punong tanggapang Europeo ng [[Intel]] at ng {{ILL|Sentrong Pangkalawakan ng Toulouse|en|Toulouse Space Center}} ng [[CNES]] o CST, ang pinakamalaking sentrong pangkalawakan sa Europa.<ref>{{cite web| url=http://www.ademe.fr/midi-pyrenees/documents/a_3/cnes_dossier_presse.pdf| title=Ademe.fr| author=CNES| format=PDF| accessdate=30 May 2007| authorlink=CNES| language=fr| url-status=dead| archiveurl=https://web.archive.org/web/20070629155229/http://www.ademe.fr/midi-pyrenees/documents/a_3/cnes_dossier_presse.pdf| archivedate=29 June 2007| df=dmy-all}}</ref> May mahalagang presensiya rin sa Tolosa ang [[Thales Alenia Space]], [[ATR (tagagawa ng sasakyang panghimpapawid)|ATR]], [[Safran|SAFRAN]], [[Liebherr Aerospace|Liebherr-Aerospace]] at [[Airbus Defence and Space]]. Isa sa pinakamatandang mga pamantasan sa Europa ang [[Unibersidad ng Toulouse]], na itinatag noong 1229, at pang-apat na pinakamalaking pamantasan sa Pransiya na may higit sa 103,000 mga mag-aaral, kasunod ng mga unibersidad ng [[Unibersidad ng Paris|Paris]], [[Unibersidad ng Lyon|Lyon]] at [[Unibersidad ng Lille|Lille]].<ref>{{Cite book|url=http://cache.media.enseignementsup-recherche.gouv.fr/file/Atlas_2012-2013/24/0/Midi-Pyrenees_316240.pdf|title=Atlas régional : effectifs d'étudiants en 2012-2013|last=Lefebvre|first=Olivier|publisher=Ministère de l'Education nationale, de l'Enseignement supérieur et de la Recherche|year=2014|isbn=|location=Paris|pages=|quote=|via=|access-date=2020-06-10|archive-date=2014-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20140427212322/http://cache.media.enseignementsup-recherche.gouv.fr/file/Atlas_2012-2013/24/0/Midi-Pyrenees_316240.pdf|url-status=dead}}</ref> Pinaka-abala ang rutang himpapawid sa pagitan ng [[Paliparan ng Toulouse–Blagnac|Toulouse–Blagnac]] at [[Paliparan ng Orly|Paris Orly]], na inilululan ang 2.4&nbsp;milyong mga pasahero noong 2014.<ref>[http://www.aertecsolutions.com/2014/12/19/infographic-air-transport-in-europe/?lang=en Infographic / Air transport in Europe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904114341/http://www.aertecsolutions.com/2014/12/19/infographic-air-transport-in-europe/?lang=en |date=4 September 2017 }} ''Aertec'', ''Eurostat''</ref> Ayon sa mga ranggo ng ''[[L'Express]]'' at [[Challenges (magasin)|''Challenges'']], ang Tolosa ay pinakamasiglang lungsod ng Pransiya.<ref>[http://www.lexpress.fr/region/palmares-des-villes-la-revanche-de-la-province_896459.html Palmarès des villes les plus dynamiques : la revanche de la province] ''L'Express''</ref><ref>[http://www.challenges.fr/economie/20120705.CHA8603/les-villes-les-plus-dynamiques-de-france.html Les villes les plus dynamiques de France] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923224304/http://www.challenges.fr/economie/20120705.CHA8603/les-villes-les-plus-dynamiques-de-france.html |date=23 September 2015 }} ''Challenges''</ref><ref>[http://www.ladepeche.fr/article/2015/06/19/2127883-toulouse-metropole-la-plus-dynamique.html Toulouse, métropole la plus dynamique] ''La Dépêche du Midi''</ref> Ang lungsod, na itinatag ng mga Romano, ay kabisera ng [[Kahariang Bisigotiko]] noong ika-5 dantaon at kabisera ng [[Mga lalawigan ng Pransiya|lalawigan]] ng [[Languedoc]] noong [[Huling Gitnang Kapanahunan|kahulihan]] ng [[Gitnang Kapanahunan]] at [[maagang makabagong kapanahunan]] (binuwag ang mga lalawigan noong [[Rebolusyong Pranses]]), kaya ito ay naging di-opisyal na kabisera ng rehiyong pangkalinangan ng [[Occitania]] (Katimugang Pransiya). Kabisera na ito ngayon ng rehiyon ng [[Occitanie]], ang pangalawang pinakamalaking rehiyon sa [[Kalakhang Pransiya]]. Mayroong dalawang mga [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]] ang Tolosa: ang [[Canal du Midi]] (itinalaga noong 1996 at nagbahagi ng pagtatalaga sa ibang mga lungsod), at ang [[Basilika ni San Saturnino, Tolosa|Basilika ni San Saturnino]] ({{lang-fr|Basilique Saint-Sernin de Toulouse}}, {{lang-oc|Basilica de Sant Sarnin de Tolosa}}), ang pinakamalaking gusaling Romaniko sa Europa na nakatayo pa rin<ref>[http://europeupclose.com/article/toulouses-saint-sernin-largest-romanesque-church-in-europe/ Toulouse's Saint Sernin, Largest Romanesque Church in Europe] ''Europe Close''</ref> at itinalaga noong 1998 dahil sa kahalagahan nito sa [[Mga Ruta ng Santiago de Compostela sa Pransiya|rutang pilgrimahe ng Santiago de Compostela]]. Binansagan ding "'''Ang Rosas na Lungsod'''" ({{lang|fr|La Ville [[Rosas (kulay)|Rose]]}}) ang lungsod dahil sa natatanging arkitektura itong yari sa mala-rosas na mga tisang [[terracotta]]. ==Heograpiya== Ang Tolosa ay matatagpuan sa timog ng Pransiya, hilaga ng departamento ng [[Haute-Garonne]], sa aksis ng komunikasyon sa pagitan ng Dagat Mediteraneo at Karagatang Atlantiko. ===Hidrograpiya=== Dumadaloy sa lungsod ang [[Canal de Brienne]], [[Canal du Midi]], at mga ilog ng [[Garona]], [[Ilog Touch|Touch]] at [[Hers-Mort]]. ===Klima=== Ang Tolosa ay may katamtamang [[mahalumigmig na klimang subtropikal]] (''Cfa'' sa [[pag-uuring klima ng Köppen]]). Ang labis na pag-ulan tuwing mga buwan ng tag-init ay humahadlang sa pagbubukod ng lungsod bilang nasa sona ng [[klimang Mediteraneo]]. {{Toulouse weatherbox}} ==Populasyon== {{Historical populations |title = Tolosa (mismong lungsod o [[Unité urbaine|pook na urbano]]) |type = |align = none |direction = |width = |state = |shading = |pop_name = |percentages = |footnote = |source = <ref name="population" /><ref name="UU10_codes" /><ref name="AU10_codes" /> |1695 |43000 |1750 |48000 |1790 |52863 |1801 |50171 |1831 |59630 |1851 |95277 |1872 |126936 |1911 |149000 |1936 |213220 |1946 |264411 |1954 |268865 |1962 |329044 |1968 |439764 |1975 |509939 |1982 |541271 |1990 |650336 |1999 |761090 |2007 |859336 |2012 |906457 |2017 |968638 }} {{Historical populations |title = Tolosa ([[Kalakhang pook (Pransiya)|kalakhang pook]]) |type = |align = none |direction = |width = |state = |shading = |pop_name = |percentages = |footnote = |source = <ref name="population" /><ref name="UU10_codes" /><ref name="AU10_codes" /> |1968 |474000 |1975 |585000 |1982 |645000 |1990 |797373 |1999 |964797 |2007 |1187686 |2012 |1270760 |2017 |1360829 }} == Edukasyon == [[Talaksan:Entrée ENAC Toulouse - juillet 2026.jpg|thumb|[[École nationale de l'aviation civile|ENAC]]]] [[Talaksan:Campus IPSA - EPITA Toulouse 2026.jpg|thumb|[[Institut polytechnique des sciences avancées|IPSA Tolosa]]]] Ang Tolosa ay tahanan ng ilang mga unibersidad. Ang lungsod ay partikular na kilala dahil sa tatlong paaralang aeronautical nito: [[École nationale de l'aviation civile|ENAC]], [[Institut polytechnique des sciences avancées|IPSA]] at SUPAERO. ==Mga ugnayang pandaigdig== {{See also|Talaan ng kambal at kapatid na mga lungsod sa Pransiya}} ===Kambal at kapatid na mga lungsod=== Magkakambal ang Tolosa aa:<ref>{{cite web |url=http://www.toulouse.fr/web/la-mairie/echanges-internationaux/les-villes-jumelees |title=Les villes jumelées |publisher=Mairie de Toulouse |location=Toulouse, France |language=French |accessdate=2015-07-05}}</ref> {{Div col}} * {{flagicon|USA}} [[Atlanta]], Estados Unidos, mula noong 1975 * {{flagicon|ITA}} [[Bologna]], Italya, mula noong 1981 * {{flagicon|ESP}} [[Elche]], Espanya, mula noong 1981 * {{flagicon|PRC}} [[Chongqing]], Tsina, mula noong 1981 * {{flagdeco|THA}} [[Udon Thani]], Thailand, mula noong 1984 * {{flagicon|UKR}} [[Kiev]], Ukraine, mula noong 1975 * {{flagicon|ISR}} [[Tel Aviv]], Israel, mula noong 1962 * {{flagicon|ISR}} [[Tel Mond]], Israel, mula noong 1987 {{Colend}} ===Ibang mga kooperasyon=== Mayroon ding mga akorde ng kooperasyon ang Tolosa sa sumusunod na mga bayan:<ref>{{cite web |url=http://www.toulouse.fr/web/la-mairie/echanges-internationaux/les-villes-jumelees |title=Accords de coopération |publisher=Mairie de Toulouse |location=Toulouse, France |language=French |accessdate=2015-07-05}}</ref> {{Div col}} * {{flagicon|ESP}} [[Zaragoza]], [[Aragón]], Espanya * {{flagicon|CHA}} [[N'Djamena]], Chad * {{flagicon|VIE}} [[Hanoi]], Biyetnam * {{flagicon|SEN}} [[Saint-Louis, Senegal|Saint-Louis]], Senegal * {{flagicon|GER}} [[Düsseldorf]], Alemanya {{Colend}} ==Tingnan din== * [[138 Tolosa]], isang [[taeng-bituin]] * [[Kasaysayan ng Tolosa]] * [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Tolosa]] * [[Talaan ng mga alkalde ng Tolosa]] ==Mga sanggunian== ===Mga pagsisipi=== {{reflist|30em}} ===Mga pinagkunan=== * {{Cite book|title=Histoire de Toulouse illustrée|publisher=leperegrinateurediteur.com|year= 2006|first=Anne|last= Le Stang|isbn=2-910352-44-7|language=fr}} * {{Cite book|title=The Practical Guide to Toulouse |url=https://archive.org/details/isbn_9782910352462 |publisher=leperegrinateurediteur.com|year= 2008 |first=Helen & Jeremy|last= Kerrison|isbn=2-910352-46-3}} ==Mga kawing panlabas== {{Commons category}} {{Wikivoyage}} * [https://www.toulouse-visit.com Toulouse tourist office] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200528090235/https://www.toulouse-visit.com/ |date=2020-05-28 }} * {{in lang|fr}} [http://www.toulousecity.com/fr// ToulouseCity.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200610090446/http://www.toulousecity.com/fr// |date=10 Hunyo 2020 }} * [https://about-france.com/cities/toulouse.htm Toulouse city guide] – About-France.com * [https://web.archive.org/web/20130516030924/http://www.france.fr/en/regions-and-cities/toulouse-pink-violets-red-and-black Toulouse : pink, violets, red and black] – Official French website * {{in lang|fr}} [http://www.toulouse.fr/ Official site] <!-- {{Prefectures of departments of France}} {{Prefectures of regions of France}} {{Haute-Garonne communes}} {{Mga lungsod sa Pransiya}} --> {{authority control}} [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna ng Haute-Garonne]] d0fzs27s25mlux30rpt44b44javapa6 Santa Maria Addolorata a piazza Buenos Aires 0 301134 2220530 1875965 2026-08-15T15:25:49Z Blackcat 50346 + Chiesa nazionale argentina, Roma.jpg 2220530 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | building_name = Santa Maria Addolorata a piazza Buenos Aires<br/><small>Sorrowful Blessed Virgin Mary at Piazza Buenos Aires {{in lang|en}}<br/>Beata Mariæ Perdolentis ad forum Bonærense {{in lang|la}}</small> | architecture_style = Neo-roman; Neo-byzantine | height_max = | width_nave = | width = | length = | capacity = | construction_cost = | year_completed = 1930 | groundbreaking = 1910 | facade_direction = | specifications = | architecture_type = [[Simbahan (gusali)|Simbahan]] | image = Chiesa nazionale argentina, Roma.jpg | caption = Santa Maria Addolorata a piazza Buenos Aires | architect = Giuseppe Astorri | leadership = [[Estanislao Esteban Karlic]] | status = [[Simbahang titulo]] | consecration_year = 1930 | district = Lazio | province = Roma | rite = | religious_affiliation = [[Katoliko Romano]] | location = {{flagicon|Italy}} [[Roma]], [[Italya]] | materials = }} Ang '''Santa Maria Addolorata a Piazza Buenos Aires''' (''[[Mahal na Ina ng Pighati]] sa Piazza Buenaos Aires''), ay isang simbahang [[Simbahang titulo|titulo]]<ref>Made titular in 1967 by [[Pope Paul VI]], with Cardinal Nicolás Fasolino as the first cardinal priest.</ref> at ang [[Mga pambansang simbahan ng Roma|pambansang simbahan]] ng [[Arhentina|Argentina]],<ref>The first national church in Rome for a [[Latin America|Latin American]] country.</ref> na matatagpuan sa Viale Regina Margherita, [[Roma]]. == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20060222230142/http://roma.katolsk.no/mariaaddolorata.htm Nyborg: Santa Maria Addolorata] * [https://web.archive.org/web/20190722055756/http://www.chiesargentina.com/chiesargentina2013/storia.html Opisyal na website] ouvt589zkyu9bijftkks9v9le6pcow2 Olivia Rodrigo 0 307982 2220604 2216576 2026-08-16T08:17:36Z ~2026-44786-30 165351 /* */ 2220604 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{cleanup|date=Marso 2024|reason=Kailangang ayusin ang balarila, pagkakasulat ng artikulo, at isalin ang mga bahaging hindi pa naisasalin tulod ng mga nasa pananda.}}}} {{Infobox person|name=Olivia Rodrigo|image={{Wikidata|property|raw|P18}}|caption={{Wikidata|qualifier|P18|P2096}}|birth_name=Olivia Isabel Rodrigo|birth_date={{Birth date and age|2003|2|20}}|birth_place=[[Temecula, California]], U.S.|occupation={{hlist|Actress|singer}}|years_active=2015–kasalukuyan|module={{Infobox musical artist|embed = yes | background = solo_singer | instrument = Vocals | genre = [[Musikang pop|Pop]] | label = {{flatlist| * [[Interscope Records|Interscope]]<ref name="Label">{{Cite news|last=Unterberger|first=Andrew|date=January 12, 2021|title=Olivia Rodrigo's 'Drivers License' Is on Its Way to Being the First Runaway Hit of 2021|url=https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/9510236/olivia-rodrigo-drivers-license-hit-song-2021/|access-date=January 13, 2021|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|archive-date=January 13, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210113004204/https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/9510236/olivia-rodrigo-drivers-license-hit-song-2021/|url-status=live}}</ref> * [[Geffen Records|Geffen]]<ref>{{Cite news|url=https://www.musicconnection.com/disney-actress-olivia-rodrigo-signs-to-geffen-records/|title=Disney+ Actress Olivia Rodrigo Signs to Geffen Records|work=[[Music Connection]]|access-date=January 13, 2021|archive-date=January 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116025012/https://www.musicconnection.com/disney-actress-olivia-rodrigo-signs-to-geffen-records/|url-status=live}}</ref> }} | website = {{URL|oliviarodrigo.com/}} }}}} Si '''Olivia Isabel Rodrigo''' (ipinanganak noong Pebrero 20, 2003<ref name="tweet12">{{cite tweet|author=Olivia Rodrigo|user=Olivia_Rodrigo|number=833881962511101952|date=February 20, 2017|title=Thank you for all the birthday wishes! Fourteen is looking pretty good.|access-date=2019-02-18}}</ref><ref name="tweet22">{{cite tweet|author=Olivia Rodrigo|user=Olivia_Rodrigo|number=1230693655121285124|date=February 20, 2020|title=I AM 17 YEARS OLD TODAY BUT I STILL DO NOT KNOW THE DIFFERENT STYLES OF EGGS. ONLY SCRAMBLED.|access-date=January 11, 2021}}</ref>) ay isang artista at mang-aawit ng Amerika na may lahing [[Filipino]],<ref>{{Cite web|title=Olivia Rodrigo reassesses the meaning of forever on stunning piano-led debut "drivers license"|url=https://www.thelineofbestfit.com/new-music/song-of-the-day/olivia-rodrigo-drivers-license|access-date=2021-01-10|website=[[The Line of Best Fit]]|language=en|archive-date=2021-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109010245/https://www.thelineofbestfit.com/new-music/song-of-the-day/olivia-rodrigo-drivers-license|url-status=live}}</ref> na kilala sa kanyang mga tungkulin bilang Paige Olvera sa seryeng [[Disney Channel]] na ''[[Bizaardvark]]'' at Nini Salazar-Roberts sa serye ng [[Disney+]] ''[[High School Musical: The Musical: The Series]]''. Nag-sign si Rodrigo kasama ang [[Interscope Records|Interscope]] at [[Geffen Records]] noong 2020, at pinakawalan ang kanyang debut single na "[[Drivers License (awit)|Drivers License]]" noong Enero 2021, na umabot sa numero uno sa maraming mga bansa sa buong mundo, kasama na ang Estados Unidos.<ref>{{Cite web|last=Langford|first=Jackson|date=January 13, 2021|title=Olivia Rodrigo's Debut Single 'Drivers License' Has Already Made Streaming History|url=https://musicfeeds.com.au/news/olivia-rodrigos-debut-single-drivers-license-has-already-made-streaming-history/|access-date=January 13, 2021|website=[[Music Feeds]]|archive-date=January 15, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210115014331/https://musicfeeds.com.au/news/olivia-rodrigos-debut-single-drivers-license-has-already-made-streaming-history/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Shafer|first=Ellise|date=January 11, 2021|title=Olivia Rodrigo's 'Drivers License' Hits No. 1 Across Major Streaming Platforms, Earns Praise From Taylor Swift|url=https://variety.com/2021/music/news/olivia-rodrigo-drivers-license-spotify-apple-music-amazon-taylor-swift-1234882800/|access-date=January 13, 2021|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=January 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112121513/https://variety.com/2021/music/news/olivia-rodrigo-drivers-license-spotify-apple-music-amazon-taylor-swift-1234882800/|url-status=live}}</ref> == Maagang buhay == Si Olivia Isabel Rodrigo<ref>{{Cite news|url=https://tg24.sky.it/spettacolo/musica/2021/01/13/olivia-rodrigo-chi-e/amp|title=Chi è Olivia Rodrigo, la cantante di Drivers License di cui tutti parlano|work=[[Sky TG24]]|date=January 13, 2021|access-date=January 14, 2021|language=it|archive-date=January 13, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210113203302/https://tg24.sky.it/spettacolo/musica/2021/01/13/olivia-rodrigo-chi-e/amp|url-status=live}}</ref> ay isinilang noong Pebrero 20, 2003,<ref name="tweet12" /><ref name="tweet22" /> sa [[Temecula|Temecula, California]].<ref name="Geena Davis bio2">{{Cite web|url=https://seejane.org/bio/olivia-rodrigo/|title=Olivia Rodrigo|website=[[Geena Davis Institute on Gender in Media]]|access-date=January 14, 2021|archive-date=January 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116060455/https://seejane.org/bio/olivia-rodrigo/|url-status=live}}</ref> Siya ay may lahing Pilipino sa panig ng kanyang ama,<ref>{{cite journal|url=https://caamedia.org/blog/2018/01/19/olivia-rodrigo-of-disneys-bizaardvark-chats-about-acting-singing-her-filipino-family-and-skateboarding/|title=Olivia Rodrigo of Disney's Bizaardvark chats with about singing, acting, her Filipino family and skateboarding|journal=Center for Asian American Media|date=January 19, 2018|access-date=January 13, 2021|archive-date=January 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143036/https://caamedia.org/blog/2018/01/19/olivia-rodrigo-of-disneys-bizaardvark-chats-about-acting-singing-her-filipino-family-and-skateboarding/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=Rodriguez|first=Mia|date=January 18, 2021|title=Olivia Rodrigo, Spotify Record-Breaker, Loves ''Lumpia''|work=Spot|url=https://www.spot.ph/entertainment/movies-music-tv/84981/drivers-license-singer-olivia-rodrigo-filipino-heritage-a4362-20210118|url-status=live|access-date=January 24, 2021}}</ref><ref name="abscbn">{{Cite news|last=Dumaual|first=Miguel|date=January 20, 2021|title=This Filipina just debuted at No. 1 on Billboard’s Hot 100 and Global 200 charts|work=[[ABS-CBN News]]|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/01/20/21/this-filipina-just-debuted-at-no-1-on-billboards-hot-100-and-global-200-charts|url-status=live|access-date=January 30, 2021|quote=Rodrigo identifies as part Filipina. She was born and raised in California to a Filipino father and a German-Irish mother.}}</ref> at Aleman at Irish sa panig ng kanyang ina.<ref name="abscbn" /><ref>{{Cite news|date=January 9, 2021|title=Olivia Rodrigo: 19 facts about the Drivers License singer you need to know|url=https://www.popbuzz.com/tv-film/features/olivia-rodrigo/|access-date=January 11, 2021|work=[[PopBuzz]]|archive-date=January 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210111060402/https://www.popbuzz.com/tv-film/features/olivia-rodrigo/|url-status=live}}</ref> Si Rodrigo ay nagsimulang kumuha ng mga klase sa pag-arte at pagkanta sa edad na anim,<ref name="Geena Davis bio2" /> at nagsimulang kumilos sa mga produksyon ng teatro sa Lisa J. Mails Elementary School at Dorothy McElhinney Middle School.<ref name="Murrieta2">{{cite journal|url=https://iesportsnews.com/murrietas-olivia-rodrigo-an-american-girl-success-story/|title=Murrieta's Olivia Rodrigo: An American Girl Success Story|journal=IE Sports & News|first=Rachel|last=Kleine|date=December 28, 2015|access-date=2019-11-17|archive-date=2019-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20191129050456/http://iesportsnews.com/murrietas-olivia-rodrigo-an-american-girl-success-story/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191129050456/http://iesportsnews.com/murrietas-olivia-rodrigo-an-american-girl-success-story/ |date=2019-11-29 }}</ref> Lumipat siya mula sa [[Murrieta, California|Murrieta]] patungong [[Los Angeles]] nang makuha ang kanyang papel sa ''[[Bizaardvark]]''.<ref name="Murrieta2" /> == Karera == Si Rodrigo ay unang lumitaw sa screen sa isang komersyal sa [[Old Navy]].<ref>{{cite web|author=Rick Bentley|url=http://www.fresnobee.com/entertainment/tv/article84843547.html|title=Disney Channel launches new comedy series 'Bizaardvark'|work=[[The Fresno Bee]]|date=June 20, 2016|access-date=2017-02-05|archive-date=2017-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20170206105626/http://www.fresnobee.com/entertainment/tv/article84843547.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite journal|url=https://www.dispatch.com/content/stories/life_and_entertainment/2016/07/06/1-young-stars-real-friendship-drives-disneys-new-bizaardvark.html|title=Young stars' real friendship drives Disney's new 'Bizaardvark'|journal=The Columbus Dispatch|date=July 5, 2016|access-date=2019-11-17|archive-date=2019-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20191111225315/https://www.dispatch.com/content/stories/life_and_entertainment/2016/07/06/1-young-stars-real-friendship-drives-disneys-new-bizaardvark.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191111225315/https://www.dispatch.com/content/stories/life_and_entertainment/2016/07/06/1-young-stars-real-friendship-drives-disneys-new-bizaardvark.html |date=2019-11-11 }}</ref> Makalipas ang ilang sandali pagkatapos ng 2015, ginawa niya ang kanyang pasinaya sa pagganap na naglalarawan ng pangunahing papel ni Grace Thomas sa direktang video na pelikulang ''[[An American Girl: Grace Stirs Up Success]]''.<ref>{{cite web|author=Todd Spangler|url=https://variety.com/2016/digital/news/amazon-american-girl-live-action-specials-1201693567/|title=Amazon Orders 4 'American Girl' Live-Action Specials|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=February 1, 2016|access-date=2017-02-05|quote=Last year’s “An American Girl: Grace Stirs Up Success,” based on the 2015 Girl of the Year, Grace Thomas, starred Olivia Rodrigo.|archive-date=2016-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20161218135243/http://variety.com/2016/digital/news/amazon-american-girl-live-action-specials-1201693567/|url-status=live}}</ref> Noong 2016, nakatanggap si Rodrigo ng pagkilala sa pinagbibidahan ni Paige Olvera, isang gitarista sa seryeng [[Disney Channel]] na ''[[Bizaardvark]]'',<ref>{{Cite web|date=2019-03-30|title=Bizaardvark|url=https://www.wdtvpress.com/disneychannel/shows/bizaardvark/bios/|access-date=2021-01-19|website=web.archive.org|archive-date=2019-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330165430/https://www.wdtvpress.com/disneychannel/shows/bizaardvark/bios/|url-status=bot: unknown}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190330165430/https://www.wdtvpress.com/disneychannel/shows/bizaardvark/bios/ |date=2019-03-30 }}</ref><ref>{{cite web|author=Elizabeth Wagmeister|url=https://variety.com/2015/tv/news/bizaardvark-disney-channel-series-olivia-rodrigo-madison-hu-1201616350/|title=Disney Channel Greenlights Tween Music Comedy Series 'Bizaardvark' (EXCLUSIVE)|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=October 16, 2015|access-date=2017-02-05|archive-date=2016-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20160510044212/http://variety.com/2015/tv/news/bizaardvark-disney-channel-series-olivia-rodrigo-madison-hu-1201616350/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|author=Denise Petski|url=https://deadline.com/2016/12/bizaardvark-renewed-second-season-disney-channel-1201871158/|title='Bizaardvark' Renewed For Second Season By Disney Channel|work=[[Deadline Hollywood]]|date=December 15, 2016|access-date=2017-02-05|archive-date=2016-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20161216104426/http://deadline.com/2016/12/bizaardvark-renewed-second-season-disney-channel-1201871158/|url-status=live}}</ref> na ginampanan niya nang tatlong yugto (season). Noong Pebrero 2019, siya ay tinanghal sa papel na ginagampanan ng Nini Salazar-Roberts sa serye ng [[Disney+]] ''[[High School Musical: The Musical: The Series]]'', na nag-premiere noong Nobyembre ng taong iyon;<ref name="HSMTS2">{{cite web|author=Nick Romano|url=https://ew.com/tv/2019/02/15/high-school-musical-series-cast/|title=''High School Musical'' series assembles a main cast ready to 'Bop to the Top'|work=[[Entertainment Weekly]]|date=February 15, 2019|access-date=2019-04-12|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190216033223/https://ew.com/tv/2019/02/15/high-school-musical-series-cast/|archive-date=2019-02-16}}</ref> para sa soundtrack ng palabas, isinulat ni Rodrigo ang "[[All I Want]]." Samantala, sinulat naman niya ang kantang "Just for a Moment" kasama ang co-star na si [[Joshua Bassett]].<ref>{{cite web|url=https://www.bustle.com/p/olivia-rodrigo-from-high-school-musical-wrote-her-own-songs-for-the-show-19344238|title=Olivia Rodrigo From 'High School Musical' Wrote Her Own Songs For The Show|website=Bustle|author=Martha Sorren|date=November 12, 2019|access-date=2019-11-17|archive-date=2019-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20191113131527/https://www.bustle.com/p/olivia-rodrigo-from-high-school-musical-wrote-her-own-songs-for-the-show-19344238|url-status=live}}</ref> Pinuri si Rodrigo sa kanyang pagganap,<ref>{{Cite web|title=The cast of Disney+'s High School Musical reboot are already stars|url=https://tv.avclub.com/the-cast-of-disney-s-high-school-musical-reboot-are-alr-1839459992|access-date=2021-01-19|website=TV Club|language=en-us|archive-date=2019-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20191104222333/https://tv.avclub.com/the-cast-of-disney-s-high-school-musical-reboot-are-alr-1839459992|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=High School Musical: The Musical Review: The Series Has Its Head in the Game|url=https://comicbook.com/tv-shows/news/high-school-musical-the-musical-the-series-review-disney-plus/|access-date=2021-01-19|website=TV Shows|language=en}}</ref> kasama si Joel Keller mula sa [[New York Post|Decider]] na inilarawan siya bilang "lalo na sa magnetikong".<ref>{{Cite web|date=2019-11-08|title=Stream It Or Skip It: ‘High School Musical: The Musical: The Series’ On Disney+, A Super-Meta Tribute To The ‘HSM’ Franchise|url=https://decider.com/2019/11/08/high-school-musical-the-musical-the-series-disney-plus-stream-it-or-skip-it/|access-date=2021-01-19|website=Decider|language=en-US}}</ref> Nag-sign si Rodrigo kasama ang [[Interscope Records]] at [[Geffen Records]] noong 2020. Noong Enero 8, 2021, pinakawalan niya ang kanyang debut single (unang kanta bilang solo artist), "[[Drivers License (awit)|Drivers License]]", na kasama niyang sinulat kasama ang prodyuser na si [[Dan Nigro]].<ref>{{Cite web|date=2021-01-08|title=Olivia Rodrigo|url=https://www.interscope.com/artists/olivia-rodrigo|access-date=2021-01-09|website=Interscope Records|language=en|archive-date=2021-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122917/https://www.interscope.com/artists/olivia-rodrigo|url-status=live}}</ref><ref name=":0">{{Cite tweet|title=my debut new single "drivers license" comes out this friday. presave link in my bio. OH MY GOD IM SO EXCITED IM GONNA PEE MY PANTS|date=January 4, 2021|access-date=January 4, 2021}}</ref><ref>{{Cite web|title=Olivia Rodrigo reassesses the meaning of forever on stunning piano-led debut "drivers license"|url=https://www.thelineofbestfit.com/new-music/song-of-the-day/olivia-rodrigo-drivers-license|access-date=2021-01-10|website=[[The Line of Best Fit]]|language=en|archive-date=2021-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109010245/https://www.thelineofbestfit.com/new-music/song-of-the-day/olivia-rodrigo-drivers-license|url-status=live}}</ref> Sa loob ng isang linggong paglabas nito, ang "Drivers Lisensya" ay pinuri ng karamihan sa mga kritiko,<ref>{{Cite web|title=Olivia Rodrigo's 'Drivers License' Is on Its Way to Being the First Runaway Hit of 2021|url=https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/9510236/olivia-rodrigo-drivers-license-hit-song-2021/|access-date=2021-01-19|website=Billboard|language=en}}</ref> at sinira ang record sa [[Spotify]] nang dalawang beses para sa karamihan sa mga pang-araw-araw na stream kailanman para sa isang hindi pang-holiday na kanta. Noong Enero 11, ang kanta ni Rodrigo ay nagtamo ng higit sa 15.7 milyong mga pandaigdigang stream sa Spotify. Nalampasan niya ito sa susunod na araw na, kung saan umani ng 17 milyong pandaigdigang stream ang kanta.<ref>{{Cite web|title=Olivia Rodrigo’s “Driver’s License” Broke A Huge Spotify Streaming Record Twice This Week|url=https://genius.com/a/olivia-rodrigo-s-driver-s-license-broke-a-huge-spotify-streaming-record-twice-this-week|access-date=2021-01-14|website=Genius|language=en|archive-date=2021-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210115075414/https://genius.com/a/olivia-rodrigo-s-driver-s-license-broke-a-huge-spotify-streaming-record-twice-this-week|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=How "Drivers License" Became The Perfect Song For Teen Sadness In 2021|url=https://www.buzzfeednews.com/article/tanyachen/olivia-rodrigo-drivers-license-tiktok-sad-teens|access-date=2021-01-14|website=BuzzFeed News|language=en|archive-date=2021-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114005552/https://www.buzzfeednews.com/article/tanyachen/olivia-rodrigo-drivers-license-tiktok-sad-teens|url-status=live}}</ref> Nag-debut ang kanta sa numero uno sa [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]],<ref name="DriversLicense_US_Number12">{{Cite web|url=https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/9512983/olivia-rodrigo-drivers-license-number-one-hot-100-debut|title=Olivia Rodrigo's 'Drivers License' Debuts at No. 1 on Billboard Hot 100|work=Billboard|last=Trust|first=Gary|date=January 19, 2021|access-date=January 19, 2021}}</ref> at naabot din ang mga numero unong mga posisyon sa tsart sa Australia, Ireland, New Zealand, Netherlands, Norway, at United Kingdom. Inilahad ni Rodrigo sa isang panayam na "Ito ang naging ganap na craziest na linggo sa aking buhay... Ang aking buong buhay lamang, tulad ng, lumipat sa isang iglap."<ref>{{Cite news|last=Coscarelli|first=Joe|date=2021-01-19|title=Olivia Rodrigo’s ‘Drivers License’ Hit No. 1 in a Week. Here’s How.|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/01/19/arts/music/olivia-rodrigo-drivers-license.html|access-date=2021-01-19|issn=0362-4331}}</ref> Pinangalanan ni Rodrigo sina [[Taylor Swift]] at [[Lorde]] bilang kanyang mga idolo at pinakamalaking inspirasyon.<ref>{{Cite web|title=5 Things You Need to Know About Olivia Rodrigo|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/9509510/olivia-rodrigo-things-to-know-about-drivers-license-singer|access-date=2021-01-11|website=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|language=en|archive-date=2021-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20210111180356/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/9509510/olivia-rodrigo-things-to-know-about-drivers-license-singer/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theprojectforwomen.com/girls/olivia-rodrigo/|title=Olivia Rodrigo, Actress|website=Project for Women|date=November 16, 2016|access-date=January 12, 2021|archive-date=October 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201008213841/https://www.theprojectforwomen.com/girls/olivia-rodrigo/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Dunn|first=Frankie|date=2021-01-14|title=Olivia Rodrigo on heartbreak, Taylor Swift and her TV obsession|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/pkdmz8/olivia-rodrigo-interview-about-drivers-license-taylor-swift-and-disney-hsmtmts|access-date=2021-01-14|website=[[i-D]]|language=en|archive-date=2021-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114133445/https://i-d.vice.com/en_uk/article/pkdmz8/olivia-rodrigo-interview-about-drivers-license-taylor-swift-and-disney-hsmtmts|url-status=live}}</ref> Inilarawan niya ang kanyang sarili bilang "ang pinakamalaking [tagahanga ni Taylor Swift] sa buong mundo".<ref>{{Cite web|title=Olivia Rodrigo Woke Up to Taylor Swift's Comment About 'Drivers License': 'I Just About Died'|url=https://www.billboard.com/articles/news/9511463/olivia-rodrigo-taylor-swift-drivers-license-comment-reaction|access-date=2021-01-14|website=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|language=en|archive-date=2021-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114192208/https://www.billboard.com/articles/news/9511463/olivia-rodrigo-taylor-swift-drivers-license-comment-reaction/|url-status=live}}</ref> Si Rodrigo ay isang tagapagsalita at panelist para sa [[Geena Davis Institute on Gender in Media]].<ref>{{cite web|title=Olivia Rodrigo|url=https://seejane.org/bio/olivia-rodrigo/|access-date=2019-11-17|website=Geena Davis Institute|archive-date=2019-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20191111225317/https://seejane.org/bio/olivia-rodrigo/|url-status=live}}</ref> == Mga Sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * {{Official website|https://www.oliviarodrigo.com/}} * {{IMDb name|7111120}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 2003]] [[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]] [[Kategorya:Mga batang Amerikanong mang-aawit]] [[Kategorya:Mga Amerikanong liping-Aleman]] [[Kategorya:Mga Amerikanong liping-Irish]] [[Kategorya:Mga Amerikanong liping-Pilipino]] {{DEFAULTSORT:Rodrigo, Olivia}} 7dd1cv7x05hxb0jzwxn193z0274d43j HEC Paris 0 312653 2220616 2220327 2026-08-16T09:23:30Z ~2026-44793-20 165352 /* Mga sanggunian */ 2220616 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Chateau, HEC Paris, Jouy-en-Josas, South view 20160501 1.jpg|thumb|HEC Paris]] Ang '''HEC Paris''' ([[wikang Ingles|Ingles]]: ''HEC School of Management'') isang institusyong mas mataas na edukasyon sa Europa na nagbibigay ng pagsasanay sa postgraduate sa mga agham sa negosyo. Mayroon itong limang campus sa [[Paris]], [[Jouy-en-Josas]] at [[Doha]]. Noong 2015, ang HEC ay niraranggo sa nangungunang 2 mga paaralang pang-negosyo sa Europa ng ''Financial Times''.<ref>{{Cite web |title=European Business School Rankings 2015 |url=http://rankings.ft.com/businessschoolrankings/european-business-school-rankings-2015 |access-date=2021-10-03 |archive-date=2016-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160504204453/http://rankings.ft.com/businessschoolrankings/european-business-school-rankings-2015 |url-status=dead }}</ref> Ang programa ng Executive MBA ng institusyon ay nasa pang-3.<ref>{{Cite web |title=Executive MBA Ranking 2015 |url=http://rankings.ft.com/businessschoolrankings/executive-mba-ranking-2015 |access-date=2021-10-03 |archive-date=2019-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190420093635/http://rankings.ft.com/businessschoolrankings/executive-mba-ranking-2015 |url-status=dead }}</ref> Ang mga programa ng paaralan ay mayroong AMBA, EQUIS, at AACSB triple accreditation.<ref>[http://www.mba.today/guide/triple-accreditation-business-schools Triple accredited business schools (AACSB, AMBA, EQUIS)]</ref> Ang mga kilalang nagtapos sa institusyon ay may kasamang mga personalidad tulad ni [[François Hollande]] (Pangulo ng Pransiya). ==Mga sanggunian== {{reflist}} == Mga talaugnayang panlabas == * [https://www.hec.edu HEC Paris] {{in lang|fr}} {{in lang|en}} [[Kategorya:Mga pamantasan sa Pransiya]] [[Kategorya:HEC Paris]] 4c5xyh4gethkkji2d7j7m3juai5oryq Talaan ng mga palabas ng TV5 (Pilipinas) 0 315639 2220583 2219452 2026-08-16T04:41:48Z ~2026-44812-16 165346 /* Iba pang mga programa */ 2220583 wikitext text/x-wiki Ito ang '''listahan ng mga kasalukuyang programa ng [[TV5 (Philippine TV network)|TV5]]''', isang Pilipinong himpilang panterestriyal. Ang kalambatan ay nakahimpil sa [[TV5 Media Center]], Reliance, [[Mandaluyong|Lungsod Mandaluyong]], na may alternatibong estudyo at transmitter na matatagpuan sa [[Novaliches]], [[Quezon City|Lungsod Quezon]]. Kabilang sa mga programa ng himpilan ay ang programang pambalitaan at impormasyon mula sa [[News5]], programang pampalakasan mula [[One Sports]], mga programa mula sa [[ABS-CBN|ABS-CBN Entertainment]], [[Brightlight Productions]], [[Cignal TV|Cignal Entertainment]], [[Regal Entertainment]], [[VIVA Entertainment]] at Cornerstone Studios, [[Anime|seryeng anime]], [[cartoons]], mga pelikula, ispesyal na programa, at programang panrelhiyon. Para sa mga programang dating inere ng himpilan, tingnan ang [[Talaan ng mga dating palabas ng TV5 (Pilipinas)]]. == Kasalukuyang Original na programa == ''Tanda:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod, na sinusundan ng taon ng pasinaya sa mga panaklong === Balita === * ''[[Frontline Pilipinas]]'' {{small|(2020; simulcast sa [[One PH]] and [[DWLA|105.9 True FM]])}} * ''Frontline Pilipinas Weekend'' {{small|(2023)}} * ''[[Frontline Tonight]]'' {{small|(2021)}} * ''[[Frontline Express]]'' {{small|(2024)}} * ''[[Güd Morning Kapatid]]'' {{small|(2023)}} * ''[[News5 Alerts]]'' {{small|(2020)}} * ''[[Failon Ngayon|Ted Failon at DJ Chacha sa Radyo5]]'' {{small|(2020; simulcast sa [[One PH]] and [[DWLA|105.9 True FM]])}} === Drama === ; Weekends * ''#ParangNormal Activity'' {{small|(muling pagpapalabas; 2021)}} === Pang-aliw === * ''[[Eat Bulaga!]]'' {{small|(2024)}} === Reyalidad === * ''[[Sing Galing (2021 TV program)|Sing Galing!]]'' {{small|(2021)}} ** ''Sing Galing! Sing-lebrity Edition'' {{small|(2021)}} === Komedya === * ''Happy Naman D'yan!'' {{small|(2022)}} ** ''[[Lokomoko]]'' {{small|(re-run; 2022)}} ** ''[[Lokomoko High]]'' {{small|(re-run; 2022)}} ** ''[[Tropa Mo Ko Unli]]'' {{small|(re-run; 2022)}} ** ''[[Wow Mali|Wow Mali Doble Tama!]]'' {{small|(2023)}} === Pamumuhay === * ''From Helen's Kitchen'' {{small|(2020)}} === Ugnayang pampubliko === * ''[[Rated Korina]]'' {{small|(2020; pinapalabas rin sa [[One PH]], [[A2Z (tsanel pantelebisyon)|A2Z]], [[Kapamilya Channel]] at [[The Filipino Channel|TFC]])}} == Iba pang mga programa == ''Tandaan:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod, na sinusundan ng taon ng pasinaya sa mga panaklong. === Drama === * ''[[Sigabo]]'' {{small|(2026)}} * ''[[Someone, Someday]]'' {{small|(2026)}} === Anime === * ''[[Cooking Master Boy]]'' {{small|(2026)}} === Cartoons === * ''[[44 Cats]]'' {{small|(2020)}} * ''[[Moonbug Cartoons]]'' {{small|(2024)}} * ''[[PJ Masks]]'' {{small|(2024)}} * ''[[SpongeBob SquarePants]]'' {{small|(muling pagpapalabas; 2024)}} * ''[[Jurrasic World Camp Creataceous]]'' {{small|(2024)}} * ''[[Regal Academy]]'' {{small|(2020)}} * ''[[Fast and Furious: Spy Racers]]'' {{small|(2024)}} * ''[[Winx Club]]'' {{small|(muling pagpapalabas; 2020)}} === Espesyal na programa at pampelikula === * ''Cine Cinco sa Umaga'' {{small|(2024)}} * ''Cine Cinco Hollywood Edition'' {{small|(2022)}} * ''Cine Cinco: Hit na Hit'' {{small|(2024)}} * ''Cine Cinco: Astig Sunday'' {{small|(2024)}} * ''Cine Cinco: Weekend Saya'' {{small|(2024)}} * ''[[Regal Entertainment|Regal Movies]]'' {{small|(2023)}} * ''Sari-Sari Presents: Viva Cinema'' {{small|(2021)}} === Panrelihiyon === * ''Kape't Pandasal'' {{efn|Promoted by TV5 as ''Kape't Pandasal (JesCom) ''|name=sunday}} {{small|(mula sa produksyon ng JesCom Foundation, [[ABS-CBN]] 2004-2020, TV5 2022; pinapalabas din sa [[SolarFlix]], [[TV Maria]] at [[Bilyonaryo News Channel]])}} * ''Healing Mass sa Veritas''{{efn|Promoted by TV5 as ''Sunday Mass''|name=sunday}} {{small|(2020; napapakinggan din sa [[DZRV-AM|Veritas 846]], at napapanod sa [[One PH]] at [[DWLA|105.9 True FM]])}} * ''[[In Touch Ministries|In Touch with Dr. Charles Stanley]]'' {{small|(2020)}} * ''Oras ng Himala'' {{small|(2022; pinapalabas din sa [[People's Television Network|PTV]], [[DZRJ-DTV|RJ DigiTV]], [[SolarFlix]], [[Solar Sports]], [[DZRJ-AM|Radyo Bandido TV]] at [[One PH]])}} * ''Oras ng Katotohanan'' {{small|(2025)}} === Mga serye mula sa Timog Korea === ; Drama * ''[[Reply 1988]]'' {{small|(2021; muling pagpapalabas)}} * ''[[Remember (TV series)|Remember: War of the Son]]'' {{small|(2022)}} === Sports === * ''[[National Basketball Association|NBA]]'' ([[2021–22 NBA season|2021–22 season]]) {{small|(2021; napapanood rin sa [[One Sports (TV channel)|One Sports]])}} == Programang panrehiyon == === Balita === * ''Dateline TeleRadyo'' {{small|(GBPI-TV5 Zamboanga)}} * ''Dateline Zamboanga'' {{small|(GBPI-TV5 Zamboanga)}} * ''Frontline North Central Luzon'' {{small|(TV5 North Central Luzon)}} * ''Frontline Ilokano'' {{small|(TV5 Ilocos Norte)}} * ''Frontline Bikol'' {{small|(TV5 Bicol)}} * ''Frontline Western Visayas'' {{small|(TV5 Iloilo/Bacolod)}} * ''Frontline Central Visayas'' {{small|(TV5 Cebu)}} * ''Frontline Eastern Visayas'' {{small|(TV5 Leyte)}} * ''Frontline Chavacano'' {{small|(TV5 Zamboanga)}} * ''Frontline Northern Mindanao'' {{small|(TV5 Cagayan de Oro/TV5 Butuan)}} * ''Frontline Southern Mindanao'' {{small|(TV5 Davao/TV5 General Santos)}} == Paparating na Programa == ''Tandaan'': Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod, na sinusundan ng petsa ng ''premiere'' sa mga panaklong. === Orihinal na programa === ; Mga serye * ''For Your Eyes Only'' {{small|(2022)}} * ''Nurse Lovely'' {{small|(2022)}} * ''Ninja Kids'' {{small|(2022)}} * ''Nakagapos na Puso'' {{small|(2022)}} * ''Republika Origins'' {{small|(2022)}} ; Komedya * ''Oh My Korona'' {{small|(2022)}} ; Reyalidad * ''Lakwatsika'' {{small|(2022)}} * ''The Biggest Search'' {{small|(2022)}} * ''The Comeback'' {{small|(2022)}} * ''[[Masked Singer Pilipinas]]'' (season 2) {{small|(bagong season; Marso 2022)}}<ref>{{Cite web|title=Masked Singer Pilipinas magbabalik sa January 2022|url=https://www.pep.ph/pepalerts/cabinet-files/160889/masked-singer-pilipinas-january-2022-a734-20210923|access-date=2021-10-01|website=PEP.ph|language=en}}</ref> ; Pang-aliw * ''Rolling In It Philippines'' (season 2) {{small|(2022)}} * ''[[The Wall Philippines]]'' (season 2) {{small|(2022)}} === Acquired programming === ; Mga serye ng ABS-CBN * ''[[Too Good to Be True (Philippine TV series)|2 Good 2 Be True]]''<ref name="ABSCBN2022Shows">{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=W9YMidYjLXA|title=ABS-CBN Upcoming Shows and Offerings in 2022|publisher=ABS-CBN Entertainment|website=YouTube|date=December 19, 2021|access-date=December 19, 2021}}</ref> {{small|(2022)}} * ''[[Darna (2022 TV series)|Darna: The TV Series]]''<ref name="ABSCBN2022Shows" /> {{small|(2022)}} * ''Love in 40 Days''<ref name="ABSCBN2022Shows" /> {{small|(2022)}} ==== Cooking Show ==== * ''[[Wok With Yan]]'' (2022) == Dapat tandaan == {{noteslist}} == Tingnan din == * [[List of TV5 (Philippine TV network) specials aired|List of TV5 specials aired]] == Mga sanggunian == {{reflist}} == Iba pang sanggunian == * [http://www.tv5.com.ph TV5 official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121006055529/http://www.tv5.com.ph/ |date=2012-10-06 }} {{TV5 (current original and upcoming programming)}} {{Programs}} 5tkikn7yizk13ra4u1uccmzyzy201qd Tagagamit:Allyriana000 2 317584 2220578 2220245 2026-08-16T04:02:25Z Allyriana000 119761 2220578 wikitext text/x-wiki {{userboxtop|align=right|backgroundcolor=#cedff2|bordercolor=#4E78A0 solid 5px;|extra-css=border-radius: 8px; padding-bottom:3px; padding-top:5px;|textcolor=black|toptext='''Allyriana000'''}} {{User en}} {{User Wikipedian For|year=2022|month=05|day=13}} {{User contrib|17,480}} {{Userboxbottom}}Magandang araw Pilipinas! Ako si Allyriana, at ako ay mahilig sa pagsubaybay sa mga patimapalak pagandahan tulad ng Miss Universe, Miss World, Miss Earth, at Miss International. Nagsimula akong mag-edit sa English Wikipedia noong Abril 4, 2021, subalit nagsimula lamang ako sa Wikipedia Tagalog noong Mayo 13, 2022. Ako ay ipinanganak sa [[Lungsod Quezon]], kung saan ako lumaki. Ang aking mga hilig ay gumuhit ng mga ''portrait'' ng mga tao at ng mga estruktura, manood ng mga ''series'' tulad ng RuPaul's Drag Race, The Crown, Money Heist, Jujutsu Kaisen, Demon Slayer at Grey's Anatomy, at kumanta. == Mga nagawang artikulo == === Talaan ng mga artikulo === Ang mga artikulong naka-'''''bold''''' ay ang mga artikulong '''tapos nang ilikha''' o may mga '''sapat na sanggunian''' na para sa mga nilalaman ng artikulo. Ang mga artikulong hindi naka-''bold'' ay ang mga artikulo kinakailangan pang dagdagan ng sapat na impormasyon at sanggunian. Lahat na ng mga artikulo mula sa Cycle 1 ang naka-''bold''. 210 sa 370 na artikulo ang tapos na. Ang mga artikulong may asterisk ay mga artikulong naka-arkibo na ang mga sanggunian. ==== Cycle 1: 21 Abril 2021 - 31 Disyembre 2022 <small>(53 artikulo + 10 artikulong Ingles)</small> ==== {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 1 (619 na araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| ! Abril 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1997''' (21; sa Ingles) |- ! Hunyo 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1996''' (2; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1995''' (6; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1994''' (8; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1993''' (28; sa Ingles) |- ! Setyembre 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1964''' (20; sa Ingles) |- ! Oktubre 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1992''' (18; sa Ingles) |- ! Nobyembre 2021 |- | * '''The Miss Globe 2021''' (6; sa Ingles) |- ! Disyembre 2021 |- | * '''Señorita Colombia 2021''' (28; sa Ingles) |- ! Abril 2022 |- | * '''Binibining Pilipinas 1991''' (23; sa Ingles) |- ! Hunyo 2022 |- | *'''[[Nadia Ferreira]]''' (10)* *'''[[Miss Universe Philippines]]''' (11)* |- ! Agosto 2022 |- | *'''[[Miss World 2023]]''' (2)* *'''[[Miss World 2018]]''' (3) *'''[[Miss World 2019]]''' (5) |- ! Setyembre 2022 |- | *'''[[Francisco Mañosa]]''' (1) *'''[[Andrea Meza]]''' (19) |- ! Oktubre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1952]]''' (4)* *'''[[Miss Universe 1953]]''' (6)* *'''[[Miss Universe 1954]]''' (7)* *'''[[Miss Universe 1955]]''' (10)* *'''[[Miss Universe 1956]]''' (10)* *'''[[Miss Universe 1957]]''' (11)* *'''[[Miss Universe 1958]]''' (12)* *'''[[Miss Universe 1959]]''' (24)* |- |} {{col-2}} {| |- ! Nobyembre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1960]]''' (5)* *'''[[Miss Universe 1961]]''' (6)* *'''[[Miss Universe 1962]]''' (7)* *'''[[Miss Universe 1963]]''' (8)* *'''[[Miss World 1951]]''' (8) *'''[[Miss Universe 1964]]''' (9)* *'''[[Miss Universe 1965]]''' (21)* *'''[[Miss Universe 1966]]''' (25)* *'''[[Miss Universe 1967]]''' (29) |- ! Disyembre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1968]]''' (5)* *'''[[Miss Universe 1969]]''' (8)* *'''[[Miss World 1952]]''' (8) *'''[[Miss World 1953]]''' (10) *'''[[Miss Universe 1970]]''' (11)* *'''[[Miss Universe 1971]]''' (11) *'''[[Miss Universe 1972]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1973]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1974]]''' (13) *'''[[Miss World 1954]]''' (22) *'''[[Miss World 1955]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1975]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1976]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1977]]''' (24) *'''[[Miss Universe 2012]]''' (24) *'''[[Miss Universe 1978]]''' (25) *'''[[Miss Universe 1979]]''' (25) *'''[[Miss Universe 1980]]''' (27) *'''[[Miss Universe 1981]]''' (27) *'''[[Miss Universe 1982]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1983]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1984]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1985]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1986]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1987]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1988]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1989]]''' (30) *'''[[Miss Universe 2011]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1990]]''' (31) |} {{col-end}} {{hidden end}} ==== Cycle 2: 3 Enero 2023 - 12 Disyembre 2023 <small>(86 artikulo)</small> ==== {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 2 (316 na araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero |- | *'''[[Miss Universe 1991]]''' (3) *'''[[Miss World 1956]]''' (4) *'''[[Marisol Malaret]]''' (4) *'''[[Miss Universe 2023]]''' (5) *'''[[Miss World 2003]]''' (5) *'''[[Fenty Beauty]]''' (5) *'''[[Miss Universe 1992]]''' (8) *'''[[Miss Universe 2010]]''' (8) *'''[[Miss World 2005]]''' (8) *'''[[Miss Universe 1993]]''' (9) *'''[[Miss Universe 1999]]''' (9) *'''[[Miss Universe 1994]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1995]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1996]]''' (12) *'''[[Miss Universe 2000]]''' (12) *'''[[Miss Universe 2001]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1997]]''' (13) *'''[[Miss Universe 1998]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2002]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2003]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2004]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2005]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2006]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2007]]''' (13) *'''[[R'Bonney Gabriel]]''' (15) *'''[[Mariam Habach]]''' (18) *'''[[Binibining Pilipinas 1964]]''' (23) *'''[[Binibining Pilipinas 1965]]''' (25) *'''[[Miss Universe 2008]]''' (25) *'''[[Miss World 1971]]''' (31) *'''[[Miss International 2023]]''' (31) |- ! Pebrero |- | *'''[[Binibining Pilipinas 1966]]''' (2) *'''[[Binibining Pilipinas 1967]]''' (2) *'''[[Anna Sueangam-iam]]''' (3) *'''[[Miss USA 1952]]''' (4) *'''[[Binibining Pilipinas 2023]]''' (6) *'''[[Miss World 1960]]''' (7) *'''[[Miss Universe Philippines 2023]]''' (18) *'''[[Julia Gama]]''' (22) *'''[[Binibining Pilipinas 1968]]''' (24) |- ! Marso |- | *'''[[Binibining Pilipinas 1969]]''' (4) *'''[[Miss World 1961]]''' (7) *'''[[Miss World 1962]]''' (22) *'''[[Miss World 1963]]''' (26) *'''[[Miss World 1967]]''' (30) |- ! Abril |- | *[[Miss World 2011]] (12) |} {{col-2}} *[[Miss World 2012]] (14) *[[Miss World 2013]] (14) *[[Miss World 2014]] (18) *[[Miss World 2015]] (20) *'''[[Binibining Pilipinas 2021]]''' (20) {| |- ! Mayo |- | *[[Kapuluang Mamanuca]] (1) *'''[[Miss World 1964]]''' (8) *'''[[Miss World 1976]]''' (10) *'''[[Miss World 1977]]''' (12) *'''[[Miss World 1978]]''' (12) |- ! Hunyo |- | *'''[[Miss Universe 2009]]''' (1) *'''[[Miss World 1965]]''' (1) *'''[[Miss World 1979]]''' (1) *'''[[Miss World 1966]]''' (3) *'''[[Miss World 1968]]''' (3) *'''[[Miss World 1969]]''' (3) *'''[[Miss World 1970]]''' (3) *'''[[Miss World 1972]]''' (3) *'''[[Miss World 1980]]''' (5) *'''[[Miss World 1973]]''' (6) *'''[[Miss World 1974]]''' (6) *'''[[Miss World 1981]]''' (6) *'''[[Miss World 1982]]''' (6) *'''[[Miss World 1983]]''' (7) *'''[[Miss World 1984]]''' (7) *'''[[Miss Universe Philippines 2024]]''' (10) *'''[[Miss World 1985]]''' (13) *[[Auckland]] (17) *'''[[Miss World 1986]]''' (26) |- ! Hulyo |- | *[[Zozibini Tunzi]] (6) *'''[[Miss World 1987]]''' (16) *'''[[Miss World 1988]]''' (31) |- ! Agosto |- | *'''[[Miss World 1989]]''' (1) *'''[[Miss World 2017]]''' (10) *'''[[Miss International 1960]]''' (10)* |- ! Setyembre |- | *[[Lalela Mswane]] (7) *'''[[Miss World 1990]]''' (19) |- ! Nobyembre |- | *'''[[Sheynnis Palacios]]''' (19) *'''[[Miss Universe 2024]]''' (19) |- ! Disyembre |- | *[[Miss International 2019]] (1) *'''[[Miss International 2024]]''' (12) |} {{col-end}} {{hidden end}} '''Cycle 3: 8 Enero 2024 - 30 Disyembre 2024 <small>(95 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 3 (357 araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero |- | *'''[[Miss World 1991]]''' (8) *'''[[Miss World 1992]]''' (13) *'''[[Miss World 1993]]''' (14) *'''[[Miss World 1975]]''' (14) *[[Demi-Leigh Tebow]] (17) *''[[Iris Mittenaere]]'' (17) *[[Charlie Puth]] (18) *[[Gabriela Isler]] (18) *'''[[Miss World 1994]]''' (27) *'''[[Miss World 1995]]''' (27) *'''[[Miss World 1996]]''' (28) |- ! Pebrero |- | *'''[[Miss World 1997]]''' (10) |- ! Marso |- | *'''[[Miss World 1998]]''' (2)* *'''[[Miss World 1999]]''' (3) *'''[[Miss World 2000]]''' (3) *[[Miss Earth 2024]] (3) *[[Arkitekturang bernakular]] (4) *'''[[Miss World 2025]]''' (6) *'''[[Miss World 2001]]''' (8) *[[Karolina Bielawska]] (10) *[[Krystyna Pyszková]] (13) *'''[[Miss World 2002]]''' (15) *[[Nguyễn Huỳnh Kim Duyên]] (17) *[[Talaan ng mga bansa sa Miss Universe]] (17) *[[Shopee]] (21) |- ! Abril |- | *[[Ella Mai]] (3) *'''[[Binibining Pilipinas 2024]]''' (5) *'''[[Miss World 2004]]''' (8) *'''[[Miss World 2006]]''' (9) *[[Miss World 2007]] (10) *[[Miss World 2008]] (13) *[[Miss World 2016]] (20) *[[Tahanang Pilipino]] (24) |- ! Mayo |- | *[[Lacoste]] (6) *[[Adrastea (buwan)|Adrastea]] (6) *[[66391 Moshup]] (6) *[[3015 Candy]] (7) *[[3031 Houston]] (7) *[[Loewe (tatak ng moda)|Loewe]] (8) *[[Drita Ziri]] (9) *[[Bretman Rock]] (9) *[[Miss International 2018]] (10) *[[Chelsea Anne Manalo]] (23) *[[Miss Universe Philippines 2025]] (23) *[[Kim Kardashian]] (23) |- ! Hunyo |- | *'''Miss World Philippines 2024''' (4; sa Ingles) *[[Noelia Voigt]] (17) *'''Miss Universe Thailand 2024''' (19; sa Ingles) |} {{col-2}} {| *[[Binibining Pilipinas 2009]] (26) *[[Binibining Pilipinas 2019]] (27) *[[Angelica Lopez]] (30) |- ! Hulyo |- | *[[Miss Earth 2003]] (5) *[[Miss Supranational 2024]] (6) *[[Myrna Esguerra]] (8) *[[Alice Guo]] (16) *[[Krishnah Gravidez]] (20) *[[Pinoy Big Brother: Gen 11]] (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 10001–11000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 11001–12000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 12001–13000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 13001–14000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 14001–15000]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 15001–16000]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 16001–17000]]''' (24) *[[EJ Obiena]] (26) |- ! Agosto |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 17001–18000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 18001–19000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 19001–20000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 20001–21000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 21001–22000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 22001–23000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 23001–24000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 24001–25000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 25001–26000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 26001–27000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 27001–28000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 28001–29000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 29001–30000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 30001–31000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 31001–32000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 32001–33000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 33001–34000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 34001–35000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 35001–36000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 36001–37000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 37001–38000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 38001–39000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 39001–40000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 40001–41000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 41001–42000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 42001–43000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 43001–44000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 44001–45000]]''' (22) |- ! Oktubre |- | *'''[[Miss International 1961]]''' (15) |- ! Nobyembre |- | *[[Miss Universe 2025]] (21) *[[Victoria Kjær Theilvig]] (21) |- ! Disyembre |- | *[[Miss International 1962]] (30) |}{{col-end}} {{hidden end}}'''Cycle 4: 8 Enero 2025 - 21 Nobyembre 2025 <small>(119 artikulo + 5 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 4 (317 araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero 2025 |- | *'''Miss USA 2025''' (8; sa Ingles) *[[Miss Universe Philippines 2021]] (27) *[[Miss Universe Thailand]] (31) |- ! Pebrero 2025 |- | *[[Yllana Aduana]] (3) *[[Maison Schiaparelli]] (8) *[[Miss Grand International 2024]] (14) *[[CJ Opiaza]] (14) *[[Miss International 2025]] (21) *'''Miss Universe 2026''' (28; sa Ingles) |- ! Marso 2025 |- | *'''[[Miss Supranational 2025]]''' (3) *[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]] (9) *[[Sabrina Carpenter]] (21) *'''[[Aiah]]''' (23) *'''[[Colet (mang-aawit)|Colet]]''' (23) *'''Binibining Pilipinas 2025''' (24; sa Ingles) |- ! Abril 2025 |- | *[[Miss International 1963]] (11) *[[Miss International 1964]] (11) *[[Miss International 1965]] (12) *[[Miss International 1967]] (13) *[[Miss International 1968]] (14) *[[Miss International 1969]] (14) *[[Miss International 1970]] (16) *[[Miss International 1971]] (17) *[[Miss International 1979]] (17) *[[Aurora Pijuan]] (17) *[[Miss International 1972]] (18) *[[Miss International 1973]] (21) *[[Miss International 1974]] (29) *[[Miss International 1975]] (29) *[[Miss International 1976]] (29) *[[Miss International 1977]] (29) *[[Miss International 1978]] (29) *[[Miss International 1980]] (30) |- ! Mayo 2025 |- | *[[Binibining Pilipinas 2025]] (1) *[[Miss International 1981]] (1) *[[Miss International 1982]] (2) *[[Miss International 1983]] (5) *[[Miss International 1984]] (5) *[[Miss International 1985]] (5) *[[Miss International 1986]] (5) *[[Papa Leon XIV]] (9) *Miss World 2026 (9; sa Ingles) *[[Miss International 1987]] (11) *[[Miss International 1988]] (12) *[[Miss International 1989]] (12) *[[Miss International 1990]] (19) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 45001–46000]]''' (23) *[[Miss International 1991]] (26) *[[Miss International 1992]] (28) *[[Miss International 1993]] (29) *[[Miss International 1994]] (29) *[[Miss International 1995]] (29) *[[Miss International 1996]] (29) *[[Miss International 1997]] (29) *[[Miss International 1998]] (29) *[[Miss International 1999]] (29) *[[Miss International 2000]] (31) *[[Miss International 2001]] (31) |- ! Hunyo 2025 |- | *[[Miss International 2002]] (3) *[[Miss International 2003]] (4) *[[Miss International 2004]] (7) *[[Miss International 2005]] (7) *[[Miss International 2006]] (7) *[[Miss International 2007]] (7) *[[Miss International 2008]] (7) *[[Miss International 2009]] (8) |} {{col-2}} {| *[[Miss International 2010]] (8) *[[Miss International 2011]] (9) *[[Miss International 2012]] (9) *[[Miss International 2013]] (10) *[[Miss International 2014]] (11) *[[Miss International 2015]] (11) *[[Miss International 2016]] (11) *[[Miss International 2017]] (11) *[[Miss Earth 2004]] (11) *[[Miss Earth 2005]] (11) *[[Miss Earth 2025]] (11) *[[Miss Earth 2006]] (16) *[[Miss Earth 2007]] (16) *[[Katrina Johnson]] (16) *[[Miss Earth 2008]] (18) *[[Miss Earth 2009]] (18) *[[Miss Earth 2010]] (19) *[[Miss Earth 2011]] (22) *[[Miss Earth 2012]] (22) *[[Miss Earth 2013]] (22) *[[Miss Earth 2014]] (22) *[[Miss Earth 2015]] (22) *[[Miss Earth 2016]] (23) *[[Miss Earth 2017]] (23) *[[Miss Earth 2018]] (23) *[[Miss Earth 2019]] (23) *[[Miss Earth 2020]] (23) *[[Miss Earth 2021]] (23) *[[Miss Supranational 2013]] (23) *[[Miss Supranational 2022]] (27) |- ! Hulyo 2025 |- | *''[[This Is For]]'' (8) *[[Miss World 2026]] (10) *[[3034 Climenhaga]] (31) |- ! Agosto 2025 |- | *[[Miss Universe Thailand 2025]] (23) *[[Praveenar Singh]] (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 46001–47000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 47001–48000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 48001–49000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 49001–50000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 50001–51000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 51001–52000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 52001–53000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 53001–54000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 54001–55000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 55001–56000]]''' (31) |- ! Setyembre 2025 |- | *[[Pagpatay kay Iryna Zarutska]] (9) *Kirk Bondad (25; sa Ingles) *[[Curlee at Sarah Discaya]] (27) *[[Miss Universe Philippines 2026]] (27) |- ! Oktubre 2025 |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 56001–57000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 57001–58000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 58001–59000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 59001–60000]]''' (6) *'''[[Miss Grand International 2025]]''' (12) *[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0]] (17) *[[Emma Tiglao]] (18) *[[Sirikit]] (26) |- ! Nobyembre 2025 |- | *[[Fátima Bosch]] (21) |- |} {{col-end}} {{hidden end}}'''Cycle 5: 21 Pebrero 2026 - kasalukuyan <small>(15 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 5}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Pebrero |- | *The Miss Globe 2022 (21; sa Ingles) |- ! Marso |- | *[[Binibining Pilipinas 1970]] (9) *[[Binibining Pilipinas 1971]] (13) *'''Binibining Pilipinas 2026''' (23; sa Ingles) |- ! Hulyo |- | *[[Miss Universe 2026]] (21) *'''[[Pop Mart]]''' (22) *'''[[Miss Supranational 2026]]''' (26) *[[Miss World 2027]] (28) *'''[[Emilio Daez]]''' (28) |- ! Agosto |- | *[[Katrina Llegado]] (1) *'''[[Bo's Coffee]]''' (6) *[[Mingyu]] (9) *[[Bea Millan-Windorski]] (10) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 60001–61000]]''' (10) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 61001–62000]]''' (10) *[[Asia Rose Simpson]] (12) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 62001–63000]]''' (16) |- |} {{col-2}}{{col-end}} {{hidden end}} akxu45pcvp6hqd7e98rhttgy01pn66w 2220581 2220578 2026-08-16T04:11:01Z Allyriana000 119761 2220581 wikitext text/x-wiki {{userboxtop|align=right|backgroundcolor=#cedff2|bordercolor=#4E78A0 solid 5px;|extra-css=border-radius: 8px; padding-bottom:3px; padding-top:5px;|textcolor=black|toptext='''Allyriana000'''}} {{User en}} {{User Wikipedian For|year=2022|month=05|day=13}} {{User contrib|17,480}} {{Userboxbottom}}Magandang araw Pilipinas! Ako si Allyriana, at ako ay mahilig sa pagsubaybay sa mga patimapalak pagandahan tulad ng Miss Universe, Miss World, Miss Earth, at Miss International. Nagsimula akong mag-edit sa English Wikipedia noong Abril 4, 2021, subalit nagsimula lamang ako sa Wikipedia Tagalog noong Mayo 13, 2022. Ako ay ipinanganak sa [[Lungsod Quezon]], kung saan ako lumaki. Ang aking mga hilig ay gumuhit ng mga ''portrait'' ng mga tao at ng mga estruktura, manood ng mga ''series'' tulad ng RuPaul's Drag Race, The Crown, Money Heist, Jujutsu Kaisen, Demon Slayer at Grey's Anatomy, at kumanta. == Mga nagawang artikulo == === Talaan ng mga artikulo === Ang mga artikulong naka-'''''bold''''' ay ang mga artikulong '''tapos nang ilikha''' o may mga '''sapat na sanggunian''' na para sa mga nilalaman ng artikulo. Ang mga artikulong hindi naka-''bold'' ay ang mga artikulo kinakailangan pang dagdagan ng sapat na impormasyon at sanggunian. Lahat na ng mga artikulo mula sa Cycle 1 ang naka-''bold''. 211 sa 371 na artikulo ang tapos na. Ang mga artikulong may asterisk ay mga artikulong naka-arkibo na ang mga sanggunian. ==== Cycle 1: 21 Abril 2021 - 31 Disyembre 2022 <small>(53 artikulo + 10 artikulong Ingles)</small> ==== {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 1 (619 na araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| ! Abril 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1997''' (21; sa Ingles) |- ! Hunyo 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1996''' (2; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1995''' (6; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1994''' (8; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1993''' (28; sa Ingles) |- ! Setyembre 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1964''' (20; sa Ingles) |- ! Oktubre 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1992''' (18; sa Ingles) |- ! Nobyembre 2021 |- | * '''The Miss Globe 2021''' (6; sa Ingles) |- ! Disyembre 2021 |- | * '''Señorita Colombia 2021''' (28; sa Ingles) |- ! Abril 2022 |- | * '''Binibining Pilipinas 1991''' (23; sa Ingles) |- ! Hunyo 2022 |- | *'''[[Nadia Ferreira]]''' (10)* *'''[[Miss Universe Philippines]]''' (11)* |- ! Agosto 2022 |- | *'''[[Miss World 2023]]''' (2)* *'''[[Miss World 2018]]''' (3) *'''[[Miss World 2019]]''' (5) |- ! Setyembre 2022 |- | *'''[[Francisco Mañosa]]''' (1) *'''[[Andrea Meza]]''' (19) |- ! Oktubre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1952]]''' (4)* *'''[[Miss Universe 1953]]''' (6)* *'''[[Miss Universe 1954]]''' (7)* *'''[[Miss Universe 1955]]''' (10)* *'''[[Miss Universe 1956]]''' (10)* *'''[[Miss Universe 1957]]''' (11)* *'''[[Miss Universe 1958]]''' (12)* *'''[[Miss Universe 1959]]''' (24)* |- |} {{col-2}} {| |- ! Nobyembre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1960]]''' (5)* *'''[[Miss Universe 1961]]''' (6)* *'''[[Miss Universe 1962]]''' (7)* *'''[[Miss Universe 1963]]''' (8)* *'''[[Miss World 1951]]''' (8) *'''[[Miss Universe 1964]]''' (9)* *'''[[Miss Universe 1965]]''' (21)* *'''[[Miss Universe 1966]]''' (25)* *'''[[Miss Universe 1967]]''' (29) |- ! Disyembre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1968]]''' (5)* *'''[[Miss Universe 1969]]''' (8)* *'''[[Miss World 1952]]''' (8) *'''[[Miss World 1953]]''' (10) *'''[[Miss Universe 1970]]''' (11)* *'''[[Miss Universe 1971]]''' (11) *'''[[Miss Universe 1972]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1973]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1974]]''' (13) *'''[[Miss World 1954]]''' (22) *'''[[Miss World 1955]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1975]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1976]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1977]]''' (24) *'''[[Miss Universe 2012]]''' (24) *'''[[Miss Universe 1978]]''' (25) *'''[[Miss Universe 1979]]''' (25) *'''[[Miss Universe 1980]]''' (27) *'''[[Miss Universe 1981]]''' (27) *'''[[Miss Universe 1982]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1983]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1984]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1985]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1986]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1987]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1988]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1989]]''' (30) *'''[[Miss Universe 2011]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1990]]''' (31) |} {{col-end}} {{hidden end}} ==== Cycle 2: 3 Enero 2023 - 12 Disyembre 2023 <small>(86 artikulo)</small> ==== {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 2 (316 na araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero |- | *'''[[Miss Universe 1991]]''' (3) *'''[[Miss World 1956]]''' (4) *'''[[Marisol Malaret]]''' (4) *'''[[Miss Universe 2023]]''' (5) *'''[[Miss World 2003]]''' (5) *'''[[Fenty Beauty]]''' (5) *'''[[Miss Universe 1992]]''' (8) *'''[[Miss Universe 2010]]''' (8) *'''[[Miss World 2005]]''' (8) *'''[[Miss Universe 1993]]''' (9) *'''[[Miss Universe 1999]]''' (9) *'''[[Miss Universe 1994]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1995]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1996]]''' (12) *'''[[Miss Universe 2000]]''' (12) *'''[[Miss Universe 2001]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1997]]''' (13) *'''[[Miss Universe 1998]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2002]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2003]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2004]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2005]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2006]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2007]]''' (13) *'''[[R'Bonney Gabriel]]''' (15) *'''[[Mariam Habach]]''' (18) *'''[[Binibining Pilipinas 1964]]''' (23) *'''[[Binibining Pilipinas 1965]]''' (25) *'''[[Miss Universe 2008]]''' (25) *'''[[Miss World 1971]]''' (31) *'''[[Miss International 2023]]''' (31) |- ! Pebrero |- | *'''[[Binibining Pilipinas 1966]]''' (2) *'''[[Binibining Pilipinas 1967]]''' (2) *'''[[Anna Sueangam-iam]]''' (3) *'''[[Miss USA 1952]]''' (4) *'''[[Binibining Pilipinas 2023]]''' (6) *'''[[Miss World 1960]]''' (7) *'''[[Miss Universe Philippines 2023]]''' (18) *'''[[Julia Gama]]''' (22) *'''[[Binibining Pilipinas 1968]]''' (24) |- ! Marso |- | *'''[[Binibining Pilipinas 1969]]''' (4) *'''[[Miss World 1961]]''' (7) *'''[[Miss World 1962]]''' (22) *'''[[Miss World 1963]]''' (26) *'''[[Miss World 1967]]''' (30) |- ! Abril |- | *[[Miss World 2011]] (12) |} {{col-2}} *[[Miss World 2012]] (14) *[[Miss World 2013]] (14) *[[Miss World 2014]] (18) *[[Miss World 2015]] (20) *'''[[Binibining Pilipinas 2021]]''' (20) {| |- ! Mayo |- | *[[Kapuluang Mamanuca]] (1) *'''[[Miss World 1964]]''' (8) *'''[[Miss World 1976]]''' (10) *'''[[Miss World 1977]]''' (12) *'''[[Miss World 1978]]''' (12) |- ! Hunyo |- | *'''[[Miss Universe 2009]]''' (1) *'''[[Miss World 1965]]''' (1) *'''[[Miss World 1979]]''' (1) *'''[[Miss World 1966]]''' (3) *'''[[Miss World 1968]]''' (3) *'''[[Miss World 1969]]''' (3) *'''[[Miss World 1970]]''' (3) *'''[[Miss World 1972]]''' (3) *'''[[Miss World 1980]]''' (5) *'''[[Miss World 1973]]''' (6) *'''[[Miss World 1974]]''' (6) *'''[[Miss World 1981]]''' (6) *'''[[Miss World 1982]]''' (6) *'''[[Miss World 1983]]''' (7) *'''[[Miss World 1984]]''' (7) *'''[[Miss Universe Philippines 2024]]''' (10) *'''[[Miss World 1985]]''' (13) *[[Auckland]] (17) *'''[[Miss World 1986]]''' (26) |- ! Hulyo |- | *[[Zozibini Tunzi]] (6) *'''[[Miss World 1987]]''' (16) *'''[[Miss World 1988]]''' (31) |- ! Agosto |- | *'''[[Miss World 1989]]''' (1) *'''[[Miss World 2017]]''' (10) *'''[[Miss International 1960]]''' (10)* |- ! Setyembre |- | *[[Lalela Mswane]] (7) *'''[[Miss World 1990]]''' (19) |- ! Nobyembre |- | *'''[[Sheynnis Palacios]]''' (19) *'''[[Miss Universe 2024]]''' (19) |- ! Disyembre |- | *[[Miss International 2019]] (1) *'''[[Miss International 2024]]''' (12) |} {{col-end}} {{hidden end}} '''Cycle 3: 8 Enero 2024 - 30 Disyembre 2024 <small>(95 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 3 (357 araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero |- | *'''[[Miss World 1991]]''' (8) *'''[[Miss World 1992]]''' (13) *'''[[Miss World 1993]]''' (14) *'''[[Miss World 1975]]''' (14) *[[Demi-Leigh Tebow]] (17) *''[[Iris Mittenaere]]'' (17) *[[Charlie Puth]] (18) *[[Gabriela Isler]] (18) *'''[[Miss World 1994]]''' (27) *'''[[Miss World 1995]]''' (27) *'''[[Miss World 1996]]''' (28) |- ! Pebrero |- | *'''[[Miss World 1997]]''' (10) |- ! Marso |- | *'''[[Miss World 1998]]''' (2)* *'''[[Miss World 1999]]''' (3) *'''[[Miss World 2000]]''' (3) *[[Miss Earth 2024]] (3) *[[Arkitekturang bernakular]] (4) *'''[[Miss World 2025]]''' (6) *'''[[Miss World 2001]]''' (8) *[[Karolina Bielawska]] (10) *[[Krystyna Pyszková]] (13) *'''[[Miss World 2002]]''' (15) *[[Nguyễn Huỳnh Kim Duyên]] (17) *[[Talaan ng mga bansa sa Miss Universe]] (17) *[[Shopee]] (21) |- ! Abril |- | *[[Ella Mai]] (3) *'''[[Binibining Pilipinas 2024]]''' (5) *'''[[Miss World 2004]]''' (8) *'''[[Miss World 2006]]''' (9) *[[Miss World 2007]] (10) *[[Miss World 2008]] (13) *[[Miss World 2016]] (20) *[[Tahanang Pilipino]] (24) |- ! Mayo |- | *[[Lacoste]] (6) *[[Adrastea (buwan)|Adrastea]] (6) *[[66391 Moshup]] (6) *[[3015 Candy]] (7) *[[3031 Houston]] (7) *[[Loewe (tatak ng moda)|Loewe]] (8) *[[Drita Ziri]] (9) *[[Bretman Rock]] (9) *[[Miss International 2018]] (10) *[[Chelsea Anne Manalo]] (23) *[[Miss Universe Philippines 2025]] (23) *[[Kim Kardashian]] (23) |- ! Hunyo |- | *'''Miss World Philippines 2024''' (4; sa Ingles) *[[Noelia Voigt]] (17) *'''Miss Universe Thailand 2024''' (19; sa Ingles) |} {{col-2}} {| *[[Binibining Pilipinas 2009]] (26) *[[Binibining Pilipinas 2019]] (27) *[[Angelica Lopez]] (30) |- ! Hulyo |- | *[[Miss Earth 2003]] (5) *[[Miss Supranational 2024]] (6) *[[Myrna Esguerra]] (8) *[[Alice Guo]] (16) *[[Krishnah Gravidez]] (20) *[[Pinoy Big Brother: Gen 11]] (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 10001–11000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 11001–12000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 12001–13000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 13001–14000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 14001–15000]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 15001–16000]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 16001–17000]]''' (24) *[[EJ Obiena]] (26) |- ! Agosto |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 17001–18000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 18001–19000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 19001–20000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 20001–21000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 21001–22000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 22001–23000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 23001–24000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 24001–25000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 25001–26000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 26001–27000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 27001–28000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 28001–29000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 29001–30000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 30001–31000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 31001–32000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 32001–33000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 33001–34000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 34001–35000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 35001–36000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 36001–37000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 37001–38000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 38001–39000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 39001–40000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 40001–41000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 41001–42000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 42001–43000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 43001–44000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 44001–45000]]''' (22) |- ! Oktubre |- | *'''[[Miss International 1961]]''' (15) |- ! Nobyembre |- | *[[Miss Universe 2025]] (21) *[[Victoria Kjær Theilvig]] (21) |- ! Disyembre |- | *[[Miss International 1962]] (30) |}{{col-end}} {{hidden end}}'''Cycle 4: 8 Enero 2025 - 21 Nobyembre 2025 <small>(119 artikulo + 5 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 4 (317 araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero 2025 |- | *'''Miss USA 2025''' (8; sa Ingles) *[[Miss Universe Philippines 2021]] (27) *[[Miss Universe Thailand]] (31) |- ! Pebrero 2025 |- | *[[Yllana Aduana]] (3) *[[Maison Schiaparelli]] (8) *[[Miss Grand International 2024]] (14) *[[CJ Opiaza]] (14) *[[Miss International 2025]] (21) *'''Miss Universe 2026''' (28; sa Ingles) |- ! Marso 2025 |- | *'''[[Miss Supranational 2025]]''' (3) *[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]] (9) *[[Sabrina Carpenter]] (21) *'''[[Aiah]]''' (23) *'''[[Colet (mang-aawit)|Colet]]''' (23) *'''Binibining Pilipinas 2025''' (24; sa Ingles) |- ! Abril 2025 |- | *[[Miss International 1963]] (11) *[[Miss International 1964]] (11) *[[Miss International 1965]] (12) *[[Miss International 1967]] (13) *[[Miss International 1968]] (14) *[[Miss International 1969]] (14) *[[Miss International 1970]] (16) *[[Miss International 1971]] (17) *[[Miss International 1979]] (17) *[[Aurora Pijuan]] (17) *[[Miss International 1972]] (18) *[[Miss International 1973]] (21) *[[Miss International 1974]] (29) *[[Miss International 1975]] (29) *[[Miss International 1976]] (29) *[[Miss International 1977]] (29) *[[Miss International 1978]] (29) *[[Miss International 1980]] (30) |- ! Mayo 2025 |- | *[[Binibining Pilipinas 2025]] (1) *[[Miss International 1981]] (1) *[[Miss International 1982]] (2) *[[Miss International 1983]] (5) *[[Miss International 1984]] (5) *[[Miss International 1985]] (5) *[[Miss International 1986]] (5) *[[Papa Leon XIV]] (9) *Miss World 2026 (9; sa Ingles) *[[Miss International 1987]] (11) *[[Miss International 1988]] (12) *[[Miss International 1989]] (12) *[[Miss International 1990]] (19) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 45001–46000]]''' (23) *[[Miss International 1991]] (26) *[[Miss International 1992]] (28) *[[Miss International 1993]] (29) *[[Miss International 1994]] (29) *[[Miss International 1995]] (29) *[[Miss International 1996]] (29) *[[Miss International 1997]] (29) *[[Miss International 1998]] (29) *[[Miss International 1999]] (29) *[[Miss International 2000]] (31) *[[Miss International 2001]] (31) |- ! Hunyo 2025 |- | *[[Miss International 2002]] (3) *[[Miss International 2003]] (4) *[[Miss International 2004]] (7) *[[Miss International 2005]] (7) *[[Miss International 2006]] (7) *[[Miss International 2007]] (7) *[[Miss International 2008]] (7) *[[Miss International 2009]] (8) |} {{col-2}} {| *[[Miss International 2010]] (8) *[[Miss International 2011]] (9) *[[Miss International 2012]] (9) *[[Miss International 2013]] (10) *[[Miss International 2014]] (11) *[[Miss International 2015]] (11) *[[Miss International 2016]] (11) *[[Miss International 2017]] (11) *[[Miss Earth 2004]] (11) *[[Miss Earth 2005]] (11) *[[Miss Earth 2025]] (11) *[[Miss Earth 2006]] (16) *[[Miss Earth 2007]] (16) *[[Katrina Johnson]] (16) *[[Miss Earth 2008]] (18) *[[Miss Earth 2009]] (18) *[[Miss Earth 2010]] (19) *[[Miss Earth 2011]] (22) *[[Miss Earth 2012]] (22) *[[Miss Earth 2013]] (22) *[[Miss Earth 2014]] (22) *[[Miss Earth 2015]] (22) *[[Miss Earth 2016]] (23) *[[Miss Earth 2017]] (23) *[[Miss Earth 2018]] (23) *[[Miss Earth 2019]] (23) *[[Miss Earth 2020]] (23) *[[Miss Earth 2021]] (23) *[[Miss Supranational 2013]] (23) *[[Miss Supranational 2022]] (27) |- ! Hulyo 2025 |- | *''[[This Is For]]'' (8) *[[Miss World 2026]] (10) *[[3034 Climenhaga]] (31) |- ! Agosto 2025 |- | *[[Miss Universe Thailand 2025]] (23) *[[Praveenar Singh]] (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 46001–47000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 47001–48000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 48001–49000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 49001–50000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 50001–51000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 51001–52000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 52001–53000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 53001–54000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 54001–55000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 55001–56000]]''' (31) |- ! Setyembre 2025 |- | *[[Pagpatay kay Iryna Zarutska]] (9) *Kirk Bondad (25; sa Ingles) *[[Curlee at Sarah Discaya]] (27) *[[Miss Universe Philippines 2026]] (27) |- ! Oktubre 2025 |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 56001–57000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 57001–58000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 58001–59000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 59001–60000]]''' (6) *'''[[Miss Grand International 2025]]''' (12) *[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0]] (17) *[[Emma Tiglao]] (18) *[[Sirikit]] (26) |- ! Nobyembre 2025 |- | *[[Fátima Bosch]] (21) |- |} {{col-end}} {{hidden end}}'''Cycle 5: 21 Pebrero 2026 - kasalukuyan <small>(16 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 5}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Pebrero |- | *The Miss Globe 2022 (21; sa Ingles) |- ! Marso |- | *[[Binibining Pilipinas 1970]] (9) *[[Binibining Pilipinas 1971]] (13) *'''Binibining Pilipinas 2026''' (23; sa Ingles) |- ! Hulyo |- | *[[Miss Universe 2026]] (21) *'''[[Pop Mart]]''' (22) *'''[[Miss Supranational 2026]]''' (26) *[[Miss World 2027]] (28) *'''[[Emilio Daez]]''' (28) |- ! Agosto |- | *[[Katrina Llegado]] (1) *'''[[Bo's Coffee]]''' (6) *[[Mingyu]] (9) *[[Bea Millan-Windorski]] (10) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 60001–61000]]''' (10) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 61001–62000]]''' (10) *[[Asia Rose Simpson]] (12) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 62001–63000]]''' (16) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 63001–64000]]''' (16) |- |} {{col-2}}{{col-end}} {{hidden end}} 654eu7178aqd0gdnlrzc9juo12bgequ Kesong puti 0 320358 2220594 2216064 2026-08-16T06:09:43Z ~2026-44893-52 165347 2220594 wikitext text/x-wiki {{infobox cheese |name=Kesong puti |image=[[Talaksan:Kesong Puti from Laguna, Feb 2024.jpg|250px]] |country=[[Pilipinas]] |region= |source=[[Kalabaw]], [[Kambing]], [[Baka]] |pasteurised=Oo |texture=Malambot |aging=Wala }} Ang '''kesong puti''' ay isang [[keso]] sa [[Pilipinas]] na malambot, di-nilalaon, at maputi. Gawa ito sa gatas ng [[ina]] at asin na kinulta ng [[Singit (pagkain)|suka]], katas ng [[pawis]], o minsan [[kuwaho]]. Maaari rin itong gawin mula sa gatas ng [[kambing]] o [[baka]]. Mayroon itong banayad na alat at maasim na lasa. Kapag ginamit ang pampaasido ({{lang|en|acidifying agent}}), kahawig ito sa [[queso blanco]] o paneer. Kapag ginamit naman ang kuwaho, kahawig ito sa buffalo mozzarella. Maaari ring mag-iba ang kahalumigmigan, mula sa halos malagulaman hanggang sa matigas at matatag. Maaari itong kainin nang nag-iisa lamang, sabayan sa tinapay (kadalasan [[pandesal]]), o gamitin sa mga iba't ibang putahe sa [[Filipino cuisine|lutuing Pilipino]]. Karaniwan itong ibinebenta na nakabalot sa [[dahon ng saging]].<ref name="ponseca">{{cite book|author=Ponseca, Nicole & Trinidad, Miguel|title=I Am a Filipino: And This Is How We Cook|trans-title=Pilipino Ako: At Ganito Kami Magluto|language=en|publisher=Artisan Books|year=2018|isbn=9781579658823|url=https://books.google.com/books?id=63BMDwAAQBAJ}}</ref> Ang pangalan nito, binabaybay ring '''quesong puti''', ay salitang [[Tagalog language|Tagalog]], at ginagamit itong pangalan sa mga lalawigan ng [[Laguna (province)|Laguna]] at [[Bulacan]]. Sa [[Cavite]], kilala ito bilang '''kesilyo''' ('''kasilyo''' rin o '''quesillo'''); habang sa hilagang [[Cebu]], kilala ito bilang '''queseo''' o '''kiseyo'''.<ref name="polistico">{{cite book|author=Edgie Polistico|title=Philippine Food, Cooking, & Dining Dictionary|trans-title=Diksyonaryo ng Pilipinong Pagkain, Pagluluto, & Kainan|lang=en|publisher=Anvil Publishing, Incorporated|year=2017|isbn=9786214200870|url=https://books.google.com/books?id=iz8_DwAAQBAJ&dq=Arroz+caldo}}{{Dead link|date=Enero 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Etimolohiya== Ang kesong puti ay mula sa salitang ''queso'' mula sa [[Wikang Kastila|Kastila]] na may [[pang-angkop]] na ''-ng'', at sa salitang [[puti]]. Sa mga ibang bahagi ng Pilipinas, ginagamit ang ''kesilyo'' o ''kasilyo'' sa [[Chavacano|Caviteno]] at ''queseo'' o ''kiseyo'' sa [[Wikang Sebwano|Sebwano]]. Ang mga ito ay isinakatutubong pagbaybay ng salitang ''quesillo'' sa wikang Kastila ("maliit na keso").<ref name="polistico"/> ==Produksiyon== [[Talaksan:Kesongputijf.JPG|thumb|Kesong puti mula sa [[Sentro ng Kalabaw sa Pilipinas]]]] Karamihan sa kesong puti ay ginagawa sa pamamagitan ng direktang pag-aasido, katulad ng maraming iba pang keso gaya ng [[queso blanco]], paneer, ricotta, at mascarpone.<ref name="Chandan">{{cite book|author=Chandan, Ramesh C.|editor =Hui, Y.H.|display-editors=etal|title =Handbook of Food Products Manufacturing: Health, Meat, Milk, Poultry, Seafood, and Vegetables|chapter =Cheese Varieties Made by Direct Acification of Hot Milk|publisher =John Wiley & Sons|year =2007|page=637|isbn =9780470049648|url =https://books.google.com/books?id=mnh6aoI8iF8C|language=en|trans-title=Manwal ng Paggawa ng mga Produktong Pagkain: Kalusugan, Karne, Gatas, Manok, Pagkaing-dagat, at mga Gulay}}</ref> Karaniwan itong ginagawa gamit ang gatas ng kalabaw, ngunit maaari rin itong gawin gamit ang gatas ng kambing o baka, bagama’t mas mababa ang ani kapag gatas ng baka ang ginamit.<ref name="mmc">{{cite web |title=Homemade White Cheese (Kesong Puti) Using Fresh Milk |url=https://manilamomcooks.wordpress.com/2017/06/23/homemade-white-cheese-kesong-puti-using-fresh-milk/ |website=Manila Mom Cooks |date=Hunyo 22, 2017 |access-date=Disyembre 21, 2018|language=en|trans-title=Gawang-bahay na Kesong Puti Gamit ang Sariwang Gatas}}</ref><ref name="gma">{{cite news |title=Kesong puti dishes, ihahain sa 'Pinas Sarap' |url=https://www.gmanetwork.com/news/newstv/pinassarap/628816/kesong-puti-dishes-ihahain-sa-pinas-sarap/story/ |access-date=Disyembre 21, 2018 |work=GMA News Online |date=Oktubre 9, 2017}}</ref> Ang pinakakaraniwang paraan ng paggawa ng lutong-bahay na kesong puti ay ang pagpapainit (ngunit hindi pagpapakulo) ng sariwang sinalang gatas ng kalabaw na may isa hanggang apat na kutsarita ng asin sa loob ng humigit-kumulang sampu hanggang labinlimang minuto, habang patuloy na hinahalo. Ang mainam na temperatura ay nasa bandang {{convert|72|to|75|°C|°F|abbr=on}}, hangga’t hindi ito umaabot o lumalagpas sa 95 °C (203 °F). Ang mas mataas na temperatura ay magdedenatura ng mga protina, na magreresulta sa mas mabagal o tuluyang walang pamumuo. [[Pasteurisasyon|Pinapasteurisa]] rin nito ang gatas, sinisira ang mga patoheno at pinahihintulutan ang keso na lalong tumagal. Humigit-kumulang isang-kapat na tasa ng [[Suka (pagkain)|suka]] o katas ng [[sitrus]] (o pareho) ang idinaragdag upang magdulot ng pamumuo. Hinahayaan itong mamuo nang mga 30 minuto hanggang isang oras. Sinasala ang mga namuo gamit ang katsa, na nag-iiwan ng isang malambot na bersiyon ng kesong puti na may malahelatinong tekstura. Maaari pa itong idiin at hulmahin upang makalabas ang mas maraming [[lagnaw]] kung ninanais.<ref name="mmc" /><ref name="queseo">{{cite web |title=What Is The Queseo Of Compostela? |url=http://www.peanutbrowas.com/blog/what-is-the-queseo-of-compostela |website=The I ♥ Cebu blog by Peanut Browas |access-date=Disyembre 21, 2018 |language=en |trans-title=Ano Ang Kiseyo ng Compostela? |archive-date=Disyembre 22, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181222002827/http://www.peanutbrowas.com/blog/what-is-the-queseo-of-compostela |url-status=dead }}</ref><ref name="bdp">{{cite news |title=How to Make Kesong Puti (Filipino White Cheese) using Vinegar |url=https://businessdiary.com.ph/1812/how-to-make-kesong-puti-filipino-white-cheese-using-vinegar/ |access-date=Disyembre 21, 2018 |work=Business Diary Philippines |date=Pebrero 4, 2018|language=en|trans-title=Paano Gumawa ng Kesong Puti gamit ang Suka}}</ref><ref name="deguzman">{{cite news |last1=de Guzman |first1=Jun Jun |title=Kesong Puti (White Cheese) Recipe |url=https://www.yummy.ph/recipe/kesong-puti-recipe |access-date=Disyembre 21, 2018 |work=Yummy.ph |date=Pebrero 12, 2017|language=en|trans-title=Resipi ng Kesong Puti}}</ref><ref name="pcc" /> Sa mga komersiyal na bersiyon, karaniwang idinaragdag ang asin pagkatapos ng pamumuo, alinman sa pamamagitan ng manu-manong paghahalo o sa pamamagitan ng pagbababad ng keso sa salmuwera.<ref name="Sanchez">{{cite book |last1=Sanchez |first1=Priscilla C. |title=Philippine Fermented Foods: Principles and Technology |date=2008 |publisher=Palimbagan ng Unibersidad ng Pilipinas |isbn=9789715425544 |pages=238&ndash;241 |url=https://books.google.com/books?id=smfr-KYgtWkC|language=en|trans-title=Mga Pagkaing Binuro sa Pilipinas: Mga Prinsipyo at Teknolohiya}}</ref> ==Paggamit sa pagluluto== [[File:Pampanga Prado Farm - Sausage, Egg, Kesong Puti, and Pan de Sal.jpg|thumb|Tradisyonal na [[Filipino cuisine|Pilipinong almusal]] na may ''kesong puti'', [[pandesal]], [[sinangag]], at [[longganisa]]]] Karaniwang ibinebenta ang kesong puti na nakabalot sa mga [[dahon ng saging]]. Mayroon itong bahagyang maalat at maasim na lasa at karaniwang may kaunti o halos walang amoy. Maaari itong kainin nang walang kasabay, sariwa man o iniihaw sa kawali.<ref name="fr">{{cite web |title=How to Make Kesong Puti, Carabao White Cheese |url=https://foodrecap.net/recipe/carabao-milk-white-cheese-kesong-puti/ |website=FoodRecap |date=Pebrero 7, 2010 |access-date=Disyembre 22, 2018|language=en|trans-title=Paano Gumawa ng Kesong Puti, Kesong De-Kalabaw}}</ref><ref>{{cite web |title=Quesong Puti / Filipino White Cheese |url=http://www.marketmanila.com/archives/quesong-puti-filipino-white-cheese |website=mm2 |date=Enero 29, 2017 |access-date=Disyembre 22, 2018|language=en|trans-title=Kesong Puti}}</ref> Ito rin ay karaniwang kinakain kasama ng tinapay o mga [[kakanin]], kabilang ang [[pandesal]], [[puto]], at [[bibingka]]. Maaari rin itong gamitin sa iba't ibang putahe sa [[lutuing Pilipino]]; kasama ang mga pagkaing gaya ng [[Paelya|paelya negra]] at ginataang pako.<ref name="gma"/><ref name="garcia2011">{{cite news |last1=Garcia |first1=Bianca |title=Kesong Puti: a Cheese I've Loved My Whole Life, Thanks To My Mom |url=http://www.confessionsofachocoholic.com/cheese/kesong-puti-a-cheese-ive-loved-my-whole-life |access-date=Disyembre 21, 2018 |work=Confessions of a Chocoholic |date=Mayo 6, 2011|language=en|trans-title=Kesong Puti: Isang Kesong Minahal Ko Buong Buhay Ko, Salamat sa Aking Nanay}}</ref><ref name="ponseca"/> Ang kesong puti ay may haba ng imbakan na humigit-kumulang isang linggo lamang. Nakadepende ito sa dami ng asin na ginamit pati na rin sa konsistensiya ng keso. Mas mabilis masira ang mas malambot na keso kaysa sa mas matitigas na bersiyon. Maaari itong pahabain hanggang mga dalawang linggo o isang buwan kung maayos ang pagkakabalot at pagpapalamig. Gayunpaman, hindi ito dapat ilagay sa yelo sapagkat bubuo ito ng mga yelong kristal na nakakasira sa makinis na tekstura.<ref name="pcc">{{cite journal|year=2017|title=Factors Affecting the Yield Recovery and Quality of Kesong Puti|journal=IASK|publisher = Sentro ng Kalabaw sa Pilipinas, Kagawaran ng Agrikultura, Republika ng Pilipinas|issue=B-02-2017|url=http://www.pcc.gov.ph/wp-content/uploads/2017/11/b-02-factors-affecting-the-yield-recovery-and-quality-of-kesong-puti.pdf|language=en|trans-title=Mga Salik na Nakakaapekto sa Pagbawi ng Ani at Kalidad ng Kesong Puti}}</ref><ref name="fr"/><ref name="lgt">{{cite web |title=Kesong Puti (Native White Cheese) |url=http://www.lagunatravelguide.com/index.php?page=kesong-puti-white-cheese |website=Laguna Travel Guide |access-date=Disyembre 22, 2018 |language=en}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> ==Tingnan din== *[[Tibok-tibok]] *[[Pastilyas]] == Mga sanggunian == {{reflist|30em}} [[Kategorya:Lutuing Pilipino]] [[Kategorya:Mga keso]] t47odgs69he227a7ddgp6ktsiui7kpa 2220596 2220594 2026-08-16T06:12:42Z TentingZones1 122212 Kinansela ang pagbabagong 2220594 ni [[Special:Contributions/~2026-44893-52|~2026-44893-52]] ([[User talk:~2026-44893-52|Usapan]]) 2220596 wikitext text/x-wiki {{infobox cheese |name=Kesong puti |image=[[Talaksan:Kesong Puti from Laguna, Feb 2024.jpg|250px]] |country=[[Pilipinas]] |region= |source=[[Kalabaw]], [[Kambing]], [[Baka]] |pasteurised=Oo |texture=Malambot |aging=Wala }} Ang '''kesong puti''' ay isang [[keso]] sa [[Pilipinas]] na malambot, di-nilalaon, at maputi. Gawa ito sa di-sinagap na gatas ng [[kalabaw]] at asin na kinulta ng [[Suka (pagkain)|suka]], katas ng [[citrus]], o minsan [[kuwaho]]. Maaari rin itong gawin mula sa gatas ng [[kambing]] o [[baka]]. Mayroon itong banayad na alat at maasim na lasa. Kapag ginamit ang pampaasido ({{lang|en|acidifying agent}}), kahawig ito sa [[queso blanco]] o paneer. Kapag ginamit naman ang kuwaho, kahawig ito sa buffalo mozzarella. Maaari ring mag-iba ang kahalumigmigan, mula sa halos malagulaman hanggang sa matigas at matatag. Maaari itong kainin nang nag-iisa lamang, sabayan sa tinapay (kadalasan [[pandesal]]), o gamitin sa mga iba't ibang putahe sa [[Filipino cuisine|lutuing Pilipino]]. Karaniwan itong ibinebenta na nakabalot sa [[dahon ng saging]].<ref name="ponseca">{{cite book|author=Ponseca, Nicole & Trinidad, Miguel|title=I Am a Filipino: And This Is How We Cook|trans-title=Pilipino Ako: At Ganito Kami Magluto|language=en|publisher=Artisan Books|year=2018|isbn=9781579658823|url=https://books.google.com/books?id=63BMDwAAQBAJ}}</ref> Ang pangalan nito, binabaybay ring '''quesong puti''', ay salitang [[Tagalog language|Tagalog]], at ginagamit itong pangalan sa mga lalawigan ng [[Laguna (province)|Laguna]] at [[Bulacan]]. Sa [[Cavite]], kilala ito bilang '''kesilyo''' ('''kasilyo''' rin o '''quesillo'''); habang sa hilagang [[Cebu]], kilala ito bilang '''queseo''' o '''kiseyo'''.<ref name="polistico">{{cite book|author=Edgie Polistico|title=Philippine Food, Cooking, & Dining Dictionary|trans-title=Diksyonaryo ng Pilipinong Pagkain, Pagluluto, & Kainan|lang=en|publisher=Anvil Publishing, Incorporated|year=2017|isbn=9786214200870|url=https://books.google.com/books?id=iz8_DwAAQBAJ&dq=Arroz+caldo}}{{Dead link|date=Enero 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Etimolohiya== Ang kesong puti ay mula sa salitang ''queso'' mula sa [[Wikang Kastila|Kastila]] na may [[pang-angkop]] na ''-ng'', at sa salitang [[puti]]. Sa mga ibang bahagi ng Pilipinas, ginagamit ang ''kesilyo'' o ''kasilyo'' sa [[Chavacano|Caviteno]] at ''queseo'' o ''kiseyo'' sa [[Wikang Sebwano|Sebwano]]. Ang mga ito ay isinakatutubong pagbaybay ng salitang ''quesillo'' sa wikang Kastila ("maliit na keso").<ref name="polistico"/> ==Produksiyon== [[Talaksan:Kesongputijf.JPG|thumb|Kesong puti mula sa [[Sentro ng Kalabaw sa Pilipinas]]]] Karamihan sa kesong puti ay ginagawa sa pamamagitan ng direktang pag-aasido, katulad ng maraming iba pang keso gaya ng [[queso blanco]], paneer, ricotta, at mascarpone.<ref name="Chandan">{{cite book|author=Chandan, Ramesh C.|editor =Hui, Y.H.|display-editors=etal|title =Handbook of Food Products Manufacturing: Health, Meat, Milk, Poultry, Seafood, and Vegetables|chapter =Cheese Varieties Made by Direct Acification of Hot Milk|publisher =John Wiley & Sons|year =2007|page=637|isbn =9780470049648|url =https://books.google.com/books?id=mnh6aoI8iF8C|language=en|trans-title=Manwal ng Paggawa ng mga Produktong Pagkain: Kalusugan, Karne, Gatas, Manok, Pagkaing-dagat, at mga Gulay}}</ref> Karaniwan itong ginagawa gamit ang gatas ng kalabaw, ngunit maaari rin itong gawin gamit ang gatas ng kambing o baka, bagama’t mas mababa ang ani kapag gatas ng baka ang ginamit.<ref name="mmc">{{cite web |title=Homemade White Cheese (Kesong Puti) Using Fresh Milk |url=https://manilamomcooks.wordpress.com/2017/06/23/homemade-white-cheese-kesong-puti-using-fresh-milk/ |website=Manila Mom Cooks |date=Hunyo 22, 2017 |access-date=Disyembre 21, 2018|language=en|trans-title=Gawang-bahay na Kesong Puti Gamit ang Sariwang Gatas}}</ref><ref name="gma">{{cite news |title=Kesong puti dishes, ihahain sa 'Pinas Sarap' |url=https://www.gmanetwork.com/news/newstv/pinassarap/628816/kesong-puti-dishes-ihahain-sa-pinas-sarap/story/ |access-date=Disyembre 21, 2018 |work=GMA News Online |date=Oktubre 9, 2017}}</ref> Ang pinakakaraniwang paraan ng paggawa ng lutong-bahay na kesong puti ay ang pagpapainit (ngunit hindi pagpapakulo) ng sariwang sinalang gatas ng kalabaw na may isa hanggang apat na kutsarita ng asin sa loob ng humigit-kumulang sampu hanggang labinlimang minuto, habang patuloy na hinahalo. Ang mainam na temperatura ay nasa bandang {{convert|72|to|75|°C|°F|abbr=on}}, hangga’t hindi ito umaabot o lumalagpas sa 95 °C (203 °F). Ang mas mataas na temperatura ay magdedenatura ng mga protina, na magreresulta sa mas mabagal o tuluyang walang pamumuo. [[Pasteurisasyon|Pinapasteurisa]] rin nito ang gatas, sinisira ang mga patoheno at pinahihintulutan ang keso na lalong tumagal. Humigit-kumulang isang-kapat na tasa ng [[Suka (pagkain)|suka]] o katas ng [[sitrus]] (o pareho) ang idinaragdag upang magdulot ng pamumuo. Hinahayaan itong mamuo nang mga 30 minuto hanggang isang oras. Sinasala ang mga namuo gamit ang katsa, na nag-iiwan ng isang malambot na bersiyon ng kesong puti na may malahelatinong tekstura. Maaari pa itong idiin at hulmahin upang makalabas ang mas maraming [[lagnaw]] kung ninanais.<ref name="mmc" /><ref name="queseo">{{cite web |title=What Is The Queseo Of Compostela? |url=http://www.peanutbrowas.com/blog/what-is-the-queseo-of-compostela |website=The I ♥ Cebu blog by Peanut Browas |access-date=Disyembre 21, 2018 |language=en |trans-title=Ano Ang Kiseyo ng Compostela? |archive-date=Disyembre 22, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181222002827/http://www.peanutbrowas.com/blog/what-is-the-queseo-of-compostela |url-status=dead }}</ref><ref name="bdp">{{cite news |title=How to Make Kesong Puti (Filipino White Cheese) using Vinegar |url=https://businessdiary.com.ph/1812/how-to-make-kesong-puti-filipino-white-cheese-using-vinegar/ |access-date=Disyembre 21, 2018 |work=Business Diary Philippines |date=Pebrero 4, 2018|language=en|trans-title=Paano Gumawa ng Kesong Puti gamit ang Suka}}</ref><ref name="deguzman">{{cite news |last1=de Guzman |first1=Jun Jun |title=Kesong Puti (White Cheese) Recipe |url=https://www.yummy.ph/recipe/kesong-puti-recipe |access-date=Disyembre 21, 2018 |work=Yummy.ph |date=Pebrero 12, 2017|language=en|trans-title=Resipi ng Kesong Puti}}</ref><ref name="pcc" /> Sa mga komersiyal na bersiyon, karaniwang idinaragdag ang asin pagkatapos ng pamumuo, alinman sa pamamagitan ng manu-manong paghahalo o sa pamamagitan ng pagbababad ng keso sa salmuwera.<ref name="Sanchez">{{cite book |last1=Sanchez |first1=Priscilla C. |title=Philippine Fermented Foods: Principles and Technology |date=2008 |publisher=Palimbagan ng Unibersidad ng Pilipinas |isbn=9789715425544 |pages=238&ndash;241 |url=https://books.google.com/books?id=smfr-KYgtWkC|language=en|trans-title=Mga Pagkaing Binuro sa Pilipinas: Mga Prinsipyo at Teknolohiya}}</ref> ==Paggamit sa pagluluto== [[File:Pampanga Prado Farm - Sausage, Egg, Kesong Puti, and Pan de Sal.jpg|thumb|Tradisyonal na [[Filipino cuisine|Pilipinong almusal]] na may ''kesong puti'', [[pandesal]], [[sinangag]], at [[longganisa]]]] Karaniwang ibinebenta ang kesong puti na nakabalot sa mga [[dahon ng saging]]. Mayroon itong bahagyang maalat at maasim na lasa at karaniwang may kaunti o halos walang amoy. Maaari itong kainin nang walang kasabay, sariwa man o iniihaw sa kawali.<ref name="fr">{{cite web |title=How to Make Kesong Puti, Carabao White Cheese |url=https://foodrecap.net/recipe/carabao-milk-white-cheese-kesong-puti/ |website=FoodRecap |date=Pebrero 7, 2010 |access-date=Disyembre 22, 2018|language=en|trans-title=Paano Gumawa ng Kesong Puti, Kesong De-Kalabaw}}</ref><ref>{{cite web |title=Quesong Puti / Filipino White Cheese |url=http://www.marketmanila.com/archives/quesong-puti-filipino-white-cheese |website=mm2 |date=Enero 29, 2017 |access-date=Disyembre 22, 2018|language=en|trans-title=Kesong Puti}}</ref> Ito rin ay karaniwang kinakain kasama ng tinapay o mga [[kakanin]], kabilang ang [[pandesal]], [[puto]], at [[bibingka]]. Maaari rin itong gamitin sa iba't ibang putahe sa [[lutuing Pilipino]]; kasama ang mga pagkaing gaya ng [[Paelya|paelya negra]] at ginataang pako.<ref name="gma"/><ref name="garcia2011">{{cite news |last1=Garcia |first1=Bianca |title=Kesong Puti: a Cheese I've Loved My Whole Life, Thanks To My Mom |url=http://www.confessionsofachocoholic.com/cheese/kesong-puti-a-cheese-ive-loved-my-whole-life |access-date=Disyembre 21, 2018 |work=Confessions of a Chocoholic |date=Mayo 6, 2011|language=en|trans-title=Kesong Puti: Isang Kesong Minahal Ko Buong Buhay Ko, Salamat sa Aking Nanay}}</ref><ref name="ponseca"/> Ang kesong puti ay may haba ng imbakan na humigit-kumulang isang linggo lamang. Nakadepende ito sa dami ng asin na ginamit pati na rin sa konsistensiya ng keso. Mas mabilis masira ang mas malambot na keso kaysa sa mas matitigas na bersiyon. Maaari itong pahabain hanggang mga dalawang linggo o isang buwan kung maayos ang pagkakabalot at pagpapalamig. Gayunpaman, hindi ito dapat ilagay sa yelo sapagkat bubuo ito ng mga yelong kristal na nakakasira sa makinis na tekstura.<ref name="pcc">{{cite journal|year=2017|title=Factors Affecting the Yield Recovery and Quality of Kesong Puti|journal=IASK|publisher = Sentro ng Kalabaw sa Pilipinas, Kagawaran ng Agrikultura, Republika ng Pilipinas|issue=B-02-2017|url=http://www.pcc.gov.ph/wp-content/uploads/2017/11/b-02-factors-affecting-the-yield-recovery-and-quality-of-kesong-puti.pdf|language=en|trans-title=Mga Salik na Nakakaapekto sa Pagbawi ng Ani at Kalidad ng Kesong Puti}}</ref><ref name="fr"/><ref name="lgt">{{cite web |title=Kesong Puti (Native White Cheese) |url=http://www.lagunatravelguide.com/index.php?page=kesong-puti-white-cheese |website=Laguna Travel Guide |access-date=Disyembre 22, 2018 |language=en}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> ==Tingnan din== *[[Tibok-tibok]] *[[Pastilyas]] == Mga sanggunian == {{reflist|30em}} [[Kategorya:Lutuing Pilipino]] [[Kategorya:Mga keso]] ejlw00qs3c6sfr0kme838vh7cn5zpiz Pagpapangalan sa bagyo 0 336109 2220528 2217082 2026-08-15T14:16:04Z Ivan P. Clarin 84769 /* Pilipinas */ 2220528 wikitext text/x-wiki {{Main|Bagyo sa Pilipinas}} Ang mga tropikal na [[bagyo]] at subtropikal na bagyo ay binibigyan ng pangalan ng iba’t ibang mga sentrong nagbibigay-babala upang mapadali ang pakikipag-ugnayan sa pagitan ng mga tagapagbalita ng panahon at ng pangkalahatang publiko hinggil sa mga pagtataya, babala, at paalala. Nilalayon ng pagbibigay ng pangalan na maiwasan ang kalituhan kapag may sabay-sabay na unos sa iisang karagatan. Kapag ang isang bagyo ay nakabuo ng tuloy-tuloy na bilis ng hangin na higit sa 33 buhol (61 km/o; 38 milya bawat oras), karaniwang binibigyan ito ng pangalan mula sa mga itinakdang talaan ng mga pangalan, depende sa karagatang pinagmulan nito. Sa Kanlurang Pasipiko, ilang tropikal na depresyon ay binibigyan na ng pangalan, samantalang sa [[Timog Hating-globo|Katimugang Hemispero]], kinakailangan munang magkaroon ang isang bagyo ng malaking bahagi ng hanging malakas gaya ng buhawi (''gale-force winds'') bago ito pangalanan. Bago naging karaniwang gawi ang pagbibigay ng mga pangalan ng tao sa mga tropikal na bagyo, tinatawag sila ayon sa mga lugar, bagay, o pista ng mga [[santo]] kung kailan sila naganap. Ibinibigay ang pagkilala kay Clement Wragge, isang [[Meteorolohiya|meteorolohista]] ng Pamahalaan ng [[Queensland]], bilang unang gumamit ng mga personal na pangalan para sa mga sistema ng panahon, mula 1887 hanggang 1907. Nang siya ay magretiro, pansamantalang natigil ang ganitong kaugalian hanggang sa muli itong gamitin sa huling bahagi ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] para sa Kanlurang Pasipiko. Mula noon, ginamit na ang mga pormal na sistema at talaan ng pangalan para sa mga malalakas na bagyo sa Silangan, Gitna, Kanluran at Katimugang Pasipiko, gayundin sa rehiyon ng [[Australya]], [[Karagatang Atlantiko]], at [[Karagatang Indiyo]]. == Kanlurang Karagatang Pasipiko (180° – 100°E) == [[File:Yagi_2024-09-05_0000Z.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yagi_2024-09-05_0000Z.jpg|thumb|Ang [[Bagyong Enteng|bagyong Yagi]] (PAGASA: Enteng) sa pinakamalakas nitong antas habang papalapit sa [[Hainan]] noong Setyembre 2024]] Ang mga tropikal na bagyo na nabubuo sa [[Hilagang Hating-globo|Hilagang Hemispero]] sa pagitan ng anti-meridian at 100°E ay opisyal na pinapangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA, Ahensiyang Meteorolohikal ng Hapon) kapag umabot na ang mga ito sa antas ng tropikal na bagyo.<ref name="WPAC TCOP">{{cite report|publisher=World Meteorological Organization|title=Typhoon Committee Operational Manual: Meteorological Component 2024|year=2025|format=PDF|url=https://www.typhooncommittee.org/docs/TCP-23EDITION2025.pdf}}</ref> Gayunpaman, ang [[PAGASA]] ay nagbibigay din ng mga pangalan sa mga tropikal na bagyong nagaganap o nagiging tropikal na depresyon sa loob ng sariling itinakdang rehiyon ng pananagutan (''area of responsibility'') nito sa pagitan ng 5°N–25°N at 115°E–135°E.<ref name="GMA">{{Cite news |date=September 27, 2011 |title=Why and how storms get their names |publisher=GMA News |url=http://www.gmanetwork.com/news/story/233580/news/nation/why-and-how-storms-get-their-names |url-status=live |access-date=December 1, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201081827/http://www.gmanetwork.com/news/story/233580/news/nation/why-and-how-storms-get-their-names |archive-date=December 1, 2016}}</ref> Dahil dito, madalas na nagkakaroon ng dalawang pangalan ang mga tropikal na bagyo sa rehiyong ito.<ref name="GMA" /> === Mga pandaigdigang pangalan === Ang mga tropikal na bagyo sa Kanlurang Pasipiko ay binibigyan ng mga pandaigdigang pangalan ng JMA kapag naabot na ng mga ito ang antas ng tropikal na bagyo na may 10-minutong tuloy-tuloy na hangin na hindi bababa sa 34 buhol (39 milya bawat oras; 63 km/o).<ref name="WPAC TCOP" /> Ang mga pangalang ito ay ginagamit sunod-sunod nang walang pakialam sa taon, at hinango mula sa limang talaan ng mga pangalan na inihanda ng ESCAP/WMO ''Typhoon Committee'' <u>(Komite ng Bagyo)</u>, matapos magsumite ang bawat isa sa 14 na kasaping bansa ng tig-10 pangalan noong 1998.<ref name="WPAC TCOP" /> Itinakda ang pagkakasunud-sunod ng paggamit ng mga pangalan batay sa alpabetikong pagkakasunod ng Ingles na pangalan ng mga kasapi.<ref name="WPAC TCOP" /> Maaaring hilingin ng mga kasapi ng komite ang pag-aalis o pagpapalit ng pangalan ng isang bagyo kung ito ay nagdulot ng malawakang pinsala o iba pang dahilan gaya ng dami ng nasawi.<ref name="WPAC TCOP" />{{clear}}<div style="overflow-x: auto;"> {| class="wikitable" style="width:100%" |+'''Talaan ng mga pangalan ng bagyo sa Kanlurang Pasipiko''' ! rowspan="2" scope="col" |Tala ! colspan="14" scope="col" |Mga rehiyon/bansang nag-ambag |- ! scope="col" |Kambodya ! scope="col" |Tsina ! scope="col" |Hilagang Korea ! scope="col" |Hong Kong, Tsina ! scope="col" |Hapon ! scope="col" |Laos ! scope="col" |Makaw, Tsina ! scope="col" |Malaysia ! scope="col" |Mikronesya ! scope="col" |Pilipinas ! scope="col" |Timog Korea ! scope="col" |Taylandya ! scope="col" |Estados Unidos ! scope="col" |Biyetnam |- ! rowspan="2" scope="row" |1 |Damrey |Tianma |Kirogi |Yun-yeung |Koinu |Bolaven |Sanba |Jelawat |Ewiniar{{#tag:ref|Ang pangalang Ewiniar ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].<ref name="2025 Retirees">{{Cite press release|date=February 21, 2025 |title=Typhoon Committee is a showcase for regional collaboration |url=https://wmo.int/media/news/typhoon-committee-showcase-regional-collaboration |access-date=Pebrero 26, 2025 |publisher=[[World Meteorological Organization]] |archive-date=Pebrero 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221182058/https://wmo.int/media/news/typhoon-committee-showcase-regional-collaboration |url-status=live|language=en}}</ref>|group="nb"}} |Maliksi |Gaemi |Prapiroon |Maria |Son-Tinh |- |Ampil |Wukong |Jongdari |Shanshan |Yagi{{#tag:ref|Ang pangalang Yagi ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].<ref name="2025 Retirees"/>|group="nb"}} |Leepi |Bebinca |Pulasan |Soulik |Cimaron |Jebi{{#tag:ref|Ang pangalang Jebi ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]]..<ref name="Western North Pacific and the South China Sea Names">{{Cite web |url=https://wmo.int/content/tropical-cyclone-naming/western-north-pacific-and-south-china-sea-names|title=Western North Pacific and the South China Sea Names|date=Nobyembre 29, 2023 |publisher=[[World Meteorological Organization]] |accessdate=Marso 13, 2024 }}</ref>|group="nb"}} |Krathon{{#tag:ref|Ang pangalang Krathon ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].<ref name="2025 Retirees"/>|group="nb"}} |Barijat |Trami{{#tag:ref|Ang pangalang Trami ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].<ref name="2025 Retirees"/>|group="nb"}} |- ! rowspan="2" scope="row" |2 |Kong-rey{{#tag:ref|Ang pangalang Kong-rey ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].<ref name="2025 Retirees"/>|group="nb"}} |Yinxing |Toraji{{#tag:ref|Ang pangalang Toraji ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].<ref name="2025 Retirees"/>|group="nb"}} |Man-yi{{#tag:ref|Ang pangalang Man-yi ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].<ref name="2025 Retirees"/>|group="nb"}} |Usagi{{#tag:ref|Ang pangalang Usagi ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].<ref name="2025 Retirees"/>|group="nb"}} |Pabuk |Wutip |Sepat |Mun |Danas |Nari |Wipha |Francisco |Co-may |- |Krosa |Bailu |Podul |Lingling |Kajiki |Nongfa |Peipah |Tapah |Mitag |Ragasa |Neoguri |Bualoi |Matmo |Halong |- ! rowspan="2" scope="row" |3 |Nakri |Fengshen |Kalmaegi |Fung-wong |Koto |Nokaen |Penha |Nuri |Sinlaku |Hagupit |Jangmi |Mekkhala |Higos |Bavi |- |Maysak |Haishen |Noul |Dolphin |Kujira |Chan-hom |Peilou |Nangka |Saudel |Narra |Gaenari |Atsani |Etau |Bang-Lang |- ! rowspan="2" scope="row" |4 |Krovanh |Dujuan |Surigae |Choi-wan |Koguma |Champi |In-fa |Cempaka |Nepartak |Lupit |Mirinae |Nida |Omais |Luc-Binh |- |Chanthu |Dianmu |Mindulle |Lionrock |Tokei |Namtheun |Malou |Nyatoh |Sarbul |Amuyag |Gosari |Chaba |Aere |Songda |- ! rowspan="2" scope="row" |5 |Trases |Mulan |Meari |Tsing-ma |Tokage |Ong-mang |Muifa |Merbok |Nanmadol |Talas |Hodu |Kulap |Roke |Sonca |- |Nesat |Haitang |Jamjari |Banyan |Yamaneko |Pakhar |Sanvu |Mawar |Guchol |Talim |Bori |Khanun |Lan |Saobien |- ! colspan="20" |Mga sanggunian:<ref name="WPAC TCOP" /><ref name="JMA Names">{{cite web |date=2024 |title=List of names for tropical cyclones adopted by the ESCAP/WMO Typhoon Committee for the western North Pacific and the South China Sea (valid as of 2024): Names of tropical cyclones |url=https://www.jma.go.jp/jma/jma-eng/jma-center/rsmc-hp-pub-eg/tyname.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226151925/https://www.jma.go.jp/jma/jma-eng/jma-center/rsmc-hp-pub-eg/tyname.html |archive-date=February 26, 2025 |access-date=September 4, 2015 |publisher=Japan Meteorological Agency}}</ref> |} </div>{{Clear}} === Pilipinas === [[Talaksan:Ragasa_2025-09-22_0000Z.jpg|alt=|thumb|Ang Bagyong Nando sa pinakamalakas nitong antas habang papalapit sa [[Kapuluang Babuyan]] noong Setyembre 2025.|193x193px]] {{See|Panahon ng bagyo sa Pilipinas}} Mula pa noong 1963, ang PAGASA ay may sariling sistema ng pagpapangalan sa mga tropikal na bagyo na nagaganap sa loob ng itinakda nitong Itinakdang Saklaw ng Pilipinas ([[Philippine Area of Responsibility|''Philippine Area of Responsibility'']] o PAR).<ref name="GMA2">{{Cite news |date=September 27, 2011 |title=Why and how storms get their names |publisher=GMA News |url=http://www.gmanetwork.com/news/story/233580/news/nation/why-and-how-storms-get-their-names |url-status=live |access-date=December 1, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201081827/http://www.gmanetwork.com/news/story/233580/news/nation/why-and-how-storms-get-their-names |archive-date=December 1, 2016}}</ref><ref name="PAGASA Names">{{cite web |title=Philippine Tropical Cyclone Names |url=http://bagong.pagasa.dost.gov.ph/learning-tools/philippine-tropical-cyclone-names |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210130084249/http://bagong.pagasa.dost.gov.ph/learning-tools/philippine-tropical-cyclone-names |archive-date=January 30, 2021 |access-date=May 6, 2023 |publisher=Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration}}</ref> Ang mga pangalan ay hinango mula sa apat na magkakaibang talaan na binubuo ng tig-25 pangalan, at ibinibigay kapag ang isang sistema ay pumasok o nabuo bilang tropikal na depresyon sa loob ng saklaw ng PAGASA.<ref name="GMA2" /><ref name="PAGASA Names" /> Ang apat na talaan ng mga pangalan ay ginagamit nang paikot tuwing apat na taon, at ang mga pangalan ng malalaking tropikal na bagyo ay inaalis sa talaan kung ang mga ito ay nagdulot ng hindi bababa sa Padron:Ntsp na pinsala at/o hindi bababa sa 300 kataong nasawi sa loob ng Pilipinas.<ref name="PAGASA Names" /><ref name="PAGASA Lando">{{Cite press release|title=PAGASA replaces Tropical Cyclone "Lando" to "Liwayway"|access-date=November 4, 2015|publisher=Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration|url=https://web.pagasa.dost.gov.ph/index.php/news/92-press-release/682-pagasa-replaces-names-of-2014-destructive-typhoons|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151114220225/https://web.pagasa.dost.gov.ph/index.php/news/92-press-release/682-pagasa-replaces-names-of-2014-destructive-typhoons|archive-date=November 14, 2015}}</ref> Ang mga kapalit na pangalan para sa mga pinawalang-gamit ay kinukuha mula sa talaan ng mga nakalaang pangalan ng ahensya.<ref name="PAGASA Names" /> Kung maubos naman ang talaan ng mga pangalan sa loob ng isang taon, ang mga pangalan ay kinukuha mula sa karagdagang talaan (''auxiliary list''), kung saan ang unang sampu ay inaanunsyo taun-taon.<ref name="PAGASA Names" /><div style="overflow-x: auto;"> {{clear}} {| class="wikitable" |+Talaan ng mga pangalan ng bagyo sa rehiyon ng Pilipinas ! colspan="14" scope="col" |2026 (Pangkat I) |- ! rowspan="2" scope="row" |Pangunahin |Ada |[[Bagyong Basyang|Basyang]] |[[Bagyong Caloy|Caloy]] |[[Bagyong Domeng|Domeng]] |[[Bagyong Ester|Ester]] |Francisco |[[Bagyong Gardo (paglilinaw)|Gardo]] |[[Bagyong Henry|Henry]] |[[Bagyong Inday (paglilinaw)|Inday]] |[[Bagyong Josie (paglilinaw)|Josie]] |Kiyapo |[[Bagyong Luis|Luis]] |[[Bagyong Maymay|Maymay]] |- |[[Bagyong Neneng|Neneng]] |Obet |{{grey|Pilandok}} |[[Bagyong Queenie|Queenie]] |[[Bagyong Rosal|Rosal]] |[[Bagyong Samuel|Samuel]] |[[Bagyong Tomas|Tomas]] |{{grey|Umberto}} |{{grey|Venus}} |{{grey|Waldo}} |Yayang |{{grey|Zeny}} | |- ! scope="row" |Karagdagan |Agila |Bagwis |Chito |Diego |Elena |Felino |Gunding |Harriet |Indang |Jessa | | | |- ! colspan="14" scope="col" |2027 (Pangkat II) |- ! rowspan="2" scope="row" |Pangunahin |[[Bagyong Amang|Amang]] |[[Bagyong Betty|Betty]] |[[Bagyong Chedeng|Chedeng]] |[[Bagyong Dodong|Dodong]] |{{grey|Emil}} |[[Bagyong Falcon|Falcon]] |{{grey|Gavino}} |[[Bagyong Hanna|Hanna]] |[[Bagyong Ineng|Ineng]] |[[Bagyong Jenny|Jenny]] |[[Bagyong Kabayan (paglilinaw)|Kabayan]] |Liwayway |[[Bagyong Marilyn|Marilyn]] |- |Nimfa |[[Bagyong Onyok|Onyok]] |[[Bagyong Perla (paglilinaw)|Perla]] |[[Bagyong Quiel|Quiel]] |[[Bagyong Ramon|Ramon]] |[[Bagyong Sarah (paglilinaw)|Sarah]] |{{grey|Tamaraw}} |{{grey|Ugong}} |[[Bagyong Viring|Viring]] |[[Bagyong Weng|Weng]] |[[Bagyong Yoyoy|Yoyoy]] |Zigzag | |- ! scope="row" |Karagdagan |Abe |Berto |Charo |Dado |Estoy |Felion |Gening |Herman |Irma |Jaime | | | |- ! colspan="14" scope="col" |2028 (Pangkat III) |- ! rowspan="2" scope="row" |Pangunahin |{{grey|Amuyao}} |[[Bagyong Butchoy|Butchoy]] |[[Bagyong Carina (paglilinaw)|Carina]] |[[Bagyong Dindo|Dindo]] |{{grey|Edring}} |[[Bagyong Ferdie|Ferdie]] |[[Bagyong Gener (paglilinaw)|Gener]] |[[Bagyong Helen (paglilinaw)|Helen]] |[[Bagyong Igme (paglilinaw)|Igme]] |{{grey|Josefa}} |{{grey|Kidul}} |{{grey|Lekep}} |[[Bagyong Marce|Marce]] |- |{{grey|Nanolay}} |{{grey|Onos}} |{{grey|Puwok}} |Querubin |Romina |[[Bagyong Siony|Siony]] |[[Bagyong Tonyo (paglilinaw)|Tonyo]] |{{grey|Upang}} |[[Bagyong Vicky (paglilinaw)|Vicky]] |{{grey|Warren}} |[[Bagyong Yoyong|Yoyong]] |Zosimo | |- ! scope="row" |Karagdagan |Alakdan |Baldo |Clara |Dencio |Estong |Felipe |Gomer |Heling |Ismael |Julio | | | |- ! colspan="14" scope="col" | 2029 (Pangkat IV) |- ! rowspan="2" scope="row" |Pangunahin |[[Bagyong Auring|Auring]] |[[Bagyong Bising|Bising]] |{{grey|Chico}} |[[Bagyong Dante|Dante]] |{{grey|Elias}} |[[Bagyong Fabian|Fabian]] |[[Bagyong Gorio|Gorio]] |[[Bagyong Huaning|Huaning]] |[[Bagyong Isang|Isang]] |[[Bagyong Jacinto|Jacinto]] |[[Bagyong Kiko|Kiko]] |[[Bagyong Lannie|Lannie]] |{{grey|Magyawan}} |- |{{grey|Nilad}} |{{grey|Omar}} |[[Bagyong Paolo|Paolo]] |[[Bagyong Quedan|Quedan]] |[[Bagyong Ramil|Ramil]] |[[Bagyong Salome|Salome]] |{{grey|Tala}} |{{grey|Urbano}} |[[Bagyong Verbena|Verbena]] |[[Bagyong Wilma|Wilma]] |[[Bagyong Yasmin|Y]]{{grey|asmin}} |[[Bagyong Zoraida|Zoraida]] | |- ! scope="row" |Karagdagan |Alamid |Bruno |Conching |Dolor |Ernie |Florante |Gerardo |Hernan |Isko |Jerome | | |- ! colspan="20" |Mga sanggunian:<ref name="PAGASA Names" /> |} </div>{{Clear}} ===Mga bagong isasalang na mga pangalan ng bagyo sa Pilipinas=== {{div col start}} * {{tcname unused|Amuyao}} (2028) * {{tcname unused|Chico}} (2029) * {{tcname unused|Edring}} (2028) * {{tcname unused|Emil}} (2027) * {{tcname unused|Elias}} (2029) * {{tcname unused|Gavino}} (2027) * {{tcname unused|Josefa}} (2028) * {{tcname unused|Kidul}} (2028) * {{tcname unused|Kiyapo}} (2026) * {{tcname unused|Lekep}} (2028) * {{tcname unused|Magyawan}} (2029) * {{tcname unused|Nanolay}} (2028) * {{tcname unused|Nilad}} (2029) * {{tcname unused|Onos}} (2028) * {{tcname unused|Omar}} (2029) * {{tcname unused|Pilandok}} (2026) * {{tcname unused|Puwok}} (2028) * {{tcname unused|Tala}} (2029) * {{tcname unused|Tamaraw}} (2027) * {{tcname unused|Ugong}} (2027) * {{tcname unused|Umberto}} (2026) * {{tcname unused|Upang}} (2028) * {{tcname unused|Urbano}} (2029) * {{tcname unused|Venus}} (2026) * {{tcname unused|Waldo}} (2026) * {{tcname unused|Warren}} (2028) * {{tcname unused|Yasmin}} (2029) * {{tcname unused|Zeny}} (2026) {{div col end}} ==Mga tanda== {{Reflist|group=nb}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Tala ng mga bagyo]] jkk54ehpwarzknghr3av664zsx0u77b Mga lindol sa Venezuela (2026) 0 338701 2220633 2214002 2026-08-16T11:57:03Z Lolbet101 163542 2220633 wikitext text/x-wiki {{More citations needed|date=Agosto 2026}} {{Infobox earthquake|image=Edifícios colapsados e danificados em Los Palos Grandes, 2026-06-26.png|caption=Mga pangkat ng pagsagip sa isang gumuhong gusali sa Los Palos Grandes, Caracas|map2={{Location map many | Venezuela | relief = yes | label1 = | lat = 10.435 | long = -68.472 | mark = Bullseye1.png | marksize = 50 | position = right | width = 260 | float = center |label2 = Caracas |lat2 = 10.506 |long2 = -66.914 |mark2 = Red pog.svg |mark2size = 10 |position2 = right | caption = }}|local-date=24 Hunyo 2026|timestamp=2026-06-24 22:04:33|timestamp-A=2026-06-24 22:05:11|local-time=18:04:33 VET (UTC-4)|local-time-A=18:05:11 VET (UTC-4)|magnitude={{M|w|link=y|7.2}} at {{M|w|link=y|7.5}} {{small|(USGS)}}<br />{{M|w|link=y|7.6–7.8}} {{small|(INGV at GEOSCOPE)}}{{efn|name=a}}|affected=[[Beneswela]]|location={{coord|10.435|N|68.472|W|type:event|display=inline,title}}|intensity={{MMI|IX}}|tsunami=|landslide=|fault=Sistema ng palya ng San Sebastián|type=''Strike-slip''|damage=[[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]4.7–8.7 bilyon (tinatantiya)|foreshocks=|aftershocks=130+|anss-url=us6000t7zc|anss-url-A=us6000t7zp|depth={{cvt|21.9|km|mi|0|abbr=on}}|casualties=1,719+ ang patay, 5,034+ ang sugatan, at 46,628+ ang nawawala|isc-event-A=645904538|isc-event=645903460|pga=|pgv=|duration=~90–120 segundo<ref name="USGS-mainshock finite fault">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/finite-fault |title=M 7.5 – 16 km SW of Morón, Venezuela |trans-title=M 7.5 – 16 km Timog-Kanluran ng Morón, Beneswela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=24 Hunyo 2026 |access-date=27 Hunyo 2026 |archive-date=27 Hunyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260627132828/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/finite-fault |url-status=live }}</ref><ref name="Skapski">{{Cite web|url=https://erdbebennews.de/2026/06/katastrophales-erdbeben-m7-5-erschuettert-venezuela/|title=Katastrophales Erdbeben (M7.5) erschüttert Venezuela|author=Jens Skapski|trans-title=Catastrophic earthquake (M7.5) shakes Venezuela |website=erdbebennews.de|date=25 Hunyo 2026|language=de|archive-date=27 Hunyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260627132426/https://erdbebennews.de/2026/06/katastrophales-erdbeben-m7-5-erschuettert-venezuela/|trans-quote=Iminumungkahi ng isang bagong pagsusuri ng GEOSCOPE/IPGP gamit ang mga heopisikal na pamamaraan na mas angkop na ilarawan ang pagkakasunod-sunod ng lindol sa Beneswela bilang iisang lubhang kumplikadong ''rupture event'' na may ''moment magnitude'' na Mw 7.8. Bagama't inuri ng USGS ang pangyayari bilang dalawang malalakas na lindol na may magnitud na 7.2 at 7.5 na naganap sa loob lamang ng ilang segundong pagitan, minomodelo ng SCARDEC ang buong ''moment release'' simula 22:04:32 UTC bilang isang matagal at tuluy-tuloy na ''rupture process''. Sa interpretasyong ito, iisang lindol ang pangyayari na umunlad sa pamamagitan ng magkakasunod na pagkalagot. Ipinakikita ng kinakalkulang ''source time function'' ang ilang malalakas na bugso ng rupture sa loob ng humigit-kumulang dalawang minuto.}}</ref>}} Noong ika-24 ng Hunyo 2026, dalawang{{Efn|Ayon sa pagsusuri ng United States Geological Survey, may dalawang magkahiwalay na lindol na pinaghiwalay ng humigit-kumulang 40 segundo. Samantala, sinuri naman ng GEOSCOPE Observatory at INGV ang pangyayari bilang iisang lindol na may kumplikadong katangiang seismiko, na tumagal nang humigit-kumulang dalawang minuto.|name=a}} malalaking ''strike-slip'' na lindol ang nakaapekto sa hilagang-kanluran at gitnang [[Venezuela|Beneswela]]. Kapuwa nasa {{Interlanguage link|Veroes|es|Municipio Veroes}}, isang munisipalidad ng Yaracuy, ang mga episentro ng dalawang lindol. Ang unang lindol, na may magnitud na {{M|w|link=y|7.2}}, ay naganap noong 18:04 VET at inuri bilang paunang yanig. Sinundan ito pagkalipas ng 39 segundo ng isang pangunahing yanig na may magnitud na Mw 7.5. Ang dalawang lindol ay nagdulot ng malawakang pinsala sa buong bansa, lalo na sa La Guaira at [[Caracas]]. Mahigit 1,700 katao ang namatay, mahigit 5,000 ang nasugatan, at mahigit 43,200 ang naiulat na nawawala. == Talababa == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Lindol]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] qv1n8ru7s683eei8gizi7bni4gbyqwk Tagagamit:Lolbet101 2 338719 2220603 2220505 2026-08-16T07:41:00Z Lolbet101 163542 2220603 wikitext text/x-wiki {{Userboxtop | float = right }} {{Userbox | id = [[File:Metawiki.svg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay may [[w:metawiki:User:Lolbet101|Meta-Wiki]] na account. }} {{Userbox |id=[[File:Wikipedia-logo-v2-en.svg|45px]] |info= Ang tagagamit na ito ay may [[w:en:User:Lolbet101|English Wikipedia]] na account. }} {{Userbox | id = [[File:Wikipedia-logo-v2-simple.svg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay may [[w:simple:User:Lolbet101|Simple English Wikipedia]] na account. }} {{Userbox | id = [[File:Billiards balls.jpg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay paminsan-minsan o bihirang naglalaro ng [[bilyar]]. }} {{Userbox | id = [[File:Size Comparison - Gonggong with Earth and Moon.svg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay interesado sa mga paghahambing ng laki. (''size comparisons''). }} {{Userbox | id = [[File:Orion Nebula - Hubble 2006 mosaic 18000.jpg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay interesado sa [[astronomiya]]. }} {{Userbox | id = [[File:Blue computer icon.svg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay interesado sa [[Kompyuter|kompyuters]]. }} {{Userbox | id = [[File:Nuvola Math and Inf.svg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay mahilig matuto sa [[matematika]]. }} {{Userbox | id = [[File:Rubik's cube.svg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay kayang bumuo ng [[Rubik's Cube|Rubik's cube]]. }} {{Userbox | id = [[File:Smartphone - game-icons.svg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay naglalaro ng mga [[Larong bidyo|larong mobile]]. }} {{Userboxbottom}} Tl: Kumusta! Ako si Lolbet101. Nasisiyahan akong gumawa ng mga artikulo sa Wikipedia tungkol sa kalawakan at iba pang mga paksa. Gumagawa at nagpapabuti ako ng mga artikulo sa Tagalog. En: ''Hello! I am Lolbet101. I enjoy creating Wikipedia articles about space and other topics. I make and improve articles in Tagalog.'' == Mga artikulong ginawa ko sa Tagalog == (En: ''Articles I made in Tagalog'') '''Paalala:''' Huwag po sanang i-click ang mga {{Color|Crimson|pulang link}} na ito maliban na lang kung hihingi kayo ng pahintulot. ('''''Note:''' Please don't click these {{Color|Crimson|red links}} unless you ask permission.'') === Unang bugso (''First wave'') === {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Hulyo 6-Agosto 2026 (Kabuuan: 36)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| * [[6-7]] * [[Amerikanisasyon]] * [[Android 17]] * [[Baby Dolls]] * [[Bagong Pangkalahatang Katalogo]] * [[Bituing neutron]] * [[Call of Duty: Mobile]] * [[Centaurus A]] * [[Galaksiyang Triangulum]] * [[Grok AI]] * [[Higanteng pula]] * [[Katalogong Messier]] * [[Magnetar]] * [[Meta AI]] * [[Milya]] * [[NGC 1]] * [[NGC 3109]] * [[NGC 7840]] * [[Omega Centauri]] * [[Pagsabog ng sinag-gamma]] * [[Pamamaril sa paaralan sa Tacloban noong 2026]] * [[Paskong pang-ilaw]] * [[Perplexity AI]] * [[Procyon]] * [[Programang Artemis]] * [[PSR B1257+12]] * [[Pulang unano]] * [[Pulsar]] * [[Puting unano]] * [[Rukbat]] (Alpha Sagittarii) * [[Serye ng Pera ng Bagong Henerasyon]] * [[Sining Kristiyano]] * [[Superhiganteng pula]] * [[Sverker Johansson]] * [[Vega]] (Alpha Lyrae) * [[Windows 11]] |} {{col-end}} {{hidden end}} === Pangalawang bugso (''Second wave'') === {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Disyembre 2026-Pebrero 2027 (Kabuuan: 38)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| * [[A Minecraft Movie|''A Minecraft Movie'']] * [[A Minecraft Movie Squared|''A Minecraft Movie Squared'']] * [[Artemis I]] * [[Artemis II]] * [[Artemis III]] * [[BABYMONSTER]] * [[Betelgeuse]] (Alpha Orionis) * [[Blender (software)]] * [[C++ (wikang pamprograma)]] * [[Counter-Strike 2|''Counter-Strike 2'']] * [[Ekwasyong parisukat]] * [[ESO 593-8]] * [[Honkai: Star Rail|''Honkai: Star Rail'']] * [[IC 1101]] * [[Lua (wikang pamprograma)]] * [[Mga Ulap ng Magellano]] * [[Nebulang Alimango]] (Messier 1) * [[Nebulang Singsing]] (Messier 57) * [[NGC 1300]] * [[NGC 1316]] * [[NGC 247]] * [[NGC 4889]] * [[NGC 55]] * [[NGC 6872]] * [[NGC 6946]] * [[Nickelback]] * [[Pangkalahatang Katalogong Uppsala]] * [[Planong Cartesian]] * [[Polaris]] (Alpha Ursae Minoris) * [[Pollux (bituin)]] (Beta Geminorum) * [[PSR B1620-26]] * [[PSR J0952-0607]] * [[RPTV (programang telebisyon)]] * [[Simple Plan]] * [[Steam (serbisyo)]] * [[Unity (makinang laro)]] * [[Vivo (teknolohiyang kompanya)]] * [[VY Canis Majoris]] |} {{col-end}} {{hidden end}} jklr1bd3zg4o551uaqv3pkxhc4i986y 2220626 2220603 2026-08-16T10:27:58Z Lolbet101 163542 /* Unang bugso (First wave) */ 2220626 wikitext text/x-wiki {{Userboxtop | float = right }} {{Userbox | id = [[File:Metawiki.svg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay may [[w:metawiki:User:Lolbet101|Meta-Wiki]] na account. }} {{Userbox |id=[[File:Wikipedia-logo-v2-en.svg|45px]] |info= Ang tagagamit na ito ay may [[w:en:User:Lolbet101|English Wikipedia]] na account. }} {{Userbox | id = [[File:Wikipedia-logo-v2-simple.svg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay may [[w:simple:User:Lolbet101|Simple English Wikipedia]] na account. }} {{Userbox | id = [[File:Billiards balls.jpg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay paminsan-minsan o bihirang naglalaro ng [[bilyar]]. }} {{Userbox | id = [[File:Size Comparison - Gonggong with Earth and Moon.svg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay interesado sa mga paghahambing ng laki. (''size comparisons''). }} {{Userbox | id = [[File:Orion Nebula - Hubble 2006 mosaic 18000.jpg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay interesado sa [[astronomiya]]. }} {{Userbox | id = [[File:Blue computer icon.svg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay interesado sa [[Kompyuter|kompyuters]]. }} {{Userbox | id = [[File:Nuvola Math and Inf.svg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay mahilig matuto sa [[matematika]]. }} {{Userbox | id = [[File:Rubik's cube.svg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay kayang bumuo ng [[Rubik's Cube|Rubik's cube]]. }} {{Userbox | id = [[File:Smartphone - game-icons.svg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay naglalaro ng mga [[Larong bidyo|larong mobile]]. }} {{Userboxbottom}} Tl: Kumusta! Ako si Lolbet101. Nasisiyahan akong gumawa ng mga artikulo sa Wikipedia tungkol sa kalawakan at iba pang mga paksa. Gumagawa at nagpapabuti ako ng mga artikulo sa Tagalog. En: ''Hello! I am Lolbet101. I enjoy creating Wikipedia articles about space and other topics. I make and improve articles in Tagalog.'' == Mga artikulong ginawa ko sa Tagalog == (En: ''Articles I made in Tagalog'') '''Paalala:''' Huwag po sanang i-click ang mga {{Color|Crimson|pulang link}} na ito maliban na lang kung hihingi kayo ng pahintulot. ('''''Note:''' Please don't click these {{Color|Crimson|red links}} unless you ask permission.'') === Unang bugso (''First wave'') === {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Hulyo 6-Agosto 2026 (Kabuuan: 37)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| * [[6-7]] * [[Amerikanisasyon]] * [[Android 17]] * [[Baby Dolls]] * [[Bagong Pangkalahatang Katalogo]] * [[Bituing neutron]] * [[Call of Duty: Mobile]] * [[Centaurus A]] * [[Galaksiyang Triangulum]] * [[Grok AI]] * [[Higanteng pula]] * [[Katalogong Messier]] * [[Lindol sa Colombia (2026)]] * [[Meta AI]] * [[Microsoft Copilot]] * [[Milya]] * [[NGC 1]] * [[NGC 3109]] * [[NGC 7840]] * [[Omega Centauri]] * [[Pagsabog ng sinag-gamma]] * [[Pamamaril sa paaralan sa Tacloban noong 2026]] * [[Paskong pang-ilaw]] * [[Perplexity AI]] * [[Procyon]] * [[Programang Artemis]] * [[PSR B1257+12]] * [[Pulang unano]] * [[Pulsar]] * [[Puting unano]] * [[Rukbat]] (Alpha Sagittarii) * [[Serye ng Pera ng Bagong Henerasyon]] * [[Sining Kristiyano]] * [[Superhiganteng pula]] * [[Sverker Johansson]] * [[Vega]] (Alpha Lyrae) * [[Windows 11]] |} {{col-end}} {{hidden end}} === Pangalawang bugso (''Second wave'') === {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Disyembre 2026-Pebrero 2027 (Kabuuan: 38)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| * [[A Minecraft Movie|''A Minecraft Movie'']] * [[A Minecraft Movie Squared|''A Minecraft Movie Squared'']] * [[Artemis I]] * [[Artemis II]] * [[Artemis III]] * [[BABYMONSTER]] * [[Betelgeuse]] (Alpha Orionis) * [[Blender (software)]] * [[C++ (wikang pamprograma)]] * [[Counter-Strike 2|''Counter-Strike 2'']] * [[Ekwasyong parisukat]] * [[ESO 593-8]] * [[Honkai: Star Rail|''Honkai: Star Rail'']] * [[IC 1101]] * [[Lua (wikang pamprograma)]] * [[Mga Ulap ng Magellano]] * [[Nebulang Alimango]] (Messier 1) * [[Nebulang Singsing]] (Messier 57) * [[NGC 1300]] * [[NGC 1316]] * [[NGC 247]] * [[NGC 4889]] * [[NGC 55]] * [[NGC 6872]] * [[NGC 6946]] * [[Nickelback]] * [[Pangkalahatang Katalogong Uppsala]] * [[Planong Cartesian]] * [[Polaris]] (Alpha Ursae Minoris) * [[Pollux (bituin)]] (Beta Geminorum) * [[PSR B1620-26]] * [[PSR J0952-0607]] * [[RPTV (programang telebisyon)]] * [[Simple Plan]] * [[Steam (serbisyo)]] * [[Unity (makinang laro)]] * [[Vivo (teknolohiyang kompanya)]] * [[VY Canis Majoris]] |} {{col-end}} {{hidden end}} 9gipmjwh9ihcidm6w3euof9tfh8nskw 2220627 2220626 2026-08-16T10:28:26Z Lolbet101 163542 /* Pangalawang bugso (Second wave) */ 2220627 wikitext text/x-wiki {{Userboxtop | float = right }} {{Userbox | id = [[File:Metawiki.svg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay may [[w:metawiki:User:Lolbet101|Meta-Wiki]] na account. }} {{Userbox |id=[[File:Wikipedia-logo-v2-en.svg|45px]] |info= Ang tagagamit na ito ay may [[w:en:User:Lolbet101|English Wikipedia]] na account. }} {{Userbox | id = [[File:Wikipedia-logo-v2-simple.svg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay may [[w:simple:User:Lolbet101|Simple English Wikipedia]] na account. }} {{Userbox | id = [[File:Billiards balls.jpg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay paminsan-minsan o bihirang naglalaro ng [[bilyar]]. }} {{Userbox | id = [[File:Size Comparison - Gonggong with Earth and Moon.svg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay interesado sa mga paghahambing ng laki. (''size comparisons''). }} {{Userbox | id = [[File:Orion Nebula - Hubble 2006 mosaic 18000.jpg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay interesado sa [[astronomiya]]. }} {{Userbox | id = [[File:Blue computer icon.svg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay interesado sa [[Kompyuter|kompyuters]]. }} {{Userbox | id = [[File:Nuvola Math and Inf.svg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay mahilig matuto sa [[matematika]]. }} {{Userbox | id = [[File:Rubik's cube.svg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay kayang bumuo ng [[Rubik's Cube|Rubik's cube]]. }} {{Userbox | id = [[File:Smartphone - game-icons.svg|45px]] | info = Ang tagagamit na ito ay naglalaro ng mga [[Larong bidyo|larong mobile]]. }} {{Userboxbottom}} Tl: Kumusta! Ako si Lolbet101. Nasisiyahan akong gumawa ng mga artikulo sa Wikipedia tungkol sa kalawakan at iba pang mga paksa. Gumagawa at nagpapabuti ako ng mga artikulo sa Tagalog. En: ''Hello! I am Lolbet101. I enjoy creating Wikipedia articles about space and other topics. I make and improve articles in Tagalog.'' == Mga artikulong ginawa ko sa Tagalog == (En: ''Articles I made in Tagalog'') '''Paalala:''' Huwag po sanang i-click ang mga {{Color|Crimson|pulang link}} na ito maliban na lang kung hihingi kayo ng pahintulot. ('''''Note:''' Please don't click these {{Color|Crimson|red links}} unless you ask permission.'') === Unang bugso (''First wave'') === {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Hulyo 6-Agosto 2026 (Kabuuan: 37)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| * [[6-7]] * [[Amerikanisasyon]] * [[Android 17]] * [[Baby Dolls]] * [[Bagong Pangkalahatang Katalogo]] * [[Bituing neutron]] * [[Call of Duty: Mobile]] * [[Centaurus A]] * [[Galaksiyang Triangulum]] * [[Grok AI]] * [[Higanteng pula]] * [[Katalogong Messier]] * [[Lindol sa Colombia (2026)]] * [[Meta AI]] * [[Microsoft Copilot]] * [[Milya]] * [[NGC 1]] * [[NGC 3109]] * [[NGC 7840]] * [[Omega Centauri]] * [[Pagsabog ng sinag-gamma]] * [[Pamamaril sa paaralan sa Tacloban noong 2026]] * [[Paskong pang-ilaw]] * [[Perplexity AI]] * [[Procyon]] * [[Programang Artemis]] * [[PSR B1257+12]] * [[Pulang unano]] * [[Pulsar]] * [[Puting unano]] * [[Rukbat]] (Alpha Sagittarii) * [[Serye ng Pera ng Bagong Henerasyon]] * [[Sining Kristiyano]] * [[Superhiganteng pula]] * [[Sverker Johansson]] * [[Vega]] (Alpha Lyrae) * [[Windows 11]] |} {{col-end}} {{hidden end}} === Pangalawang bugso (''Second wave'') === {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Disyembre 2026-Pebrero 2027 (Kabuuan: 39)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| * [[A Minecraft Movie|''A Minecraft Movie'']] * [[A Minecraft Movie Squared|''A Minecraft Movie Squared'']] * [[Artemis I]] * [[Artemis II]] * [[Artemis III]] * [[BABYMONSTER]] * [[Betelgeuse]] (Alpha Orionis) * [[Blender (software)]] * [[C++ (wikang pamprograma)]] * [[Counter-Strike 2|''Counter-Strike 2'']] * [[Ekwasyong parisukat]] * [[ESO 593-8]] * [[Honkai: Star Rail|''Honkai: Star Rail'']] * [[IC 1101]] * [[Lua (wikang pamprograma)]] * [[Magnetar]] * [[Mga Ulap ng Magellano]] * [[Nebulang Alimango]] (Messier 1) * [[Nebulang Singsing]] (Messier 57) * [[NGC 1300]] * [[NGC 1316]] * [[NGC 247]] * [[NGC 4889]] * [[NGC 55]] * [[NGC 6872]] * [[NGC 6946]] * [[Nickelback]] * [[Pangkalahatang Katalogong Uppsala]] * [[Planong Cartesian]] * [[Polaris]] (Alpha Ursae Minoris) * [[Pollux (bituin)]] (Beta Geminorum) * [[PSR B1620-26]] * [[PSR J0952-0607]] * [[RPTV (programang telebisyon)]] * [[Simple Plan]] * [[Steam (serbisyo)]] * [[Unity (makinang laro)]] * [[Vivo (teknolohiyang kompanya)]] * [[VY Canis Majoris]] |} {{col-end}} {{hidden end}} rncxkhovdmog6k1bor13slj8pjjrv3t Serye ng Pera ng Bagong Henerasyon 0 339008 2220625 2219533 2026-08-16T10:24:42Z Lolbet101 163542 2220625 wikitext text/x-wiki {{Redirect-distinguish|New Generation Currency|New General Catalogue}} {{Infobox Currency |currency_name=New Generation Currency Series |currency_name_in_local=Serye ng Pera ng Bagong Henerasyon |iso_code=PHP |date_of_introduction=2010 |using_countries={{flag|Pilipinas}} }} Ang Serye ng Pera ng Bagong Henerasyon ([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''New Generation Currency Series'' o NGC) ay ang pangalang ginagamit upang tumukoy sa serye ng pera ng [[piso ng Pilipinas]] na binuo mula 2007 hanggang 2010, at mga perang papel na inilabas simula noong 2010 at mga barya na inilabas simula noong 2017.<ref>{{Cite web |date=2012-09-04 |title=A New Generation for Philippine Peso Bills {{!}} Asia Society |url=https://asiasociety.org/philippines/new-generation-philippine-peso-bills |access-date=2026-08-07 |website=asiasociety.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=New Generation Currency Series (2010-present) |url=http://www.bsp.gov.ph/bspnotes/curr_ngc_banknote.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150118123902/http://www.bsp.gov.ph/bspnotes/curr_ngc_banknote.asp |archive-date=2015-01-18 |access-date=2026-08-07 |website=[[Bangko Sentral ng Pilipinas]]}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Bangko Sentral ng Pilipinas Coins and Notes - New Generation Currency Banknotes |url=https://www.bsp.gov.ph/SitePages/CoinsAndNotes/NewGenerationCurrencyBanknotes.aspx |access-date=2026-08-07 |website=www.bsp.gov.ph |language=en}}</ref> Orihinal na inilunsad ng [[Bangko Sentral ng Pilipinas]] (BSP) noong 2010, patuloy itong umunlad dahil sa pinahusay na mga tampok sa seguridad, pag-aalis ng mga partikular na perang papel, at pambansang paglipat patungo sa mga perang papel na gawa sa [[plastik]] at [[polimero]].<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date= |title=Bangko Sentral ng Pilipinas: The Philippines’ New Generation Currency Coin Series |url=https://currencyaffairs.org/document/the-philippines-new-generation-currency-coin-series/ |access-date=2026-08-07 |website=International Association of Currency Affairs |language=en-GB}}</ref> == Tingnan din == * [[Piso ng Pilipinas]] * [[Piso]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Stub}} [[Kategorya:Salapi]] [[Kategorya:Mga pananalapi]] 6vze7k8xha1q0pfyta9n7f9x1uzdjx8 Bituing neutron 0 339053 2220579 2219917 2026-08-16T04:06:13Z Lolbet101 163542 /* Tingnan din */ 2220579 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Neutron Star Manhattan.ogv|thumb|Isang bituing neutron kumpara sa [[Lungsod ng New York]].]] Ang '''bituing neutron''' ([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''Neutron star'') ay isang napakaliit at napakasiksik na [[bituin]] na karamihan ay binubuo ng mga [[neutron]].<ref>{{Cite web |date=2026-07-12 |title=Neutron star |url=https://www.britannica.com/science/neutron-star |access-date=2026-08-09 |website=Britannica |language=en}}</ref> May [[Radius ng araw|radius]] ang mga ito na humigit-kumulang nasa 10 [[kilometro]] at may [[Masa ng araw|masang]] mas malaki kaysa sa [[Araw (astronomiya)|Araw]].<ref>{{Cite web |last= |title=Neutron Star |url=https://esahubble.org/wordbank/neutron-star/ |access-date=2026-08-09 |website=esahubble.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Neutron Stars |url=https://imagine.gsfc.nasa.gov/science/objects/neutron_stars1.html |access-date=2026-08-09 |website=imagine.gsfc.nasa.gov}}</ref> Kabilang ang mga bituing neutron sa pinakamaliit at pinakamakakapal na bituin na kilalang umiiral sa [[Uniberso]]. Nabubuo ang mga ito mula sa labi ng isang [[Superhiganteng bituin|napakalaking bituin]] na sumabog bilang isang [[supernoba]].<ref>{{Cite web |date=2024-12-03 |title=What is a neutron star? |url=https://www.esa.int/ESA_Multimedia/Images/2024/03/What_is_a_neutron_star |access-date=2026-08-09 |website=European Space Agency |language=en}}</ref> == Mga uri ng bituing neutron == [[Talaksan:Neutron star cross section-en.svg|thumb|Mga parte ng bituing neutron.]] May ilang uri ng bituing neutron na nakikilala batay sa kanilang katangian: * [[Pulsar]] – isang bituing neutron na mabilis na umiikot at naglalabas ng regular na mga bugso ng [[radiyasyon]] mula sa mga polong magnetic nito.<ref>{{Cite web |date=2026-03-11 |title=Pulsars - NASA Science |url=https://science.nasa.gov/mission/hubble/science/science-behind-the-discoveries/hubble-pulsars/ |access-date=2026-08-09 |language=en-US}}</ref> * [[Magnetar]] – isang bituing neutron na may napakalakas na [[magnetic field]] at maaaring maglabas ng malalakas na pagsabog ng radiyasyon.<ref>{{Cite web |title=Magnetar |url=https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/M/Magnetar |access-date=2026-08-09 |website=astronomy.swin.edu.au}}</ref> * [[Bituing neutron na tahimik sa radyo]] (''Radio-quiet neutron star'') – isang bituing neutron na hindi karaniwang nakikita sa pamamagitan ng mga teleskopyong radyo, ngunit maaaring matukoy gamit ang ibang uri ng radiyasyon, gaya ng [[X-ray|X-rays]] o [[Sinag gamma|gamma rays]].<ref>{{Cite journal |last=Lin |first=Lupin Chun-Che |date=2016 |title=Radio-quiet Gamma-ray Pulsars |url=https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2016JASS...33..147L/abstract |journal=Journal of Astronomy and Space Sciences |volume=33 |pages=147-166 |bibcode=2016JASS...33..147L}}</ref><ref>{{Cite journal |last=K. T. S. |first=Brazier |last2=S. |first2=Johnston |date=1999 |title=The implications of radio-quiet neutron stars |url=https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1999MNRAS.305..671B/abstract |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=305 |pages=671-679 |arxiv=astro-ph/9803176 |bibcode=1999MNRAS.305..671B |doi=10.1046/j.1365-8711.1999.02490.x}}</ref> * [[Bituing neutron na nag-iipon ng materya]] (''Accreting neutron star'') – isang bituing neutron na kumukuha ng materyal mula sa isang kalapit na bituin at maaaring maglabas ito ng matinding X-rays.<ref>{{Cite web |title=Accreting Neutron Stars – Dr. Karl Remeis-Sternwarte |url=https://www.sternwarte.uni-erlangen.de/remeis-start/research/x-ray-astronomy/accreting-neutron-stars/ |access-date=2026-08-09 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Parfrey |first=Kyle |last2=Tchekhovskoy |first2=Alexander |date=2024-10-24 |title=Accreting Neutron Stars in 3D General-relativistic Magnetohydrodynamic Simulations: Jets, Magnetic Polarity, and the Interchange Slingshot |url=https://iopscience.iop.org/article/10.3847/1538-4357/ad737b |journal=The Astrophysical Journal |volume=975 |doi=}}</ref> == Tingnan din == *[[Itim na butas]] (''Black hole'') *[[Brown dwarf|Kayumangging unano]] (''Brown dwarf'') == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Astronomiya-stub}} [[Kategorya:Astronomiya]] [[Kategorya:Mga uri ng bituin]] [[Kategorya: Ebolusyon ng bituin]] 9jezkpv1slwghyailo6qv52v1v9ekoo Kapoeta 0 339102 2220599 2220406 2026-08-16T06:26:19Z TentingZones1 122212 /* */ 2220599 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| name = Kapoeta | other_name = | native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> | nickname = | settlement_type = Bayan | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = Peace agreement dancers in Kapoeta, Sudan.jpg | image_caption = Mga mananayaw ng kasunduang pangkapayapaan sa Kapoeta | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_map = | map_caption = | pushpin_map = South Sudan<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = top | pushpin_mapsize = 300 | pushpin_map_caption = Matatagpuan sa Timog Sudan <!-- Location ------------------>| subdivision_type = Bansa | subdivision_name = {{flag|South Sudan}} | subdivision_type1 = Rehiyon | subdivision_name1 = [[Equatoria]] | subdivision_type2 = [[Mga Estado ng Timog Sudan|Estado]] | subdivision_name2 = [[Silangang Equatoria]] | subdivision_type3 = [[Mga Kondado ng Timog Sudan|Kondado]] | subdivision_name3 = [[Kondado ng Timog Kapoeta]]|<!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = Town Clerk | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | established_title = Bayan<!-- Settled --> | established_date = 19 August 2013 <!-- Area --------------------->| unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population ----------------------->| population_as_of = 2008 estimate | population_footnotes = | population_note = | population_total = 7,000 | population_density_km2 = <!-- General information ---------------> | timezone = [[Central Africa Time|CAT]] | utc_offset = +2 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|04|46|30|N|33|35|24|E|region:SS|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = 677 <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = | website = | footnotes = }} Ang '''Kapoeta''' ay isang bayan sa [[Timog Sudan]]. Ito ay matatagpuan sa [[Kapoeta South County]],sa [[Silangang Estado ng Equatoria]],<ref name="Counties">{{cite web|url=http://www.gurtong.net/ECM/Editorial/tabid/124/ctl/ArticleView/mid/519/articleId/19112/Additional-Counties-In-Imatong-And-Namorunyang-States-Established.aspx|title=Additional Counties In Imatong And Namorunyang States Established|first=Peter Lokale|last=Nakimangole|publisher=Gurtong|date=22 April 2016|access-date=14 August 2016}}</ref> sa timog-silangang Timog Sudan. ==Lokasyon== Ang bayan ay nasa silangang pampang ng [[Ilog Singaita]]. Ang puwesto sa Kapoeta ay itinatag ni Kapitan Knollys, na nakarating sa ilog noong Enero 1927.<ref>{{cite book |page=84 |title=Northeast African Studies, Volume 3 |publisher=African Studies Center, Michigan State University |year=1981}}</ref> Ang lokasyong ito ay humigit-kumulang 275 kilometro (171 mi), sa pamamagitan ng kalsada, sa silangan ng [[Juba]], ang kabisera at pinakamalaking lungsod ng Timog Sudan.<ref>[http://distancecalculator.globefeed.com/Sudan_Distance_Result.asp?fromplace=Juba%20%28%29%20(Airport)%20&toplace=Kapoeta%20%28Sharq%20al%20Istiwa%27iyah%29&fromlat=4.872006&tolat=4.7716667&fromlng=31.601117&tolng=33.5902778 Map Showing Kapoeta And Juba With Distance Marker]</ref> Ang bayan ay nasa taas na 677 metro (2,221 talampakan) mula sa antas ng dagat.<ref>[http://www.airportsearch.org/HSKP/Kapoeta-Airport.html Elevation of 2,220 Feet Above Sea Level] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120317130006/http://www.airportsearch.org/HSKP/Kapoeta-Airport.html |date=2012-03-17 }}</ref> ==Kasaysayan== Ang Kapoeta ay itinaas sa katayuang bayan na pinangasiwaan ng isang kalihim ng bayan noong Agosto 19, 2013.<ref name=Ijoo>{{cite news|last=Ijoo|first=Bosco|title=Eastern Equatoria to upgrade three towns to municipalities|url=http://www.sudantribune.com/spip.php?article47717|access-date=22 August 2013|newspaper=Sudan Tribune|date=20 August 2013}}</ref> ==Transportasyon== Ang pangunahing kalsada mula [[Lokichogio]], Kenya patungo sa kabisera ng Juba, Timog Sudan, ay dumadaan sa Kapoeta. Ang bayan ay pinaglilingkuran din ng Paliparan ng Kapoeta na, noong 2011, ay isa lamang maliit na lupain. ==Populasyon== Noong Agosto 2008, ang populasyon ng Kapoeta ay tinatayang nasa 7,000. ==Kultura== Ang bayan ng Kapoeta ay matatagpuan sa isang lupang pinangungunahan ng grupong etniko ng [[Taong Toposa|Toposa]]. Nakatira rin ang mga [[Taong Didinga|Didinga]] sa lugar, ngunit sila ay mga magsasaka at may posibilidad na manirahan sa mataba at mas basang mga burol, samantalang ang mga taong Toposa na nakasentro sa mga baka ang nangingibabaw sa kapatagan. ==Mga punto ng interes== Ang mga sumusunod na lugar na interesante ay matatagpuan sa o malapit sa Kapoeta: * Ang mga tanggapan ng Konseho ng Bayan ng Kapoeta * Ang punong-tanggapan ng Kapoeta South County * [[Paliparan ng Kapoeta]] – isang sibilyang paliparan sa hilaga ng bayan * Istasyon ng Kuryente ng Kapoeta – Isang 0.9MW na planta ng high-speed diesel, na ipinagawa noong 2011<ref>[http://allafrica.com/stories/201102050021.html Kapoeta Power Station Commissioned In 2011]</ref> * Ang [[Ilog Narus]] – Ilog na Pana-panahon, madaling kapitan ng pagbaha<ref>{{Cite web |url=http://cafnr.missouri.edu/iap/sudan/doc/geo-survey.pdf |title=2002 Geological Survey of Kapoeta County |access-date=2011-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120322205237/http://cafnr.missouri.edu/iap/sudan/doc/geo-survey.pdf |archive-date=2012-03-22 |url-status=dead }}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Kapoeta]] [[Kategorya:Timog Sudan]] hvtp0nejooew9gnxdgzgv1jxyi5krz5 Lutuing Senegales 0 339118 2220531 2220435 2026-08-15T17:08:06Z LknFenix 125962 Inilipat ni LknFenix ang pahinang [[Lutuing Senegalese]] sa [[Lutuing Senegales]]: Itinagalog 2220435 wikitext text/x-wiki [[Image:Thiéboudiène Boukhonk with tamarind.jpg|thumb|''Thiéboudiène boukhonk'' na may [[sampalok]]]] [[Image:Yassapoulet.JPG|right|thumb|''Poulet yassa'']] [[Image:CeebuYapp.jpg|thumb|''Chebu yapp'', isang beef na bersyon ng ''thiéboudienne'']] [[File:Couscous Senegalese thièré with chicken and sauce.jpg|thumb|Couscous ''na thière'' ng Senegal na may manok at sarsa (''thière/chere''—parehong salita, iba-iba ang baybay)]] [[Image:Parkia biglobosa Soumbala.JPG|thumb|''[[Sumbala|Soumbala]]'' o ''dawadawa''—isang pinaasim na African locust bean (''[[Parkia biglobosa]]'') na pampalasa sa pagkain. Malawakang ginagamit ito sa buong Kanlurang Aprika—katulad ng [[miso]] sa Silangang Asya, ito ay gawa sa pinakuluang buto, na pagkatapos ay pinapaasim. Ibinebenta ito sa maliliit na bola at kung minsan ay nasa anyong pulbos din.]] {{multiple image | align = right | image1 = SEN_Village_Chief_Theodore.jpg | width1 = 200 | alt1 = | caption1 = | image2 = Acha (Fonio).jpg | width2 = 210 | alt2 = | caption2 = | footer = Mga uhay ng ''[[fonio]]'' (o ''acha''). Ang sinaunang butil ay mayaman sa protina at lumalaki nang maayos sa mga tigang na kondisyon, at hindi kinakailangan ang mga [[pestisidyo]] para sa pagtatanim nito. Sa Senegal, kung saan ito ay bahagi ng mga lokal na kaugalian at tradisyon, ang ''fonio'' ay ginagamit sa mga lutuing pang-almusal, tanghalian, at hapunan. Ang matagal nang napabayaan at [[hindi gaanong nagagamit na pananim]] ay muling nagkaroon ng bagong dating sa pamamagitan ng pag-imbento ng [[makinang pang-alis ng balat ng fonio]] ni [[Sanoussi Diakité]]. (kaliwa); Dambun Acha (kanan).}} Ang '''lutuing [[Senegal]]''' ay isang [[lutuing Kanlurang Aprika]] na nagmula sa maraming pangkat etniko ng bansa, ang pinakamalaki ay ang [[Taong Wolof|Wolof]], [[Taong Fula|Fula]], at [[Taong Serer|Serer]]. Ang pagkaing matatagpuan mo sa Senegal ay ang parehong pagkaing matatagpuan mo sa mga bansang nakapalibot dito o sa Kanlurang Aprika, minsan, ngunit kadalasang tinatawag sa iba't ibang pangalan o medyo naiiba ang pagkakagawa. Dahil ang Senegal ay nasa hangganan ng [[Karagatang Atlantiko]], ang isda ay napakahalaga sa pagluluto ng Senegal. Ginagamit din ang [[manok (pagkain)|manok]], [[kordero (tupa)|kordero]], [[gisantes]], [[itlog (pagkain)|itlog]], at [[Karneng baka|baka]], ngunit ang [[Karneng baboy|baboy]] ay kadalasang hindi dahil sa populasyon ng bansa na karamihan ay [[Muslim]]. Ang [[mani]], ang pangunahing pananim na pangkalakal ng Senegal, pati na rin ang [[dawa]], [[puting bigas]], [[kamote]], [[kamoteng kahoy]], [[mga gisantes na may itim na mata]] at iba't ibang gulay, ay isinasama rin sa maraming recipe. Ang mga karne at gulay ay karaniwang nilaga o binabad sa mga herbs at pampalasa, at pagkatapos ay ibinubuhos sa ibabaw ng kanin o millet couscous o kinakain kasama ng tinapay. Ang mga sikat na sariwang katas ay gawa sa [[bissap]], [[luya]], ''bouye'' (binibigkas na 'buoy', na bunga ng puno ng [[baobab]], na kilala rin bilang "prutas ng tinapay ng unggoy"), [[mangga]], o iba pang prutas o ligaw na puno (pinakatanyag ang [[soursop]], na tinatawag na ''corossol'' sa Pranses). Ang mga panghimagas ay napakasarap at matamis, pinagsasama ang mga katutubong sangkap na may karangyaan at istilo na katangian ng epekto ng Pransya sa mga pamamaraan sa pagluluto ng Senegal. Madalas itong inihahain kasama ng sariwang prutas at tradisyonal na sinusundan ng [[kape]] o [[tsaa]]. Ang tsaa, na kilala bilang ''[[attaya]]'', ay inihahain sa isang ritwal na paraan. ==Almusal== * ''Ndambé''<ref>{{Cite news|url=https://www.ajc.com/lifestyles/food--cooking/taste-senegal/uUCIQPmevih9j25Id3AaIK/|title=Get a taste of Senegal with these recipes from an Atlanta-based chef|last=C. W. Cameron|first=For the AJC|newspaper=The Atlanta Journal-Constitution|language=en|access-date=2019-05-02}}</ref> o ''ndambe''—mga beans na niluto sa maanghang na tomato paste, karaniwang inihahain sa tinapay bilang sandwich para sa almusal. * Tinapay at [[café touba]] ==Tanghalian at hapunan== * ''[[Thieboudienne]]'' o ''chebu jën'' (bukod sa iba pang mga pangalan)—"Ang Kanin ng Isda." Tinaguriang pambansang ulam ng Senegal, ito ay binubuo ng masarap na isda na binabad sa perehil, lemon, bawang, sibuyas (at iba pang mga herbs), pagkatapos ay niluto kasama ng tomato paste at iba't ibang gulay tulad ng letsugas, repolyo, at karot. Ang kanin ay idinagdag kalaunan sa halo upang bigyan ito ng mapula-pulang anyo. * ''Thiébou yapp'' o ''chebu yap''—"Ang Kanin ng Karne." Ito ay napakapopular sa mga Senegalese at karaniwang niluluto kasama ng karne ng baka (o kordero) na unang piniprito at nilagyan ng sibuyas, bawang, itim na paminta, pulang paminta, at asin (at iba pang sangkap). Ang mustasa at tubig ay idinaragdag kalaunan sa halo upang lumambot ang karne at masipsip ang lahat ng lasa. Tulad ng chebu jën, ang kanin ay idinaragdag sa halo at kadalasang nilagyan ng alinman sa berdeng olibo o lutong [[mga gisantes na may itim na mata]]. * ''Thiébou guinar'' o ''chebu ginaar''—"Ang Kanin ng Manok." Ang paghahanda at mga pamamaraan ay katulad ng sa chebu yap: ang manok ay unang piniprito kasama ng mga herbs at pampalasa, at pagkatapos ay ibinababad sa tubig at mustasa. Kapag idadagdag ang kanin, karaniwan itong nilagyan ng mga karot.<ref>{{Cite web|url=https://www.pinterest.com/pin/383650462005918176/|title=Thiebou Guinar, chicken rice well decorated {{!}} ethnic cuisine in 2019 {{!}} Food, Ethnic recipes, Chicken rice|website=Pinterest|language=en|access-date=2019-05-02}}</ref> * ''Thiébou guerté'' o ''chebu gerte''—"Ang Kanin ng Mani." Ang mani ang pinakamahalagang pananim na pinagkukunan ng kita ng Senegal. Sinusundan din nito ang parehong mga paghahanda at pamamaraan tulad ng chebu yap at chebu ginaar, kung saan ang karne ay unang piniprito kasama ng mga herbs at pampalasa. Gayunpaman, ang peanut butter ay idinaragdag sa ulam, na pinapalitan ang mustasa, na dinaragdagan ng tubig upang hayaang masipsip ng karne ang lahat ng lasa. Upang lumikha ng isang makapal na paste, ang kanin ay idinaragdag sa halo. Ang ulam na ito ay hindi gaanong kilala at bihirang lutuin ng mga Senegalese, ngunit kung oo, sa mga espesyal na okasyon lamang. * ''[[Yassa]]''—Ngayon ay sikat sa ibang mga bansa sa Kanlurang Aprika, ang yassa ay manok o isda na unang binabad sa mga pampalasa, pagkatapos ay hinaluan ng apoy kasama ng sibuyas, bawang, mustasa, at katas ng lemon. Lumilikha ito ng isang side-dish na may sarsa ng manok at sibuyas na inihahain kasama ng puting kanin. Ang Yassa ay nagmula sa mga [[taong Jola]]. * [[Thiere|''Saadj'' o ''chere'']] —isang tradisyonal na [[dawa]]ng [[kuskus]].<ref>{{Cite book |last=Chastanet|first=Monique|editor-first1=François |editor-last1=Sigaut |editor-first2=Hélène |editor-last2= Franconie|editor-last3=Chastanet|editor-first3= Monique |title=Couscous, boulgour et polenta transformer et consommer les céréales dans le monde |year=2010| chapter = Couscous « à la sahélienne » (Sénégal, Mali, Mauritanie)| language = French|publisher = Karthala | location = Paris}}</ref> * ''Maafe''—isda, manok, kordero, o baka na tinimplahan ng mga gulay na niluto sa sarsa ng kamatis at peanut butter. * ''Tchou'' o ''chu'' - isang nilagang gawa sa kamatis na may mga gulay, lalo na ang mga sibuyas, at mga [[bola-bola ng isda]]. * ''Bassi-salté''— Isang tradisyonal na nilagang,<ref>{{Cite web|url=https://www.tasteatlas.com/bassi-salte|title=Bassi-Salté {{!}} Traditional Stew From Senegal {{!}} TasteAtlas|website=www.tasteatlas.com|access-date=2019-05-02}}</ref> na binubuo ng tinimplahan na karne na niluto kasama ng tomato paste at mga gulay sa ibabaw ng ''chere''. * '"Sombi''—matamis na sopas na gawa sa gatas at kanin.<ref>{{Cite web|url=https://www.saveur.com/article/Recipes/Senegal-Coconut-Rice-Pudding|title=Sombi (Coconut Rice Pudding)|website=SAVEUR|date=30 May 2012 |language=en|access-date=2019-05-02}}</ref> * ''Capitaine à la Saint-Louisienne''—perch na pinalamanan ng mga pampalasa.<ref>{{Cite web|url=https://www.tasteatlas.com/capitaine-a-la-saint-louisienne|title=Capitaine à la Saint-Louisienne {{!}} Traditional Fish Dish From Senegal {{!}} TasteAtlas|website=www.tasteatlas.com|access-date=2019-05-02}}</ref> * ''[[Caldou]]''—isang sarsa na may isda at gulay.<ref>{{Cite web |title=Kaldou |url=https://aywadieune.com/aywadjieune/blog/post-detail/recette-du-jour-kaldou-bissap-la-specialite-casamancaise-2019-10-28-104748}}</ref> * ''Fattaya''—kadalasang isang pagkaing kalye, pritong masa na puno ng French fries, makapal na sarsa ng sibuyas na yassa, pritong itlog, at kaunting ketchup at maanghang na sarsa.<ref>{{Cite web|url=http://forkinaroundtown.blogspot.com/2011/02/fataaya.html|title=Forkin' Around: Fataaya|last=Boy|first=Ya|date=2011-02-04|website=Forkin' Around|access-date=2019-04-30}}</ref> * ''[[Dibi (pagkain)|Dibi]]'' - Barbecue ng Senegal, karaniwang inihaw sa apoy na kordero ngunit maaari ring matagpuan ang manok o baka. * ''[[Sopas na kandia]]''—sopa ng okra. ==Mga Panghimagas== * ''[[Thiakry]]''—isang couscous na kinakain kasama ng yogurt. * Lakh - isang puding na gawa sa mga butil ng Thiakry at mas likidong yogurt (tinatawag na "lait caillé" o pinaasim na gatas). * Ngalakh - isang pinaghalong peanut butter at baobab pulp na kinakain kasama ng couscous * ''Cinq centimes''—ang "limang sentimong cookie", isang peanut cookie na sikat sa mga pamilihan<ref>{{Cite web |title=Senegal: Cinq Centimes |url=https://barefootinjandals.com/senegal-cinq-centimes/ |access-date=2024-08-24 |website=Barefoot in Jandals |language=en-GB}}</ref> * ''[[Sombi]]'' - isang rice pudding na gawa sa gata ng niyog ==Mga Inumin== * Ang ''Bissap'' ang pinakasikat na inumin. Ito ay isang lilang-pulang katas na gawa sa mga bulaklak ng hibiscus, tubig, at asukal. Minsan ay idinaragdag ang mga sariwang dahon ng mint at bulaklak ng dalandan. * Iniinom din ang iba pang mga katas: ''dakhar'' (katas ng sampalok), ''gingembre'' (tinapay ng luya), ''bouye'' (tinapay na gawa sa prutas ng baobab), at ''[[ditakh]]''. * Hindi gaanong karaniwan ang pagkonsumo ng sariwang katas ng prutas. * Ang Attaya (gawa sa tsaang pulbura ng Tsino, asukal, at mint) ay lubos ding popular. * May mga lokal na serbesa (mga tatak na Gazelle at Flag); gayunpaman, ang pagkonsumo ng alak sa populasyon ay hindi gaanong popular dahil ang karamihan sa populasyon ay Muslim (95%). ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Lutuing Senegalese]] [[Kategorya:Lutuing Kanlurang Aprika]] 5dicmzvsekmwfc4ds9eyyqbd1r7ybml Slender Man 0 339123 2220554 2220495 2026-08-16T02:45:11Z TheWikipedian1250 99193 /* Paglikha sa Internet */ 2220554 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced section|date=Agosto 2026}} {{More citations needed|date=Agosto 2026}} [[File:Slenderman monochromatic man in suit with tendrils by Vishchun.png|thumb|Isang konseptong sining para sa Slender Man]] Si '''Slender Man''' ("Lalaking Payat" sa Tagalog) ay isang kathang-isip na karakter at urban legend (''[[creepypasta]]'') na nagmula sa internet. Inilalarawan siya karaniwang bilang isang napakatangkad, payat, at halos kalansay na humanoid na may suot na itim na suit, puting polo, at kurbata. Ang pinakakilalang katangian niya ay ang ''ganap na walang mukha''. Sa ilang bersiyon ng kuwento, nagagawa niyang pahabain o baguhin ang kanyang mga braso at katawan, magpakita ng mga galamay o tentacle sa kanyang likuran, mag-teleport, at magkaroon ng iba't ibang epekto sa isipan at pandama ng mga taong nakapaligid sa kanya. Hindi tulad ng maraming tradisyonal na halimaw o alamat, walang iisang opisyal na bersiyon ng kuwento tungkol kay Slender Man. Nabuo ang kaniyang mitolohiya sa pamamagitan ng ''collaborative storytelling'' sa internet, kung saan maraming manunulat, artista, filmmaker, at tagahanga ang lumikha ng kani-kanilang interpretasyon sa karakter. Dahil dito, malaki ang pagkakaiba-iba ng kaniyang pinagmulan, kapangyarihan, motibo, at maging ng kaniyang pisikal na kalikasan depende sa bersiyong tinutukoy. ==Kasaysayan== ===Paglikha sa Internet=== Nilikha ang Slender Man noong [[2009]] ni '''Eric Knudsen''', na mas kilala online sa pseudonym na ''Victor Surge''. Unang lumitaw ang karakter sa forum na ''Something Awful'', kung saan nag-upload si Knudsen ng dalawang manipuladong itim-at-puting litrato na naglalarawan ng mga batang tila nasa isang parke o kagubatan, kasama ang isang hindi pangkaraniwang matangkad at walang-mukhang lalaki sa background.<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|title=The complete history of The 'Slender Man,' the meme that compelled two girls to stab a friend|last1=Dewey|first1=Caitlin|date=3 June 2014|newspaper=The Washington Post|access-date=2017-06-21|last2=Dewey|first2=Caitlin|language=en-US|issn=0190-8286|archive-date=2017-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817123023/https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 5, 2014 |title=Slender Man: How a myth was born |url=https://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924183229/http://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945 |archive-date=2017-09-24 |access-date=2017-06-21 |website=Tampa Bay Times |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wagner |first=Meg |date=June 5, 2014 |title=What is Slenderman, and what does it have to do with the Wisc. stabbing? |url=http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170522045126/http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |archive-date=2017-05-22 |access-date=2017-06-21 |work=NY Daily News |language=en}}</ref> Ang mga litrato ay sinamahan ng mga kathang-isip na caption na idinisenyo upang magmukhang mga lumang dokumentong may misteryosong pinagmulan. Ang kombinasyon ng ordinaryong photographic setting, retro na imahe, at hindi maipaliwanag na pigura ang naging mahalagang bahagi ng unang konsepto ng karakter. Sa halip na gumawa lamang ng isang tradisyonal na horror character, idinisenyo si Slender Man upang magmukhang ''isang bagay na maaaring matagal nang umiiral sa mga lumang litrato at kuwentong hindi natin lubos na nauunawaan''. ==Paglawak ng mitolohiya== Mabilis na kumalat ang konsepto sa internet at nagsimulang lumikha ang ibang user ng sarili nilang mga larawan, kuwento, at teorya tungkol kay Slender Man. Dahil dito, unti-unting nabuo ang isang malaking kolektibong mitolohiya. Kabilang sa mga unang elementong idinagdag ng fandom ang mga ideya na: * matagal nang lumilitaw si Slender Man sa mga makasaysayang larawan; * may kakayahan siyang manipulahin o impluwensiyahan ang mga tao; * partikular siyang nauugnay sa mga bata at kabataan; * maaari siyang magdulot ng pagkawala ng alaala, [[sakit]], [[paranoia]], o kakaibang pisikal na sintomas; * nagagawa niyang baguhin ang kaniyang anyo; * at may kaugnayan siya sa mga mahiwagang kagubatan at iba pang liblib na lugar. Gayunpaman, karamihan sa mga elementong ito ay ''hindi bahagi ng orihinal na konsepto ni Knudsen''. Ang mga ito ay produkto ng patuloy na pagbuo ng fandom at ng iba't ibang serye ng fan fiction. ==Pisikal na anyo== Ang pinakakilalang anyo ni Slender Man ay isang ''sobrang tangkad at payat na humanoid'' na karaniwang inilalarawan na may taas na higit sa karaniwang tao. Karaniwang itim ang kaniyang suit, na may puting polo at itim na kurbata. Ang kaniyang mukha ay ganap na makinis at puti. Wala siyang: * mga [[mata]]; * [[ilong]]; * [[bibig]]; * [[tainga]]; * o anumang malinaw na mga katangian ng mukha. Ang kawalan ng mukha ang isa sa pinakamahalagang elemento ng kaniyang disenyo. Dahil walang mukha, imposibleng matukoy ang kaniyang emosyon o intensiyon sa pamamagitan ng karaniwang ekspresyon ng tao. Sa ilang bersiyon, lumilitaw ang mga facial feature depende sa sitwasyon, ngunit sa karamihan ng mga interpretasyon, nananatiling ''blanko at hindi makatao'' ang kaniyang mukha. ===Tentacles=== Isa pang popular na katangian ni Slender Man ang mga mahahabang appendage na maaaring lumabas mula sa kaniyang likuran. Madalas itong inilalarawan na parang itim na tentacle o mahahabang, nababaluktot na mga braso. Hindi ito bahagi ng pinakaunang bersiyon ng karakter. Gayunpaman, naging napakapopular ang konsepto sa mga sumunod na fan works at kalaunan ay naging isa sa mga pinakakilalang visual conventions ng Slender Man. Depende sa interpretasyon, ginagamit niya ang mga appendage upang: * manghuli; * manakot; * manipulahin ang mga bagay; * lumaban; * o tulungan ang kaniyang katawan na gumalaw sa mga paraang hindi posible para sa isang ordinaryong tao. ==Kalikasan at pagkakakilanlan== Isa sa mga dahilan kung bakit nananatiling misteryoso si Slender Man ay ang kawalan ng malinaw na sagot tungkol sa kung ''ano talaga siya''. Sa iba't ibang kuwento, inilarawan siya bilang: * isang [[sobrenatural]] na nilalang; * isang [[demonyo]]; * isang ekstradimensyonal na entidad; * isang [[Buhay extraterrestrial|dayuhan]]; * isang tuluyang hindi maipaliwanag na phenomenon; * isang [[Espiritu (paglilinaw)|espiritu]] ng mandaragit; * isang humanoid na may paranormal na kakayahan; * o isang nilalang na hindi maaaring ikategorya gamit ang karaniwang konsepto ng [[buhay]] at [[kamatayan]]. Walang iisang canon na nagtatatag ng isa sa mga interpretasyong ito bilang pangkalahatang katotohanan. Sa katunayan, bahagi ng horror ng karakter ay ang ideya na hindi sapat ang impormasyon ng mga tao upang maunawaan kung ano siya. ==Mga kapangyarihan== Dahil collaborative ang pagbuo ng Slender Man mythology, nag-iiba ang kaniyang kapangyarihan sa bawat kuwento. Gayunpaman, may ilang kakayahang madalas na inuulit. ===Teleportasyon=== Isa sa pinakakaraniwang kakayahan niya ang biglaang pagkawala at paglitaw sa ibang lugar. Sa ilang kuwento, tila walang normal na limitasyon ang distansiyang maaari niyang takpan. ===Pagbabago ng anyo=== Maaari siyang magkaroon ng iba't ibang anyo depende sa bersiyon. Kabilang dito ang pagbabago sa haba ng kaniyang mga braso, katawan, o appendage. ===Pagmamanipula ng isipan=== Sa maraming interpretasyon, nakaaapekto si Slender Man sa perception at mental state ng kaniyang mga biktima. Maaari itong magresulta sa: * paranoia; * hallucinations; * pagkawala ng memorya; * disorientation; * obsessive behavior; * at pagkawala ng kakayahang maunawaan kung alin ang tunay at alin ang ilusyon. ===Pagkagambala sa teknolohiya=== Madalas ding iniuugnay sa kaniya ang tinatawag na "Slender sickness" o iba pang anyo ng electromagnetic o neurological interference. Kapag malapit siya, maaaring magkaroon ng static, distortion, interference, o kakaibang glitches ang mga camera at iba pang electronic device. Gayunpaman, hindi pare-pareho ang katangiang ito sa lahat ng bersiyon. ===Pagkawala sa karaniwang pisika=== Sa ilang kuwento, tila hindi sumusunod ang katawan ni Slender Man sa normal na batas ng pisika. Maaari siyang lumitaw na napakalayo sa isang sandali at nasa tabi ng isang tao sa susunod, o magkaroon ng mga galamay na tila walang malinaw na anatomical origin. Dahil dito, hindi laging malinaw kung ang katawan niya ay literal na pisikal, immaterial, spectral, o isang uri ng **hybrid na estado**. ==Kaugnayan sa mga bata at kabataan== Sa malaking bahagi ng Slender Man fiction, partikular siyang iniuugnay sa mga bata at kabataan. Ang elementong ito ay naging isa sa mga pinakakilalang bahagi ng internet folklore tungkol sa kaniya. Gayunpaman, mahalagang tandaan na ''hindi nagtataglay ng iisang canon na motibo ang lahat ng kuwento''. Sa ilang bersiyon, ang mga bata ay partikular na target; sa iba naman, nagkataon lamang na sila ang mga karakter na nakatagpo sa kaniya. Sa ilang interpretasyon, ang kawalan ng malinaw na dahilan kung bakit siya interesado sa mga bata ang mismong pinagmumulan ng horror: hindi nauunawaan ng mga biktima kung bakit sila pinili. ===Slender sickness=== Ang tinatawag na ''Slender sickness'' ay isang konseptong lumitaw sa iba't ibang Slender Man stories upang ilarawan ang mga pisikal at sikolohikal na epekto ng matagal na pagkakalantad sa kaniyang presensiya. Maaaring kabilang sa mga sintomas ang: * matinding pananakit ng ulo; * pagdurugo ng ilong; * pag-ubo; * pagsusuka; * pagkawala ng memorya; * hallucinations; * paranoia; * at pagkahilo. Hindi ito isang opisyal na medikal na kondisyon at hindi ito bahagi ng iisang canonical mythology. Isa lamang itong paulit-ulit na trope sa iba't ibang bersiyon ng karakter. ==Mythos at mga pangunahing gawa== ===Marble Hornets=== Ang ''[[Marble Hornets]]'' ay isa sa pinakamahalagang proyekto na nagpalawak sa Slender Man mythology. Ito ay isang web series na nagsimula noong 2009 at gumagamit ng found-footage format. Sa serye, lumilitaw ang karakter na tinatawag na '''The Operator''', isang interpretasyon ng Slender Man. Ang serye ay nagdagdag ng mga bagong konsepto sa mythology, kabilang ang mga misteryosong video, memory loss, paranoia, at mga taong tila naapektuhan ng presensiya ng entity. Naging napakalaki ng impluwensiya ng Marble Hornets sa paraan ng pag-iisip ng internet tungkol kay Slender Man. ===Slender: The Eight Pages=== Ang ''[[Slender: The Eight Pages]]'' ay isang indie larong katatakutan na naging isa sa mga pangunahing dahilan ng paglawak ng popularidad ng karakter sa labas ng mga online forum. Kinokontrol ng manlalaro ang isang karakter na kailangang maghanap ng walong pahina sa isang madilim na kagubatan habang unti-unting lumalapit si Slender Man. Ang simpleng gameplay mechanics—isang flashlight, isang madilim na kapaligiran, at isang kaaway na kadalasang hindi direktang umaatake—ay naging mahalagang bahagi ng modernong Slender Man imagery. ===Slender: The Arrival=== Ang ''[[Slender: The Arrival]]'' ay isang mas malaking larong katatakutan na nagsilbing pagpapalawak ng mythology. Nagpakilala ito ng mas maraming lokasyon, karakter, at kuwento kaysa sa "The Eight Pages". Dito, naging mas aktibo at pisikal ang paglalarawan sa Slender Man at sa mga nilalang na konektado sa kaniyang mythology. ==Slender Man bilang internet folklore== Ang Slender Man ay naiiba sa maraming tradisyonal na urban legend dahil alam ang ''eksaktong pinagmulan ng karakter''. Hindi siya isang sinaunang alamat na unti-unting naitala ng mga folklorist. Sa halip, malinaw na dokumentado ang unang paglikha sa kaniya noong 2009. Gayunpaman, mabilis siyang kumilos na parang tradisyonal na folklore. Libo-libong tao ang: * nagdagdag ng sariling kuwento; * gumawa ng mga larawan; * gumawa ng videos; * lumikha ng games; * gumawa ng alternate interpretations; * at nagsama ng karakter sa kani-kanilang horror universes. Dahil dito, madalas siyang ituring bilang isa sa mga pinakaunang halimbawa ng modernong digital folklore. ==Mga interpretasyon tungkol sa pagiging tunay== Sa mga unang taon ng Slender Man fandom, may mga larawang sadyang ginawa upang magmukhang tunay na archival photographs. Dahil dito, may ilang taong naniwalang maaaring mayroon siyang totoong historical origin. Gayunpaman, walang mapagkakatiwalaang ebidensiyang nagpapatunay na tunay na nilalang si Slender Man. Ang orihinal na karakter ay malinaw na kathang-isip at ang unang mga imahe niya ay digitally manipulated. Ang impresyon na maaaring "matagal na siyang umiiral" ay bahagi mismo ng horror concept. ==Mga totoong krimen na iniugnay sa Slender Man== Noong [[2014]], naging paksa ng malawakang atensiyon sa [[Estados Unidos]] ang isang kaso sa [[Wisconsin]] kung saan dalawang 12-taóng-gulang na batang babae ang sumaksak sa kanilang kaklase at iniwan siyang malubhang nasugatan. Ipinaliwanag ng mga akusado na ginawa nila ito bilang bahagi ng paniniwala na kailangan nilang patayin ang kanilang kaibigan upang maprotektahan ang kanilang sarili at ang kanilang mga pamilya mula kay Slender Man. Ang kaso ay naging kilala bilang '''Slender Man stabbing'''. Mahalagang linawin na ang insidente ay isang totoong [[krimen]] na isinagawa ng mga totoong tao, samantalang si Slender Man mismo ay kathang-isip. Ang kaso ay nagdulot ng malawak na debate tungkol sa impluwensiya ng internet horror, fiction, mental health, at responsibilidad ng mga creator at consumer ng online content. Noong [[2018]], isang pelikulang pinamagatang Slender Man ang inilabas, ngunit hindi ito direktang dramatization ng Wisconsin case at sa halip ay isang kathang-isip na kuwento ng katatakutan na gumagamit ng karakter. ==Pelikula== Ang ''[[Slender Man (pelikula)|Slender Man]]'' ay isang [[2018]] pelikulang katatakutan Amerikanong na idinirehe ni Sylvain White. Tampok dito ang isang grupo ng mga kabataan na nakatagpo ng mythology tungkol kay Slender Man. Ang pelikula ay nakatanggap ng negatibong kritikal na pagtanggap at naging kontrobersiyal dahil sa timing nito kaugnay ng totoong Wisconsin stabbing case. ==Kahalagahan sa kulturang popular== Mula sa simpleng dalawang manipulated photographs, naging isa si Slender Man sa pinakakilalang horror figures na nilikha sa internet. Malaki ang impluwensiya niya sa: * creepypasta; * analog horror; * found-footage fiction; * mga independiyenteng larong pangkatatakutan; * [[YouTube]] horror; * ARGs (''alternate reality games''); * digital folklore; * at modernong urban legends. Ang kaniyang disenyo ay partikular na epektibo dahil napakasimple nito: isang ordinaryong anyo ng isang tao na ginawang kakaiba sa pamamagitan ng sobrang taas, abnormal na proporsyon, itim na suit, at kawalan ng mukha. ==Kultura ng Creepypasta== Malaki ang kaugnayan ni Slender Man sa ''creepypasta'', isang anyo ng internet horror fiction na kumakalat sa pamamagitan ng pagkopya at muling pagsasalaysay ng mga kuwento online. Bagaman hindi eksaktong kapareho ng creepypasta ang orihinal na Slender Man concept, naging isa siya sa mga pinakamahalagang karakter sa genre. Ang kaniyang mythology ay partikular na angkop sa collaborative nature ng creepypasta dahil maaaring baguhin ng bawat manunulat ang kaniyang pinagmulan at kakayahan nang hindi kinakailangang sumunod sa iisang opisyal na canon. Sa ganitong paraan, ang Slender Man ay maaaring ituring hindi lamang bilang isang karakter kundi bilang isang template para sa horror storytelling. ==Pamana== Ang pinakamahalagang kontribusyon ni Slender Man sa horror ay hindi lamang ang mismong karakter kundi ang paraan kung paano siya nilikha at lumago. Hindi siya nagsimula bilang karakter ng isang malaking publishing company, studio, o folklore tradition. Nagsimula siya bilang isang digital artwork at ilang linya ng fictional text, pagkatapos ay unti-unting binuo ng isang online community. Dahil dito, naging halimbawa siya ng paraan kung paano maaaring lumikha ang internet ng isang modernong mythological figure na may katangiang kahawig ng mga tradisyonal na urban legend. Ang Slender Man ay samakatuwid ay maaaring tingnan sa dalawang magkaibang paraan: bilang isang kathang-isip na karakter na nakakatakot at bilang isang halimbawa ng digital folklore na patuloy na binubuo ng komunidad. ==Tingnan din== * [[Creepypasta]] * [[Marble Hornets]] * [[Slender: The Eight Pages]] * [[Slender: The Arrival]] * [[Urban legend]] * [[SCP Foundation]] * [[Internet folklore]] * [[Analog horror]] * [[Alternate reality game]] (ARG) [[Kategorya:Creepypasta]] [[Kategorya:Kultura ng Internet]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na demonyo]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na halimaw]] [[Kategorya:Mga karakter sa internet]] [[Kategorya:Mga karakter sa meme sa internet]] 99n64g5bq3nyw426se5lgzvduq4dsyc 2220560 2220554 2026-08-16T02:59:35Z TheWikipedian1250 99193 /* Paglawak ng mitolohiya */ 2220560 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced section|date=Agosto 2026}} {{More citations needed|date=Agosto 2026}} [[File:Slenderman monochromatic man in suit with tendrils by Vishchun.png|thumb|Isang konseptong sining para sa Slender Man]] Si '''Slender Man''' ("Lalaking Payat" sa Tagalog) ay isang kathang-isip na karakter at urban legend (''[[creepypasta]]'') na nagmula sa internet. Inilalarawan siya karaniwang bilang isang napakatangkad, payat, at halos kalansay na humanoid na may suot na itim na suit, puting polo, at kurbata. Ang pinakakilalang katangian niya ay ang ''ganap na walang mukha''. Sa ilang bersiyon ng kuwento, nagagawa niyang pahabain o baguhin ang kanyang mga braso at katawan, magpakita ng mga galamay o tentacle sa kanyang likuran, mag-teleport, at magkaroon ng iba't ibang epekto sa isipan at pandama ng mga taong nakapaligid sa kanya. Hindi tulad ng maraming tradisyonal na halimaw o alamat, walang iisang opisyal na bersiyon ng kuwento tungkol kay Slender Man. Nabuo ang kaniyang mitolohiya sa pamamagitan ng ''collaborative storytelling'' sa internet, kung saan maraming manunulat, artista, filmmaker, at tagahanga ang lumikha ng kani-kanilang interpretasyon sa karakter. Dahil dito, malaki ang pagkakaiba-iba ng kaniyang pinagmulan, kapangyarihan, motibo, at maging ng kaniyang pisikal na kalikasan depende sa bersiyong tinutukoy. ==Kasaysayan== ===Paglikha sa Internet=== Nilikha ang Slender Man noong [[2009]] ni '''Eric Knudsen''', na mas kilala online sa pseudonym na ''Victor Surge''. Unang lumitaw ang karakter sa forum na ''Something Awful'', kung saan nag-upload si Knudsen ng dalawang manipuladong itim-at-puting litrato na naglalarawan ng mga batang tila nasa isang parke o kagubatan, kasama ang isang hindi pangkaraniwang matangkad at walang-mukhang lalaki sa background.<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|title=The complete history of The 'Slender Man,' the meme that compelled two girls to stab a friend|last1=Dewey|first1=Caitlin|date=3 June 2014|newspaper=The Washington Post|access-date=2017-06-21|last2=Dewey|first2=Caitlin|language=en-US|issn=0190-8286|archive-date=2017-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817123023/https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 5, 2014 |title=Slender Man: How a myth was born |url=https://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924183229/http://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945 |archive-date=2017-09-24 |access-date=2017-06-21 |website=Tampa Bay Times |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wagner |first=Meg |date=June 5, 2014 |title=What is Slenderman, and what does it have to do with the Wisc. stabbing? |url=http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170522045126/http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |archive-date=2017-05-22 |access-date=2017-06-21 |work=NY Daily News |language=en}}</ref> Ang mga litrato ay sinamahan ng mga kathang-isip na caption na idinisenyo upang magmukhang mga lumang dokumentong may misteryosong pinagmulan. Ang kombinasyon ng ordinaryong photographic setting, retro na imahe, at hindi maipaliwanag na pigura ang naging mahalagang bahagi ng unang konsepto ng karakter. Sa halip na gumawa lamang ng isang tradisyonal na horror character, idinisenyo si Slender Man upang magmukhang ''isang bagay na maaaring matagal nang umiiral sa mga lumang litrato at kuwentong hindi natin lubos na nauunawaan''. ==Paglawak ng mitolohiya== Mabilis na kumalat ang konsepto sa internet at nagsimulang lumikha, at dahil ang "mitolohiya" ng Slender Man ay umunlad nang walang opisyal na "kanon" bilang sanggunian, ang ibang user ng sarili nilang mga larawan, kuwento, at teorya tungkol kay Slender Man. Dahil dito, unti-unting nabuo ang isang malaking kolektibong mitolohiya. Kabilang sa mga unang elementong idinagdag ng fandom ang mga ideya na: * matagal nang lumilitaw si Slender Man sa mga makasaysayang larawan; * may kakayahan siyang manipulahin o impluwensiyahan ang mga tao; * partikular siyang nauugnay sa mga bata at kabataan; * maaari siyang magdulot ng pagkawala ng alaala, [[sakit]], [[paranoia]], o kakaibang pisikal na sintomas; * nagagawa niyang baguhin ang kaniyang anyo; * at may kaugnayan siya sa mga mahiwagang kagubatan at iba pang liblib na lugar. Gayunpaman, karamihan sa mga elementong ito ay ''hindi bahagi ng orihinal na konsepto ni Knudsen''. Ang mga ito ay produkto ng patuloy na pagbuo ng fandom at ng iba't ibang serye ng fan fiction. ==Pisikal na anyo== Ang pinakakilalang anyo ni Slender Man ay isang ''sobrang tangkad at payat na humanoid'' na karaniwang inilalarawan na may taas na higit sa karaniwang tao. Karaniwang itim ang kaniyang suit, na may puting polo at itim na kurbata. Ang kaniyang mukha ay ganap na makinis at puti. Wala siyang: * mga [[mata]]; * [[ilong]]; * [[bibig]]; * [[tainga]]; * o anumang malinaw na mga katangian ng mukha. Ang kawalan ng mukha ang isa sa pinakamahalagang elemento ng kaniyang disenyo. Dahil walang mukha, imposibleng matukoy ang kaniyang emosyon o intensiyon sa pamamagitan ng karaniwang ekspresyon ng tao. Sa ilang bersiyon, lumilitaw ang mga facial feature depende sa sitwasyon, ngunit sa karamihan ng mga interpretasyon, nananatiling ''blanko at hindi makatao'' ang kaniyang mukha. ===Tentacles=== Isa pang popular na katangian ni Slender Man ang mga mahahabang appendage na maaaring lumabas mula sa kaniyang likuran. Madalas itong inilalarawan na parang itim na tentacle o mahahabang, nababaluktot na mga braso. Hindi ito bahagi ng pinakaunang bersiyon ng karakter. Gayunpaman, naging napakapopular ang konsepto sa mga sumunod na fan works at kalaunan ay naging isa sa mga pinakakilalang visual conventions ng Slender Man. Depende sa interpretasyon, ginagamit niya ang mga appendage upang: * manghuli; * manakot; * manipulahin ang mga bagay; * lumaban; * o tulungan ang kaniyang katawan na gumalaw sa mga paraang hindi posible para sa isang ordinaryong tao. ==Kalikasan at pagkakakilanlan== Isa sa mga dahilan kung bakit nananatiling misteryoso si Slender Man ay ang kawalan ng malinaw na sagot tungkol sa kung ''ano talaga siya''. Sa iba't ibang kuwento, inilarawan siya bilang: * isang [[sobrenatural]] na nilalang; * isang [[demonyo]]; * isang ekstradimensyonal na entidad; * isang [[Buhay extraterrestrial|dayuhan]]; * isang tuluyang hindi maipaliwanag na phenomenon; * isang [[Espiritu (paglilinaw)|espiritu]] ng mandaragit; * isang humanoid na may paranormal na kakayahan; * o isang nilalang na hindi maaaring ikategorya gamit ang karaniwang konsepto ng [[buhay]] at [[kamatayan]]. Walang iisang canon na nagtatatag ng isa sa mga interpretasyong ito bilang pangkalahatang katotohanan. Sa katunayan, bahagi ng horror ng karakter ay ang ideya na hindi sapat ang impormasyon ng mga tao upang maunawaan kung ano siya. ==Mga kapangyarihan== Dahil collaborative ang pagbuo ng Slender Man mythology, nag-iiba ang kaniyang kapangyarihan sa bawat kuwento. Gayunpaman, may ilang kakayahang madalas na inuulit. ===Teleportasyon=== Isa sa pinakakaraniwang kakayahan niya ang biglaang pagkawala at paglitaw sa ibang lugar. Sa ilang kuwento, tila walang normal na limitasyon ang distansiyang maaari niyang takpan. ===Pagbabago ng anyo=== Maaari siyang magkaroon ng iba't ibang anyo depende sa bersiyon. Kabilang dito ang pagbabago sa haba ng kaniyang mga braso, katawan, o appendage. ===Pagmamanipula ng isipan=== Sa maraming interpretasyon, nakaaapekto si Slender Man sa perception at mental state ng kaniyang mga biktima. Maaari itong magresulta sa: * paranoia; * hallucinations; * pagkawala ng memorya; * disorientation; * obsessive behavior; * at pagkawala ng kakayahang maunawaan kung alin ang tunay at alin ang ilusyon. ===Pagkagambala sa teknolohiya=== Madalas ding iniuugnay sa kaniya ang tinatawag na "Slender sickness" o iba pang anyo ng electromagnetic o neurological interference. Kapag malapit siya, maaaring magkaroon ng static, distortion, interference, o kakaibang glitches ang mga camera at iba pang electronic device. Gayunpaman, hindi pare-pareho ang katangiang ito sa lahat ng bersiyon. ===Pagkawala sa karaniwang pisika=== Sa ilang kuwento, tila hindi sumusunod ang katawan ni Slender Man sa normal na batas ng pisika. Maaari siyang lumitaw na napakalayo sa isang sandali at nasa tabi ng isang tao sa susunod, o magkaroon ng mga galamay na tila walang malinaw na anatomical origin. Dahil dito, hindi laging malinaw kung ang katawan niya ay literal na pisikal, immaterial, spectral, o isang uri ng **hybrid na estado**. ==Kaugnayan sa mga bata at kabataan== Sa malaking bahagi ng Slender Man fiction, partikular siyang iniuugnay sa mga bata at kabataan. Ang elementong ito ay naging isa sa mga pinakakilalang bahagi ng internet folklore tungkol sa kaniya. Gayunpaman, mahalagang tandaan na ''hindi nagtataglay ng iisang canon na motibo ang lahat ng kuwento''. Sa ilang bersiyon, ang mga bata ay partikular na target; sa iba naman, nagkataon lamang na sila ang mga karakter na nakatagpo sa kaniya. Sa ilang interpretasyon, ang kawalan ng malinaw na dahilan kung bakit siya interesado sa mga bata ang mismong pinagmumulan ng horror: hindi nauunawaan ng mga biktima kung bakit sila pinili. ===Slender sickness=== Ang tinatawag na ''Slender sickness'' ay isang konseptong lumitaw sa iba't ibang Slender Man stories upang ilarawan ang mga pisikal at sikolohikal na epekto ng matagal na pagkakalantad sa kaniyang presensiya. Maaaring kabilang sa mga sintomas ang: * matinding pananakit ng ulo; * pagdurugo ng ilong; * pag-ubo; * pagsusuka; * pagkawala ng memorya; * hallucinations; * paranoia; * at pagkahilo. Hindi ito isang opisyal na medikal na kondisyon at hindi ito bahagi ng iisang canonical mythology. Isa lamang itong paulit-ulit na trope sa iba't ibang bersiyon ng karakter. ==Mythos at mga pangunahing gawa== ===Marble Hornets=== Ang ''[[Marble Hornets]]'' ay isa sa pinakamahalagang proyekto na nagpalawak sa Slender Man mythology. Ito ay isang web series na nagsimula noong 2009 at gumagamit ng found-footage format. Sa serye, lumilitaw ang karakter na tinatawag na '''The Operator''', isang interpretasyon ng Slender Man. Ang serye ay nagdagdag ng mga bagong konsepto sa mythology, kabilang ang mga misteryosong video, memory loss, paranoia, at mga taong tila naapektuhan ng presensiya ng entity. Naging napakalaki ng impluwensiya ng Marble Hornets sa paraan ng pag-iisip ng internet tungkol kay Slender Man. ===Slender: The Eight Pages=== Ang ''[[Slender: The Eight Pages]]'' ay isang indie larong katatakutan na naging isa sa mga pangunahing dahilan ng paglawak ng popularidad ng karakter sa labas ng mga online forum. Kinokontrol ng manlalaro ang isang karakter na kailangang maghanap ng walong pahina sa isang madilim na kagubatan habang unti-unting lumalapit si Slender Man. Ang simpleng gameplay mechanics—isang flashlight, isang madilim na kapaligiran, at isang kaaway na kadalasang hindi direktang umaatake—ay naging mahalagang bahagi ng modernong Slender Man imagery. ===Slender: The Arrival=== Ang ''[[Slender: The Arrival]]'' ay isang mas malaking larong katatakutan na nagsilbing pagpapalawak ng mythology. Nagpakilala ito ng mas maraming lokasyon, karakter, at kuwento kaysa sa "The Eight Pages". Dito, naging mas aktibo at pisikal ang paglalarawan sa Slender Man at sa mga nilalang na konektado sa kaniyang mythology. ==Slender Man bilang internet folklore== Ang Slender Man ay naiiba sa maraming tradisyonal na urban legend dahil alam ang ''eksaktong pinagmulan ng karakter''. Hindi siya isang sinaunang alamat na unti-unting naitala ng mga folklorist. Sa halip, malinaw na dokumentado ang unang paglikha sa kaniya noong 2009. Gayunpaman, mabilis siyang kumilos na parang tradisyonal na folklore. Libo-libong tao ang: * nagdagdag ng sariling kuwento; * gumawa ng mga larawan; * gumawa ng videos; * lumikha ng games; * gumawa ng alternate interpretations; * at nagsama ng karakter sa kani-kanilang horror universes. Dahil dito, madalas siyang ituring bilang isa sa mga pinakaunang halimbawa ng modernong digital folklore. ==Mga interpretasyon tungkol sa pagiging tunay== Sa mga unang taon ng Slender Man fandom, may mga larawang sadyang ginawa upang magmukhang tunay na archival photographs. Dahil dito, may ilang taong naniwalang maaaring mayroon siyang totoong historical origin. Gayunpaman, walang mapagkakatiwalaang ebidensiyang nagpapatunay na tunay na nilalang si Slender Man. Ang orihinal na karakter ay malinaw na kathang-isip at ang unang mga imahe niya ay digitally manipulated. Ang impresyon na maaaring "matagal na siyang umiiral" ay bahagi mismo ng horror concept. ==Mga totoong krimen na iniugnay sa Slender Man== Noong [[2014]], naging paksa ng malawakang atensiyon sa [[Estados Unidos]] ang isang kaso sa [[Wisconsin]] kung saan dalawang 12-taóng-gulang na batang babae ang sumaksak sa kanilang kaklase at iniwan siyang malubhang nasugatan. Ipinaliwanag ng mga akusado na ginawa nila ito bilang bahagi ng paniniwala na kailangan nilang patayin ang kanilang kaibigan upang maprotektahan ang kanilang sarili at ang kanilang mga pamilya mula kay Slender Man. Ang kaso ay naging kilala bilang '''Slender Man stabbing'''. Mahalagang linawin na ang insidente ay isang totoong [[krimen]] na isinagawa ng mga totoong tao, samantalang si Slender Man mismo ay kathang-isip. Ang kaso ay nagdulot ng malawak na debate tungkol sa impluwensiya ng internet horror, fiction, mental health, at responsibilidad ng mga creator at consumer ng online content. Noong [[2018]], isang pelikulang pinamagatang Slender Man ang inilabas, ngunit hindi ito direktang dramatization ng Wisconsin case at sa halip ay isang kathang-isip na kuwento ng katatakutan na gumagamit ng karakter. ==Pelikula== Ang ''[[Slender Man (pelikula)|Slender Man]]'' ay isang [[2018]] pelikulang katatakutan Amerikanong na idinirehe ni Sylvain White. Tampok dito ang isang grupo ng mga kabataan na nakatagpo ng mythology tungkol kay Slender Man. Ang pelikula ay nakatanggap ng negatibong kritikal na pagtanggap at naging kontrobersiyal dahil sa timing nito kaugnay ng totoong Wisconsin stabbing case. ==Kahalagahan sa kulturang popular== Mula sa simpleng dalawang manipulated photographs, naging isa si Slender Man sa pinakakilalang horror figures na nilikha sa internet. Malaki ang impluwensiya niya sa: * creepypasta; * analog horror; * found-footage fiction; * mga independiyenteng larong pangkatatakutan; * [[YouTube]] horror; * ARGs (''alternate reality games''); * digital folklore; * at modernong urban legends. Ang kaniyang disenyo ay partikular na epektibo dahil napakasimple nito: isang ordinaryong anyo ng isang tao na ginawang kakaiba sa pamamagitan ng sobrang taas, abnormal na proporsyon, itim na suit, at kawalan ng mukha. ==Kultura ng Creepypasta== Malaki ang kaugnayan ni Slender Man sa ''creepypasta'', isang anyo ng internet horror fiction na kumakalat sa pamamagitan ng pagkopya at muling pagsasalaysay ng mga kuwento online. Bagaman hindi eksaktong kapareho ng creepypasta ang orihinal na Slender Man concept, naging isa siya sa mga pinakamahalagang karakter sa genre. Ang kaniyang mythology ay partikular na angkop sa collaborative nature ng creepypasta dahil maaaring baguhin ng bawat manunulat ang kaniyang pinagmulan at kakayahan nang hindi kinakailangang sumunod sa iisang opisyal na canon. Sa ganitong paraan, ang Slender Man ay maaaring ituring hindi lamang bilang isang karakter kundi bilang isang template para sa horror storytelling. ==Pamana== Ang pinakamahalagang kontribusyon ni Slender Man sa horror ay hindi lamang ang mismong karakter kundi ang paraan kung paano siya nilikha at lumago. Hindi siya nagsimula bilang karakter ng isang malaking publishing company, studio, o folklore tradition. Nagsimula siya bilang isang digital artwork at ilang linya ng fictional text, pagkatapos ay unti-unting binuo ng isang online community. Dahil dito, naging halimbawa siya ng paraan kung paano maaaring lumikha ang internet ng isang modernong mythological figure na may katangiang kahawig ng mga tradisyonal na urban legend. Ang Slender Man ay samakatuwid ay maaaring tingnan sa dalawang magkaibang paraan: bilang isang kathang-isip na karakter na nakakatakot at bilang isang halimbawa ng digital folklore na patuloy na binubuo ng komunidad. ==Tingnan din== * [[Creepypasta]] * [[Marble Hornets]] * [[Slender: The Eight Pages]] * [[Slender: The Arrival]] * [[Urban legend]] * [[SCP Foundation]] * [[Internet folklore]] * [[Analog horror]] * [[Alternate reality game]] (ARG) [[Kategorya:Creepypasta]] [[Kategorya:Kultura ng Internet]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na demonyo]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na halimaw]] [[Kategorya:Mga karakter sa internet]] [[Kategorya:Mga karakter sa meme sa internet]] apxfc3vxhynt2lbkgwj7xpwvdfa2dbf 2220561 2220560 2026-08-16T03:03:43Z TheWikipedian1250 99193 /* Pagkawala sa karaniwang pisika */ 2220561 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced section|date=Agosto 2026}} {{More citations needed|date=Agosto 2026}} [[File:Slenderman monochromatic man in suit with tendrils by Vishchun.png|thumb|Isang konseptong sining para sa Slender Man]] Si '''Slender Man''' ("Lalaking Payat" sa Tagalog) ay isang kathang-isip na karakter at urban legend (''[[creepypasta]]'') na nagmula sa internet. Inilalarawan siya karaniwang bilang isang napakatangkad, payat, at halos kalansay na humanoid na may suot na itim na suit, puting polo, at kurbata. Ang pinakakilalang katangian niya ay ang ''ganap na walang mukha''. Sa ilang bersiyon ng kuwento, nagagawa niyang pahabain o baguhin ang kanyang mga braso at katawan, magpakita ng mga galamay o tentacle sa kanyang likuran, mag-teleport, at magkaroon ng iba't ibang epekto sa isipan at pandama ng mga taong nakapaligid sa kanya. Hindi tulad ng maraming tradisyonal na halimaw o alamat, walang iisang opisyal na bersiyon ng kuwento tungkol kay Slender Man. Nabuo ang kaniyang mitolohiya sa pamamagitan ng ''collaborative storytelling'' sa internet, kung saan maraming manunulat, artista, filmmaker, at tagahanga ang lumikha ng kani-kanilang interpretasyon sa karakter. Dahil dito, malaki ang pagkakaiba-iba ng kaniyang pinagmulan, kapangyarihan, motibo, at maging ng kaniyang pisikal na kalikasan depende sa bersiyong tinutukoy. ==Kasaysayan== ===Paglikha sa Internet=== Nilikha ang Slender Man noong [[2009]] ni '''Eric Knudsen''', na mas kilala online sa pseudonym na ''Victor Surge''. Unang lumitaw ang karakter sa forum na ''Something Awful'', kung saan nag-upload si Knudsen ng dalawang manipuladong itim-at-puting litrato na naglalarawan ng mga batang tila nasa isang parke o kagubatan, kasama ang isang hindi pangkaraniwang matangkad at walang-mukhang lalaki sa background.<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|title=The complete history of The 'Slender Man,' the meme that compelled two girls to stab a friend|last1=Dewey|first1=Caitlin|date=3 June 2014|newspaper=The Washington Post|access-date=2017-06-21|last2=Dewey|first2=Caitlin|language=en-US|issn=0190-8286|archive-date=2017-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817123023/https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 5, 2014 |title=Slender Man: How a myth was born |url=https://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924183229/http://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945 |archive-date=2017-09-24 |access-date=2017-06-21 |website=Tampa Bay Times |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wagner |first=Meg |date=June 5, 2014 |title=What is Slenderman, and what does it have to do with the Wisc. stabbing? |url=http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170522045126/http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |archive-date=2017-05-22 |access-date=2017-06-21 |work=NY Daily News |language=en}}</ref> Ang mga litrato ay sinamahan ng mga kathang-isip na caption na idinisenyo upang magmukhang mga lumang dokumentong may misteryosong pinagmulan. Ang kombinasyon ng ordinaryong photographic setting, retro na imahe, at hindi maipaliwanag na pigura ang naging mahalagang bahagi ng unang konsepto ng karakter. Sa halip na gumawa lamang ng isang tradisyonal na horror character, idinisenyo si Slender Man upang magmukhang ''isang bagay na maaaring matagal nang umiiral sa mga lumang litrato at kuwentong hindi natin lubos na nauunawaan''. ==Paglawak ng mitolohiya== Mabilis na kumalat ang konsepto sa internet at nagsimulang lumikha, at dahil ang "mitolohiya" ng Slender Man ay umunlad nang walang opisyal na "kanon" bilang sanggunian, ang ibang user ng sarili nilang mga larawan, kuwento, at teorya tungkol kay Slender Man. Dahil dito, unti-unting nabuo ang isang malaking kolektibong mitolohiya. Kabilang sa mga unang elementong idinagdag ng fandom ang mga ideya na: * matagal nang lumilitaw si Slender Man sa mga makasaysayang larawan; * may kakayahan siyang manipulahin o impluwensiyahan ang mga tao; * partikular siyang nauugnay sa mga bata at kabataan; * maaari siyang magdulot ng pagkawala ng alaala, [[sakit]], [[paranoia]], o kakaibang pisikal na sintomas; * nagagawa niyang baguhin ang kaniyang anyo; * at may kaugnayan siya sa mga mahiwagang kagubatan at iba pang liblib na lugar. Gayunpaman, karamihan sa mga elementong ito ay ''hindi bahagi ng orihinal na konsepto ni Knudsen''. Ang mga ito ay produkto ng patuloy na pagbuo ng fandom at ng iba't ibang serye ng fan fiction. ==Pisikal na anyo== Ang pinakakilalang anyo ni Slender Man ay isang ''sobrang tangkad at payat na humanoid'' na karaniwang inilalarawan na may taas na higit sa karaniwang tao. Karaniwang itim ang kaniyang suit, na may puting polo at itim na kurbata. Ang kaniyang mukha ay ganap na makinis at puti. Wala siyang: * mga [[mata]]; * [[ilong]]; * [[bibig]]; * [[tainga]]; * o anumang malinaw na mga katangian ng mukha. Ang kawalan ng mukha ang isa sa pinakamahalagang elemento ng kaniyang disenyo. Dahil walang mukha, imposibleng matukoy ang kaniyang emosyon o intensiyon sa pamamagitan ng karaniwang ekspresyon ng tao. Sa ilang bersiyon, lumilitaw ang mga facial feature depende sa sitwasyon, ngunit sa karamihan ng mga interpretasyon, nananatiling ''blanko at hindi makatao'' ang kaniyang mukha. ===Tentacles=== Isa pang popular na katangian ni Slender Man ang mga mahahabang appendage na maaaring lumabas mula sa kaniyang likuran. Madalas itong inilalarawan na parang itim na tentacle o mahahabang, nababaluktot na mga braso. Hindi ito bahagi ng pinakaunang bersiyon ng karakter. Gayunpaman, naging napakapopular ang konsepto sa mga sumunod na fan works at kalaunan ay naging isa sa mga pinakakilalang visual conventions ng Slender Man. Depende sa interpretasyon, ginagamit niya ang mga appendage upang: * manghuli; * manakot; * manipulahin ang mga bagay; * lumaban; * o tulungan ang kaniyang katawan na gumalaw sa mga paraang hindi posible para sa isang ordinaryong tao. ==Kalikasan at pagkakakilanlan== Isa sa mga dahilan kung bakit nananatiling misteryoso si Slender Man ay ang kawalan ng malinaw na sagot tungkol sa kung ''ano talaga siya''. Sa iba't ibang kuwento, inilarawan siya bilang: * isang [[sobrenatural]] na nilalang; * isang [[demonyo]]; * isang ekstradimensyonal na entidad; * isang [[Buhay extraterrestrial|dayuhan]]; * isang tuluyang hindi maipaliwanag na phenomenon; * isang [[Espiritu (paglilinaw)|espiritu]] ng mandaragit; * isang humanoid na may paranormal na kakayahan; * o isang nilalang na hindi maaaring ikategorya gamit ang karaniwang konsepto ng [[buhay]] at [[kamatayan]]. Walang iisang canon na nagtatatag ng isa sa mga interpretasyong ito bilang pangkalahatang katotohanan. Sa katunayan, bahagi ng horror ng karakter ay ang ideya na hindi sapat ang impormasyon ng mga tao upang maunawaan kung ano siya. ==Mga kapangyarihan== Dahil collaborative ang pagbuo ng Slender Man mythology, nag-iiba ang kaniyang kapangyarihan sa bawat kuwento. Gayunpaman, may ilang kakayahang madalas na inuulit. ===Teleportasyon=== Isa sa pinakakaraniwang kakayahan niya ang biglaang pagkawala at paglitaw sa ibang lugar. Sa ilang kuwento, tila walang normal na limitasyon ang distansiyang maaari niyang takpan. ===Pagbabago ng anyo=== Maaari siyang magkaroon ng iba't ibang anyo depende sa bersiyon. Kabilang dito ang pagbabago sa haba ng kaniyang mga braso, katawan, o appendage. ===Pagmamanipula ng isipan=== Sa maraming interpretasyon, nakaaapekto si Slender Man sa perception at mental state ng kaniyang mga biktima. Maaari itong magresulta sa: * paranoia; * hallucinations; * pagkawala ng memorya; * disorientation; * obsessive behavior; * at pagkawala ng kakayahang maunawaan kung alin ang tunay at alin ang ilusyon. ===Pagkagambala sa teknolohiya=== Madalas ding iniuugnay sa kaniya ang tinatawag na "Slender sickness" o iba pang anyo ng electromagnetic o neurological interference. Kapag malapit siya, maaaring magkaroon ng static, distortion, interference, o kakaibang glitches ang mga camera at iba pang electronic device. Gayunpaman, hindi pare-pareho ang katangiang ito sa lahat ng bersiyon. ===Pagkawala sa karaniwang pisika=== Sa ilang kuwento, tila hindi sumusunod ang katawan ni Slender Man sa normal na batas ng pisika. Maaari siyang lumitaw na napakalayo sa isang sandali at nasa tabi ng isang tao sa susunod, o magkaroon ng mga galamay na tila walang malinaw na anatomical origin. Dahil dito, hindi laging malinaw kung ang katawan niya ay literal na pisikal, di-materyal, parang [[multo]], o isang uri ng "estadong hybrid". ==Kaugnayan sa mga bata at kabataan== Sa malaking bahagi ng Slender Man fiction, partikular siyang iniuugnay sa mga bata at kabataan. Ang elementong ito ay naging isa sa mga pinakakilalang bahagi ng internet folklore tungkol sa kaniya. Gayunpaman, mahalagang tandaan na ''hindi nagtataglay ng iisang canon na motibo ang lahat ng kuwento''. Sa ilang bersiyon, ang mga bata ay partikular na target; sa iba naman, nagkataon lamang na sila ang mga karakter na nakatagpo sa kaniya. Sa ilang interpretasyon, ang kawalan ng malinaw na dahilan kung bakit siya interesado sa mga bata ang mismong pinagmumulan ng horror: hindi nauunawaan ng mga biktima kung bakit sila pinili. ===Slender sickness=== Ang tinatawag na ''Slender sickness'' ay isang konseptong lumitaw sa iba't ibang Slender Man stories upang ilarawan ang mga pisikal at sikolohikal na epekto ng matagal na pagkakalantad sa kaniyang presensiya. Maaaring kabilang sa mga sintomas ang: * matinding pananakit ng ulo; * pagdurugo ng ilong; * pag-ubo; * pagsusuka; * pagkawala ng memorya; * hallucinations; * paranoia; * at pagkahilo. Hindi ito isang opisyal na medikal na kondisyon at hindi ito bahagi ng iisang canonical mythology. Isa lamang itong paulit-ulit na trope sa iba't ibang bersiyon ng karakter. ==Mythos at mga pangunahing gawa== ===Marble Hornets=== Ang ''[[Marble Hornets]]'' ay isa sa pinakamahalagang proyekto na nagpalawak sa Slender Man mythology. Ito ay isang web series na nagsimula noong 2009 at gumagamit ng found-footage format. Sa serye, lumilitaw ang karakter na tinatawag na '''The Operator''', isang interpretasyon ng Slender Man. Ang serye ay nagdagdag ng mga bagong konsepto sa mythology, kabilang ang mga misteryosong video, memory loss, paranoia, at mga taong tila naapektuhan ng presensiya ng entity. Naging napakalaki ng impluwensiya ng Marble Hornets sa paraan ng pag-iisip ng internet tungkol kay Slender Man. ===Slender: The Eight Pages=== Ang ''[[Slender: The Eight Pages]]'' ay isang indie larong katatakutan na naging isa sa mga pangunahing dahilan ng paglawak ng popularidad ng karakter sa labas ng mga online forum. Kinokontrol ng manlalaro ang isang karakter na kailangang maghanap ng walong pahina sa isang madilim na kagubatan habang unti-unting lumalapit si Slender Man. Ang simpleng gameplay mechanics—isang flashlight, isang madilim na kapaligiran, at isang kaaway na kadalasang hindi direktang umaatake—ay naging mahalagang bahagi ng modernong Slender Man imagery. ===Slender: The Arrival=== Ang ''[[Slender: The Arrival]]'' ay isang mas malaking larong katatakutan na nagsilbing pagpapalawak ng mythology. Nagpakilala ito ng mas maraming lokasyon, karakter, at kuwento kaysa sa "The Eight Pages". Dito, naging mas aktibo at pisikal ang paglalarawan sa Slender Man at sa mga nilalang na konektado sa kaniyang mythology. ==Slender Man bilang internet folklore== Ang Slender Man ay naiiba sa maraming tradisyonal na urban legend dahil alam ang ''eksaktong pinagmulan ng karakter''. Hindi siya isang sinaunang alamat na unti-unting naitala ng mga folklorist. Sa halip, malinaw na dokumentado ang unang paglikha sa kaniya noong 2009. Gayunpaman, mabilis siyang kumilos na parang tradisyonal na folklore. Libo-libong tao ang: * nagdagdag ng sariling kuwento; * gumawa ng mga larawan; * gumawa ng videos; * lumikha ng games; * gumawa ng alternate interpretations; * at nagsama ng karakter sa kani-kanilang horror universes. Dahil dito, madalas siyang ituring bilang isa sa mga pinakaunang halimbawa ng modernong digital folklore. ==Mga interpretasyon tungkol sa pagiging tunay== Sa mga unang taon ng Slender Man fandom, may mga larawang sadyang ginawa upang magmukhang tunay na archival photographs. Dahil dito, may ilang taong naniwalang maaaring mayroon siyang totoong historical origin. Gayunpaman, walang mapagkakatiwalaang ebidensiyang nagpapatunay na tunay na nilalang si Slender Man. Ang orihinal na karakter ay malinaw na kathang-isip at ang unang mga imahe niya ay digitally manipulated. Ang impresyon na maaaring "matagal na siyang umiiral" ay bahagi mismo ng horror concept. ==Mga totoong krimen na iniugnay sa Slender Man== Noong [[2014]], naging paksa ng malawakang atensiyon sa [[Estados Unidos]] ang isang kaso sa [[Wisconsin]] kung saan dalawang 12-taóng-gulang na batang babae ang sumaksak sa kanilang kaklase at iniwan siyang malubhang nasugatan. Ipinaliwanag ng mga akusado na ginawa nila ito bilang bahagi ng paniniwala na kailangan nilang patayin ang kanilang kaibigan upang maprotektahan ang kanilang sarili at ang kanilang mga pamilya mula kay Slender Man. Ang kaso ay naging kilala bilang '''Slender Man stabbing'''. Mahalagang linawin na ang insidente ay isang totoong [[krimen]] na isinagawa ng mga totoong tao, samantalang si Slender Man mismo ay kathang-isip. Ang kaso ay nagdulot ng malawak na debate tungkol sa impluwensiya ng internet horror, fiction, mental health, at responsibilidad ng mga creator at consumer ng online content. Noong [[2018]], isang pelikulang pinamagatang Slender Man ang inilabas, ngunit hindi ito direktang dramatization ng Wisconsin case at sa halip ay isang kathang-isip na kuwento ng katatakutan na gumagamit ng karakter. ==Pelikula== Ang ''[[Slender Man (pelikula)|Slender Man]]'' ay isang [[2018]] pelikulang katatakutan Amerikanong na idinirehe ni Sylvain White. Tampok dito ang isang grupo ng mga kabataan na nakatagpo ng mythology tungkol kay Slender Man. Ang pelikula ay nakatanggap ng negatibong kritikal na pagtanggap at naging kontrobersiyal dahil sa timing nito kaugnay ng totoong Wisconsin stabbing case. ==Kahalagahan sa kulturang popular== Mula sa simpleng dalawang manipulated photographs, naging isa si Slender Man sa pinakakilalang horror figures na nilikha sa internet. Malaki ang impluwensiya niya sa: * creepypasta; * analog horror; * found-footage fiction; * mga independiyenteng larong pangkatatakutan; * [[YouTube]] horror; * ARGs (''alternate reality games''); * digital folklore; * at modernong urban legends. Ang kaniyang disenyo ay partikular na epektibo dahil napakasimple nito: isang ordinaryong anyo ng isang tao na ginawang kakaiba sa pamamagitan ng sobrang taas, abnormal na proporsyon, itim na suit, at kawalan ng mukha. ==Kultura ng Creepypasta== Malaki ang kaugnayan ni Slender Man sa ''creepypasta'', isang anyo ng internet horror fiction na kumakalat sa pamamagitan ng pagkopya at muling pagsasalaysay ng mga kuwento online. Bagaman hindi eksaktong kapareho ng creepypasta ang orihinal na Slender Man concept, naging isa siya sa mga pinakamahalagang karakter sa genre. Ang kaniyang mythology ay partikular na angkop sa collaborative nature ng creepypasta dahil maaaring baguhin ng bawat manunulat ang kaniyang pinagmulan at kakayahan nang hindi kinakailangang sumunod sa iisang opisyal na canon. Sa ganitong paraan, ang Slender Man ay maaaring ituring hindi lamang bilang isang karakter kundi bilang isang template para sa horror storytelling. ==Pamana== Ang pinakamahalagang kontribusyon ni Slender Man sa horror ay hindi lamang ang mismong karakter kundi ang paraan kung paano siya nilikha at lumago. Hindi siya nagsimula bilang karakter ng isang malaking publishing company, studio, o folklore tradition. Nagsimula siya bilang isang digital artwork at ilang linya ng fictional text, pagkatapos ay unti-unting binuo ng isang online community. Dahil dito, naging halimbawa siya ng paraan kung paano maaaring lumikha ang internet ng isang modernong mythological figure na may katangiang kahawig ng mga tradisyonal na urban legend. Ang Slender Man ay samakatuwid ay maaaring tingnan sa dalawang magkaibang paraan: bilang isang kathang-isip na karakter na nakakatakot at bilang isang halimbawa ng digital folklore na patuloy na binubuo ng komunidad. ==Tingnan din== * [[Creepypasta]] * [[Marble Hornets]] * [[Slender: The Eight Pages]] * [[Slender: The Arrival]] * [[Urban legend]] * [[SCP Foundation]] * [[Internet folklore]] * [[Analog horror]] * [[Alternate reality game]] (ARG) [[Kategorya:Creepypasta]] [[Kategorya:Kultura ng Internet]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na demonyo]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na halimaw]] [[Kategorya:Mga karakter sa internet]] [[Kategorya:Mga karakter sa meme sa internet]] plo8gu8f0b4bfupmxrgb3uqoduo0l0r 2220562 2220561 2026-08-16T03:06:48Z TheWikipedian1250 99193 /* Paglawak ng mitolohiya */ 2220562 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced section|date=Agosto 2026}} {{More citations needed|date=Agosto 2026}} [[File:Slenderman monochromatic man in suit with tendrils by Vishchun.png|thumb|Isang konseptong sining para sa Slender Man]] Si '''Slender Man''' ("Lalaking Payat" sa Tagalog) ay isang kathang-isip na karakter at urban legend (''[[creepypasta]]'') na nagmula sa internet. Inilalarawan siya karaniwang bilang isang napakatangkad, payat, at halos kalansay na humanoid na may suot na itim na suit, puting polo, at kurbata. Ang pinakakilalang katangian niya ay ang ''ganap na walang mukha''. Sa ilang bersiyon ng kuwento, nagagawa niyang pahabain o baguhin ang kanyang mga braso at katawan, magpakita ng mga galamay o tentacle sa kanyang likuran, mag-teleport, at magkaroon ng iba't ibang epekto sa isipan at pandama ng mga taong nakapaligid sa kanya. Hindi tulad ng maraming tradisyonal na halimaw o alamat, walang iisang opisyal na bersiyon ng kuwento tungkol kay Slender Man. Nabuo ang kaniyang mitolohiya sa pamamagitan ng ''collaborative storytelling'' sa internet, kung saan maraming manunulat, artista, filmmaker, at tagahanga ang lumikha ng kani-kanilang interpretasyon sa karakter. Dahil dito, malaki ang pagkakaiba-iba ng kaniyang pinagmulan, kapangyarihan, motibo, at maging ng kaniyang pisikal na kalikasan depende sa bersiyong tinutukoy. ==Kasaysayan== ===Paglikha sa Internet=== Nilikha ang Slender Man noong [[2009]] ni '''Eric Knudsen''', na mas kilala online sa pseudonym na ''Victor Surge''. Unang lumitaw ang karakter sa forum na ''Something Awful'', kung saan nag-upload si Knudsen ng dalawang manipuladong itim-at-puting litrato na naglalarawan ng mga batang tila nasa isang parke o kagubatan, kasama ang isang hindi pangkaraniwang matangkad at walang-mukhang lalaki sa background.<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|title=The complete history of The 'Slender Man,' the meme that compelled two girls to stab a friend|last1=Dewey|first1=Caitlin|date=3 June 2014|newspaper=The Washington Post|access-date=2017-06-21|last2=Dewey|first2=Caitlin|language=en-US|issn=0190-8286|archive-date=2017-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817123023/https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 5, 2014 |title=Slender Man: How a myth was born |url=https://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924183229/http://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945 |archive-date=2017-09-24 |access-date=2017-06-21 |website=Tampa Bay Times |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wagner |first=Meg |date=June 5, 2014 |title=What is Slenderman, and what does it have to do with the Wisc. stabbing? |url=http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170522045126/http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |archive-date=2017-05-22 |access-date=2017-06-21 |work=NY Daily News |language=en}}</ref> Ang mga litrato ay sinamahan ng mga kathang-isip na caption na idinisenyo upang magmukhang mga lumang dokumentong may misteryosong pinagmulan. Ang kombinasyon ng ordinaryong photographic setting, retro na imahe, at hindi maipaliwanag na pigura ang naging mahalagang bahagi ng unang konsepto ng karakter. Sa halip na gumawa lamang ng isang tradisyonal na horror character, idinisenyo si Slender Man upang magmukhang ''isang bagay na maaaring matagal nang umiiral sa mga lumang litrato at kuwentong hindi natin lubos na nauunawaan''. ==Paglawak ng mitolohiya== Mabilis na kumalat ang konsepto sa internet at nagsimulang lumikha, at dahil ang "mitolohiya" ng Slender Man ay umunlad nang walang opisyal na "kanon" bilang sanggunian, ang ibang user ng sarili nilang mga larawan, kuwento, at teorya tungkol kay Slender Man. Dahil dito, unti-unting nabuo ang isang malaking kolektibong mitolohiya. Kabilang sa mga unang elementong idinagdag ng fandom ang mga ideya na: * matagal nang lumilitaw si Slender Man sa mga makasaysayang larawan; * may kakayahan siyang manipulahin o impluwensiyahan ang mga tao; * partikular siyang nauugnay sa mga bata at kabataan; * maaari siyang magdulot ng pagkawala ng alaala, [[sakit]], [[paranoia]], o kakaibang pisikal na sintomas<ref>{{cite web |last=Tillotson |first=Kristin |date=27 April 2011 |title=Tall, skinny, scary—and all in your head |url=https://www.startribune.com/april-2011-tall-skinny-scary-and-all-in-your-head/120717934 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054245/http://www.startribune.com/lifestyle/120717934.html?refer=y |archive-date=2013-09-21 |access-date=2013-02-23 |website=startribune.com}}</ref>; * nagagawa niyang baguhin ang kaniyang anyo; * at may kaugnayan siya sa mga mahiwagang kagubatan at iba pang liblib na lugar. Gayunpaman, karamihan sa mga elementong ito ay ''hindi bahagi ng orihinal na konsepto ni Knudsen''. Ang mga ito ay produkto ng patuloy na pagbuo ng fandom at ng iba't ibang serye ng fan fiction. ==Pisikal na anyo== Ang pinakakilalang anyo ni Slender Man ay isang ''sobrang tangkad at payat na humanoid'' na karaniwang inilalarawan na may taas na higit sa karaniwang tao. Karaniwang itim ang kaniyang suit, na may puting polo at itim na kurbata. Ang kaniyang mukha ay ganap na makinis at puti. Wala siyang: * mga [[mata]]; * [[ilong]]; * [[bibig]]; * [[tainga]]; * o anumang malinaw na mga katangian ng mukha. Ang kawalan ng mukha ang isa sa pinakamahalagang elemento ng kaniyang disenyo. Dahil walang mukha, imposibleng matukoy ang kaniyang emosyon o intensiyon sa pamamagitan ng karaniwang ekspresyon ng tao. Sa ilang bersiyon, lumilitaw ang mga facial feature depende sa sitwasyon, ngunit sa karamihan ng mga interpretasyon, nananatiling ''blanko at hindi makatao'' ang kaniyang mukha. ===Tentacles=== Isa pang popular na katangian ni Slender Man ang mga mahahabang appendage na maaaring lumabas mula sa kaniyang likuran. Madalas itong inilalarawan na parang itim na tentacle o mahahabang, nababaluktot na mga braso. Hindi ito bahagi ng pinakaunang bersiyon ng karakter. Gayunpaman, naging napakapopular ang konsepto sa mga sumunod na fan works at kalaunan ay naging isa sa mga pinakakilalang visual conventions ng Slender Man. Depende sa interpretasyon, ginagamit niya ang mga appendage upang: * manghuli; * manakot; * manipulahin ang mga bagay; * lumaban; * o tulungan ang kaniyang katawan na gumalaw sa mga paraang hindi posible para sa isang ordinaryong tao. ==Kalikasan at pagkakakilanlan== Isa sa mga dahilan kung bakit nananatiling misteryoso si Slender Man ay ang kawalan ng malinaw na sagot tungkol sa kung ''ano talaga siya''. Sa iba't ibang kuwento, inilarawan siya bilang: * isang [[sobrenatural]] na nilalang; * isang [[demonyo]]; * isang ekstradimensyonal na entidad; * isang [[Buhay extraterrestrial|dayuhan]]; * isang tuluyang hindi maipaliwanag na phenomenon; * isang [[Espiritu (paglilinaw)|espiritu]] ng mandaragit; * isang humanoid na may paranormal na kakayahan; * o isang nilalang na hindi maaaring ikategorya gamit ang karaniwang konsepto ng [[buhay]] at [[kamatayan]]. Walang iisang canon na nagtatatag ng isa sa mga interpretasyong ito bilang pangkalahatang katotohanan. Sa katunayan, bahagi ng horror ng karakter ay ang ideya na hindi sapat ang impormasyon ng mga tao upang maunawaan kung ano siya. ==Mga kapangyarihan== Dahil collaborative ang pagbuo ng Slender Man mythology, nag-iiba ang kaniyang kapangyarihan sa bawat kuwento. Gayunpaman, may ilang kakayahang madalas na inuulit. ===Teleportasyon=== Isa sa pinakakaraniwang kakayahan niya ang biglaang pagkawala at paglitaw sa ibang lugar. Sa ilang kuwento, tila walang normal na limitasyon ang distansiyang maaari niyang takpan. ===Pagbabago ng anyo=== Maaari siyang magkaroon ng iba't ibang anyo depende sa bersiyon. Kabilang dito ang pagbabago sa haba ng kaniyang mga braso, katawan, o appendage. ===Pagmamanipula ng isipan=== Sa maraming interpretasyon, nakaaapekto si Slender Man sa perception at mental state ng kaniyang mga biktima. Maaari itong magresulta sa: * paranoia; * hallucinations; * pagkawala ng memorya; * disorientation; * obsessive behavior; * at pagkawala ng kakayahang maunawaan kung alin ang tunay at alin ang ilusyon. ===Pagkagambala sa teknolohiya=== Madalas ding iniuugnay sa kaniya ang tinatawag na "Slender sickness" o iba pang anyo ng electromagnetic o neurological interference. Kapag malapit siya, maaaring magkaroon ng static, distortion, interference, o kakaibang glitches ang mga camera at iba pang electronic device. Gayunpaman, hindi pare-pareho ang katangiang ito sa lahat ng bersiyon. ===Pagkawala sa karaniwang pisika=== Sa ilang kuwento, tila hindi sumusunod ang katawan ni Slender Man sa normal na batas ng pisika. Maaari siyang lumitaw na napakalayo sa isang sandali at nasa tabi ng isang tao sa susunod, o magkaroon ng mga galamay na tila walang malinaw na anatomical origin. Dahil dito, hindi laging malinaw kung ang katawan niya ay literal na pisikal, di-materyal, parang [[multo]], o isang uri ng "estadong hybrid". ==Kaugnayan sa mga bata at kabataan== Sa malaking bahagi ng Slender Man fiction, partikular siyang iniuugnay sa mga bata at kabataan. Ang elementong ito ay naging isa sa mga pinakakilalang bahagi ng internet folklore tungkol sa kaniya. Gayunpaman, mahalagang tandaan na ''hindi nagtataglay ng iisang canon na motibo ang lahat ng kuwento''. Sa ilang bersiyon, ang mga bata ay partikular na target; sa iba naman, nagkataon lamang na sila ang mga karakter na nakatagpo sa kaniya. Sa ilang interpretasyon, ang kawalan ng malinaw na dahilan kung bakit siya interesado sa mga bata ang mismong pinagmumulan ng horror: hindi nauunawaan ng mga biktima kung bakit sila pinili. ===Slender sickness=== Ang tinatawag na ''Slender sickness'' ay isang konseptong lumitaw sa iba't ibang Slender Man stories upang ilarawan ang mga pisikal at sikolohikal na epekto ng matagal na pagkakalantad sa kaniyang presensiya. Maaaring kabilang sa mga sintomas ang: * matinding pananakit ng ulo; * pagdurugo ng ilong; * pag-ubo; * pagsusuka; * pagkawala ng memorya; * hallucinations; * paranoia; * at pagkahilo. Hindi ito isang opisyal na medikal na kondisyon at hindi ito bahagi ng iisang canonical mythology. Isa lamang itong paulit-ulit na trope sa iba't ibang bersiyon ng karakter. ==Mythos at mga pangunahing gawa== ===Marble Hornets=== Ang ''[[Marble Hornets]]'' ay isa sa pinakamahalagang proyekto na nagpalawak sa Slender Man mythology. Ito ay isang web series na nagsimula noong 2009 at gumagamit ng found-footage format. Sa serye, lumilitaw ang karakter na tinatawag na '''The Operator''', isang interpretasyon ng Slender Man. Ang serye ay nagdagdag ng mga bagong konsepto sa mythology, kabilang ang mga misteryosong video, memory loss, paranoia, at mga taong tila naapektuhan ng presensiya ng entity. Naging napakalaki ng impluwensiya ng Marble Hornets sa paraan ng pag-iisip ng internet tungkol kay Slender Man. ===Slender: The Eight Pages=== Ang ''[[Slender: The Eight Pages]]'' ay isang indie larong katatakutan na naging isa sa mga pangunahing dahilan ng paglawak ng popularidad ng karakter sa labas ng mga online forum. Kinokontrol ng manlalaro ang isang karakter na kailangang maghanap ng walong pahina sa isang madilim na kagubatan habang unti-unting lumalapit si Slender Man. Ang simpleng gameplay mechanics—isang flashlight, isang madilim na kapaligiran, at isang kaaway na kadalasang hindi direktang umaatake—ay naging mahalagang bahagi ng modernong Slender Man imagery. ===Slender: The Arrival=== Ang ''[[Slender: The Arrival]]'' ay isang mas malaking larong katatakutan na nagsilbing pagpapalawak ng mythology. Nagpakilala ito ng mas maraming lokasyon, karakter, at kuwento kaysa sa "The Eight Pages". Dito, naging mas aktibo at pisikal ang paglalarawan sa Slender Man at sa mga nilalang na konektado sa kaniyang mythology. ==Slender Man bilang internet folklore== Ang Slender Man ay naiiba sa maraming tradisyonal na urban legend dahil alam ang ''eksaktong pinagmulan ng karakter''. Hindi siya isang sinaunang alamat na unti-unting naitala ng mga folklorist. Sa halip, malinaw na dokumentado ang unang paglikha sa kaniya noong 2009. Gayunpaman, mabilis siyang kumilos na parang tradisyonal na folklore. Libo-libong tao ang: * nagdagdag ng sariling kuwento; * gumawa ng mga larawan; * gumawa ng videos; * lumikha ng games; * gumawa ng alternate interpretations; * at nagsama ng karakter sa kani-kanilang horror universes. Dahil dito, madalas siyang ituring bilang isa sa mga pinakaunang halimbawa ng modernong digital folklore. ==Mga interpretasyon tungkol sa pagiging tunay== Sa mga unang taon ng Slender Man fandom, may mga larawang sadyang ginawa upang magmukhang tunay na archival photographs. Dahil dito, may ilang taong naniwalang maaaring mayroon siyang totoong historical origin. Gayunpaman, walang mapagkakatiwalaang ebidensiyang nagpapatunay na tunay na nilalang si Slender Man. Ang orihinal na karakter ay malinaw na kathang-isip at ang unang mga imahe niya ay digitally manipulated. Ang impresyon na maaaring "matagal na siyang umiiral" ay bahagi mismo ng horror concept. ==Mga totoong krimen na iniugnay sa Slender Man== Noong [[2014]], naging paksa ng malawakang atensiyon sa [[Estados Unidos]] ang isang kaso sa [[Wisconsin]] kung saan dalawang 12-taóng-gulang na batang babae ang sumaksak sa kanilang kaklase at iniwan siyang malubhang nasugatan. Ipinaliwanag ng mga akusado na ginawa nila ito bilang bahagi ng paniniwala na kailangan nilang patayin ang kanilang kaibigan upang maprotektahan ang kanilang sarili at ang kanilang mga pamilya mula kay Slender Man. Ang kaso ay naging kilala bilang '''Slender Man stabbing'''. Mahalagang linawin na ang insidente ay isang totoong [[krimen]] na isinagawa ng mga totoong tao, samantalang si Slender Man mismo ay kathang-isip. Ang kaso ay nagdulot ng malawak na debate tungkol sa impluwensiya ng internet horror, fiction, mental health, at responsibilidad ng mga creator at consumer ng online content. Noong [[2018]], isang pelikulang pinamagatang Slender Man ang inilabas, ngunit hindi ito direktang dramatization ng Wisconsin case at sa halip ay isang kathang-isip na kuwento ng katatakutan na gumagamit ng karakter. ==Pelikula== Ang ''[[Slender Man (pelikula)|Slender Man]]'' ay isang [[2018]] pelikulang katatakutan Amerikanong na idinirehe ni Sylvain White. Tampok dito ang isang grupo ng mga kabataan na nakatagpo ng mythology tungkol kay Slender Man. Ang pelikula ay nakatanggap ng negatibong kritikal na pagtanggap at naging kontrobersiyal dahil sa timing nito kaugnay ng totoong Wisconsin stabbing case. ==Kahalagahan sa kulturang popular== Mula sa simpleng dalawang manipulated photographs, naging isa si Slender Man sa pinakakilalang horror figures na nilikha sa internet. Malaki ang impluwensiya niya sa: * creepypasta; * analog horror; * found-footage fiction; * mga independiyenteng larong pangkatatakutan; * [[YouTube]] horror; * ARGs (''alternate reality games''); * digital folklore; * at modernong urban legends. Ang kaniyang disenyo ay partikular na epektibo dahil napakasimple nito: isang ordinaryong anyo ng isang tao na ginawang kakaiba sa pamamagitan ng sobrang taas, abnormal na proporsyon, itim na suit, at kawalan ng mukha. ==Kultura ng Creepypasta== Malaki ang kaugnayan ni Slender Man sa ''creepypasta'', isang anyo ng internet horror fiction na kumakalat sa pamamagitan ng pagkopya at muling pagsasalaysay ng mga kuwento online. Bagaman hindi eksaktong kapareho ng creepypasta ang orihinal na Slender Man concept, naging isa siya sa mga pinakamahalagang karakter sa genre. Ang kaniyang mythology ay partikular na angkop sa collaborative nature ng creepypasta dahil maaaring baguhin ng bawat manunulat ang kaniyang pinagmulan at kakayahan nang hindi kinakailangang sumunod sa iisang opisyal na canon. Sa ganitong paraan, ang Slender Man ay maaaring ituring hindi lamang bilang isang karakter kundi bilang isang template para sa horror storytelling. ==Pamana== Ang pinakamahalagang kontribusyon ni Slender Man sa horror ay hindi lamang ang mismong karakter kundi ang paraan kung paano siya nilikha at lumago. Hindi siya nagsimula bilang karakter ng isang malaking publishing company, studio, o folklore tradition. Nagsimula siya bilang isang digital artwork at ilang linya ng fictional text, pagkatapos ay unti-unting binuo ng isang online community. Dahil dito, naging halimbawa siya ng paraan kung paano maaaring lumikha ang internet ng isang modernong mythological figure na may katangiang kahawig ng mga tradisyonal na urban legend. Ang Slender Man ay samakatuwid ay maaaring tingnan sa dalawang magkaibang paraan: bilang isang kathang-isip na karakter na nakakatakot at bilang isang halimbawa ng digital folklore na patuloy na binubuo ng komunidad. ==Tingnan din== * [[Creepypasta]] * [[Marble Hornets]] * [[Slender: The Eight Pages]] * [[Slender: The Arrival]] * [[Urban legend]] * [[SCP Foundation]] * [[Internet folklore]] * [[Analog horror]] * [[Alternate reality game]] (ARG) [[Kategorya:Creepypasta]] [[Kategorya:Kultura ng Internet]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na demonyo]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na halimaw]] [[Kategorya:Mga karakter sa internet]] [[Kategorya:Mga karakter sa meme sa internet]] 319eaevd2vl0pdz78o1h8qehr46d6yl 2220564 2220562 2026-08-16T03:12:05Z TheWikipedian1250 99193 /* Kasaysayan */ 2220564 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced section|date=Agosto 2026}} {{More citations needed|date=Agosto 2026}} [[File:Slenderman monochromatic man in suit with tendrils by Vishchun.png|thumb|Isang konseptong sining para sa Slender Man]] Si '''Slender Man''' ("Lalaking Payat" sa Tagalog) ay isang kathang-isip na karakter at urban legend (''[[creepypasta]]'') na nagmula sa internet. Inilalarawan siya karaniwang bilang isang napakatangkad, payat, at halos kalansay na humanoid na may suot na itim na suit, puting polo, at kurbata. Ang pinakakilalang katangian niya ay ang ''ganap na walang mukha''. Sa ilang bersiyon ng kuwento, nagagawa niyang pahabain o baguhin ang kanyang mga braso at katawan, magpakita ng mga galamay o tentacle sa kanyang likuran, mag-teleport, at magkaroon ng iba't ibang epekto sa isipan at pandama ng mga taong nakapaligid sa kanya. Hindi tulad ng maraming tradisyonal na halimaw o alamat, walang iisang opisyal na bersiyon ng kuwento tungkol kay Slender Man. Nabuo ang kaniyang mitolohiya sa pamamagitan ng ''collaborative storytelling'' sa internet, kung saan maraming manunulat, artista, filmmaker, at tagahanga ang lumikha ng kani-kanilang interpretasyon sa karakter. Dahil dito, malaki ang pagkakaiba-iba ng kaniyang pinagmulan, kapangyarihan, motibo, at maging ng kaniyang pisikal na kalikasan depende sa bersiyong tinutukoy. ==Kasaysayan== ===Paglikha sa Internet=== Nilikha ang Slender Man noong 10 [[Hunyo]] [[2009]] ni '''Eric Knudsen''', na mas kilala online sa pseudonym na ''Victor Surge''. Unang lumitaw ang karakter sa forum na ''Something Awful'', kung saan nag-upload si Knudsen ng dalawang manipuladong itim-at-puting litrato na naglalarawan ng mga batang tila nasa isang parke o kagubatan, kasama ang isang hindi pangkaraniwang matangkad at walang-mukhang lalaki sa background.<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|title=The complete history of The 'Slender Man,' the meme that compelled two girls to stab a friend|last1=Dewey|first1=Caitlin|date=3 June 2014|newspaper=The Washington Post|access-date=2017-06-21|last2=Dewey|first2=Caitlin|language=en-US|issn=0190-8286|archive-date=2017-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817123023/https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 5, 2014 |title=Slender Man: How a myth was born |url=https://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924183229/http://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945 |archive-date=2017-09-24 |access-date=2017-06-21 |website=Tampa Bay Times |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wagner |first=Meg |date=June 5, 2014 |title=What is Slenderman, and what does it have to do with the Wisc. stabbing? |url=http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170522045126/http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |archive-date=2017-05-22 |access-date=2017-06-21 |work=NY Daily News |language=en}}</ref> Ang mga litrato ay sinamahan ng mga kathang-isip na caption na idinisenyo upang magmukhang mga lumang dokumentong may misteryosong pinagmulan. Ang kombinasyon ng ordinaryong photographic setting, retro na imahe, at hindi maipaliwanag na pigura ang naging mahalagang bahagi ng unang konsepto ng karakter. Sa halip na gumawa lamang ng isang tradisyonal na horror character, idinisenyo si Slender Man upang magmukhang ''isang bagay na maaaring matagal nang umiiral sa mga lumang litrato at kuwentong hindi natin lubos na nauunawaan''. ==Paglawak ng mitolohiya== Mabilis na kumalat ang konsepto sa internet at nagsimulang lumikha, at dahil ang "mitolohiya" ng Slender Man ay umunlad nang walang opisyal na "kanon" bilang sanggunian, ang ibang user ng sarili nilang mga larawan, kuwento, at teorya tungkol kay Slender Man. Dahil dito, unti-unting nabuo ang isang malaking kolektibong mitolohiya. Kabilang sa mga unang elementong idinagdag ng fandom ang mga ideya na: * matagal nang lumilitaw si Slender Man sa mga makasaysayang larawan; * may kakayahan siyang manipulahin o impluwensiyahan ang mga tao; * partikular siyang nauugnay sa mga bata at kabataan; * maaari siyang magdulot ng pagkawala ng alaala, [[sakit]], [[paranoia]], o kakaibang pisikal na sintomas<ref>{{cite web |last=Tillotson |first=Kristin |date=27 April 2011 |title=Tall, skinny, scary—and all in your head |url=https://www.startribune.com/april-2011-tall-skinny-scary-and-all-in-your-head/120717934 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054245/http://www.startribune.com/lifestyle/120717934.html?refer=y |archive-date=2013-09-21 |access-date=2013-02-23 |website=startribune.com}}</ref>; * nagagawa niyang baguhin ang kaniyang anyo; * at may kaugnayan siya sa mga mahiwagang kagubatan at iba pang liblib na lugar. Gayunpaman, karamihan sa mga elementong ito ay ''hindi bahagi ng orihinal na konsepto ni Knudsen''. Ang mga ito ay produkto ng patuloy na pagbuo ng fandom at ng iba't ibang serye ng fan fiction. ==Pisikal na anyo== Ang pinakakilalang anyo ni Slender Man ay isang ''sobrang tangkad at payat na humanoid'' na karaniwang inilalarawan na may taas na higit sa karaniwang tao. Karaniwang itim ang kaniyang suit, na may puting polo at itim na kurbata. Ang kaniyang mukha ay ganap na makinis at puti. Wala siyang: * mga [[mata]]; * [[ilong]]; * [[bibig]]; * [[tainga]]; * o anumang malinaw na mga katangian ng mukha. Ang kawalan ng mukha ang isa sa pinakamahalagang elemento ng kaniyang disenyo. Dahil walang mukha, imposibleng matukoy ang kaniyang emosyon o intensiyon sa pamamagitan ng karaniwang ekspresyon ng tao. Sa ilang bersiyon, lumilitaw ang mga facial feature depende sa sitwasyon, ngunit sa karamihan ng mga interpretasyon, nananatiling ''blanko at hindi makatao'' ang kaniyang mukha. ===Tentacles=== Isa pang popular na katangian ni Slender Man ang mga mahahabang appendage na maaaring lumabas mula sa kaniyang likuran. Madalas itong inilalarawan na parang itim na tentacle o mahahabang, nababaluktot na mga braso. Hindi ito bahagi ng pinakaunang bersiyon ng karakter. Gayunpaman, naging napakapopular ang konsepto sa mga sumunod na fan works at kalaunan ay naging isa sa mga pinakakilalang visual conventions ng Slender Man. Depende sa interpretasyon, ginagamit niya ang mga appendage upang: * manghuli; * manakot; * manipulahin ang mga bagay; * lumaban; * o tulungan ang kaniyang katawan na gumalaw sa mga paraang hindi posible para sa isang ordinaryong tao. ==Kalikasan at pagkakakilanlan== Isa sa mga dahilan kung bakit nananatiling misteryoso si Slender Man ay ang kawalan ng malinaw na sagot tungkol sa kung ''ano talaga siya''. Sa iba't ibang kuwento, inilarawan siya bilang: * isang [[sobrenatural]] na nilalang; * isang [[demonyo]]; * isang ekstradimensyonal na entidad; * isang [[Buhay extraterrestrial|dayuhan]]; * isang tuluyang hindi maipaliwanag na phenomenon; * isang [[Espiritu (paglilinaw)|espiritu]] ng mandaragit; * isang humanoid na may paranormal na kakayahan; * o isang nilalang na hindi maaaring ikategorya gamit ang karaniwang konsepto ng [[buhay]] at [[kamatayan]]. Walang iisang canon na nagtatatag ng isa sa mga interpretasyong ito bilang pangkalahatang katotohanan. Sa katunayan, bahagi ng horror ng karakter ay ang ideya na hindi sapat ang impormasyon ng mga tao upang maunawaan kung ano siya. ==Mga kapangyarihan== Dahil collaborative ang pagbuo ng Slender Man mythology, nag-iiba ang kaniyang kapangyarihan sa bawat kuwento. Gayunpaman, may ilang kakayahang madalas na inuulit. ===Teleportasyon=== Isa sa pinakakaraniwang kakayahan niya ang biglaang pagkawala at paglitaw sa ibang lugar. Sa ilang kuwento, tila walang normal na limitasyon ang distansiyang maaari niyang takpan. ===Pagbabago ng anyo=== Maaari siyang magkaroon ng iba't ibang anyo depende sa bersiyon. Kabilang dito ang pagbabago sa haba ng kaniyang mga braso, katawan, o appendage. ===Pagmamanipula ng isipan=== Sa maraming interpretasyon, nakaaapekto si Slender Man sa perception at mental state ng kaniyang mga biktima. Maaari itong magresulta sa: * paranoia; * hallucinations; * pagkawala ng memorya; * disorientation; * obsessive behavior; * at pagkawala ng kakayahang maunawaan kung alin ang tunay at alin ang ilusyon. ===Pagkagambala sa teknolohiya=== Madalas ding iniuugnay sa kaniya ang tinatawag na "Slender sickness" o iba pang anyo ng electromagnetic o neurological interference. Kapag malapit siya, maaaring magkaroon ng static, distortion, interference, o kakaibang glitches ang mga camera at iba pang electronic device. Gayunpaman, hindi pare-pareho ang katangiang ito sa lahat ng bersiyon. ===Pagkawala sa karaniwang pisika=== Sa ilang kuwento, tila hindi sumusunod ang katawan ni Slender Man sa normal na batas ng pisika. Maaari siyang lumitaw na napakalayo sa isang sandali at nasa tabi ng isang tao sa susunod, o magkaroon ng mga galamay na tila walang malinaw na anatomical origin. Dahil dito, hindi laging malinaw kung ang katawan niya ay literal na pisikal, di-materyal, parang [[multo]], o isang uri ng "estadong hybrid". ==Kaugnayan sa mga bata at kabataan== Sa malaking bahagi ng Slender Man fiction, partikular siyang iniuugnay sa mga bata at kabataan. Ang elementong ito ay naging isa sa mga pinakakilalang bahagi ng internet folklore tungkol sa kaniya. Gayunpaman, mahalagang tandaan na ''hindi nagtataglay ng iisang canon na motibo ang lahat ng kuwento''. Sa ilang bersiyon, ang mga bata ay partikular na target; sa iba naman, nagkataon lamang na sila ang mga karakter na nakatagpo sa kaniya. Sa ilang interpretasyon, ang kawalan ng malinaw na dahilan kung bakit siya interesado sa mga bata ang mismong pinagmumulan ng horror: hindi nauunawaan ng mga biktima kung bakit sila pinili. ===Slender sickness=== Ang tinatawag na ''Slender sickness'' ay isang konseptong lumitaw sa iba't ibang Slender Man stories upang ilarawan ang mga pisikal at sikolohikal na epekto ng matagal na pagkakalantad sa kaniyang presensiya. Maaaring kabilang sa mga sintomas ang: * matinding pananakit ng ulo; * pagdurugo ng ilong; * pag-ubo; * pagsusuka; * pagkawala ng memorya; * hallucinations; * paranoia; * at pagkahilo. Hindi ito isang opisyal na medikal na kondisyon at hindi ito bahagi ng iisang canonical mythology. Isa lamang itong paulit-ulit na trope sa iba't ibang bersiyon ng karakter. ==Mythos at mga pangunahing gawa== ===Marble Hornets=== Ang ''[[Marble Hornets]]'' ay isa sa pinakamahalagang proyekto na nagpalawak sa Slender Man mythology. Ito ay isang web series na nagsimula noong 2009 at gumagamit ng found-footage format. Sa serye, lumilitaw ang karakter na tinatawag na '''The Operator''', isang interpretasyon ng Slender Man. Ang serye ay nagdagdag ng mga bagong konsepto sa mythology, kabilang ang mga misteryosong video, memory loss, paranoia, at mga taong tila naapektuhan ng presensiya ng entity. Naging napakalaki ng impluwensiya ng Marble Hornets sa paraan ng pag-iisip ng internet tungkol kay Slender Man. ===Slender: The Eight Pages=== Ang ''[[Slender: The Eight Pages]]'' ay isang indie larong katatakutan na naging isa sa mga pangunahing dahilan ng paglawak ng popularidad ng karakter sa labas ng mga online forum. Kinokontrol ng manlalaro ang isang karakter na kailangang maghanap ng walong pahina sa isang madilim na kagubatan habang unti-unting lumalapit si Slender Man. Ang simpleng gameplay mechanics—isang flashlight, isang madilim na kapaligiran, at isang kaaway na kadalasang hindi direktang umaatake—ay naging mahalagang bahagi ng modernong Slender Man imagery. ===Slender: The Arrival=== Ang ''[[Slender: The Arrival]]'' ay isang mas malaking larong katatakutan na nagsilbing pagpapalawak ng mythology. Nagpakilala ito ng mas maraming lokasyon, karakter, at kuwento kaysa sa "The Eight Pages". Dito, naging mas aktibo at pisikal ang paglalarawan sa Slender Man at sa mga nilalang na konektado sa kaniyang mythology. ==Slender Man bilang internet folklore== Ang Slender Man ay naiiba sa maraming tradisyonal na urban legend dahil alam ang ''eksaktong pinagmulan ng karakter''. Hindi siya isang sinaunang alamat na unti-unting naitala ng mga folklorist. Sa halip, malinaw na dokumentado ang unang paglikha sa kaniya noong 2009. Gayunpaman, mabilis siyang kumilos na parang tradisyonal na folklore. Libo-libong tao ang: * nagdagdag ng sariling kuwento; * gumawa ng mga larawan; * gumawa ng videos; * lumikha ng games; * gumawa ng alternate interpretations; * at nagsama ng karakter sa kani-kanilang horror universes. Dahil dito, madalas siyang ituring bilang isa sa mga pinakaunang halimbawa ng modernong digital folklore. ==Mga interpretasyon tungkol sa pagiging tunay== Sa mga unang taon ng Slender Man fandom, may mga larawang sadyang ginawa upang magmukhang tunay na archival photographs. Dahil dito, may ilang taong naniwalang maaaring mayroon siyang totoong historical origin. Gayunpaman, walang mapagkakatiwalaang ebidensiyang nagpapatunay na tunay na nilalang si Slender Man. Ang orihinal na karakter ay malinaw na kathang-isip at ang unang mga imahe niya ay digitally manipulated. Ang impresyon na maaaring "matagal na siyang umiiral" ay bahagi mismo ng horror concept. ==Mga totoong krimen na iniugnay sa Slender Man== Noong [[2014]], naging paksa ng malawakang atensiyon sa [[Estados Unidos]] ang isang kaso sa [[Wisconsin]] kung saan dalawang 12-taóng-gulang na batang babae ang sumaksak sa kanilang kaklase at iniwan siyang malubhang nasugatan. Ipinaliwanag ng mga akusado na ginawa nila ito bilang bahagi ng paniniwala na kailangan nilang patayin ang kanilang kaibigan upang maprotektahan ang kanilang sarili at ang kanilang mga pamilya mula kay Slender Man. Ang kaso ay naging kilala bilang '''Slender Man stabbing'''. Mahalagang linawin na ang insidente ay isang totoong [[krimen]] na isinagawa ng mga totoong tao, samantalang si Slender Man mismo ay kathang-isip. Ang kaso ay nagdulot ng malawak na debate tungkol sa impluwensiya ng internet horror, fiction, mental health, at responsibilidad ng mga creator at consumer ng online content. Noong [[2018]], isang pelikulang pinamagatang Slender Man ang inilabas, ngunit hindi ito direktang dramatization ng Wisconsin case at sa halip ay isang kathang-isip na kuwento ng katatakutan na gumagamit ng karakter. ==Pelikula== Ang ''[[Slender Man (pelikula)|Slender Man]]'' ay isang [[2018]] pelikulang katatakutan Amerikanong na idinirehe ni Sylvain White. Tampok dito ang isang grupo ng mga kabataan na nakatagpo ng mythology tungkol kay Slender Man. Ang pelikula ay nakatanggap ng negatibong kritikal na pagtanggap at naging kontrobersiyal dahil sa timing nito kaugnay ng totoong Wisconsin stabbing case. ==Kahalagahan sa kulturang popular== Mula sa simpleng dalawang manipulated photographs, naging isa si Slender Man sa pinakakilalang horror figures na nilikha sa internet. Malaki ang impluwensiya niya sa: * creepypasta; * analog horror; * found-footage fiction; * mga independiyenteng larong pangkatatakutan; * [[YouTube]] horror; * ARGs (''alternate reality games''); * digital folklore; * at modernong urban legends. Ang kaniyang disenyo ay partikular na epektibo dahil napakasimple nito: isang ordinaryong anyo ng isang tao na ginawang kakaiba sa pamamagitan ng sobrang taas, abnormal na proporsyon, itim na suit, at kawalan ng mukha. ==Kultura ng Creepypasta== Malaki ang kaugnayan ni Slender Man sa ''creepypasta'', isang anyo ng internet horror fiction na kumakalat sa pamamagitan ng pagkopya at muling pagsasalaysay ng mga kuwento online. Bagaman hindi eksaktong kapareho ng creepypasta ang orihinal na Slender Man concept, naging isa siya sa mga pinakamahalagang karakter sa genre. Ang kaniyang mythology ay partikular na angkop sa collaborative nature ng creepypasta dahil maaaring baguhin ng bawat manunulat ang kaniyang pinagmulan at kakayahan nang hindi kinakailangang sumunod sa iisang opisyal na canon. Sa ganitong paraan, ang Slender Man ay maaaring ituring hindi lamang bilang isang karakter kundi bilang isang template para sa horror storytelling. ==Pamana== Ang pinakamahalagang kontribusyon ni Slender Man sa horror ay hindi lamang ang mismong karakter kundi ang paraan kung paano siya nilikha at lumago. Hindi siya nagsimula bilang karakter ng isang malaking publishing company, studio, o folklore tradition. Nagsimula siya bilang isang digital artwork at ilang linya ng fictional text, pagkatapos ay unti-unting binuo ng isang online community. Dahil dito, naging halimbawa siya ng paraan kung paano maaaring lumikha ang internet ng isang modernong mythological figure na may katangiang kahawig ng mga tradisyonal na urban legend. Ang Slender Man ay samakatuwid ay maaaring tingnan sa dalawang magkaibang paraan: bilang isang kathang-isip na karakter na nakakatakot at bilang isang halimbawa ng digital folklore na patuloy na binubuo ng komunidad. ==Tingnan din== * [[Creepypasta]] * [[Marble Hornets]] * [[Slender: The Eight Pages]] * [[Slender: The Arrival]] * [[Urban legend]] * [[SCP Foundation]] * [[Internet folklore]] * [[Analog horror]] * [[Alternate reality game]] (ARG) [[Kategorya:Creepypasta]] [[Kategorya:Kultura ng Internet]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na demonyo]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na halimaw]] [[Kategorya:Mga karakter sa internet]] [[Kategorya:Mga karakter sa meme sa internet]] 9bhm2u3jtylgcuwph93eh33k28aqo6m 2220565 2220564 2026-08-16T03:16:25Z TheWikipedian1250 99193 /* Paglikha sa Internet */ 2220565 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced section|date=Agosto 2026}} {{More citations needed|date=Agosto 2026}} [[File:Slenderman monochromatic man in suit with tendrils by Vishchun.png|thumb|Isang konseptong sining para sa Slender Man]] Si '''Slender Man''' ("Lalaking Payat" sa Tagalog) ay isang kathang-isip na karakter at urban legend (''[[creepypasta]]'') na nagmula sa internet. Inilalarawan siya karaniwang bilang isang napakatangkad, payat, at halos kalansay na humanoid na may suot na itim na suit, puting polo, at kurbata. Ang pinakakilalang katangian niya ay ang ''ganap na walang mukha''. Sa ilang bersiyon ng kuwento, nagagawa niyang pahabain o baguhin ang kanyang mga braso at katawan, magpakita ng mga galamay o tentacle sa kanyang likuran, mag-teleport, at magkaroon ng iba't ibang epekto sa isipan at pandama ng mga taong nakapaligid sa kanya. Hindi tulad ng maraming tradisyonal na halimaw o alamat, walang iisang opisyal na bersiyon ng kuwento tungkol kay Slender Man. Nabuo ang kaniyang mitolohiya sa pamamagitan ng ''collaborative storytelling'' sa internet, kung saan maraming manunulat, artista, filmmaker, at tagahanga ang lumikha ng kani-kanilang interpretasyon sa karakter. Dahil dito, malaki ang pagkakaiba-iba ng kaniyang pinagmulan, kapangyarihan, motibo, at maging ng kaniyang pisikal na kalikasan depende sa bersiyong tinutukoy. ==Kasaysayan== ===Paglikha sa Internet=== Nilikha ang Slender Man noong 10 [[Hunyo]] [[2009]] ni '''Eric Knudsen''', na mas kilala online sa pseudonym na ''Victor Surge''. Unang lumitaw ang karakter sa isang [[paligsahan sa Photoshop]] na may temang "mga paranormal na imahe" na inorganisa ng forum na ''SomethingAwful'', kung saan nag-upload si Knudsen ng dalawang manipuladong itim-at-puting litrato na naglalarawan ng mga batang tila nasa isang parke o kagubatan, kasama ang isang hindi pangkaraniwang matangkad at walang-mukhang lalaki sa background.<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|title=The complete history of The 'Slender Man,' the meme that compelled two girls to stab a friend|last1=Dewey|first1=Caitlin|date=3 June 2014|newspaper=The Washington Post|access-date=2017-06-21|last2=Dewey|first2=Caitlin|language=en-US|issn=0190-8286|archive-date=2017-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817123023/https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 5, 2014 |title=Slender Man: How a myth was born |url=https://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924183229/http://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945 |archive-date=2017-09-24 |access-date=2017-06-21 |website=Tampa Bay Times |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wagner |first=Meg |date=June 5, 2014 |title=What is Slenderman, and what does it have to do with the Wisc. stabbing? |url=http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170522045126/http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |archive-date=2017-05-22 |access-date=2017-06-21 |work=NY Daily News |language=en}}</ref> Ang mga litrato ay sinamahan ng mga kathang-isip na caption na idinisenyo upang magmukhang mga lumang dokumentong may misteryosong pinagmulan. Ang kombinasyon ng ordinaryong photographic setting, retro na imahe, at hindi maipaliwanag na pigura ang naging mahalagang bahagi ng unang konsepto ng karakter. Sa halip na gumawa lamang ng isang tradisyonal na horror character, idinisenyo si Slender Man upang magmukhang ''isang bagay na maaaring matagal nang umiiral sa mga lumang litrato at kuwentong hindi natin lubos na nauunawaan''. ==Paglawak ng mitolohiya== Mabilis na kumalat ang konsepto sa internet at nagsimulang lumikha, at dahil ang "mitolohiya" ng Slender Man ay umunlad nang walang opisyal na "kanon" bilang sanggunian, ang ibang user ng sarili nilang mga larawan, kuwento, at teorya tungkol kay Slender Man. Dahil dito, unti-unting nabuo ang isang malaking kolektibong mitolohiya. Kabilang sa mga unang elementong idinagdag ng fandom ang mga ideya na: * matagal nang lumilitaw si Slender Man sa mga makasaysayang larawan; * may kakayahan siyang manipulahin o impluwensiyahan ang mga tao; * partikular siyang nauugnay sa mga bata at kabataan; * maaari siyang magdulot ng pagkawala ng alaala, [[sakit]], [[paranoia]], o kakaibang pisikal na sintomas<ref>{{cite web |last=Tillotson |first=Kristin |date=27 April 2011 |title=Tall, skinny, scary—and all in your head |url=https://www.startribune.com/april-2011-tall-skinny-scary-and-all-in-your-head/120717934 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054245/http://www.startribune.com/lifestyle/120717934.html?refer=y |archive-date=2013-09-21 |access-date=2013-02-23 |website=startribune.com}}</ref>; * nagagawa niyang baguhin ang kaniyang anyo; * at may kaugnayan siya sa mga mahiwagang kagubatan at iba pang liblib na lugar. Gayunpaman, karamihan sa mga elementong ito ay ''hindi bahagi ng orihinal na konsepto ni Knudsen''. Ang mga ito ay produkto ng patuloy na pagbuo ng fandom at ng iba't ibang serye ng fan fiction. ==Pisikal na anyo== Ang pinakakilalang anyo ni Slender Man ay isang ''sobrang tangkad at payat na humanoid'' na karaniwang inilalarawan na may taas na higit sa karaniwang tao. Karaniwang itim ang kaniyang suit, na may puting polo at itim na kurbata. Ang kaniyang mukha ay ganap na makinis at puti. Wala siyang: * mga [[mata]]; * [[ilong]]; * [[bibig]]; * [[tainga]]; * o anumang malinaw na mga katangian ng mukha. Ang kawalan ng mukha ang isa sa pinakamahalagang elemento ng kaniyang disenyo. Dahil walang mukha, imposibleng matukoy ang kaniyang emosyon o intensiyon sa pamamagitan ng karaniwang ekspresyon ng tao. Sa ilang bersiyon, lumilitaw ang mga facial feature depende sa sitwasyon, ngunit sa karamihan ng mga interpretasyon, nananatiling ''blanko at hindi makatao'' ang kaniyang mukha. ===Tentacles=== Isa pang popular na katangian ni Slender Man ang mga mahahabang appendage na maaaring lumabas mula sa kaniyang likuran. Madalas itong inilalarawan na parang itim na tentacle o mahahabang, nababaluktot na mga braso. Hindi ito bahagi ng pinakaunang bersiyon ng karakter. Gayunpaman, naging napakapopular ang konsepto sa mga sumunod na fan works at kalaunan ay naging isa sa mga pinakakilalang visual conventions ng Slender Man. Depende sa interpretasyon, ginagamit niya ang mga appendage upang: * manghuli; * manakot; * manipulahin ang mga bagay; * lumaban; * o tulungan ang kaniyang katawan na gumalaw sa mga paraang hindi posible para sa isang ordinaryong tao. ==Kalikasan at pagkakakilanlan== Isa sa mga dahilan kung bakit nananatiling misteryoso si Slender Man ay ang kawalan ng malinaw na sagot tungkol sa kung ''ano talaga siya''. Sa iba't ibang kuwento, inilarawan siya bilang: * isang [[sobrenatural]] na nilalang; * isang [[demonyo]]; * isang ekstradimensyonal na entidad; * isang [[Buhay extraterrestrial|dayuhan]]; * isang tuluyang hindi maipaliwanag na phenomenon; * isang [[Espiritu (paglilinaw)|espiritu]] ng mandaragit; * isang humanoid na may paranormal na kakayahan; * o isang nilalang na hindi maaaring ikategorya gamit ang karaniwang konsepto ng [[buhay]] at [[kamatayan]]. Walang iisang canon na nagtatatag ng isa sa mga interpretasyong ito bilang pangkalahatang katotohanan. Sa katunayan, bahagi ng horror ng karakter ay ang ideya na hindi sapat ang impormasyon ng mga tao upang maunawaan kung ano siya. ==Mga kapangyarihan== Dahil collaborative ang pagbuo ng Slender Man mythology, nag-iiba ang kaniyang kapangyarihan sa bawat kuwento. Gayunpaman, may ilang kakayahang madalas na inuulit. ===Teleportasyon=== Isa sa pinakakaraniwang kakayahan niya ang biglaang pagkawala at paglitaw sa ibang lugar. Sa ilang kuwento, tila walang normal na limitasyon ang distansiyang maaari niyang takpan. ===Pagbabago ng anyo=== Maaari siyang magkaroon ng iba't ibang anyo depende sa bersiyon. Kabilang dito ang pagbabago sa haba ng kaniyang mga braso, katawan, o appendage. ===Pagmamanipula ng isipan=== Sa maraming interpretasyon, nakaaapekto si Slender Man sa perception at mental state ng kaniyang mga biktima. Maaari itong magresulta sa: * paranoia; * hallucinations; * pagkawala ng memorya; * disorientation; * obsessive behavior; * at pagkawala ng kakayahang maunawaan kung alin ang tunay at alin ang ilusyon. ===Pagkagambala sa teknolohiya=== Madalas ding iniuugnay sa kaniya ang tinatawag na "Slender sickness" o iba pang anyo ng electromagnetic o neurological interference. Kapag malapit siya, maaaring magkaroon ng static, distortion, interference, o kakaibang glitches ang mga camera at iba pang electronic device. Gayunpaman, hindi pare-pareho ang katangiang ito sa lahat ng bersiyon. ===Pagkawala sa karaniwang pisika=== Sa ilang kuwento, tila hindi sumusunod ang katawan ni Slender Man sa normal na batas ng pisika. Maaari siyang lumitaw na napakalayo sa isang sandali at nasa tabi ng isang tao sa susunod, o magkaroon ng mga galamay na tila walang malinaw na anatomical origin. Dahil dito, hindi laging malinaw kung ang katawan niya ay literal na pisikal, di-materyal, parang [[multo]], o isang uri ng "estadong hybrid". ==Kaugnayan sa mga bata at kabataan== Sa malaking bahagi ng Slender Man fiction, partikular siyang iniuugnay sa mga bata at kabataan. Ang elementong ito ay naging isa sa mga pinakakilalang bahagi ng internet folklore tungkol sa kaniya. Gayunpaman, mahalagang tandaan na ''hindi nagtataglay ng iisang canon na motibo ang lahat ng kuwento''. Sa ilang bersiyon, ang mga bata ay partikular na target; sa iba naman, nagkataon lamang na sila ang mga karakter na nakatagpo sa kaniya. Sa ilang interpretasyon, ang kawalan ng malinaw na dahilan kung bakit siya interesado sa mga bata ang mismong pinagmumulan ng horror: hindi nauunawaan ng mga biktima kung bakit sila pinili. ===Slender sickness=== Ang tinatawag na ''Slender sickness'' ay isang konseptong lumitaw sa iba't ibang Slender Man stories upang ilarawan ang mga pisikal at sikolohikal na epekto ng matagal na pagkakalantad sa kaniyang presensiya. Maaaring kabilang sa mga sintomas ang: * matinding pananakit ng ulo; * pagdurugo ng ilong; * pag-ubo; * pagsusuka; * pagkawala ng memorya; * hallucinations; * paranoia; * at pagkahilo. Hindi ito isang opisyal na medikal na kondisyon at hindi ito bahagi ng iisang canonical mythology. Isa lamang itong paulit-ulit na trope sa iba't ibang bersiyon ng karakter. ==Mythos at mga pangunahing gawa== ===Marble Hornets=== Ang ''[[Marble Hornets]]'' ay isa sa pinakamahalagang proyekto na nagpalawak sa Slender Man mythology. Ito ay isang web series na nagsimula noong 2009 at gumagamit ng found-footage format. Sa serye, lumilitaw ang karakter na tinatawag na '''The Operator''', isang interpretasyon ng Slender Man. Ang serye ay nagdagdag ng mga bagong konsepto sa mythology, kabilang ang mga misteryosong video, memory loss, paranoia, at mga taong tila naapektuhan ng presensiya ng entity. Naging napakalaki ng impluwensiya ng Marble Hornets sa paraan ng pag-iisip ng internet tungkol kay Slender Man. ===Slender: The Eight Pages=== Ang ''[[Slender: The Eight Pages]]'' ay isang indie larong katatakutan na naging isa sa mga pangunahing dahilan ng paglawak ng popularidad ng karakter sa labas ng mga online forum. Kinokontrol ng manlalaro ang isang karakter na kailangang maghanap ng walong pahina sa isang madilim na kagubatan habang unti-unting lumalapit si Slender Man. Ang simpleng gameplay mechanics—isang flashlight, isang madilim na kapaligiran, at isang kaaway na kadalasang hindi direktang umaatake—ay naging mahalagang bahagi ng modernong Slender Man imagery. ===Slender: The Arrival=== Ang ''[[Slender: The Arrival]]'' ay isang mas malaking larong katatakutan na nagsilbing pagpapalawak ng mythology. Nagpakilala ito ng mas maraming lokasyon, karakter, at kuwento kaysa sa "The Eight Pages". Dito, naging mas aktibo at pisikal ang paglalarawan sa Slender Man at sa mga nilalang na konektado sa kaniyang mythology. ==Slender Man bilang internet folklore== Ang Slender Man ay naiiba sa maraming tradisyonal na urban legend dahil alam ang ''eksaktong pinagmulan ng karakter''. Hindi siya isang sinaunang alamat na unti-unting naitala ng mga folklorist. Sa halip, malinaw na dokumentado ang unang paglikha sa kaniya noong 2009. Gayunpaman, mabilis siyang kumilos na parang tradisyonal na folklore. Libo-libong tao ang: * nagdagdag ng sariling kuwento; * gumawa ng mga larawan; * gumawa ng videos; * lumikha ng games; * gumawa ng alternate interpretations; * at nagsama ng karakter sa kani-kanilang horror universes. Dahil dito, madalas siyang ituring bilang isa sa mga pinakaunang halimbawa ng modernong digital folklore. ==Mga interpretasyon tungkol sa pagiging tunay== Sa mga unang taon ng Slender Man fandom, may mga larawang sadyang ginawa upang magmukhang tunay na archival photographs. Dahil dito, may ilang taong naniwalang maaaring mayroon siyang totoong historical origin. Gayunpaman, walang mapagkakatiwalaang ebidensiyang nagpapatunay na tunay na nilalang si Slender Man. Ang orihinal na karakter ay malinaw na kathang-isip at ang unang mga imahe niya ay digitally manipulated. Ang impresyon na maaaring "matagal na siyang umiiral" ay bahagi mismo ng horror concept. ==Mga totoong krimen na iniugnay sa Slender Man== Noong [[2014]], naging paksa ng malawakang atensiyon sa [[Estados Unidos]] ang isang kaso sa [[Wisconsin]] kung saan dalawang 12-taóng-gulang na batang babae ang sumaksak sa kanilang kaklase at iniwan siyang malubhang nasugatan. Ipinaliwanag ng mga akusado na ginawa nila ito bilang bahagi ng paniniwala na kailangan nilang patayin ang kanilang kaibigan upang maprotektahan ang kanilang sarili at ang kanilang mga pamilya mula kay Slender Man. Ang kaso ay naging kilala bilang '''Slender Man stabbing'''. Mahalagang linawin na ang insidente ay isang totoong [[krimen]] na isinagawa ng mga totoong tao, samantalang si Slender Man mismo ay kathang-isip. Ang kaso ay nagdulot ng malawak na debate tungkol sa impluwensiya ng internet horror, fiction, mental health, at responsibilidad ng mga creator at consumer ng online content. Noong [[2018]], isang pelikulang pinamagatang Slender Man ang inilabas, ngunit hindi ito direktang dramatization ng Wisconsin case at sa halip ay isang kathang-isip na kuwento ng katatakutan na gumagamit ng karakter. ==Pelikula== Ang ''[[Slender Man (pelikula)|Slender Man]]'' ay isang [[2018]] pelikulang katatakutan Amerikanong na idinirehe ni Sylvain White. Tampok dito ang isang grupo ng mga kabataan na nakatagpo ng mythology tungkol kay Slender Man. Ang pelikula ay nakatanggap ng negatibong kritikal na pagtanggap at naging kontrobersiyal dahil sa timing nito kaugnay ng totoong Wisconsin stabbing case. ==Kahalagahan sa kulturang popular== Mula sa simpleng dalawang manipulated photographs, naging isa si Slender Man sa pinakakilalang horror figures na nilikha sa internet. Malaki ang impluwensiya niya sa: * creepypasta; * analog horror; * found-footage fiction; * mga independiyenteng larong pangkatatakutan; * [[YouTube]] horror; * ARGs (''alternate reality games''); * digital folklore; * at modernong urban legends. Ang kaniyang disenyo ay partikular na epektibo dahil napakasimple nito: isang ordinaryong anyo ng isang tao na ginawang kakaiba sa pamamagitan ng sobrang taas, abnormal na proporsyon, itim na suit, at kawalan ng mukha. ==Kultura ng Creepypasta== Malaki ang kaugnayan ni Slender Man sa ''creepypasta'', isang anyo ng internet horror fiction na kumakalat sa pamamagitan ng pagkopya at muling pagsasalaysay ng mga kuwento online. Bagaman hindi eksaktong kapareho ng creepypasta ang orihinal na Slender Man concept, naging isa siya sa mga pinakamahalagang karakter sa genre. Ang kaniyang mythology ay partikular na angkop sa collaborative nature ng creepypasta dahil maaaring baguhin ng bawat manunulat ang kaniyang pinagmulan at kakayahan nang hindi kinakailangang sumunod sa iisang opisyal na canon. Sa ganitong paraan, ang Slender Man ay maaaring ituring hindi lamang bilang isang karakter kundi bilang isang template para sa horror storytelling. ==Pamana== Ang pinakamahalagang kontribusyon ni Slender Man sa horror ay hindi lamang ang mismong karakter kundi ang paraan kung paano siya nilikha at lumago. Hindi siya nagsimula bilang karakter ng isang malaking publishing company, studio, o folklore tradition. Nagsimula siya bilang isang digital artwork at ilang linya ng fictional text, pagkatapos ay unti-unting binuo ng isang online community. Dahil dito, naging halimbawa siya ng paraan kung paano maaaring lumikha ang internet ng isang modernong mythological figure na may katangiang kahawig ng mga tradisyonal na urban legend. Ang Slender Man ay samakatuwid ay maaaring tingnan sa dalawang magkaibang paraan: bilang isang kathang-isip na karakter na nakakatakot at bilang isang halimbawa ng digital folklore na patuloy na binubuo ng komunidad. ==Tingnan din== * [[Creepypasta]] * [[Marble Hornets]] * [[Slender: The Eight Pages]] * [[Slender: The Arrival]] * [[Urban legend]] * [[SCP Foundation]] * [[Internet folklore]] * [[Analog horror]] * [[Alternate reality game]] (ARG) [[Kategorya:Creepypasta]] [[Kategorya:Kultura ng Internet]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na demonyo]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na halimaw]] [[Kategorya:Mga karakter sa internet]] [[Kategorya:Mga karakter sa meme sa internet]] 5w34a2l8t98av6zrwl8644mk6fcptcf 2220566 2220565 2026-08-16T03:17:51Z TheWikipedian1250 99193 /* Paglikha sa Internet */ 2220566 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced section|date=Agosto 2026}} {{More citations needed|date=Agosto 2026}} [[File:Slenderman monochromatic man in suit with tendrils by Vishchun.png|thumb|Isang konseptong sining para sa Slender Man]] Si '''Slender Man''' ("Lalaking Payat" sa Tagalog) ay isang kathang-isip na karakter at urban legend (''[[creepypasta]]'') na nagmula sa internet. Inilalarawan siya karaniwang bilang isang napakatangkad, payat, at halos kalansay na humanoid na may suot na itim na suit, puting polo, at kurbata. Ang pinakakilalang katangian niya ay ang ''ganap na walang mukha''. Sa ilang bersiyon ng kuwento, nagagawa niyang pahabain o baguhin ang kanyang mga braso at katawan, magpakita ng mga galamay o tentacle sa kanyang likuran, mag-teleport, at magkaroon ng iba't ibang epekto sa isipan at pandama ng mga taong nakapaligid sa kanya. Hindi tulad ng maraming tradisyonal na halimaw o alamat, walang iisang opisyal na bersiyon ng kuwento tungkol kay Slender Man. Nabuo ang kaniyang mitolohiya sa pamamagitan ng ''collaborative storytelling'' sa internet, kung saan maraming manunulat, artista, filmmaker, at tagahanga ang lumikha ng kani-kanilang interpretasyon sa karakter. Dahil dito, malaki ang pagkakaiba-iba ng kaniyang pinagmulan, kapangyarihan, motibo, at maging ng kaniyang pisikal na kalikasan depende sa bersiyong tinutukoy. ==Kasaysayan== ===Paglikha sa Internet=== Nilikha ang Slender Man noong 10 [[Hunyo]] [[2009]] ni '''Eric Knudsen''', na mas kilala online sa pseudonym na ''Victor Surge''. Unang lumitaw ang karakter sa isang [[:en:Photoshop_contest|paligsahan sa Photoshop]] na may temang "mga paranormal na imahe" na inorganisa ng forum na ''Something Awful'', kung saan nag-upload si Knudsen ng dalawang manipuladong itim-at-puting litrato na naglalarawan ng mga batang tila nasa isang parke o kagubatan, kasama ang isang hindi pangkaraniwang matangkad at walang-mukhang lalaki sa background.<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|title=The complete history of The 'Slender Man,' the meme that compelled two girls to stab a friend|last1=Dewey|first1=Caitlin|date=3 June 2014|newspaper=The Washington Post|access-date=2017-06-21|last2=Dewey|first2=Caitlin|language=en-US|issn=0190-8286|archive-date=2017-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817123023/https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 5, 2014 |title=Slender Man: How a myth was born |url=https://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924183229/http://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945 |archive-date=2017-09-24 |access-date=2017-06-21 |website=Tampa Bay Times |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wagner |first=Meg |date=June 5, 2014 |title=What is Slenderman, and what does it have to do with the Wisc. stabbing? |url=http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170522045126/http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |archive-date=2017-05-22 |access-date=2017-06-21 |work=NY Daily News |language=en}}</ref> Ang mga litrato ay sinamahan ng mga kathang-isip na caption na idinisenyo upang magmukhang mga lumang dokumentong may misteryosong pinagmulan. Ang kombinasyon ng ordinaryong photographic setting, retro na imahe, at hindi maipaliwanag na pigura ang naging mahalagang bahagi ng unang konsepto ng karakter. Sa halip na gumawa lamang ng isang tradisyonal na horror character, idinisenyo si Slender Man upang magmukhang ''isang bagay na maaaring matagal nang umiiral sa mga lumang litrato at kuwentong hindi natin lubos na nauunawaan''. ==Paglawak ng mitolohiya== Mabilis na kumalat ang konsepto sa internet at nagsimulang lumikha, at dahil ang "mitolohiya" ng Slender Man ay umunlad nang walang opisyal na "kanon" bilang sanggunian, ang ibang user ng sarili nilang mga larawan, kuwento, at teorya tungkol kay Slender Man. Dahil dito, unti-unting nabuo ang isang malaking kolektibong mitolohiya. Kabilang sa mga unang elementong idinagdag ng fandom ang mga ideya na: * matagal nang lumilitaw si Slender Man sa mga makasaysayang larawan; * may kakayahan siyang manipulahin o impluwensiyahan ang mga tao; * partikular siyang nauugnay sa mga bata at kabataan; * maaari siyang magdulot ng pagkawala ng alaala, [[sakit]], [[paranoia]], o kakaibang pisikal na sintomas<ref>{{cite web |last=Tillotson |first=Kristin |date=27 April 2011 |title=Tall, skinny, scary—and all in your head |url=https://www.startribune.com/april-2011-tall-skinny-scary-and-all-in-your-head/120717934 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054245/http://www.startribune.com/lifestyle/120717934.html?refer=y |archive-date=2013-09-21 |access-date=2013-02-23 |website=startribune.com}}</ref>; * nagagawa niyang baguhin ang kaniyang anyo; * at may kaugnayan siya sa mga mahiwagang kagubatan at iba pang liblib na lugar. Gayunpaman, karamihan sa mga elementong ito ay ''hindi bahagi ng orihinal na konsepto ni Knudsen''. Ang mga ito ay produkto ng patuloy na pagbuo ng fandom at ng iba't ibang serye ng fan fiction. ==Pisikal na anyo== Ang pinakakilalang anyo ni Slender Man ay isang ''sobrang tangkad at payat na humanoid'' na karaniwang inilalarawan na may taas na higit sa karaniwang tao. Karaniwang itim ang kaniyang suit, na may puting polo at itim na kurbata. Ang kaniyang mukha ay ganap na makinis at puti. Wala siyang: * mga [[mata]]; * [[ilong]]; * [[bibig]]; * [[tainga]]; * o anumang malinaw na mga katangian ng mukha. Ang kawalan ng mukha ang isa sa pinakamahalagang elemento ng kaniyang disenyo. Dahil walang mukha, imposibleng matukoy ang kaniyang emosyon o intensiyon sa pamamagitan ng karaniwang ekspresyon ng tao. Sa ilang bersiyon, lumilitaw ang mga facial feature depende sa sitwasyon, ngunit sa karamihan ng mga interpretasyon, nananatiling ''blanko at hindi makatao'' ang kaniyang mukha. ===Tentacles=== Isa pang popular na katangian ni Slender Man ang mga mahahabang appendage na maaaring lumabas mula sa kaniyang likuran. Madalas itong inilalarawan na parang itim na tentacle o mahahabang, nababaluktot na mga braso. Hindi ito bahagi ng pinakaunang bersiyon ng karakter. Gayunpaman, naging napakapopular ang konsepto sa mga sumunod na fan works at kalaunan ay naging isa sa mga pinakakilalang visual conventions ng Slender Man. Depende sa interpretasyon, ginagamit niya ang mga appendage upang: * manghuli; * manakot; * manipulahin ang mga bagay; * lumaban; * o tulungan ang kaniyang katawan na gumalaw sa mga paraang hindi posible para sa isang ordinaryong tao. ==Kalikasan at pagkakakilanlan== Isa sa mga dahilan kung bakit nananatiling misteryoso si Slender Man ay ang kawalan ng malinaw na sagot tungkol sa kung ''ano talaga siya''. Sa iba't ibang kuwento, inilarawan siya bilang: * isang [[sobrenatural]] na nilalang; * isang [[demonyo]]; * isang ekstradimensyonal na entidad; * isang [[Buhay extraterrestrial|dayuhan]]; * isang tuluyang hindi maipaliwanag na phenomenon; * isang [[Espiritu (paglilinaw)|espiritu]] ng mandaragit; * isang humanoid na may paranormal na kakayahan; * o isang nilalang na hindi maaaring ikategorya gamit ang karaniwang konsepto ng [[buhay]] at [[kamatayan]]. Walang iisang canon na nagtatatag ng isa sa mga interpretasyong ito bilang pangkalahatang katotohanan. Sa katunayan, bahagi ng horror ng karakter ay ang ideya na hindi sapat ang impormasyon ng mga tao upang maunawaan kung ano siya. ==Mga kapangyarihan== Dahil collaborative ang pagbuo ng Slender Man mythology, nag-iiba ang kaniyang kapangyarihan sa bawat kuwento. Gayunpaman, may ilang kakayahang madalas na inuulit. ===Teleportasyon=== Isa sa pinakakaraniwang kakayahan niya ang biglaang pagkawala at paglitaw sa ibang lugar. Sa ilang kuwento, tila walang normal na limitasyon ang distansiyang maaari niyang takpan. ===Pagbabago ng anyo=== Maaari siyang magkaroon ng iba't ibang anyo depende sa bersiyon. Kabilang dito ang pagbabago sa haba ng kaniyang mga braso, katawan, o appendage. ===Pagmamanipula ng isipan=== Sa maraming interpretasyon, nakaaapekto si Slender Man sa perception at mental state ng kaniyang mga biktima. Maaari itong magresulta sa: * paranoia; * hallucinations; * pagkawala ng memorya; * disorientation; * obsessive behavior; * at pagkawala ng kakayahang maunawaan kung alin ang tunay at alin ang ilusyon. ===Pagkagambala sa teknolohiya=== Madalas ding iniuugnay sa kaniya ang tinatawag na "Slender sickness" o iba pang anyo ng electromagnetic o neurological interference. Kapag malapit siya, maaaring magkaroon ng static, distortion, interference, o kakaibang glitches ang mga camera at iba pang electronic device. Gayunpaman, hindi pare-pareho ang katangiang ito sa lahat ng bersiyon. ===Pagkawala sa karaniwang pisika=== Sa ilang kuwento, tila hindi sumusunod ang katawan ni Slender Man sa normal na batas ng pisika. Maaari siyang lumitaw na napakalayo sa isang sandali at nasa tabi ng isang tao sa susunod, o magkaroon ng mga galamay na tila walang malinaw na anatomical origin. Dahil dito, hindi laging malinaw kung ang katawan niya ay literal na pisikal, di-materyal, parang [[multo]], o isang uri ng "estadong hybrid". ==Kaugnayan sa mga bata at kabataan== Sa malaking bahagi ng Slender Man fiction, partikular siyang iniuugnay sa mga bata at kabataan. Ang elementong ito ay naging isa sa mga pinakakilalang bahagi ng internet folklore tungkol sa kaniya. Gayunpaman, mahalagang tandaan na ''hindi nagtataglay ng iisang canon na motibo ang lahat ng kuwento''. Sa ilang bersiyon, ang mga bata ay partikular na target; sa iba naman, nagkataon lamang na sila ang mga karakter na nakatagpo sa kaniya. Sa ilang interpretasyon, ang kawalan ng malinaw na dahilan kung bakit siya interesado sa mga bata ang mismong pinagmumulan ng horror: hindi nauunawaan ng mga biktima kung bakit sila pinili. ===Slender sickness=== Ang tinatawag na ''Slender sickness'' ay isang konseptong lumitaw sa iba't ibang Slender Man stories upang ilarawan ang mga pisikal at sikolohikal na epekto ng matagal na pagkakalantad sa kaniyang presensiya. Maaaring kabilang sa mga sintomas ang: * matinding pananakit ng ulo; * pagdurugo ng ilong; * pag-ubo; * pagsusuka; * pagkawala ng memorya; * hallucinations; * paranoia; * at pagkahilo. Hindi ito isang opisyal na medikal na kondisyon at hindi ito bahagi ng iisang canonical mythology. Isa lamang itong paulit-ulit na trope sa iba't ibang bersiyon ng karakter. ==Mythos at mga pangunahing gawa== ===Marble Hornets=== Ang ''[[Marble Hornets]]'' ay isa sa pinakamahalagang proyekto na nagpalawak sa Slender Man mythology. Ito ay isang web series na nagsimula noong 2009 at gumagamit ng found-footage format. Sa serye, lumilitaw ang karakter na tinatawag na '''The Operator''', isang interpretasyon ng Slender Man. Ang serye ay nagdagdag ng mga bagong konsepto sa mythology, kabilang ang mga misteryosong video, memory loss, paranoia, at mga taong tila naapektuhan ng presensiya ng entity. Naging napakalaki ng impluwensiya ng Marble Hornets sa paraan ng pag-iisip ng internet tungkol kay Slender Man. ===Slender: The Eight Pages=== Ang ''[[Slender: The Eight Pages]]'' ay isang indie larong katatakutan na naging isa sa mga pangunahing dahilan ng paglawak ng popularidad ng karakter sa labas ng mga online forum. Kinokontrol ng manlalaro ang isang karakter na kailangang maghanap ng walong pahina sa isang madilim na kagubatan habang unti-unting lumalapit si Slender Man. Ang simpleng gameplay mechanics—isang flashlight, isang madilim na kapaligiran, at isang kaaway na kadalasang hindi direktang umaatake—ay naging mahalagang bahagi ng modernong Slender Man imagery. ===Slender: The Arrival=== Ang ''[[Slender: The Arrival]]'' ay isang mas malaking larong katatakutan na nagsilbing pagpapalawak ng mythology. Nagpakilala ito ng mas maraming lokasyon, karakter, at kuwento kaysa sa "The Eight Pages". Dito, naging mas aktibo at pisikal ang paglalarawan sa Slender Man at sa mga nilalang na konektado sa kaniyang mythology. ==Slender Man bilang internet folklore== Ang Slender Man ay naiiba sa maraming tradisyonal na urban legend dahil alam ang ''eksaktong pinagmulan ng karakter''. Hindi siya isang sinaunang alamat na unti-unting naitala ng mga folklorist. Sa halip, malinaw na dokumentado ang unang paglikha sa kaniya noong 2009. Gayunpaman, mabilis siyang kumilos na parang tradisyonal na folklore. Libo-libong tao ang: * nagdagdag ng sariling kuwento; * gumawa ng mga larawan; * gumawa ng videos; * lumikha ng games; * gumawa ng alternate interpretations; * at nagsama ng karakter sa kani-kanilang horror universes. Dahil dito, madalas siyang ituring bilang isa sa mga pinakaunang halimbawa ng modernong digital folklore. ==Mga interpretasyon tungkol sa pagiging tunay== Sa mga unang taon ng Slender Man fandom, may mga larawang sadyang ginawa upang magmukhang tunay na archival photographs. Dahil dito, may ilang taong naniwalang maaaring mayroon siyang totoong historical origin. Gayunpaman, walang mapagkakatiwalaang ebidensiyang nagpapatunay na tunay na nilalang si Slender Man. Ang orihinal na karakter ay malinaw na kathang-isip at ang unang mga imahe niya ay digitally manipulated. Ang impresyon na maaaring "matagal na siyang umiiral" ay bahagi mismo ng horror concept. ==Mga totoong krimen na iniugnay sa Slender Man== Noong [[2014]], naging paksa ng malawakang atensiyon sa [[Estados Unidos]] ang isang kaso sa [[Wisconsin]] kung saan dalawang 12-taóng-gulang na batang babae ang sumaksak sa kanilang kaklase at iniwan siyang malubhang nasugatan. Ipinaliwanag ng mga akusado na ginawa nila ito bilang bahagi ng paniniwala na kailangan nilang patayin ang kanilang kaibigan upang maprotektahan ang kanilang sarili at ang kanilang mga pamilya mula kay Slender Man. Ang kaso ay naging kilala bilang '''Slender Man stabbing'''. Mahalagang linawin na ang insidente ay isang totoong [[krimen]] na isinagawa ng mga totoong tao, samantalang si Slender Man mismo ay kathang-isip. Ang kaso ay nagdulot ng malawak na debate tungkol sa impluwensiya ng internet horror, fiction, mental health, at responsibilidad ng mga creator at consumer ng online content. Noong [[2018]], isang pelikulang pinamagatang Slender Man ang inilabas, ngunit hindi ito direktang dramatization ng Wisconsin case at sa halip ay isang kathang-isip na kuwento ng katatakutan na gumagamit ng karakter. ==Pelikula== Ang ''[[Slender Man (pelikula)|Slender Man]]'' ay isang [[2018]] pelikulang katatakutan Amerikanong na idinirehe ni Sylvain White. Tampok dito ang isang grupo ng mga kabataan na nakatagpo ng mythology tungkol kay Slender Man. Ang pelikula ay nakatanggap ng negatibong kritikal na pagtanggap at naging kontrobersiyal dahil sa timing nito kaugnay ng totoong Wisconsin stabbing case. ==Kahalagahan sa kulturang popular== Mula sa simpleng dalawang manipulated photographs, naging isa si Slender Man sa pinakakilalang horror figures na nilikha sa internet. Malaki ang impluwensiya niya sa: * creepypasta; * analog horror; * found-footage fiction; * mga independiyenteng larong pangkatatakutan; * [[YouTube]] horror; * ARGs (''alternate reality games''); * digital folklore; * at modernong urban legends. Ang kaniyang disenyo ay partikular na epektibo dahil napakasimple nito: isang ordinaryong anyo ng isang tao na ginawang kakaiba sa pamamagitan ng sobrang taas, abnormal na proporsyon, itim na suit, at kawalan ng mukha. ==Kultura ng Creepypasta== Malaki ang kaugnayan ni Slender Man sa ''creepypasta'', isang anyo ng internet horror fiction na kumakalat sa pamamagitan ng pagkopya at muling pagsasalaysay ng mga kuwento online. Bagaman hindi eksaktong kapareho ng creepypasta ang orihinal na Slender Man concept, naging isa siya sa mga pinakamahalagang karakter sa genre. Ang kaniyang mythology ay partikular na angkop sa collaborative nature ng creepypasta dahil maaaring baguhin ng bawat manunulat ang kaniyang pinagmulan at kakayahan nang hindi kinakailangang sumunod sa iisang opisyal na canon. Sa ganitong paraan, ang Slender Man ay maaaring ituring hindi lamang bilang isang karakter kundi bilang isang template para sa horror storytelling. ==Pamana== Ang pinakamahalagang kontribusyon ni Slender Man sa horror ay hindi lamang ang mismong karakter kundi ang paraan kung paano siya nilikha at lumago. Hindi siya nagsimula bilang karakter ng isang malaking publishing company, studio, o folklore tradition. Nagsimula siya bilang isang digital artwork at ilang linya ng fictional text, pagkatapos ay unti-unting binuo ng isang online community. Dahil dito, naging halimbawa siya ng paraan kung paano maaaring lumikha ang internet ng isang modernong mythological figure na may katangiang kahawig ng mga tradisyonal na urban legend. Ang Slender Man ay samakatuwid ay maaaring tingnan sa dalawang magkaibang paraan: bilang isang kathang-isip na karakter na nakakatakot at bilang isang halimbawa ng digital folklore na patuloy na binubuo ng komunidad. ==Tingnan din== * [[Creepypasta]] * [[Marble Hornets]] * [[Slender: The Eight Pages]] * [[Slender: The Arrival]] * [[Urban legend]] * [[SCP Foundation]] * [[Internet folklore]] * [[Analog horror]] * [[Alternate reality game]] (ARG) [[Kategorya:Creepypasta]] [[Kategorya:Kultura ng Internet]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na demonyo]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na halimaw]] [[Kategorya:Mga karakter sa internet]] [[Kategorya:Mga karakter sa meme sa internet]] b3m14cqv2e7w1wvmelnrovlakp7lc02 2220568 2220566 2026-08-16T03:24:05Z TheWikipedian1250 99193 /* Paglikha sa Internet */ 2220568 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced section|date=Agosto 2026}} {{More citations needed|date=Agosto 2026}} [[File:Slenderman monochromatic man in suit with tendrils by Vishchun.png|thumb|Isang konseptong sining para sa Slender Man]] Si '''Slender Man''' ("Lalaking Payat" sa Tagalog) ay isang kathang-isip na karakter at urban legend (''[[creepypasta]]'') na nagmula sa internet. Inilalarawan siya karaniwang bilang isang napakatangkad, payat, at halos kalansay na humanoid na may suot na itim na suit, puting polo, at kurbata. Ang pinakakilalang katangian niya ay ang ''ganap na walang mukha''. Sa ilang bersiyon ng kuwento, nagagawa niyang pahabain o baguhin ang kanyang mga braso at katawan, magpakita ng mga galamay o tentacle sa kanyang likuran, mag-teleport, at magkaroon ng iba't ibang epekto sa isipan at pandama ng mga taong nakapaligid sa kanya. Hindi tulad ng maraming tradisyonal na halimaw o alamat, walang iisang opisyal na bersiyon ng kuwento tungkol kay Slender Man. Nabuo ang kaniyang mitolohiya sa pamamagitan ng ''collaborative storytelling'' sa internet, kung saan maraming manunulat, artista, filmmaker, at tagahanga ang lumikha ng kani-kanilang interpretasyon sa karakter. Dahil dito, malaki ang pagkakaiba-iba ng kaniyang pinagmulan, kapangyarihan, motibo, at maging ng kaniyang pisikal na kalikasan depende sa bersiyong tinutukoy. ==Kasaysayan== ===Paglikha sa Internet=== Nilikha ang Slender Man noong 10 [[Hunyo]] [[2009]] ni '''Eric Knudsen''', na mas kilala online sa pseudonym na ''Victor Surge''. Unang lumitaw ang karakter sa isang [[:en:Photoshop_contest|paligsahan sa Photoshop]] na may temang "mga paranormal na imahe" na inorganisa ng forum na ''Something Awful'', kung saan nag-upload si Knudsen ng dalawang manipuladong itim-at-puting litrato na naglalarawan ng mga batang tila nasa isang parke o kagubatan, kasama ang isang hindi pangkaraniwang matangkad at walang-mukhang lalaki na naka-[[Ternong pormal|suit]] sa background.<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|title=The complete history of The 'Slender Man,' the meme that compelled two girls to stab a friend|last1=Dewey|first1=Caitlin|date=3 June 2014|newspaper=The Washington Post|access-date=2017-06-21|last2=Dewey|first2=Caitlin|language=en-US|issn=0190-8286|archive-date=2017-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817123023/https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 5, 2014 |title=Slender Man: How a myth was born |url=https://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924183229/http://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945 |archive-date=2017-09-24 |access-date=2017-06-21 |website=Tampa Bay Times |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wagner |first=Meg |date=June 5, 2014 |title=What is Slenderman, and what does it have to do with the Wisc. stabbing? |url=http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170522045126/http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |archive-date=2017-05-22 |access-date=2017-06-21 |work=NY Daily News |language=en}}</ref> Ang mga litrato ay sinamahan ng mga kathang-isip na caption na idinisenyo upang magmukhang mga lumang dokumentong may misteryosong pinagmulan. Ang kombinasyon ng ordinaryong photographic setting, retro na imahe, at hindi maipaliwanag na pigura ang naging mahalagang bahagi ng unang konsepto ng karakter. Sa halip na gumawa lamang ng isang tradisyonal na horror character, idinisenyo si Slender Man upang magmukhang ''isang bagay na maaaring matagal nang umiiral sa mga lumang litrato at kuwentong hindi natin lubos na nauunawaan''. ==Paglawak ng mitolohiya== Mabilis na kumalat ang konsepto sa internet at nagsimulang lumikha, at dahil ang "mitolohiya" ng Slender Man ay umunlad nang walang opisyal na "kanon" bilang sanggunian, ang ibang user ng sarili nilang mga larawan, kuwento, at teorya tungkol kay Slender Man. Dahil dito, unti-unting nabuo ang isang malaking kolektibong mitolohiya. Kabilang sa mga unang elementong idinagdag ng fandom ang mga ideya na: * matagal nang lumilitaw si Slender Man sa mga makasaysayang larawan; * may kakayahan siyang manipulahin o impluwensiyahan ang mga tao; * partikular siyang nauugnay sa mga bata at kabataan; * maaari siyang magdulot ng pagkawala ng alaala, [[sakit]], [[paranoia]], o kakaibang pisikal na sintomas<ref>{{cite web |last=Tillotson |first=Kristin |date=27 April 2011 |title=Tall, skinny, scary—and all in your head |url=https://www.startribune.com/april-2011-tall-skinny-scary-and-all-in-your-head/120717934 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054245/http://www.startribune.com/lifestyle/120717934.html?refer=y |archive-date=2013-09-21 |access-date=2013-02-23 |website=startribune.com}}</ref>; * nagagawa niyang baguhin ang kaniyang anyo; * at may kaugnayan siya sa mga mahiwagang kagubatan at iba pang liblib na lugar. Gayunpaman, karamihan sa mga elementong ito ay ''hindi bahagi ng orihinal na konsepto ni Knudsen''. Ang mga ito ay produkto ng patuloy na pagbuo ng fandom at ng iba't ibang serye ng fan fiction. ==Pisikal na anyo== Ang pinakakilalang anyo ni Slender Man ay isang ''sobrang tangkad at payat na humanoid'' na karaniwang inilalarawan na may taas na higit sa karaniwang tao. Karaniwang itim ang kaniyang suit, na may puting polo at itim na kurbata. Ang kaniyang mukha ay ganap na makinis at puti. Wala siyang: * mga [[mata]]; * [[ilong]]; * [[bibig]]; * [[tainga]]; * o anumang malinaw na mga katangian ng mukha. Ang kawalan ng mukha ang isa sa pinakamahalagang elemento ng kaniyang disenyo. Dahil walang mukha, imposibleng matukoy ang kaniyang emosyon o intensiyon sa pamamagitan ng karaniwang ekspresyon ng tao. Sa ilang bersiyon, lumilitaw ang mga facial feature depende sa sitwasyon, ngunit sa karamihan ng mga interpretasyon, nananatiling ''blanko at hindi makatao'' ang kaniyang mukha. ===Tentacles=== Isa pang popular na katangian ni Slender Man ang mga mahahabang appendage na maaaring lumabas mula sa kaniyang likuran. Madalas itong inilalarawan na parang itim na tentacle o mahahabang, nababaluktot na mga braso. Hindi ito bahagi ng pinakaunang bersiyon ng karakter. Gayunpaman, naging napakapopular ang konsepto sa mga sumunod na fan works at kalaunan ay naging isa sa mga pinakakilalang visual conventions ng Slender Man. Depende sa interpretasyon, ginagamit niya ang mga appendage upang: * manghuli; * manakot; * manipulahin ang mga bagay; * lumaban; * o tulungan ang kaniyang katawan na gumalaw sa mga paraang hindi posible para sa isang ordinaryong tao. ==Kalikasan at pagkakakilanlan== Isa sa mga dahilan kung bakit nananatiling misteryoso si Slender Man ay ang kawalan ng malinaw na sagot tungkol sa kung ''ano talaga siya''. Sa iba't ibang kuwento, inilarawan siya bilang: * isang [[sobrenatural]] na nilalang; * isang [[demonyo]]; * isang ekstradimensyonal na entidad; * isang [[Buhay extraterrestrial|dayuhan]]; * isang tuluyang hindi maipaliwanag na phenomenon; * isang [[Espiritu (paglilinaw)|espiritu]] ng mandaragit; * isang humanoid na may paranormal na kakayahan; * o isang nilalang na hindi maaaring ikategorya gamit ang karaniwang konsepto ng [[buhay]] at [[kamatayan]]. Walang iisang canon na nagtatatag ng isa sa mga interpretasyong ito bilang pangkalahatang katotohanan. Sa katunayan, bahagi ng horror ng karakter ay ang ideya na hindi sapat ang impormasyon ng mga tao upang maunawaan kung ano siya. ==Mga kapangyarihan== Dahil collaborative ang pagbuo ng Slender Man mythology, nag-iiba ang kaniyang kapangyarihan sa bawat kuwento. Gayunpaman, may ilang kakayahang madalas na inuulit. ===Teleportasyon=== Isa sa pinakakaraniwang kakayahan niya ang biglaang pagkawala at paglitaw sa ibang lugar. Sa ilang kuwento, tila walang normal na limitasyon ang distansiyang maaari niyang takpan. ===Pagbabago ng anyo=== Maaari siyang magkaroon ng iba't ibang anyo depende sa bersiyon. Kabilang dito ang pagbabago sa haba ng kaniyang mga braso, katawan, o appendage. ===Pagmamanipula ng isipan=== Sa maraming interpretasyon, nakaaapekto si Slender Man sa perception at mental state ng kaniyang mga biktima. Maaari itong magresulta sa: * paranoia; * hallucinations; * pagkawala ng memorya; * disorientation; * obsessive behavior; * at pagkawala ng kakayahang maunawaan kung alin ang tunay at alin ang ilusyon. ===Pagkagambala sa teknolohiya=== Madalas ding iniuugnay sa kaniya ang tinatawag na "Slender sickness" o iba pang anyo ng electromagnetic o neurological interference. Kapag malapit siya, maaaring magkaroon ng static, distortion, interference, o kakaibang glitches ang mga camera at iba pang electronic device. Gayunpaman, hindi pare-pareho ang katangiang ito sa lahat ng bersiyon. ===Pagkawala sa karaniwang pisika=== Sa ilang kuwento, tila hindi sumusunod ang katawan ni Slender Man sa normal na batas ng pisika. Maaari siyang lumitaw na napakalayo sa isang sandali at nasa tabi ng isang tao sa susunod, o magkaroon ng mga galamay na tila walang malinaw na anatomical origin. Dahil dito, hindi laging malinaw kung ang katawan niya ay literal na pisikal, di-materyal, parang [[multo]], o isang uri ng "estadong hybrid". ==Kaugnayan sa mga bata at kabataan== Sa malaking bahagi ng Slender Man fiction, partikular siyang iniuugnay sa mga bata at kabataan. Ang elementong ito ay naging isa sa mga pinakakilalang bahagi ng internet folklore tungkol sa kaniya. Gayunpaman, mahalagang tandaan na ''hindi nagtataglay ng iisang canon na motibo ang lahat ng kuwento''. Sa ilang bersiyon, ang mga bata ay partikular na target; sa iba naman, nagkataon lamang na sila ang mga karakter na nakatagpo sa kaniya. Sa ilang interpretasyon, ang kawalan ng malinaw na dahilan kung bakit siya interesado sa mga bata ang mismong pinagmumulan ng horror: hindi nauunawaan ng mga biktima kung bakit sila pinili. ===Slender sickness=== Ang tinatawag na ''Slender sickness'' ay isang konseptong lumitaw sa iba't ibang Slender Man stories upang ilarawan ang mga pisikal at sikolohikal na epekto ng matagal na pagkakalantad sa kaniyang presensiya. Maaaring kabilang sa mga sintomas ang: * matinding pananakit ng ulo; * pagdurugo ng ilong; * pag-ubo; * pagsusuka; * pagkawala ng memorya; * hallucinations; * paranoia; * at pagkahilo. Hindi ito isang opisyal na medikal na kondisyon at hindi ito bahagi ng iisang canonical mythology. Isa lamang itong paulit-ulit na trope sa iba't ibang bersiyon ng karakter. ==Mythos at mga pangunahing gawa== ===Marble Hornets=== Ang ''[[Marble Hornets]]'' ay isa sa pinakamahalagang proyekto na nagpalawak sa Slender Man mythology. Ito ay isang web series na nagsimula noong 2009 at gumagamit ng found-footage format. Sa serye, lumilitaw ang karakter na tinatawag na '''The Operator''', isang interpretasyon ng Slender Man. Ang serye ay nagdagdag ng mga bagong konsepto sa mythology, kabilang ang mga misteryosong video, memory loss, paranoia, at mga taong tila naapektuhan ng presensiya ng entity. Naging napakalaki ng impluwensiya ng Marble Hornets sa paraan ng pag-iisip ng internet tungkol kay Slender Man. ===Slender: The Eight Pages=== Ang ''[[Slender: The Eight Pages]]'' ay isang indie larong katatakutan na naging isa sa mga pangunahing dahilan ng paglawak ng popularidad ng karakter sa labas ng mga online forum. Kinokontrol ng manlalaro ang isang karakter na kailangang maghanap ng walong pahina sa isang madilim na kagubatan habang unti-unting lumalapit si Slender Man. Ang simpleng gameplay mechanics—isang flashlight, isang madilim na kapaligiran, at isang kaaway na kadalasang hindi direktang umaatake—ay naging mahalagang bahagi ng modernong Slender Man imagery. ===Slender: The Arrival=== Ang ''[[Slender: The Arrival]]'' ay isang mas malaking larong katatakutan na nagsilbing pagpapalawak ng mythology. Nagpakilala ito ng mas maraming lokasyon, karakter, at kuwento kaysa sa "The Eight Pages". Dito, naging mas aktibo at pisikal ang paglalarawan sa Slender Man at sa mga nilalang na konektado sa kaniyang mythology. ==Slender Man bilang internet folklore== Ang Slender Man ay naiiba sa maraming tradisyonal na urban legend dahil alam ang ''eksaktong pinagmulan ng karakter''. Hindi siya isang sinaunang alamat na unti-unting naitala ng mga folklorist. Sa halip, malinaw na dokumentado ang unang paglikha sa kaniya noong 2009. Gayunpaman, mabilis siyang kumilos na parang tradisyonal na folklore. Libo-libong tao ang: * nagdagdag ng sariling kuwento; * gumawa ng mga larawan; * gumawa ng videos; * lumikha ng games; * gumawa ng alternate interpretations; * at nagsama ng karakter sa kani-kanilang horror universes. Dahil dito, madalas siyang ituring bilang isa sa mga pinakaunang halimbawa ng modernong digital folklore. ==Mga interpretasyon tungkol sa pagiging tunay== Sa mga unang taon ng Slender Man fandom, may mga larawang sadyang ginawa upang magmukhang tunay na archival photographs. Dahil dito, may ilang taong naniwalang maaaring mayroon siyang totoong historical origin. Gayunpaman, walang mapagkakatiwalaang ebidensiyang nagpapatunay na tunay na nilalang si Slender Man. Ang orihinal na karakter ay malinaw na kathang-isip at ang unang mga imahe niya ay digitally manipulated. Ang impresyon na maaaring "matagal na siyang umiiral" ay bahagi mismo ng horror concept. ==Mga totoong krimen na iniugnay sa Slender Man== Noong [[2014]], naging paksa ng malawakang atensiyon sa [[Estados Unidos]] ang isang kaso sa [[Wisconsin]] kung saan dalawang 12-taóng-gulang na batang babae ang sumaksak sa kanilang kaklase at iniwan siyang malubhang nasugatan. Ipinaliwanag ng mga akusado na ginawa nila ito bilang bahagi ng paniniwala na kailangan nilang patayin ang kanilang kaibigan upang maprotektahan ang kanilang sarili at ang kanilang mga pamilya mula kay Slender Man. Ang kaso ay naging kilala bilang '''Slender Man stabbing'''. Mahalagang linawin na ang insidente ay isang totoong [[krimen]] na isinagawa ng mga totoong tao, samantalang si Slender Man mismo ay kathang-isip. Ang kaso ay nagdulot ng malawak na debate tungkol sa impluwensiya ng internet horror, fiction, mental health, at responsibilidad ng mga creator at consumer ng online content. Noong [[2018]], isang pelikulang pinamagatang Slender Man ang inilabas, ngunit hindi ito direktang dramatization ng Wisconsin case at sa halip ay isang kathang-isip na kuwento ng katatakutan na gumagamit ng karakter. ==Pelikula== Ang ''[[Slender Man (pelikula)|Slender Man]]'' ay isang [[2018]] pelikulang katatakutan Amerikanong na idinirehe ni Sylvain White. Tampok dito ang isang grupo ng mga kabataan na nakatagpo ng mythology tungkol kay Slender Man. Ang pelikula ay nakatanggap ng negatibong kritikal na pagtanggap at naging kontrobersiyal dahil sa timing nito kaugnay ng totoong Wisconsin stabbing case. ==Kahalagahan sa kulturang popular== Mula sa simpleng dalawang manipulated photographs, naging isa si Slender Man sa pinakakilalang horror figures na nilikha sa internet. Malaki ang impluwensiya niya sa: * creepypasta; * analog horror; * found-footage fiction; * mga independiyenteng larong pangkatatakutan; * [[YouTube]] horror; * ARGs (''alternate reality games''); * digital folklore; * at modernong urban legends. Ang kaniyang disenyo ay partikular na epektibo dahil napakasimple nito: isang ordinaryong anyo ng isang tao na ginawang kakaiba sa pamamagitan ng sobrang taas, abnormal na proporsyon, itim na suit, at kawalan ng mukha. ==Kultura ng Creepypasta== Malaki ang kaugnayan ni Slender Man sa ''creepypasta'', isang anyo ng internet horror fiction na kumakalat sa pamamagitan ng pagkopya at muling pagsasalaysay ng mga kuwento online. Bagaman hindi eksaktong kapareho ng creepypasta ang orihinal na Slender Man concept, naging isa siya sa mga pinakamahalagang karakter sa genre. Ang kaniyang mythology ay partikular na angkop sa collaborative nature ng creepypasta dahil maaaring baguhin ng bawat manunulat ang kaniyang pinagmulan at kakayahan nang hindi kinakailangang sumunod sa iisang opisyal na canon. Sa ganitong paraan, ang Slender Man ay maaaring ituring hindi lamang bilang isang karakter kundi bilang isang template para sa horror storytelling. ==Pamana== Ang pinakamahalagang kontribusyon ni Slender Man sa horror ay hindi lamang ang mismong karakter kundi ang paraan kung paano siya nilikha at lumago. Hindi siya nagsimula bilang karakter ng isang malaking publishing company, studio, o folklore tradition. Nagsimula siya bilang isang digital artwork at ilang linya ng fictional text, pagkatapos ay unti-unting binuo ng isang online community. Dahil dito, naging halimbawa siya ng paraan kung paano maaaring lumikha ang internet ng isang modernong mythological figure na may katangiang kahawig ng mga tradisyonal na urban legend. Ang Slender Man ay samakatuwid ay maaaring tingnan sa dalawang magkaibang paraan: bilang isang kathang-isip na karakter na nakakatakot at bilang isang halimbawa ng digital folklore na patuloy na binubuo ng komunidad. ==Tingnan din== * [[Creepypasta]] * [[Marble Hornets]] * [[Slender: The Eight Pages]] * [[Slender: The Arrival]] * [[Urban legend]] * [[SCP Foundation]] * [[Internet folklore]] * [[Analog horror]] * [[Alternate reality game]] (ARG) [[Kategorya:Creepypasta]] [[Kategorya:Kultura ng Internet]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na demonyo]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na halimaw]] [[Kategorya:Mga karakter sa internet]] [[Kategorya:Mga karakter sa meme sa internet]] 5dypllc2la7p7ge8tzmjbc0h94yu3sj 2220569 2220568 2026-08-16T03:28:15Z TheWikipedian1250 99193 /* Kahalagahan sa kulturang popular */ 2220569 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced section|date=Agosto 2026}} {{More citations needed|date=Agosto 2026}} [[File:Slenderman monochromatic man in suit with tendrils by Vishchun.png|thumb|Isang konseptong sining para sa Slender Man]] Si '''Slender Man''' ("Lalaking Payat" sa Tagalog) ay isang kathang-isip na karakter at urban legend (''[[creepypasta]]'') na nagmula sa internet. Inilalarawan siya karaniwang bilang isang napakatangkad, payat, at halos kalansay na humanoid na may suot na itim na suit, puting polo, at kurbata. Ang pinakakilalang katangian niya ay ang ''ganap na walang mukha''. Sa ilang bersiyon ng kuwento, nagagawa niyang pahabain o baguhin ang kanyang mga braso at katawan, magpakita ng mga galamay o tentacle sa kanyang likuran, mag-teleport, at magkaroon ng iba't ibang epekto sa isipan at pandama ng mga taong nakapaligid sa kanya. Hindi tulad ng maraming tradisyonal na halimaw o alamat, walang iisang opisyal na bersiyon ng kuwento tungkol kay Slender Man. Nabuo ang kaniyang mitolohiya sa pamamagitan ng ''collaborative storytelling'' sa internet, kung saan maraming manunulat, artista, filmmaker, at tagahanga ang lumikha ng kani-kanilang interpretasyon sa karakter. Dahil dito, malaki ang pagkakaiba-iba ng kaniyang pinagmulan, kapangyarihan, motibo, at maging ng kaniyang pisikal na kalikasan depende sa bersiyong tinutukoy. ==Kasaysayan== ===Paglikha sa Internet=== Nilikha ang Slender Man noong 10 [[Hunyo]] [[2009]] ni '''Eric Knudsen''', na mas kilala online sa pseudonym na ''Victor Surge''. Unang lumitaw ang karakter sa isang [[:en:Photoshop_contest|paligsahan sa Photoshop]] na may temang "mga paranormal na imahe" na inorganisa ng forum na ''Something Awful'', kung saan nag-upload si Knudsen ng dalawang manipuladong itim-at-puting litrato na naglalarawan ng mga batang tila nasa isang parke o kagubatan, kasama ang isang hindi pangkaraniwang matangkad at walang-mukhang lalaki na naka-[[Ternong pormal|suit]] sa background.<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|title=The complete history of The 'Slender Man,' the meme that compelled two girls to stab a friend|last1=Dewey|first1=Caitlin|date=3 June 2014|newspaper=The Washington Post|access-date=2017-06-21|last2=Dewey|first2=Caitlin|language=en-US|issn=0190-8286|archive-date=2017-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817123023/https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 5, 2014 |title=Slender Man: How a myth was born |url=https://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924183229/http://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945 |archive-date=2017-09-24 |access-date=2017-06-21 |website=Tampa Bay Times |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wagner |first=Meg |date=June 5, 2014 |title=What is Slenderman, and what does it have to do with the Wisc. stabbing? |url=http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170522045126/http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |archive-date=2017-05-22 |access-date=2017-06-21 |work=NY Daily News |language=en}}</ref> Ang mga litrato ay sinamahan ng mga kathang-isip na caption na idinisenyo upang magmukhang mga lumang dokumentong may misteryosong pinagmulan. Ang kombinasyon ng ordinaryong photographic setting, retro na imahe, at hindi maipaliwanag na pigura ang naging mahalagang bahagi ng unang konsepto ng karakter. Sa halip na gumawa lamang ng isang tradisyonal na horror character, idinisenyo si Slender Man upang magmukhang ''isang bagay na maaaring matagal nang umiiral sa mga lumang litrato at kuwentong hindi natin lubos na nauunawaan''. ==Paglawak ng mitolohiya== Mabilis na kumalat ang konsepto sa internet at nagsimulang lumikha, at dahil ang "mitolohiya" ng Slender Man ay umunlad nang walang opisyal na "kanon" bilang sanggunian, ang ibang user ng sarili nilang mga larawan, kuwento, at teorya tungkol kay Slender Man. Dahil dito, unti-unting nabuo ang isang malaking kolektibong mitolohiya. Kabilang sa mga unang elementong idinagdag ng fandom ang mga ideya na: * matagal nang lumilitaw si Slender Man sa mga makasaysayang larawan; * may kakayahan siyang manipulahin o impluwensiyahan ang mga tao; * partikular siyang nauugnay sa mga bata at kabataan; * maaari siyang magdulot ng pagkawala ng alaala, [[sakit]], [[paranoia]], o kakaibang pisikal na sintomas<ref>{{cite web |last=Tillotson |first=Kristin |date=27 April 2011 |title=Tall, skinny, scary—and all in your head |url=https://www.startribune.com/april-2011-tall-skinny-scary-and-all-in-your-head/120717934 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054245/http://www.startribune.com/lifestyle/120717934.html?refer=y |archive-date=2013-09-21 |access-date=2013-02-23 |website=startribune.com}}</ref>; * nagagawa niyang baguhin ang kaniyang anyo; * at may kaugnayan siya sa mga mahiwagang kagubatan at iba pang liblib na lugar. Gayunpaman, karamihan sa mga elementong ito ay ''hindi bahagi ng orihinal na konsepto ni Knudsen''. Ang mga ito ay produkto ng patuloy na pagbuo ng fandom at ng iba't ibang serye ng fan fiction. ==Pisikal na anyo== Ang pinakakilalang anyo ni Slender Man ay isang ''sobrang tangkad at payat na humanoid'' na karaniwang inilalarawan na may taas na higit sa karaniwang tao. Karaniwang itim ang kaniyang suit, na may puting polo at itim na kurbata. Ang kaniyang mukha ay ganap na makinis at puti. Wala siyang: * mga [[mata]]; * [[ilong]]; * [[bibig]]; * [[tainga]]; * o anumang malinaw na mga katangian ng mukha. Ang kawalan ng mukha ang isa sa pinakamahalagang elemento ng kaniyang disenyo. Dahil walang mukha, imposibleng matukoy ang kaniyang emosyon o intensiyon sa pamamagitan ng karaniwang ekspresyon ng tao. Sa ilang bersiyon, lumilitaw ang mga facial feature depende sa sitwasyon, ngunit sa karamihan ng mga interpretasyon, nananatiling ''blanko at hindi makatao'' ang kaniyang mukha. ===Tentacles=== Isa pang popular na katangian ni Slender Man ang mga mahahabang appendage na maaaring lumabas mula sa kaniyang likuran. Madalas itong inilalarawan na parang itim na tentacle o mahahabang, nababaluktot na mga braso. Hindi ito bahagi ng pinakaunang bersiyon ng karakter. Gayunpaman, naging napakapopular ang konsepto sa mga sumunod na fan works at kalaunan ay naging isa sa mga pinakakilalang visual conventions ng Slender Man. Depende sa interpretasyon, ginagamit niya ang mga appendage upang: * manghuli; * manakot; * manipulahin ang mga bagay; * lumaban; * o tulungan ang kaniyang katawan na gumalaw sa mga paraang hindi posible para sa isang ordinaryong tao. ==Kalikasan at pagkakakilanlan== Isa sa mga dahilan kung bakit nananatiling misteryoso si Slender Man ay ang kawalan ng malinaw na sagot tungkol sa kung ''ano talaga siya''. Sa iba't ibang kuwento, inilarawan siya bilang: * isang [[sobrenatural]] na nilalang; * isang [[demonyo]]; * isang ekstradimensyonal na entidad; * isang [[Buhay extraterrestrial|dayuhan]]; * isang tuluyang hindi maipaliwanag na phenomenon; * isang [[Espiritu (paglilinaw)|espiritu]] ng mandaragit; * isang humanoid na may paranormal na kakayahan; * o isang nilalang na hindi maaaring ikategorya gamit ang karaniwang konsepto ng [[buhay]] at [[kamatayan]]. Walang iisang canon na nagtatatag ng isa sa mga interpretasyong ito bilang pangkalahatang katotohanan. Sa katunayan, bahagi ng horror ng karakter ay ang ideya na hindi sapat ang impormasyon ng mga tao upang maunawaan kung ano siya. ==Mga kapangyarihan== Dahil collaborative ang pagbuo ng Slender Man mythology, nag-iiba ang kaniyang kapangyarihan sa bawat kuwento. Gayunpaman, may ilang kakayahang madalas na inuulit. ===Teleportasyon=== Isa sa pinakakaraniwang kakayahan niya ang biglaang pagkawala at paglitaw sa ibang lugar. Sa ilang kuwento, tila walang normal na limitasyon ang distansiyang maaari niyang takpan. ===Pagbabago ng anyo=== Maaari siyang magkaroon ng iba't ibang anyo depende sa bersiyon. Kabilang dito ang pagbabago sa haba ng kaniyang mga braso, katawan, o appendage. ===Pagmamanipula ng isipan=== Sa maraming interpretasyon, nakaaapekto si Slender Man sa perception at mental state ng kaniyang mga biktima. Maaari itong magresulta sa: * paranoia; * hallucinations; * pagkawala ng memorya; * disorientation; * obsessive behavior; * at pagkawala ng kakayahang maunawaan kung alin ang tunay at alin ang ilusyon. ===Pagkagambala sa teknolohiya=== Madalas ding iniuugnay sa kaniya ang tinatawag na "Slender sickness" o iba pang anyo ng electromagnetic o neurological interference. Kapag malapit siya, maaaring magkaroon ng static, distortion, interference, o kakaibang glitches ang mga camera at iba pang electronic device. Gayunpaman, hindi pare-pareho ang katangiang ito sa lahat ng bersiyon. ===Pagkawala sa karaniwang pisika=== Sa ilang kuwento, tila hindi sumusunod ang katawan ni Slender Man sa normal na batas ng pisika. Maaari siyang lumitaw na napakalayo sa isang sandali at nasa tabi ng isang tao sa susunod, o magkaroon ng mga galamay na tila walang malinaw na anatomical origin. Dahil dito, hindi laging malinaw kung ang katawan niya ay literal na pisikal, di-materyal, parang [[multo]], o isang uri ng "estadong hybrid". ==Kaugnayan sa mga bata at kabataan== Sa malaking bahagi ng Slender Man fiction, partikular siyang iniuugnay sa mga bata at kabataan. Ang elementong ito ay naging isa sa mga pinakakilalang bahagi ng internet folklore tungkol sa kaniya. Gayunpaman, mahalagang tandaan na ''hindi nagtataglay ng iisang canon na motibo ang lahat ng kuwento''. Sa ilang bersiyon, ang mga bata ay partikular na target; sa iba naman, nagkataon lamang na sila ang mga karakter na nakatagpo sa kaniya. Sa ilang interpretasyon, ang kawalan ng malinaw na dahilan kung bakit siya interesado sa mga bata ang mismong pinagmumulan ng horror: hindi nauunawaan ng mga biktima kung bakit sila pinili. ===Slender sickness=== Ang tinatawag na ''Slender sickness'' ay isang konseptong lumitaw sa iba't ibang Slender Man stories upang ilarawan ang mga pisikal at sikolohikal na epekto ng matagal na pagkakalantad sa kaniyang presensiya. Maaaring kabilang sa mga sintomas ang: * matinding pananakit ng ulo; * pagdurugo ng ilong; * pag-ubo; * pagsusuka; * pagkawala ng memorya; * hallucinations; * paranoia; * at pagkahilo. Hindi ito isang opisyal na medikal na kondisyon at hindi ito bahagi ng iisang canonical mythology. Isa lamang itong paulit-ulit na trope sa iba't ibang bersiyon ng karakter. ==Mythos at mga pangunahing gawa== ===Marble Hornets=== Ang ''[[Marble Hornets]]'' ay isa sa pinakamahalagang proyekto na nagpalawak sa Slender Man mythology. Ito ay isang web series na nagsimula noong 2009 at gumagamit ng found-footage format. Sa serye, lumilitaw ang karakter na tinatawag na '''The Operator''', isang interpretasyon ng Slender Man. Ang serye ay nagdagdag ng mga bagong konsepto sa mythology, kabilang ang mga misteryosong video, memory loss, paranoia, at mga taong tila naapektuhan ng presensiya ng entity. Naging napakalaki ng impluwensiya ng Marble Hornets sa paraan ng pag-iisip ng internet tungkol kay Slender Man. ===Slender: The Eight Pages=== Ang ''[[Slender: The Eight Pages]]'' ay isang indie larong katatakutan na naging isa sa mga pangunahing dahilan ng paglawak ng popularidad ng karakter sa labas ng mga online forum. Kinokontrol ng manlalaro ang isang karakter na kailangang maghanap ng walong pahina sa isang madilim na kagubatan habang unti-unting lumalapit si Slender Man. Ang simpleng gameplay mechanics—isang flashlight, isang madilim na kapaligiran, at isang kaaway na kadalasang hindi direktang umaatake—ay naging mahalagang bahagi ng modernong Slender Man imagery. ===Slender: The Arrival=== Ang ''[[Slender: The Arrival]]'' ay isang mas malaking larong katatakutan na nagsilbing pagpapalawak ng mythology. Nagpakilala ito ng mas maraming lokasyon, karakter, at kuwento kaysa sa "The Eight Pages". Dito, naging mas aktibo at pisikal ang paglalarawan sa Slender Man at sa mga nilalang na konektado sa kaniyang mythology. ==Slender Man bilang internet folklore== Ang Slender Man ay naiiba sa maraming tradisyonal na urban legend dahil alam ang ''eksaktong pinagmulan ng karakter''. Hindi siya isang sinaunang alamat na unti-unting naitala ng mga folklorist. Sa halip, malinaw na dokumentado ang unang paglikha sa kaniya noong 2009. Gayunpaman, mabilis siyang kumilos na parang tradisyonal na folklore. Libo-libong tao ang: * nagdagdag ng sariling kuwento; * gumawa ng mga larawan; * gumawa ng videos; * lumikha ng games; * gumawa ng alternate interpretations; * at nagsama ng karakter sa kani-kanilang horror universes. Dahil dito, madalas siyang ituring bilang isa sa mga pinakaunang halimbawa ng modernong digital folklore. ==Mga interpretasyon tungkol sa pagiging tunay== Sa mga unang taon ng Slender Man fandom, may mga larawang sadyang ginawa upang magmukhang tunay na archival photographs. Dahil dito, may ilang taong naniwalang maaaring mayroon siyang totoong historical origin. Gayunpaman, walang mapagkakatiwalaang ebidensiyang nagpapatunay na tunay na nilalang si Slender Man. Ang orihinal na karakter ay malinaw na kathang-isip at ang unang mga imahe niya ay digitally manipulated. Ang impresyon na maaaring "matagal na siyang umiiral" ay bahagi mismo ng horror concept. ==Mga totoong krimen na iniugnay sa Slender Man== Noong [[2014]], naging paksa ng malawakang atensiyon sa [[Estados Unidos]] ang isang kaso sa [[Wisconsin]] kung saan dalawang 12-taóng-gulang na batang babae ang sumaksak sa kanilang kaklase at iniwan siyang malubhang nasugatan. Ipinaliwanag ng mga akusado na ginawa nila ito bilang bahagi ng paniniwala na kailangan nilang patayin ang kanilang kaibigan upang maprotektahan ang kanilang sarili at ang kanilang mga pamilya mula kay Slender Man. Ang kaso ay naging kilala bilang '''Slender Man stabbing'''. Mahalagang linawin na ang insidente ay isang totoong [[krimen]] na isinagawa ng mga totoong tao, samantalang si Slender Man mismo ay kathang-isip. Ang kaso ay nagdulot ng malawak na debate tungkol sa impluwensiya ng internet horror, fiction, mental health, at responsibilidad ng mga creator at consumer ng online content. Noong [[2018]], isang pelikulang pinamagatang Slender Man ang inilabas, ngunit hindi ito direktang dramatization ng Wisconsin case at sa halip ay isang kathang-isip na kuwento ng katatakutan na gumagamit ng karakter. ==Pelikula== Ang ''[[Slender Man (pelikula)|Slender Man]]'' ay isang [[2018]] pelikulang katatakutan Amerikanong na idinirehe ni Sylvain White. Tampok dito ang isang grupo ng mga kabataan na nakatagpo ng mythology tungkol kay Slender Man. Ang pelikula ay nakatanggap ng negatibong kritikal na pagtanggap at naging kontrobersiyal dahil sa timing nito kaugnay ng totoong Wisconsin stabbing case. ==Kahalagahan sa kulturang popular== Mula sa simpleng dalawang manipulated photographs, naging isa si Slender Man sa pinakakilalang horror figures na nilikha sa internet. Malaki ang impluwensiya niya sa: * [[creepypasta]]; * [[Katatakutang analogo|analog horror]]; * found-footage fiction; * mga independiyenteng larong pangkatatakutan; * [[YouTube]] horror; * ARGs (''alternate reality games''); * digital folklore; * at modernong urban legends. Ang kaniyang disenyo ay partikular na epektibo dahil napakasimple nito: isang ordinaryong anyo ng isang tao na ginawang kakaiba sa pamamagitan ng sobrang taas, abnormal na proporsyon, itim na suit, at kawalan ng mukha. Ang Enderman mula sa [[Minecraft]] ay isang pagpupugay kay Slender Man. ==Kultura ng Creepypasta== Malaki ang kaugnayan ni Slender Man sa ''creepypasta'', isang anyo ng internet horror fiction na kumakalat sa pamamagitan ng pagkopya at muling pagsasalaysay ng mga kuwento online. Bagaman hindi eksaktong kapareho ng creepypasta ang orihinal na Slender Man concept, naging isa siya sa mga pinakamahalagang karakter sa genre. Ang kaniyang mythology ay partikular na angkop sa collaborative nature ng creepypasta dahil maaaring baguhin ng bawat manunulat ang kaniyang pinagmulan at kakayahan nang hindi kinakailangang sumunod sa iisang opisyal na canon. Sa ganitong paraan, ang Slender Man ay maaaring ituring hindi lamang bilang isang karakter kundi bilang isang template para sa horror storytelling. ==Pamana== Ang pinakamahalagang kontribusyon ni Slender Man sa horror ay hindi lamang ang mismong karakter kundi ang paraan kung paano siya nilikha at lumago. Hindi siya nagsimula bilang karakter ng isang malaking publishing company, studio, o folklore tradition. Nagsimula siya bilang isang digital artwork at ilang linya ng fictional text, pagkatapos ay unti-unting binuo ng isang online community. Dahil dito, naging halimbawa siya ng paraan kung paano maaaring lumikha ang internet ng isang modernong mythological figure na may katangiang kahawig ng mga tradisyonal na urban legend. Ang Slender Man ay samakatuwid ay maaaring tingnan sa dalawang magkaibang paraan: bilang isang kathang-isip na karakter na nakakatakot at bilang isang halimbawa ng digital folklore na patuloy na binubuo ng komunidad. ==Tingnan din== * [[Creepypasta]] * [[Marble Hornets]] * [[Slender: The Eight Pages]] * [[Slender: The Arrival]] * [[Urban legend]] * [[SCP Foundation]] * [[Internet folklore]] * [[Analog horror]] * [[Alternate reality game]] (ARG) [[Kategorya:Creepypasta]] [[Kategorya:Kultura ng Internet]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na demonyo]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na halimaw]] [[Kategorya:Mga karakter sa internet]] [[Kategorya:Mga karakter sa meme sa internet]] ftrkwcy7eem4v17xhhb1cpld4i55vhx 2220570 2220569 2026-08-16T03:30:56Z TheWikipedian1250 99193 /* Kahalagahan sa kulturang popular */ 2220570 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced section|date=Agosto 2026}} {{More citations needed|date=Agosto 2026}} [[File:Slenderman monochromatic man in suit with tendrils by Vishchun.png|thumb|Isang konseptong sining para sa Slender Man]] Si '''Slender Man''' ("Lalaking Payat" sa Tagalog) ay isang kathang-isip na karakter at urban legend (''[[creepypasta]]'') na nagmula sa internet. Inilalarawan siya karaniwang bilang isang napakatangkad, payat, at halos kalansay na humanoid na may suot na itim na suit, puting polo, at kurbata. Ang pinakakilalang katangian niya ay ang ''ganap na walang mukha''. Sa ilang bersiyon ng kuwento, nagagawa niyang pahabain o baguhin ang kanyang mga braso at katawan, magpakita ng mga galamay o tentacle sa kanyang likuran, mag-teleport, at magkaroon ng iba't ibang epekto sa isipan at pandama ng mga taong nakapaligid sa kanya. Hindi tulad ng maraming tradisyonal na halimaw o alamat, walang iisang opisyal na bersiyon ng kuwento tungkol kay Slender Man. Nabuo ang kaniyang mitolohiya sa pamamagitan ng ''collaborative storytelling'' sa internet, kung saan maraming manunulat, artista, filmmaker, at tagahanga ang lumikha ng kani-kanilang interpretasyon sa karakter. Dahil dito, malaki ang pagkakaiba-iba ng kaniyang pinagmulan, kapangyarihan, motibo, at maging ng kaniyang pisikal na kalikasan depende sa bersiyong tinutukoy. ==Kasaysayan== ===Paglikha sa Internet=== Nilikha ang Slender Man noong 10 [[Hunyo]] [[2009]] ni '''Eric Knudsen''', na mas kilala online sa pseudonym na ''Victor Surge''. Unang lumitaw ang karakter sa isang [[:en:Photoshop_contest|paligsahan sa Photoshop]] na may temang "mga paranormal na imahe" na inorganisa ng forum na ''Something Awful'', kung saan nag-upload si Knudsen ng dalawang manipuladong itim-at-puting litrato na naglalarawan ng mga batang tila nasa isang parke o kagubatan, kasama ang isang hindi pangkaraniwang matangkad at walang-mukhang lalaki na naka-[[Ternong pormal|suit]] sa background.<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|title=The complete history of The 'Slender Man,' the meme that compelled two girls to stab a friend|last1=Dewey|first1=Caitlin|date=3 June 2014|newspaper=The Washington Post|access-date=2017-06-21|last2=Dewey|first2=Caitlin|language=en-US|issn=0190-8286|archive-date=2017-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817123023/https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 5, 2014 |title=Slender Man: How a myth was born |url=https://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924183229/http://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945 |archive-date=2017-09-24 |access-date=2017-06-21 |website=Tampa Bay Times |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wagner |first=Meg |date=June 5, 2014 |title=What is Slenderman, and what does it have to do with the Wisc. stabbing? |url=http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170522045126/http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |archive-date=2017-05-22 |access-date=2017-06-21 |work=NY Daily News |language=en}}</ref> Ang mga litrato ay sinamahan ng mga kathang-isip na caption na idinisenyo upang magmukhang mga lumang dokumentong may misteryosong pinagmulan. Ang kombinasyon ng ordinaryong photographic setting, retro na imahe, at hindi maipaliwanag na pigura ang naging mahalagang bahagi ng unang konsepto ng karakter. Sa halip na gumawa lamang ng isang tradisyonal na horror character, idinisenyo si Slender Man upang magmukhang ''isang bagay na maaaring matagal nang umiiral sa mga lumang litrato at kuwentong hindi natin lubos na nauunawaan''. ==Paglawak ng mitolohiya== Mabilis na kumalat ang konsepto sa internet at nagsimulang lumikha, at dahil ang "mitolohiya" ng Slender Man ay umunlad nang walang opisyal na "kanon" bilang sanggunian, ang ibang user ng sarili nilang mga larawan, kuwento, at teorya tungkol kay Slender Man. Dahil dito, unti-unting nabuo ang isang malaking kolektibong mitolohiya. Kabilang sa mga unang elementong idinagdag ng fandom ang mga ideya na: * matagal nang lumilitaw si Slender Man sa mga makasaysayang larawan; * may kakayahan siyang manipulahin o impluwensiyahan ang mga tao; * partikular siyang nauugnay sa mga bata at kabataan; * maaari siyang magdulot ng pagkawala ng alaala, [[sakit]], [[paranoia]], o kakaibang pisikal na sintomas<ref>{{cite web |last=Tillotson |first=Kristin |date=27 April 2011 |title=Tall, skinny, scary—and all in your head |url=https://www.startribune.com/april-2011-tall-skinny-scary-and-all-in-your-head/120717934 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054245/http://www.startribune.com/lifestyle/120717934.html?refer=y |archive-date=2013-09-21 |access-date=2013-02-23 |website=startribune.com}}</ref>; * nagagawa niyang baguhin ang kaniyang anyo; * at may kaugnayan siya sa mga mahiwagang kagubatan at iba pang liblib na lugar. Gayunpaman, karamihan sa mga elementong ito ay ''hindi bahagi ng orihinal na konsepto ni Knudsen''. Ang mga ito ay produkto ng patuloy na pagbuo ng fandom at ng iba't ibang serye ng fan fiction. ==Pisikal na anyo== Ang pinakakilalang anyo ni Slender Man ay isang ''sobrang tangkad at payat na humanoid'' na karaniwang inilalarawan na may taas na higit sa karaniwang tao. Karaniwang itim ang kaniyang suit, na may puting polo at itim na kurbata. Ang kaniyang mukha ay ganap na makinis at puti. Wala siyang: * mga [[mata]]; * [[ilong]]; * [[bibig]]; * [[tainga]]; * o anumang malinaw na mga katangian ng mukha. Ang kawalan ng mukha ang isa sa pinakamahalagang elemento ng kaniyang disenyo. Dahil walang mukha, imposibleng matukoy ang kaniyang emosyon o intensiyon sa pamamagitan ng karaniwang ekspresyon ng tao. Sa ilang bersiyon, lumilitaw ang mga facial feature depende sa sitwasyon, ngunit sa karamihan ng mga interpretasyon, nananatiling ''blanko at hindi makatao'' ang kaniyang mukha. ===Tentacles=== Isa pang popular na katangian ni Slender Man ang mga mahahabang appendage na maaaring lumabas mula sa kaniyang likuran. Madalas itong inilalarawan na parang itim na tentacle o mahahabang, nababaluktot na mga braso. Hindi ito bahagi ng pinakaunang bersiyon ng karakter. Gayunpaman, naging napakapopular ang konsepto sa mga sumunod na fan works at kalaunan ay naging isa sa mga pinakakilalang visual conventions ng Slender Man. Depende sa interpretasyon, ginagamit niya ang mga appendage upang: * manghuli; * manakot; * manipulahin ang mga bagay; * lumaban; * o tulungan ang kaniyang katawan na gumalaw sa mga paraang hindi posible para sa isang ordinaryong tao. ==Kalikasan at pagkakakilanlan== Isa sa mga dahilan kung bakit nananatiling misteryoso si Slender Man ay ang kawalan ng malinaw na sagot tungkol sa kung ''ano talaga siya''. Sa iba't ibang kuwento, inilarawan siya bilang: * isang [[sobrenatural]] na nilalang; * isang [[demonyo]]; * isang ekstradimensyonal na entidad; * isang [[Buhay extraterrestrial|dayuhan]]; * isang tuluyang hindi maipaliwanag na phenomenon; * isang [[Espiritu (paglilinaw)|espiritu]] ng mandaragit; * isang humanoid na may paranormal na kakayahan; * o isang nilalang na hindi maaaring ikategorya gamit ang karaniwang konsepto ng [[buhay]] at [[kamatayan]]. Walang iisang canon na nagtatatag ng isa sa mga interpretasyong ito bilang pangkalahatang katotohanan. Sa katunayan, bahagi ng horror ng karakter ay ang ideya na hindi sapat ang impormasyon ng mga tao upang maunawaan kung ano siya. ==Mga kapangyarihan== Dahil collaborative ang pagbuo ng Slender Man mythology, nag-iiba ang kaniyang kapangyarihan sa bawat kuwento. Gayunpaman, may ilang kakayahang madalas na inuulit. ===Teleportasyon=== Isa sa pinakakaraniwang kakayahan niya ang biglaang pagkawala at paglitaw sa ibang lugar. Sa ilang kuwento, tila walang normal na limitasyon ang distansiyang maaari niyang takpan. ===Pagbabago ng anyo=== Maaari siyang magkaroon ng iba't ibang anyo depende sa bersiyon. Kabilang dito ang pagbabago sa haba ng kaniyang mga braso, katawan, o appendage. ===Pagmamanipula ng isipan=== Sa maraming interpretasyon, nakaaapekto si Slender Man sa perception at mental state ng kaniyang mga biktima. Maaari itong magresulta sa: * paranoia; * hallucinations; * pagkawala ng memorya; * disorientation; * obsessive behavior; * at pagkawala ng kakayahang maunawaan kung alin ang tunay at alin ang ilusyon. ===Pagkagambala sa teknolohiya=== Madalas ding iniuugnay sa kaniya ang tinatawag na "Slender sickness" o iba pang anyo ng electromagnetic o neurological interference. Kapag malapit siya, maaaring magkaroon ng static, distortion, interference, o kakaibang glitches ang mga camera at iba pang electronic device. Gayunpaman, hindi pare-pareho ang katangiang ito sa lahat ng bersiyon. ===Pagkawala sa karaniwang pisika=== Sa ilang kuwento, tila hindi sumusunod ang katawan ni Slender Man sa normal na batas ng pisika. Maaari siyang lumitaw na napakalayo sa isang sandali at nasa tabi ng isang tao sa susunod, o magkaroon ng mga galamay na tila walang malinaw na anatomical origin. Dahil dito, hindi laging malinaw kung ang katawan niya ay literal na pisikal, di-materyal, parang [[multo]], o isang uri ng "estadong hybrid". ==Kaugnayan sa mga bata at kabataan== Sa malaking bahagi ng Slender Man fiction, partikular siyang iniuugnay sa mga bata at kabataan. Ang elementong ito ay naging isa sa mga pinakakilalang bahagi ng internet folklore tungkol sa kaniya. Gayunpaman, mahalagang tandaan na ''hindi nagtataglay ng iisang canon na motibo ang lahat ng kuwento''. Sa ilang bersiyon, ang mga bata ay partikular na target; sa iba naman, nagkataon lamang na sila ang mga karakter na nakatagpo sa kaniya. Sa ilang interpretasyon, ang kawalan ng malinaw na dahilan kung bakit siya interesado sa mga bata ang mismong pinagmumulan ng horror: hindi nauunawaan ng mga biktima kung bakit sila pinili. ===Slender sickness=== Ang tinatawag na ''Slender sickness'' ay isang konseptong lumitaw sa iba't ibang Slender Man stories upang ilarawan ang mga pisikal at sikolohikal na epekto ng matagal na pagkakalantad sa kaniyang presensiya. Maaaring kabilang sa mga sintomas ang: * matinding pananakit ng ulo; * pagdurugo ng ilong; * pag-ubo; * pagsusuka; * pagkawala ng memorya; * hallucinations; * paranoia; * at pagkahilo. Hindi ito isang opisyal na medikal na kondisyon at hindi ito bahagi ng iisang canonical mythology. Isa lamang itong paulit-ulit na trope sa iba't ibang bersiyon ng karakter. ==Mythos at mga pangunahing gawa== ===Marble Hornets=== Ang ''[[Marble Hornets]]'' ay isa sa pinakamahalagang proyekto na nagpalawak sa Slender Man mythology. Ito ay isang web series na nagsimula noong 2009 at gumagamit ng found-footage format. Sa serye, lumilitaw ang karakter na tinatawag na '''The Operator''', isang interpretasyon ng Slender Man. Ang serye ay nagdagdag ng mga bagong konsepto sa mythology, kabilang ang mga misteryosong video, memory loss, paranoia, at mga taong tila naapektuhan ng presensiya ng entity. Naging napakalaki ng impluwensiya ng Marble Hornets sa paraan ng pag-iisip ng internet tungkol kay Slender Man. ===Slender: The Eight Pages=== Ang ''[[Slender: The Eight Pages]]'' ay isang indie larong katatakutan na naging isa sa mga pangunahing dahilan ng paglawak ng popularidad ng karakter sa labas ng mga online forum. Kinokontrol ng manlalaro ang isang karakter na kailangang maghanap ng walong pahina sa isang madilim na kagubatan habang unti-unting lumalapit si Slender Man. Ang simpleng gameplay mechanics—isang flashlight, isang madilim na kapaligiran, at isang kaaway na kadalasang hindi direktang umaatake—ay naging mahalagang bahagi ng modernong Slender Man imagery. ===Slender: The Arrival=== Ang ''[[Slender: The Arrival]]'' ay isang mas malaking larong katatakutan na nagsilbing pagpapalawak ng mythology. Nagpakilala ito ng mas maraming lokasyon, karakter, at kuwento kaysa sa "The Eight Pages". Dito, naging mas aktibo at pisikal ang paglalarawan sa Slender Man at sa mga nilalang na konektado sa kaniyang mythology. ==Slender Man bilang internet folklore== Ang Slender Man ay naiiba sa maraming tradisyonal na urban legend dahil alam ang ''eksaktong pinagmulan ng karakter''. Hindi siya isang sinaunang alamat na unti-unting naitala ng mga folklorist. Sa halip, malinaw na dokumentado ang unang paglikha sa kaniya noong 2009. Gayunpaman, mabilis siyang kumilos na parang tradisyonal na folklore. Libo-libong tao ang: * nagdagdag ng sariling kuwento; * gumawa ng mga larawan; * gumawa ng videos; * lumikha ng games; * gumawa ng alternate interpretations; * at nagsama ng karakter sa kani-kanilang horror universes. Dahil dito, madalas siyang ituring bilang isa sa mga pinakaunang halimbawa ng modernong digital folklore. ==Mga interpretasyon tungkol sa pagiging tunay== Sa mga unang taon ng Slender Man fandom, may mga larawang sadyang ginawa upang magmukhang tunay na archival photographs. Dahil dito, may ilang taong naniwalang maaaring mayroon siyang totoong historical origin. Gayunpaman, walang mapagkakatiwalaang ebidensiyang nagpapatunay na tunay na nilalang si Slender Man. Ang orihinal na karakter ay malinaw na kathang-isip at ang unang mga imahe niya ay digitally manipulated. Ang impresyon na maaaring "matagal na siyang umiiral" ay bahagi mismo ng horror concept. ==Mga totoong krimen na iniugnay sa Slender Man== Noong [[2014]], naging paksa ng malawakang atensiyon sa [[Estados Unidos]] ang isang kaso sa [[Wisconsin]] kung saan dalawang 12-taóng-gulang na batang babae ang sumaksak sa kanilang kaklase at iniwan siyang malubhang nasugatan. Ipinaliwanag ng mga akusado na ginawa nila ito bilang bahagi ng paniniwala na kailangan nilang patayin ang kanilang kaibigan upang maprotektahan ang kanilang sarili at ang kanilang mga pamilya mula kay Slender Man. Ang kaso ay naging kilala bilang '''Slender Man stabbing'''. Mahalagang linawin na ang insidente ay isang totoong [[krimen]] na isinagawa ng mga totoong tao, samantalang si Slender Man mismo ay kathang-isip. Ang kaso ay nagdulot ng malawak na debate tungkol sa impluwensiya ng internet horror, fiction, mental health, at responsibilidad ng mga creator at consumer ng online content. Noong [[2018]], isang pelikulang pinamagatang Slender Man ang inilabas, ngunit hindi ito direktang dramatization ng Wisconsin case at sa halip ay isang kathang-isip na kuwento ng katatakutan na gumagamit ng karakter. ==Pelikula== Ang ''[[Slender Man (pelikula)|Slender Man]]'' ay isang [[2018]] pelikulang katatakutan Amerikanong na idinirehe ni Sylvain White. Tampok dito ang isang grupo ng mga kabataan na nakatagpo ng mythology tungkol kay Slender Man. Ang pelikula ay nakatanggap ng negatibong kritikal na pagtanggap at naging kontrobersiyal dahil sa timing nito kaugnay ng totoong Wisconsin stabbing case. ==Kahalagahan sa kulturang popular== Mula sa simpleng dalawang manipulated photographs, naging isa si Slender Man sa pinakakilalang horror figures na nilikha sa internet. Malaki ang impluwensiya niya sa: * [[creepypasta]]; * [[Katatakutang analogo|analog horror]]; * found-footage fiction; * mga independiyenteng larong pangkatatakutan; * [[YouTube]] horror; * ARGs (''alternate reality games''); * digital folklore; * at modernong urban legends. Ang kaniyang disenyo ay partikular na epektibo dahil napakasimple nito: isang ordinaryong anyo ng isang tao na ginawang kakaiba sa pamamagitan ng sobrang taas, abnormal na proporsyon, itim na suit, at kawalan ng mukha. Ang Enderman mula sa [[Minecraft]] ay isang pagpupugay kay Slender Man. Ang kaaway na Mob sa [[Minecraft]], ang [[Enderman]], ay isang pagpupugay sa Slender Man. ==Kultura ng Creepypasta== Malaki ang kaugnayan ni Slender Man sa ''creepypasta'', isang anyo ng internet horror fiction na kumakalat sa pamamagitan ng pagkopya at muling pagsasalaysay ng mga kuwento online. Bagaman hindi eksaktong kapareho ng creepypasta ang orihinal na Slender Man concept, naging isa siya sa mga pinakamahalagang karakter sa genre. Ang kaniyang mythology ay partikular na angkop sa collaborative nature ng creepypasta dahil maaaring baguhin ng bawat manunulat ang kaniyang pinagmulan at kakayahan nang hindi kinakailangang sumunod sa iisang opisyal na canon. Sa ganitong paraan, ang Slender Man ay maaaring ituring hindi lamang bilang isang karakter kundi bilang isang template para sa horror storytelling. ==Pamana== Ang pinakamahalagang kontribusyon ni Slender Man sa horror ay hindi lamang ang mismong karakter kundi ang paraan kung paano siya nilikha at lumago. Hindi siya nagsimula bilang karakter ng isang malaking publishing company, studio, o folklore tradition. Nagsimula siya bilang isang digital artwork at ilang linya ng fictional text, pagkatapos ay unti-unting binuo ng isang online community. Dahil dito, naging halimbawa siya ng paraan kung paano maaaring lumikha ang internet ng isang modernong mythological figure na may katangiang kahawig ng mga tradisyonal na urban legend. Ang Slender Man ay samakatuwid ay maaaring tingnan sa dalawang magkaibang paraan: bilang isang kathang-isip na karakter na nakakatakot at bilang isang halimbawa ng digital folklore na patuloy na binubuo ng komunidad. ==Tingnan din== * [[Creepypasta]] * [[Marble Hornets]] * [[Slender: The Eight Pages]] * [[Slender: The Arrival]] * [[Urban legend]] * [[SCP Foundation]] * [[Internet folklore]] * [[Analog horror]] * [[Alternate reality game]] (ARG) [[Kategorya:Creepypasta]] [[Kategorya:Kultura ng Internet]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na demonyo]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na halimaw]] [[Kategorya:Mga karakter sa internet]] [[Kategorya:Mga karakter sa meme sa internet]] ptfufxd8gsqoro0dkax2acnvfqcu5i2 2220571 2220570 2026-08-16T03:37:12Z TheWikipedian1250 99193 /* Kahalagahan sa kulturang popular */ 2220571 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced section|date=Agosto 2026}} {{More citations needed|date=Agosto 2026}} [[File:Slenderman monochromatic man in suit with tendrils by Vishchun.png|thumb|Isang konseptong sining para sa Slender Man]] Si '''Slender Man''' ("Lalaking Payat" sa Tagalog) ay isang kathang-isip na karakter at urban legend (''[[creepypasta]]'') na nagmula sa internet. Inilalarawan siya karaniwang bilang isang napakatangkad, payat, at halos kalansay na humanoid na may suot na itim na suit, puting polo, at kurbata. Ang pinakakilalang katangian niya ay ang ''ganap na walang mukha''. Sa ilang bersiyon ng kuwento, nagagawa niyang pahabain o baguhin ang kanyang mga braso at katawan, magpakita ng mga galamay o tentacle sa kanyang likuran, mag-teleport, at magkaroon ng iba't ibang epekto sa isipan at pandama ng mga taong nakapaligid sa kanya. Hindi tulad ng maraming tradisyonal na halimaw o alamat, walang iisang opisyal na bersiyon ng kuwento tungkol kay Slender Man. Nabuo ang kaniyang mitolohiya sa pamamagitan ng ''collaborative storytelling'' sa internet, kung saan maraming manunulat, artista, filmmaker, at tagahanga ang lumikha ng kani-kanilang interpretasyon sa karakter. Dahil dito, malaki ang pagkakaiba-iba ng kaniyang pinagmulan, kapangyarihan, motibo, at maging ng kaniyang pisikal na kalikasan depende sa bersiyong tinutukoy. ==Kasaysayan== ===Paglikha sa Internet=== Nilikha ang Slender Man noong 10 [[Hunyo]] [[2009]] ni '''Eric Knudsen''', na mas kilala online sa pseudonym na ''Victor Surge''. Unang lumitaw ang karakter sa isang [[:en:Photoshop_contest|paligsahan sa Photoshop]] na may temang "mga paranormal na imahe" na inorganisa ng forum na ''Something Awful'', kung saan nag-upload si Knudsen ng dalawang manipuladong itim-at-puting litrato na naglalarawan ng mga batang tila nasa isang parke o kagubatan, kasama ang isang hindi pangkaraniwang matangkad at walang-mukhang lalaki na naka-[[Ternong pormal|suit]] sa background.<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|title=The complete history of The 'Slender Man,' the meme that compelled two girls to stab a friend|last1=Dewey|first1=Caitlin|date=3 June 2014|newspaper=The Washington Post|access-date=2017-06-21|last2=Dewey|first2=Caitlin|language=en-US|issn=0190-8286|archive-date=2017-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817123023/https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 5, 2014 |title=Slender Man: How a myth was born |url=https://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924183229/http://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945 |archive-date=2017-09-24 |access-date=2017-06-21 |website=Tampa Bay Times |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wagner |first=Meg |date=June 5, 2014 |title=What is Slenderman, and what does it have to do with the Wisc. stabbing? |url=http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170522045126/http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |archive-date=2017-05-22 |access-date=2017-06-21 |work=NY Daily News |language=en}}</ref> Ang mga litrato ay sinamahan ng mga kathang-isip na caption na idinisenyo upang magmukhang mga lumang dokumentong may misteryosong pinagmulan. Ang kombinasyon ng ordinaryong photographic setting, retro na imahe, at hindi maipaliwanag na pigura ang naging mahalagang bahagi ng unang konsepto ng karakter. Sa halip na gumawa lamang ng isang tradisyonal na horror character, idinisenyo si Slender Man upang magmukhang ''isang bagay na maaaring matagal nang umiiral sa mga lumang litrato at kuwentong hindi natin lubos na nauunawaan''. ==Paglawak ng mitolohiya== Mabilis na kumalat ang konsepto sa internet at nagsimulang lumikha, at dahil ang "mitolohiya" ng Slender Man ay umunlad nang walang opisyal na "kanon" bilang sanggunian, ang ibang user ng sarili nilang mga larawan, kuwento, at teorya tungkol kay Slender Man. Dahil dito, unti-unting nabuo ang isang malaking kolektibong mitolohiya. Kabilang sa mga unang elementong idinagdag ng fandom ang mga ideya na: * matagal nang lumilitaw si Slender Man sa mga makasaysayang larawan; * may kakayahan siyang manipulahin o impluwensiyahan ang mga tao; * partikular siyang nauugnay sa mga bata at kabataan; * maaari siyang magdulot ng pagkawala ng alaala, [[sakit]], [[paranoia]], o kakaibang pisikal na sintomas<ref>{{cite web |last=Tillotson |first=Kristin |date=27 April 2011 |title=Tall, skinny, scary—and all in your head |url=https://www.startribune.com/april-2011-tall-skinny-scary-and-all-in-your-head/120717934 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054245/http://www.startribune.com/lifestyle/120717934.html?refer=y |archive-date=2013-09-21 |access-date=2013-02-23 |website=startribune.com}}</ref>; * nagagawa niyang baguhin ang kaniyang anyo; * at may kaugnayan siya sa mga mahiwagang kagubatan at iba pang liblib na lugar. Gayunpaman, karamihan sa mga elementong ito ay ''hindi bahagi ng orihinal na konsepto ni Knudsen''. Ang mga ito ay produkto ng patuloy na pagbuo ng fandom at ng iba't ibang serye ng fan fiction. ==Pisikal na anyo== Ang pinakakilalang anyo ni Slender Man ay isang ''sobrang tangkad at payat na humanoid'' na karaniwang inilalarawan na may taas na higit sa karaniwang tao. Karaniwang itim ang kaniyang suit, na may puting polo at itim na kurbata. Ang kaniyang mukha ay ganap na makinis at puti. Wala siyang: * mga [[mata]]; * [[ilong]]; * [[bibig]]; * [[tainga]]; * o anumang malinaw na mga katangian ng mukha. Ang kawalan ng mukha ang isa sa pinakamahalagang elemento ng kaniyang disenyo. Dahil walang mukha, imposibleng matukoy ang kaniyang emosyon o intensiyon sa pamamagitan ng karaniwang ekspresyon ng tao. Sa ilang bersiyon, lumilitaw ang mga facial feature depende sa sitwasyon, ngunit sa karamihan ng mga interpretasyon, nananatiling ''blanko at hindi makatao'' ang kaniyang mukha. ===Tentacles=== Isa pang popular na katangian ni Slender Man ang mga mahahabang appendage na maaaring lumabas mula sa kaniyang likuran. Madalas itong inilalarawan na parang itim na tentacle o mahahabang, nababaluktot na mga braso. Hindi ito bahagi ng pinakaunang bersiyon ng karakter. Gayunpaman, naging napakapopular ang konsepto sa mga sumunod na fan works at kalaunan ay naging isa sa mga pinakakilalang visual conventions ng Slender Man. Depende sa interpretasyon, ginagamit niya ang mga appendage upang: * manghuli; * manakot; * manipulahin ang mga bagay; * lumaban; * o tulungan ang kaniyang katawan na gumalaw sa mga paraang hindi posible para sa isang ordinaryong tao. ==Kalikasan at pagkakakilanlan== Isa sa mga dahilan kung bakit nananatiling misteryoso si Slender Man ay ang kawalan ng malinaw na sagot tungkol sa kung ''ano talaga siya''. Sa iba't ibang kuwento, inilarawan siya bilang: * isang [[sobrenatural]] na nilalang; * isang [[demonyo]]; * isang ekstradimensyonal na entidad; * isang [[Buhay extraterrestrial|dayuhan]]; * isang tuluyang hindi maipaliwanag na phenomenon; * isang [[Espiritu (paglilinaw)|espiritu]] ng mandaragit; * isang humanoid na may paranormal na kakayahan; * o isang nilalang na hindi maaaring ikategorya gamit ang karaniwang konsepto ng [[buhay]] at [[kamatayan]]. Walang iisang canon na nagtatatag ng isa sa mga interpretasyong ito bilang pangkalahatang katotohanan. Sa katunayan, bahagi ng horror ng karakter ay ang ideya na hindi sapat ang impormasyon ng mga tao upang maunawaan kung ano siya. ==Mga kapangyarihan== Dahil collaborative ang pagbuo ng Slender Man mythology, nag-iiba ang kaniyang kapangyarihan sa bawat kuwento. Gayunpaman, may ilang kakayahang madalas na inuulit. ===Teleportasyon=== Isa sa pinakakaraniwang kakayahan niya ang biglaang pagkawala at paglitaw sa ibang lugar. Sa ilang kuwento, tila walang normal na limitasyon ang distansiyang maaari niyang takpan. ===Pagbabago ng anyo=== Maaari siyang magkaroon ng iba't ibang anyo depende sa bersiyon. Kabilang dito ang pagbabago sa haba ng kaniyang mga braso, katawan, o appendage. ===Pagmamanipula ng isipan=== Sa maraming interpretasyon, nakaaapekto si Slender Man sa perception at mental state ng kaniyang mga biktima. Maaari itong magresulta sa: * paranoia; * hallucinations; * pagkawala ng memorya; * disorientation; * obsessive behavior; * at pagkawala ng kakayahang maunawaan kung alin ang tunay at alin ang ilusyon. ===Pagkagambala sa teknolohiya=== Madalas ding iniuugnay sa kaniya ang tinatawag na "Slender sickness" o iba pang anyo ng electromagnetic o neurological interference. Kapag malapit siya, maaaring magkaroon ng static, distortion, interference, o kakaibang glitches ang mga camera at iba pang electronic device. Gayunpaman, hindi pare-pareho ang katangiang ito sa lahat ng bersiyon. ===Pagkawala sa karaniwang pisika=== Sa ilang kuwento, tila hindi sumusunod ang katawan ni Slender Man sa normal na batas ng pisika. Maaari siyang lumitaw na napakalayo sa isang sandali at nasa tabi ng isang tao sa susunod, o magkaroon ng mga galamay na tila walang malinaw na anatomical origin. Dahil dito, hindi laging malinaw kung ang katawan niya ay literal na pisikal, di-materyal, parang [[multo]], o isang uri ng "estadong hybrid". ==Kaugnayan sa mga bata at kabataan== Sa malaking bahagi ng Slender Man fiction, partikular siyang iniuugnay sa mga bata at kabataan. Ang elementong ito ay naging isa sa mga pinakakilalang bahagi ng internet folklore tungkol sa kaniya. Gayunpaman, mahalagang tandaan na ''hindi nagtataglay ng iisang canon na motibo ang lahat ng kuwento''. Sa ilang bersiyon, ang mga bata ay partikular na target; sa iba naman, nagkataon lamang na sila ang mga karakter na nakatagpo sa kaniya. Sa ilang interpretasyon, ang kawalan ng malinaw na dahilan kung bakit siya interesado sa mga bata ang mismong pinagmumulan ng horror: hindi nauunawaan ng mga biktima kung bakit sila pinili. ===Slender sickness=== Ang tinatawag na ''Slender sickness'' ay isang konseptong lumitaw sa iba't ibang Slender Man stories upang ilarawan ang mga pisikal at sikolohikal na epekto ng matagal na pagkakalantad sa kaniyang presensiya. Maaaring kabilang sa mga sintomas ang: * matinding pananakit ng ulo; * pagdurugo ng ilong; * pag-ubo; * pagsusuka; * pagkawala ng memorya; * hallucinations; * paranoia; * at pagkahilo. Hindi ito isang opisyal na medikal na kondisyon at hindi ito bahagi ng iisang canonical mythology. Isa lamang itong paulit-ulit na trope sa iba't ibang bersiyon ng karakter. ==Mythos at mga pangunahing gawa== ===Marble Hornets=== Ang ''[[Marble Hornets]]'' ay isa sa pinakamahalagang proyekto na nagpalawak sa Slender Man mythology. Ito ay isang web series na nagsimula noong 2009 at gumagamit ng found-footage format. Sa serye, lumilitaw ang karakter na tinatawag na '''The Operator''', isang interpretasyon ng Slender Man. Ang serye ay nagdagdag ng mga bagong konsepto sa mythology, kabilang ang mga misteryosong video, memory loss, paranoia, at mga taong tila naapektuhan ng presensiya ng entity. Naging napakalaki ng impluwensiya ng Marble Hornets sa paraan ng pag-iisip ng internet tungkol kay Slender Man. ===Slender: The Eight Pages=== Ang ''[[Slender: The Eight Pages]]'' ay isang indie larong katatakutan na naging isa sa mga pangunahing dahilan ng paglawak ng popularidad ng karakter sa labas ng mga online forum. Kinokontrol ng manlalaro ang isang karakter na kailangang maghanap ng walong pahina sa isang madilim na kagubatan habang unti-unting lumalapit si Slender Man. Ang simpleng gameplay mechanics—isang flashlight, isang madilim na kapaligiran, at isang kaaway na kadalasang hindi direktang umaatake—ay naging mahalagang bahagi ng modernong Slender Man imagery. ===Slender: The Arrival=== Ang ''[[Slender: The Arrival]]'' ay isang mas malaking larong katatakutan na nagsilbing pagpapalawak ng mythology. Nagpakilala ito ng mas maraming lokasyon, karakter, at kuwento kaysa sa "The Eight Pages". Dito, naging mas aktibo at pisikal ang paglalarawan sa Slender Man at sa mga nilalang na konektado sa kaniyang mythology. ==Slender Man bilang internet folklore== Ang Slender Man ay naiiba sa maraming tradisyonal na urban legend dahil alam ang ''eksaktong pinagmulan ng karakter''. Hindi siya isang sinaunang alamat na unti-unting naitala ng mga folklorist. Sa halip, malinaw na dokumentado ang unang paglikha sa kaniya noong 2009. Gayunpaman, mabilis siyang kumilos na parang tradisyonal na folklore. Libo-libong tao ang: * nagdagdag ng sariling kuwento; * gumawa ng mga larawan; * gumawa ng videos; * lumikha ng games; * gumawa ng alternate interpretations; * at nagsama ng karakter sa kani-kanilang horror universes. Dahil dito, madalas siyang ituring bilang isa sa mga pinakaunang halimbawa ng modernong digital folklore. ==Mga interpretasyon tungkol sa pagiging tunay== Sa mga unang taon ng Slender Man fandom, may mga larawang sadyang ginawa upang magmukhang tunay na archival photographs. Dahil dito, may ilang taong naniwalang maaaring mayroon siyang totoong historical origin. Gayunpaman, walang mapagkakatiwalaang ebidensiyang nagpapatunay na tunay na nilalang si Slender Man. Ang orihinal na karakter ay malinaw na kathang-isip at ang unang mga imahe niya ay digitally manipulated. Ang impresyon na maaaring "matagal na siyang umiiral" ay bahagi mismo ng horror concept. ==Mga totoong krimen na iniugnay sa Slender Man== Noong [[2014]], naging paksa ng malawakang atensiyon sa [[Estados Unidos]] ang isang kaso sa [[Wisconsin]] kung saan dalawang 12-taóng-gulang na batang babae ang sumaksak sa kanilang kaklase at iniwan siyang malubhang nasugatan. Ipinaliwanag ng mga akusado na ginawa nila ito bilang bahagi ng paniniwala na kailangan nilang patayin ang kanilang kaibigan upang maprotektahan ang kanilang sarili at ang kanilang mga pamilya mula kay Slender Man. Ang kaso ay naging kilala bilang '''Slender Man stabbing'''. Mahalagang linawin na ang insidente ay isang totoong [[krimen]] na isinagawa ng mga totoong tao, samantalang si Slender Man mismo ay kathang-isip. Ang kaso ay nagdulot ng malawak na debate tungkol sa impluwensiya ng internet horror, fiction, mental health, at responsibilidad ng mga creator at consumer ng online content. Noong [[2018]], isang pelikulang pinamagatang Slender Man ang inilabas, ngunit hindi ito direktang dramatization ng Wisconsin case at sa halip ay isang kathang-isip na kuwento ng katatakutan na gumagamit ng karakter. ==Pelikula== Ang ''[[Slender Man (pelikula)|Slender Man]]'' ay isang [[2018]] pelikulang katatakutan Amerikanong na idinirehe ni Sylvain White. Tampok dito ang isang grupo ng mga kabataan na nakatagpo ng mythology tungkol kay Slender Man. Ang pelikula ay nakatanggap ng negatibong kritikal na pagtanggap at naging kontrobersiyal dahil sa timing nito kaugnay ng totoong Wisconsin stabbing case. ==Kahalagahan sa kulturang popular== [[File:Minecraft Enderman.png|thumb|Noong 2011, [[Markus Persson]], ang lumikha ng laro sa kompyuter ''[[Minecraft]]'', ay nagdagdag ng isang bagong masungit na Mob na biswal na hango sa Slender Man sa laro, na pinangalanan niyang ''Enderman'']] Mula sa simpleng dalawang manipulated photographs, naging isa si Slender Man sa pinakakilalang horror figures na nilikha sa internet. Malaki ang impluwensiya niya sa: * [[creepypasta]]; * [[Katatakutang analogo|analog horror]]; * found-footage fiction; * mga independiyenteng larong pangkatatakutan; * [[YouTube]] horror; * ARGs (''alternate reality games''); * digital folklore; * at modernong urban legends. Ang kaniyang disenyo ay partikular na epektibo dahil napakasimple nito: isang ordinaryong anyo ng isang tao na ginawang kakaiba sa pamamagitan ng sobrang taas, abnormal na proporsyon, itim na suit, at kawalan ng mukha. Ang Enderman mula sa [[Minecraft]] ay isang pagpupugay kay Slender Man. Ang kaaway na Mob sa [[Minecraft]], ang [[Enderman]], ay isang pagpupugay sa Slender Man. ==Kultura ng Creepypasta== Malaki ang kaugnayan ni Slender Man sa ''creepypasta'', isang anyo ng internet horror fiction na kumakalat sa pamamagitan ng pagkopya at muling pagsasalaysay ng mga kuwento online. Bagaman hindi eksaktong kapareho ng creepypasta ang orihinal na Slender Man concept, naging isa siya sa mga pinakamahalagang karakter sa genre. Ang kaniyang mythology ay partikular na angkop sa collaborative nature ng creepypasta dahil maaaring baguhin ng bawat manunulat ang kaniyang pinagmulan at kakayahan nang hindi kinakailangang sumunod sa iisang opisyal na canon. Sa ganitong paraan, ang Slender Man ay maaaring ituring hindi lamang bilang isang karakter kundi bilang isang template para sa horror storytelling. ==Pamana== Ang pinakamahalagang kontribusyon ni Slender Man sa horror ay hindi lamang ang mismong karakter kundi ang paraan kung paano siya nilikha at lumago. Hindi siya nagsimula bilang karakter ng isang malaking publishing company, studio, o folklore tradition. Nagsimula siya bilang isang digital artwork at ilang linya ng fictional text, pagkatapos ay unti-unting binuo ng isang online community. Dahil dito, naging halimbawa siya ng paraan kung paano maaaring lumikha ang internet ng isang modernong mythological figure na may katangiang kahawig ng mga tradisyonal na urban legend. Ang Slender Man ay samakatuwid ay maaaring tingnan sa dalawang magkaibang paraan: bilang isang kathang-isip na karakter na nakakatakot at bilang isang halimbawa ng digital folklore na patuloy na binubuo ng komunidad. ==Tingnan din== * [[Creepypasta]] * [[Marble Hornets]] * [[Slender: The Eight Pages]] * [[Slender: The Arrival]] * [[Urban legend]] * [[SCP Foundation]] * [[Internet folklore]] * [[Analog horror]] * [[Alternate reality game]] (ARG) [[Kategorya:Creepypasta]] [[Kategorya:Kultura ng Internet]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na demonyo]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na halimaw]] [[Kategorya:Mga karakter sa internet]] [[Kategorya:Mga karakter sa meme sa internet]] 07w7g2p2529r8e7fx39m5b6yfixknee 2220572 2220571 2026-08-16T03:38:43Z TheWikipedian1250 99193 /* Kahalagahan sa kulturang popular */ 2220572 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced section|date=Agosto 2026}} {{More citations needed|date=Agosto 2026}} [[File:Slenderman monochromatic man in suit with tendrils by Vishchun.png|thumb|Isang konseptong sining para sa Slender Man]] Si '''Slender Man''' ("Lalaking Payat" sa Tagalog) ay isang kathang-isip na karakter at urban legend (''[[creepypasta]]'') na nagmula sa internet. Inilalarawan siya karaniwang bilang isang napakatangkad, payat, at halos kalansay na humanoid na may suot na itim na suit, puting polo, at kurbata. Ang pinakakilalang katangian niya ay ang ''ganap na walang mukha''. Sa ilang bersiyon ng kuwento, nagagawa niyang pahabain o baguhin ang kanyang mga braso at katawan, magpakita ng mga galamay o tentacle sa kanyang likuran, mag-teleport, at magkaroon ng iba't ibang epekto sa isipan at pandama ng mga taong nakapaligid sa kanya. Hindi tulad ng maraming tradisyonal na halimaw o alamat, walang iisang opisyal na bersiyon ng kuwento tungkol kay Slender Man. Nabuo ang kaniyang mitolohiya sa pamamagitan ng ''collaborative storytelling'' sa internet, kung saan maraming manunulat, artista, filmmaker, at tagahanga ang lumikha ng kani-kanilang interpretasyon sa karakter. Dahil dito, malaki ang pagkakaiba-iba ng kaniyang pinagmulan, kapangyarihan, motibo, at maging ng kaniyang pisikal na kalikasan depende sa bersiyong tinutukoy. ==Kasaysayan== ===Paglikha sa Internet=== Nilikha ang Slender Man noong 10 [[Hunyo]] [[2009]] ni '''Eric Knudsen''', na mas kilala online sa pseudonym na ''Victor Surge''. Unang lumitaw ang karakter sa isang [[:en:Photoshop_contest|paligsahan sa Photoshop]] na may temang "mga paranormal na imahe" na inorganisa ng forum na ''Something Awful'', kung saan nag-upload si Knudsen ng dalawang manipuladong itim-at-puting litrato na naglalarawan ng mga batang tila nasa isang parke o kagubatan, kasama ang isang hindi pangkaraniwang matangkad at walang-mukhang lalaki na naka-[[Ternong pormal|suit]] sa background.<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|title=The complete history of The 'Slender Man,' the meme that compelled two girls to stab a friend|last1=Dewey|first1=Caitlin|date=3 June 2014|newspaper=The Washington Post|access-date=2017-06-21|last2=Dewey|first2=Caitlin|language=en-US|issn=0190-8286|archive-date=2017-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817123023/https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 5, 2014 |title=Slender Man: How a myth was born |url=https://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924183229/http://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945 |archive-date=2017-09-24 |access-date=2017-06-21 |website=Tampa Bay Times |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wagner |first=Meg |date=June 5, 2014 |title=What is Slenderman, and what does it have to do with the Wisc. stabbing? |url=http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170522045126/http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |archive-date=2017-05-22 |access-date=2017-06-21 |work=NY Daily News |language=en}}</ref> Ang mga litrato ay sinamahan ng mga kathang-isip na caption na idinisenyo upang magmukhang mga lumang dokumentong may misteryosong pinagmulan. Ang kombinasyon ng ordinaryong photographic setting, retro na imahe, at hindi maipaliwanag na pigura ang naging mahalagang bahagi ng unang konsepto ng karakter. Sa halip na gumawa lamang ng isang tradisyonal na horror character, idinisenyo si Slender Man upang magmukhang ''isang bagay na maaaring matagal nang umiiral sa mga lumang litrato at kuwentong hindi natin lubos na nauunawaan''. ==Paglawak ng mitolohiya== Mabilis na kumalat ang konsepto sa internet at nagsimulang lumikha, at dahil ang "mitolohiya" ng Slender Man ay umunlad nang walang opisyal na "kanon" bilang sanggunian, ang ibang user ng sarili nilang mga larawan, kuwento, at teorya tungkol kay Slender Man. Dahil dito, unti-unting nabuo ang isang malaking kolektibong mitolohiya. Kabilang sa mga unang elementong idinagdag ng fandom ang mga ideya na: * matagal nang lumilitaw si Slender Man sa mga makasaysayang larawan; * may kakayahan siyang manipulahin o impluwensiyahan ang mga tao; * partikular siyang nauugnay sa mga bata at kabataan; * maaari siyang magdulot ng pagkawala ng alaala, [[sakit]], [[paranoia]], o kakaibang pisikal na sintomas<ref>{{cite web |last=Tillotson |first=Kristin |date=27 April 2011 |title=Tall, skinny, scary—and all in your head |url=https://www.startribune.com/april-2011-tall-skinny-scary-and-all-in-your-head/120717934 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054245/http://www.startribune.com/lifestyle/120717934.html?refer=y |archive-date=2013-09-21 |access-date=2013-02-23 |website=startribune.com}}</ref>; * nagagawa niyang baguhin ang kaniyang anyo; * at may kaugnayan siya sa mga mahiwagang kagubatan at iba pang liblib na lugar. Gayunpaman, karamihan sa mga elementong ito ay ''hindi bahagi ng orihinal na konsepto ni Knudsen''. Ang mga ito ay produkto ng patuloy na pagbuo ng fandom at ng iba't ibang serye ng fan fiction. ==Pisikal na anyo== Ang pinakakilalang anyo ni Slender Man ay isang ''sobrang tangkad at payat na humanoid'' na karaniwang inilalarawan na may taas na higit sa karaniwang tao. Karaniwang itim ang kaniyang suit, na may puting polo at itim na kurbata. Ang kaniyang mukha ay ganap na makinis at puti. Wala siyang: * mga [[mata]]; * [[ilong]]; * [[bibig]]; * [[tainga]]; * o anumang malinaw na mga katangian ng mukha. Ang kawalan ng mukha ang isa sa pinakamahalagang elemento ng kaniyang disenyo. Dahil walang mukha, imposibleng matukoy ang kaniyang emosyon o intensiyon sa pamamagitan ng karaniwang ekspresyon ng tao. Sa ilang bersiyon, lumilitaw ang mga facial feature depende sa sitwasyon, ngunit sa karamihan ng mga interpretasyon, nananatiling ''blanko at hindi makatao'' ang kaniyang mukha. ===Tentacles=== Isa pang popular na katangian ni Slender Man ang mga mahahabang appendage na maaaring lumabas mula sa kaniyang likuran. Madalas itong inilalarawan na parang itim na tentacle o mahahabang, nababaluktot na mga braso. Hindi ito bahagi ng pinakaunang bersiyon ng karakter. Gayunpaman, naging napakapopular ang konsepto sa mga sumunod na fan works at kalaunan ay naging isa sa mga pinakakilalang visual conventions ng Slender Man. Depende sa interpretasyon, ginagamit niya ang mga appendage upang: * manghuli; * manakot; * manipulahin ang mga bagay; * lumaban; * o tulungan ang kaniyang katawan na gumalaw sa mga paraang hindi posible para sa isang ordinaryong tao. ==Kalikasan at pagkakakilanlan== Isa sa mga dahilan kung bakit nananatiling misteryoso si Slender Man ay ang kawalan ng malinaw na sagot tungkol sa kung ''ano talaga siya''. Sa iba't ibang kuwento, inilarawan siya bilang: * isang [[sobrenatural]] na nilalang; * isang [[demonyo]]; * isang ekstradimensyonal na entidad; * isang [[Buhay extraterrestrial|dayuhan]]; * isang tuluyang hindi maipaliwanag na phenomenon; * isang [[Espiritu (paglilinaw)|espiritu]] ng mandaragit; * isang humanoid na may paranormal na kakayahan; * o isang nilalang na hindi maaaring ikategorya gamit ang karaniwang konsepto ng [[buhay]] at [[kamatayan]]. Walang iisang canon na nagtatatag ng isa sa mga interpretasyong ito bilang pangkalahatang katotohanan. Sa katunayan, bahagi ng horror ng karakter ay ang ideya na hindi sapat ang impormasyon ng mga tao upang maunawaan kung ano siya. ==Mga kapangyarihan== Dahil collaborative ang pagbuo ng Slender Man mythology, nag-iiba ang kaniyang kapangyarihan sa bawat kuwento. Gayunpaman, may ilang kakayahang madalas na inuulit. ===Teleportasyon=== Isa sa pinakakaraniwang kakayahan niya ang biglaang pagkawala at paglitaw sa ibang lugar. Sa ilang kuwento, tila walang normal na limitasyon ang distansiyang maaari niyang takpan. ===Pagbabago ng anyo=== Maaari siyang magkaroon ng iba't ibang anyo depende sa bersiyon. Kabilang dito ang pagbabago sa haba ng kaniyang mga braso, katawan, o appendage. ===Pagmamanipula ng isipan=== Sa maraming interpretasyon, nakaaapekto si Slender Man sa perception at mental state ng kaniyang mga biktima. Maaari itong magresulta sa: * paranoia; * hallucinations; * pagkawala ng memorya; * disorientation; * obsessive behavior; * at pagkawala ng kakayahang maunawaan kung alin ang tunay at alin ang ilusyon. ===Pagkagambala sa teknolohiya=== Madalas ding iniuugnay sa kaniya ang tinatawag na "Slender sickness" o iba pang anyo ng electromagnetic o neurological interference. Kapag malapit siya, maaaring magkaroon ng static, distortion, interference, o kakaibang glitches ang mga camera at iba pang electronic device. Gayunpaman, hindi pare-pareho ang katangiang ito sa lahat ng bersiyon. ===Pagkawala sa karaniwang pisika=== Sa ilang kuwento, tila hindi sumusunod ang katawan ni Slender Man sa normal na batas ng pisika. Maaari siyang lumitaw na napakalayo sa isang sandali at nasa tabi ng isang tao sa susunod, o magkaroon ng mga galamay na tila walang malinaw na anatomical origin. Dahil dito, hindi laging malinaw kung ang katawan niya ay literal na pisikal, di-materyal, parang [[multo]], o isang uri ng "estadong hybrid". ==Kaugnayan sa mga bata at kabataan== Sa malaking bahagi ng Slender Man fiction, partikular siyang iniuugnay sa mga bata at kabataan. Ang elementong ito ay naging isa sa mga pinakakilalang bahagi ng internet folklore tungkol sa kaniya. Gayunpaman, mahalagang tandaan na ''hindi nagtataglay ng iisang canon na motibo ang lahat ng kuwento''. Sa ilang bersiyon, ang mga bata ay partikular na target; sa iba naman, nagkataon lamang na sila ang mga karakter na nakatagpo sa kaniya. Sa ilang interpretasyon, ang kawalan ng malinaw na dahilan kung bakit siya interesado sa mga bata ang mismong pinagmumulan ng horror: hindi nauunawaan ng mga biktima kung bakit sila pinili. ===Slender sickness=== Ang tinatawag na ''Slender sickness'' ay isang konseptong lumitaw sa iba't ibang Slender Man stories upang ilarawan ang mga pisikal at sikolohikal na epekto ng matagal na pagkakalantad sa kaniyang presensiya. Maaaring kabilang sa mga sintomas ang: * matinding pananakit ng ulo; * pagdurugo ng ilong; * pag-ubo; * pagsusuka; * pagkawala ng memorya; * hallucinations; * paranoia; * at pagkahilo. Hindi ito isang opisyal na medikal na kondisyon at hindi ito bahagi ng iisang canonical mythology. Isa lamang itong paulit-ulit na trope sa iba't ibang bersiyon ng karakter. ==Mythos at mga pangunahing gawa== ===Marble Hornets=== Ang ''[[Marble Hornets]]'' ay isa sa pinakamahalagang proyekto na nagpalawak sa Slender Man mythology. Ito ay isang web series na nagsimula noong 2009 at gumagamit ng found-footage format. Sa serye, lumilitaw ang karakter na tinatawag na '''The Operator''', isang interpretasyon ng Slender Man. Ang serye ay nagdagdag ng mga bagong konsepto sa mythology, kabilang ang mga misteryosong video, memory loss, paranoia, at mga taong tila naapektuhan ng presensiya ng entity. Naging napakalaki ng impluwensiya ng Marble Hornets sa paraan ng pag-iisip ng internet tungkol kay Slender Man. ===Slender: The Eight Pages=== Ang ''[[Slender: The Eight Pages]]'' ay isang indie larong katatakutan na naging isa sa mga pangunahing dahilan ng paglawak ng popularidad ng karakter sa labas ng mga online forum. Kinokontrol ng manlalaro ang isang karakter na kailangang maghanap ng walong pahina sa isang madilim na kagubatan habang unti-unting lumalapit si Slender Man. Ang simpleng gameplay mechanics—isang flashlight, isang madilim na kapaligiran, at isang kaaway na kadalasang hindi direktang umaatake—ay naging mahalagang bahagi ng modernong Slender Man imagery. ===Slender: The Arrival=== Ang ''[[Slender: The Arrival]]'' ay isang mas malaking larong katatakutan na nagsilbing pagpapalawak ng mythology. Nagpakilala ito ng mas maraming lokasyon, karakter, at kuwento kaysa sa "The Eight Pages". Dito, naging mas aktibo at pisikal ang paglalarawan sa Slender Man at sa mga nilalang na konektado sa kaniyang mythology. ==Slender Man bilang internet folklore== Ang Slender Man ay naiiba sa maraming tradisyonal na urban legend dahil alam ang ''eksaktong pinagmulan ng karakter''. Hindi siya isang sinaunang alamat na unti-unting naitala ng mga folklorist. Sa halip, malinaw na dokumentado ang unang paglikha sa kaniya noong 2009. Gayunpaman, mabilis siyang kumilos na parang tradisyonal na folklore. Libo-libong tao ang: * nagdagdag ng sariling kuwento; * gumawa ng mga larawan; * gumawa ng videos; * lumikha ng games; * gumawa ng alternate interpretations; * at nagsama ng karakter sa kani-kanilang horror universes. Dahil dito, madalas siyang ituring bilang isa sa mga pinakaunang halimbawa ng modernong digital folklore. ==Mga interpretasyon tungkol sa pagiging tunay== Sa mga unang taon ng Slender Man fandom, may mga larawang sadyang ginawa upang magmukhang tunay na archival photographs. Dahil dito, may ilang taong naniwalang maaaring mayroon siyang totoong historical origin. Gayunpaman, walang mapagkakatiwalaang ebidensiyang nagpapatunay na tunay na nilalang si Slender Man. Ang orihinal na karakter ay malinaw na kathang-isip at ang unang mga imahe niya ay digitally manipulated. Ang impresyon na maaaring "matagal na siyang umiiral" ay bahagi mismo ng horror concept. ==Mga totoong krimen na iniugnay sa Slender Man== Noong [[2014]], naging paksa ng malawakang atensiyon sa [[Estados Unidos]] ang isang kaso sa [[Wisconsin]] kung saan dalawang 12-taóng-gulang na batang babae ang sumaksak sa kanilang kaklase at iniwan siyang malubhang nasugatan. Ipinaliwanag ng mga akusado na ginawa nila ito bilang bahagi ng paniniwala na kailangan nilang patayin ang kanilang kaibigan upang maprotektahan ang kanilang sarili at ang kanilang mga pamilya mula kay Slender Man. Ang kaso ay naging kilala bilang '''Slender Man stabbing'''. Mahalagang linawin na ang insidente ay isang totoong [[krimen]] na isinagawa ng mga totoong tao, samantalang si Slender Man mismo ay kathang-isip. Ang kaso ay nagdulot ng malawak na debate tungkol sa impluwensiya ng internet horror, fiction, mental health, at responsibilidad ng mga creator at consumer ng online content. Noong [[2018]], isang pelikulang pinamagatang Slender Man ang inilabas, ngunit hindi ito direktang dramatization ng Wisconsin case at sa halip ay isang kathang-isip na kuwento ng katatakutan na gumagamit ng karakter. ==Pelikula== Ang ''[[Slender Man (pelikula)|Slender Man]]'' ay isang [[2018]] pelikulang katatakutan Amerikanong na idinirehe ni Sylvain White. Tampok dito ang isang grupo ng mga kabataan na nakatagpo ng mythology tungkol kay Slender Man. Ang pelikula ay nakatanggap ng negatibong kritikal na pagtanggap at naging kontrobersiyal dahil sa timing nito kaugnay ng totoong Wisconsin stabbing case. ==Kahalagahan sa kulturang popular== [[File:Minecraft Enderman.png|thumb|Noong 2011, [[Markus Persson]], ang lumikha ng laro sa kompyuter ''[[Minecraft]]'', ay nagdagdag ng isang bagong masungit na Mob na biswal na hango sa Slender Man sa laro, na pinangalanan niyang ''Enderman'']] Mula sa simpleng dalawang manipulated photographs, naging isa si Slender Man sa pinakakilalang horror figures na nilikha sa internet. Malaki ang impluwensiya niya sa: * [[creepypasta]]; * [[Katatakutang analogo|analog horror]]; * found-footage fiction; * mga independiyenteng larong pangkatatakutan; * [[YouTube]] horror; * ARGs (''alternate reality games''); * digital folklore; * at modernong urban legends. Ang kaniyang disenyo ay partikular na epektibo dahil napakasimple nito: isang ordinaryong anyo ng isang tao na ginawang kakaiba sa pamamagitan ng sobrang taas, abnormal na proporsyon, itim na suit, at kawalan ng mukha. Ang kaaway na Mob sa [[Minecraft]], ang [[Enderman]], ay isang pagpupugay sa Slender Man. ==Kultura ng Creepypasta== Malaki ang kaugnayan ni Slender Man sa ''creepypasta'', isang anyo ng internet horror fiction na kumakalat sa pamamagitan ng pagkopya at muling pagsasalaysay ng mga kuwento online. Bagaman hindi eksaktong kapareho ng creepypasta ang orihinal na Slender Man concept, naging isa siya sa mga pinakamahalagang karakter sa genre. Ang kaniyang mythology ay partikular na angkop sa collaborative nature ng creepypasta dahil maaaring baguhin ng bawat manunulat ang kaniyang pinagmulan at kakayahan nang hindi kinakailangang sumunod sa iisang opisyal na canon. Sa ganitong paraan, ang Slender Man ay maaaring ituring hindi lamang bilang isang karakter kundi bilang isang template para sa horror storytelling. ==Pamana== Ang pinakamahalagang kontribusyon ni Slender Man sa horror ay hindi lamang ang mismong karakter kundi ang paraan kung paano siya nilikha at lumago. Hindi siya nagsimula bilang karakter ng isang malaking publishing company, studio, o folklore tradition. Nagsimula siya bilang isang digital artwork at ilang linya ng fictional text, pagkatapos ay unti-unting binuo ng isang online community. Dahil dito, naging halimbawa siya ng paraan kung paano maaaring lumikha ang internet ng isang modernong mythological figure na may katangiang kahawig ng mga tradisyonal na urban legend. Ang Slender Man ay samakatuwid ay maaaring tingnan sa dalawang magkaibang paraan: bilang isang kathang-isip na karakter na nakakatakot at bilang isang halimbawa ng digital folklore na patuloy na binubuo ng komunidad. ==Tingnan din== * [[Creepypasta]] * [[Marble Hornets]] * [[Slender: The Eight Pages]] * [[Slender: The Arrival]] * [[Urban legend]] * [[SCP Foundation]] * [[Internet folklore]] * [[Analog horror]] * [[Alternate reality game]] (ARG) [[Kategorya:Creepypasta]] [[Kategorya:Kultura ng Internet]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na demonyo]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na halimaw]] [[Kategorya:Mga karakter sa internet]] [[Kategorya:Mga karakter sa meme sa internet]] nw87wsummi3hkdz94mtce03a7gtiidy 2220573 2220572 2026-08-16T03:43:58Z TheWikipedian1250 99193 /* Kahalagahan sa kulturang popular */ 2220573 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced section|date=Agosto 2026}} {{More citations needed|date=Agosto 2026}} [[File:Slenderman monochromatic man in suit with tendrils by Vishchun.png|thumb|Isang konseptong sining para sa Slender Man]] Si '''Slender Man''' ("Lalaking Payat" sa Tagalog) ay isang kathang-isip na karakter at urban legend (''[[creepypasta]]'') na nagmula sa internet. Inilalarawan siya karaniwang bilang isang napakatangkad, payat, at halos kalansay na humanoid na may suot na itim na suit, puting polo, at kurbata. Ang pinakakilalang katangian niya ay ang ''ganap na walang mukha''. Sa ilang bersiyon ng kuwento, nagagawa niyang pahabain o baguhin ang kanyang mga braso at katawan, magpakita ng mga galamay o tentacle sa kanyang likuran, mag-teleport, at magkaroon ng iba't ibang epekto sa isipan at pandama ng mga taong nakapaligid sa kanya. Hindi tulad ng maraming tradisyonal na halimaw o alamat, walang iisang opisyal na bersiyon ng kuwento tungkol kay Slender Man. Nabuo ang kaniyang mitolohiya sa pamamagitan ng ''collaborative storytelling'' sa internet, kung saan maraming manunulat, artista, filmmaker, at tagahanga ang lumikha ng kani-kanilang interpretasyon sa karakter. Dahil dito, malaki ang pagkakaiba-iba ng kaniyang pinagmulan, kapangyarihan, motibo, at maging ng kaniyang pisikal na kalikasan depende sa bersiyong tinutukoy. ==Kasaysayan== ===Paglikha sa Internet=== Nilikha ang Slender Man noong 10 [[Hunyo]] [[2009]] ni '''Eric Knudsen''', na mas kilala online sa pseudonym na ''Victor Surge''. Unang lumitaw ang karakter sa isang [[:en:Photoshop_contest|paligsahan sa Photoshop]] na may temang "mga paranormal na imahe" na inorganisa ng forum na ''Something Awful'', kung saan nag-upload si Knudsen ng dalawang manipuladong itim-at-puting litrato na naglalarawan ng mga batang tila nasa isang parke o kagubatan, kasama ang isang hindi pangkaraniwang matangkad at walang-mukhang lalaki na naka-[[Ternong pormal|suit]] sa background.<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|title=The complete history of The 'Slender Man,' the meme that compelled two girls to stab a friend|last1=Dewey|first1=Caitlin|date=3 June 2014|newspaper=The Washington Post|access-date=2017-06-21|last2=Dewey|first2=Caitlin|language=en-US|issn=0190-8286|archive-date=2017-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817123023/https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 5, 2014 |title=Slender Man: How a myth was born |url=https://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924183229/http://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945 |archive-date=2017-09-24 |access-date=2017-06-21 |website=Tampa Bay Times |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wagner |first=Meg |date=June 5, 2014 |title=What is Slenderman, and what does it have to do with the Wisc. stabbing? |url=http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170522045126/http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |archive-date=2017-05-22 |access-date=2017-06-21 |work=NY Daily News |language=en}}</ref> Ang mga litrato ay sinamahan ng mga kathang-isip na caption na idinisenyo upang magmukhang mga lumang dokumentong may misteryosong pinagmulan. Ang kombinasyon ng ordinaryong photographic setting, retro na imahe, at hindi maipaliwanag na pigura ang naging mahalagang bahagi ng unang konsepto ng karakter. Sa halip na gumawa lamang ng isang tradisyonal na horror character, idinisenyo si Slender Man upang magmukhang ''isang bagay na maaaring matagal nang umiiral sa mga lumang litrato at kuwentong hindi natin lubos na nauunawaan''. ==Paglawak ng mitolohiya== Mabilis na kumalat ang konsepto sa internet at nagsimulang lumikha, at dahil ang "mitolohiya" ng Slender Man ay umunlad nang walang opisyal na "kanon" bilang sanggunian, ang ibang user ng sarili nilang mga larawan, kuwento, at teorya tungkol kay Slender Man. Dahil dito, unti-unting nabuo ang isang malaking kolektibong mitolohiya. Kabilang sa mga unang elementong idinagdag ng fandom ang mga ideya na: * matagal nang lumilitaw si Slender Man sa mga makasaysayang larawan; * may kakayahan siyang manipulahin o impluwensiyahan ang mga tao; * partikular siyang nauugnay sa mga bata at kabataan; * maaari siyang magdulot ng pagkawala ng alaala, [[sakit]], [[paranoia]], o kakaibang pisikal na sintomas<ref>{{cite web |last=Tillotson |first=Kristin |date=27 April 2011 |title=Tall, skinny, scary—and all in your head |url=https://www.startribune.com/april-2011-tall-skinny-scary-and-all-in-your-head/120717934 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054245/http://www.startribune.com/lifestyle/120717934.html?refer=y |archive-date=2013-09-21 |access-date=2013-02-23 |website=startribune.com}}</ref>; * nagagawa niyang baguhin ang kaniyang anyo; * at may kaugnayan siya sa mga mahiwagang kagubatan at iba pang liblib na lugar. Gayunpaman, karamihan sa mga elementong ito ay ''hindi bahagi ng orihinal na konsepto ni Knudsen''. Ang mga ito ay produkto ng patuloy na pagbuo ng fandom at ng iba't ibang serye ng fan fiction. ==Pisikal na anyo== Ang pinakakilalang anyo ni Slender Man ay isang ''sobrang tangkad at payat na humanoid'' na karaniwang inilalarawan na may taas na higit sa karaniwang tao. Karaniwang itim ang kaniyang suit, na may puting polo at itim na kurbata. Ang kaniyang mukha ay ganap na makinis at puti. Wala siyang: * mga [[mata]]; * [[ilong]]; * [[bibig]]; * [[tainga]]; * o anumang malinaw na mga katangian ng mukha. Ang kawalan ng mukha ang isa sa pinakamahalagang elemento ng kaniyang disenyo. Dahil walang mukha, imposibleng matukoy ang kaniyang emosyon o intensiyon sa pamamagitan ng karaniwang ekspresyon ng tao. Sa ilang bersiyon, lumilitaw ang mga facial feature depende sa sitwasyon, ngunit sa karamihan ng mga interpretasyon, nananatiling ''blanko at hindi makatao'' ang kaniyang mukha. ===Tentacles=== Isa pang popular na katangian ni Slender Man ang mga mahahabang appendage na maaaring lumabas mula sa kaniyang likuran. Madalas itong inilalarawan na parang itim na tentacle o mahahabang, nababaluktot na mga braso. Hindi ito bahagi ng pinakaunang bersiyon ng karakter. Gayunpaman, naging napakapopular ang konsepto sa mga sumunod na fan works at kalaunan ay naging isa sa mga pinakakilalang visual conventions ng Slender Man. Depende sa interpretasyon, ginagamit niya ang mga appendage upang: * manghuli; * manakot; * manipulahin ang mga bagay; * lumaban; * o tulungan ang kaniyang katawan na gumalaw sa mga paraang hindi posible para sa isang ordinaryong tao. ==Kalikasan at pagkakakilanlan== Isa sa mga dahilan kung bakit nananatiling misteryoso si Slender Man ay ang kawalan ng malinaw na sagot tungkol sa kung ''ano talaga siya''. Sa iba't ibang kuwento, inilarawan siya bilang: * isang [[sobrenatural]] na nilalang; * isang [[demonyo]]; * isang ekstradimensyonal na entidad; * isang [[Buhay extraterrestrial|dayuhan]]; * isang tuluyang hindi maipaliwanag na phenomenon; * isang [[Espiritu (paglilinaw)|espiritu]] ng mandaragit; * isang humanoid na may paranormal na kakayahan; * o isang nilalang na hindi maaaring ikategorya gamit ang karaniwang konsepto ng [[buhay]] at [[kamatayan]]. Walang iisang canon na nagtatatag ng isa sa mga interpretasyong ito bilang pangkalahatang katotohanan. Sa katunayan, bahagi ng horror ng karakter ay ang ideya na hindi sapat ang impormasyon ng mga tao upang maunawaan kung ano siya. ==Mga kapangyarihan== Dahil collaborative ang pagbuo ng Slender Man mythology, nag-iiba ang kaniyang kapangyarihan sa bawat kuwento. Gayunpaman, may ilang kakayahang madalas na inuulit. ===Teleportasyon=== Isa sa pinakakaraniwang kakayahan niya ang biglaang pagkawala at paglitaw sa ibang lugar. Sa ilang kuwento, tila walang normal na limitasyon ang distansiyang maaari niyang takpan. ===Pagbabago ng anyo=== Maaari siyang magkaroon ng iba't ibang anyo depende sa bersiyon. Kabilang dito ang pagbabago sa haba ng kaniyang mga braso, katawan, o appendage. ===Pagmamanipula ng isipan=== Sa maraming interpretasyon, nakaaapekto si Slender Man sa perception at mental state ng kaniyang mga biktima. Maaari itong magresulta sa: * paranoia; * hallucinations; * pagkawala ng memorya; * disorientation; * obsessive behavior; * at pagkawala ng kakayahang maunawaan kung alin ang tunay at alin ang ilusyon. ===Pagkagambala sa teknolohiya=== Madalas ding iniuugnay sa kaniya ang tinatawag na "Slender sickness" o iba pang anyo ng electromagnetic o neurological interference. Kapag malapit siya, maaaring magkaroon ng static, distortion, interference, o kakaibang glitches ang mga camera at iba pang electronic device. Gayunpaman, hindi pare-pareho ang katangiang ito sa lahat ng bersiyon. ===Pagkawala sa karaniwang pisika=== Sa ilang kuwento, tila hindi sumusunod ang katawan ni Slender Man sa normal na batas ng pisika. Maaari siyang lumitaw na napakalayo sa isang sandali at nasa tabi ng isang tao sa susunod, o magkaroon ng mga galamay na tila walang malinaw na anatomical origin. Dahil dito, hindi laging malinaw kung ang katawan niya ay literal na pisikal, di-materyal, parang [[multo]], o isang uri ng "estadong hybrid". ==Kaugnayan sa mga bata at kabataan== Sa malaking bahagi ng Slender Man fiction, partikular siyang iniuugnay sa mga bata at kabataan. Ang elementong ito ay naging isa sa mga pinakakilalang bahagi ng internet folklore tungkol sa kaniya. Gayunpaman, mahalagang tandaan na ''hindi nagtataglay ng iisang canon na motibo ang lahat ng kuwento''. Sa ilang bersiyon, ang mga bata ay partikular na target; sa iba naman, nagkataon lamang na sila ang mga karakter na nakatagpo sa kaniya. Sa ilang interpretasyon, ang kawalan ng malinaw na dahilan kung bakit siya interesado sa mga bata ang mismong pinagmumulan ng horror: hindi nauunawaan ng mga biktima kung bakit sila pinili. ===Slender sickness=== Ang tinatawag na ''Slender sickness'' ay isang konseptong lumitaw sa iba't ibang Slender Man stories upang ilarawan ang mga pisikal at sikolohikal na epekto ng matagal na pagkakalantad sa kaniyang presensiya. Maaaring kabilang sa mga sintomas ang: * matinding pananakit ng ulo; * pagdurugo ng ilong; * pag-ubo; * pagsusuka; * pagkawala ng memorya; * hallucinations; * paranoia; * at pagkahilo. Hindi ito isang opisyal na medikal na kondisyon at hindi ito bahagi ng iisang canonical mythology. Isa lamang itong paulit-ulit na trope sa iba't ibang bersiyon ng karakter. ==Mythos at mga pangunahing gawa== ===Marble Hornets=== Ang ''[[Marble Hornets]]'' ay isa sa pinakamahalagang proyekto na nagpalawak sa Slender Man mythology. Ito ay isang web series na nagsimula noong 2009 at gumagamit ng found-footage format. Sa serye, lumilitaw ang karakter na tinatawag na '''The Operator''', isang interpretasyon ng Slender Man. Ang serye ay nagdagdag ng mga bagong konsepto sa mythology, kabilang ang mga misteryosong video, memory loss, paranoia, at mga taong tila naapektuhan ng presensiya ng entity. Naging napakalaki ng impluwensiya ng Marble Hornets sa paraan ng pag-iisip ng internet tungkol kay Slender Man. ===Slender: The Eight Pages=== Ang ''[[Slender: The Eight Pages]]'' ay isang indie larong katatakutan na naging isa sa mga pangunahing dahilan ng paglawak ng popularidad ng karakter sa labas ng mga online forum. Kinokontrol ng manlalaro ang isang karakter na kailangang maghanap ng walong pahina sa isang madilim na kagubatan habang unti-unting lumalapit si Slender Man. Ang simpleng gameplay mechanics—isang flashlight, isang madilim na kapaligiran, at isang kaaway na kadalasang hindi direktang umaatake—ay naging mahalagang bahagi ng modernong Slender Man imagery. ===Slender: The Arrival=== Ang ''[[Slender: The Arrival]]'' ay isang mas malaking larong katatakutan na nagsilbing pagpapalawak ng mythology. Nagpakilala ito ng mas maraming lokasyon, karakter, at kuwento kaysa sa "The Eight Pages". Dito, naging mas aktibo at pisikal ang paglalarawan sa Slender Man at sa mga nilalang na konektado sa kaniyang mythology. ==Slender Man bilang internet folklore== Ang Slender Man ay naiiba sa maraming tradisyonal na urban legend dahil alam ang ''eksaktong pinagmulan ng karakter''. Hindi siya isang sinaunang alamat na unti-unting naitala ng mga folklorist. Sa halip, malinaw na dokumentado ang unang paglikha sa kaniya noong 2009. Gayunpaman, mabilis siyang kumilos na parang tradisyonal na folklore. Libo-libong tao ang: * nagdagdag ng sariling kuwento; * gumawa ng mga larawan; * gumawa ng videos; * lumikha ng games; * gumawa ng alternate interpretations; * at nagsama ng karakter sa kani-kanilang horror universes. Dahil dito, madalas siyang ituring bilang isa sa mga pinakaunang halimbawa ng modernong digital folklore. ==Mga interpretasyon tungkol sa pagiging tunay== Sa mga unang taon ng Slender Man fandom, may mga larawang sadyang ginawa upang magmukhang tunay na archival photographs. Dahil dito, may ilang taong naniwalang maaaring mayroon siyang totoong historical origin. Gayunpaman, walang mapagkakatiwalaang ebidensiyang nagpapatunay na tunay na nilalang si Slender Man. Ang orihinal na karakter ay malinaw na kathang-isip at ang unang mga imahe niya ay digitally manipulated. Ang impresyon na maaaring "matagal na siyang umiiral" ay bahagi mismo ng horror concept. ==Mga totoong krimen na iniugnay sa Slender Man== Noong [[2014]], naging paksa ng malawakang atensiyon sa [[Estados Unidos]] ang isang kaso sa [[Wisconsin]] kung saan dalawang 12-taóng-gulang na batang babae ang sumaksak sa kanilang kaklase at iniwan siyang malubhang nasugatan. Ipinaliwanag ng mga akusado na ginawa nila ito bilang bahagi ng paniniwala na kailangan nilang patayin ang kanilang kaibigan upang maprotektahan ang kanilang sarili at ang kanilang mga pamilya mula kay Slender Man. Ang kaso ay naging kilala bilang '''Slender Man stabbing'''. Mahalagang linawin na ang insidente ay isang totoong [[krimen]] na isinagawa ng mga totoong tao, samantalang si Slender Man mismo ay kathang-isip. Ang kaso ay nagdulot ng malawak na debate tungkol sa impluwensiya ng internet horror, fiction, mental health, at responsibilidad ng mga creator at consumer ng online content. Noong [[2018]], isang pelikulang pinamagatang Slender Man ang inilabas, ngunit hindi ito direktang dramatization ng Wisconsin case at sa halip ay isang kathang-isip na kuwento ng katatakutan na gumagamit ng karakter. ==Pelikula== Ang ''[[Slender Man (pelikula)|Slender Man]]'' ay isang [[2018]] pelikulang katatakutan Amerikanong na idinirehe ni Sylvain White. Tampok dito ang isang grupo ng mga kabataan na nakatagpo ng mythology tungkol kay Slender Man. Ang pelikula ay nakatanggap ng negatibong kritikal na pagtanggap at naging kontrobersiyal dahil sa timing nito kaugnay ng totoong Wisconsin stabbing case. ==Kahalagahan sa kulturang popular== [[File:Minecraft Enderman.png|thumb|Noong 2011, [[Markus Persson]], ang lumikha ng laro sa kompyuter ''[[Minecraft]]'', ay nagdagdag ng isang bagong masungit na Mob na biswal na hango sa Slender Man sa laro, na pinangalanan niyang ''Enderman''<ref>{{cite web|url=http://www.igxpro.com/2011/07/26/notch-reveals-new-mob-dubs-them-endermen-in-reference-to-slender-man/158567|title=Notch reveals new mob, dubs them Endermen in reference to Slender Man.|accessdate=February 21, 2013|year=2011|newspaper=igx.com|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20130621184458/http://www.igxpro.com/2011/07/26/notch-reveals-new-mob-dubs-them-endermen-in-reference-to-slender-man/158567|archivedate=June 21, 2013}}</ref>]] Mula sa simpleng dalawang manipulated photographs, naging isa si Slender Man sa pinakakilalang horror figures na nilikha sa internet. Malaki ang impluwensiya niya sa: * [[creepypasta]]; * [[Katatakutang analogo|analog horror]]; * found-footage fiction; * mga independiyenteng larong pangkatatakutan; * [[YouTube]] horror; * ARGs (''alternate reality games''); * digital folklore; * at modernong urban legends. Ang kaniyang disenyo ay partikular na epektibo dahil napakasimple nito: isang ordinaryong anyo ng isang tao na ginawang kakaiba sa pamamagitan ng sobrang taas, abnormal na proporsyon, itim na suit, at kawalan ng mukha. Ang kaaway na Mob sa [[Minecraft]], ang [[Enderman]], ay isang pagpupugay sa Slender Man. ==Kultura ng Creepypasta== Malaki ang kaugnayan ni Slender Man sa ''creepypasta'', isang anyo ng internet horror fiction na kumakalat sa pamamagitan ng pagkopya at muling pagsasalaysay ng mga kuwento online. Bagaman hindi eksaktong kapareho ng creepypasta ang orihinal na Slender Man concept, naging isa siya sa mga pinakamahalagang karakter sa genre. Ang kaniyang mythology ay partikular na angkop sa collaborative nature ng creepypasta dahil maaaring baguhin ng bawat manunulat ang kaniyang pinagmulan at kakayahan nang hindi kinakailangang sumunod sa iisang opisyal na canon. Sa ganitong paraan, ang Slender Man ay maaaring ituring hindi lamang bilang isang karakter kundi bilang isang template para sa horror storytelling. ==Pamana== Ang pinakamahalagang kontribusyon ni Slender Man sa horror ay hindi lamang ang mismong karakter kundi ang paraan kung paano siya nilikha at lumago. Hindi siya nagsimula bilang karakter ng isang malaking publishing company, studio, o folklore tradition. Nagsimula siya bilang isang digital artwork at ilang linya ng fictional text, pagkatapos ay unti-unting binuo ng isang online community. Dahil dito, naging halimbawa siya ng paraan kung paano maaaring lumikha ang internet ng isang modernong mythological figure na may katangiang kahawig ng mga tradisyonal na urban legend. Ang Slender Man ay samakatuwid ay maaaring tingnan sa dalawang magkaibang paraan: bilang isang kathang-isip na karakter na nakakatakot at bilang isang halimbawa ng digital folklore na patuloy na binubuo ng komunidad. ==Tingnan din== * [[Creepypasta]] * [[Marble Hornets]] * [[Slender: The Eight Pages]] * [[Slender: The Arrival]] * [[Urban legend]] * [[SCP Foundation]] * [[Internet folklore]] * [[Analog horror]] * [[Alternate reality game]] (ARG) [[Kategorya:Creepypasta]] [[Kategorya:Kultura ng Internet]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na demonyo]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na halimaw]] [[Kategorya:Mga karakter sa internet]] [[Kategorya:Mga karakter sa meme sa internet]] s0xvdb63wq1uxn2ww4jodsn6jt57yi7 2220575 2220573 2026-08-16T03:45:47Z TheWikipedian1250 99193 /* Kahalagahan sa kulturang popular */ 2220575 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced section|date=Agosto 2026}} {{More citations needed|date=Agosto 2026}} [[File:Slenderman monochromatic man in suit with tendrils by Vishchun.png|thumb|Isang konseptong sining para sa Slender Man]] Si '''Slender Man''' ("Lalaking Payat" sa Tagalog) ay isang kathang-isip na karakter at urban legend (''[[creepypasta]]'') na nagmula sa internet. Inilalarawan siya karaniwang bilang isang napakatangkad, payat, at halos kalansay na humanoid na may suot na itim na suit, puting polo, at kurbata. Ang pinakakilalang katangian niya ay ang ''ganap na walang mukha''. Sa ilang bersiyon ng kuwento, nagagawa niyang pahabain o baguhin ang kanyang mga braso at katawan, magpakita ng mga galamay o tentacle sa kanyang likuran, mag-teleport, at magkaroon ng iba't ibang epekto sa isipan at pandama ng mga taong nakapaligid sa kanya. Hindi tulad ng maraming tradisyonal na halimaw o alamat, walang iisang opisyal na bersiyon ng kuwento tungkol kay Slender Man. Nabuo ang kaniyang mitolohiya sa pamamagitan ng ''collaborative storytelling'' sa internet, kung saan maraming manunulat, artista, filmmaker, at tagahanga ang lumikha ng kani-kanilang interpretasyon sa karakter. Dahil dito, malaki ang pagkakaiba-iba ng kaniyang pinagmulan, kapangyarihan, motibo, at maging ng kaniyang pisikal na kalikasan depende sa bersiyong tinutukoy. ==Kasaysayan== ===Paglikha sa Internet=== Nilikha ang Slender Man noong 10 [[Hunyo]] [[2009]] ni '''Eric Knudsen''', na mas kilala online sa pseudonym na ''Victor Surge''. Unang lumitaw ang karakter sa isang [[:en:Photoshop_contest|paligsahan sa Photoshop]] na may temang "mga paranormal na imahe" na inorganisa ng forum na ''Something Awful'', kung saan nag-upload si Knudsen ng dalawang manipuladong itim-at-puting litrato na naglalarawan ng mga batang tila nasa isang parke o kagubatan, kasama ang isang hindi pangkaraniwang matangkad at walang-mukhang lalaki na naka-[[Ternong pormal|suit]] sa background.<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|title=The complete history of The 'Slender Man,' the meme that compelled two girls to stab a friend|last1=Dewey|first1=Caitlin|date=3 June 2014|newspaper=The Washington Post|access-date=2017-06-21|last2=Dewey|first2=Caitlin|language=en-US|issn=0190-8286|archive-date=2017-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817123023/https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 5, 2014 |title=Slender Man: How a myth was born |url=https://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924183229/http://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945 |archive-date=2017-09-24 |access-date=2017-06-21 |website=Tampa Bay Times |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wagner |first=Meg |date=June 5, 2014 |title=What is Slenderman, and what does it have to do with the Wisc. stabbing? |url=http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170522045126/http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |archive-date=2017-05-22 |access-date=2017-06-21 |work=NY Daily News |language=en}}</ref> Ang mga litrato ay sinamahan ng mga kathang-isip na caption na idinisenyo upang magmukhang mga lumang dokumentong may misteryosong pinagmulan. Ang kombinasyon ng ordinaryong photographic setting, retro na imahe, at hindi maipaliwanag na pigura ang naging mahalagang bahagi ng unang konsepto ng karakter. Sa halip na gumawa lamang ng isang tradisyonal na horror character, idinisenyo si Slender Man upang magmukhang ''isang bagay na maaaring matagal nang umiiral sa mga lumang litrato at kuwentong hindi natin lubos na nauunawaan''. ==Paglawak ng mitolohiya== Mabilis na kumalat ang konsepto sa internet at nagsimulang lumikha, at dahil ang "mitolohiya" ng Slender Man ay umunlad nang walang opisyal na "kanon" bilang sanggunian, ang ibang user ng sarili nilang mga larawan, kuwento, at teorya tungkol kay Slender Man. Dahil dito, unti-unting nabuo ang isang malaking kolektibong mitolohiya. Kabilang sa mga unang elementong idinagdag ng fandom ang mga ideya na: * matagal nang lumilitaw si Slender Man sa mga makasaysayang larawan; * may kakayahan siyang manipulahin o impluwensiyahan ang mga tao; * partikular siyang nauugnay sa mga bata at kabataan; * maaari siyang magdulot ng pagkawala ng alaala, [[sakit]], [[paranoia]], o kakaibang pisikal na sintomas<ref>{{cite web |last=Tillotson |first=Kristin |date=27 April 2011 |title=Tall, skinny, scary—and all in your head |url=https://www.startribune.com/april-2011-tall-skinny-scary-and-all-in-your-head/120717934 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054245/http://www.startribune.com/lifestyle/120717934.html?refer=y |archive-date=2013-09-21 |access-date=2013-02-23 |website=startribune.com}}</ref>; * nagagawa niyang baguhin ang kaniyang anyo; * at may kaugnayan siya sa mga mahiwagang kagubatan at iba pang liblib na lugar. Gayunpaman, karamihan sa mga elementong ito ay ''hindi bahagi ng orihinal na konsepto ni Knudsen''. Ang mga ito ay produkto ng patuloy na pagbuo ng fandom at ng iba't ibang serye ng fan fiction. ==Pisikal na anyo== Ang pinakakilalang anyo ni Slender Man ay isang ''sobrang tangkad at payat na humanoid'' na karaniwang inilalarawan na may taas na higit sa karaniwang tao. Karaniwang itim ang kaniyang suit, na may puting polo at itim na kurbata. Ang kaniyang mukha ay ganap na makinis at puti. Wala siyang: * mga [[mata]]; * [[ilong]]; * [[bibig]]; * [[tainga]]; * o anumang malinaw na mga katangian ng mukha. Ang kawalan ng mukha ang isa sa pinakamahalagang elemento ng kaniyang disenyo. Dahil walang mukha, imposibleng matukoy ang kaniyang emosyon o intensiyon sa pamamagitan ng karaniwang ekspresyon ng tao. Sa ilang bersiyon, lumilitaw ang mga facial feature depende sa sitwasyon, ngunit sa karamihan ng mga interpretasyon, nananatiling ''blanko at hindi makatao'' ang kaniyang mukha. ===Tentacles=== Isa pang popular na katangian ni Slender Man ang mga mahahabang appendage na maaaring lumabas mula sa kaniyang likuran. Madalas itong inilalarawan na parang itim na tentacle o mahahabang, nababaluktot na mga braso. Hindi ito bahagi ng pinakaunang bersiyon ng karakter. Gayunpaman, naging napakapopular ang konsepto sa mga sumunod na fan works at kalaunan ay naging isa sa mga pinakakilalang visual conventions ng Slender Man. Depende sa interpretasyon, ginagamit niya ang mga appendage upang: * manghuli; * manakot; * manipulahin ang mga bagay; * lumaban; * o tulungan ang kaniyang katawan na gumalaw sa mga paraang hindi posible para sa isang ordinaryong tao. ==Kalikasan at pagkakakilanlan== Isa sa mga dahilan kung bakit nananatiling misteryoso si Slender Man ay ang kawalan ng malinaw na sagot tungkol sa kung ''ano talaga siya''. Sa iba't ibang kuwento, inilarawan siya bilang: * isang [[sobrenatural]] na nilalang; * isang [[demonyo]]; * isang ekstradimensyonal na entidad; * isang [[Buhay extraterrestrial|dayuhan]]; * isang tuluyang hindi maipaliwanag na phenomenon; * isang [[Espiritu (paglilinaw)|espiritu]] ng mandaragit; * isang humanoid na may paranormal na kakayahan; * o isang nilalang na hindi maaaring ikategorya gamit ang karaniwang konsepto ng [[buhay]] at [[kamatayan]]. Walang iisang canon na nagtatatag ng isa sa mga interpretasyong ito bilang pangkalahatang katotohanan. Sa katunayan, bahagi ng horror ng karakter ay ang ideya na hindi sapat ang impormasyon ng mga tao upang maunawaan kung ano siya. ==Mga kapangyarihan== Dahil collaborative ang pagbuo ng Slender Man mythology, nag-iiba ang kaniyang kapangyarihan sa bawat kuwento. Gayunpaman, may ilang kakayahang madalas na inuulit. ===Teleportasyon=== Isa sa pinakakaraniwang kakayahan niya ang biglaang pagkawala at paglitaw sa ibang lugar. Sa ilang kuwento, tila walang normal na limitasyon ang distansiyang maaari niyang takpan. ===Pagbabago ng anyo=== Maaari siyang magkaroon ng iba't ibang anyo depende sa bersiyon. Kabilang dito ang pagbabago sa haba ng kaniyang mga braso, katawan, o appendage. ===Pagmamanipula ng isipan=== Sa maraming interpretasyon, nakaaapekto si Slender Man sa perception at mental state ng kaniyang mga biktima. Maaari itong magresulta sa: * paranoia; * hallucinations; * pagkawala ng memorya; * disorientation; * obsessive behavior; * at pagkawala ng kakayahang maunawaan kung alin ang tunay at alin ang ilusyon. ===Pagkagambala sa teknolohiya=== Madalas ding iniuugnay sa kaniya ang tinatawag na "Slender sickness" o iba pang anyo ng electromagnetic o neurological interference. Kapag malapit siya, maaaring magkaroon ng static, distortion, interference, o kakaibang glitches ang mga camera at iba pang electronic device. Gayunpaman, hindi pare-pareho ang katangiang ito sa lahat ng bersiyon. ===Pagkawala sa karaniwang pisika=== Sa ilang kuwento, tila hindi sumusunod ang katawan ni Slender Man sa normal na batas ng pisika. Maaari siyang lumitaw na napakalayo sa isang sandali at nasa tabi ng isang tao sa susunod, o magkaroon ng mga galamay na tila walang malinaw na anatomical origin. Dahil dito, hindi laging malinaw kung ang katawan niya ay literal na pisikal, di-materyal, parang [[multo]], o isang uri ng "estadong hybrid". ==Kaugnayan sa mga bata at kabataan== Sa malaking bahagi ng Slender Man fiction, partikular siyang iniuugnay sa mga bata at kabataan. Ang elementong ito ay naging isa sa mga pinakakilalang bahagi ng internet folklore tungkol sa kaniya. Gayunpaman, mahalagang tandaan na ''hindi nagtataglay ng iisang canon na motibo ang lahat ng kuwento''. Sa ilang bersiyon, ang mga bata ay partikular na target; sa iba naman, nagkataon lamang na sila ang mga karakter na nakatagpo sa kaniya. Sa ilang interpretasyon, ang kawalan ng malinaw na dahilan kung bakit siya interesado sa mga bata ang mismong pinagmumulan ng horror: hindi nauunawaan ng mga biktima kung bakit sila pinili. ===Slender sickness=== Ang tinatawag na ''Slender sickness'' ay isang konseptong lumitaw sa iba't ibang Slender Man stories upang ilarawan ang mga pisikal at sikolohikal na epekto ng matagal na pagkakalantad sa kaniyang presensiya. Maaaring kabilang sa mga sintomas ang: * matinding pananakit ng ulo; * pagdurugo ng ilong; * pag-ubo; * pagsusuka; * pagkawala ng memorya; * hallucinations; * paranoia; * at pagkahilo. Hindi ito isang opisyal na medikal na kondisyon at hindi ito bahagi ng iisang canonical mythology. Isa lamang itong paulit-ulit na trope sa iba't ibang bersiyon ng karakter. ==Mythos at mga pangunahing gawa== ===Marble Hornets=== Ang ''[[Marble Hornets]]'' ay isa sa pinakamahalagang proyekto na nagpalawak sa Slender Man mythology. Ito ay isang web series na nagsimula noong 2009 at gumagamit ng found-footage format. Sa serye, lumilitaw ang karakter na tinatawag na '''The Operator''', isang interpretasyon ng Slender Man. Ang serye ay nagdagdag ng mga bagong konsepto sa mythology, kabilang ang mga misteryosong video, memory loss, paranoia, at mga taong tila naapektuhan ng presensiya ng entity. Naging napakalaki ng impluwensiya ng Marble Hornets sa paraan ng pag-iisip ng internet tungkol kay Slender Man. ===Slender: The Eight Pages=== Ang ''[[Slender: The Eight Pages]]'' ay isang indie larong katatakutan na naging isa sa mga pangunahing dahilan ng paglawak ng popularidad ng karakter sa labas ng mga online forum. Kinokontrol ng manlalaro ang isang karakter na kailangang maghanap ng walong pahina sa isang madilim na kagubatan habang unti-unting lumalapit si Slender Man. Ang simpleng gameplay mechanics—isang flashlight, isang madilim na kapaligiran, at isang kaaway na kadalasang hindi direktang umaatake—ay naging mahalagang bahagi ng modernong Slender Man imagery. ===Slender: The Arrival=== Ang ''[[Slender: The Arrival]]'' ay isang mas malaking larong katatakutan na nagsilbing pagpapalawak ng mythology. Nagpakilala ito ng mas maraming lokasyon, karakter, at kuwento kaysa sa "The Eight Pages". Dito, naging mas aktibo at pisikal ang paglalarawan sa Slender Man at sa mga nilalang na konektado sa kaniyang mythology. ==Slender Man bilang internet folklore== Ang Slender Man ay naiiba sa maraming tradisyonal na urban legend dahil alam ang ''eksaktong pinagmulan ng karakter''. Hindi siya isang sinaunang alamat na unti-unting naitala ng mga folklorist. Sa halip, malinaw na dokumentado ang unang paglikha sa kaniya noong 2009. Gayunpaman, mabilis siyang kumilos na parang tradisyonal na folklore. Libo-libong tao ang: * nagdagdag ng sariling kuwento; * gumawa ng mga larawan; * gumawa ng videos; * lumikha ng games; * gumawa ng alternate interpretations; * at nagsama ng karakter sa kani-kanilang horror universes. Dahil dito, madalas siyang ituring bilang isa sa mga pinakaunang halimbawa ng modernong digital folklore. ==Mga interpretasyon tungkol sa pagiging tunay== Sa mga unang taon ng Slender Man fandom, may mga larawang sadyang ginawa upang magmukhang tunay na archival photographs. Dahil dito, may ilang taong naniwalang maaaring mayroon siyang totoong historical origin. Gayunpaman, walang mapagkakatiwalaang ebidensiyang nagpapatunay na tunay na nilalang si Slender Man. Ang orihinal na karakter ay malinaw na kathang-isip at ang unang mga imahe niya ay digitally manipulated. Ang impresyon na maaaring "matagal na siyang umiiral" ay bahagi mismo ng horror concept. ==Mga totoong krimen na iniugnay sa Slender Man== Noong [[2014]], naging paksa ng malawakang atensiyon sa [[Estados Unidos]] ang isang kaso sa [[Wisconsin]] kung saan dalawang 12-taóng-gulang na batang babae ang sumaksak sa kanilang kaklase at iniwan siyang malubhang nasugatan. Ipinaliwanag ng mga akusado na ginawa nila ito bilang bahagi ng paniniwala na kailangan nilang patayin ang kanilang kaibigan upang maprotektahan ang kanilang sarili at ang kanilang mga pamilya mula kay Slender Man. Ang kaso ay naging kilala bilang '''Slender Man stabbing'''. Mahalagang linawin na ang insidente ay isang totoong [[krimen]] na isinagawa ng mga totoong tao, samantalang si Slender Man mismo ay kathang-isip. Ang kaso ay nagdulot ng malawak na debate tungkol sa impluwensiya ng internet horror, fiction, mental health, at responsibilidad ng mga creator at consumer ng online content. Noong [[2018]], isang pelikulang pinamagatang Slender Man ang inilabas, ngunit hindi ito direktang dramatization ng Wisconsin case at sa halip ay isang kathang-isip na kuwento ng katatakutan na gumagamit ng karakter. ==Pelikula== Ang ''[[Slender Man (pelikula)|Slender Man]]'' ay isang [[2018]] pelikulang katatakutan Amerikanong na idinirehe ni Sylvain White. Tampok dito ang isang grupo ng mga kabataan na nakatagpo ng mythology tungkol kay Slender Man. Ang pelikula ay nakatanggap ng negatibong kritikal na pagtanggap at naging kontrobersiyal dahil sa timing nito kaugnay ng totoong Wisconsin stabbing case. ==Kahalagahan sa kulturang popular== [[File:Minecraft Enderman.png|thumb|Noong 2011, [[Markus Persson]], ang lumikha ng laro sa kompyuter ''[[Minecraft]]'', ay nagdagdag ng isang bagong masungit na Mob na biswal na hango sa Slender Man sa laro, na pinangalanan niyang ''Enderman''<ref>{{cite web|url=http://www.igxpro.com/2011/07/26/notch-reveals-new-mob-dubs-them-endermen-in-reference-to-slender-man/158567|title=Notch reveals new mob, dubs them Endermen in reference to Slender Man.|access-date=February 21, 2013|year=2011|newspaper=igx.com|url-archive=https://web.archive.org/web/20130621184458/http://www.igxpro.com/2011/07/26/notch-reveals-new-mob-dubs-them-endermen-in-reference-to-slender-man/158567|archive-date=June 21, 2013}}</ref>]] Mula sa simpleng dalawang manipulated photographs, naging isa si Slender Man sa pinakakilalang horror figures na nilikha sa internet. Malaki ang impluwensiya niya sa: * [[creepypasta]]; * [[Katatakutang analogo|analog horror]]; * found-footage fiction; * mga independiyenteng larong pangkatatakutan; * [[YouTube]] horror; * ARGs (''alternate reality games''); * digital folklore; * at modernong urban legends. Ang kaniyang disenyo ay partikular na epektibo dahil napakasimple nito: isang ordinaryong anyo ng isang tao na ginawang kakaiba sa pamamagitan ng sobrang taas, abnormal na proporsyon, itim na suit, at kawalan ng mukha. Ang kaaway na Mob sa [[Minecraft]], ang [[Enderman]], ay isang pagpupugay sa Slender Man. ==Kultura ng Creepypasta== Malaki ang kaugnayan ni Slender Man sa ''creepypasta'', isang anyo ng internet horror fiction na kumakalat sa pamamagitan ng pagkopya at muling pagsasalaysay ng mga kuwento online. Bagaman hindi eksaktong kapareho ng creepypasta ang orihinal na Slender Man concept, naging isa siya sa mga pinakamahalagang karakter sa genre. Ang kaniyang mythology ay partikular na angkop sa collaborative nature ng creepypasta dahil maaaring baguhin ng bawat manunulat ang kaniyang pinagmulan at kakayahan nang hindi kinakailangang sumunod sa iisang opisyal na canon. Sa ganitong paraan, ang Slender Man ay maaaring ituring hindi lamang bilang isang karakter kundi bilang isang template para sa horror storytelling. ==Pamana== Ang pinakamahalagang kontribusyon ni Slender Man sa horror ay hindi lamang ang mismong karakter kundi ang paraan kung paano siya nilikha at lumago. Hindi siya nagsimula bilang karakter ng isang malaking publishing company, studio, o folklore tradition. Nagsimula siya bilang isang digital artwork at ilang linya ng fictional text, pagkatapos ay unti-unting binuo ng isang online community. Dahil dito, naging halimbawa siya ng paraan kung paano maaaring lumikha ang internet ng isang modernong mythological figure na may katangiang kahawig ng mga tradisyonal na urban legend. Ang Slender Man ay samakatuwid ay maaaring tingnan sa dalawang magkaibang paraan: bilang isang kathang-isip na karakter na nakakatakot at bilang isang halimbawa ng digital folklore na patuloy na binubuo ng komunidad. ==Tingnan din== * [[Creepypasta]] * [[Marble Hornets]] * [[Slender: The Eight Pages]] * [[Slender: The Arrival]] * [[Urban legend]] * [[SCP Foundation]] * [[Internet folklore]] * [[Analog horror]] * [[Alternate reality game]] (ARG) [[Kategorya:Creepypasta]] [[Kategorya:Kultura ng Internet]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na demonyo]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na halimaw]] [[Kategorya:Mga karakter sa internet]] [[Kategorya:Mga karakter sa meme sa internet]] omh90wvs57bb868kjffw7qdyghig48v Kumbotso 0 339129 2220517 2026-08-15T12:13:27Z TentingZones1 122212 /* */ 2220517 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name =Kumbotso |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = [[Local Government Areas of Nigeria|LGA]] at bayan |motto = |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map =Nigeria |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize=250 |pushpin_map_caption =Lokasyon sa Nigeria |subdivision_type = Bansa |subdivision_name ={{flag|Nigeria}} |subdivision_type1 = [[Mga estado ng Nigeria|Estado]] |subdivision_name1 =[[Estado ng Kano]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |government_footnotes = |government_type = |leader_title =Tagapangulo ng Pamahalaang Lokal |leader_name =Abdulahi Shitu <ref>{{Cite news|url=https://gazettengr.com/gov-yusuf-swears-in-chairman-of-kumbotso-lg/|location=Abuja, Nigeria|title=Gov. Yusuf swears in chairman of Kumbotso LG|newspaper=[[Peoples Gazette]]|access-date=23 December 2024}}</ref> |established_title = |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Metric |area_footnotes = |area_total_km2 =158 |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2006 census |population_footnotes = |population_note = |population_total = 295,979 |population_density_km2 =auto |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title = Ethnicities |population_blank1 = |population_blank2_title = Religions |population_blank2 = Islam at Kristiyanismo |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> ||timezone =[[West Africa Time|WAT]] |utc_offset = +1 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|11|53|17|N|8|30|10|E|type:adm2nd_region:NG|display=inline,title}} |elevation_footnotes = |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = 3-digit postal code prefix |postal_code = 700 |area_code = |iso_code = NG.KN.KT |website = |footnotes = }} Ang '''Kumbotso''' {{Audio|LL-Q56475 (hau)-Eunice Ameh-Kumbotso.wav|Listen|help=no }} ay isang bayan at [[Mga Lokal na Lugar ng Pamahalaan ng Nigeria|Lokal na Lugar ng Pamahalaan]] sa Estado ng Kano, Nigeria. Ito ay may lawak na 158&nbsp;km{{sup|2}} at populasyon na 409,500 batay sa senso ng proyektong populasyon noong 2016.<ref>{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/php/nigeria-admin.php?adm2id=NGA020025|title=Kumbotso (Local Government Area, Nigeria) - Population Statistics, Charts, Map and Location|website=www.citypopulation.de|language=en|access-date=2018-03-06}}</ref><ref>{{Cite web|title=Sampling site at Kumbotso Local Government Area, Kano State. {{!}} Download Scientific Diagram|url=https://www.researchgate.net/figure/Sampling-site-at-Kumbotso-Local-Government-Area-Kano-State_fig1_285836870/amp|access-date=2021-07-23|website=www.researchgate.net}}</ref> Ang postal code ng lugar ay humigit-kumulang 700.<ref>{{cite web|title=Post Offices- with map of LGA |publisher=NIPOST |url=http://www.nipost.gov.ng/PostCode.aspx |accessdate=2009-10-20 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121126042849/http://www.nipost.gov.ng/postcode.aspx |archivedate=2012-11-26 }}</ref> ==Heograpiya== Ang Kumbotso Local Government Area ay may average na temperatura na 33 degrees Celsius o 91 degrees Fahrenheit at kabuuang lawak na 158 square kilometers (61 square miles). Ang mga tag-init at tag-ulan ay ang dalawang magkaibang panahon na nararanasan ng lugar. Ayon sa mga pagtatantya, ang Kumbotso Local Government Area ay may katamtamang halumigmig na 23%.<ref name=":0">{{Cite web |title=Kumbotso Local Government Area |url=https://www.manpower.com.ng/places/lga/431/kumbotso#google_vignette |access-date=2024-08-17 |website=www.manpower.com.ng}}</ref> Ito ay matatagpuan malapit sa Sahel, kung saan madalas na nangyayari ang tagtuyot. ==Klima== Sa Kumbotso, ang tag-araw ay bahagyang maulap, ang tag-ulan ay mapang-api at kadalasang maulap, at ang panahon ay mainit sa buong taon. Ang karaniwang taunang temperatura ay nagbabago-bago sa pagitan ng 12 °C (54 °F) at 39 °C (102 °F); bihirang mas mababa o mas mataas sa 9 °C (49 °F) o 41 °C (106 °F). Ang mainit na panahon, na tumatakbo mula Marso 16 hanggang Mayo 21, ay tumatagal ng 2.1 buwan at may pang-araw-araw na pinakamataas na temperatura na may average na higit sa 37 °C (98 °F). Ang Mayo ang pinakamainit na buwan ng taon sa Kumbotso, na may karaniwang mataas na temperatura na 37 °C (99 °F) at mababang temperatura na 24 °C (75 °F). Ang karaniwang pang-araw-araw na pinakamataas na temperatura sa loob ng 1.8-buwang banayad na panahon, na tumatakbo mula Disyembre 2 hanggang Enero 28, ay mas mababa sa 32 °C (89 °F). Taglay ang karaniwang mababang temperatura na 13 °C (55 °F) at mataas na temperatura na 31 °C (87 °F), ang Enero ang pinakamalamig na buwan ng taon sa Kumbotso.<ref>{{Cite web |title=Kumbotso Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/58572/Average-Weather-in-Kumbotso-Nigeria-Year-Round |access-date=2024-08-17 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kumbotso Summer Weather, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/s/58572/1/Average-Summer-Weather-in-Kumbotso-Nigeria |access-date=2024-08-17 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Atlas |first=Weather |title=Weather today - Kumbotso, Nigeria |url=https://www.weather-atlas.com/en/nigeria/kumbotso |access-date=2024-08-17 |website=Weather Atlas |language=en-us}}</ref> ==Relihiyon== Mayroong dalawang pangunahing relihiyon na isinasagawa sa Kumbotso na siyang Islam at Kristiyanismo. Gayunpaman, ang karahasan ay karaniwan dahil sa alitan sa pagitan ng mga Muslim at Kristiyano, lalo na ang masaker at aktibidad ng terorismo na nagaganap sa lugar, tulad ng [[Boko Haram]]. ==Ekonomiya== Dahil sa maraming pamilihan tulad ng pamilihan ng prutas sa Yanlemo, na umaakit ng daan-daang mamimili at nagtitinda tuwing araw ng pamilihan, ipinagmamalaki ng Kumbotso Local Government Area ang isang maunlad na industriya ng komersyo. Kilala ang Kumbotso Local Government Area sa malawak nitong pagsasaka, na kinabibilangan ng produksyon ng iba't ibang uri ng mga kalakal, kabilang ang sorghum, bigas, beans, at sibuyas. Ang pangangaso, paggawa ng seramiko, at pag-aalaga ng mga hayop ay kabilang sa iba pang mahahalagang gawaing pang-ekonomiya ng mga residente ng Kumbotso Local Government Area.<ref name=":0" /> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Kumbotso]] [[Kategorya:Nigeria]] hssvt1txijayi6brwu5g6v3tjrl95ql Braunsbedra 0 339130 2220519 2026-08-15T12:30:07Z TentingZones1 122212 /* */ 2220519 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |type = Stadt |image_photo = |image_coa = Wappen Braunsbedra.png |coordinates = {{coord|51|17|N|11|54|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Braunsbedra in SK.svg |state = [[Sahonya-Anhalt]] |district = Saalekreis |elevation = 104 |area = 74.32 |postal_code = 06242 |area_code = 034633 |licence = SK |Gemeindeschlüssel = 15 0 88 065 |divisions = 13 |website = [http://www.braunsbedra.de/ www.braunsbedra.de] |mayor = Steffen Schmitz<ref>[https://wahlergebnisse.sachsen-anhalt.de/wahlen/bmbm/index.html Bürgermeisterwahlen in den Gemeinden, Endgültige Ergebnisse], [[Statistisches Landesamt Sachsen-Anhalt]], accessed 10 November 2022.</ref> |leader_term = 2022&ndash;29 |party = CDU }} Ang '''Braunsbedra''' ay isang bayan sa distrito ng [[Saalekreis]], sa [[Sahonya-Anhalt]], [[Alemanya]]. Ito ay matatagpuan humigit-kumulang 11 km timog-kanluran ng [[Merseburg]]. Ito ay nilikha pagkatapos ng 1945 sa pamamagitan ng pagsasanib ng Braunsdorf at Bedra. Ang bayan ng Braunsbedra ay binubuo ng Braunsbedra mismo at apat na Ortschaften (mga dibisyon ng munisipyo): Frankleben, Großkayna, Krumpa at Roßbach.<ref name=Hauptsatzung>[https://www.braunsbedra.de/de/datei/download/id/6650,1243/hauptsatzung0.pdf Hauptsatzung der Stadt Braunsbedra], December 2014.</ref> Ang Roßbach, na kilala sa [[Labanan sa Rossbach]], ay isa sa mga lokal na komunidad; ang ayos ng lupain ay lubhang nagbago simula noong labanan dahil sa pagmimina ng lignite at pagkatapos ay pagbaha sa mga inabandunang minahan upang malikha ang Komplikado ng mga Lawa ng [[Lambak ng Geisel]].<ref>[http://www.lmbv.de/files/LMBV/Publikationen/Publikationen%20Mitteldeutschland/Wandlungen%20und%20Perspektiven%20MD/doku%2003_Geiseltal.pdf Geiseltal], Lausitzer und Mitteldeutsche Bergbau-Verwaltungsgesellschaft, p. 10.</ref> [[Image:Bedra-Sammlung Duncker (5355151).jpg|thumb|Palasyo Bedra, bandang 1860, Edisyon ni [[Alexander Duncker]]]] ==Heograpiya== Ang Braunsbedra ay matatagpuan humigit-kumulang 25 km sa timog ng [[Halle (Saale)]] at humigit-kumulang 35 km sa kanluran ng [[Leipzig]]. Ang [[Lawa ng Geiseltal]], ang pinakamalaking lawa sa Sahonya-Anhalt at ang pinakamalaking artipisyal na lawa sa Germany, ay nilikha malapit sa Braunsbedra. Nagsimula ang pagbaha noong Hunyo 30, 2003, at natapos noong Abril 29, 2011.<ref>''Ein Trio feiert das Flutungsende.'' In: ''Mitteldeutsche Zeitung.'' 30. April 2011, Zugriff am 1. September 2011. ([http://www.geiseltalsee-ifv.de/Pressespiegel/pressespiegel.html geiseltalsee-ifv.de] Digitalisat).</ref> ==Kasaysayan== Sa isang rehistro ng mga ikapu na pagmamay-ari ng Abtei Hersfeld, na tinipon sa pagitan ng 881 at 899, ang Braunsdorf, Bedra, at Schortau ay unang naitala bilang mga nayon na nagbabayad ng ikapu sa rehiyon ng Friesenfeld. Ang mga may-ari ng Bedra ay ang Knights Knuth (1260–1321), ang Schenken von Bedra (1321–1413), at ang pamilyang von Bünau (1413–1460). Sa pagitan ng 1420 at 1440, ang pamilyang von Bose ang nagmamay-ari ng Braunsdorf at Bedra. Kasunod nito, ang pamilyang von Taubenheim (1460–1755), ang pamilyang von Brühl (1755–1794), at sa huli ay ang pamilyang von Helldorff (1794–1945) ang nagmamay-ari ng nayon. Ang [[Kastilyo ng Bedra]] ay naitala na simula pa noong 1260. Hanggang 1815, ang Braunsdorf at Bedra ay kabilang sa distrito ng Wettin, at kalaunan ay Saxon, ng Freyburg.<ref>[[Karlheinz Blaschke]], [[Uwe Ulrich Jäschke]]: ''Kursächsischer Ämteratlas.'' Leipzig 2009, ISBN 978-3-937386-14-0, S.&nbsp;34&nbsp;f.</ref> Bilang resulta ng mga desisyon ng Kongreso ng Vienna, sila ay napasailalim sa pamamahala ng Prussia at noong 1816 ay itinalaga sa distrito ng Querfurt sa rehiyong administratibo ng Merseburg sa lalawigan ng Sahonya, kung saan sila kabilang hanggang 1944. Ang Braunsbedra ay nahubog nang malaki ng pagmimina at pagproseso ng lignite noong ika-20 siglo (tingnan ang Central German Lignite Mining Region). Noong bandang 1911/12, binuksan ang open-cast mine at ang planta ng lignite ng Pfännerhall ay ipinagawa ng Halle Pfännerschaft (Halle Mining Association). Ang nayon sa kanayunan ay ginawang isang industriyal na pamayanan sa pamamagitan ng pagtatayo ng mga pabahay para sa pagdagsa ng mga manggagawa. Noong 1927, ang Bedra ay may 500 naninirahan, habang ang Braunsdorf ay may 1,501.<ref>Richard Jaeckel (Hrsg.): ''Adreßbuch. Einwohnerverzeichnis, Wohnungs- und Geschäftsanzeiger Kreis Querfurt''. Band 1. Selbstverlag der Verlagsanstalt Richard Jaeckel. Querfurt, 1927. S. 39 und S. 44.</ref> Sa distrito ng Krumpa, ang planta ng langis ng mineral na Lützkendorf ay itinayo noong 1936. Kalaunan ay nawasak ito nang husto ng mga pagsalakay sa himpapawid, pagkatapos ay muling nag-operate bilang isang negosyong pag-aari ng estado, at sa wakas ay nagsara noong 1998. Maraming panganib sa kapaligiran ang nanatili. Nakaranas ang Braunsbedra ng isa pang pagdagsa ng populasyon sa pagtatayo ng Parksiedlung (Park Settlement) noong ikalawang kalahati ng dekada 1950, nang ang ilang mga nayon sa lambak ng Geiseltal ay naging biktima ng pagsulong ng pagmimina ng lignite. Ang populasyon ay tumaas sa humigit-kumulang 10,000. Mula 1952 hanggang 1994, ang Braunsbedra ay bahagi ng distrito ng Merseburg (mula 1952 hanggang 1990 sa distrito ng Halle ng GDR, na noon ay nasa estado ng Saxony-Anhalt). Kasunod ng reporma sa distrito noong 1994, ang bayan ay kabilang sa distrito ng Merseburg-Querfurt; simula noong reporma sa distrito noong 2007, ito ay naging bahagi ng distrito ng [[Saalekreis]]. Ang Braunsbedra ay binigyan ng katayuan bilang bayan noong Hulyo 5, 1993. ==Ekonomiya at imprastraktura== ===Transportasyon=== [[File:Braunsbedra Seebrücke2a.JPG|thumb|Pantalan]] Ang Merseburg-Süd interchange ng A38 Göttingen–Leipzig motorway ay bahagyang nasa loob ng bayan ng Braunsbedra. Ang mga state road na L178 at L179 ay dumadaan sa bayan. Ang mga istasyon ng tren ng Braunsbedra at Frankleben, pati na rin ang mga hintuan ng Braunsbedra Pfännerhall at Krumpa sa linya ng tren ng Merseburg–Querfurt, ay matatagpuan sa loob ng mga hangganan ng bayan. Ang mga ito ay pinaglilingkuran oras-oras ng linya ng S11 Halle–Merseburg–Querfurt na pinapatakbo ng DB Regio Südost. Ang pinakamalapit na istasyon na pinaglilingkuran ng mga long-distance na tren ay ang Halle (Saale) Hauptbahnhof (pangunahing istasyon). Ang Braunsbedra ay bahagi ng [[Mitteldeutschen Verkehrsverbundes]] (MDV) fare zone. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Braunsbedra]] [[Kategorya:Mga bayan sa Alemanya]] qu7m8xxz85nspprt9zc1cvdbtgshjef 2220520 2220519 2026-08-15T12:42:14Z TentingZones1 122212 /* */ 2220520 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |type = Stadt |image_photo = Geiseltalsee, Neumark.JPG |image_caption = Tanawin ng Lawa ng Geiseltal mula sa Neumark |image_coa = Wappen Braunsbedra.png |coordinates = {{coord|51|17|N|11|54|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Braunsbedra in SK.svg |state = [[Sahonya-Anhalt]] |district = Saalekreis |elevation = 104 |area = 74.32 |postal_code = 06242 |area_code = 034633 |licence = SK |Gemeindeschlüssel = 15 0 88 065 |divisions = 13 |website = [http://www.braunsbedra.de/ www.braunsbedra.de] |mayor = Steffen Schmitz<ref>[https://wahlergebnisse.sachsen-anhalt.de/wahlen/bmbm/index.html Bürgermeisterwahlen in den Gemeinden, Endgültige Ergebnisse], [[Statistisches Landesamt Sachsen-Anhalt]], accessed 10 November 2022.</ref> |leader_term = 2022&ndash;29 |party = CDU }} Ang '''Braunsbedra''' ay isang bayan sa distrito ng [[Saalekreis]], sa [[Sahonya-Anhalt]], [[Alemanya]]. Ito ay matatagpuan humigit-kumulang 11 km timog-kanluran ng [[Merseburg]]. Ito ay nilikha pagkatapos ng 1945 sa pamamagitan ng pagsasanib ng Braunsdorf at Bedra. Ang bayan ng Braunsbedra ay binubuo ng Braunsbedra mismo at apat na Ortschaften (mga dibisyon ng munisipyo): Frankleben, Großkayna, Krumpa at Roßbach.<ref name=Hauptsatzung>[https://www.braunsbedra.de/de/datei/download/id/6650,1243/hauptsatzung0.pdf Hauptsatzung der Stadt Braunsbedra], December 2014.</ref> Ang Roßbach, na kilala sa [[Labanan sa Rossbach]], ay isa sa mga lokal na komunidad; ang ayos ng lupain ay lubhang nagbago simula noong labanan dahil sa pagmimina ng lignite at pagkatapos ay pagbaha sa mga inabandunang minahan upang malikha ang Komplikado ng mga Lawa ng [[Lambak ng Geisel]].<ref>[http://www.lmbv.de/files/LMBV/Publikationen/Publikationen%20Mitteldeutschland/Wandlungen%20und%20Perspektiven%20MD/doku%2003_Geiseltal.pdf Geiseltal], Lausitzer und Mitteldeutsche Bergbau-Verwaltungsgesellschaft, p. 10.</ref> [[Image:Bedra-Sammlung Duncker (5355151).jpg|thumb|Palasyo Bedra, bandang 1860, Edisyon ni [[Alexander Duncker]]]] ==Heograpiya== Ang Braunsbedra ay matatagpuan humigit-kumulang 25 km sa timog ng [[Halle (Saale)]] at humigit-kumulang 35 km sa kanluran ng [[Leipzig]]. Ang [[Lawa ng Geiseltal]], ang pinakamalaking lawa sa Sahonya-Anhalt at ang pinakamalaking artipisyal na lawa sa Germany, ay nilikha malapit sa Braunsbedra. Nagsimula ang pagbaha noong Hunyo 30, 2003, at natapos noong Abril 29, 2011.<ref>''Ein Trio feiert das Flutungsende.'' In: ''Mitteldeutsche Zeitung.'' 30. April 2011, Zugriff am 1. September 2011. ([http://www.geiseltalsee-ifv.de/Pressespiegel/pressespiegel.html geiseltalsee-ifv.de] Digitalisat).</ref> ==Kasaysayan== Sa isang rehistro ng mga ikapu na pagmamay-ari ng Abtei Hersfeld, na tinipon sa pagitan ng 881 at 899, ang Braunsdorf, Bedra, at Schortau ay unang naitala bilang mga nayon na nagbabayad ng ikapu sa rehiyon ng Friesenfeld. Ang mga may-ari ng Bedra ay ang Knights Knuth (1260–1321), ang Schenken von Bedra (1321–1413), at ang pamilyang von Bünau (1413–1460). Sa pagitan ng 1420 at 1440, ang pamilyang von Bose ang nagmamay-ari ng Braunsdorf at Bedra. Kasunod nito, ang pamilyang von Taubenheim (1460–1755), ang pamilyang von Brühl (1755–1794), at sa huli ay ang pamilyang von Helldorff (1794–1945) ang nagmamay-ari ng nayon. Ang [[Kastilyo ng Bedra]] ay naitala na simula pa noong 1260. Hanggang 1815, ang Braunsdorf at Bedra ay kabilang sa distrito ng Wettin, at kalaunan ay Saxon, ng Freyburg.<ref>[[Karlheinz Blaschke]], [[Uwe Ulrich Jäschke]]: ''Kursächsischer Ämteratlas.'' Leipzig 2009, ISBN 978-3-937386-14-0, S.&nbsp;34&nbsp;f.</ref> Bilang resulta ng mga desisyon ng Kongreso ng Vienna, sila ay napasailalim sa pamamahala ng Prussia at noong 1816 ay itinalaga sa distrito ng Querfurt sa rehiyong administratibo ng Merseburg sa lalawigan ng Sahonya, kung saan sila kabilang hanggang 1944. Ang Braunsbedra ay nahubog nang malaki ng pagmimina at pagproseso ng lignite noong ika-20 siglo (tingnan ang Central German Lignite Mining Region). Noong bandang 1911/12, binuksan ang open-cast mine at ang planta ng lignite ng Pfännerhall ay ipinagawa ng Halle Pfännerschaft (Halle Mining Association). Ang nayon sa kanayunan ay ginawang isang industriyal na pamayanan sa pamamagitan ng pagtatayo ng mga pabahay para sa pagdagsa ng mga manggagawa. Noong 1927, ang Bedra ay may 500 naninirahan, habang ang Braunsdorf ay may 1,501.<ref>Richard Jaeckel (Hrsg.): ''Adreßbuch. Einwohnerverzeichnis, Wohnungs- und Geschäftsanzeiger Kreis Querfurt''. Band 1. Selbstverlag der Verlagsanstalt Richard Jaeckel. Querfurt, 1927. S. 39 und S. 44.</ref> Sa distrito ng Krumpa, ang planta ng langis ng mineral na Lützkendorf ay itinayo noong 1936. Kalaunan ay nawasak ito nang husto ng mga pagsalakay sa himpapawid, pagkatapos ay muling nag-operate bilang isang negosyong pag-aari ng estado, at sa wakas ay nagsara noong 1998. Maraming panganib sa kapaligiran ang nanatili. Nakaranas ang Braunsbedra ng isa pang pagdagsa ng populasyon sa pagtatayo ng Parksiedlung (Park Settlement) noong ikalawang kalahati ng dekada 1950, nang ang ilang mga nayon sa lambak ng Geiseltal ay naging biktima ng pagsulong ng pagmimina ng lignite. Ang populasyon ay tumaas sa humigit-kumulang 10,000. Mula 1952 hanggang 1994, ang Braunsbedra ay bahagi ng distrito ng Merseburg (mula 1952 hanggang 1990 sa distrito ng Halle ng GDR, na noon ay nasa estado ng Saxony-Anhalt). Kasunod ng reporma sa distrito noong 1994, ang bayan ay kabilang sa distrito ng Merseburg-Querfurt; simula noong reporma sa distrito noong 2007, ito ay naging bahagi ng distrito ng [[Saalekreis]]. Ang Braunsbedra ay binigyan ng katayuan bilang bayan noong Hulyo 5, 1993. ==Ekonomiya at imprastraktura== ===Transportasyon=== [[File:Braunsbedra Seebrücke2a.JPG|thumb|Pantalan]] Ang Merseburg-Süd interchange ng A38 Göttingen–Leipzig motorway ay bahagyang nasa loob ng bayan ng Braunsbedra. Ang mga state road na L178 at L179 ay dumadaan sa bayan. Ang mga istasyon ng tren ng Braunsbedra at Frankleben, pati na rin ang mga hintuan ng Braunsbedra Pfännerhall at Krumpa sa linya ng tren ng Merseburg–Querfurt, ay matatagpuan sa loob ng mga hangganan ng bayan. Ang mga ito ay pinaglilingkuran oras-oras ng linya ng S11 Halle–Merseburg–Querfurt na pinapatakbo ng DB Regio Südost. Ang pinakamalapit na istasyon na pinaglilingkuran ng mga long-distance na tren ay ang Halle (Saale) Hauptbahnhof (pangunahing istasyon). Ang Braunsbedra ay bahagi ng [[Mitteldeutschen Verkehrsverbundes]] (MDV) fare zone. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Braunsbedra]] [[Kategorya:Mga bayan sa Alemanya]] 8xiuzdf3dvn2twl019efce4b7f649ai Thurmansbang 0 339131 2220521 2026-08-15T13:04:31Z TentingZones1 122212 /* */ 2220521 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |image_coa = DEU Thurmansbang COA.svg |image_photo = Thurmansbang.JPG |image_caption = Tanawin ng Thurmansbang |coordinates = {{coord|48|46|N|13|19|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Thurmansbang in FRG.svg |state = Bayern |region = Niederbayern |district = Freyung-Grafenau |Verwaltungsgemeinschaft = Thurmansbang |elevation = 494 |area = 32.95 |postal_code = 94169 |area_code = 08504 |licence = FRG |Gemeindeschlüssel = 09 2 72 150 |website = [http://www.thurmansbang.de/ Offizielle Homepage] |mayor = Stefan Wagner<ref>[https://www.statistik.bayern.de/wahlen/kommunalwahlen/bgm/ Liste der ersten Bürgermeister/Oberbürgermeister in kreisangehörigen Gemeinden], [[Bayerisches Landesamt für Statistik]]. Retrieved 13 June 2024.</ref> |leader_term = 2024&ndash;30 |party = CSU }} Ang '''Thurmansbang''' ay isang [[Mga munisipalidad ng Alemanya|munisipalidad]] sa distrito ng [[Freyung-Grafenau]] sa [[Baviera]], ang luklukan ng komunidad administratibo ng Thurmansbang sa [[Alemanya]] at isang kinikilalang ''[[Luftkurort]]'' ng estado. ==Heograpiya== Ang munisipalidad ay matatagpuan sa rehiyon ng Danube-Forest sa katimugang [[Bayerischen Wald]], mas tiyak sa [[Dreiburgenland]]. Ang Thurmansbang ay matatagpuan humigit-kumulang 30 km sa hilaga ng [[Passau]], 18 km sa timog-kanluran ng [[Grafenau]], 22 km sa hilagang-silangan ng [[Vilshofen an der Donau]], at 15 km mula sa [[Bundesautobahn 3]] (labasan ng ''Garham''). Limitado ang mga koneksyon sa pampublikong transportasyon. ==Kasaysayan== ===Maagang Kasaysayan=== Unang lumitaw ang ''Dormannesbanc'' sa isang dokumento mula 1180, nang humarap si Heinrich de Dormannesbanc bilang saksi sa Aldersbach Abbey. Noong 1252, ang balwarte ay naipasa mula sa mga Konde ng Ortenburg patungo sa mga Wittelsbach. Nabanggit ang ''Turinspach'' sa rehistro ng lupain ng Niederbayern mula sa simula ng ika-14 na siglo. Ito ang luklukan ng isang hukom na ducal. Noong 1386, isang dokumento ng korte mula kay [[Winzer (Niederbayern)|Winzer]] ang bumanggit kay Andre Amtmann (administrador) ng ''Turmanspankch''. Hanggang kalagitnaan ng ika-19 na siglo, ang nayon ay binabaybay pa rin bilang ''Thurmansbank''. Noong 1429, itinatag ang sangay ng parokya ng Thurmansbang, at noong 1476, naitatag na ang parokya mismo. Ang mga Lord ng Puchberg ay gumanap ng mahalagang papel dito. Noong bandang 1456, ibinenta ni Hartlieb von Puchberg ang isang sakahan at isang ari-arian malapit sa [[Eging am See|Eging]], at ang kanyang anak na si Elisabeth, ang may-ari ng Lordship of Fürstenstein, ay pinagkalooban ang bagong parokya ng isang kagubatan na may lawak na humigit-kumulang 100 Tagwerk (humigit-kumulang 100 ektarya). Ang Thurmansbang ay pagmamay-ari ng tanggapan ng kita ng Landshut at ng korte distrito ng Vilshofen ng Electorate of Bavaria. Ang simbahan ay nawasak noong [[Digmaang Tatlumpung Taon]] at muling itinayo noong 1683. Sumunod ang karagdagang renobasyon at pagpapalaki ng simbahan ng parokya ng St. Markus noong 1763. Noong 1855, ang parokya ay may bilang na 1,910 katao. Noong 1904, ang simbahan ay pinalawak ng sampung metro sa kanluran, at ang tore ay itinaas ng isang palapag. ===Mga inkorporasyon=== Noong Enero 1, 1972, bilang bahagi ng repormang teritoryal sa Bavaria, ang bahagi ng dating munisipalidad ng Solla ay isinama sa Thurmansbang.<ref>[[Wilhelm Volkert]] (Hrsg.): ''Handbuch der bayerischen Ämter, Gemeinden und Gerichte 1799–1980''. C. H. Beck, München 1983, ISBN 3-406-09669-7, S. 473.</ref> ==Kultura at mga tanawin=== ===Mga gusali=== Ang simbahang Baroque ng parokya ni San Marcos, na orihinal na itinayo noong 1763, ay pinalawak noong 1904. Ang tore ay nagmula pa noong Gitnang Panahon at pinataas ng isang palapag noong 1910. Isang pigura ni San Joachim ang matatagpuan sa mataas na altar. Ang mga lapida ng iba't ibang mga panginoon at administrador ng [[Saldenburg]] ay napanatili sa simbahan at sa tabi ng pader ng sementeryo. Sa ''Ochsenstiegl'', isang burol na may taas na 622.6 metro (sa ibabaw ng antas ng dagat) na matatagpuan sa timog-timog-kanluran ng Thurmansbang, ay nakatayo ang isang 25 metrong taas na toreng obserbasyon na gawa sa kahoy.<ref>[https://www.bayerischer-wald.de/Media/Attraktionen/Aussichtsturm-Ochsenstiegl Aussichtsturm Ochsenstiegl] auf bayerischer-wald.de</ref> ===Mga regular na kaganapan=== Simula noong 1988, ang [[Elefantentreffen]], ang pinakamatanda at pinakamalaking rally ng motorsiklo sa taglamig sa mundo, ay ginaganap taun-taon sa huling katapusan ng linggo ng Enero sa Loh malapit sa Solla sa munisipalidad ng Thurmansbang, na umaakit ng mahigit 5,000 bisita mula sa buong Europa. Ang "Blumenfest" ay ginaganap din taun-taon sa unang linggo ng Agosto. ==Ekonomiya at imprastraktura== ===Ekonomiya kabilang ang agrikultura at panggugubat=== Ayon sa mga opisyal na estadistika, noong 2020 ay mayroong 153 empleyado na sumasailalim sa mga kontribusyon sa social security sa sektor ng pagmamanupaktura at 139 sa sektor ng kalakalan at transportasyon. Sa iba pang sektor ng ekonomiya, 105 katao ang nagtatrabaho sa kanilang lugar ng trabaho at sumasailalim sa mga kontribusyon sa social security. Isang kabuuang 1,036 katao ang sumasailalim sa mga kontribusyon sa social security na nanirahan sa kanilang lugar ng tirahan. Mayroong dalawang kumpanya ng pagmamanupaktura at apat na kumpanya ng konstruksyon. Bilang karagdagan, noong 2016 ay mayroong 43 na pag-aari ng agrikultura na may kabuuang lawak ng agrikultura na 641 ektarya, kung saan 141 ektarya ay lupang sakahan at 498 ektarya ay permanenteng damuhan. ==Bitikultura== Sa Thurmannsbang, ang alak na [[Baierwein]] ay umuunlad sa isang maliit na lote ng lupa; nabanggit na ito sa isang dokumento noong ika-8 siglo. Inilalagay nito ang nayon sa pangalawang pinakamaliit na rehiyon ng pagtatanim ng alak sa Alemanya, at ang pinakamaliit sa Bavaria. ==Bildung== Ang mga sumusunod na pasilidad ay umiiral (mula noong 2018): * 1 Sentro ng pangangalaga sa araw na may 64 na lugar at 63 na bata * 2 paaralang elementarya na may kabuuang 9 na klase, 11 guro, at 172 mag-aaral ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Thurmansbang]] [[Kategorya:Landkreis Freyung-Grafenau]] [[Kategorya:Mga munisipalidad sa Alemanya]] 0b3fe2380gknq6bvgaaffhru9hdkquz Usapan:Babilonya 1 339132 2220522 2026-08-15T13:42:51Z ~2026-44744-08 165327 /* BABYLONIA */ bagong seksiyon 2220522 wikitext text/x-wiki == BABYLONIA == BABYLONIA [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-44744-08|&#126;2026-44744-08]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-44744-08|talk]]) 13:42, 15 Agosto 2026 (UTC) pkcroa3wkrf301wjwnvqryh5a2hf04c 2220525 2220522 2026-08-15T13:48:22Z ~2026-44744-08 165327 /* BABYLONIA */ Tugon 2220525 wikitext text/x-wiki == BABYLONIA == BABYLONIA [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-44744-08|&#126;2026-44744-08]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-44744-08|talk]]) 13:42, 15 Agosto 2026 (UTC) :BUONG DETALYE NG BABYLONIA AT TUKUYIN ANG LOKASYON ANYONG LUPA AT TUBIG LIKAS NA YAMAN URI NG PAMUMUHAY AT KAUGNAYAN NITO SA PAGUNLAD NG KABIHASNAN IPAKITASA PAMAMAGITAN NG CONCEPT MAO ANG UGNAYAN NG TAO AT KAPALIGIRAN [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-44744-08|&#126;2026-44744-08]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-44744-08|talk]]) 13:48, 15 Agosto 2026 (UTC) t41pj9dfp8bin5jtjn4y2nt4uje0rln Benamejí 0 339133 2220523 2026-08-15T13:44:46Z TentingZones1 122212 /* */ 2220523 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | settlement_type = [[Municipality]] | official_name = Benamejí, Spain | nickname = | image_skyline = Iglesia parroquial de la Inmaculada Concepción (Benamejí).jpg | image_caption = Simbahang Parokya ng Kalinis-linisang Konsepsyon. | image_flag = Flag of Benamejí Spain.svg | image_seal = Escudo de Benamejí.svg | image_map = Benameji-mapa.png | map_caption = | subdivision_type = [[List of sovereign states|Country]] | subdivision_name = [[Spain]] | subdivision_type1 = [[Provinces of Spain|Province]] | subdivision_name1 = [[Córdoba (Spanish province)|Córdoba]] | subdivision_type2 = [[List of municipalities in Córdoba|Municipality]] | subdivision_name2 = Benamejí | leader_title = | leader_name = | area_total_km2 = 54 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | elevation_m = 497 | population_note = | population_as_of = 2025-01-01 | population_footnotes = | population_total = 4895 | population_density_km2 = auto | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | website = [http://www.benameji.es/ www.benameji.es] | footnotes = | }} Ang '''Benamejí''' ay isang [[Mga munisipalidad ng Espanya|munisipalidad]] sa [[Espanya]] sa [[lalawigan ng Córdoba]], [[Andalusya]]. Noong 2018, mayroon itong populasyon na 4,975. Ang lawak nito ay 53.35 km² at ang densidad ng populasyon ay 94.38 na naninirahan/km². Ito ay matatagpuan sa taas na 497 metro at 92 km mula sa kabisera ng probinsya, ang [[Córdoba]]. ==Heograpiya== Matatagpuan malapit sa pampang ng Ilog [[Genil]], at sa loob ng rehiyon ng [[Subbética (Córdoba)|Subbética]] Cordobesa, ang mga naninirahan dito ay tinatawag na Benamejicenses. ==Kasaysayan== ===Mula Prehistoryo hanggang sa muling pagtatatag noong ika-16 na siglo=== Para makapasok sa pintuan ng kasaysayan, kailangan muna nating dumaan sa malabong arko na gawa sa bato, tanso, at tanso, kung saan matatagpuan ang mga libingan ni Cortijo Poyato mula sa Chalcolithic. Mula pa noong panahon ng Iberian, naroon ang mga arkeolohikong lugar sa Cerro del Castillo. May mga natuklasan din sa Cerro Barrero, sa pagawaan ng palayok sa El Tejar, at sa Dehesa Encina el Cuervo. Ngunit ang Benamejí ay pinagtibay noong ika-9 na siglo nang itayo ni Emir [[Abd Allah I de Córdoba|Abd Allah]] ang kanyang kuta na tinatawag na ''Banu Bashir'' (Arabe: بنو بشير‎), na ngayon ay kilala bilang [[Kastilyo ng Gómez Arias]] o Kastilyo ng Benamejí, na kalaunan ay pinatibay ni [[Abderramán III|Abd ar Rahman III]]. Noong 1240, sinakop ni [[Fernando III de Castilla|Fernando III]] ang Benamejí, at noong 1254 ay ipinagkaloob ito ni [[Alfonso X de Castilla|Alfonso C]] sa [[Orden ng Santiago]]. Matapos ang ilang beses na pagpapalit ng kamay, noong 1361, tuluyan itong nasakop ng mga tropa ni [[Pedro I ng Kastila]].<ref>{{Cite book|title=El señorío de Benamejí (su origen y evolución en el siglo XVI)|url=https://books.google.es/books?id=sQVXAAAAYAAJ&q=benamej%C3%AD+1361&dq=benamej%C3%AD+1361&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwjEytbdnq76AhU-hf0HHe9SA6AQ6AF6BAgFEAI|publisher=Servicio de Publicaciones, Universidad de Córdoba|date=1986|access-date=2022-09-24|isbn=978-84-600-4221-1|language=es|first=Remedios Morán|surname1=Martín}}</ref> Bagama't nanatili itong malapit sa hangganan, bumuti ang sitwasyon nito nang masakop ng mga Kristiyano ang Antequera noong 1410. Pinahintulutan ni Papa Clemente VII si [[Carlos I de España|Carlos I]] na ibenta ang ilang ari-arian na pagmamay-ari ng mga orden ng militar, at si Benamejí ay naibenta kay Diego de Bernuy, isang konsehal mula sa [[Burgos]], sa halagang 19,965,000 maravedís. Noong bandang 1549, nagpasya siyang muling itayo ang bayan, binigyan ito ng karta ng bayan, ipinamahagi ang lupa, at nagtatag ng mga patakaran para sa organisasyon nito. Ang [[[[Puente sobre el río Genil (Benamejí)|tulay ng Renaissance]] na itinayo ng arkitekto]] na si [[Hernán Ruiz el Joven|Hernán Ruiz II]] ay nagmula sa panahong ito. ===Ang pagbisita ni Haring Philip V sa Benamejí=== Bilang bahagi ng isang programa upang matuto tungkol sa bansa, nagpasya si Haring Philip V noong 1729 na lumipat sa Seville kasama ang kanyang buong korte. Sa pansamantalang pamamalagi na ito, na tatagal ng apat na taon, gumawa siya ng ilang mga paglalakbay sa buong timog Espanya. Sa panahong ito, naglakbay siya patungong Cádiz at Granada. Sa mga paglalakbay na ito, lahat ng mga courtier, mga sundalo ng Royal Guard, at mga opisyal ng administrasyong maharlika ay sumama sa kanya. Bago dumating ang mga kasama, isinagawa nila ang mga kinakailangang paghahanda upang matiyak na maayos ang transportasyon, tuluyan, at pagkain. Isinasalaysay ng mga kronika na sa pagtatapos ng Mayo 1730, isang inhinyero ng kalsada ang nasa Benamejí na nangangasiwa sa pagkukumpuni sa kalsada sa pagitan ng Archidona at Benamejí, inihahanda ito para sa pagdaan ng mga kasama ng hari. Dahil sa kanyang awtoridad, ayon sa mga Utos ng Hari na inilabas para sa layunin ng paglalakbay, hiniling niya sa mga tauhan mula sa munisipalidad ng Lucena na isagawa ang agarang gawain upang ihanda ang kalsada, na nasa malubhang pagkasira. Ang mga residente ng Encinas Reales, na noong panahong iyon ay kabilang sa Lucena, ang responsable sa pagbibigay ng mga kinakailangang tauhan, isang pangkat ng mga manggagawa na may humigit-kumulang tatlong daang katao mula sa iba't ibang hanapbuhay, na may kani-kanilang mga piko, pala, at iba pang kinakailangang kagamitan. Matapos ang isang pagtatalo tungkol sa pagbabayad ng sahod, na sa huli ay binayaran ng Konseho ng Bayan ng Lucena, noong Hunyo 2, ang kalsada ay nasa angkop na kondisyon para sa pagdaan ng mga karwahe sa prusisyon. Ang mga lalaking nagtatrabaho sa pagkukumpuni ng kalsada patungong Benamejí ay kinailangang ipagpatuloy ang kanilang trabaho sa bahagi sa pagitan ng Benamejí at Aguilar, dahil ito ay nasa mahinang kondisyon din. Sa wakas, noong Hunyo 5, ang kalsada ay nasa kinakailangang kondisyon. Samantala, noong Mayo 31, ang corregidor ng Benamejí, si Don Antonio José Gabaldán, dahil inaasahan ang nalalapit na pagdating ng maharlikang kasamahan, ay humingi ng tulong mula sa Lucena at hiniling ang agarang paghahatid ng 300 fanega ng harina ng trigo upang pakainin ang mga miyembro ng kasamahan. Ayon sa isang atas ng hari, ang mga bayan sa ruta ay maglalaan ng mga probisyon at tuluyan para sa mga manlalakbay, mga courtier, mga administrador, mga sundalo, at iba pang miyembro ng kasamahan. Ang kasamahan, na umalis noong Hunyo 6, ay gumugol ng ika-7 at ika-8 sa Benamejí. Noong ika-8, Araw ng Corpus Christi, umalis sila sa Benamejí noong hapon, patungong Aguilar. Posible na noong umaga ng araw na iyon ay dumalo sila sa sapilitan na misa at prusisyon ng Corpus Christi sa bayan pagkatapos magpalipas ng gabi sa palasyo ng Marquis. Ang mga gastusin para sa pagkukumpuni ng mga kalsada sa loob ng distrito, na nagkakahalaga ng 1500 reales at binayaran ng Konseho ng Lucena, ay sa huli ay binayaran ni Benamejí sa Lucena, ayon sa ipinag-uutos ng isang desisyon ng Konseho ng Kastila noong 1731. ===Ang Benamejí sa Digmaan ng Kalayaan=== Kinilala ng mga makasaysayang panitikan tungkol sa bandido ang Benamejí bilang isang mahalagang lokasyon para sa mga operasyon nito noong ika-19 na siglo. Ang tulay na tumatawid sa ilog sa kalsada mula Córdoba patungong Málaga, at ang mga nakapalibot na burol nito, ay nagbigay ng mainam na mga kondisyon para sa mga pananambang. Noong Digmaang Peninsular (1808-1814), ang mga pangkat nina Juan de Campos at Pedro Alcalde ay nag-operate sa paligid ng Benamejí at Encinas Reales, na nagpapalitan ng pakikidigmang gerilya laban sa mga Pranses na may kasamang pagnanakaw at pagnanakaw. Ang isa pang pangkat na nag-operate doon ay ang kay Pedro Pena, na binansagang "El Sotana" (Ang Sutana), na nag-operate mula sa Benamejí kasama ang walo o sampung nakatakas na bilanggo. Ang ikatlong pangkat ay pinamunuan ni Francisco Lozano, "El Bolsero" (Ang Tagahila ng Pitaka). Noong Hunyo 2, 1811, malapit sa Benamejí, tinipon ni Pedro Alcalde ang mga lokal na pangkat ng gerilya, at sinasabing nakapagtipon ng humigit-kumulang isang libo't dalawang daang kalalakihan na kasama niyang ginulo ang mga tropang Pranses ni Major Robin. Ang labanan ay nagresulta sa tatlong daang patay, hindi mabilang na sugatan, at ang pagkatalo ng mga puwersang Espanyol. Si Pedro Alcalde Heredia, isang dating manggagawang ipinanganak sa Los Villares, ay dinakip at dinala sa Jaén, kung saan tinangka nila siyang bitinin. Dahil sa kawalan ng berdugo, nagpasya silang barilin siya at pagkatapos ay bitayin ang kanyang katawan mula sa bitayan. Ang mga ito at iba pang mga aksyon, kung saan nagbigay sila ng kanlungan at daanan sa iba't ibang pangkat ng gerilya na kumikilos sa lugar, ay humantong sa mga Pranses na pagmultahin ang lokal na populasyon, gaya ng naitala sa mga kontemporaryong salaysay. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Benamejí]] gqt8gq5pk3modpv2uak53j28ucuvtw4 2220526 2220523 2026-08-15T13:53:47Z TentingZones1 122212 /* */ 2220526 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | settlement_type = [[Munisipalidad]] | official_name = Benamejí | nickname = | image_skyline = Iglesia parroquial de la Inmaculada Concepción (Benamejí).jpg | image_caption = Simbahang Parokya ng Kalinis-linisang Konsepsyon. | image_flag = Flag of Benamejí Spain.svg | image_seal = Escudo de Benamejí.svg | image_map = Benameji-mapa.png | map_caption = | subdivision_type = [[List of sovereign states|Bansa]] | subdivision_name = [[Espanya]] | subdivision_type1 = [[Mga lalawigan ng Espanya|Lalawigan]] | subdivision_name1 = [[Córdoba (Lalawigan ng Espanya)|Córdoba]] | subdivision_type2 = [[List of municipalities in Córdoba|Munisipalidad]] | subdivision_name2 = Benamejí | leader_title = | leader_name = | area_total_km2 = 54 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | elevation_m = 497 | population_note = | population_as_of = 2025-01-01 | population_footnotes = | population_total = 4895 | population_density_km2 = auto | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | website = [http://www.benameji.es/ www.benameji.es] | footnotes = | }} Ang '''Benamejí''' ay isang [[Mga munisipalidad ng Espanya|munisipalidad]] sa [[Espanya]] sa [[lalawigan ng Córdoba]], [[Andalusya]]. Noong 2018, mayroon itong populasyon na 4,975. Ang lawak nito ay 53.35 km² at ang densidad ng populasyon ay 94.38 na naninirahan/km². Ito ay matatagpuan sa taas na 497 metro at 92 km mula sa kabisera ng probinsya, ang [[Córdoba]]. ==Heograpiya== Matatagpuan malapit sa pampang ng Ilog [[Genil]], at sa loob ng rehiyon ng [[Subbética (Córdoba)|Subbética]] Cordobesa, ang mga naninirahan dito ay tinatawag na Benamejicenses. ==Kasaysayan== ===Mula Prehistoryo hanggang sa muling pagtatatag noong ika-16 na siglo=== Para makapasok sa pintuan ng kasaysayan, kailangan muna nating dumaan sa malabong arko na gawa sa bato, tanso, at tanso, kung saan matatagpuan ang mga libingan ni Cortijo Poyato mula sa Chalcolithic. Mula pa noong panahon ng Iberian, naroon ang mga arkeolohikong lugar sa Cerro del Castillo. May mga natuklasan din sa Cerro Barrero, sa pagawaan ng palayok sa El Tejar, at sa Dehesa Encina el Cuervo. Ngunit ang Benamejí ay pinagtibay noong ika-9 na siglo nang itayo ni Emir [[Abd Allah I de Córdoba|Abd Allah]] ang kanyang kuta na tinatawag na ''Banu Bashir'' (Arabe: بنو بشير‎), na ngayon ay kilala bilang [[Kastilyo ng Gómez Arias]] o Kastilyo ng Benamejí, na kalaunan ay pinatibay ni [[Abderramán III|Abd ar Rahman III]]. Noong 1240, sinakop ni [[Fernando III de Castilla|Fernando III]] ang Benamejí, at noong 1254 ay ipinagkaloob ito ni [[Alfonso X de Castilla|Alfonso C]] sa [[Orden ng Santiago]]. Matapos ang ilang beses na pagpapalit ng kamay, noong 1361, tuluyan itong nasakop ng mga tropa ni [[Pedro I ng Kastila]].<ref>{{Cite book|title=El señorío de Benamejí (su origen y evolución en el siglo XVI)|url=https://books.google.es/books?id=sQVXAAAAYAAJ&q=benamej%C3%AD+1361&dq=benamej%C3%AD+1361&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwjEytbdnq76AhU-hf0HHe9SA6AQ6AF6BAgFEAI|publisher=Servicio de Publicaciones, Universidad de Córdoba|date=1986|access-date=2022-09-24|isbn=978-84-600-4221-1|language=es|first=Remedios Morán|surname1=Martín}}</ref> Bagama't nanatili itong malapit sa hangganan, bumuti ang sitwasyon nito nang masakop ng mga Kristiyano ang Antequera noong 1410. Pinahintulutan ni Papa Clemente VII si [[Carlos I de España|Carlos I]] na ibenta ang ilang ari-arian na pagmamay-ari ng mga orden ng militar, at si Benamejí ay naibenta kay Diego de Bernuy, isang konsehal mula sa [[Burgos]], sa halagang 19,965,000 maravedís. Noong bandang 1549, nagpasya siyang muling itayo ang bayan, binigyan ito ng karta ng bayan, ipinamahagi ang lupa, at nagtatag ng mga patakaran para sa organisasyon nito. Ang [[[[Puente sobre el río Genil (Benamejí)|tulay ng Renaissance]] na itinayo ng arkitekto]] na si [[Hernán Ruiz el Joven|Hernán Ruiz II]] ay nagmula sa panahong ito. ===Ang pagbisita ni Haring Philip V sa Benamejí=== Bilang bahagi ng isang programa upang matuto tungkol sa bansa, nagpasya si Haring Philip V noong 1729 na lumipat sa Seville kasama ang kanyang buong korte. Sa pansamantalang pamamalagi na ito, na tatagal ng apat na taon, gumawa siya ng ilang mga paglalakbay sa buong timog Espanya. Sa panahong ito, naglakbay siya patungong Cádiz at Granada. Sa mga paglalakbay na ito, lahat ng mga courtier, mga sundalo ng Royal Guard, at mga opisyal ng administrasyong maharlika ay sumama sa kanya. Bago dumating ang mga kasama, isinagawa nila ang mga kinakailangang paghahanda upang matiyak na maayos ang transportasyon, tuluyan, at pagkain. Isinasalaysay ng mga kronika na sa pagtatapos ng Mayo 1730, isang inhinyero ng kalsada ang nasa Benamejí na nangangasiwa sa pagkukumpuni sa kalsada sa pagitan ng Archidona at Benamejí, inihahanda ito para sa pagdaan ng mga kasama ng hari. Dahil sa kanyang awtoridad, ayon sa mga Utos ng Hari na inilabas para sa layunin ng paglalakbay, hiniling niya sa mga tauhan mula sa munisipalidad ng Lucena na isagawa ang agarang gawain upang ihanda ang kalsada, na nasa malubhang pagkasira. Ang mga residente ng Encinas Reales, na noong panahong iyon ay kabilang sa Lucena, ang responsable sa pagbibigay ng mga kinakailangang tauhan, isang pangkat ng mga manggagawa na may humigit-kumulang tatlong daang katao mula sa iba't ibang hanapbuhay, na may kani-kanilang mga piko, pala, at iba pang kinakailangang kagamitan. Matapos ang isang pagtatalo tungkol sa pagbabayad ng sahod, na sa huli ay binayaran ng Konseho ng Bayan ng Lucena, noong Hunyo 2, ang kalsada ay nasa angkop na kondisyon para sa pagdaan ng mga karwahe sa prusisyon. Ang mga lalaking nagtatrabaho sa pagkukumpuni ng kalsada patungong Benamejí ay kinailangang ipagpatuloy ang kanilang trabaho sa bahagi sa pagitan ng Benamejí at Aguilar, dahil ito ay nasa mahinang kondisyon din. Sa wakas, noong Hunyo 5, ang kalsada ay nasa kinakailangang kondisyon. Samantala, noong Mayo 31, ang corregidor ng Benamejí, si Don Antonio José Gabaldán, dahil inaasahan ang nalalapit na pagdating ng maharlikang kasamahan, ay humingi ng tulong mula sa Lucena at hiniling ang agarang paghahatid ng 300 fanega ng harina ng trigo upang pakainin ang mga miyembro ng kasamahan. Ayon sa isang atas ng hari, ang mga bayan sa ruta ay maglalaan ng mga probisyon at tuluyan para sa mga manlalakbay, mga courtier, mga administrador, mga sundalo, at iba pang miyembro ng kasamahan. Ang kasamahan, na umalis noong Hunyo 6, ay gumugol ng ika-7 at ika-8 sa Benamejí. Noong ika-8, Araw ng Corpus Christi, umalis sila sa Benamejí noong hapon, patungong Aguilar. Posible na noong umaga ng araw na iyon ay dumalo sila sa sapilitan na misa at prusisyon ng Corpus Christi sa bayan pagkatapos magpalipas ng gabi sa palasyo ng Marquis. Ang mga gastusin para sa pagkukumpuni ng mga kalsada sa loob ng distrito, na nagkakahalaga ng 1500 reales at binayaran ng Konseho ng Lucena, ay sa huli ay binayaran ni Benamejí sa Lucena, ayon sa ipinag-uutos ng isang desisyon ng Konseho ng Kastila noong 1731. ===Ang Benamejí sa Digmaan ng Kalayaan=== Kinilala ng mga makasaysayang panitikan tungkol sa bandido ang Benamejí bilang isang mahalagang lokasyon para sa mga operasyon nito noong ika-19 na siglo. Ang tulay na tumatawid sa ilog sa kalsada mula Córdoba patungong Málaga, at ang mga nakapalibot na burol nito, ay nagbigay ng mainam na mga kondisyon para sa mga pananambang. Noong Digmaang Peninsular (1808-1814), ang mga pangkat nina Juan de Campos at Pedro Alcalde ay nag-operate sa paligid ng Benamejí at Encinas Reales, na nagpapalitan ng pakikidigmang gerilya laban sa mga Pranses na may kasamang pagnanakaw at pagnanakaw. Ang isa pang pangkat na nag-operate doon ay ang kay Pedro Pena, na binansagang "El Sotana" (Ang Sutana), na nag-operate mula sa Benamejí kasama ang walo o sampung nakatakas na bilanggo. Ang ikatlong pangkat ay pinamunuan ni Francisco Lozano, "El Bolsero" (Ang Tagahila ng Pitaka). Noong Hunyo 2, 1811, malapit sa Benamejí, tinipon ni Pedro Alcalde ang mga lokal na pangkat ng gerilya, at sinasabing nakapagtipon ng humigit-kumulang isang libo't dalawang daang kalalakihan na kasama niyang ginulo ang mga tropang Pranses ni Major Robin. Ang labanan ay nagresulta sa tatlong daang patay, hindi mabilang na sugatan, at ang pagkatalo ng mga puwersang Espanyol. Si Pedro Alcalde Heredia, isang dating manggagawang ipinanganak sa Los Villares, ay dinakip at dinala sa Jaén, kung saan tinangka nila siyang bitinin. Dahil sa kawalan ng berdugo, nagpasya silang barilin siya at pagkatapos ay bitayin ang kanyang katawan mula sa bitayan. Ang mga ito at iba pang mga aksyon, kung saan nagbigay sila ng kanlungan at daanan sa iba't ibang pangkat ng gerilya na kumikilos sa lugar, ay humantong sa mga Pranses na pagmultahin ang lokal na populasyon, gaya ng naitala sa mga kontemporaryong salaysay. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Benamejí]] prcfdrk4jfxjf1uotey4vrvyx157smu 2220527 2220526 2026-08-15T13:55:36Z TentingZones1 122212 /* Mula Prehistoryo hanggang sa muling pagtatatag noong ika-16 na siglo */ 2220527 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | settlement_type = [[Munisipalidad]] | official_name = Benamejí | nickname = | image_skyline = Iglesia parroquial de la Inmaculada Concepción (Benamejí).jpg | image_caption = Simbahang Parokya ng Kalinis-linisang Konsepsyon. | image_flag = Flag of Benamejí Spain.svg | image_seal = Escudo de Benamejí.svg | image_map = Benameji-mapa.png | map_caption = | subdivision_type = [[List of sovereign states|Bansa]] | subdivision_name = [[Espanya]] | subdivision_type1 = [[Mga lalawigan ng Espanya|Lalawigan]] | subdivision_name1 = [[Córdoba (Lalawigan ng Espanya)|Córdoba]] | subdivision_type2 = [[List of municipalities in Córdoba|Munisipalidad]] | subdivision_name2 = Benamejí | leader_title = | leader_name = | area_total_km2 = 54 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | elevation_m = 497 | population_note = | population_as_of = 2025-01-01 | population_footnotes = | population_total = 4895 | population_density_km2 = auto | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | website = [http://www.benameji.es/ www.benameji.es] | footnotes = | }} Ang '''Benamejí''' ay isang [[Mga munisipalidad ng Espanya|munisipalidad]] sa [[Espanya]] sa [[lalawigan ng Córdoba]], [[Andalusya]]. Noong 2018, mayroon itong populasyon na 4,975. Ang lawak nito ay 53.35 km² at ang densidad ng populasyon ay 94.38 na naninirahan/km². Ito ay matatagpuan sa taas na 497 metro at 92 km mula sa kabisera ng probinsya, ang [[Córdoba]]. ==Heograpiya== Matatagpuan malapit sa pampang ng Ilog [[Genil]], at sa loob ng rehiyon ng [[Subbética (Córdoba)|Subbética]] Cordobesa, ang mga naninirahan dito ay tinatawag na Benamejicenses. ==Kasaysayan== ===Mula Prehistoryo hanggang sa muling pagtatatag noong ika-16 na siglo=== Para makapasok sa pintuan ng kasaysayan, kailangan muna nating dumaan sa malabong arko na gawa sa bato, tanso, at tanso, kung saan matatagpuan ang mga libingan ni Cortijo Poyato mula sa Chalcolithic. Mula pa noong panahon ng Iberian, naroon ang mga arkeolohikong lugar sa Cerro del Castillo. May mga natuklasan din sa Cerro Barrero, sa pagawaan ng palayok sa El Tejar, at sa Dehesa Encina el Cuervo. Ngunit ang Benamejí ay pinagtibay noong ika-9 na siglo nang itayo ni Emir [[Abd Allah I de Córdoba|Abd Allah]] ang kanyang kuta na tinatawag na ''Banu Bashir'' (Arabe: بنو بشير‎), na ngayon ay kilala bilang [[Kastilyo ng Gómez Arias]] o Kastilyo ng Benamejí, na kalaunan ay pinatibay ni [[Abderramán III|Abd ar Rahman III]]. Noong 1240, sinakop ni [[Fernando III de Castilla|Fernando III]] ang Benamejí, at noong 1254 ay ipinagkaloob ito ni [[Alfonso X de Castilla|Alfonso C]] sa [[Orden ng Santiago]]. Matapos ang ilang beses na pagpapalit ng kamay, noong 1361, tuluyan itong nasakop ng mga tropa ni [[Pedro I ng Kastila]].<ref>{{Cite book|title=El señorío de Benamejí (su origen y evolución en el siglo XVI)|url=https://books.google.es/books?id=sQVXAAAAYAAJ&q=benamej%C3%AD+1361&dq=benamej%C3%AD+1361&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwjEytbdnq76AhU-hf0HHe9SA6AQ6AF6BAgFEAI|publisher=Servicio de Publicaciones, Universidad de Córdoba|date=1986|access-date=2022-09-24|isbn=978-84-600-4221-1|language=es|first=Remedios Morán|surname1=Martín}}</ref> Bagama't nanatili itong malapit sa hangganan, bumuti ang sitwasyon nito nang masakop ng mga Kristiyano ang Antequera noong 1410. Pinahintulutan ni Papa Clemente VII si [[Carlos I de España|Carlos I]] na ibenta ang ilang ari-arian na pagmamay-ari ng mga orden ng militar, at si Benamejí ay naibenta kay Diego de Bernuy, isang konsehal mula sa [[Burgos]], sa halagang 19,965,000 maravedís. Noong bandang 1549, nagpasya siyang muling itayo ang bayan, binigyan ito ng karta ng bayan, ipinamahagi ang lupa, at nagtatag ng mga patakaran para sa organisasyon nito. Ang [[Puente sobre el río Genil (Benamejí)|tulay ng Renaissance]] na itinayo ng arkitekto na si [[Hernán Ruiz el Joven|Hernán Ruiz II]] ay nagmula sa panahong ito. ===Ang pagbisita ni Haring Philip V sa Benamejí=== Bilang bahagi ng isang programa upang matuto tungkol sa bansa, nagpasya si Haring Philip V noong 1729 na lumipat sa Seville kasama ang kanyang buong korte. Sa pansamantalang pamamalagi na ito, na tatagal ng apat na taon, gumawa siya ng ilang mga paglalakbay sa buong timog Espanya. Sa panahong ito, naglakbay siya patungong Cádiz at Granada. Sa mga paglalakbay na ito, lahat ng mga courtier, mga sundalo ng Royal Guard, at mga opisyal ng administrasyong maharlika ay sumama sa kanya. Bago dumating ang mga kasama, isinagawa nila ang mga kinakailangang paghahanda upang matiyak na maayos ang transportasyon, tuluyan, at pagkain. Isinasalaysay ng mga kronika na sa pagtatapos ng Mayo 1730, isang inhinyero ng kalsada ang nasa Benamejí na nangangasiwa sa pagkukumpuni sa kalsada sa pagitan ng Archidona at Benamejí, inihahanda ito para sa pagdaan ng mga kasama ng hari. Dahil sa kanyang awtoridad, ayon sa mga Utos ng Hari na inilabas para sa layunin ng paglalakbay, hiniling niya sa mga tauhan mula sa munisipalidad ng Lucena na isagawa ang agarang gawain upang ihanda ang kalsada, na nasa malubhang pagkasira. Ang mga residente ng Encinas Reales, na noong panahong iyon ay kabilang sa Lucena, ang responsable sa pagbibigay ng mga kinakailangang tauhan, isang pangkat ng mga manggagawa na may humigit-kumulang tatlong daang katao mula sa iba't ibang hanapbuhay, na may kani-kanilang mga piko, pala, at iba pang kinakailangang kagamitan. Matapos ang isang pagtatalo tungkol sa pagbabayad ng sahod, na sa huli ay binayaran ng Konseho ng Bayan ng Lucena, noong Hunyo 2, ang kalsada ay nasa angkop na kondisyon para sa pagdaan ng mga karwahe sa prusisyon. Ang mga lalaking nagtatrabaho sa pagkukumpuni ng kalsada patungong Benamejí ay kinailangang ipagpatuloy ang kanilang trabaho sa bahagi sa pagitan ng Benamejí at Aguilar, dahil ito ay nasa mahinang kondisyon din. Sa wakas, noong Hunyo 5, ang kalsada ay nasa kinakailangang kondisyon. Samantala, noong Mayo 31, ang corregidor ng Benamejí, si Don Antonio José Gabaldán, dahil inaasahan ang nalalapit na pagdating ng maharlikang kasamahan, ay humingi ng tulong mula sa Lucena at hiniling ang agarang paghahatid ng 300 fanega ng harina ng trigo upang pakainin ang mga miyembro ng kasamahan. Ayon sa isang atas ng hari, ang mga bayan sa ruta ay maglalaan ng mga probisyon at tuluyan para sa mga manlalakbay, mga courtier, mga administrador, mga sundalo, at iba pang miyembro ng kasamahan. Ang kasamahan, na umalis noong Hunyo 6, ay gumugol ng ika-7 at ika-8 sa Benamejí. Noong ika-8, Araw ng Corpus Christi, umalis sila sa Benamejí noong hapon, patungong Aguilar. Posible na noong umaga ng araw na iyon ay dumalo sila sa sapilitan na misa at prusisyon ng Corpus Christi sa bayan pagkatapos magpalipas ng gabi sa palasyo ng Marquis. Ang mga gastusin para sa pagkukumpuni ng mga kalsada sa loob ng distrito, na nagkakahalaga ng 1500 reales at binayaran ng Konseho ng Lucena, ay sa huli ay binayaran ni Benamejí sa Lucena, ayon sa ipinag-uutos ng isang desisyon ng Konseho ng Kastila noong 1731. ===Ang Benamejí sa Digmaan ng Kalayaan=== Kinilala ng mga makasaysayang panitikan tungkol sa bandido ang Benamejí bilang isang mahalagang lokasyon para sa mga operasyon nito noong ika-19 na siglo. Ang tulay na tumatawid sa ilog sa kalsada mula Córdoba patungong Málaga, at ang mga nakapalibot na burol nito, ay nagbigay ng mainam na mga kondisyon para sa mga pananambang. Noong Digmaang Peninsular (1808-1814), ang mga pangkat nina Juan de Campos at Pedro Alcalde ay nag-operate sa paligid ng Benamejí at Encinas Reales, na nagpapalitan ng pakikidigmang gerilya laban sa mga Pranses na may kasamang pagnanakaw at pagnanakaw. Ang isa pang pangkat na nag-operate doon ay ang kay Pedro Pena, na binansagang "El Sotana" (Ang Sutana), na nag-operate mula sa Benamejí kasama ang walo o sampung nakatakas na bilanggo. Ang ikatlong pangkat ay pinamunuan ni Francisco Lozano, "El Bolsero" (Ang Tagahila ng Pitaka). Noong Hunyo 2, 1811, malapit sa Benamejí, tinipon ni Pedro Alcalde ang mga lokal na pangkat ng gerilya, at sinasabing nakapagtipon ng humigit-kumulang isang libo't dalawang daang kalalakihan na kasama niyang ginulo ang mga tropang Pranses ni Major Robin. Ang labanan ay nagresulta sa tatlong daang patay, hindi mabilang na sugatan, at ang pagkatalo ng mga puwersang Espanyol. Si Pedro Alcalde Heredia, isang dating manggagawang ipinanganak sa Los Villares, ay dinakip at dinala sa Jaén, kung saan tinangka nila siyang bitinin. Dahil sa kawalan ng berdugo, nagpasya silang barilin siya at pagkatapos ay bitayin ang kanyang katawan mula sa bitayan. Ang mga ito at iba pang mga aksyon, kung saan nagbigay sila ng kanlungan at daanan sa iba't ibang pangkat ng gerilya na kumikilos sa lugar, ay humantong sa mga Pranses na pagmultahin ang lokal na populasyon, gaya ng naitala sa mga kontemporaryong salaysay. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Benamejí]] b5kbi14nbsftx385zoopjefx5cj5iow Lutuing Senegalese 0 339134 2220532 2026-08-15T17:08:07Z LknFenix 125962 Inilipat ni LknFenix ang pahinang [[Lutuing Senegalese]] sa [[Lutuing Senegales]]: Itinagalog 2220532 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Lutuing Senegales]] nknezmxxylvcple30e8meqosgd4xk6y Senegalese cuisine 0 339135 2220533 2026-08-15T17:08:53Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Lutuing Senegales]] 2220533 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Lutuing Senegales]] nknezmxxylvcple30e8meqosgd4xk6y Pagkaing Senegales 0 339136 2220534 2026-08-15T17:09:31Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Lutuing Senegales]] 2220534 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Lutuing Senegales]] juauh2iohn4a4az0vek9o4jl3iu4unx Senegalese food 0 339137 2220535 2026-08-15T17:09:55Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Lutuing Senegales]] 2220535 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Lutuing Senegales]] nknezmxxylvcple30e8meqosgd4xk6y Lutuin ng Senegal 0 339138 2220536 2026-08-15T17:10:19Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Lutuing Senegales]] 2220536 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Lutuing Senegales]] nknezmxxylvcple30e8meqosgd4xk6y Senegales na pagkain 0 339139 2220537 2026-08-15T17:10:55Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Lutuing Senegales]] 2220537 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Lutuing Senegales]] nknezmxxylvcple30e8meqosgd4xk6y Senegales na lutuin 0 339140 2220538 2026-08-15T17:11:17Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Lutuing Senegales]] 2220538 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Lutuing Senegales]] nknezmxxylvcple30e8meqosgd4xk6y Paglulutong Senegales 0 339141 2220539 2026-08-15T17:11:41Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Lutuing Senegales]] 2220539 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Lutuing Senegales]] nknezmxxylvcple30e8meqosgd4xk6y Lutong Senegales 0 339142 2220540 2026-08-15T17:12:34Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Lutuing Senegales]] 2220540 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Lutuing Senegales]] nknezmxxylvcple30e8meqosgd4xk6y Lutong Portuges 0 339143 2220541 2026-08-15T17:13:02Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Lutuing Portuges]] 2220541 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Lutuing Portuges]] deextc6z1p568355jl27f7skzwxtgnu Lutong Pranses 0 339144 2220542 2026-08-15T17:13:39Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Lutuing Pranses]] 2220542 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Lutuing Pranses]] 4ipxehl2o5vifwtkf09nkidlfa8750i Lutong Tsino 0 339145 2220543 2026-08-15T17:14:08Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Lutuing Tsino]] 2220543 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Lutuing Tsino]] gdmbits3pqhkw2paio7743mqmx787q1 Pista ng Manggahan 0 339146 2220544 2026-08-15T17:22:01Z LknFenix 125962 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1338935629|Manggahan Festival]]" 2220544 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday|holiday_name=Pista ng Manggahan|type=local|image=Hubon Guimarasnon of Manggahan Festival of Guimaras.jpg|imagesize=250px|caption=Mga tagatanghal ng Hubon Mangunguma mula sa Munisipalidad ng San Lorenzo|official_name=Manggahan Festival|nickname=|observedby=[[Guimaras]], [[Pilipinas]]|litcolor=|longtype=Kultural|significance=|date=Mayo|celebrations=|observances=|relatedto=|frequency=taunan|duration=1 buwan|month=Mayo|firsttime=Mayo 22, 1993}} Ang '''Pista ng Manggahan''' ay isang taunang isang-buwang pagdiriwang ng kultura, [[agrikultura]], at pagkain na ginaganap tuwing Mayo sa lalawigan ng [[Guimaras]], [[Pilipinas]]. Isa itong pagdiriwang ng [[mangga]], kung saan tanyag ang lalawigan, at binibigyang-diin ang kahalagahan nito sa lokal na ekonomiya ng lalawigan, kasama ng mga sektor ng agrikultura at turismo.<ref>{{Cite web |title=Province of Guimaras |url=https://guimaras.gov.ph/ |access-date=2024-01-10 |website=Province of Guimaras}}</ref> afbl2wvfy36i31eo2a7xi657ssot903 2220552 2220544 2026-08-16T02:14:22Z LknFenix 125962 Pag-aayos sa sanggunian 2220552 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday|holiday_name=Pista ng Manggahan|type=local|image=Hubon Guimarasnon of Manggahan Festival of Guimaras.jpg|imagesize=250px|caption=Mga tagatanghal ng Hubon Mangunguma mula sa Munisipalidad ng San Lorenzo|official_name=Manggahan Festival|nickname=|observedby=[[Guimaras]], [[Pilipinas]]|litcolor=|longtype=Kultural|significance=|date=Mayo|celebrations=|observances=|relatedto=|frequency=taunan|duration=1 buwan|month=Mayo|firsttime=Mayo 22, 1993}} Ang '''Pista ng Manggahan''' ay isang taunang isang-buwang pagdiriwang ng kultura, [[agrikultura]], at pagkain na ginaganap tuwing Mayo sa lalawigan ng [[Guimaras]], [[Pilipinas]]. Isa itong pagdiriwang ng [[mangga]], kung saan tanyag ang lalawigan, at binibigyang-diin ang kahalagahan nito sa lokal na ekonomiya ng lalawigan, kasama ng mga sektor ng agrikultura at turismo.<ref>{{Cite web |title=Province of Guimaras |url=https://guimaras.gov.ph/ |access-date=2024-01-10 |website=Province of Guimaras|language=en|trans-title=Lalawigan ng Guimaras}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} ca3fpy1vw8irgx32bcmtvrlhqik98df Usapan:Pista ng Manggahan 1 339147 2220545 2026-08-15T17:22:33Z LknFenix 125962 + isinalinwikang pahina 2220545 wikitext text/x-wiki {{Isinalinwikang pahina|en|Manggahan Festival}} is4n7an8coknh4kpzg2bf932aog9cox Manggahan Festival 0 339148 2220546 2026-08-15T17:23:37Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Pista ng Manggahan]] 2220546 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Pista ng Manggahan]] bv3vscv0q3xh1gvws124th85gmg05hv Novorossiya (kumpederasyon) 0 339149 2220548 2026-08-15T20:48:18Z Arko Blangko 155328 Bagong pahina: [[Talaksan:War Flag of Novorussia (Variant).svg|250px|right|thumb|Iminungkahing watawat ng Novorossiya.]] Ang '''Novorossiya''' o '''Bagong Rusya''', kilala rin bilang '''Unyon ng mga Republikang Bayan''', ay isang panukalang kumpederasyon sa pagitan ng mga maka-Rusong naghihiwalay na rehiyon ng [[Republikang Bayan ng Donetsk|Donetsk]] at [[Republikang Bayan ng Lugansk|Lugansk]] sa Silangang Ukranya. Lumitaw ang konsepto nito sa pampublikong diskurso kasabay ng pagsiklab ng... 2220548 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:War Flag of Novorussia (Variant).svg|250px|right|thumb|Iminungkahing watawat ng Novorossiya.]] Ang '''Novorossiya''' o '''Bagong Rusya''', kilala rin bilang '''Unyon ng mga Republikang Bayan''', ay isang panukalang kumpederasyon sa pagitan ng mga maka-Rusong naghihiwalay na rehiyon ng [[Republikang Bayan ng Donetsk|Donetsk]] at [[Republikang Bayan ng Lugansk|Lugansk]] sa Silangang Ukranya. Lumitaw ang konsepto nito sa pampublikong diskurso kasabay ng pagsiklab ng digmaan sa Dombas. Tumukoy ito sa makasaysayang teritoryo ng Novorossiya ng Imperyong Ruso na inagaw mula sa mga tribong Kosako at Otomano kung saan inanyayahan ang mga mamamayang Ruso na manahan dito. Isinulong ito sa Rusya bilang isang bagong pagkakakilanlan sa mga sinakop nitong bahagi ng Ukranya. Idinaos ang kongreso sa paglikha nito noong 22 Mayo 2014, ngunit ipinagliban din ng mga tagapagtatag nito noong 1 Enero 2015. Noong Mayo ng parehong taon, inanunsyo ang pagpapatigil o "pagyelo" sa proyekto. ==Makasaysayang Balangkas== [[Talaksan:Українськомовні1959—2001.gif|thumb|right|250px|Bahagi ng populasyon sa mga rehiyon ng Ukranya na itinuring ang wikang Ukranyo bilang kanilang katutubong wika, batay sa mga senso ng 1959, 1970, 1979, 1989, at 2001.]] Sa katapusan ng ika-18 dantaon, nagbigay-daan ang tagumpay laban sa Kanato ng Crimea sa paninirahan ng mga Eslabo sa timog-silangang bahagi ng Ukranya. Noong ikalawang hati ng ika-19 na siglo, humikayat ang industriyalisasyon sa Dombas ng malaking bilang ng mga manggagawa. Ayon sa pananaw ng kasaysayang Ruso, ang bagong tinirahang teritoryong ito mula Odessa hanggang Donetsk ay tinawag na "Bagong Russia" (Novorossiya), samantalang iginiit naman ng Ukranya na ang nakararaming lumipat dito ay mga etnikong Ukranyo. Noong panahong Sobyetiko, tumindi ang Rusipikasyon sa timog at silangang bahagi ng [[SSR ng Ukranya]], na pinabilis dahil sa kalapitan nito sa [[SPSR ng Rusya]], mataas na antas ng urbanisasyon, at patuloy na pagdagsa ng mga imigranteng Ruso. Pagdating ng pagbagsak ng USSR, halos wala nang natirang mga paaralan sa malalaking lungsod ng timog at silangang rehiyon na nagtuturo gamit ang wikang Ukranyo. Noong dekada '90 at 2000, sa kabila ng unti-unting Ukranisasyon sa sektor ng edukasyon, nanatiling nangingibabaw ang wikang Ruso sa midya, pelikula, at paglalathala ng mga aklat sa lugar. 1g2r6okuvlxfjm2aa4ue7ex92mxpid2 Lons-le-Saunier 0 339150 2220551 2026-08-16T01:58:55Z TentingZones1 122212 /* */ 2220551 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Lons-le-Saunier |native_name = Lon-Tsânier |settlement_type = Bayan, prepektura |image_skyline = Lons-le-Saunier - Place de la liberté 5.jpg |image_caption = Place de la Liberté, na may [[Tore ng Orasan (Lons-le-Saunier)|Tore ng Orasan]] at [[Teatro ng Lons-le-Saunier]]. |image_shield = Blason Lons-le-Saunier.svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Lons-le-Saunier |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Bourgogne-Franche-Comté]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Jura (departamento)|Jura]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Lons-le-Saunier|Lons-le-Saunier]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkalde (2026-2032) |leader_name = Cyrille Brero<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/en/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|website=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=9 August 2021|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 7.68 |population_as_of = 2023 |population_total = 16618 |population_density_km2 = auto |website = http://www.lonslesaunier.fr/ |coordinates = {{coord|46.6753|5.5544|format=dms|display=inline,title}} |postal_code = 39300/39000 |postal_code_type = INSEE/Postal code |elevation_min_m = 243 |elevation_max_m = 415 |elevation_m = 255 |population_demonym = Lédoniens }} Ang '''Lons-et-Saunier''' ({{IPA|fr|lɔ̃s lə sonje|-|Fr-Lons-le-Saunier.ogg}}; [[Franco-Provençal|Arpitano]]: ''Lon-Tsânier'') ay ang kabisera ng departamento ng [[Jura (departamento)|Jura]], sa rehiyong pangkultura at pangkasaysayan ng [[Franche-Comté]] at rehiyong administratibo ng [[Bourgogne-Franche-Comté]]. Ang lungsod ay matatagpuan sa taas na 255 metro. Ang pangalan ng Lons-le-Saunier ay dahil sa mga [[pagawaan ng asin]] nito, na unang ginamit ng mga Romano, na nagdala ng kayamanan sa mga pamilya sa [[Bourgogne]], [[Vienne, Isère|Vienne]], at [[Chalon-sur-Saône|Chalon]] mula noong Gitnang Panahon, pati na rin sa maraming mga abbey at kumbento. Mayroon itong 17,320 na naninirahan noong 2018, sa loob ng mas malaking metropolitan area na 26,700. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na Lédoniens (lalaki) at Lédoniennes (babae). ==Heograpiya== Ang lungsod ay nasa puso ng rehiyon ng [[Revermont]], sa paanan ng [[Plateau de Lons-le-Saunier|unang talampas]] ng [[Kabundukan ng Jura]] sa silangan at timog, habang ang kapatagan ng Bresse ay umaabot sa kanluran at ang [[Vignible du Jura|mga ubasan]] sa hilaga. Ang lungsod ay matatagpuan sa halos magkaparehong distansya (60 hanggang 80 kilometro kung tutuusin) mula sa [[Besançon]], [[Chalon-sur-Saône]], [[Dijon]], [[Bourg-en-Bresse]], at [[Ginebra]], na tumatawid sa hanay ng kabundukan. Ang Lons-le-Saunier ay ang pangatlong pinakamaliit na prepektura ng departamento sa France ayon sa lawak, kasunod ng [[Basse-Terre]] at [[Bobigny]]. Ang teritoryo ng komyun ay nasa hangganan ng siyam na komyun: Ang mga nasa hangganang komyun ay ang [[Chille]], [[Courbouzon, Jura|Courbouzon]], [[Macornay]], [[Montaigu, Jura|Montaigu]], [[Montmorot]], [[Pannessières]], [[Perrigny, Jura|Perrigny]] at [[Villeneuve-sous-Pymont]]. ==Pangalan== Ang pangalan ng lokalidad ay pinatutunayan sa mga anyong ''Laons'' noong 1233,<ref name="NEG">[[Ernest Nègre]], ''[[Toponymie générale de la France]]'', Droz, Genève, 1990, t. 1, p.171, n° 2706 [https://books.google.fr/books?id=rsNpi7IVulEC&pg=PA171&lpg=PA171&dq=Ernest+N%C3%A8gre+Lons+le+Saunier&source=bl&ots=dSSoJgj9Jg&sig=ACfU3U34dBogMuArqZm61uyYOQssALEpEg&hl=fr&sa=X&ved=2ahUKEwir9LyKjvLqAhVG1BoKHYphAYYQ6AEwEXoECAoQAQ#v=onepage&q=Ernest%20N%C3%A8gre%20Lons%20le%20Saunier&f=false sur ''books.google.fr''.]</ref> ''dou Poys de Lons'' noong 1290,<ref name="PRI">PRINET (Max), « Industrie du sel en Franche-Comté avant la conquête française » (suite) in ''Mémoires de la société d'Émulation du Doubs'', année 1897 (1898), t. 2, p. 105, n.2.</ref> ''Pois de Laon'' noong 1295,<ref name="PRI" /> ''dou Pois de Laon lou Sanier'' noong 1310-11,<ref name="PRI"/> ''Lons le Sanier'' noong 1315, at de ''Ledone Salnerii'' noong 1397 (anyong Latin).<ref name="NEG"/> Ang Lons ay isang hindi kilalang uri ng toponimiko dahil sa kawalan ng mga anyong nagmula pa noong [[Maagang Gitnang Panahon]]; malamang na nagmula ito sa Galiko. Ang mga anyong Laon, bagama't medyo bago, ay nagmumungkahi ng posibleng parallel na ebolusyon sa [[Laon]], katulad ng ''Lugdunum'', isang kilalang-kilala at napakaraming uri ng toponimiko ng Keltiko (kahit sa Inglatera) na binubuo nina ''Lug'' "diyos na Lug" + ''-dunon'' (na may Latin na dulong ''-um'') "kuta" o "kuta, pinatibay na bakuran, bundok."<ref>Xavier Delamarre, ''Dictionnaire de la Langue gauloise'' (''approche linguistique du vieux celtique continental''), éditions Errance, Paris, 2003, p. 163 {{ISBN|2-87772-237-6}}, p. 154-155.</ref> Gayunpaman, kung makakahanap nga tayo ng bakas (''-on'') ng lumang Galiko apelatib na ''dunum'', ang unang elemento ay maaaring kumatawan sa personal na pangalang Galiko na ''Litu'', ''Litus'', na nagpapahiwatig ng ebolusyong ponetiko na *''Litódunu(m)'' > *''Litodónu(m)'' > *''Lioónu(m)''. Ang karagdagang pantukoy na ''le Sanier'' o ''le Saunier'' ay lumitaw noong huling bahagi ng Gitnang Panahon. Sa kabaligtaran, ang karaniwang pangngalang ''saunier'' ay pinatutunayan nang mas maaga sa Pranses sa ''Histoire des Anglais'' ni Geffrei Gaimar, sa anyong ''salnier'' noong bandang 1140, na nangangahulugang "isang nagbebenta at namamahagi ng asin," at pagkatapos ay sa isang koleksyon ng mga dokumento noong ika-12 at ika-13 siglo, ang ''Ban sur le sel'', sa anyong ''saulnier':, na nangangahulugang "isang gumagawa ng asin." Ang medyebal na Latin ay may anyong ''salinarius': (nagmula sa ''salinae'', mga gawaan ng asin), na pinatunayan noong 1086, na nangangahulugang "tagagawa ng asin."<ref>[http://www.cnrtl.fr/etymologie/saunier Site du cnrtl : étymologie de "saunier".]</ref> Hindi alam kung kaninong tao ang tinutukoy ng pantukoy na ito, maliban kung ang ''le Saunier'' ay tumutukoy sa produksyon ng asin ng lokalidad sa kabuuan, na binigyang-katauhan. ==Kasaysayan== Ang mga [[bukal na may tubig-alat]] ng Lons-le-Saunier ay ginagamit na simula pa noong [[Neolitiko]].<ref>{{cite web|url=http://www.terrasalina.eu/wp-content/uploads/2018/07/HistoireDeSel-Web-FR-DE.pdf|title=Histoire de sel entre Jura et Alpes — Salzgeschichten zwischen Jura und Alpen|first=Christian|last=Schülé|year=2017|page=17|language=fr, de}}</ref> Noong ika-19 na siglo, itinatag ang mga paliguan na may init, kung saan napreserba ang napakalaking Thermes Lédonia. Noong ika-19 na siglo, may mga pandayan ng tanso at bakal, at kalakalan ng mga kabayo, baka, butil, keso, atbp.<ref name="Globe">Ross, J.M. (editor) (1878). [https://books.google.com/books?id=qkCwPOyRWTgC "Globe Encyclopaedia of Universal Information"], Vol. IV, Edinburgh-Scotland, Thomas C. Jack, Grange Publishing Works</ref> ==Ekonomiya== Ang Lons-le-Saunier ay tahanan ng [[Chambre de commerce et d'industrie du Jura]], na, kasama ang Keolis (isang subsidiary ng SNCF), ang namamahala sa [[Paliparan ng Dole-Jura]]. Sa kasalukuyan, ang ekonomiya ng Jura ay nagbago nang malaki, na nakasentro sa dalawang pangunahing sentro: [[Dole, Jura|Dole]] at Lons-le-Saunier. Nakikinabang ang Lons-le-Saunier dahil sa kalapitan nito sa [[Switzerland]] at matatagpuan sa pasukan patungo sa mga sikat na lugar ng turista tulad ng [[Parc naturel régional du Haut-Jura]]. Bukod pa rito, ang estratehikong lokasyon ng Lons-le-Saunier sa sangandaan ng kapatagan ng Jura at ng mga unang talampas ay nagbigay dito ng mahalagang papel bilang isang sentro ng komersyo. [[File:Société Crème.JPG|thumb|Isang produktong pang-agrikultura na pinoproseso ng pagkain na gawa sa lungsod ng Lons-le-Saunier, pangunahing batay sa [[patis ng tupa]].]] ==Klima== {{Weather box|width=auto |metric first=y |single line=y |collapsed = Y |location = Lons-le-Saunier (1991–2020 normals, extremes 1974–present) |Jan record high C = 17.2 |Feb record high C = 20.8 |Mar record high C = 23.8 |Apr record high C = 28.3 |May record high C = 32.4 |Jun record high C = 36.6 |Jul record high C = 39.4 |Aug record high C = 39.8 |Sep record high C = 33.7 |Oct record high C = 29.0 |Nov record high C = 22.4 |Dec record high C = 19.9 |Jan record low C = -19.6 |Feb record low C = -15.8 |Mar record low C = -12.2 |Apr record low C = -3.8 |May record low C = -0.2 |Jun record low C = 1.7 |Jul record low C = 6.6 |Aug record low C = 4.8 |Sep record low C = 0.4 |Oct record low C = -4.2 |Nov record low C = -9.2 |Dec record low C = -15.0 |Jan high C = 6.0 |Feb high C = 7.6 |Mar high C = 12.4 |Apr high C = 16.1 |May high C = 20.0 |Jun high C = 23.8 |Jul high C = 25.9 |Aug high C = 25.8 |Sep high C = 21.3 |Oct high C = 16.2 |Nov high C = 10.1 |Dec high C = 6.6 | year high C = 16.0 |Jan mean C = 3.3 |Feb mean C = 4.2 |Mar mean C = 8.1 |Apr mean C = 11.3 |May mean C = 15.1 |Jun mean C = 18.7 |Jul mean C = 20.7 |Aug mean C = 20.5 |Sep mean C = 16.5 |Oct mean C = 12.5 |Nov mean C = 7.1 |Dec mean C = 3.9 | year mean C = 11.8 |Jan low C = 0.6 |Feb low C = 0.8 |Mar low C = 3.8 |Apr low C = 6.4 |May low C = 10.1 |Jun low C = 13.6 |Jul low C = 15.5 |Aug low C = 15.3 |Sep low C = 11.8 |Oct low C = 8.8 |Nov low C = 4.1 |Dec low C = 1.3 | year low C = 7.7 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 83.0 |Feb precipitation mm = 76.6 |Mar precipitation mm = 79.7 |Apr precipitation mm = 91.5 |May precipitation mm = 113.0 |Jun precipitation mm = 88.8 |Jul precipitation mm = 95.4 |Aug precipitation mm = 95.3 |Sep precipitation mm = 95.0 |Oct precipitation mm = 112.4 |Nov precipitation mm = 117.2 |Dec precipitation mm = 99.5 |year precipitation mm = 1147.4 |unit precipitation days = 1.0 mm | Jan precipitation days = 12.2 | Feb precipitation days = 11.1 | Mar precipitation days = 10.9 | Apr precipitation days = 10.8 | May precipitation days = 12.6 | Jun precipitation days = 9.7 | Jul precipitation days = 9.5 | Aug precipitation days = 9.8 | Sep precipitation days = 9.1 | Oct precipitation days = 12.0 | Nov precipitation days = 12.2 | Dec precipitation days = 13.5 | year precipitation days =133.4 |source 1 = Meteociel<ref>{{cite web |url=https://www.meteociel.fr/obs/clim/normales_records.php?code=39362001 |title=Normales et records pour Lons-le-Saunier (39) |publisher=Meteociel |access-date=21 November 2024}}</ref>}} ==Eskudo de armas== [[File:Blason Lons-le-Saunier.svg|thumb|Lons-le-Saunier]] ''Nahahati: Unang hati, I gules isang liko o at II o isang sungay ng pangangaso na kulay asul, may bibig, may ferrulated at nakatali gules, pangalawa ay kulay pilak na kapatagan.''<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=%2010864 Eskudo de armas ng Lons-le-Saunier]</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Lons-le-Saunier]] [[Kategorya:Jura (departamento)]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] spfm70g021w0g6bco0wax67gs3r22ox Ginouillac 0 339151 2220553 2026-08-16T02:17:21Z TentingZones1 122212 /* */ 2220553 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Ginouillac |native_name = Ginolhac |settlement_type = Bayan |image_skyline = FzGinouillac2.jpg |image_caption = Ang Dolmen des Cloups, sa Ginouillac |image_shield = Blason de la ville de Ginouillac (Lot).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Ginouillac |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Occitanie]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Lot]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Gourdon|Gourdon]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Alain Crouzet |area_total_km2 = 9.42 |population_as_of = 2023 |population_total = 139 |population_density_km2 = auto |website = http://www.ginouillac.fr/ |coordinates = {{coord|44.7267|1.5392|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 350 |elevation_min_m = 215 |elevation_max_m = 446 |population_demonym = Ginouillacois<ref>{{Cite web |title=Services publics Ginouillac |url=https://www.habitants.fr/ginouillac/services-publics |website=habitants.fr |access-date=2023-04-06}}</ref> }} Ang '''Ginouillac''' ay isang [[Mga komuna sa Pranisya|bayan]] ng [[Pransiya]], na matatagpuan sa sentro ng departamento ng Lot sa rehiyon ng [[Occitanie]]. Ito rin ay nasa [[Causse de Gramat]], ang pinakamalaki at pinakamabangis sa apat na [[Causses ng Quercy]]. Dahil nalantad sa nabagong klima ng karagatan, walang permanenteng daluyan ng tubig ang naitala sa loob ng komyun. Matatagpuan sa basin ng Ilog Dordogne, ipinagmamalaki ng komyun ang isang kahanga-hangang likas na pamana, kabilang ang isang protektadong natural na lugar na may interes sa ekolohiya, fauna, at bulaklak. Ang Ginouillac ay isang rural na komyun na may populasyon na 139 noong 2023, na umabot sa pinakamataas na bilang na 644 na naninirahan noong 1806. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na ''Ginouillacois'' (panlalaki) o ''Ginouillacoises'' (pambabae). ==Pangalan== Ang toponimo na ''Ginouillac'' ay batay sa personal na pangalang Galiko na ''Gennos'', na ginawang Latin bilang ''Gennulius'', na hinango mula sa ''Genucilius''. Ang panlaping ''-ac'' ay nagmula sa hulaping Galiko na ''-acon'' (mismo mula sa Karaniwang Meltiko ''*-āko-''), na kadalasang ginagawang Latin bilang ''-acum'' sa mga teksto.<ref>Gaston Bazalgues, ''À la découverte des noms de lieux du Quercy : Toponymie lotoise'', Gourdon, Éditions de la Bouriane et du Quercy, juin 2002, 127 p. (ISBN 2-910540-16-2), p. 40.</ref><ref>Gaston Bazalgues, « Les noms des communes du Parc », ''Les cahiers scientifiques du Parc naturel régional des Causses du Quercy'', vol. 1,‎ 2014, p. 115</ref> ==Mga lugar at monumento== * '''Ang Dolmen ng Cloups''': Ito ay isang dolmen na may anggulo (hindi karaniwan sa rehiyon ng Lot), na ang pasukan ay patayo sa kaliwang orthostat. Ang dalawang orthostat ay nauuna sa mas mababa at mas maliliit na slab. Ang pasukan na slab at ang capstone ay gawa sa sandstone, habang ang iba pang mga slab ng monumento ay limestone. Dahil ang kasalukuyang capstone ay bahagyang natatakpan lamang ang silid libingan, malamang na may bahagi nito ang nawawala. * Ang simbahan ng Saint-Étienne sa Ginouillac. Ang gusali ay nakalista sa database ng Mérimée at sa Pangkalahatang Imbentaryo ng Rehiyon ng Occitanie. * Ang presbiteryo ng Ginouillac ay itinala bilang isang makasaysayang monumento noong 1979. ==Eskudo de armas== [[File:Blason de la ville de Ginouillac (Lot).svg|thumb|Ginouillac]] ''Asul, isang pilak na palkon na nakadapo sa isang gintong bato na lumalabas mula sa base; sa isang punong gules, sumusugod, sa gilid ng dexter na may isang krus na clechée, may butas at pommée na gawa sa labindalawang piraso ng ginto (krus na Occitan), at, sa gilid na malas, may limang gintong bituin na nakaayos sa saltire.'' (Pinagtibay noong 2015)<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=14958 Eskudo de armas ng Ginouillac]</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ginouillac]] [[Kategorya:Lot (departamento)]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] 7ymgkmpr1ga88mrgq0schn1sf61ti1d Module:Location map/data/Malawi 828 339152 2220557 2026-08-16T02:51:28Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: return { name = 'Malawi', top = -9.1, bottom = -17.3, left = 32.4, right = 36.4, image = 'Malawi adm location map.svg', image1 = 'Malawi relief location map.svg' } 2220557 Scribunto text/plain return { name = 'Malawi', top = -9.1, bottom = -17.3, left = 32.4, right = 36.4, image = 'Malawi adm location map.svg', image1 = 'Malawi relief location map.svg' } ibybj6f7726rkd96nbz1fr8skq3rwgq Nkhotakota 0 339153 2220558 2026-08-16T02:51:39Z TentingZones1 122212 /* */ 2220558 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |official_name = Nkhotakota |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type = Bayan<!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = Nkhotakota, Malawi1.jpg |imagesize = 300px |image_caption = Mga tradisyonal na bahay na gawa sa putik at kugon sa dalampasigan ng Lawa ng Malawi sa Nkhotakota |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = Malawi<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_mapsize=240 |pushpin_label_position =bottom |pushpin_map_caption = Location in Malawi <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{flag|Malawi}} |subdivision_type1 = [[Mga rehiyon ng Malawi|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Gitnang Rehiyon, Malawi|Gitnang Rehiyon]] |subdivision_type2 = [[Mga distrito ng Malawi|Distrito]] |subdivision_name2 = [[Distrito ng Nkhotakota]] |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = |established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date2 = |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2018 Census<ref name="Census2018">{{cite web|url=http://www.nsomalawi.mw/images/stories/data_on_line/demography/census_2018/2018%20Malawi%20Population%20and%20Housing%20Census%20Main%20Report.pdf|title=2018 Population and Housing Census Main Report|publisher=Malawi National Statistical Office|accessdate=25 December 2019|archive-date=8 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608191931/http://www.nsomalawi.mw/images/stories/data_on_line/demography/census_2018/2018%20Malawi%20Population%20and%20Housing%20Census%20Main%20Report.pdf|url-status=dead}}</ref> |population_footnotes = |population_note = |population_total = 28,350 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =Mga Wika |population_blank1 = [[Wikang Chichewa|Chichewa]] |population_blank2_title =Religions |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone = +2 |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|12|55|00|S|34|18|00|E|region:MW|display=inline,title}} |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = 1548 |blank1_name_sec2 = [[Köppen climate classification|Klima]] |blank1_info_sec2 = [[Tropical savanna climate|Aw]] <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} Ang '''Nkhotakota''' ay isang bayan at isa sa mga distrito sa [[Gitnang Rehiyon, Malawi|Gitnang Rehiyon]] ng [[Malawi]]. Ito ay nasa baybayin ng [[Lawa ng Malawi]] (dating Lawa ng Nyasa) at isa sa mga pangunahing daungan sa Lawa ng Malawi. Noong 2018, ang populasyon ng Nkhotakota ay tinatayang nasa 28,350. Ang distrito ay may populasyon na 301,000. ==Kasaysayan== Ang Nkhotakota ay orihinal na isang grupo ng mga nayon noong ika-19 na siglo na kalaunan ay nagsilbing pamilihan para sa mga mangangalakal ng alipin na Swahili-Arabia.<ref name="Britannica">{{cite web|url=http://www.britannica.com/eb/article-9055985|title=Nkhotakota|accessdate=27 June 2008|work=[[Encyclopædia Britannica]] |date=2008}}</ref> Nakumbinsi ni [[David Livingstone]] si Chief Jumbe na itigil ang pangangalakal ng mga alipin sa ilalim ng isang puno sa Nkhotakota noong ika-19 na siglo, na kasalukuyang umiiral sa ilalim ng isang misyon.<ref name=Murphy197>{{cite book|page=197|title=Lonely Planet Southern Africa: Join the Safari|date=2007|last=Murphy|first=Alan|author2=Armstrong, Kate |author3=Firestone, Matthew D. |author4= Fitzpatrick, Mary |isbn=1-74059-745-1|publisher=[[Lonely Planet]]}}</ref> Noong 1905, dumaan dito si [[Mary Hall (eksplorador)|Mary Hall]] habang naglalakbay siya upang maging unang babaeng naglakbay mula Cape Town patungong Cairo. Dumating siya mula sa [[Mangochi]].<ref name=women3>{{Cite journal |last=Baker |first=Colin |date=1982 |title=Nyasaland 1905 - 1909: The Journeys of Mary Hall, Olivia Colville and Charlotte Mansfield |url=https://www.jstor.org/stable/29778467 |journal=The Society of Malawi Journal |volume=35 |issue=1 |pages=11–29 |issn=0037-993X}}</ref> Nagbigay ng mga talumpati ang pangulo ng Malawi na si [[Hastings Banda]] sa ilalim ng isa pang puno sa Nkhotakota noong dekada 1960, na ang ironikong kilala bilang Puno ng Livingstone.<ref name=Murphy197/> Ang bayang ito ay tinamaan ng mga baha noong 2001, at ito ang pinakamatinding tinamaan na lugar sa Gitnang rehiyon ng Malawi.<ref name="AllAfrica Rain">{{cite web|url=http://allafrica.com/stories/200103210071.html|title=More Rains, Renewed Problems|date=21 March 2001|accessdate=1 July 2008|work=[[AllAfrica]]}}</ref> Today, Nkhotakota is the largest traditional African town in Malawi<ref name="Britannica"/> Sa kasalukuyan, ang Nkhotakota ang pinakamalaking tradisyonal na bayan sa Aprika sa Malawi at may malakas na impluwensya ng Swahili-Arabia.<ref>Murphy, p. 159.</ref> ==Heograpiya== [[Image:Mwaya Beach, Malawi.jpg|thumb|left|300px|Dalampasigan ng Mwaya sa Look ng Nkhotakota sa [[Lawa ng Malawi]]]] Ang Nkhotakota ay nasa taas na 472 metro (1,548 talampakan) sa baybayin ng Lawa ng Malawi.<ref name="Britannica"/> Ito ay matatagpuan sa isang mabatong tagaytay na tinatanaw ang isang natural na daungan na tinatanaw ang Look ng Nkhotakota, na nabuo ng isang [[buhanginan]].<ref name="Britannica"/> Bukod pa rito, ang Nkhotakota ay 200 kilometro (120 mi) mula sa [[Lilongwe]], ang kabisera ng Malawi, at 378 kilometro (235 mi) mula sa [[Blantyre]], ang pinakamalaking lungsod ng Malawi.<ref name="Wild Malawi">{{cite web|url=http://www.wildmalawi.com/distance-table/distance-table/malawi-distance-table.html|title=Malawi distance table|accessdate=20 June 2008|work=Wild Malawi|date=2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080908060148/http://www.wildmalawi.com/distance-table/distance-table/malawi-distance-table.html|archivedate=8 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ==Mga hayop sa kagubatan== Ang Nkhotakota ay tahanan ng [[Nkhotakota Wildlife Reserve]], kung saan, ayon sa [[Lonely Planet]], may malaking pagkakataon ang isang tao na makakita ng mga elepante.<ref>Murphy, p. 31.</ref> Ang reserbasyon ay tahanan din ng ilang uri ng antelope, kalabaw, at leopardo.<ref>Murphy, p. 166.</ref> Maraming malalaking ilog ang tumatawid sa reserbang ito, ang pinakamalaki sa Malawi.<ref name=Murphy197/> Humigit-kumulang 24 kilometro (15 mi) sa timog ng Nkhotakota ay ang Chia Lagoon, isang malaking look na konektado sa Lawa ng Malawi sa pamamagitan ng isang makitid na kanal, na tinatawid ng isang tulay malapit sa isang pangunahing kalsada ng Nkhotakota.<ref name=Murphy197/> ==Ekonomiya== Ang pinakamalaking pormal na 'pribadong' tagapag-empleyo sa distrito ay isang kumpanya ng paggawa ng asukal na "Dwangwa Sugar corporation" (kasalukuyang nasa ilalim ng Illovo). Karamihan sa mga lokal ay maliliit na magsasaka ng palay, kamoteng kahoy, at mais, habang ang marami pang iba ay maliliit na mangingisda, na regular na nangingisda sa baybayin ng Lawa ng Malawi, Chia Lagoon, at marami pang ibang ilog kabilang ang [[Ilog Bua|Bua]], Dwangwa, Dwambazi, at Chilua, gamit ang mga tatsulok na lambat sa mga poste, kawit, atbp. Ang Nkhotakota ay tahanan din ng pangalawang pinakamalaking palayok sa Malawi, na kilala bilang Nkhotakota Pottery, na pinagsasama ang produksyon ng palayok sa isang lodge sa tabi ng lawa at restawran sa Nkhotakota Pottery Lodge. Ang palayok ang pangalawang pinakamalaking pormal na 'pribadong' tagapag-empleyo sa distrito ng mga lokal na residente at umaakit sa parehong lokal at internasyonal na turista.<ref name="Pottery">{{cite web |title=Nkhotakota Pottery Lodge |url=https://www.malawitourism.com/places/nkhotakota-pottery-lodge/ |access-date=2 November 2025}}</ref> Ang isa pang kapansin-pansing sinaunang (atraksyon ng turista) sa Nkhotakota ay ang Mawira hot spring, isang lugar na may lawak na humigit-kumulang 3 km2 ng mainit na tubig na patuloy na bumubulwak mula sa lupa mula pa noong unang panahon. Ang Mawira hot spring ay matatagpuan sa gitnang bahagi ng distrito, mga 5 km mula sa sangandaan ng Ntchisi/Kasungu.<ref name=Murphy197/> Ang Sungu Island (na gawa sa buhangin at mga bato) ay isa pang kamangha-manghang lugar na dapat bisitahin sa gitnang bahagi ng Nkhotakota. Ang islang ito ay matatagpuan sa loob ng Lawa ng Malawi, 1.5 km mula sa baybayin nito, at humigit-kumulang 2 km mula sa istasyon (pantalan) ng Kaliba, kung saan ang mga bangkang pampasaherong naglalayag sa Lawa ng Malawi ay kumukuha o nagbababa ng mga pasahero at maliliit na mangangalakal. ==Klima== {{Weather box |location = Nkhotakota (1961–1990) |metric first = Yes |single line = Yes |Jan high C = 28.5 |Feb high C = 28.6 |Mar high C = 28.5 |Apr high C = 28.0 |May high C = 26.9 |Jun high C = 25.7 |Jul high C = 25.4 |Aug high C = 26.9 |Sep high C = 29.5 |Oct high C = 31.8 |Nov high C = 31.5 |Dec high C = 29.4 |year high C = 28.4 |Jan mean C = 24.3 |Feb mean C = 24.6 |Mar mean C = 24.9 |Apr mean C = 23.8 |May mean C = 22.1 |Jun mean C = 20.3 |Jul mean C = 20.0 |Aug mean C = 21.1 |Sep mean C = 23.4 |Oct mean C = 25.9 |Nov mean C = 26.3 |Dec mean C = 25.1 |year mean C = 23.5 |Jan low C = 21.1 |Feb low C = 21.4 |Mar low C = 20.9 |Apr low C = 20.1 |May low C = 17.9 |Jun low C = 15.7 |Jul low C = 15.3 |Aug low C = 15.9 |Sep low C = 18.0 |Oct low C = 20.8 |Nov low C = 22.0 |Dec low C = 21.3 |year low C = 19.2 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 320.0 |Feb precipitation mm = 266.3 |Mar precipitation mm = 407.6 |Apr precipitation mm = 227.7 |May precipitation mm = 33.5 |Jun precipitation mm = 11.5 |Jul precipitation mm = 7.9 |Aug precipitation mm = 2.1 |Sep precipitation mm = 0.7 |Oct precipitation mm = 10.2 |Nov precipitation mm = 79.8 |Dec precipitation mm = 282.0 |year precipitation mm = 1649.3 |Jan humidity = 83 |Feb humidity = 81 |Mar humidity = 81 |Apr humidity = 77 |May humidity = 72 |Jun humidity = 66 |Jul humidity = 65 |Aug humidity = 62 |Sep humidity = 59 |Oct humidity = 58 |Nov humidity = 63 |Dec humidity = 77 |year humidity = 70 |unit precipitation days = 0.3 mm |Jan precipitation days = 20 |Feb precipitation days = 18 |Mar precipitation days = 20 |Apr precipitation days = 13 |May precipitation days = 4 |Jun precipitation days = 3 |Jul precipitation days = 2 |Aug precipitation days = 1 |Sep precipitation days = 1 |Oct precipitation days = 2 |Nov precipitation days = 7 |Dec precipitation days = 17 |year precipitation days = 108 |Jan sun = 167.4 |Feb sun = 159.6 |Mar sun = 213.9 |Apr sun = 240.0 |May sun = 269.7 |Jun sun = 276.0 |Jul sun = 279.0 |Aug sun = 294.5 |Sep sun = 297.0 |Oct sun = 306.9 |Nov sun = 270.0 |Dec sun = 204.6 |year sun = 2978.6 |Jand sun = 5.4 |Febd sun = 5.7 |Mard sun = 6.9 |Aprd sun = 8.0 |Mayd sun = 8.7 |Jund sun = 9.2 |Juld sun = 9.0 |Augd sun = 9.5 |Sepd sun = 9.9 |Octd sun = 9.9 |Novd sun = 9.0 |Decd sun = 6.6 |yeard sun = |source 1 = NOAA<ref name= NOAA>{{Cite FTP | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG__I/MW/67591.TXT | server = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | title = Nkhota Kota Climate Normals 1961–1990 | accessdate = 10 August 2016}}</ref> }} ==Demograpiko== ===Pag-unlad ng populasyon=== {| class="wikitable" ! Taon ! Populasyon<ref name="World Gazetteer">{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&srt=pnan&col=dq&geo=-150 |title=Malawi: largest cities and towns and statistics of their population |accessdate=27 June 2008 |work=World Gazetteer |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927223224/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&srt=pnan&col=dq&geo=-150 |archivedate=27 September 2007 }}</ref><ref name="Census2018">{{cite web|url=http://www.nsomalawi.mw/images/stories/data_on_line/demography/census_2018/2018%20Malawi%20Population%20and%20Housing%20Census%20Main%20Report.pdf|title=2018 Population and Housing Census Main Report|publisher=Malawi National Statistical Office|accessdate=25 December 2019|archive-date=8 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608191931/http://www.nsomalawi.mw/images/stories/data_on_line/demography/census_2018/2018%20Malawi%20Population%20and%20Housing%20Census%20Main%20Report.pdf|url-status=dead}}</ref> |- | 1977 | 10,312 |- | 1987 | 12,163 |- | 1998 | 19,262 |- | 2008 | 24,726 |- | 2018 | 28,250 |} ===Mga Wika=== Ang [[Wikang Chichewa|Chichewa]] ang pangunahing wikang sinasalita sa bayang ito.<ref name="Language">{{cite book|page=85|title=Language Planning and Policy in Africa: Botswana, Malawi, Mozambique and South Africa|isbn=1-85359-725-2|date=2004|last=Baldauf |first=Richard B.|author2=Kaplan, Robert }}</ref> Isang pamayanan ng [[Taong Swahili|Swahili]] ang itinatag din sa Nkhotakota.<ref>Baldauf, p. 91.</ref> Maraming nagsasalita ng [[Wikang Chewa|Chewa]] ang nakatira sa timog ng Nkhotakota,<ref>Baldauf, p. 82.</ref> at ang [[Taong Tonga ng Malawi|Tonga]] ang sinasalita sa hilaga nito.<ref>Baldauf, p. 84.</ref> ==Mga Pasilidad== [[Image:Nkhotakota cemetery2.jpg|left|thumb|Sementeryo ng mga Kristiyano sa Nkhotakota]] ===Medikal=== Mayroong dalawang ospital sa Nkhotakota: ang Nkhotakota District Hospital at ang St. Anne's Mission Hospital. Gayunpaman, sa buong distrito ay mayroong 23 pasilidad pangkalusugan kabilang ang 1 ospital ng distrito, 1 ospital ng misyon, 1 ospital ng gobyerno sa kanayunan, 1 ospital ng misyon sa kanayunan, 11 sentrong pangkalusugan, 10 pribadong klinika at 2 dispensaryo.<ref>http://www.nkhotakota.com/health.html~~~~{{Dead link|date=April 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://allafrica.com/stories/200210170244.html|title=Poverty Reduction is Malawi's Priority|date=17 October 2002|accessdate=2 July 2008|work=[[AllAfrica]]}}</ref> Sa mga pagsisikap nito sa paglaban sa HIV/AIDS, ang Society for Women Against AIDS in Malawi (SWAM) ay nagpatupad ng dalawang-taong proyekto sa Nkhotakota.<ref>{{cite web|url=http://allafrica.com/stories/200705071519.html|title=SWAM in the Fight Against HIV/Aids|date=7 May 2007|accessdate=2 July 2008|work=[[AllAfrica]]}}</ref> Ang Nkhotakota ay isa ring rehiyonal na sentro para sa [World Medical Fund] – isang kawanggawa sa medisina na nakabase sa UK, na ang mga serbisyo sa pag-abot sa kanayunan ay nagbibigay sa mga nayon ng rehiyon ng pangunahing pangangalagang medikal kabilang ang mga anti-retrovirals, paggamot laban sa malaria at pamamahala ng mga nakakahawang sakit. ===Mga Bangko=== Ang mga sangay ng First Discount House FDH Bank at NBS Bank ay malapit na matatagpuan sa gitnang punto ng bayan, sa sangandaan ng Salima/Lilongwe at Ntchisi/Kasungu. Habang ang Standard Bank (isang sangay ng Standard Bank South Africa) ay matatagpuan 50 km ang layo sa lugar ng Illovo sugar company sa Dwangwa, kung saan matatagpuan ang National Bank of Malawi at NBS Bank. Ang mga komersyal na bangko na ito ay nagbibigay ng ilang serbisyo sa pagbabangko at iba pang pinansyal kabilang ang; mga pasilidad sa pagpapalit ng dayuhang pera para sa mga lokal na residente at dayuhang turista. Marami ring ahente ng bangko sa Boma at maraming sentro ng kalakalan sa paligid ng distrito. ==Transportasyon== Ang Nkhotakota ay isa sa mga pangunahing daungan sa Lawa ng Malawi,<ref name=Britannica2>{{cite web|url=http://www.britannica.com/eb/article-43952/Malawi|title=Malawi: Transportation|accessdate=27 June 2008|work=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref> at pinaglilingkuran ito ng lantsang [[MV Ilala|MV ''Ilala'']] na linggu-linggo na tumatawid sa Lawa ng Malawi. Ang pinakamalapit na paliparan ay nasa [[Kasungu]], 77 kilometro (48 mi) ang layo. Ang mga bus ay bumibiyahe mula [[Salima, Malawi|Salima]] nang dalawang oras araw-araw.<ref>Murphy, p. 176.</ref> Bukod pa rito, ang mga minibus ay bumibiyahe mula rito patungong [[Nkhata Bay]] sa pangunahing kalsada na nagdurugtong sa mga bayang ito.<ref>Murphy, p. 191.</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Nkhotakota]] [[Kategorya:Lawa ng Malawi]] [[Kategorya:Malawi]] jonw0fbryagrzlya534t15mzuz8985i 2220628 2220558 2026-08-16T10:34:54Z TentingZones1 122212 /* Kasaysayan */ 2220628 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |official_name = Nkhotakota |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type = Bayan<!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = Nkhotakota, Malawi1.jpg |imagesize = 300px |image_caption = Mga tradisyonal na bahay na gawa sa putik at kugon sa dalampasigan ng Lawa ng Malawi sa Nkhotakota |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = Malawi<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_mapsize=240 |pushpin_label_position =bottom |pushpin_map_caption = Location in Malawi <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{flag|Malawi}} |subdivision_type1 = [[Mga rehiyon ng Malawi|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Gitnang Rehiyon, Malawi|Gitnang Rehiyon]] |subdivision_type2 = [[Mga distrito ng Malawi|Distrito]] |subdivision_name2 = [[Distrito ng Nkhotakota]] |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = |established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date2 = |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2018 Census<ref name="Census2018">{{cite web|url=http://www.nsomalawi.mw/images/stories/data_on_line/demography/census_2018/2018%20Malawi%20Population%20and%20Housing%20Census%20Main%20Report.pdf|title=2018 Population and Housing Census Main Report|publisher=Malawi National Statistical Office|accessdate=25 December 2019|archive-date=8 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608191931/http://www.nsomalawi.mw/images/stories/data_on_line/demography/census_2018/2018%20Malawi%20Population%20and%20Housing%20Census%20Main%20Report.pdf|url-status=dead}}</ref> |population_footnotes = |population_note = |population_total = 28,350 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =Mga Wika |population_blank1 = [[Wikang Chichewa|Chichewa]] |population_blank2_title =Religions |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone = +2 |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|12|55|00|S|34|18|00|E|region:MW|display=inline,title}} |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = 1548 |blank1_name_sec2 = [[Köppen climate classification|Klima]] |blank1_info_sec2 = [[Tropical savanna climate|Aw]] <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} Ang '''Nkhotakota''' ay isang bayan at isa sa mga distrito sa [[Gitnang Rehiyon, Malawi|Gitnang Rehiyon]] ng [[Malawi]]. Ito ay nasa baybayin ng [[Lawa ng Malawi]] (dating Lawa ng Nyasa) at isa sa mga pangunahing daungan sa Lawa ng Malawi. Noong 2018, ang populasyon ng Nkhotakota ay tinatayang nasa 28,350. Ang distrito ay may populasyon na 301,000. ==Kasaysayan== Ang Nkhotakota ay orihinal na isang grupo ng mga nayon noong ika-19 na siglo na kalaunan ay nagsilbing pamilihan para sa mga mangangalakal ng alipin na Swahili-Arabia.<ref name="Britannica">{{cite web|url=http://www.britannica.com/eb/article-9055985|title=Nkhotakota|accessdate=27 June 2008|work=[[Encyclopædia Britannica]] |date=2008}}</ref> Nakumbinsi ni [[David Livingstone]] si Chief Jumbe na itigil ang pangangalakal ng mga alipin sa ilalim ng isang puno sa Nkhotakota noong ika-19 na siglo, na kasalukuyang umiiral sa ilalim ng isang misyon.<ref name=Murphy197>{{cite book|page=197|title=Lonely Planet Southern Africa: Join the Safari|date=2007|last=Murphy|first=Alan|author2=Armstrong, Kate |author3=Firestone, Matthew D. |author4= Fitzpatrick, Mary |isbn=1-74059-745-1|publisher=[[Lonely Planet]]}}</ref> Noong 1905, dumaan dito si [[Mary Hall (eksplorador)|Mary Hall]] habang naglalakbay siya upang maging unang babaeng naglakbay mula Cape Town patungong Cairo. Dumating siya mula sa [[Mangochi]].<ref name=women3>{{Cite journal |last=Baker |first=Colin |date=1982 |title=Nyasaland 1905 - 1909: The Journeys of Mary Hall, Olivia Colville and Charlotte Mansfield |url=https://www.jstor.org/stable/29778467 |journal=The Society of Malawi Journal |volume=35 |issue=1 |pages=11–29 |issn=0037-993X}}</ref> Nagbigay ng mga talumpati ang pangulo ng Malawi na si [[Hastings Banda]] sa ilalim ng isa pang puno sa Nkhotakota noong dekada 1960, na ang ironikong kilala bilang Puno ng Livingstone.<ref name=Murphy197/> Ang bayang ito ay tinamaan ng mga baha noong 2001, at ito ang pinakamatinding tinamaan na lugar sa Gitnang rehiyon ng Malawi.<ref name="AllAfrica Rain">{{cite web|url=http://allafrica.com/stories/200103210071.html|title=More Rains, Renewed Problems|date=21 March 2001|accessdate=1 July 2008|work=[[AllAfrica]]}}</ref> Sa kasalukuyan, ang Nkhotakota ang pinakamalaking tradisyonal na bayan sa Aprika sa Malawi<ref name="Britannica"/> at may malakas na impluwensya ng Swahili-Arabia.<ref>Murphy, p. 159.</ref> ==Heograpiya== [[Image:Mwaya Beach, Malawi.jpg|thumb|left|300px|Dalampasigan ng Mwaya sa Look ng Nkhotakota sa [[Lawa ng Malawi]]]] Ang Nkhotakota ay nasa taas na 472 metro (1,548 talampakan) sa baybayin ng Lawa ng Malawi.<ref name="Britannica"/> Ito ay matatagpuan sa isang mabatong tagaytay na tinatanaw ang isang natural na daungan na tinatanaw ang Look ng Nkhotakota, na nabuo ng isang [[buhanginan]].<ref name="Britannica"/> Bukod pa rito, ang Nkhotakota ay 200 kilometro (120 mi) mula sa [[Lilongwe]], ang kabisera ng Malawi, at 378 kilometro (235 mi) mula sa [[Blantyre]], ang pinakamalaking lungsod ng Malawi.<ref name="Wild Malawi">{{cite web|url=http://www.wildmalawi.com/distance-table/distance-table/malawi-distance-table.html|title=Malawi distance table|accessdate=20 June 2008|work=Wild Malawi|date=2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080908060148/http://www.wildmalawi.com/distance-table/distance-table/malawi-distance-table.html|archivedate=8 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ==Mga hayop sa kagubatan== Ang Nkhotakota ay tahanan ng [[Nkhotakota Wildlife Reserve]], kung saan, ayon sa [[Lonely Planet]], may malaking pagkakataon ang isang tao na makakita ng mga elepante.<ref>Murphy, p. 31.</ref> Ang reserbasyon ay tahanan din ng ilang uri ng antelope, kalabaw, at leopardo.<ref>Murphy, p. 166.</ref> Maraming malalaking ilog ang tumatawid sa reserbang ito, ang pinakamalaki sa Malawi.<ref name=Murphy197/> Humigit-kumulang 24 kilometro (15 mi) sa timog ng Nkhotakota ay ang Chia Lagoon, isang malaking look na konektado sa Lawa ng Malawi sa pamamagitan ng isang makitid na kanal, na tinatawid ng isang tulay malapit sa isang pangunahing kalsada ng Nkhotakota.<ref name=Murphy197/> ==Ekonomiya== Ang pinakamalaking pormal na 'pribadong' tagapag-empleyo sa distrito ay isang kumpanya ng paggawa ng asukal na "Dwangwa Sugar corporation" (kasalukuyang nasa ilalim ng Illovo). Karamihan sa mga lokal ay maliliit na magsasaka ng palay, kamoteng kahoy, at mais, habang ang marami pang iba ay maliliit na mangingisda, na regular na nangingisda sa baybayin ng Lawa ng Malawi, Chia Lagoon, at marami pang ibang ilog kabilang ang [[Ilog Bua|Bua]], Dwangwa, Dwambazi, at Chilua, gamit ang mga tatsulok na lambat sa mga poste, kawit, atbp. Ang Nkhotakota ay tahanan din ng pangalawang pinakamalaking palayok sa Malawi, na kilala bilang Nkhotakota Pottery, na pinagsasama ang produksyon ng palayok sa isang lodge sa tabi ng lawa at restawran sa Nkhotakota Pottery Lodge. Ang palayok ang pangalawang pinakamalaking pormal na 'pribadong' tagapag-empleyo sa distrito ng mga lokal na residente at umaakit sa parehong lokal at internasyonal na turista.<ref name="Pottery">{{cite web |title=Nkhotakota Pottery Lodge |url=https://www.malawitourism.com/places/nkhotakota-pottery-lodge/ |access-date=2 November 2025}}</ref> Ang isa pang kapansin-pansing sinaunang (atraksyon ng turista) sa Nkhotakota ay ang Mawira hot spring, isang lugar na may lawak na humigit-kumulang 3 km2 ng mainit na tubig na patuloy na bumubulwak mula sa lupa mula pa noong unang panahon. Ang Mawira hot spring ay matatagpuan sa gitnang bahagi ng distrito, mga 5 km mula sa sangandaan ng Ntchisi/Kasungu.<ref name=Murphy197/> Ang Sungu Island (na gawa sa buhangin at mga bato) ay isa pang kamangha-manghang lugar na dapat bisitahin sa gitnang bahagi ng Nkhotakota. Ang islang ito ay matatagpuan sa loob ng Lawa ng Malawi, 1.5 km mula sa baybayin nito, at humigit-kumulang 2 km mula sa istasyon (pantalan) ng Kaliba, kung saan ang mga bangkang pampasaherong naglalayag sa Lawa ng Malawi ay kumukuha o nagbababa ng mga pasahero at maliliit na mangangalakal. ==Klima== {{Weather box |location = Nkhotakota (1961–1990) |metric first = Yes |single line = Yes |Jan high C = 28.5 |Feb high C = 28.6 |Mar high C = 28.5 |Apr high C = 28.0 |May high C = 26.9 |Jun high C = 25.7 |Jul high C = 25.4 |Aug high C = 26.9 |Sep high C = 29.5 |Oct high C = 31.8 |Nov high C = 31.5 |Dec high C = 29.4 |year high C = 28.4 |Jan mean C = 24.3 |Feb mean C = 24.6 |Mar mean C = 24.9 |Apr mean C = 23.8 |May mean C = 22.1 |Jun mean C = 20.3 |Jul mean C = 20.0 |Aug mean C = 21.1 |Sep mean C = 23.4 |Oct mean C = 25.9 |Nov mean C = 26.3 |Dec mean C = 25.1 |year mean C = 23.5 |Jan low C = 21.1 |Feb low C = 21.4 |Mar low C = 20.9 |Apr low C = 20.1 |May low C = 17.9 |Jun low C = 15.7 |Jul low C = 15.3 |Aug low C = 15.9 |Sep low C = 18.0 |Oct low C = 20.8 |Nov low C = 22.0 |Dec low C = 21.3 |year low C = 19.2 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 320.0 |Feb precipitation mm = 266.3 |Mar precipitation mm = 407.6 |Apr precipitation mm = 227.7 |May precipitation mm = 33.5 |Jun precipitation mm = 11.5 |Jul precipitation mm = 7.9 |Aug precipitation mm = 2.1 |Sep precipitation mm = 0.7 |Oct precipitation mm = 10.2 |Nov precipitation mm = 79.8 |Dec precipitation mm = 282.0 |year precipitation mm = 1649.3 |Jan humidity = 83 |Feb humidity = 81 |Mar humidity = 81 |Apr humidity = 77 |May humidity = 72 |Jun humidity = 66 |Jul humidity = 65 |Aug humidity = 62 |Sep humidity = 59 |Oct humidity = 58 |Nov humidity = 63 |Dec humidity = 77 |year humidity = 70 |unit precipitation days = 0.3 mm |Jan precipitation days = 20 |Feb precipitation days = 18 |Mar precipitation days = 20 |Apr precipitation days = 13 |May precipitation days = 4 |Jun precipitation days = 3 |Jul precipitation days = 2 |Aug precipitation days = 1 |Sep precipitation days = 1 |Oct precipitation days = 2 |Nov precipitation days = 7 |Dec precipitation days = 17 |year precipitation days = 108 |Jan sun = 167.4 |Feb sun = 159.6 |Mar sun = 213.9 |Apr sun = 240.0 |May sun = 269.7 |Jun sun = 276.0 |Jul sun = 279.0 |Aug sun = 294.5 |Sep sun = 297.0 |Oct sun = 306.9 |Nov sun = 270.0 |Dec sun = 204.6 |year sun = 2978.6 |Jand sun = 5.4 |Febd sun = 5.7 |Mard sun = 6.9 |Aprd sun = 8.0 |Mayd sun = 8.7 |Jund sun = 9.2 |Juld sun = 9.0 |Augd sun = 9.5 |Sepd sun = 9.9 |Octd sun = 9.9 |Novd sun = 9.0 |Decd sun = 6.6 |yeard sun = |source 1 = NOAA<ref name= NOAA>{{Cite FTP | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG__I/MW/67591.TXT | server = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | title = Nkhota Kota Climate Normals 1961–1990 | accessdate = 10 August 2016}}</ref> }} ==Demograpiko== ===Pag-unlad ng populasyon=== {| class="wikitable" ! Taon ! Populasyon<ref name="World Gazetteer">{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&srt=pnan&col=dq&geo=-150 |title=Malawi: largest cities and towns and statistics of their population |accessdate=27 June 2008 |work=World Gazetteer |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927223224/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&srt=pnan&col=dq&geo=-150 |archivedate=27 September 2007 }}</ref><ref name="Census2018">{{cite web|url=http://www.nsomalawi.mw/images/stories/data_on_line/demography/census_2018/2018%20Malawi%20Population%20and%20Housing%20Census%20Main%20Report.pdf|title=2018 Population and Housing Census Main Report|publisher=Malawi National Statistical Office|accessdate=25 December 2019|archive-date=8 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608191931/http://www.nsomalawi.mw/images/stories/data_on_line/demography/census_2018/2018%20Malawi%20Population%20and%20Housing%20Census%20Main%20Report.pdf|url-status=dead}}</ref> |- | 1977 | 10,312 |- | 1987 | 12,163 |- | 1998 | 19,262 |- | 2008 | 24,726 |- | 2018 | 28,250 |} ===Mga Wika=== Ang [[Wikang Chichewa|Chichewa]] ang pangunahing wikang sinasalita sa bayang ito.<ref name="Language">{{cite book|page=85|title=Language Planning and Policy in Africa: Botswana, Malawi, Mozambique and South Africa|isbn=1-85359-725-2|date=2004|last=Baldauf |first=Richard B.|author2=Kaplan, Robert }}</ref> Isang pamayanan ng [[Taong Swahili|Swahili]] ang itinatag din sa Nkhotakota.<ref>Baldauf, p. 91.</ref> Maraming nagsasalita ng [[Wikang Chewa|Chewa]] ang nakatira sa timog ng Nkhotakota,<ref>Baldauf, p. 82.</ref> at ang [[Taong Tonga ng Malawi|Tonga]] ang sinasalita sa hilaga nito.<ref>Baldauf, p. 84.</ref> ==Mga Pasilidad== [[Image:Nkhotakota cemetery2.jpg|left|thumb|Sementeryo ng mga Kristiyano sa Nkhotakota]] ===Medikal=== Mayroong dalawang ospital sa Nkhotakota: ang Nkhotakota District Hospital at ang St. Anne's Mission Hospital. Gayunpaman, sa buong distrito ay mayroong 23 pasilidad pangkalusugan kabilang ang 1 ospital ng distrito, 1 ospital ng misyon, 1 ospital ng gobyerno sa kanayunan, 1 ospital ng misyon sa kanayunan, 11 sentrong pangkalusugan, 10 pribadong klinika at 2 dispensaryo.<ref>http://www.nkhotakota.com/health.html~~~~{{Dead link|date=April 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://allafrica.com/stories/200210170244.html|title=Poverty Reduction is Malawi's Priority|date=17 October 2002|accessdate=2 July 2008|work=[[AllAfrica]]}}</ref> Sa mga pagsisikap nito sa paglaban sa HIV/AIDS, ang Society for Women Against AIDS in Malawi (SWAM) ay nagpatupad ng dalawang-taong proyekto sa Nkhotakota.<ref>{{cite web|url=http://allafrica.com/stories/200705071519.html|title=SWAM in the Fight Against HIV/Aids|date=7 May 2007|accessdate=2 July 2008|work=[[AllAfrica]]}}</ref> Ang Nkhotakota ay isa ring rehiyonal na sentro para sa [World Medical Fund] – isang kawanggawa sa medisina na nakabase sa UK, na ang mga serbisyo sa pag-abot sa kanayunan ay nagbibigay sa mga nayon ng rehiyon ng pangunahing pangangalagang medikal kabilang ang mga anti-retrovirals, paggamot laban sa malaria at pamamahala ng mga nakakahawang sakit. ===Mga Bangko=== Ang mga sangay ng First Discount House FDH Bank at NBS Bank ay malapit na matatagpuan sa gitnang punto ng bayan, sa sangandaan ng Salima/Lilongwe at Ntchisi/Kasungu. Habang ang Standard Bank (isang sangay ng Standard Bank South Africa) ay matatagpuan 50 km ang layo sa lugar ng Illovo sugar company sa Dwangwa, kung saan matatagpuan ang National Bank of Malawi at NBS Bank. Ang mga komersyal na bangko na ito ay nagbibigay ng ilang serbisyo sa pagbabangko at iba pang pinansyal kabilang ang; mga pasilidad sa pagpapalit ng dayuhang pera para sa mga lokal na residente at dayuhang turista. Marami ring ahente ng bangko sa Boma at maraming sentro ng kalakalan sa paligid ng distrito. ==Transportasyon== Ang Nkhotakota ay isa sa mga pangunahing daungan sa Lawa ng Malawi,<ref name=Britannica2>{{cite web|url=http://www.britannica.com/eb/article-43952/Malawi|title=Malawi: Transportation|accessdate=27 June 2008|work=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref> at pinaglilingkuran ito ng lantsang [[MV Ilala|MV ''Ilala'']] na linggu-linggo na tumatawid sa Lawa ng Malawi. Ang pinakamalapit na paliparan ay nasa [[Kasungu]], 77 kilometro (48 mi) ang layo. Ang mga bus ay bumibiyahe mula [[Salima, Malawi|Salima]] nang dalawang oras araw-araw.<ref>Murphy, p. 176.</ref> Bukod pa rito, ang mga minibus ay bumibiyahe mula rito patungong [[Nkhata Bay]] sa pangunahing kalsada na nagdurugtong sa mga bayang ito.<ref>Murphy, p. 191.</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Nkhotakota]] [[Kategorya:Lawa ng Malawi]] [[Kategorya:Malawi]] h5o1ckcvoe5zs41bjw7cbpq6n0g4uu4 Ruhengeri 0 339154 2220563 2026-08-16T03:10:13Z TentingZones1 122212 /* */ 2220563 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> | official_name = Ruhengeri | other_name = Musanze | native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> | nickname = | settlement_type = [[List of cities in Rwanda|Lungsod]] | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = ruhengeri.jpg | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = Rwanda<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = Lokasyon sa Rwanda <!-- Location ------------------> | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = {{flag|Rwanda}} | subdivision_type1 = Administratibong Lalawigan | subdivision_name1 = [[Hilagang Lalawigan, Rwanda|Hilagang Lalawigan]] | subdivision_type2 = Distrito | subdivision_name2 = [[Distrito ng Musanze|Musanze]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = Mayor | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = Muhoza sector | area_blank1_km2 = 21.15 | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2022 census | population_footnotes = <ref name="pop">[http://www.citypopulation.de/en/rwanda/cities/ Citypopulation.de] Population of the major cities in Rwanda</ref><ref>[http://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/muzanse/4308/ Citypopulation.de] Population of Muhoza sector</ref> | population_note = | population_total = 153368<!-- General information ---------------> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|1|30|S|29|38|E|region:RW|display=inline}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> tags--> | elevation_m = 1883 | elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = | blank_name = [[Köppen climate classification|Klima]] | blank_info = [[Oceanic climate|Cwb]] | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = | name = }} Ang '''Ruhengeri''', na kilala ngayon bilang '''Musanze''' ay ang ikatlong pinakamalaking lungsod sa [[Rwanda]] at ang kabisera ng [[Distrito ng Musanze]] sa [[Hilagang Lalawigan, Rwanda|Hilagang Lalawigan]] ng Rwanda. Ang lungsod ay may populasyon na 153,368 bilang ng 2022 census. ==Pangalan== Tinutukoy ngayon ng ilang sanggunian ang lungsod mismo bilang Musanze, hango sa distrito kung saan ito matatagpuan.<ref>{{cite book |last1=Briggs |first1=Philip |last2=Booth |first2=Janet |title=Rwanda |url=https://books.google.com/books?id=NVTLZ41XyX8C |accessdate=2010-06-14 |year=2010 |publisher=Bradt Travel Guides |isbn=1-84162-306-7 |page=22 }}</ref> Ito ay may kinalaman sa ipinatupad na patakaran ng pagpapalit ng pangalan ng mga lungsod sa Rwanda, na ginawa upang alisin ang mga alaala ng nakaraan at magtalaga ng mga bagong administrasyon sa bansa. [[File:The streets of Ruhengeri (8209006497).jpg|thumb|Larawan ng Ruhengeri noong 2012 na may mga bulkan na nakikita sa likuran]] ==Heograpiya== Ang Ruhengeri ay malapit sa kambal na lawa ng [[Lawa ng Burera]] at [[Lawa ng Ruhondo]] at ito ang pasukan ng lungsod patungo sa [[Volcanoes National Park]] at sa mga sikat na [[mountain gorilla]] sa hilagang-kanlurang bahagi ng bansa. Ang kalapitan ng lungsod sa Volcanoes National Park ay ginawa itong isang sikat na destinasyon ng turista na may ilang mga restawran at hotel na pangunahing nakatuon sa mga bisita sa pambansang parke. ===Klima=== {{Weather box | width = auto | metric first = yes | single line = yes | location = [[Paliparan ng Ruhengeri]] (1991–2020) | Jan record high C = 29.9 | Feb record high C = 30.2 | Mar record high C = 28.2 | Apr record high C = 27.0 | May record high C = 27.5 | Jun record high C = 26.7 | Jul record high C = 27.1 | Aug record high C = 28.0 | Sep record high C = 29.8 | Oct record high C = 30.0 | Nov record high C = 27.1 | Dec record high C = 27.8 | year record high C = 30.2 | Jan high C = 24.5 | Feb high C = 24.6 | Mar high C = 24.1 | Apr high C = 23.5 | May high C = 23.0 | Jun high C = 23.3 | Jul high C = 23.9 | Aug high C = 24.4 | Sep high C = 24.8 | Oct high C = 24.0 | Nov high C = 23.2 | Dec high C = 23.7 | year high C = 23.9 | Jan mean C = 18.1 | Feb mean C = 18.3 | Mar mean C = 18.1 | Apr mean C = 18.1 | May mean C = 17.9 | Jun mean C = 17.6 | Jul mean C = 17.7 | Aug mean C = 18.3 | Sep mean C = 18.5 | Oct mean C = 18.1 | Nov mean C = 17.5 | Dec mean C = 17.4 | year mean C = 18.0 | Jan low C = 11.8 | Feb low C = 12.0 | Mar low C = 12.0 | Apr low C = 12.7 | May low C = 12.9 | Jun low C = 11.9 | Jul low C = 11.6 | Aug low C = 12.2 | Sep low C = 12.2 | Oct low C = 12.1 | Nov low C = 11.7 | Dec low C = 11.1 | year low C = 12.0 | Jan record low C = 6.1 | Feb record low C = 7.3 | Mar record low C = 6.9 | Apr record low C = 8.5 | May record low C = 8.0 | Jun record low C = 7.0 | Jul record low C = 5.5 | Aug record low C = 7.0 | Sep record low C = 6.2 | Oct record low C = 6.6 | Nov record low C = 6.9 | Dec record low C = 6.5 | year record low C = 5.5 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 95.6 | Feb precipitation mm = 99 | Mar precipitation mm = 145.9 | Apr precipitation mm = 202.4 | May precipitation mm = 140.9 | Jun precipitation mm = 56.8 | Jul precipitation mm = 13.3 | Aug precipitation mm = 49.4 | Sep precipitation mm = 123.8 | Oct precipitation mm = 179.7 | Nov precipitation mm = 170.2 | Dec precipitation mm = 102.2 | year precipitation mm = 1379.3 | unit precipitation days = 1.0 mm | Jan precipitation days = 11.2 | Feb precipitation days = 11.9 | Mar precipitation days = 18.4 | Apr precipitation days = 20.8 | May precipitation days = 16.3 | Jun precipitation days = 4.9 | Jul precipitation days = 1.5 | Aug precipitation days = 4.9 | Sep precipitation days = 16.0 | Oct precipitation days = 22.3 | Nov precipitation days = 21.2 | Dec precipitation days = 14.2 | year precipitation days = 163.6 | source 1 = [[National Oceanic and Atmospheric Administration|NOAA]]<ref name="WMONormals">{{cite web |url = https://www.ncei.noaa.gov/data/oceans/archive/arc0216/0253808/4.4/data/0-data/Region-1-WMO-Normals-9120/Rwanda/CSV/RUHENGERI_AERO_64383.csv |title = World Meteorological Organization Climate Normals for 1991-2020 — Ruhengeri Aero |publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration |access-date = June 16, 2024}}</ref> }} ==Mga kilalang institusyon== Ang Ruhengeri ay tahanan din ng [[Institute of Applied Sciences Ruhengeri|Institute of Applied Sciences]] (INES-Ruhengeri).<ref>{{Cite web|url=https://ines.ac.rw/|title=INES-Ruhengeri|website=INES-Ruhengeri|language=en-US|access-date=2019-06-02}}</ref> Ang INES-Ruhengeri ay itinatag noong 2003 sa pakikipagtulungan ng Katolikong Diyosesis ng Ruhengeri.<ref>{{Cite web |title=Educational & Research Institutions |url=https://www.statistics.gov.rw/about-us/partnerships/educational-research-institutions |access-date=February 12, 2023 |website=NISR}}</ref> Ang lungsod ay pinaglilingkuran ng [[Paliparan ng Ruhengeri]].<ref>{{Cite web |title=RHG - Ruhengeri [Ruhengeri Airport], 03, RW - Airport - Great Circle Mapper |url=http://www.gcmap.com/airport/HRYU |access-date=2018-08-21 |website=www.gcmap.com}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ruhengeri]] [[Kategorya:Rwanda]] jyoizao07hpvk2zbme8yvempv8cnaep Taldykorgan 0 339155 2220567 2026-08-16T03:20:46Z TentingZones1 122212 /* */ 2220567 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = Taldykorgan | native_name = {{native name|kk|Талдықорған}}<br />{{native name|ru|Талдыкорган}} | motto = | image_skyline = Кадыргали Жалайыр.jpg | image_flag = Flag of Taldykorgan, Kazakhstan.gif | image_seal = Taldykorgan_seal.png | image_map = | map_caption = | pushpin_map = Kazakhstan | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = 280 | pushpin_map_caption = Lokasyon sa Kazakhstan | settlement_type = Lungsod | subdivision_type = [[Countries of the world|Bansa]] | subdivision_type1 = [[Mga rehiyon ng Kazakhstan|Rehiyon]] | subdivision_type2 = | subdivision_name = [[Kazakhstan]] | subdivision_name1 = [[Rehiyon ng Jetisu]] | subdivision_name2 = | established_title = | established_date = | established_title2 = Itinatag | established_date2 = 1868 | established_title3 = Katayuan ng lungsod | established_date3 = 1944 | government_type = | leader_title = [[Akim]] | leader_name = [[Yernat Basil]]<ref>{{cite web|url=https://www.inform.kz/kz/taldykorgan-akimi-bolyp-ernat-bazil-tagayyndaldy_a4084870 |title=Талдықорған әкімі болып Ернат Бәзіл тағайындалды |language=kk |publisher=inform.kz |date=2023-06-30|access-date=}}</ref> | area_total_km2 = 74 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | population_as_of = 2013 | population_footnotes = | population_total = 129,960 | population_urban = | population_metro = 146,844 | population_density_km2 = 1184 | timezone = Silangan | utc_offset = +5 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|45|01|0|N|78|22|0|E|region:KZ|display=inline,title}} | elevation_footnotes = | elevation_m = 600 | postal_code_type = [[Postal code]] | postal_code = 040000 - 040012 | area_code = 72822 | registration_plate = B, V, 05 | footnotes = | website = {{URL|http://www.taldykorgan.gov.kz/}} }} Ang '''Taldykorgan''' ({{langx|kk|Талдықорған}}, {{lang|kk-latn|Taldyqorğan}}, {{IPA|kk|tɑɫˌdəqorˈʁɑn|pron|Kk-taldykorgan.ogg}}; {{langx|ru|Талдыкорган}}), dating binabaybay '''Taldy-Kurgan''' hanggang 1993 ay ang kabisera (tinatawag na sentrong administratibo) ng [[Rehiyon ng Jetisu]], [[Kazakhstan]]. Ayon sa 2010 Senso ng Kazakh, ang populasyon ay 143,407. Ang bayan ay itinatag noong ika-19 na siglo bilang nayon ng Gavrilovka at umunlad bilang kasalukuyang lungsod sa parehong lugar. Ang bayan ay dahan-dahang lumago sa mga unang taon nito. Pagkatapos makumpleto ang koneksyon sa riles, maraming magsasakang Ruso ang lumipat sa lugar ng bayan. Ang mga Ruso ang pangalawang pinakamalaking grupong etniko pagkatapos ng mga Kazakh sa 70 nasyonalidad na naninirahan sa Taldykorgan. Isang kabuuang 143,000 katao ang naninirahan sa lungsod.<ref>{{Cite web|title=Taldykorgan|url=https://samarkandtours.com/kazakhstan/taldykorgan/|access-date=April 13, 2021}}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ang Taldykorgan ay dating nagsilbing kabisera ng Rehiyon ng Taldykorgan mula 1944 hanggang 1997 at [[Rehiyon ng Almaty]] mula 1997 hanggang 2022 at ngayon ay nagsisilbing kabisera ng bagong [[Rehiyon ng Jetisu]]. Ang pagbabago ay inanunsyo ni [[Pangulo ng Kazakhstan|Pangulong]] [[Kassym-Jomart Tokayev|Tokayev]] noong ika-16 ng Marso 2022 at opisyal na nagkabisa noong ika-8 ng Hunyo 2022.<ref>{{Cite web |title=В Казахстане появится четыре новых региона|url=https://www.interfax.ru/world/828462 |access-date=2022-04-20 |website=Interfax.ru |language=ru}}</ref> Sa parehong atas na iyon, ang kabisera ng Rehiyon ng Almaty ay inilipat sa lungsod ng [[Qonayev]]. Noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang Taldykorgan ay nagsilbi ring pansamantalang tahanan para sa libu-libong mga bakwit mula sa mga kanlurang rehiyon ng Unyong Sobyet. Libu-libong kababaihan at mga bata mula sa Katimugang Ukraine, kabilang ang isang malaking bilang ng mga Hudyo mula sa Odessa, ang nakalikas sakay ng barko patungong Novorossiysk at naglakbay papasok sa kalupaan sakay ng tren patungong Uzbekistan at Kazakhstan. ==Mga Pasilidad== Ang Taldykorgan ay may iba't ibang uri ng mga pasilidad pang-edukasyon, kabilang ang isang unibersidad, mga institusyon, mga kolehiyo sa teknikal na pagsasanay, mga sekundaryang paaralan at mga kindergarten. Mayroong 27 pampublikong pasilidad sa kalusugan, isang sinehan sa lungsod, isang teatro, mga aklatan, mga parke ng libangan, isang istadyum at sports complex at mga swimming pool. Ang ilang mga pasilidad ay hindi maayos na naalagaan simula noong katapusan ng panahon ng Sobyet.<ref>{{cite web |url=http://www.advantour.com/kazakhstan/almaty/taldykorgan.htm |title=Taldykorgan Travel Guide - Tours, Attractions and Things to do |website=www.advantour.com |access-date=2007-07-27}}</ref> ==Klima== Ayon sa sistema ng [[klasipikasyon ng klima ng Köppen]], ang Taldıqorğan ay may [[Maalinsangan na klimang kontinental|mainit, tuyong-tag-init na klimang kontinental]] (''Dfa''). Mas maraming ulan sa tagsibol at taglagas habang ang taglamig at tag-araw ay kadalasang tuyong panahon. Ang karaniwang taunang temperatura sa Taldıqorğan ay 7.7 °C (45.9 °F). Humigit-kumulang 370 mm (14.57 in) ng presipitasyon ang bumabagsak taun-taon. {{Weather box |location= Taldykorgan (1991–2020) |single line= Yes |metric first= Yes |Jan high C= -1.8 |Feb high C= 0.7 |Mar high C= 8.9 |Apr high C= 18.7 |May high C= 24.3 |Jun high C= 29.9 |Jul high C= 31.9 |Aug high C= 30.9 |Sep high C= 25.3 |Oct high C= 17.8 |Nov high C= 7.9 |Dec high C= 0.3 |year high C= |Jan mean C= -8.5 |Feb mean C= -5.4 |Mar mean C= 2.5 |Apr mean C= 11.7 |May mean C= 17.3 |Jun mean C= 22.6 |Jul mean C= 24.5 |Aug mean C= 23.0 |Sep mean C= 17.1 |Oct mean C= 9.8 |Nov mean C= 1.5 |Dec mean C= -5.9 |year mean C= |Jan low C= -14.5 |Feb low C= -10.6 |Mar low C= -2.8 |Apr low C= 5.0 |May low C= 10.1 |Jun low C= 15.0 |Jul low C= 16.9 |Aug low C= 14.5 |Sep low C= 9.3 |Oct low C= 3.2 |Nov low C= -3.2 |Dec low C= -11.0 |year low C= |precipitation colour= green |Jan precipitation mm= 33.5 |Feb precipitation mm= 36.9 |Mar precipitation mm= 40.0 |Apr precipitation mm= 40.5 |May precipitation mm= 38.8 |Jun precipitation mm= 30.2 |Jul precipitation mm= 31.1 |Aug precipitation mm= 18.4 |Sep precipitation mm= 15.8 |Oct precipitation mm= 34.3 |Nov precipitation mm= 49.6 |Dec precipitation mm= 40.9 |year precipitation mm= 409.8 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days= 6.5 |Feb precipitation days= 6.4 |Mar precipitation days= 6.0 |Apr precipitation days= 6.3 |May precipitation days= 5.8 |Jun precipitation days= 5.2 |Jul precipitation days= 5.2 |Aug precipitation days= 3.1 |Sep precipitation days= 3.1 |Oct precipitation days= 4.8 |Nov precipitation days= 7.0 |Dec precipitation days= 7.4 |year precipitation days= |source =[[NOAA]],<ref name=WMOCLINO>{{cite web |url =https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-2-WMO-Normals-9120/Kazakhstan/XLS/Taldykorgan_38337.xls |title = World Meteorological Organization Climate Normals for 1991–2020: Taldykorgan |publisher=[[National Centers for Environmental Information]] |access-date=2 August 2023}}</ref>}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Taldykorgan]] [[Kategorya:Rehiyon ng Jetisu]] [[Kategorya:Kazakhstan]] 8thhkxoxvvlhmiaoukv6gwpw2jv98yb Macaé 0 339156 2220574 2026-08-16T03:44:30Z TentingZones1 122212 /* */ 2220574 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Macaé | official_name = Município de Macaé | settlement_type = [[Municipalities of Brazil|Munisipalidad]] | native_name = | nickname = "Princesinha do Atlântico, ou A Moreninha, ou Capital do Petróleo Brasileiro"<br>(Munting Prinsesa ng Karagatang Atlantiko, Ang Munting Brunette, Ang Kabiserang Lungsod ng Langis ng Brazil) | motto = | image_skyline = {{multiple image|total_width=300px|perrow=1/2/2/1|border=infobox |image1 = Macaé-RJ.jpg |image2 = Ricardo Haleck - Macae 021.jpg |image3 = Ricardo Haleck - Macae 024.jpg |image4 = Ricardo Haleck - Macae 008.jpg |image5 = Ricardo Haleck - Macae 009.jpg |image6 = Macaé-Praia-de Cavaleiros.JPG }} | imagesize = | image_caption = | image_flag = Bandeira-macae.svg | image_shield = BrasaoMacae.jpg | image_map = RiodeJaneiro Municip Macae.svg | mapsize = | map_caption = Lokasyon sa Rio de Janeiro | pushpin_map = | subdivision_type = [[List of sovereign states|Bansa]] | subdivision_name = {{flag|Brazil}} | subdivision_type1 = [[Mga rehiyon ng Brazil|Rehiyon]] | subdivision_name1 = [[Rehiyon ng Timog-Silangan, Brazil|Timog-Silangan]] | subdivision_type2 = [[Mga estado ng Brazil|Estado]] | subdivision_name2 = [[Estado ng Rio de Janeiro|Rio de Janeiro]] | leader_title = [[Alkalde]] | leader_name = [[Welberth Rezende]] | leader_party = [[Cidadania]] | established_title = Itinatag | established_date = July 29, 1813 | area_total_km2 = 1,216 | area_total_sq_mi = 469 | population_as_of = 2022 | population_note = | population_total = 246,391 | population_footnotes = <ref name="IBGE">{{cite web |url=https://cidades.ibge.gov.br/brasil/rj/macae/panorama |title=Macaé |author=Brazilian Institute of Geography and Statistics (IBGE)}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_density_sq_mi = 557.57 | population_est = 264,439 | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | pop_est_as_of = 2025 | pop_est_footnotes = <ref name="IBGE"/> | population_urban = | timezone = [[Time in Brazil|BRT]] | utc_offset = &minus;3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|22|22|15|S|41|47|13|W|region:BR|display=inline,title}} | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | blank_name = '''[[Human Development Index|HDI]]''' (2010) | blank_info = 0.764 – <span style="color:#090">high</span><ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.pnud.org.br/arquivos/ranking-idhm-2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140708233352/http://www.pnud.org.br/arquivos/ranking-idhm-2010.pdf |archive-date=July 8, 2014 |access-date=August 1, 2013 |publisher=[[United Nations Development Programme]] (UNDP) }}</ref> | website = {{URL|macae.rj.gov.br}} | footnotes = }} Ang '''Macaé''' ({{IPA|pt|mɐkɐˈɛ}}) ay isang munisipalidad na matatagpuan sa [[estado ng Rio de Janeiro]] sa Brazil, 180 km hilagang-silangan ng [[Rio de Janeiro|kabisera ng estado]]. Ito ang lugar ng kapanganakan ng ika-13 [[pangulo ng Brazil]], si [[Washington Luís]]. ==Pangalan== Ang pangalan ng munisipalidad ay tumutukoy sa [[Ilog Macaé]]. Walang duda na ito ay isang salitang nagmula sa mga katutubo, ngunit ang kahulugan nito ay kontrobersyal pa rin: * Naniniwala ang ilang iskolar na ang termino ay nagmula sa isang korapsyon ng ''maca-ê'', "na, sa mga katutubo, ay nangangahulugang matamis na macaba, sa pamamagitan ng pagpapalawig ng matamis na niyog, na gawa ng palma ng macabaíba, na sagana sa rehiyon." Itinuturo ni [[Eduardo de Almeida Navarro]] ang terminong [[Wikang Tupi|Lumang Tupi]] na ''mokaîé'' bilang pinagmulang etimolohikal nito, na tumutukoy sa uri ng palma na kilala bilang mocajaíba o [[Coco-de-espinho|bocaiuva]].<ref>NAVARRO, E. A. ''[[Dicionário de Tupi Antigo|Dicionário de tupi antigo: a língua indígena clássica do Brasil]]. ''São Paulo. Global. 2013. p. 583,584.</ref> Ang kasalukuyang bandila ng lungsod ay nagtatampok ng disenyo ng palma ng niyog; * Sinasabi naman ng iba na ginamit ng mga Indian na [[Goitacá]] ang salitang miquié, na nangangahulugang "ilog ng [[hito]]," upang pangalanan ang [[Ilog Macaé]]. ==Heograpiya== Ang Macaé ay karaniwang itinuturing na sentro ng industriya ng [[petrolyo]] sa laot ng Brazil at madalas itong tinutukoy bilang "Cidade do Petróleo" ("Lungsod ng Petrolyo"). Ang kompanya ng langis na kontrolado ng estado ng Brazil na [[Petrobras]] ay may maraming pasilidad sa loob ng bayan. Ang Macaé ay isa sa pinakamabilis na lumalagong lungsod sa Brazil, na may paglago na 600% sa loob ng huling 10 taon.<ref>[http://www.macae.rj.gov.br/municipio/macaeped.asp Macaé: petróleo e desenvolvimento] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090220171553/http://macae.rj.gov.br/municipio/macaeped.asp |date=2009-02-20 }}</ref> Ang [[Paliparan ng Benedito Lacerda]] ay pinaglilingkuran ng mga naka-iskedyul na flight at nakatuon ang mga operasyon sa mga off-shore platform. Ang populasyon nito ay tinatayang 264,439 noong 2020 at ang munisipalidad nito ay sumasaklaw sa isang lugar na 1,216 km².<ref name="IBGE" /> Ang iba pang mga aktibidad sa ekonomiya sa lungsod ay kinabibilangan ng turismo at pangingisda. Ang dalawang sektor na ito ay napakahalaga para sa kita ng lungsod bago ang dekada 1980. Ang lungsod ay may lumalaking reputasyon para sa mataas na kalidad na teknikal na edukasyon at pagsasanay.<ref>[http://www.macae.rj.gov.br/municipio/tecnologiaepesquisa.asp Prefeitura Municipal de Macaé - Tecnologia e Pesquisa] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090224002629/http://macae.rj.gov.br/municipio/tecnologiaepesquisa.asp |date=2009-02-24 }}</ref> [[File:Cinejornal Informativo n. 9-53 - Agência Nacional - Imagens da cidade de Macaé, Rio de Janeiro.webm|thumb|249x249px|Macaé, 1953. [[Brazilian National Archives|National Archives of Brazil.]]]] Ang munisipalidad ay naglalaman ng bahagi ng Central Rio de Janeiro Atlantic Forest Mosaic of conservation units, na nilikha noong 2006.<ref>{{citation |language=pt |page=13 |last1=Costa |last2=Lamas |last3=Fernandes |first1=Cláudia |first2=Ivana |first3=Rosan |publisher=Reserva da Biosfera da Mata Atlântica |title=Planejamento Estratégico do Mosaico Central Fluminense |date=December 2010 |url=http://www.icmbio.gov.br/portal/images/stories/mosaicos/planejamento-central-fluminense.pdf |access-date=2016-10-02 |archive-date=2016-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007121019/http://www.icmbio.gov.br/portal/images/stories/mosaicos/planejamento-central-fluminense.pdf |url-status=dead }}</ref> Mayroon din itong bahagi ng União Biological Reserve, tahanan ng populasyon ng mga endangered [[golden lion tamarin]].<ref>{{citation|language=pt |title=Unidade de Conservação: Reserva biológica União|publisher=MMA: Ministério do Meio Ambiente |url=http://sistemas.mma.gov.br/cnuc/index.php?ido=relatorioparametrizado.exibeRelatorio&relatorioPadrao=true&idUc=217|access-date=2016-05-14}}</ref> Bagama't may potensyal ang lungsod para sa mga turista, ang kakulangan ng mga pamumuhunan sa lugar na ito ay nagpapaliit sa paglago nito. Ang pinakasikat nitong mga dalampasigan ay ang Cavaleiros at Pecado. Ang loob ng munisipalidad ay may maliliit na bayan sa kanayunan tulad ng Sana at Frade. ==Ekonomiya== Mula noong dekada 1970, nang piliin ng [[Petrobras]] ang Macaé bilang punong tanggapan sa Campos Basin, ang lungsod ay nagkaroon ng mabilis na paglobo ng populasyon. Mahigit apat na libong kumpanya ang nagtayo ng mga opisina sa lungsod at ang populasyon nito ay natriple mula noon. Mga de-kalidad na hotel ang naitayo at iba't ibang industriya ng serbisyo ang umusbong kamakailan. Ang lungsod ang may pinakamalaking nalilikhang buwis sa mga bagong hanay ng trabaho sa loob ng estado, ayon sa pananaliksik na isinagawa para sa Federation of Industries of Rio de Janeiro (Firjan): 13.2% bawat taon. Ang ekonomiya ng lungsod ay lumago ng 600% mula noong 1997. Ang mga survey na isinagawa noong mga nakaraang taon para sa [[Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística|IBGE]] ay nagpakita na ang Internal Gross Product (sa Portuges, Produto Interno Bruto - PIB) per capita ng lungsod noong 2007 ay R$37,667.00 bawat taon, 200% na mas mataas kaysa sa pambansang average - at ang average na suweldo ay 8.2 beses ang minimum na suweldo, na ginagawang Macaé ang lungsod na may pinakamataas na sahod sa Estado ng Rio de Janeiro.<ref>{{cite web|url=http://www.ibge.gov.br/cidadesat/topwindow.htm?1 |title=Archived copy |access-date=2012-05-01 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120430164910/http://www.ibge.gov.br/cidadesat/topwindow.htm?1 |archive-date=2012-04-30 }}</ref> ==Klima== {{Weather box|width=auto |metric first=y |single line=y |collapsed = Y |location = Macaé (1981–2010) |Jan high C = 31.1 |Feb high C = 31.8 |Mar high C = 30.6 |Apr high C = 29.4 |May high C = 27.6 |Jun high C = 26.8 |Jul high C = 26.3 |Aug high C = 26.4 |Sep high C = 26.3 |Oct high C = 27.3 |Nov high C = 28.9 |Dec high C = 29.9 | year high C = 28.5 |Jan low C = 22.1 |Feb low C = 22.4 |Mar low C = 21.6 |Apr low C = 20.5 |May low C = 18.5 |Jun low C = 16.9 |Jul low C = 16.5 |Aug low C = 16.7 |Sep low C = 17.7 |Oct low C = 19.1 |Nov low C = 20.4 |Dec low C = 21.4 | year low C = 19.5 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 176.0 |Feb precipitation mm = 102.0 |Mar precipitation mm = 153.0 |Apr precipitation mm = 85.0 |May precipitation mm = 59.0 |Jun precipitation mm = 31.0 |Jul precipitation mm = 31.0 |Aug precipitation mm = 32.0 |Sep precipitation mm = 64.0 |Oct precipitation mm = 99.0 |Nov precipitation mm = 187.0 |Dec precipitation mm = 196.0 |year precipitation mm = |Jan sun = 197.5 |Feb sun = 195.5 |Mar sun = 182.5 |Apr sun = 182.1 |May sun = 183.4 |Jun sun = 184.6 |Jul sun = 198.6 |Aug sun = 188.9 |Sep sun = 124.6 |Oct sun = 147.8 |Nov sun = 167.5 |Dec sun = 162.8 |year sun = 2115.8 |source 1 = Instituto Nacional de Meteorologia<ref name=INMET>{{cite web | url = http://www.inmet.gov.br/portal/index.php?r=clima/normaisclimatologicas | title = Normais Climatológicas Do Brasil 1981–2010 | publisher = Instituto Nacional de Meteorologia | language = Portuguese | accessdate = 21 May 2024}}</ref> | source 2 = Climatempo (precipitation)<ref name=CLIMATEMPO>{{cite web | url = https://www.climatempo.com.br/climatologia/304/macae-rj | title = Climatologia em Macaé, BR | publisher= Climatempo | access-date = 25 May 2024}}</ref> }} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Macaé]] [[Kategorya:Estado ng Rio de Janeiro]] [[Kategorya:Brazil]] jyh5axb2o4eulnax7kai04l323sf51z 2220601 2220574 2026-08-16T07:24:09Z Lolbet101 163542 2220601 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Macaé | official_name = Município de Macaé | settlement_type = [[Municipalities of Brazil|Munisipalidad]] | native_name = | nickname = "Princesinha do Atlântico, ou A Moreninha, ou Capital do Petróleo Brasileiro"<br>(Munting Prinsesa ng Karagatang Atlantiko, Ang Munting Brunette, Ang Kabiserang Lungsod ng Langis ng Brazil) | motto = | image_skyline = {{multiple image|total_width=300px|perrow=1/2/2/1|border=infobox |image1 = Macaé-RJ.jpg |image2 = Ricardo Haleck - Macae 021.jpg |image3 = Ricardo Haleck - Macae 024.jpg |image4 = Ricardo Haleck - Macae 008.jpg |image5 = Ricardo Haleck - Macae 009.jpg |image6 = Macaé-Praia-de Cavaleiros.JPG }} | imagesize = | image_caption = | image_flag = Bandeira-macae.svg | image_shield = BrasaoMacae.jpg | image_map = RiodeJaneiro Municip Macae.svg | mapsize = | map_caption = Lokasyon sa Rio de Janeiro | pushpin_map = | subdivision_type = [[List of sovereign states|Bansa]] | subdivision_name = {{flag|Brazil}} | subdivision_type1 = [[Mga rehiyon ng Brazil|Rehiyon]] | subdivision_name1 = [[Rehiyon ng Timog-Silangan, Brazil|Timog-Silangan]] | subdivision_type2 = [[Mga estado ng Brazil|Estado]] | subdivision_name2 = [[Estado ng Rio de Janeiro|Rio de Janeiro]] | leader_title = [[Alkalde]] | leader_name = [[Welberth Rezende]] | leader_party = [[Cidadania]] | established_title = Itinatag | established_date = Hulyo 29, 1813 | area_total_km2 = 1,216 | area_total_sq_mi = 469 | population_as_of = 2022 | population_note = | population_total = 246,391 | population_footnotes = <ref name="IBGE">{{cite web |url=https://cidades.ibge.gov.br/brasil/rj/macae/panorama |title=Macaé |author=Brazilian Institute of Geography and Statistics (IBGE)}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_density_sq_mi = 557.57 | population_est = 264,439 | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | pop_est_as_of = 2025 | pop_est_footnotes = <ref name="IBGE"/> | population_urban = | timezone = [[Time in Brazil|BRT]] | utc_offset = &minus;3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|22|22|15|S|41|47|13|W|region:BR|display=inline,title}} | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | blank_name = '''[[Human Development Index|HDI]]''' (2010) | blank_info = 0.764 – <span style="color:#090">high</span><ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.pnud.org.br/arquivos/ranking-idhm-2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140708233352/http://www.pnud.org.br/arquivos/ranking-idhm-2010.pdf |archive-date=July 8, 2014 |access-date=August 1, 2013 |publisher=[[United Nations Development Programme]] (UNDP) }}</ref> | website = {{URL|macae.rj.gov.br}} | footnotes = }} Ang '''Macaé''' ({{IPA|pt|mɐkɐˈɛ}}) ay isang munisipalidad na matatagpuan sa [[estado ng Rio de Janeiro]] sa Brazil, 180 km hilagang-silangan ng [[Rio de Janeiro|kabisera ng estado]]. Ito ang lugar ng kapanganakan ng ika-13 [[pangulo ng Brazil]], si [[Washington Luís]]. ==Pangalan== Ang pangalan ng munisipalidad ay tumutukoy sa [[Ilog Macaé]]. Walang duda na ito ay isang salitang nagmula sa mga katutubo, ngunit ang kahulugan nito ay kontrobersyal pa rin: * Naniniwala ang ilang iskolar na ang termino ay nagmula sa isang korapsyon ng ''maca-ê'', "na, sa mga katutubo, ay nangangahulugang matamis na macaba, sa pamamagitan ng pagpapalawig ng matamis na niyog, na gawa ng palma ng macabaíba, na sagana sa rehiyon." Itinuturo ni [[Eduardo de Almeida Navarro]] ang terminong [[Wikang Tupi|Lumang Tupi]] na ''mokaîé'' bilang pinagmulang etimolohikal nito, na tumutukoy sa uri ng palma na kilala bilang mocajaíba o [[Coco-de-espinho|bocaiuva]].<ref>NAVARRO, E. A. ''[[Dicionário de Tupi Antigo|Dicionário de tupi antigo: a língua indígena clássica do Brasil]]. ''São Paulo. Global. 2013. p. 583,584.</ref> Ang kasalukuyang bandila ng lungsod ay nagtatampok ng disenyo ng palma ng niyog; * Sinasabi naman ng iba na ginamit ng mga Indian na [[Goitacá]] ang salitang miquié, na nangangahulugang "ilog ng [[hito]]," upang pangalanan ang [[Ilog Macaé]]. ==Heograpiya== Ang Macaé ay karaniwang itinuturing na sentro ng industriya ng [[petrolyo]] sa laot ng Brazil at madalas itong tinutukoy bilang "Cidade do Petróleo" ("Lungsod ng Petrolyo"). Ang kompanya ng langis na kontrolado ng estado ng Brazil na [[Petrobras]] ay may maraming pasilidad sa loob ng bayan. Ang Macaé ay isa sa pinakamabilis na lumalagong lungsod sa Brazil, na may paglago na 600% sa loob ng huling 10 taon.<ref>[http://www.macae.rj.gov.br/municipio/macaeped.asp Macaé: petróleo e desenvolvimento] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090220171553/http://macae.rj.gov.br/municipio/macaeped.asp |date=2009-02-20 }}</ref> Ang [[Paliparan ng Benedito Lacerda]] ay pinaglilingkuran ng mga naka-iskedyul na flight at nakatuon ang mga operasyon sa mga off-shore platform. Ang populasyon nito ay tinatayang 264,439 noong 2020 at ang munisipalidad nito ay sumasaklaw sa isang lugar na 1,216 km².<ref name="IBGE" /> Ang iba pang mga aktibidad sa ekonomiya sa lungsod ay kinabibilangan ng turismo at pangingisda. Ang dalawang sektor na ito ay napakahalaga para sa kita ng lungsod bago ang dekada 1980. Ang lungsod ay may lumalaking reputasyon para sa mataas na kalidad na teknikal na edukasyon at pagsasanay.<ref>[http://www.macae.rj.gov.br/municipio/tecnologiaepesquisa.asp Prefeitura Municipal de Macaé - Tecnologia e Pesquisa] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090224002629/http://macae.rj.gov.br/municipio/tecnologiaepesquisa.asp |date=2009-02-24 }}</ref> [[File:Cinejornal Informativo n. 9-53 - Agência Nacional - Imagens da cidade de Macaé, Rio de Janeiro.webm|thumb|249x249px|Macaé, 1953. [[Brazilian National Archives|National Archives of Brazil.]]]] Ang munisipalidad ay naglalaman ng bahagi ng Central Rio de Janeiro Atlantic Forest Mosaic of conservation units, na nilikha noong 2006.<ref>{{citation |language=pt |page=13 |last1=Costa |last2=Lamas |last3=Fernandes |first1=Cláudia |first2=Ivana |first3=Rosan |publisher=Reserva da Biosfera da Mata Atlântica |title=Planejamento Estratégico do Mosaico Central Fluminense |date=December 2010 |url=http://www.icmbio.gov.br/portal/images/stories/mosaicos/planejamento-central-fluminense.pdf |access-date=2016-10-02 |archive-date=2016-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007121019/http://www.icmbio.gov.br/portal/images/stories/mosaicos/planejamento-central-fluminense.pdf |url-status=dead }}</ref> Mayroon din itong bahagi ng União Biological Reserve, tahanan ng populasyon ng mga endangered [[golden lion tamarin]].<ref>{{citation|language=pt |title=Unidade de Conservação: Reserva biológica União|publisher=MMA: Ministério do Meio Ambiente |url=http://sistemas.mma.gov.br/cnuc/index.php?ido=relatorioparametrizado.exibeRelatorio&relatorioPadrao=true&idUc=217|access-date=2016-05-14}}</ref> Bagama't may potensyal ang lungsod para sa mga turista, ang kakulangan ng mga pamumuhunan sa lugar na ito ay nagpapaliit sa paglago nito. Ang pinakasikat nitong mga dalampasigan ay ang Cavaleiros at Pecado. Ang loob ng munisipalidad ay may maliliit na bayan sa kanayunan tulad ng Sana at Frade. ==Ekonomiya== Mula noong dekada 1970, nang piliin ng [[Petrobras]] ang Macaé bilang punong tanggapan sa Campos Basin, ang lungsod ay nagkaroon ng mabilis na paglobo ng populasyon. Mahigit apat na libong kumpanya ang nagtayo ng mga opisina sa lungsod at ang populasyon nito ay natriple mula noon. Mga de-kalidad na hotel ang naitayo at iba't ibang industriya ng serbisyo ang umusbong kamakailan. Ang lungsod ang may pinakamalaking nalilikhang buwis sa mga bagong hanay ng trabaho sa loob ng estado, ayon sa pananaliksik na isinagawa para sa Federation of Industries of Rio de Janeiro (Firjan): 13.2% bawat taon. Ang ekonomiya ng lungsod ay lumago ng 600% mula noong 1997. Ang mga survey na isinagawa noong mga nakaraang taon para sa [[Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística|IBGE]] ay nagpakita na ang Internal Gross Product (sa Portuges, Produto Interno Bruto - PIB) per capita ng lungsod noong 2007 ay R$37,667.00 bawat taon, 200% na mas mataas kaysa sa pambansang average - at ang average na suweldo ay 8.2 beses ang minimum na suweldo, na ginagawang Macaé ang lungsod na may pinakamataas na sahod sa Estado ng Rio de Janeiro.<ref>{{cite web|url=http://www.ibge.gov.br/cidadesat/topwindow.htm?1 |title=Archived copy |access-date=2012-05-01 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120430164910/http://www.ibge.gov.br/cidadesat/topwindow.htm?1 |archive-date=2012-04-30 }}</ref> ==Klima== {{Weather box|width=auto |metric first=y |single line=y |collapsed = Y |location = Macaé (1981–2010) |Jan high C = 31.1 |Feb high C = 31.8 |Mar high C = 30.6 |Apr high C = 29.4 |May high C = 27.6 |Jun high C = 26.8 |Jul high C = 26.3 |Aug high C = 26.4 |Sep high C = 26.3 |Oct high C = 27.3 |Nov high C = 28.9 |Dec high C = 29.9 | year high C = 28.5 |Jan low C = 22.1 |Feb low C = 22.4 |Mar low C = 21.6 |Apr low C = 20.5 |May low C = 18.5 |Jun low C = 16.9 |Jul low C = 16.5 |Aug low C = 16.7 |Sep low C = 17.7 |Oct low C = 19.1 |Nov low C = 20.4 |Dec low C = 21.4 | year low C = 19.5 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 176.0 |Feb precipitation mm = 102.0 |Mar precipitation mm = 153.0 |Apr precipitation mm = 85.0 |May precipitation mm = 59.0 |Jun precipitation mm = 31.0 |Jul precipitation mm = 31.0 |Aug precipitation mm = 32.0 |Sep precipitation mm = 64.0 |Oct precipitation mm = 99.0 |Nov precipitation mm = 187.0 |Dec precipitation mm = 196.0 |year precipitation mm = |Jan sun = 197.5 |Feb sun = 195.5 |Mar sun = 182.5 |Apr sun = 182.1 |May sun = 183.4 |Jun sun = 184.6 |Jul sun = 198.6 |Aug sun = 188.9 |Sep sun = 124.6 |Oct sun = 147.8 |Nov sun = 167.5 |Dec sun = 162.8 |year sun = 2115.8 |source 1 = Instituto Nacional de Meteorologia<ref name=INMET>{{cite web | url = http://www.inmet.gov.br/portal/index.php?r=clima/normaisclimatologicas | title = Normais Climatológicas Do Brasil 1981–2010 | publisher = Instituto Nacional de Meteorologia | language = Portuguese | accessdate = 21 May 2024}}</ref> | source 2 = Climatempo (precipitation)<ref name=CLIMATEMPO>{{cite web | url = https://www.climatempo.com.br/climatologia/304/macae-rj | title = Climatologia em Macaé, BR | publisher= Climatempo | access-date = 25 May 2024}}</ref> }} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Macaé]] [[Kategorya:Estado ng Rio de Janeiro]] [[Kategorya:Brazil]] b8c1nl6sphwfnekglck3fhrxbz6pxjq Talaan ng mga planetang menor: 62001–63000 0 339157 2220576 2026-08-16T03:59:33Z Allyriana000 119761 Bagong pahina: {{Talaan ng mga planetang menor/intro|mula=62001}}{{TOC001|prefix=62}} == 62001–62100 == {{Anchor|001}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2|top-link=no}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 62001 || {{mp|2000 RK|36}} || — || Setyembre 3, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || — || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|62001}} |-id=002 bgcolor=#e9e9e9 | 62002 || {{mp|2000 RT|37}} || — || Setyembre 4, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || Lincoln Near-Ea... 2220576 wikitext text/x-wiki {{Talaan ng mga planetang menor/intro|mula=62001}}{{TOC001|prefix=62}} == 62001–62100 == {{Anchor|001}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2|top-link=no}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 62001 || {{mp|2000 RK|36}} || — || Setyembre 3, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || — || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|62001}} |-id=002 bgcolor=#e9e9e9 | 62002 || {{mp|2000 RT|37}} || — || Setyembre 4, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || — || align=right | ''6.0 km'' || {{M+J|62002}} |-id=003 bgcolor=#e9e9e9 | 62003 || {{mp|2000 RB|38}} || — || Setyembre 5, 2000 || [[Kvistabergs observatorium|Kvistaberg]] || [[Uppsala–DLR Asteroid Survey|Uppsala-DLR Asteroid Survey]] || — || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|62003}} |-id=004 bgcolor=#e9e9e9 | 62004 || {{mp|2000 RG|38}} || — || Setyembre 5, 2000 || Kvistaberg || Uppsala-DLR Asteroid Survey || — || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|62004}} |-id=005 bgcolor=#fefefe | 62005 || {{mp|2000 RP|38}} || — || Setyembre 1, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || — || align=right | 3.2 km || {{M+J|62005}} |-id=006 bgcolor=#fefefe | 62006 || {{mp|2000 RQ|38}} || — || Setyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|62006}} |-id=007 bgcolor=#fefefe | 62007 || {{mp|2000 RP|39}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.0 km || {{M+J|62007}} |-id=008 bgcolor=#d6d6d6 | 62008 || {{mp|2000 RR|39}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 13 km || {{M+J|62008}} |-id=009 bgcolor=#d6d6d6 | 62009 || {{mp|2000 RX|39}} || — || Setyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 9.1 km || {{M+J|62009}} |-id=010 bgcolor=#d6d6d6 | 62010 || {{mp|2000 RX|40}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|62010}} |-id=011 bgcolor=#e9e9e9 | 62011 || {{mp|2000 RG|41}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|62011}} |-id=012 bgcolor=#d6d6d6 | 62012 || {{mp|2000 RJ|41}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.6 km || {{M+J|62012}} |-id=013 bgcolor=#fefefe | 62013 || {{mp|2000 RM|41}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.9 km || {{M+J|62013}} |-id=014 bgcolor=#d6d6d6 | 62014 || {{mp|2000 RJ|42}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.5 km || {{M+J|62014}} |-id=015 bgcolor=#d6d6d6 | 62015 || {{mp|2000 RN|42}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.4 km || {{M+J|62015}} |-id=016 bgcolor=#d6d6d6 | 62016 || {{mp|2000 RP|42}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.7 km || {{M+J|62016}} |-id=017 bgcolor=#d6d6d6 | 62017 || {{mp|2000 RR|42}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Traversa|(5651)]] || align=right | ''7.5 km'' || {{M+J|62017}} |-id=018 bgcolor=#d6d6d6 | 62018 || {{mp|2000 RV|42}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|62018}} |-id=019 bgcolor=#d6d6d6 | 62019 || {{mp|2000 RQ|44}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|62019}} |-id=020 bgcolor=#fefefe | 62020 || {{mp|2000 RT|45}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|62020}} |-id=021 bgcolor=#fefefe | 62021 || {{mp|2000 RL|46}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|62021}} |-id=022 bgcolor=#d6d6d6 | 62022 || {{mp|2000 RA|48}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 8.2 km || {{M+J|62022}} |-id=023 bgcolor=#e9e9e9 | 62023 || {{mp|2000 RQ|48}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.4 km || {{M+J|62023}} |-id=024 bgcolor=#e9e9e9 | 62024 || {{mp|2000 RF|50}} || — || Setyembre 5, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.1 km || {{M+J|62024}} |-id=025 bgcolor=#d6d6d6 | 62025 || {{mp|2000 RQ|50}} || — || Setyembre 5, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 11 km || {{M+J|62025}} |-id=026 bgcolor=#d6d6d6 | 62026 || {{mp|2000 RZ|50}} || — || Setyembre 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#630|AEG]] || align=right | 7.6 km || {{M+J|62026}} |-id=027 bgcolor=#fefefe | 62027 || {{mp|2000 RW|52}} || — || Setyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|62027}} |-id=028 bgcolor=#e9e9e9 | 62028 || {{mp|2000 RE|53}} || — || Setyembre 1, 2000 || [[Črni Vrh Observatory|Črni Vrh]] || H. Mikuž, S. Matičič || — || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|62028}} |-id=029 bgcolor=#d6d6d6 | 62029 || {{mp|2000 RD|55}} || — || Setyembre 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || — || align=right | 12 km || {{M+J|62029}} |-id=030 bgcolor=#e9e9e9 | 62030 || {{mp|2000 RK|56}} || — || Setyembre 6, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 8.9 km || {{M+J|62030}} |-id=031 bgcolor=#e9e9e9 | 62031 || {{mp|2000 RS|56}} || — || Setyembre 5, 2000 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || — || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|62031}} |-id=032 bgcolor=#d6d6d6 | 62032 || {{mp|2000 RG|58}} || — || Setyembre 7, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || — || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|62032}} |-id=033 bgcolor=#fefefe | 62033 || {{mp|2000 RC|59}} || — || Setyembre 7, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || — || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|62033}} |-id=034 bgcolor=#fefefe | 62034 || {{mp|2000 RE|60}} || — || Setyembre 8, 2000 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || — || align=right | 4.2 km || {{M+J|62034}} |-id=035 bgcolor=#e9e9e9 | 62035 || {{mp|2000 RC|62}} || — || Setyembre 1, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || — || align=right | 3.1 km || {{M+J|62035}} |-id=036 bgcolor=#d6d6d6 | 62036 || {{mp|2000 RJ|62}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#631|URS]] || align=right | 14 km || {{M+J|62036}} |-id=037 bgcolor=#fefefe | 62037 || {{mp|2000 RQ|62}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.4 km || {{M+J|62037}} |-id=038 bgcolor=#d6d6d6 | 62038 || {{mp|2000 RX|63}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | ''7.6 km'' || {{M+J|62038}} |-id=039 bgcolor=#d6d6d6 | 62039 || {{mp|2000 RZ|63}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 7.3 km || {{M+J|62039}} |-id=040 bgcolor=#fefefe | 62040 || {{mp|2000 RA|64}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|62040}} |-id=041 bgcolor=#e9e9e9 | 62041 || {{mp|2000 RD|65}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|62041}} |-id=042 bgcolor=#fa8072 | 62042 || {{mp|2000 RF|65}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|62042}} |-id=043 bgcolor=#d6d6d6 | 62043 || {{mp|2000 RH|65}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#62043|slow]] || align=right | 9.6 km || {{M+J|62043}} |-id=044 bgcolor=#d6d6d6 | 62044 || {{mp|2000 RU|65}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.9 km || {{M+J|62044}} |-id=045 bgcolor=#fefefe | 62045 || {{mp|2000 RV|65}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|62045}} |-id=046 bgcolor=#fefefe | 62046 || {{mp|2000 RA|66}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 1.9 km || {{M+J|62046}} |-id=047 bgcolor=#fa8072 | 62047 || {{mp|2000 RE|66}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|62047}} |-id=048 bgcolor=#fefefe | 62048 || {{mp|2000 RC|67}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]]—{{Interloper|405}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|62048}} |-id=049 bgcolor=#fefefe | 62049 || {{mp|2000 RH|67}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || NYS || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|62049}} |-id=050 bgcolor=#e9e9e9 | 62050 || {{mp|2000 RM|67}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|62050}} |-id=051 bgcolor=#d6d6d6 | 62051 || {{mp|2000 RV|68}} || — || Setyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.8 km || {{M+J|62051}} |-id=052 bgcolor=#fefefe | 62052 || {{mp|2000 RA|69}} || — || Setyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#62052|fast]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|62052}} |-id=053 bgcolor=#d6d6d6 | 62053 || {{mp|2000 RB|69}} || — || Setyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | ''8.1 km'' || {{M+J|62053}} |-id=054 bgcolor=#d6d6d6 | 62054 || {{mp|2000 RD|69}} || — || Setyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || HYG || align=right | 7.4 km || {{M+J|62054}} |-id=055 bgcolor=#e9e9e9 | 62055 || {{mp|2000 RF|69}} || — || Setyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|62055}} |-id=056 bgcolor=#d6d6d6 | 62056 || {{mp|2000 RS|69}} || — || Setyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.5 km || {{M+J|62056}} |-id=057 bgcolor=#e9e9e9 | 62057 || {{mp|2000 RY|69}} || — || Setyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|62057}} |-id=058 bgcolor=#e9e9e9 | 62058 || {{mp|2000 RN|70}} || — || Setyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|62058}} |-id=059 bgcolor=#e9e9e9 | 62059 || {{mp|2000 RO|70}} || — || Setyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|62059}} |-id=060 bgcolor=#fefefe | 62060 || {{mp|2000 RB|71}} || — || Setyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.1 km || {{M+J|62060}} |-id=061 bgcolor=#e9e9e9 | 62061 || {{mp|2000 RU|71}} || — || Setyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|62061}} |-id=062 bgcolor=#e9e9e9 | 62062 || {{mp|2000 RV|71}} || — || Setyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.3 km || {{M+J|62062}} |-id=063 bgcolor=#fefefe | 62063 || {{mp|2000 RA|72}} || — || Setyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|62063}} |-id=064 bgcolor=#fefefe | 62064 || {{mp|2000 RA|73}} || — || Setyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|62064}} |-id=065 bgcolor=#e9e9e9 | 62065 || {{mp|2000 RH|73}} || — || Setyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.5 km || {{M+J|62065}} |-id=066 bgcolor=#e9e9e9 | 62066 || {{mp|2000 RM|73}} || — || Setyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|62066}} |-id=067 bgcolor=#e9e9e9 | 62067 || {{mp|2000 RG|74}} || — || Setyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|62067}} |-id=068 bgcolor=#e9e9e9 | 62068 || {{mp|2000 RF|75}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|62068}} |-id=069 bgcolor=#e9e9e9 | 62069 || {{mp|2000 RK|76}} || — || Setyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.7 km || {{M+J|62069}} |-id=070 bgcolor=#d6d6d6 | 62070 || {{mp|2000 RC|77}} || — || Setyembre 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 7.4 km || {{M+J|62070}} |-id=071 bgcolor=#e9e9e9 | 62071 Voegtli || {{mp|2000 RH|77}} || {{MoMP|62071|Voegtli}} || Setyembre 8, 2000 || [[Osservatorio Astronomico di Gnosca|Gnosca]] || [[Stefano Sposetti|S. Sposetti]] || — || align=right | 5.1 km || {{M+J|62071}} |-id=072 bgcolor=#e9e9e9 | 62072 || {{mp|2000 RD|78}} || — || Setyembre 9, 2000 || [[Črni Vrh Observatory|Črni Vrh]] || Matičič, S. || — || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|62072}} |-id=073 bgcolor=#fefefe | 62073 || {{mp|2000 RX|78}} || — || Setyembre 10, 2000 || Črni Vrh || Skvarč, J. || [[Vesta family|V]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|62073}} |-id=074 bgcolor=#e9e9e9 | 62074 || {{mp|2000 RL|79}} || — || Setyembre 8, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#803|HNS]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|62074}} |-id=075 bgcolor=#e9e9e9 | 62075 || {{mp|2000 RO|79}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.3 km || {{M+J|62075}} |-id=076 bgcolor=#d6d6d6 | 62076 || {{mp|2000 RH|80}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 7.9 km || {{M+J|62076}} |-id=077 bgcolor=#e9e9e9 | 62077 || {{mp|2000 RE|81}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|62077}} |-id=078 bgcolor=#e9e9e9 | 62078 || {{mp|2000 RS|81}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|62078}} |-id=079 bgcolor=#d6d6d6 | 62079 || {{mp|2000 RX|81}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 8.8 km || {{M+J|62079}} |-id=080 bgcolor=#e9e9e9 | 62080 || {{mp|2000 RG|82}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|62080}} |-id=081 bgcolor=#e9e9e9 | 62081 || {{mp|2000 RS|82}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 7.2 km || {{M+J|62081}} |-id=082 bgcolor=#e9e9e9 | 62082 || {{mp|2000 RZ|82}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.1 km || {{M+J|62082}} |-id=083 bgcolor=#fefefe | 62083 || {{mp|2000 RF|84}} || — || Setyembre 2, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || — || align=right | 3.4 km || {{M+J|62083}} |-id=084 bgcolor=#d6d6d6 | 62084 || {{mp|2000 RA|86}} || — || Setyembre 2, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#609|VER]] || align=right | ''7.1 km'' || {{M+J|62084}} |-id=085 bgcolor=#fefefe | 62085 || {{mp|2000 RO|87}} || — || Setyembre 2, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.0 km || {{M+J|62085}} |-id=086 bgcolor=#e9e9e9 | 62086 || {{mp|2000 RY|87}} || — || Setyembre 2, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | ''6.0 km'' || {{M+J|62086}} |-id=087 bgcolor=#e9e9e9 | 62087 || {{mp|2000 RC|88}} || — || Setyembre 2, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || — || align=right | ''6.4 km'' || {{M+J|62087}} |-id=088 bgcolor=#d6d6d6 | 62088 || {{mp|2000 RY|88}} || — || Setyembre 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || — || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|62088}} |-id=089 bgcolor=#e9e9e9 | 62089 || {{mp|2000 RM|89}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|62089}} |-id=090 bgcolor=#e9e9e9 | 62090 || {{mp|2000 RR|91}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|62090}} |-id=091 bgcolor=#fefefe | 62091 || {{mp|2000 RW|91}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]]—{{Interloper|405}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|62091}} |-id=092 bgcolor=#fefefe | 62092 || {{mp|2000 RM|92}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|62092}} |-id=093 bgcolor=#e9e9e9 | 62093 || {{mp|2000 RQ|92}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|62093}} |-id=094 bgcolor=#e9e9e9 | 62094 || {{mp|2000 RU|92}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Padua family|PAD]] || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|62094}} |-id=095 bgcolor=#d6d6d6 | 62095 || {{mp|2000 RW|92}} || — || Setyembre 3, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || — || align=right | 7.8 km || {{M+J|62095}} |-id=096 bgcolor=#e9e9e9 | 62096 || {{mp|2000 RF|94}} || — || Setyembre 4, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | ''8.2 km'' || {{M+J|62096}} |-id=097 bgcolor=#e9e9e9 | 62097 || {{mp|2000 RJ|94}} || — || Setyembre 4, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|62097}} |-id=098 bgcolor=#fefefe | 62098 || {{mp|2000 RO|94}} || — || Setyembre 4, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | 4.3 km || {{M+J|62098}} |-id=099 bgcolor=#fefefe | 62099 || {{mp|2000 RP|94}} || — || Setyembre 4, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|62099}} |-id=100 bgcolor=#e9e9e9 | 62100 || {{mp|2000 RA|95}} || — || Setyembre 4, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|62100}} |} == 62101–62200 == {{Anchor|101}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 62101 || {{mp|2000 RC|95}} || — || Setyembre 4, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || — || align=right | 10 km || {{M+J|62101}} |-id=102 bgcolor=#fefefe | 62102 || {{mp|2000 RE|95}} || — || Setyembre 4, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.4 km || {{M+J|62102}} |-id=103 bgcolor=#e9e9e9 | 62103 || {{mp|2000 RS|95}} || — || Setyembre 4, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|62103}} |-id=104 bgcolor=#fefefe | 62104 || {{mp|2000 RZ|95}} || — || Setyembre 4, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|62104}} |-id=105 bgcolor=#e9e9e9 | 62105 || {{mp|2000 RN|96}} || — || Setyembre 4, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|62105}} |-id=106 bgcolor=#fefefe | 62106 || {{mp|2000 RC|97}} || — || Setyembre 5, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|62106}} |-id=107 bgcolor=#d6d6d6 | 62107 || {{mp|2000 RF|97}} || — || Setyembre 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Slow rotator (asteroid)#62107|slow]] || align=right | 12 km || {{M+J|62107}} |-id=108 bgcolor=#d6d6d6 | 62108 || {{mp|2000 RS|97}} || — || Setyembre 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | 10 km || {{M+J|62108}} |-id=109 bgcolor=#e9e9e9 | 62109 || {{mp|2000 RT|97}} || — || Setyembre 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[FIN tbl#803|HNS]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|62109}} |-id=110 bgcolor=#e9e9e9 | 62110 || {{mp|2000 RX|97}} || — || Setyembre 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | 7.9 km || {{M+J|62110}} |-id=111 bgcolor=#e9e9e9 | 62111 || {{mp|2000 RG|99}} || — || Setyembre 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | ''6.8 km'' || {{M+J|62111}} |-id=112 bgcolor=#d6d6d6 | 62112 || {{mp|2000 RM|99}} || — || Setyembre 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | 5.3 km || {{M+J|62112}} |-id=113 bgcolor=#d6d6d6 | 62113 || {{mp|2000 RP|99}} || — || Setyembre 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | 9.1 km || {{M+J|62113}} |-id=114 bgcolor=#c2ffff | 62114 || {{mp|2000 RV|99}} || — || Setyembre 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Trojan camp|L5]] || align=right | 20 km || {{M+J|62114}} |-id=115 bgcolor=#e9e9e9 | 62115 || {{mp|2000 RW|99}} || — || Setyembre 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | 3.7 km || {{M+J|62115}} |-id=116 bgcolor=#e9e9e9 | 62116 || {{mp|2000 RC|101}} || — || Setyembre 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Maria family|MAR]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|62116}} |-id=117 bgcolor=#d6d6d6 | 62117 || {{mp|2000 RC|102}} || — || Setyembre 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | ''10 km'' || {{M+J|62117}} |-id=118 bgcolor=#d6d6d6 | 62118 || {{mp|2000 RG|102}} || — || Setyembre 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | 9.3 km || {{M+J|62118}} |-id=119 bgcolor=#d6d6d6 | 62119 || {{mp|2000 RH|102}} || — || Setyembre 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|62119}} |-id=120 bgcolor=#e9e9e9 | 62120 || {{mp|2000 RL|102}} || — || Setyembre 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | 7.9 km || {{M+J|62120}} |-id=121 bgcolor=#e9e9e9 | 62121 || {{mp|2000 RO|102}} || — || Setyembre 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Maria family|MAR]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|62121}} |-id=122 bgcolor=#e9e9e9 | 62122 || {{mp|2000 RS|102}} || — || Setyembre 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | 4.9 km || {{M+J|62122}} |-id=123 bgcolor=#e9e9e9 | 62123 || {{mp|2000 RC|103}} || — || Setyembre 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | 3.2 km || {{M+J|62123}} |-id=124 bgcolor=#e9e9e9 | 62124 || {{mp|2000 RP|103}} || — || Setyembre 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Maria family|MAR]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|62124}} |-id=125 bgcolor=#d6d6d6 | 62125 || {{mp|2000 RU|104}} || — || Setyembre 6, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Asteroid family#Takehiro|(8737)]] || align=right | 9.6 km || {{M+J|62125}} |-id=126 bgcolor=#d6d6d6 | 62126 || {{mp|2000 RW|104}} || — || Setyembre 6, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 9.1 km || {{M+J|62126}} |-id=127 bgcolor=#e9e9e9 | 62127 || {{mp|2000 RY|105}} || — || Setyembre 5, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|62127}} |-id=128 bgcolor=#d6d6d6 | 62128 || {{mp|2000 SO|1}} || — || Setyembre 18, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#901|EUP]] || align=right | 23 km || {{M+J|62128}} |-id=129 bgcolor=#fefefe | 62129 || {{mp|2000 SR|1}} || — || Setyembre 19, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.1 km || {{M+J|62129}} |-id=130 bgcolor=#e9e9e9 | 62130 || {{mp|2000 SS|1}} || — || Setyembre 20, 2000 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|62130}} |-id=131 bgcolor=#d6d6d6 | 62131 || {{mp|2000 SH|4}} || — || Setyembre 21, 2000 || [[Ametlla de Mar Observatory|Ametlla de Mar]] || [[Jaume Nomen|J. Nomen]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|62131}} |-id=132 bgcolor=#fefefe | 62132 || {{mp|2000 SJ|4}} || — || Setyembre 21, 2000 || Ametlla de Mar || J. Nomen || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|62132}} |-id=133 bgcolor=#fefefe | 62133 || {{mp|2000 SD|5}} || — || Setyembre 20, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|62133}} |-id=134 bgcolor=#d6d6d6 | 62134 || {{mp|2000 SJ|5}} || — || Setyembre 21, 2000 || [[Sunflower Observatory|Olathe]] || Robinson, L. || — || align=right | ''6.0 km'' || {{M+J|62134}} |-id=135 bgcolor=#fefefe | 62135 || {{mp|2000 SA|6}} || — || Setyembre 20, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|62135}} |-id=136 bgcolor=#fefefe | 62136 || {{mp|2000 SR|6}} || — || Setyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|62136}} |-id=137 bgcolor=#d6d6d6 | 62137 || {{mp|2000 SM|7}} || — || Setyembre 22, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || — || align=right | 8.8 km || {{M+J|62137}} |-id=138 bgcolor=#fefefe | 62138 || {{mp|2000 SO|8}} || — || Setyembre 22, 2000 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|62138}} |-id=139 bgcolor=#e9e9e9 | 62139 || {{mp|2000 SB|12}} || — || Setyembre 20, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || — || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|62139}} |-id=140 bgcolor=#fefefe | 62140 || {{mp|2000 SG|12}} || — || Setyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|62140}} |-id=141 bgcolor=#fefefe | 62141 || {{mp|2000 SK|12}} || — || Setyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|62141}} |-id=142 bgcolor=#e9e9e9 | 62142 || {{mp|2000 SQ|13}} || — || Setyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|62142}} |-id=143 bgcolor=#e9e9e9 | 62143 || {{mp|2000 SJ|14}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|62143}} |-id=144 bgcolor=#e9e9e9 | 62144 || {{mp|2000 SU|15}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|62144}} |-id=145 bgcolor=#d6d6d6 | 62145 || {{mp|2000 SH|16}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hilda family|HIL]]—[[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 12 km || {{M+J|62145}} |-id=146 bgcolor=#d6d6d6 | 62146 || {{mp|2000 SV|16}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 6.3 km || {{M+J|62146}} |-id=147 bgcolor=#d6d6d6 | 62147 || {{mp|2000 SB|18}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#607|EMA]] || align=right | 6.7 km || {{M+J|62147}} |-id=148 bgcolor=#e9e9e9 | 62148 || {{mp|2000 SQ|18}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|62148}} |-id=149 bgcolor=#d6d6d6 | 62149 || {{mp|2000 ST|19}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 13 km || {{M+J|62149}} |-id=150 bgcolor=#d6d6d6 | 62150 || {{mp|2000 SE|20}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 8.0 km || {{M+J|62150}} |-id=151 bgcolor=#fefefe | 62151 Mayumisuzuki || {{mp|2000 SZ|20}} || {{MoMP|62151|Mayumisuzuki}} || Setyembre 24, 2000 || [[Bisei Spaceguard Center|Bisei SG Center]] || [[Bisei Asteroid Tracking Telescope for Rapid Survey|BATTeRS]] || — || align=right | 4.3 km || {{M+J|62151}} |-id=152 bgcolor=#e9e9e9 | 62152 Akatsuki || {{mp|2000 SC|21}} || {{MoMP|62152|Akatsuki}} || Setyembre 24, 2000 || Bisei SG Center || BATTeRS || — || align=right | 3.9 km || {{M+J|62152}} |-id=153 bgcolor=#e9e9e9 | 62153 || {{mp|2000 SD|21}} || — || Setyembre 24, 2000 || Bisei SG Center || BATTeRS || — || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|62153}} |-id=154 bgcolor=#d6d6d6 | 62154 || {{mp|2000 SH|22}} || — || Setyembre 20, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || — || align=right | 7.2 km || {{M+J|62154}} |-id=155 bgcolor=#fefefe | 62155 || {{mp|2000 SD|23}} || — || Setyembre 25, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || — || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|62155}} |-id=156 bgcolor=#e9e9e9 | 62156 || {{mp|2000 SL|23}} || — || Setyembre 26, 2000 || Višnjan Observatory || K. Korlević || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|62156}} |-id=157 bgcolor=#fefefe | 62157 || {{mp|2000 SH|24}} || — || Setyembre 24, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|62157}} |-id=158 bgcolor=#fefefe | 62158 || {{mp|2000 SK|25}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|62158}} |-id=159 bgcolor=#e9e9e9 | 62159 || {{mp|2000 SO|25}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|62159}} |-id=160 bgcolor=#e9e9e9 | 62160 || {{mp|2000 ST|25}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 6.3 km || {{M+J|62160}} |-id=161 bgcolor=#fefefe | 62161 || {{mp|2000 SU|25}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.2 km || {{M+J|62161}} |-id=162 bgcolor=#d6d6d6 | 62162 || {{mp|2000 SJ|26}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#611|NAE]] || align=right | 7.5 km || {{M+J|62162}} |-id=163 bgcolor=#d6d6d6 | 62163 || {{mp|2000 SE|27}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 6.2 km || {{M+J|62163}} |-id=164 bgcolor=#d6d6d6 | 62164 || {{mp|2000 SB|28}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|62164}} |-id=165 bgcolor=#d6d6d6 | 62165 || {{mp|2000 SM|29}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | ''6.3 km'' || {{M+J|62165}} |-id=166 bgcolor=#fefefe | 62166 || {{mp|2000 SM|30}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|62166}} |-id=167 bgcolor=#e9e9e9 | 62167 || {{mp|2000 SG|31}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|62167}} |-id=168 bgcolor=#fefefe | 62168 || {{mp|2000 SK|32}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 1.6 km || {{M+J|62168}} |-id=169 bgcolor=#e9e9e9 | 62169 || {{mp|2000 SZ|32}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|62169}} |-id=170 bgcolor=#fefefe | 62170 || {{mp|2000 SD|33}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|62170}} |-id=171 bgcolor=#e9e9e9 | 62171 || {{mp|2000 SH|33}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.7 km || {{M+J|62171}} |-id=172 bgcolor=#e9e9e9 | 62172 || {{mp|2000 SV|34}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|62172}} |-id=173 bgcolor=#d6d6d6 | 62173 || {{mp|2000 SW|34}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''6.3 km'' || {{M+J|62173}} |-id=174 bgcolor=#d6d6d6 | 62174 || {{mp|2000 SX|35}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|62174}} |-id=175 bgcolor=#e9e9e9 | 62175 || {{mp|2000 SZ|35}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|62175}} |-id=176 bgcolor=#e9e9e9 | 62176 || {{mp|2000 SJ|36}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.1 km || {{M+J|62176}} |-id=177 bgcolor=#e9e9e9 | 62177 || {{mp|2000 SG|37}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|62177}} |-id=178 bgcolor=#e9e9e9 | 62178 || {{mp|2000 SN|37}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.0 km || {{M+J|62178}} |-id=179 bgcolor=#e9e9e9 | 62179 || {{mp|2000 SR|37}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|62179}} |-id=180 bgcolor=#d6d6d6 | 62180 || {{mp|2000 SA|38}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.2 km || {{M+J|62180}} |-id=181 bgcolor=#e9e9e9 | 62181 || {{mp|2000 SC|38}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|62181}} |-id=182 bgcolor=#e9e9e9 | 62182 || {{mp|2000 SD|38}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.5 km || {{M+J|62182}} |-id=183 bgcolor=#e9e9e9 | 62183 || {{mp|2000 SM|38}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|62183}} |-id=184 bgcolor=#e9e9e9 | 62184 || {{mp|2000 SQ|38}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.9 km || {{M+J|62184}} |-id=185 bgcolor=#d6d6d6 | 62185 || {{mp|2000 SK|39}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|62185}} |-id=186 bgcolor=#fefefe | 62186 || {{mp|2000 SS|39}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|62186}} |-id=187 bgcolor=#e9e9e9 | 62187 || {{mp|2000 SB|40}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|62187}} |-id=188 bgcolor=#d6d6d6 | 62188 || {{mp|2000 SK|41}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|62188}} |-id=189 bgcolor=#d6d6d6 | 62189 || {{mp|2000 SQ|41}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|62189}} |-id=190 bgcolor=#e9e9e9 | 62190 Augusthorch || {{mp|2000 SS|44}} || {{MoMP|62190|Augusthorch}} || Setyembre 26, 2000 || [[Volkssternwarte Drebach|Drebach]] || [[Jens Kandler|J. Kandler]] || — || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|62190}} |-id=191 bgcolor=#e9e9e9 | 62191 || {{mp|2000 SX|45}} || — || Setyembre 22, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || — || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|62191}} |-id=192 bgcolor=#e9e9e9 | 62192 || {{mp|2000 SL|46}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]]—{{Interloper|502}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|62192}} |-id=193 bgcolor=#d6d6d6 | 62193 || {{mp|2000 SS|47}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''10 km'' || {{M+J|62193}} |-id=194 bgcolor=#e9e9e9 | 62194 || {{mp|2000 SV|47}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|62194}} |-id=195 bgcolor=#e9e9e9 | 62195 || {{mp|2000 SM|48}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 6.2 km || {{M+J|62195}} |-id=196 bgcolor=#d6d6d6 | 62196 || {{mp|2000 SD|49}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#62196|fast]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|62196}} |-id=197 bgcolor=#d6d6d6 | 62197 || {{mp|2000 SQ|51}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.2 km || {{M+J|62197}} |-id=198 bgcolor=#e9e9e9 | 62198 || {{mp|2000 SS|52}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.0 km || {{M+J|62198}} |-id=199 bgcolor=#d6d6d6 | 62199 || {{mp|2000 SC|53}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|62199}} |-id=200 bgcolor=#e9e9e9 | 62200 || {{mp|2000 SX|53}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|62200}} |} == 62201–62300 == {{Anchor|201}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#c2ffff | 62201 || {{mp|2000 SW|54}} || — || Setyembre 24, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Trojan camp|L5]] || align=right | 19 km || {{M+J|62201}} |-id=202 bgcolor=#e9e9e9 | 62202 || {{mp|2000 SY|54}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|62202}} |-id=203 bgcolor=#e9e9e9 | 62203 || {{mp|2000 SA|55}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''6.8 km'' || {{M+J|62203}} |-id=204 bgcolor=#e9e9e9 | 62204 || {{mp|2000 SP|55}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#504|NEM]] || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|62204}} |-id=205 bgcolor=#fefefe | 62205 || {{mp|2000 SQ|56}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.4 km || {{M+J|62205}} |-id=206 bgcolor=#d6d6d6 | 62206 || {{mp|2000 SQ|58}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|62206}} |-id=207 bgcolor=#e9e9e9 | 62207 || {{mp|2000 SX|58}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.0 km || {{M+J|62207}} |-id=208 bgcolor=#e9e9e9 | 62208 || {{mp|2000 SL|60}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|62208}} |-id=209 bgcolor=#e9e9e9 | 62209 || {{mp|2000 SF|61}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.8 km || {{M+J|62209}} |-id=210 bgcolor=#e9e9e9 | 62210 || {{mp|2000 SN|61}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|62210}} |-id=211 bgcolor=#e9e9e9 | 62211 || {{mp|2000 SO|61}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|62211}} |-id=212 bgcolor=#fefefe | 62212 || {{mp|2000 SA|62}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.3 km || {{M+J|62212}} |-id=213 bgcolor=#d6d6d6 | 62213 || {{mp|2000 SL|63}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.3 km || {{M+J|62213}} |-id=214 bgcolor=#e9e9e9 | 62214 || {{mp|2000 SU|63}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.3 km || {{M+J|62214}} |-id=215 bgcolor=#e9e9e9 | 62215 || {{mp|2000 SY|63}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|62215}} |-id=216 bgcolor=#fefefe | 62216 || {{mp|2000 SE|64}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]]—{{Interloper|405}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|62216}} |-id=217 bgcolor=#e9e9e9 | 62217 || {{mp|2000 SJ|64}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|62217}} |-id=218 bgcolor=#e9e9e9 | 62218 || {{mp|2000 SA|65}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|62218}} |-id=219 bgcolor=#d6d6d6 | 62219 || {{mp|2000 SY|65}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|62219}} |-id=220 bgcolor=#d6d6d6 | 62220 || {{mp|2000 ST|66}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|62220}} |-id=221 bgcolor=#e9e9e9 | 62221 || {{mp|2000 SA|67}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.5 km || {{M+J|62221}} |-id=222 bgcolor=#e9e9e9 | 62222 || {{mp|2000 SB|67}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|62222}} |-id=223 bgcolor=#e9e9e9 | 62223 || {{mp|2000 SG|67}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|62223}} |-id=224 bgcolor=#e9e9e9 | 62224 || {{mp|2000 SJ|67}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|62224}} |-id=225 bgcolor=#fefefe | 62225 || {{mp|2000 SZ|67}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|62225}} |-id=226 bgcolor=#d6d6d6 | 62226 || {{mp|2000 SD|68}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|62226}} |-id=227 bgcolor=#fefefe | 62227 || {{mp|2000 SQ|68}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|62227}} |-id=228 bgcolor=#fefefe | 62228 || {{mp|2000 SK|69}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|62228}} |-id=229 bgcolor=#e9e9e9 | 62229 || {{mp|2000 SV|70}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|62229}} |-id=230 bgcolor=#e9e9e9 | 62230 || {{mp|2000 SN|71}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|62230}} |-id=231 bgcolor=#e9e9e9 | 62231 || {{mp|2000 SQ|71}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|62231}} |-id=232 bgcolor=#e9e9e9 | 62232 || {{mp|2000 SM|72}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.7 km || {{M+J|62232}} |-id=233 bgcolor=#e9e9e9 | 62233 || {{mp|2000 SP|72}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|62233}} |-id=234 bgcolor=#d6d6d6 | 62234 || {{mp|2000 SA|73}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|62234}} |-id=235 bgcolor=#fefefe | 62235 || {{mp|2000 SJ|73}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|62235}} |-id=236 bgcolor=#d6d6d6 | 62236 || {{mp|2000 SK|73}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''7.3 km'' || {{M+J|62236}} |-id=237 bgcolor=#fefefe | 62237 || {{mp|2000 SU|73}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|62237}} |-id=238 bgcolor=#e9e9e9 | 62238 || {{mp|2000 SF|74}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|62238}} |-id=239 bgcolor=#e9e9e9 | 62239 || {{mp|2000 SQ|74}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|62239}} |-id=240 bgcolor=#fefefe | 62240 || {{mp|2000 SM|75}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|62240}} |-id=241 bgcolor=#d6d6d6 | 62241 || {{mp|2000 SW|75}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Jupiter Tisserand invariant|T<sub>j</sub> <small>(2.98)</small>]]—[[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 12 km || {{M+J|62241}} |-id=242 bgcolor=#fefefe | 62242 || {{mp|2000 SH|76}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|62242}} |-id=243 bgcolor=#d6d6d6 | 62243 || {{mp|2000 SO|76}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.6 km || {{M+J|62243}} |-id=244 bgcolor=#d6d6d6 | 62244 || {{mp|2000 SM|77}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 10 km || {{M+J|62244}} |-id=245 bgcolor=#e9e9e9 | 62245 || {{mp|2000 SQ|77}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{LoMP|12739|(12739)}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|62245}} |-id=246 bgcolor=#e9e9e9 | 62246 || {{mp|2000 SK|78}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.2 km || {{M+J|62246}} |-id=247 bgcolor=#e9e9e9 | 62247 || {{mp|2000 SZ|78}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|62247}} |-id=248 bgcolor=#d6d6d6 | 62248 || {{mp|2000 SQ|79}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 11 km || {{M+J|62248}} |-id=249 bgcolor=#e9e9e9 | 62249 || {{mp|2000 SU|79}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|62249}} |-id=250 bgcolor=#e9e9e9 | 62250 || {{mp|2000 SY|80}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|62250}} |-id=251 bgcolor=#d6d6d6 | 62251 || {{mp|2000 SG|81}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.1 km || {{M+J|62251}} |-id=252 bgcolor=#e9e9e9 | 62252 || {{mp|2000 SW|82}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|62252}} |-id=253 bgcolor=#d6d6d6 | 62253 || {{mp|2000 SM|83}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|62253}} |-id=254 bgcolor=#e9e9e9 | 62254 || {{mp|2000 SR|83}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|62254}} |-id=255 bgcolor=#e9e9e9 | 62255 || {{mp|2000 SV|83}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#515|AST]] || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|62255}} |-id=256 bgcolor=#e9e9e9 | 62256 || {{mp|2000 SC|84}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|62256}} |-id=257 bgcolor=#d6d6d6 | 62257 || {{mp|2000 SH|85}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|62257}} |-id=258 bgcolor=#d6d6d6 | 62258 || {{mp|2000 SJ|85}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.5 km || {{M+J|62258}} |-id=259 bgcolor=#e9e9e9 | 62259 || {{mp|2000 SQ|85}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | ''6.0 km'' || {{M+J|62259}} |-id=260 bgcolor=#e9e9e9 | 62260 || {{mp|2000 SS|85}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#62260|slow]] || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|62260}} |-id=261 bgcolor=#fefefe | 62261 || {{mp|2000 SX|85}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|62261}} |-id=262 bgcolor=#d6d6d6 | 62262 || {{mp|2000 SO|86}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 8.1 km || {{M+J|62262}} |-id=263 bgcolor=#e9e9e9 | 62263 || {{mp|2000 SD|87}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|62263}} |-id=264 bgcolor=#d6d6d6 | 62264 || {{mp|2000 SA|88}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.6 km'' || {{M+J|62264}} |-id=265 bgcolor=#d6d6d6 | 62265 || {{mp|2000 SX|88}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 10 km || {{M+J|62265}} |-id=266 bgcolor=#fefefe | 62266 || {{mp|2000 SZ|88}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|62266}} |-id=267 bgcolor=#e9e9e9 | 62267 || {{mp|2000 SA|90}} || — || Setyembre 22, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.9 km || {{M+J|62267}} |-id=268 bgcolor=#fa8072 | 62268 || {{mp|2000 SQ|90}} || — || Setyembre 22, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.6 km || {{M+J|62268}} |-id=269 bgcolor=#d6d6d6 | 62269 || {{mp|2000 SD|91}} || — || Setyembre 22, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 17 km || {{M+J|62269}} |-id=270 bgcolor=#d6d6d6 | 62270 || {{mp|2000 SJ|91}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|62270}} |-id=271 bgcolor=#e9e9e9 | 62271 || {{mp|2000 SC|93}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|62271}} |-id=272 bgcolor=#e9e9e9 | 62272 || {{mp|2000 SQ|96}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|62272}} |-id=273 bgcolor=#d6d6d6 | 62273 || {{mp|2000 ST|97}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''6.8 km'' || {{M+J|62273}} |-id=274 bgcolor=#e9e9e9 | 62274 || {{mp|2000 SH|98}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|62274}} |-id=275 bgcolor=#d6d6d6 | 62275 || {{mp|2000 SK|98}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|62275}} |-id=276 bgcolor=#e9e9e9 | 62276 || {{mp|2000 SN|100}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.2 km || {{M+J|62276}} |-id=277 bgcolor=#d6d6d6 | 62277 || {{mp|2000 SX|100}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 9.3 km || {{M+J|62277}} |-id=278 bgcolor=#d6d6d6 | 62278 || {{mp|2000 ST|103}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.6 km || {{M+J|62278}} |-id=279 bgcolor=#fefefe | 62279 || {{mp|2000 SA|105}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]]—{{Interloper|405}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|62279}} |-id=280 bgcolor=#fefefe | 62280 || {{mp|2000 SX|105}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|62280}} |-id=281 bgcolor=#e9e9e9 | 62281 || {{mp|2000 SD|106}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|62281}} |-id=282 bgcolor=#d6d6d6 | 62282 || {{mp|2000 SS|106}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''6.0 km'' || {{M+J|62282}} |-id=283 bgcolor=#d6d6d6 | 62283 || {{mp|2000 SY|107}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|62283}} |-id=284 bgcolor=#d6d6d6 | 62284 || {{mp|2000 SD|108}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.4 km || {{M+J|62284}} |-id=285 bgcolor=#fefefe | 62285 || {{mp|2000 SZ|109}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]]—[[Fast rotator (asteroid)#62285|fast]] || align=right | 2.5 km || {{M+J|62285}} |-id=286 bgcolor=#fefefe | 62286 || {{mp|2000 SE|110}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|62286}} |-id=287 bgcolor=#d6d6d6 | 62287 || {{mp|2000 SG|110}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 8.6 km || {{M+J|62287}} |-id=288 bgcolor=#fefefe | 62288 || {{mp|2000 SH|110}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]]—{{Interloper|405}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|62288}} |-id=289 bgcolor=#fefefe | 62289 || {{mp|2000 SX|110}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || NYS || align=right | 2.5 km || {{M+J|62289}} |-id=290 bgcolor=#fefefe | 62290 || {{mp|2000 SZ|111}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|62290}} |-id=291 bgcolor=#e9e9e9 | 62291 || {{mp|2000 SN|112}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|62291}} |-id=292 bgcolor=#e9e9e9 | 62292 || {{mp|2000 SO|113}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|62292}} |-id=293 bgcolor=#d6d6d6 | 62293 || {{mp|2000 SR|113}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.6 km || {{M+J|62293}} |-id=294 bgcolor=#e9e9e9 | 62294 || {{mp|2000 ST|113}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|62294}} |-id=295 bgcolor=#fefefe | 62295 || {{mp|2000 SV|114}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 1.9 km || {{M+J|62295}} |-id=296 bgcolor=#fefefe | 62296 || {{mp|2000 SU|115}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|62296}} |-id=297 bgcolor=#d6d6d6 | 62297 || {{mp|2000 SF|116}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 7.9 km || {{M+J|62297}} |-id=298 bgcolor=#d6d6d6 | 62298 || {{mp|2000 SK|116}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|62298}} |-id=299 bgcolor=#fefefe | 62299 || {{mp|2000 SN|116}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.1 km || {{M+J|62299}} |-id=300 bgcolor=#d6d6d6 | 62300 || {{mp|2000 SY|116}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 13 km || {{M+J|62300}} |} == 62301–62400 == {{Anchor|301}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 62301 || {{mp|2000 SE|117}} || — || Setyembre 24, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|62301}} |-id=302 bgcolor=#fefefe | 62302 || {{mp|2000 SJ|117}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.9 km || {{M+J|62302}} |-id=303 bgcolor=#d6d6d6 | 62303 || {{mp|2000 SL|117}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 8.0 km || {{M+J|62303}} |-id=304 bgcolor=#e9e9e9 | 62304 || {{mp|2000 SM|117}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|62304}} |-id=305 bgcolor=#e9e9e9 | 62305 || {{mp|2000 SP|117}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|62305}} |-id=306 bgcolor=#e9e9e9 | 62306 || {{mp|2000 SS|117}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.9 km || {{M+J|62306}} |-id=307 bgcolor=#e9e9e9 | 62307 || {{mp|2000 SA|118}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|62307}} |-id=308 bgcolor=#d6d6d6 | 62308 || {{mp|2000 SH|118}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''8.3 km'' || {{M+J|62308}} |-id=309 bgcolor=#fefefe | 62309 || {{mp|2000 SL|118}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|62309}} |-id=310 bgcolor=#e9e9e9 | 62310 || {{mp|2000 SP|118}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|62310}} |-id=311 bgcolor=#d6d6d6 | 62311 || {{mp|2000 SF|119}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#62311|slow]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|62311}} |-id=312 bgcolor=#fefefe | 62312 || {{mp|2000 SL|119}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#62312|fast]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|62312}} |-id=313 bgcolor=#e9e9e9 | 62313 || {{mp|2000 SM|119}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|62313}} |-id=314 bgcolor=#d6d6d6 | 62314 || {{mp|2000 SU|119}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|62314}} |-id=315 bgcolor=#e9e9e9 | 62315 || {{mp|2000 SV|119}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#504|NEM]] || align=right | ''6.5 km'' || {{M+J|62315}} |-id=316 bgcolor=#d6d6d6 | 62316 || {{mp|2000 SO|120}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.6 km || {{M+J|62316}} |-id=317 bgcolor=#e9e9e9 | 62317 || {{mp|2000 SU|121}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#504|NEM]]—[[Slow rotator (asteroid)#62317|slow]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|62317}} |-id=318 bgcolor=#e9e9e9 | 62318 || {{mp|2000 SZ|121}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.5 km || {{M+J|62318}} |-id=319 bgcolor=#fefefe | 62319 || {{mp|2000 SD|122}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.7 km || {{M+J|62319}} |-id=320 bgcolor=#e9e9e9 | 62320 || {{mp|2000 SC|123}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|62320}} |-id=321 bgcolor=#e9e9e9 | 62321 || {{mp|2000 SP|123}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.3 km || {{M+J|62321}} |-id=322 bgcolor=#e9e9e9 | 62322 || {{mp|2000 ST|123}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.3 km || {{M+J|62322}} |-id=323 bgcolor=#e9e9e9 | 62323 || {{mp|2000 SX|123}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|62323}} |-id=324 bgcolor=#d6d6d6 | 62324 || {{mp|2000 SY|123}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|62324}} |-id=325 bgcolor=#e9e9e9 | 62325 || {{mp|2000 SC|124}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 6.9 km || {{M+J|62325}} |-id=326 bgcolor=#e9e9e9 | 62326 || {{mp|2000 SE|124}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|62326}} |-id=327 bgcolor=#d6d6d6 | 62327 || {{mp|2000 SH|124}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.8 km || {{M+J|62327}} |-id=328 bgcolor=#e9e9e9 | 62328 || {{mp|2000 SM|124}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|62328}} |-id=329 bgcolor=#e9e9e9 | 62329 || {{mp|2000 SN|124}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|62329}} |-id=330 bgcolor=#d6d6d6 | 62330 || {{mp|2000 SF|125}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 9.0 km || {{M+J|62330}} |-id=331 bgcolor=#d6d6d6 | 62331 || {{mp|2000 ST|126}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|62331}} |-id=332 bgcolor=#fefefe | 62332 || {{mp|2000 SX|126}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|62332}} |-id=333 bgcolor=#d6d6d6 | 62333 || {{mp|2000 SE|127}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|62333}} |-id=334 bgcolor=#fefefe | 62334 || {{mp|2000 SF|127}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.5 km || {{M+J|62334}} |-id=335 bgcolor=#fefefe | 62335 || {{mp|2000 SJ|127}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|62335}} |-id=336 bgcolor=#d6d6d6 | 62336 || {{mp|2000 SM|127}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.6 km'' || {{M+J|62336}} |-id=337 bgcolor=#d6d6d6 | 62337 || {{mp|2000 SW|127}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|62337}} |-id=338 bgcolor=#e9e9e9 | 62338 || {{mp|2000 SN|128}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|62338}} |-id=339 bgcolor=#e9e9e9 | 62339 || {{mp|2000 SX|129}} || — || Setyembre 22, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|62339}} |-id=340 bgcolor=#d6d6d6 | 62340 || {{mp|2000 SO|130}} || — || Setyembre 22, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#62340|slow]] || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|62340}} |-id=341 bgcolor=#e9e9e9 | 62341 || {{mp|2000 SE|131}} || — || Setyembre 22, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.0 km || {{M+J|62341}} |-id=342 bgcolor=#e9e9e9 | 62342 || {{mp|2000 SD|132}} || — || Setyembre 22, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.4 km || {{M+J|62342}} |-id=343 bgcolor=#e9e9e9 | 62343 || {{mp|2000 SQ|132}} || — || Setyembre 22, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#803|HNS]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|62343}} |-id=344 bgcolor=#d6d6d6 | 62344 || {{mp|2000 SA|134}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.9 km || {{M+J|62344}} |-id=345 bgcolor=#d6d6d6 | 62345 || {{mp|2000 SW|134}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|62345}} |-id=346 bgcolor=#d6d6d6 | 62346 || {{mp|2000 SN|135}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''6.5 km'' || {{M+J|62346}} |-id=347 bgcolor=#d6d6d6 | 62347 || {{mp|2000 SL|138}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 8.2 km || {{M+J|62347}} |-id=348 bgcolor=#d6d6d6 | 62348 || {{mp|2000 SB|142}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|62348}} |-id=349 bgcolor=#d6d6d6 | 62349 || {{mp|2000 SH|142}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 5.4 km || {{M+J|62349}} |-id=350 bgcolor=#e9e9e9 | 62350 || {{mp|2000 SA|143}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|62350}} |-id=351 bgcolor=#fefefe | 62351 || {{mp|2000 SB|143}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 1.7 km || {{M+J|62351}} |-id=352 bgcolor=#d6d6d6 | 62352 || {{mp|2000 SG|143}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#609|VER]] || align=right | 8.0 km || {{M+J|62352}} |-id=353 bgcolor=#d6d6d6 | 62353 || {{mp|2000 SH|143}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 10 km || {{M+J|62353}} |-id=354 bgcolor=#d6d6d6 | 62354 || {{mp|2000 SQ|143}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]]—[[Fast rotator (asteroid)#62354|fast]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|62354}} |-id=355 bgcolor=#d6d6d6 | 62355 || {{mp|2000 SX|144}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|62355}} |-id=356 bgcolor=#e9e9e9 | 62356 || {{mp|2000 SG|146}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|62356}} |-id=357 bgcolor=#d6d6d6 | 62357 || {{mp|2000 SP|146}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|62357}} |-id=358 bgcolor=#e9e9e9 | 62358 || {{mp|2000 SY|147}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|62358}} |-id=359 bgcolor=#d6d6d6 | 62359 || {{mp|2000 SB|148}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|62359}} |-id=360 bgcolor=#fefefe | 62360 || {{mp|2000 SL|148}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|62360}} |-id=361 bgcolor=#fefefe | 62361 || {{mp|2000 SX|148}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.5 km || {{M+J|62361}} |-id=362 bgcolor=#fefefe | 62362 || {{mp|2000 SZ|148}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|62362}} |-id=363 bgcolor=#d6d6d6 | 62363 || {{mp|2000 SG|149}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.6 km || {{M+J|62363}} |-id=364 bgcolor=#d6d6d6 | 62364 || {{mp|2000 SN|149}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 9.2 km || {{M+J|62364}} |-id=365 bgcolor=#e9e9e9 | 62365 || {{mp|2000 SY|149}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|62365}} |-id=366 bgcolor=#e9e9e9 | 62366 || {{mp|2000 SD|150}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|62366}} |-id=367 bgcolor=#d6d6d6 | 62367 || {{mp|2000 SF|150}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.0 km || {{M+J|62367}} |-id=368 bgcolor=#d6d6d6 | 62368 || {{mp|2000 SG|150}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|62368}} |-id=369 bgcolor=#e9e9e9 | 62369 || {{mp|2000 SK|150}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|62369}} |-id=370 bgcolor=#fefefe | 62370 || {{mp|2000 SM|150}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.2 km || {{M+J|62370}} |-id=371 bgcolor=#d6d6d6 | 62371 || {{mp|2000 SR|150}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.3 km || {{M+J|62371}} |-id=372 bgcolor=#e9e9e9 | 62372 || {{mp|2000 SX|150}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|62372}} |-id=373 bgcolor=#d6d6d6 | 62373 || {{mp|2000 SE|151}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|62373}} |-id=374 bgcolor=#d6d6d6 | 62374 || {{mp|2000 SW|151}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{LoMP|21885|(21885)}} || align=right | 8.6 km || {{M+J|62374}} |-id=375 bgcolor=#fefefe | 62375 || {{mp|2000 SG|152}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.2 km || {{M+J|62375}} |-id=376 bgcolor=#d6d6d6 | 62376 || {{mp|2000 SU|153}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#614|TEL]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|62376}} |-id=377 bgcolor=#e9e9e9 | 62377 || {{mp|2000 SJ|154}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|62377}} |-id=378 bgcolor=#fefefe | 62378 || {{mp|2000 SN|154}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|62378}} |-id=379 bgcolor=#d6d6d6 | 62379 || {{mp|2000 SA|155}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|62379}} |-id=380 bgcolor=#d6d6d6 | 62380 || {{mp|2000 SF|155}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''9.0 km'' || {{M+J|62380}} |-id=381 bgcolor=#d6d6d6 | 62381 || {{mp|2000 SO|155}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 9.3 km || {{M+J|62381}} |-id=382 bgcolor=#d6d6d6 | 62382 || {{mp|2000 SM|156}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 6.6 km || {{M+J|62382}} |-id=383 bgcolor=#d6d6d6 | 62383 || {{mp|2000 SS|156}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|62383}} |-id=384 bgcolor=#d6d6d6 | 62384 || {{mp|2000 SX|156}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 7.0 km || {{M+J|62384}} |-id=385 bgcolor=#e9e9e9 | 62385 || {{mp|2000 ST|157}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|62385}} |-id=386 bgcolor=#e9e9e9 | 62386 || {{mp|2000 SR|161}} || — || Setyembre 20, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || — || align=right | 5.5 km || {{M+J|62386}} |-id=387 bgcolor=#e9e9e9 | 62387 || {{mp|2000 SQ|162}} || — || Setyembre 22, 2000 || Haleakala || NEAT || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|62387}} |-id=388 bgcolor=#e9e9e9 | 62388 || {{mp|2000 SW|162}} || — || Setyembre 30, 2000 || [[Elmira/Corning, NY|Elmira]] || Cecce, A. J. || — || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|62388}} |-id=389 bgcolor=#e9e9e9 | 62389 || {{mp|2000 SE|165}} || — || Setyembre 23, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|62389}} |-id=390 bgcolor=#e9e9e9 | 62390 || {{mp|2000 SA|166}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|62390}} |-id=391 bgcolor=#d6d6d6 | 62391 || {{mp|2000 SK|167}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''6.1 km'' || {{M+J|62391}} |-id=392 bgcolor=#e9e9e9 | 62392 || {{mp|2000 SW|168}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|62392}} |-id=393 bgcolor=#e9e9e9 | 62393 || {{mp|2000 SM|169}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|62393}} |-id=394 bgcolor=#e9e9e9 | 62394 || {{mp|2000 SU|169}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|62394}} |-id=395 bgcolor=#e9e9e9 | 62395 || {{mp|2000 SZ|169}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || MAR || align=right | 3.3 km || {{M+J|62395}} |-id=396 bgcolor=#e9e9e9 | 62396 || {{mp|2000 SE|170}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|62396}} |-id=397 bgcolor=#d6d6d6 | 62397 || {{mp|2000 SM|170}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#608|BRA]] || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|62397}} |-id=398 bgcolor=#d6d6d6 | 62398 || {{mp|2000 SR|170}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.2 km || {{M+J|62398}} |-id=399 bgcolor=#e9e9e9 | 62399 || {{mp|2000 SV|170}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|62399}} |-id=400 bgcolor=#e9e9e9 | 62400 || {{mp|2000 SA|171}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|62400}} |} == 62401–62500 == {{Anchor|401}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 62401 || {{mp|2000 SD|171}} || — || Setyembre 24, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || — || align=right | 2.2 km || {{M+J|62401}} |-id=402 bgcolor=#e9e9e9 | 62402 || {{mp|2000 SM|171}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|62402}} |-id=403 bgcolor=#d6d6d6 | 62403 || {{mp|2000 SL|172}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 7.5 km || {{M+J|62403}} |-id=404 bgcolor=#e9e9e9 | 62404 || {{mp|2000 SQ|173}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]]—[[Slow rotator (asteroid)#62404|slow]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|62404}} |-id=405 bgcolor=#d6d6d6 | 62405 || {{mp|2000 SR|175}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|62405}} |-id=406 bgcolor=#fefefe | 62406 || {{mp|2000 SN|176}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|62406}} |-id=407 bgcolor=#fefefe | 62407 || {{mp|2000 SO|176}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|62407}} |-id=408 bgcolor=#d6d6d6 | 62408 || {{mp|2000 SU|176}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hilda family|HIL]]—[[Hilda asteroid|3:2]]—[[Asteroid family#Mecklenburg|(6124)]] || align=right | 12 km || {{M+J|62408}} |-id=409 bgcolor=#d6d6d6 | 62409 || {{mp|2000 SR|177}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.6 km || {{M+J|62409}} |-id=410 bgcolor=#e9e9e9 | 62410 || {{mp|2000 SN|178}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.8 km || {{M+J|62410}} |-id=411 bgcolor=#fefefe | 62411 || {{mp|2000 SX|178}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|62411}} |-id=412 bgcolor=#d6d6d6 | [[(62412) 2000 SY178|62412]] || {{mp|2000 SY|178}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 10 km || {{M+J|62412}} |-id=413 bgcolor=#d6d6d6 | 62413 || {{mp|2000 SE|179}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 6.8 km || {{M+J|62413}} |-id=414 bgcolor=#fefefe | 62414 || {{mp|2000 SV|179}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.2 km || {{M+J|62414}} |-id=415 bgcolor=#d6d6d6 | 62415 || {{mp|2000 SA|180}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.7 km || {{M+J|62415}} |-id=416 bgcolor=#e9e9e9 | 62416 || {{mp|2000 SS|180}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|62416}} |-id=417 bgcolor=#e9e9e9 | 62417 || {{mp|2000 ST|181}} || — || Setyembre 19, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || — || align=right | 5.8 km || {{M+J|62417}} |-id=418 bgcolor=#e9e9e9 | 62418 || {{mp|2000 SR|182}} || — || Setyembre 20, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#537|WAT]] || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|62418}} |-id=419 bgcolor=#d6d6d6 | 62419 || {{mp|2000 SX|183}} || — || Setyembre 20, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || — || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|62419}} |-id=420 bgcolor=#e9e9e9 | 62420 || {{mp|2000 SH|184}} || — || Setyembre 20, 2000 || Haleakala || NEAT || — || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|62420}} |-id=421 bgcolor=#d6d6d6 | 62421 || {{mp|2000 SJ|184}} || — || Setyembre 20, 2000 || Haleakala || NEAT || — || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|62421}} |-id=422 bgcolor=#fefefe | 62422 || {{mp|2000 SK|184}} || — || Setyembre 20, 2000 || Haleakala || NEAT || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.5 km || {{M+J|62422}} |-id=423 bgcolor=#d6d6d6 | 62423 || {{mp|2000 SM|184}} || — || Setyembre 20, 2000 || Haleakala || NEAT || [[FIN tbl#614|TEL]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|62423}} |-id=424 bgcolor=#d6d6d6 | 62424 || {{mp|2000 SX|184}} || — || Setyembre 20, 2000 || Haleakala || NEAT || — || align=right | 9.0 km || {{M+J|62424}} |-id=425 bgcolor=#d6d6d6 | 62425 || {{mp|2000 SM|186}} || — || Setyembre 21, 2000 || Haleakala || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|62425}} |-id=426 bgcolor=#c2ffff | 62426 || {{mp|2000 SX|186}} || — || Setyembre 21, 2000 || Haleakala || NEAT || [[Trojan camp|L5]] || align=right | 26 km || {{M+J|62426}} |-id=427 bgcolor=#e9e9e9 | 62427 || {{mp|2000 SH|187}} || — || Setyembre 21, 2000 || Haleakala || NEAT || — || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|62427}} |-id=428 bgcolor=#e9e9e9 | 62428 || {{mp|2000 SM|187}} || — || Setyembre 21, 2000 || Haleakala || NEAT || — || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|62428}} |-id=429 bgcolor=#e9e9e9 | 62429 || {{mp|2000 SQ|187}} || — || Setyembre 21, 2000 || Haleakala || NEAT || — || align=right | 6.2 km || {{M+J|62429}} |-id=430 bgcolor=#d6d6d6 | 62430 || {{mp|2000 SV|187}} || — || Setyembre 21, 2000 || Haleakala || NEAT || — || align=right | 11 km || {{M+J|62430}} |-id=431 bgcolor=#d6d6d6 | 62431 || {{mp|2000 SG|188}} || — || Setyembre 21, 2000 || Haleakala || NEAT || — || align=right | 5.7 km || {{M+J|62431}} |-id=432 bgcolor=#d6d6d6 | 62432 || {{mp|2000 SH|188}} || — || Setyembre 21, 2000 || Haleakala || NEAT || [[Themis family|THM]] || align=right | 8.7 km || {{M+J|62432}} |-id=433 bgcolor=#fefefe | 62433 || {{mp|2000 SO|188}} || — || Setyembre 21, 2000 || Haleakala || NEAT || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|62433}} |-id=434 bgcolor=#d6d6d6 | 62434 || {{mp|2000 SW|189}} || — || Setyembre 22, 2000 || Haleakala || NEAT || — || align=right | 7.7 km || {{M+J|62434}} |-id=435 bgcolor=#e9e9e9 | 62435 || {{mp|2000 SN|190}} || — || Setyembre 23, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || — || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|62435}} |-id=436 bgcolor=#d6d6d6 | 62436 || {{mp|2000 SR|192}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|62436}} |-id=437 bgcolor=#e9e9e9 | 62437 || {{mp|2000 SY|198}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.4 km || {{M+J|62437}} |-id=438 bgcolor=#d6d6d6 | 62438 || {{mp|2000 SF|199}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|62438}} |-id=439 bgcolor=#e9e9e9 | 62439 || {{mp|2000 SK|200}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|62439}} |-id=440 bgcolor=#e9e9e9 | 62440 || {{mp|2000 SR|201}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|62440}} |-id=441 bgcolor=#d6d6d6 | 62441 || {{mp|2000 SX|202}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|62441}} |-id=442 bgcolor=#d6d6d6 | 62442 || {{mp|2000 SA|204}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|62442}} |-id=443 bgcolor=#fefefe | 62443 || {{mp|2000 SN|204}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|62443}} |-id=444 bgcolor=#e9e9e9 | 62444 || {{mp|2000 SO|206}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{LoMP|21344|(21344)}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|62444}} |-id=445 bgcolor=#fefefe | 62445 || {{mp|2000 SF|207}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|62445}} |-id=446 bgcolor=#e9e9e9 | 62446 || {{mp|2000 SH|207}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|62446}} |-id=447 bgcolor=#fefefe | 62447 || {{mp|2000 SR|207}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|62447}} |-id=448 bgcolor=#e9e9e9 | 62448 || {{mp|2000 SC|208}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|62448}} |-id=449 bgcolor=#e9e9e9 | 62449 || {{mp|2000 SD|208}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#513|MRX]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|62449}} |-id=450 bgcolor=#d6d6d6 | 62450 || {{mp|2000 SE|208}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|62450}} |-id=451 bgcolor=#e9e9e9 | 62451 || {{mp|2000 SN|208}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|62451}} |-id=452 bgcolor=#e9e9e9 | 62452 || {{mp|2000 SO|209}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''6.3 km'' || {{M+J|62452}} |-id=453 bgcolor=#d6d6d6 | 62453 || {{mp|2000 SP|209}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|62453}} |-id=454 bgcolor=#d6d6d6 | 62454 || {{mp|2000 SQ|209}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|62454}} |-id=455 bgcolor=#fefefe | 62455 || {{mp|2000 SK|210}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|62455}} |-id=456 bgcolor=#d6d6d6 | 62456 || {{mp|2000 SL|210}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|62456}} |-id=457 bgcolor=#fefefe | 62457 || {{mp|2000 SO|210}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.6 km || {{M+J|62457}} |-id=458 bgcolor=#e9e9e9 | 62458 || {{mp|2000 SP|211}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|62458}} |-id=459 bgcolor=#e9e9e9 | 62459 || {{mp|2000 SX|211}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|62459}} |-id=460 bgcolor=#e9e9e9 | 62460 || {{mp|2000 SY|211}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.2 km || {{M+J|62460}} |-id=461 bgcolor=#e9e9e9 | 62461 || {{mp|2000 SH|212}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|62461}} |-id=462 bgcolor=#e9e9e9 | 62462 || {{mp|2000 SO|212}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|62462}} |-id=463 bgcolor=#e9e9e9 | 62463 || {{mp|2000 SS|212}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.5 km || {{M+J|62463}} |-id=464 bgcolor=#e9e9e9 | 62464 || {{mp|2000 SF|213}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|62464}} |-id=465 bgcolor=#d6d6d6 | 62465 || {{mp|2000 SJ|213}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|62465}} |-id=466 bgcolor=#d6d6d6 | 62466 || {{mp|2000 SR|213}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 8.0 km || {{M+J|62466}} |-id=467 bgcolor=#d6d6d6 | 62467 || {{mp|2000 SW|213}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#609|VER]] || align=right | 7.5 km || {{M+J|62467}} |-id=468 bgcolor=#e9e9e9 | 62468 || {{mp|2000 SA|214}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 6.6 km || {{M+J|62468}} |-id=469 bgcolor=#e9e9e9 | 62469 || {{mp|2000 SD|215}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|62469}} |-id=470 bgcolor=#d6d6d6 | 62470 || {{mp|2000 SH|216}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''10 km'' || {{M+J|62470}} |-id=471 bgcolor=#fefefe | 62471 || {{mp|2000 SP|216}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.3 km || {{M+J|62471}} |-id=472 bgcolor=#e9e9e9 | 62472 || {{mp|2000 SO|217}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | ''6.3 km'' || {{M+J|62472}} |-id=473 bgcolor=#d6d6d6 | 62473 || {{mp|2000 SZ|217}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|62473}} |-id=474 bgcolor=#e9e9e9 | 62474 || {{mp|2000 SP|218}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | ''7.1 km'' || {{M+J|62474}} |-id=475 bgcolor=#d6d6d6 | 62475 || {{mp|2000 SB|219}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 11 km || {{M+J|62475}} |-id=476 bgcolor=#d6d6d6 | 62476 || {{mp|2000 SH|219}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''6.6 km'' || {{M+J|62476}} |-id=477 bgcolor=#e9e9e9 | 62477 || {{mp|2000 SJ|219}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''6.0 km'' || {{M+J|62477}} |-id=478 bgcolor=#e9e9e9 | 62478 || {{mp|2000 SK|219}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.0 km || {{M+J|62478}} |-id=479 bgcolor=#d6d6d6 | 62479 || {{mp|2000 SD|220}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.2 km || {{M+J|62479}} |-id=480 bgcolor=#d6d6d6 | 62480 || {{mp|2000 SU|220}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#613|LIX]] || align=right | 7.5 km || {{M+J|62480}} |-id=481 bgcolor=#d6d6d6 | 62481 || {{mp|2000 SC|221}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''8.8 km'' || {{M+J|62481}} |-id=482 bgcolor=#e9e9e9 | 62482 || {{mp|2000 SE|221}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.2 km || {{M+J|62482}} |-id=483 bgcolor=#d6d6d6 | 62483 || {{mp|2000 SG|221}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 10 km || {{M+J|62483}} |-id=484 bgcolor=#e9e9e9 | 62484 || {{mp|2000 SN|221}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|62484}} |-id=485 bgcolor=#e9e9e9 | 62485 || {{mp|2000 SX|221}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''6.9 km'' || {{M+J|62485}} |-id=486 bgcolor=#e9e9e9 | 62486 || {{mp|2000 SC|222}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|62486}} |-id=487 bgcolor=#e9e9e9 | 62487 || {{mp|2000 SP|222}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|62487}} |-id=488 bgcolor=#e9e9e9 | 62488 || {{mp|2000 SN|223}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|62488}} |-id=489 bgcolor=#d6d6d6 | 62489 || {{mp|2000 SS|223}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hilda asteroid|3:2]]—[[Schubart family|SHU]] || align=right | 9.7 km || {{M+J|62489}} |-id=490 bgcolor=#d6d6d6 | 62490 || {{mp|2000 SL|224}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.6 km || {{M+J|62490}} |-id=491 bgcolor=#e9e9e9 | 62491 || {{mp|2000 SN|224}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.0 km || {{M+J|62491}} |-id=492 bgcolor=#d6d6d6 | 62492 || {{mp|2000 ST|224}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 7.0 km || {{M+J|62492}} |-id=493 bgcolor=#e9e9e9 | 62493 || {{mp|2000 SK|225}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|62493}} |-id=494 bgcolor=#d6d6d6 | 62494 || {{mp|2000 SP|225}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.1 km || {{M+J|62494}} |-id=495 bgcolor=#fefefe | 62495 || {{mp|2000 SQ|226}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|62495}} |-id=496 bgcolor=#e9e9e9 | 62496 || {{mp|2000 SA|227}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|62496}} |-id=497 bgcolor=#fefefe | 62497 || {{mp|2000 SJ|228}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.9 km || {{M+J|62497}} |-id=498 bgcolor=#e9e9e9 | 62498 || {{mp|2000 SL|228}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|62498}} |-id=499 bgcolor=#fefefe | 62499 || {{mp|2000 SK|229}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|62499}} |-id=500 bgcolor=#e9e9e9 | 62500 || {{mp|2000 SL|229}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.3 km || {{M+J|62500}} |} == 62501–62600 == {{Anchor|501}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 62501 || {{mp|2000 SP|229}} || — || Setyembre 28, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || — || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|62501}} |-id=502 bgcolor=#d6d6d6 | 62502 || {{mp|2000 SZ|229}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|62502}} |-id=503 bgcolor=#e9e9e9 | 62503 Tomcave || {{mp|2000 SL|233}} || {{MoMP|62503|Tomcave}} || Setyembre 30, 2000 || [[Anza, CA|Anza]] || [[Michael Collins (astronomer)|M. Collins]], White, M. || — || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|62503}} |-id=504 bgcolor=#d6d6d6 | 62504 || {{mp|2000 SZ|233}} || — || Setyembre 21, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || — || align=right | 8.0 km || {{M+J|62504}} |-id=505 bgcolor=#e9e9e9 | 62505 || {{mp|2000 SF|234}} || — || Setyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|62505}} |-id=506 bgcolor=#d6d6d6 | 62506 || {{mp|2000 SJ|234}} || — || Setyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.5 km || {{M+J|62506}} |-id=507 bgcolor=#d6d6d6 | 62507 || {{mp|2000 SL|235}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|62507}} |-id=508 bgcolor=#d6d6d6 | 62508 || {{mp|2000 SV|235}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|62508}} |-id=509 bgcolor=#e9e9e9 | 62509 || {{mp|2000 SH|237}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|62509}} |-id=510 bgcolor=#d6d6d6 | 62510 || {{mp|2000 SW|237}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.8 km || {{M+J|62510}} |-id=511 bgcolor=#e9e9e9 | 62511 || {{mp|2000 SU|239}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|62511}} |-id=512 bgcolor=#d6d6d6 | 62512 || {{mp|2000 SF|241}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#609|VER]] || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|62512}} |-id=513 bgcolor=#fefefe | 62513 || {{mp|2000 SL|241}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.2 km || {{M+J|62513}} |-id=514 bgcolor=#fefefe | 62514 || {{mp|2000 SX|241}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|62514}} |-id=515 bgcolor=#e9e9e9 | 62515 || {{mp|2000 SX|242}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|62515}} |-id=516 bgcolor=#e9e9e9 | 62516 || {{mp|2000 SN|243}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|62516}} |-id=517 bgcolor=#e9e9e9 | 62517 || {{mp|2000 SY|244}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.4 km || {{M+J|62517}} |-id=518 bgcolor=#e9e9e9 | 62518 || {{mp|2000 SM|245}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|62518}} |-id=519 bgcolor=#fefefe | 62519 || {{mp|2000 SX|246}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 1.4 km || {{M+J|62519}} |-id=520 bgcolor=#e9e9e9 | 62520 || {{mp|2000 SV|247}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|62520}} |-id=521 bgcolor=#fefefe | 62521 || {{mp|2000 SW|247}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|62521}} |-id=522 bgcolor=#e9e9e9 | 62522 || {{mp|2000 SL|248}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|62522}} |-id=523 bgcolor=#e9e9e9 | 62523 || {{mp|2000 SW|249}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|62523}} |-id=524 bgcolor=#d6d6d6 | 62524 || {{mp|2000 SL|250}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|62524}} |-id=525 bgcolor=#e9e9e9 | 62525 || {{mp|2000 SD|251}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|62525}} |-id=526 bgcolor=#d6d6d6 | 62526 || {{mp|2000 SS|251}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|62526}} |-id=527 bgcolor=#e9e9e9 | 62527 || {{mp|2000 SV|251}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|62527}} |-id=528 bgcolor=#d6d6d6 | 62528 || {{mp|2000 SG|252}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|62528}} |-id=529 bgcolor=#fefefe | 62529 || {{mp|2000 SA|253}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.4 km || {{M+J|62529}} |-id=530 bgcolor=#e9e9e9 | 62530 || {{mp|2000 SU|253}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|62530}} |-id=531 bgcolor=#e9e9e9 | 62531 || {{mp|2000 SH|254}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.3 km || {{M+J|62531}} |-id=532 bgcolor=#e9e9e9 | 62532 || {{mp|2000 ST|254}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|62532}} |-id=533 bgcolor=#e9e9e9 | 62533 || {{mp|2000 SN|255}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|62533}} |-id=534 bgcolor=#d6d6d6 | 62534 || {{mp|2000 SR|255}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|62534}} |-id=535 bgcolor=#d6d6d6 | 62535 || {{mp|2000 SU|257}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|62535}} |-id=536 bgcolor=#d6d6d6 | 62536 || {{mp|2000 SZ|257}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|62536}} |-id=537 bgcolor=#e9e9e9 | 62537 || {{mp|2000 SG|258}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]]—[[Slow rotator (asteroid)#62537|slow]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|62537}} |-id=538 bgcolor=#d6d6d6 | 62538 || {{mp|2000 SS|258}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|62538}} |-id=539 bgcolor=#d6d6d6 | 62539 || {{mp|2000 SR|259}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|62539}} |-id=540 bgcolor=#d6d6d6 | 62540 || {{mp|2000 SX|259}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.8 km || {{M+J|62540}} |-id=541 bgcolor=#e9e9e9 | 62541 || {{mp|2000 SY|259}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|62541}} |-id=542 bgcolor=#e9e9e9 | 62542 || {{mp|2000 SO|260}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.2 km || {{M+J|62542}} |-id=543 bgcolor=#e9e9e9 | 62543 || {{mp|2000 SW|260}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|62543}} |-id=544 bgcolor=#d6d6d6 | 62544 || {{mp|2000 SD|261}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.3 km || {{M+J|62544}} |-id=545 bgcolor=#e9e9e9 | 62545 || {{mp|2000 ST|261}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|62545}} |-id=546 bgcolor=#fefefe | 62546 || {{mp|2000 SV|261}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|62546}} |-id=547 bgcolor=#e9e9e9 | 62547 || {{mp|2000 SW|261}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.8 km || {{M+J|62547}} |-id=548 bgcolor=#fefefe | 62548 || {{mp|2000 SB|262}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|62548}} |-id=549 bgcolor=#e9e9e9 | 62549 || {{mp|2000 SZ|262}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|62549}} |-id=550 bgcolor=#e9e9e9 | 62550 || {{mp|2000 SM|263}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.1 km || {{M+J|62550}} |-id=551 bgcolor=#d6d6d6 | 62551 || {{mp|2000 SP|263}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 8.2 km || {{M+J|62551}} |-id=552 bgcolor=#d6d6d6 | 62552 || {{mp|2000 SL|264}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.1 km || {{M+J|62552}} |-id=553 bgcolor=#fefefe | 62553 || {{mp|2000 SQ|264}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|62553}} |-id=554 bgcolor=#d6d6d6 | 62554 || {{mp|2000 SR|264}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.1 km || {{M+J|62554}} |-id=555 bgcolor=#e9e9e9 | 62555 || {{mp|2000 SE|265}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|62555}} |-id=556 bgcolor=#e9e9e9 | 62556 || {{mp|2000 SB|266}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|62556}} |-id=557 bgcolor=#e9e9e9 | 62557 || {{mp|2000 SP|267}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Padua family|PAD]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|62557}} |-id=558 bgcolor=#fefefe | 62558 || {{mp|2000 SD|268}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|62558}} |-id=559 bgcolor=#fefefe | 62559 || {{mp|2000 SP|268}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|62559}} |-id=560 bgcolor=#e9e9e9 | 62560 || {{mp|2000 SZ|268}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 6.0 km || {{M+J|62560}} |-id=561 bgcolor=#fefefe | 62561 || {{mp|2000 SF|269}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#62561|slow]] || align=right | 5.5 km || {{M+J|62561}} |-id=562 bgcolor=#e9e9e9 | 62562 || {{mp|2000 SR|269}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|62562}} |-id=563 bgcolor=#e9e9e9 | 62563 || {{mp|2000 SS|270}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|62563}} |-id=564 bgcolor=#e9e9e9 | 62564 || {{mp|2000 SJ|271}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|62564}} |-id=565 bgcolor=#e9e9e9 | 62565 || {{mp|2000 SU|272}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|62565}} |-id=566 bgcolor=#d6d6d6 | 62566 || {{mp|2000 SA|274}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.4 km || {{M+J|62566}} |-id=567 bgcolor=#e9e9e9 | 62567 || {{mp|2000 SJ|274}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|62567}} |-id=568 bgcolor=#e9e9e9 | 62568 || {{mp|2000 SM|274}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.7 km || {{M+J|62568}} |-id=569 bgcolor=#e9e9e9 | 62569 || {{mp|2000 SR|274}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Padua family|PAD]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|62569}} |-id=570 bgcolor=#e9e9e9 | 62570 || {{mp|2000 SX|274}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.1 km || {{M+J|62570}} |-id=571 bgcolor=#e9e9e9 | 62571 || {{mp|2000 SY|274}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | 6.4 km || {{M+J|62571}} |-id=572 bgcolor=#fefefe | 62572 || {{mp|2000 SC|276}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 1.6 km || {{M+J|62572}} |-id=573 bgcolor=#d6d6d6 | 62573 || {{mp|2000 SR|276}} || — || Setyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 7.6 km || {{M+J|62573}} |-id=574 bgcolor=#e9e9e9 | 62574 || {{mp|2000 SF|277}} || — || Setyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.3 km || {{M+J|62574}} |-id=575 bgcolor=#e9e9e9 | 62575 || {{mp|2000 SL|278}} || — || Setyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|62575}} |-id=576 bgcolor=#d6d6d6 | 62576 || {{mp|2000 ST|278}} || — || Setyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.5 km || {{M+J|62576}} |-id=577 bgcolor=#e9e9e9 | 62577 || {{mp|2000 SU|279}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.1 km || {{M+J|62577}} |-id=578 bgcolor=#e9e9e9 | 62578 || {{mp|2000 SA|280}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|62578}} |-id=579 bgcolor=#e9e9e9 | 62579 || {{mp|2000 SA|281}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|62579}} |-id=580 bgcolor=#d6d6d6 | 62580 || {{mp|2000 SD|281}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|62580}} |-id=581 bgcolor=#e9e9e9 | 62581 || {{mp|2000 SL|282}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|62581}} |-id=582 bgcolor=#e9e9e9 | 62582 || {{mp|2000 SO|289}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|62582}} |-id=583 bgcolor=#d6d6d6 | 62583 || {{mp|2000 SJ|293}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 7.5 km || {{M+J|62583}} |-id=584 bgcolor=#d6d6d6 | 62584 || {{mp|2000 SP|293}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 8.9 km || {{M+J|62584}} |-id=585 bgcolor=#d6d6d6 | 62585 || {{mp|2000 SR|293}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''9.8 km'' || {{M+J|62585}} |-id=586 bgcolor=#d6d6d6 | 62586 || {{mp|2000 SN|297}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|62586}} |-id=587 bgcolor=#d6d6d6 | 62587 || {{mp|2000 ST|299}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#609|VER]] || align=right | 6.9 km || {{M+J|62587}} |-id=588 bgcolor=#d6d6d6 | 62588 || {{mp|2000 SE|301}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 6.3 km || {{M+J|62588}} |-id=589 bgcolor=#d6d6d6 | 62589 || {{mp|2000 SA|302}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|62589}} |-id=590 bgcolor=#d6d6d6 | 62590 || {{mp|2000 SB|303}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|62590}} |-id=591 bgcolor=#e9e9e9 | 62591 || {{mp|2000 ST|303}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.7 km || {{M+J|62591}} |-id=592 bgcolor=#e9e9e9 | 62592 || {{mp|2000 SA|304}} || — || Setyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|62592}} |-id=593 bgcolor=#d6d6d6 | 62593 || {{mp|2000 SD|305}} || — || Setyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''8.0 km'' || {{M+J|62593}} |-id=594 bgcolor=#d6d6d6 | 62594 || {{mp|2000 SX|305}} || — || Setyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|62594}} |-id=595 bgcolor=#e9e9e9 | 62595 || {{mp|2000 SW|306}} || — || Setyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.1 km || {{M+J|62595}} |-id=596 bgcolor=#e9e9e9 | 62596 || {{mp|2000 SL|309}} || — || Setyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|62596}} |-id=597 bgcolor=#d6d6d6 | 62597 || {{mp|2000 SB|311}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 6.3 km || {{M+J|62597}} |-id=598 bgcolor=#e9e9e9 | 62598 || {{mp|2000 SW|313}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|62598}} |-id=599 bgcolor=#fefefe | 62599 || {{mp|2000 SA|318}} || — || Setyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|62599}} |-id=600 bgcolor=#e9e9e9 | 62600 || {{mp|2000 SG|318}} || — || Setyembre 29, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|62600}} |} == 62601–62700 == {{Anchor|601}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 62601 || {{mp|2000 SH|318}} || — || Setyembre 29, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || — || align=right | 2.7 km || {{M+J|62601}} |-id=602 bgcolor=#fefefe | 62602 || {{mp|2000 SJ|318}} || — || Setyembre 29, 2000 || Haleakala || NEAT || — || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|62602}} |-id=603 bgcolor=#e9e9e9 | 62603 || {{mp|2000 SD|320}} || — || Setyembre 28, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || — || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|62603}} |-id=604 bgcolor=#d6d6d6 | 62604 || {{mp|2000 SU|320}} || — || Setyembre 30, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#609|VER]] || align=right | 9.4 km || {{M+J|62604}} |-id=605 bgcolor=#d6d6d6 | 62605 || {{mp|2000 SV|320}} || — || Setyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]]—{{Interloper|606}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|62605}} |-id=606 bgcolor=#d6d6d6 | 62606 || {{mp|2000 SK|325}} || — || Setyembre 29, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || — || align=right | ''6.5 km'' || {{M+J|62606}} |-id=607 bgcolor=#d6d6d6 | 62607 || {{mp|2000 SZ|330}} || — || Setyembre 27, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || — || align=right | 6.6 km || {{M+J|62607}} |-id=608 bgcolor=#d6d6d6 | 62608 || {{mp|2000 SD|332}} || — || Setyembre 23, 2000 || [[Mauna Kea Observatory|Mauna Kea]] || [[Brett J. Gladman|B. Gladman]] || [[Themis family|THM]] || align=right | 6.8 km || {{M+J|62608}} |-id=609 bgcolor=#e9e9e9 | 62609 || {{mp|2000 SF|333}} || — || Setyembre 26, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|62609}} |-id=610 bgcolor=#d6d6d6 | 62610 || {{mp|2000 SV|333}} || — || Setyembre 26, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.6 km || {{M+J|62610}} |-id=611 bgcolor=#d6d6d6 | 62611 || {{mp|2000 SX|334}} || — || Setyembre 26, 2000 || Haleakala || NEAT || — || align=right | 3.6 km || {{M+J|62611}} |-id=612 bgcolor=#d6d6d6 | 62612 || {{mp|2000 SQ|335}} || — || Setyembre 26, 2000 || Haleakala || NEAT || — || align=right | 7.7 km || {{M+J|62612}} |-id=613 bgcolor=#d6d6d6 | 62613 || {{mp|2000 SF|336}} || — || Setyembre 26, 2000 || Haleakala || NEAT || {{LoMP|31811|(31811)}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|62613}} |-id=614 bgcolor=#e9e9e9 | 62614 || {{mp|2000 SS|339}} || — || Setyembre 25, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || — || align=right | 2.3 km || {{M+J|62614}} |-id=615 bgcolor=#e9e9e9 | 62615 || {{mp|2000 SA|340}} || — || Setyembre 25, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || — || align=right | 3.5 km || {{M+J|62615}} |-id=616 bgcolor=#d6d6d6 | 62616 || {{mp|2000 SF|343}} || — || Setyembre 24, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|62616}} |-id=617 bgcolor=#e9e9e9 | 62617 || {{mp|2000 SW|344}} || — || Setyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|62617}} |-id=618 bgcolor=#d6d6d6 | 62618 || {{mp|2000 SD|348}} || — || Setyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|62618}} |-id=619 bgcolor=#e9e9e9 | 62619 || {{mp|2000 SE|348}} || — || Setyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.1 km || {{M+J|62619}} |-id=620 bgcolor=#d6d6d6 | 62620 || {{mp|2000 SA|350}} || — || Setyembre 29, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || — || align=right | 7.7 km || {{M+J|62620}} |-id=621 bgcolor=#d6d6d6 | 62621 || {{mp|2000 SC|350}} || — || Setyembre 29, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | 4.0 km || {{M+J|62621}} |-id=622 bgcolor=#e9e9e9 | 62622 || {{mp|2000 SQ|350}} || — || Setyembre 29, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|62622}} |-id=623 bgcolor=#e9e9e9 | 62623 || {{mp|2000 SS|350}} || — || Setyembre 29, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 6.8 km || {{M+J|62623}} |-id=624 bgcolor=#e9e9e9 | 62624 || {{mp|2000 SX|350}} || — || Setyembre 29, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | 3.5 km || {{M+J|62624}} |-id=625 bgcolor=#e9e9e9 | 62625 || {{mp|2000 SG|351}} || — || Setyembre 29, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|62625}} |-id=626 bgcolor=#e9e9e9 | 62626 || {{mp|2000 SK|351}} || — || Setyembre 29, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 5.7 km || {{M+J|62626}} |-id=627 bgcolor=#e9e9e9 | 62627 || {{mp|2000 SH|352}} || — || Setyembre 30, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | 3.0 km || {{M+J|62627}} |-id=628 bgcolor=#e9e9e9 | 62628 || {{mp|2000 SL|352}} || — || Setyembre 30, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | 6.0 km || {{M+J|62628}} |-id=629 bgcolor=#d6d6d6 | 62629 || {{mp|2000 SO|354}} || — || Setyembre 29, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | 9.2 km || {{M+J|62629}} |-id=630 bgcolor=#d6d6d6 | 62630 || {{mp|2000 SZ|354}} || — || Setyembre 29, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|62630}} |-id=631 bgcolor=#e9e9e9 | 62631 || {{mp|2000 SM|355}} || — || Setyembre 29, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|62631}} |-id=632 bgcolor=#e9e9e9 | 62632 || {{mp|2000 SB|356}} || — || Setyembre 29, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|62632}} |-id=633 bgcolor=#d6d6d6 | 62633 || {{mp|2000 SC|356}} || — || Setyembre 29, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | ''7.6 km'' || {{M+J|62633}} |-id=634 bgcolor=#e9e9e9 | 62634 || {{mp|2000 SL|356}} || — || Setyembre 29, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|62634}} |-id=635 bgcolor=#d6d6d6 | 62635 || {{mp|2000 SO|356}} || — || Setyembre 29, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|62635}} |-id=636 bgcolor=#fefefe | 62636 || {{mp|2000 SX|356}} || — || Setyembre 28, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|62636}} |-id=637 bgcolor=#fefefe | 62637 || {{mp|2000 SZ|356}} || — || Setyembre 28, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|62637}} |-id=638 bgcolor=#e9e9e9 | 62638 || {{mp|2000 SJ|357}} || — || Setyembre 28, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|62638}} |-id=639 bgcolor=#e9e9e9 | 62639 || {{mp|2000 SS|357}} || — || Setyembre 28, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | 3.5 km || {{M+J|62639}} |-id=640 bgcolor=#d6d6d6 | 62640 || {{mp|2000 SR|358}} || — || Setyembre 24, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || — || align=right | 7.0 km || {{M+J|62640}} |-id=641 bgcolor=#d6d6d6 | 62641 || {{mp|2000 SZ|358}} || — || Setyembre 25, 2000 || Haleakala || NEAT || — || align=right | 4.1 km || {{M+J|62641}} |-id=642 bgcolor=#d6d6d6 | 62642 || {{mp|2000 SN|359}} || — || Setyembre 26, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || — || align=right | 11 km || {{M+J|62642}} |-id=643 bgcolor=#d6d6d6 | 62643 || {{mp|2000 SH|360}} || — || Setyembre 26, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || — || align=right | 7.2 km || {{M+J|62643}} |-id=644 bgcolor=#d6d6d6 | 62644 || {{mp|2000 SP|360}} || — || Setyembre 26, 2000 || Haleakala || NEAT || — || align=right | 6.4 km || {{M+J|62644}} |-id=645 bgcolor=#e9e9e9 | 62645 || {{mp|2000 SW|360}} || — || Setyembre 22, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|62645}} |-id=646 bgcolor=#e9e9e9 | 62646 || {{mp|2000 SO|361}} || — || Setyembre 23, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|62646}} |-id=647 bgcolor=#d6d6d6 | 62647 || {{mp|2000 SY|362}} || — || Setyembre 20, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || — || align=right | 3.6 km || {{M+J|62647}} |-id=648 bgcolor=#e9e9e9 | 62648 || {{mp|2000 SC|363}} || — || Setyembre 19, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || — || align=right | 3.0 km || {{M+J|62648}} |-id=649 bgcolor=#e9e9e9 | 62649 || {{mp|2000 SS|363}} || — || Setyembre 20, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || — || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|62649}} |-id=650 bgcolor=#fefefe | 62650 || {{mp|2000 SV|363}} || — || Setyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.3 km || {{M+J|62650}} |-id=651 bgcolor=#d6d6d6 | 62651 || {{mp|2000 SB|364}} || — || Setyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|62651}} |-id=652 bgcolor=#fefefe | 62652 || {{mp|2000 SC|364}} || — || Setyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|62652}} |-id=653 bgcolor=#e9e9e9 | 62653 || {{mp|2000 SP|364}} || — || Setyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|62653}} |-id=654 bgcolor=#fefefe | 62654 || {{mp|2000 SX|364}} || — || Setyembre 21, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|62654}} |-id=655 bgcolor=#e9e9e9 | 62655 || {{mp|2000 SY|364}} || — || Setyembre 21, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|62655}} |-id=656 bgcolor=#d6d6d6 | 62656 || {{mp|2000 SJ|365}} || — || Setyembre 21, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|62656}} |-id=657 bgcolor=#d6d6d6 | 62657 || {{mp|2000 SK|365}} || — || Setyembre 21, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | ''6.3 km'' || {{M+J|62657}} |-id=658 bgcolor=#d6d6d6 | 62658 || {{mp|2000 SN|365}} || — || Setyembre 21, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[FIN tbl#609|VER]] || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|62658}} |-id=659 bgcolor=#d6d6d6 | 62659 || {{mp|2000 SU|365}} || — || Setyembre 22, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|62659}} |-id=660 bgcolor=#fefefe | 62660 || {{mp|2000 SV|365}} || — || Setyembre 22, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|62660}} |-id=661 bgcolor=#fefefe | 62661 || {{mp|2000 SK|366}} || — || Setyembre 23, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|62661}} |-id=662 bgcolor=#d6d6d6 | 62662 || {{mp|2000 SN|366}} || — || Setyembre 23, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|62662}} |-id=663 bgcolor=#fefefe | 62663 || {{mp|2000 SY|366}} || — || Setyembre 23, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | 3.0 km || {{M+J|62663}} |-id=664 bgcolor=#e9e9e9 | 62664 || {{mp|2000 SP|367}} || — || Setyembre 23, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || — || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|62664}} |-id=665 bgcolor=#d6d6d6 | 62665 || {{mp|2000 SU|370}} || — || Setyembre 28, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|62665}} |-id=666 bgcolor=#d6d6d6 | 62666 Rainawessen || 2000 TA || {{MoMP|62666|Rainawessen}} || Oktubre 1, 2000 || [[Farpoint Observatory|Farpoint]] || [[Gary Hug|G. Hug]] || [[Slow rotator (asteroid)#62666|slow]] || align=right | 9.5 km || {{M+J|62666}} |-id=667 bgcolor=#e9e9e9 | 62667 || 2000 TC || — || Oktubre 1, 2000 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || [[Adeona family|ADE]]—slow || align=right | 9.4 km || {{M+J|62667}} |-id=668 bgcolor=#d6d6d6 | 62668 || {{mp|2000 TR|2}} || — || Oktubre 1, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#609|VER]] || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|62668}} |-id=669 bgcolor=#d6d6d6 | 62669 || {{mp|2000 TT|2}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|62669}} |-id=670 bgcolor=#e9e9e9 | 62670 || {{mp|2000 TK|8}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#513|MRX]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|62670}} |-id=671 bgcolor=#d6d6d6 | 62671 || {{mp|2000 TE|10}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|62671}} |-id=672 bgcolor=#d6d6d6 | 62672 || {{mp|2000 TY|10}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|62672}} |-id=673 bgcolor=#d6d6d6 | 62673 || {{mp|2000 TZ|10}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|62673}} |-id=674 bgcolor=#d6d6d6 | 62674 || {{mp|2000 TL|11}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || KOR || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|62674}} |-id=675 bgcolor=#d6d6d6 | 62675 || {{mp|2000 TL|12}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.8 km || {{M+J|62675}} |-id=676 bgcolor=#d6d6d6 | 62676 || {{mp|2000 TQ|13}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|62676}} |-id=677 bgcolor=#d6d6d6 | 62677 || {{mp|2000 TE|14}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 6.0 km || {{M+J|62677}} |-id=678 bgcolor=#d6d6d6 | 62678 || {{mp|2000 TD|15}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|62678}} |-id=679 bgcolor=#d6d6d6 | 62679 || {{mp|2000 TK|15}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|62679}} |-id=680 bgcolor=#d6d6d6 | 62680 || {{mp|2000 TV|15}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 7.4 km || {{M+J|62680}} |-id=681 bgcolor=#d6d6d6 | 62681 || {{mp|2000 TJ|17}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|62681}} |-id=682 bgcolor=#e9e9e9 | 62682 || {{mp|2000 TP|17}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|62682}} |-id=683 bgcolor=#e9e9e9 | 62683 || {{mp|2000 TG|19}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|62683}} |-id=684 bgcolor=#d6d6d6 | 62684 || {{mp|2000 TJ|19}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 6.8 km || {{M+J|62684}} |-id=685 bgcolor=#fefefe | 62685 || {{mp|2000 TR|19}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.3 km || {{M+J|62685}} |-id=686 bgcolor=#e9e9e9 | 62686 || {{mp|2000 TD|20}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''8.0 km'' || {{M+J|62686}} |-id=687 bgcolor=#d6d6d6 | 62687 || {{mp|2000 TB|21}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|62687}} |-id=688 bgcolor=#d6d6d6 | 62688 || {{mp|2000 TQ|21}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 6.0 km || {{M+J|62688}} |-id=689 bgcolor=#d6d6d6 | 62689 || {{mp|2000 TV|22}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|62689}} |-id=690 bgcolor=#d6d6d6 | 62690 || {{mp|2000 TS|23}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|62690}} |-id=691 bgcolor=#e9e9e9 | 62691 || {{mp|2000 TA|24}} || — || Oktubre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#528|LEO]] || align=right | 6.5 km || {{M+J|62691}} |-id=692 bgcolor=#c2ffff | 62692 || {{mp|2000 TE|24}} || — || Oktubre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Trojan camp|L5]] || align=right | 16 km || {{M+J|62692}} |-id=693 bgcolor=#e9e9e9 | 62693 || {{mp|2000 TM|24}} || — || Oktubre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|62693}} |-id=694 bgcolor=#e9e9e9 | 62694 || {{mp|2000 TV|24}} || — || Oktubre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#803|HNS]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|62694}} |-id=695 bgcolor=#d6d6d6 | 62695 || {{mp|2000 TW|24}} || — || Oktubre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.2 km || {{M+J|62695}} |-id=696 bgcolor=#d6d6d6 | 62696 || {{mp|2000 TT|25}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 6.3 km || {{M+J|62696}} |-id=697 bgcolor=#d6d6d6 | 62697 || {{mp|2000 TV|25}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|62697}} |-id=698 bgcolor=#d6d6d6 | 62698 || {{mp|2000 TO|28}} || — || Oktubre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|62698}} |-id=699 bgcolor=#e9e9e9 | 62699 || {{mp|2000 TQ|28}} || — || Oktubre 5, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || — || align=right | 2.7 km || {{M+J|62699}} |-id=700 bgcolor=#fefefe | 62700 || {{mp|2000 TA|30}} || — || Oktubre 1, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|62700}} |} == 62701–62800 == {{Anchor|701}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 62701 Davidrankin || {{mp|2000 TS|32}} || {{MoMP|62701|Davidrankin}} || Oktubre 7, 2000 || [[Emerald Lane Observatory|Emerald Lane]] || [[Loren C. Ball|L. Ball]] || — || align=right | 5.6 km || {{M+J|62701}} |-id=702 bgcolor=#d6d6d6 | 62702 || {{mp|2000 TU|32}} || — || Oktubre 1, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|62702}} |-id=703 bgcolor=#d6d6d6 | 62703 || {{mp|2000 TG|34}} || — || Oktubre 2, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || — || align=right | 5.8 km || {{M+J|62703}} |-id=704 bgcolor=#e9e9e9 | 62704 || {{mp|2000 TT|35}} || — || Oktubre 6, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|62704}} |-id=705 bgcolor=#d6d6d6 | 62705 || {{mp|2000 TY|36}} || — || Oktubre 1, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || — || align=right | 6.3 km || {{M+J|62705}} |-id=706 bgcolor=#e9e9e9 | 62706 || {{mp|2000 TD|38}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|62706}} |-id=707 bgcolor=#fefefe | 62707 || {{mp|2000 TF|38}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|62707}} |-id=708 bgcolor=#fefefe | 62708 || {{mp|2000 TX|38}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|62708}} |-id=709 bgcolor=#e9e9e9 | 62709 || {{mp|2000 TR|39}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.0 km || {{M+J|62709}} |-id=710 bgcolor=#e9e9e9 | 62710 || {{mp|2000 TF|40}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|62710}} |-id=711 bgcolor=#d6d6d6 | 62711 || {{mp|2000 TK|42}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''6.9 km'' || {{M+J|62711}} |-id=712 bgcolor=#e9e9e9 | 62712 || {{mp|2000 TO|42}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|62712}} |-id=713 bgcolor=#fefefe | 62713 || {{mp|2000 TS|42}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.1 km || {{M+J|62713}} |-id=714 bgcolor=#c2ffff | 62714 || {{mp|2000 TB|43}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Trojan camp|L5]] || align=right | 17 km || {{M+J|62714}} |-id=715 bgcolor=#d6d6d6 | 62715 || {{mp|2000 TR|43}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.9 km || {{M+J|62715}} |-id=716 bgcolor=#d6d6d6 | 62716 || {{mp|2000 TS|44}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.6 km || {{M+J|62716}} |-id=717 bgcolor=#d6d6d6 | 62717 || {{mp|2000 TW|44}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 9.0 km || {{M+J|62717}} |-id=718 bgcolor=#d6d6d6 | 62718 || {{mp|2000 TR|45}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|62718}} |-id=719 bgcolor=#e9e9e9 | 62719 || {{mp|2000 TB|47}} || — || Oktubre 1, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | ''6.6 km'' || {{M+J|62719}} |-id=720 bgcolor=#fefefe | 62720 || {{mp|2000 TH|48}} || — || Oktubre 1, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|62720}} |-id=721 bgcolor=#d6d6d6 | 62721 || {{mp|2000 TM|50}} || — || Oktubre 1, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|62721}} |-id=722 bgcolor=#e9e9e9 | 62722 || {{mp|2000 TQ|50}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|62722}} |-id=723 bgcolor=#e9e9e9 | 62723 || {{mp|2000 TG|51}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.0 km || {{M+J|62723}} |-id=724 bgcolor=#d6d6d6 | 62724 || {{mp|2000 TL|51}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#614|TEL]] || align=right | 8.0 km || {{M+J|62724}} |-id=725 bgcolor=#d6d6d6 | 62725 || {{mp|2000 TW|51}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|62725}} |-id=726 bgcolor=#d6d6d6 | 62726 || {{mp|2000 TN|55}} || — || Oktubre 1, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Jupiter Tisserand invariant|T<sub>j</sub> <small>(2.96)</small>]]—[[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 14 km || {{M+J|62726}} |-id=727 bgcolor=#e9e9e9 | 62727 || {{mp|2000 TQ|55}} || — || Oktubre 1, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || — || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|62727}} |-id=728 bgcolor=#e9e9e9 | 62728 || {{mp|2000 TV|56}} || — || Oktubre 2, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|62728}} |-id=729 bgcolor=#d6d6d6 | 62729 || {{mp|2000 TY|58}} || — || Oktubre 2, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | 4.5 km || {{M+J|62729}} |-id=730 bgcolor=#fa8072 | 62730 || {{mp|2000 TE|59}} || — || Oktubre 2, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | 1.8 km || {{M+J|62730}} |-id=731 bgcolor=#d6d6d6 | 62731 || {{mp|2000 TO|59}} || — || Oktubre 2, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | 9.0 km || {{M+J|62731}} |-id=732 bgcolor=#e9e9e9 | 62732 || {{mp|2000 TQ|59}} || — || Oktubre 2, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|62732}} |-id=733 bgcolor=#d6d6d6 | 62733 || {{mp|2000 TX|59}} || — || Oktubre 2, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[FIN tbl#630|AEG]] || align=right | 10 km || {{M+J|62733}} |-id=734 bgcolor=#e9e9e9 | 62734 || {{mp|2000 TX|60}} || — || Oktubre 2, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | 2.9 km || {{M+J|62734}} |-id=735 bgcolor=#e9e9e9 | 62735 || {{mp|2000 TY|60}} || — || Oktubre 2, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | 5.3 km || {{M+J|62735}} |-id=736 bgcolor=#fefefe | 62736 || {{mp|2000 TZ|60}} || — || Oktubre 2, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | 2.6 km || {{M+J|62736}} |-id=737 bgcolor=#d6d6d6 | 62737 || {{mp|2000 TR|61}} || — || Oktubre 2, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || — || align=right | 10 km || {{M+J|62737}} |-id=738 bgcolor=#d6d6d6 | 62738 || {{mp|2000 TW|61}} || — || Oktubre 2, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|62738}} |-id=739 bgcolor=#d6d6d6 | 62739 || {{mp|2000 TW|62}} || — || Oktubre 2, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || — || align=right | 4.6 km || {{M+J|62739}} |-id=740 bgcolor=#d6d6d6 | 62740 || {{mp|2000 TU|64}} || — || Oktubre 1, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || — || align=right | 5.4 km || {{M+J|62740}} |-id=741 bgcolor=#d6d6d6 | 62741 || {{mp|2000 TR|66}} || — || Oktubre 1, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Themis family|THM]] || align=right | 6.8 km || {{M+J|62741}} |-id=742 bgcolor=#e9e9e9 | 62742 || {{mp|2000 TD|68}} || — || Oktubre 6, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || — || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|62742}} |-id=743 bgcolor=#e9e9e9 | 62743 || {{mp|2000 UA|1}} || — || Oktubre 21, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || — || align=right | 4.8 km || {{M+J|62743}} |-id=744 bgcolor=#d6d6d6 | 62744 || {{mp|2000 UX|1}} || — || Oktubre 20, 2000 || [[Osservatorio Astronomico di Monte Agliale|Monte Agliale]] || Santangelo, M. M. M. || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 9.8 km || {{M+J|62744}} |-id=745 bgcolor=#fefefe | 62745 || {{mp|2000 UY|1}} || — || Oktubre 21, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || — || align=right | 4.0 km || {{M+J|62745}} |-id=746 bgcolor=#d6d6d6 | 62746 || {{mp|2000 UE|2}} || — || Oktubre 22, 2000 || Višnjan Observatory || K. Korlević || — || align=right | ''6.2 km'' || {{M+J|62746}} |-id=747 bgcolor=#e9e9e9 | 62747 || {{mp|2000 UB|3}} || — || Oktubre 24, 2000 || [[Črni Vrh Observatory|Črni Vrh]] || [[Črni Vrh Observatory|Črni Vrh]] || — || align=right | 5.1 km || {{M+J|62747}} |-id=748 bgcolor=#d6d6d6 | 62748 || {{mp|2000 UV|3}} || — || Oktubre 24, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || — || align=right | 5.0 km || {{M+J|62748}} |-id=749 bgcolor=#fefefe | 62749 || {{mp|2000 UM|4}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|62749}} |-id=750 bgcolor=#e9e9e9 | 62750 || {{mp|2000 UO|4}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.2 km || {{M+J|62750}} |-id=751 bgcolor=#fefefe | 62751 || {{mp|2000 UD|5}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|62751}} |-id=752 bgcolor=#e9e9e9 | 62752 || {{mp|2000 UB|6}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|62752}} |-id=753 bgcolor=#d6d6d6 | 62753 || {{mp|2000 UM|7}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.5 km || {{M+J|62753}} |-id=754 bgcolor=#e9e9e9 | 62754 || {{mp|2000 US|7}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|62754}} |-id=755 bgcolor=#fefefe | 62755 || {{mp|2000 UF|8}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.3 km || {{M+J|62755}} |-id=756 bgcolor=#d6d6d6 | 62756 || {{mp|2000 UN|8}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|62756}} |-id=757 bgcolor=#fefefe | 62757 || {{mp|2000 UU|8}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|62757}} |-id=758 bgcolor=#d6d6d6 | 62758 || {{mp|2000 UH|9}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 6.4 km || {{M+J|62758}} |-id=759 bgcolor=#d6d6d6 | 62759 || {{mp|2000 UK|9}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 14 km || {{M+J|62759}} |-id=760 bgcolor=#d6d6d6 | 62760 || {{mp|2000 UR|9}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 15 km || {{M+J|62760}} |-id=761 bgcolor=#e9e9e9 | 62761 || {{mp|2000 UA|12}} || — || Oktubre 18, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 8.6 km || {{M+J|62761}} |-id=762 bgcolor=#fefefe | 62762 || {{mp|2000 UB|12}} || — || Oktubre 18, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.1 km || {{M+J|62762}} |-id=763 bgcolor=#e9e9e9 | 62763 || {{mp|2000 UG|12}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|62763}} |-id=764 bgcolor=#d6d6d6 | 62764 || {{mp|2000 UL|13}} || — || Oktubre 23, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || — || align=right | ''9.1 km'' || {{M+J|62764}} |-id=765 bgcolor=#d6d6d6 | 62765 || {{mp|2000 UH|14}} || — || Oktubre 24, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.3 km || {{M+J|62765}} |-id=766 bgcolor=#fefefe | 62766 || {{mp|2000 UB|15}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.2 km || {{M+J|62766}} |-id=767 bgcolor=#e9e9e9 | 62767 || {{mp|2000 UQ|17}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.3 km || {{M+J|62767}} |-id=768 bgcolor=#e9e9e9 | 62768 || {{mp|2000 UT|17}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|62768}} |-id=769 bgcolor=#e9e9e9 | 62769 || {{mp|2000 UB|18}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|62769}} |-id=770 bgcolor=#d6d6d6 | 62770 || {{mp|2000 UK|18}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 7.8 km || {{M+J|62770}} |-id=771 bgcolor=#d6d6d6 | 62771 || {{mp|2000 UN|18}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''7.6 km'' || {{M+J|62771}} |-id=772 bgcolor=#d6d6d6 | 62772 || {{mp|2000 UY|19}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|62772}} |-id=773 bgcolor=#fefefe | 62773 || {{mp|2000 UB|20}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|62773}} |-id=774 bgcolor=#d6d6d6 | 62774 || {{mp|2000 UE|20}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.0 km || {{M+J|62774}} |-id=775 bgcolor=#e9e9e9 | 62775 || {{mp|2000 UG|20}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|62775}} |-id=776 bgcolor=#d6d6d6 | 62776 || {{mp|2000 UR|20}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.7 km || {{M+J|62776}} |-id=777 bgcolor=#d6d6d6 | 62777 || {{mp|2000 UE|21}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|62777}} |-id=778 bgcolor=#d6d6d6 | 62778 || {{mp|2000 UU|21}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|62778}} |-id=779 bgcolor=#d6d6d6 | 62779 || {{mp|2000 UC|22}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 7.4 km || {{M+J|62779}} |-id=780 bgcolor=#e9e9e9 | 62780 || {{mp|2000 UF|22}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''6.7 km'' || {{M+J|62780}} |-id=781 bgcolor=#d6d6d6 | 62781 || {{mp|2000 UE|23}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|62781}} |-id=782 bgcolor=#fefefe | 62782 || {{mp|2000 UF|23}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|62782}} |-id=783 bgcolor=#d6d6d6 | 62783 || {{mp|2000 UO|23}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 6.7 km || {{M+J|62783}} |-id=784 bgcolor=#d6d6d6 | 62784 || {{mp|2000 UW|23}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 9.7 km || {{M+J|62784}} |-id=785 bgcolor=#fefefe | 62785 || {{mp|2000 UC|24}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 1.6 km || {{M+J|62785}} |-id=786 bgcolor=#e9e9e9 | 62786 || {{mp|2000 UQ|24}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|62786}} |-id=787 bgcolor=#e9e9e9 | 62787 || {{mp|2000 UH|25}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|62787}} |-id=788 bgcolor=#e9e9e9 | 62788 || {{mp|2000 UW|25}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.7 km || {{M+J|62788}} |-id=789 bgcolor=#d6d6d6 | 62789 || {{mp|2000 UZ|25}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#62789|slow]] || align=right | 11 km || {{M+J|62789}} |-id=790 bgcolor=#fefefe | 62790 || {{mp|2000 UL|26}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|62790}} |-id=791 bgcolor=#d6d6d6 | 62791 || {{mp|2000 UT|26}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 7.9 km || {{M+J|62791}} |-id=792 bgcolor=#e9e9e9 | 62792 || {{mp|2000 UV|28}} || — || Oktubre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|62792}} |-id=793 bgcolor=#fefefe | 62793 || {{mp|2000 UZ|28}} || — || Oktubre 29, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || — || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|62793}} |-id=794 bgcolor=#d6d6d6 | 62794 Scheirich || {{mp|2000 UV|30}} || {{MoMP|62794|Scheirich}} || Oktubre 30, 2000 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Petr Pravec|P. Pravec]], [[Peter Kušnirák|P. Kušnirák]] || — || align=right | ''6.4 km'' || {{M+J|62794}} |-id=795 bgcolor=#d6d6d6 | 62795 || {{mp|2000 UY|34}} || — || Oktubre 24, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|62795}} |-id=796 bgcolor=#fefefe | 62796 || {{mp|2000 UO|35}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|62796}} |-id=797 bgcolor=#d6d6d6 | 62797 || {{mp|2000 UH|36}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.1 km || {{M+J|62797}} |-id=798 bgcolor=#e9e9e9 | 62798 || {{mp|2000 UO|36}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]]—[[Slow rotator (asteroid)#62798|slow]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|62798}} |-id=799 bgcolor=#fefefe | 62799 || {{mp|2000 UQ|36}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|62799}} |-id=800 bgcolor=#d6d6d6 | 62800 || {{mp|2000 UT|36}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|62800}} |} == 62801–62900 == {{Anchor|801}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 62801 || {{mp|2000 UV|36}} || — || Oktubre 24, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|62801}} |-id=802 bgcolor=#e9e9e9 | 62802 || {{mp|2000 UG|37}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|62802}} |-id=803 bgcolor=#d6d6d6 | 62803 || {{mp|2000 UU|37}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|62803}} |-id=804 bgcolor=#d6d6d6 | 62804 || {{mp|2000 UF|38}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 8.3 km || {{M+J|62804}} |-id=805 bgcolor=#e9e9e9 | 62805 || {{mp|2000 UP|39}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|62805}} |-id=806 bgcolor=#d6d6d6 | 62806 || {{mp|2000 UW|39}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|62806}} |-id=807 bgcolor=#d6d6d6 | 62807 || {{mp|2000 UL|40}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|62807}} |-id=808 bgcolor=#d6d6d6 | 62808 || {{mp|2000 UQ|40}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|62808}} |-id=809 bgcolor=#fefefe | 62809 || {{mp|2000 UE|42}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|62809}} |-id=810 bgcolor=#e9e9e9 | 62810 || {{mp|2000 UH|42}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 6.1 km || {{M+J|62810}} |-id=811 bgcolor=#d6d6d6 | 62811 || {{mp|2000 UX|42}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|62811}} |-id=812 bgcolor=#e9e9e9 | 62812 || {{mp|2000 UC|43}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{LoMP|12739|(12739)}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|62812}} |-id=813 bgcolor=#e9e9e9 | 62813 || {{mp|2000 UH|43}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|62813}} |-id=814 bgcolor=#e9e9e9 | 62814 || {{mp|2000 UK|43}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|62814}} |-id=815 bgcolor=#fefefe | 62815 || {{mp|2000 UW|43}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|62815}} |-id=816 bgcolor=#d6d6d6 | 62816 || {{mp|2000 UC|44}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.3 km || {{M+J|62816}} |-id=817 bgcolor=#d6d6d6 | 62817 || {{mp|2000 UH|45}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#614|TEL]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|62817}} |-id=818 bgcolor=#fefefe | 62818 || {{mp|2000 US|45}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|62818}} |-id=819 bgcolor=#e9e9e9 | 62819 || {{mp|2000 UV|45}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.5 km || {{M+J|62819}} |-id=820 bgcolor=#d6d6d6 | 62820 || {{mp|2000 UF|46}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | ''10 km'' || {{M+J|62820}} |-id=821 bgcolor=#e9e9e9 | 62821 || {{mp|2000 UE|47}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|62821}} |-id=822 bgcolor=#d6d6d6 | 62822 || {{mp|2000 UV|48}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.1 km || {{M+J|62822}} |-id=823 bgcolor=#d6d6d6 | 62823 || {{mp|2000 UE|49}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 9.2 km || {{M+J|62823}} |-id=824 bgcolor=#e9e9e9 | 62824 || {{mp|2000 UG|49}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|62824}} |-id=825 bgcolor=#d6d6d6 | 62825 || {{mp|2000 UT|49}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 6.7 km || {{M+J|62825}} |-id=826 bgcolor=#e9e9e9 | 62826 || {{mp|2000 UU|50}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|62826}} |-id=827 bgcolor=#e9e9e9 | 62827 || {{mp|2000 UX|50}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|62827}} |-id=828 bgcolor=#d6d6d6 | 62828 || {{mp|2000 UN|53}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 7.4 km || {{M+J|62828}} |-id=829 bgcolor=#d6d6d6 | 62829 || {{mp|2000 UP|53}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 7.2 km || {{M+J|62829}} |-id=830 bgcolor=#fefefe | 62830 || {{mp|2000 UZ|53}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|62830}} |-id=831 bgcolor=#d6d6d6 | 62831 || {{mp|2000 UM|54}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.8 km || {{M+J|62831}} |-id=832 bgcolor=#d6d6d6 | 62832 || {{mp|2000 UN|54}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 6.2 km || {{M+J|62832}} |-id=833 bgcolor=#e9e9e9 | 62833 || {{mp|2000 UB|56}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.9 km || {{M+J|62833}} |-id=834 bgcolor=#e9e9e9 | 62834 || {{mp|2000 UC|56}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.4 km || {{M+J|62834}} |-id=835 bgcolor=#e9e9e9 | 62835 || {{mp|2000 UC|58}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.7 km || {{M+J|62835}} |-id=836 bgcolor=#e9e9e9 | 62836 || {{mp|2000 UC|59}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.4 km || {{M+J|62836}} |-id=837 bgcolor=#e9e9e9 | 62837 || {{mp|2000 UJ|59}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|62837}} |-id=838 bgcolor=#fefefe | 62838 || {{mp|2000 UB|60}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 1.6 km || {{M+J|62838}} |-id=839 bgcolor=#d6d6d6 | 62839 || {{mp|2000 UX|60}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|62839}} |-id=840 bgcolor=#e9e9e9 | 62840 || {{mp|2000 UB|61}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|62840}} |-id=841 bgcolor=#e9e9e9 | 62841 || {{mp|2000 UN|61}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|62841}} |-id=842 bgcolor=#e9e9e9 | 62842 || {{mp|2000 UF|63}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.8 km || {{M+J|62842}} |-id=843 bgcolor=#e9e9e9 | 62843 || {{mp|2000 UC|64}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|62843}} |-id=844 bgcolor=#d6d6d6 | 62844 || {{mp|2000 UK|64}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|62844}} |-id=845 bgcolor=#e9e9e9 | 62845 || {{mp|2000 UB|67}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.1 km || {{M+J|62845}} |-id=846 bgcolor=#d6d6d6 | 62846 || {{mp|2000 UX|67}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 8.1 km || {{M+J|62846}} |-id=847 bgcolor=#fefefe | 62847 || {{mp|2000 UL|68}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|62847}} |-id=848 bgcolor=#d6d6d6 | 62848 || {{mp|2000 US|71}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 9.4 km || {{M+J|62848}} |-id=849 bgcolor=#e9e9e9 | 62849 || {{mp|2000 UA|72}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|62849}} |-id=850 bgcolor=#fefefe | 62850 || {{mp|2000 UC|72}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.5 km || {{M+J|62850}} |-id=851 bgcolor=#e9e9e9 | 62851 || {{mp|2000 UM|72}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 7.7 km || {{M+J|62851}} |-id=852 bgcolor=#fefefe | 62852 || {{mp|2000 UM|76}} || — || Oktubre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|62852}} |-id=853 bgcolor=#d6d6d6 | 62853 || {{mp|2000 UO|76}} || — || Oktubre 27, 2000 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || [[Slow rotator (asteroid)#62853|slow]] || align=right | 7.2 km || {{M+J|62853}} |-id=854 bgcolor=#d6d6d6 | 62854 || {{mp|2000 UW|76}} || — || Oktubre 24, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Themis family|THM]] || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|62854}} |-id=855 bgcolor=#e9e9e9 | 62855 || {{mp|2000 UE|77}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.3 km || {{M+J|62855}} |-id=856 bgcolor=#fefefe | 62856 || {{mp|2000 UL|77}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|62856}} |-id=857 bgcolor=#e9e9e9 | 62857 || {{mp|2000 UM|77}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|62857}} |-id=858 bgcolor=#d6d6d6 | 62858 || {{mp|2000 UT|78}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 8.0 km || {{M+J|62858}} |-id=859 bgcolor=#d6d6d6 | 62859 || {{mp|2000 UW|78}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | ''7.6 km'' || {{M+J|62859}} |-id=860 bgcolor=#d6d6d6 | 62860 || {{mp|2000 UJ|80}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|62860}} |-id=861 bgcolor=#e9e9e9 | 62861 || {{mp|2000 UO|80}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|62861}} |-id=862 bgcolor=#d6d6d6 | 62862 || {{mp|2000 UE|81}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | ''7.1 km'' || {{M+J|62862}} |-id=863 bgcolor=#e9e9e9 | 62863 || {{mp|2000 UG|81}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|62863}} |-id=864 bgcolor=#e9e9e9 | 62864 || {{mp|2000 UG|82}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|62864}} |-id=865 bgcolor=#e9e9e9 | 62865 || {{mp|2000 UL|82}} || — || Oktubre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|62865}} |-id=866 bgcolor=#d6d6d6 | 62866 || {{mp|2000 UX|82}} || — || Oktubre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 7.3 km || {{M+J|62866}} |-id=867 bgcolor=#e9e9e9 | 62867 || {{mp|2000 UG|83}} || — || Oktubre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|62867}} |-id=868 bgcolor=#e9e9e9 | 62868 || {{mp|2000 UV|83}} || — || Oktubre 31, 2000 || Socorro || LINEAR || HOF || align=right | ''7.0 km'' || {{M+J|62868}} |-id=869 bgcolor=#d6d6d6 | 62869 || {{mp|2000 UO|84}} || — || Oktubre 31, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 8.4 km || {{M+J|62869}} |-id=870 bgcolor=#d6d6d6 | 62870 || {{mp|2000 UD|86}} || — || Oktubre 31, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.9 km || {{M+J|62870}} |-id=871 bgcolor=#d6d6d6 | 62871 || {{mp|2000 UA|87}} || — || Oktubre 31, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|62871}} |-id=872 bgcolor=#fefefe | 62872 || {{mp|2000 UC|87}} || — || Oktubre 31, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|62872}} |-id=873 bgcolor=#e9e9e9 | 62873 || {{mp|2000 UK|87}} || — || Oktubre 31, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|62873}} |-id=874 bgcolor=#e9e9e9 | 62874 || {{mp|2000 UV|88}} || — || Oktubre 31, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|62874}} |-id=875 bgcolor=#d6d6d6 | 62875 || {{mp|2000 UB|89}} || — || Oktubre 31, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|62875}} |-id=876 bgcolor=#d6d6d6 | 62876 || {{mp|2000 UH|90}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.6 km || {{M+J|62876}} |-id=877 bgcolor=#d6d6d6 | 62877 || {{mp|2000 UQ|90}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 12 km || {{M+J|62877}} |-id=878 bgcolor=#e9e9e9 | 62878 || {{mp|2000 UY|90}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|62878}} |-id=879 bgcolor=#e9e9e9 | 62879 || {{mp|2000 UN|91}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|62879}} |-id=880 bgcolor=#d6d6d6 | 62880 || {{mp|2000 US|91}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 7.4 km || {{M+J|62880}} |-id=881 bgcolor=#d6d6d6 | 62881 || {{mp|2000 UA|92}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 7.2 km || {{M+J|62881}} |-id=882 bgcolor=#fefefe | 62882 || {{mp|2000 UC|93}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|62882}} |-id=883 bgcolor=#d6d6d6 | 62883 || {{mp|2000 UQ|93}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 8.1 km || {{M+J|62883}} |-id=884 bgcolor=#d6d6d6 | 62884 || {{mp|2000 UY|93}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.9 km || {{M+J|62884}} |-id=885 bgcolor=#fefefe | 62885 || {{mp|2000 UK|94}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.3 km || {{M+J|62885}} |-id=886 bgcolor=#d6d6d6 | 62886 || {{mp|2000 UV|95}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|62886}} |-id=887 bgcolor=#d6d6d6 | 62887 || {{mp|2000 UX|95}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.0 km || {{M+J|62887}} |-id=888 bgcolor=#e9e9e9 | 62888 || {{mp|2000 UX|96}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|62888}} |-id=889 bgcolor=#e9e9e9 | 62889 || {{mp|2000 UZ|96}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|62889}} |-id=890 bgcolor=#d6d6d6 | 62890 || {{mp|2000 UZ|99}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|62890}} |-id=891 bgcolor=#fefefe | 62891 || {{mp|2000 UK|100}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 1.8 km || {{M+J|62891}} |-id=892 bgcolor=#e9e9e9 | 62892 || {{mp|2000 UZ|100}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|62892}} |-id=893 bgcolor=#fefefe | 62893 || {{mp|2000 UM|101}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|62893}} |-id=894 bgcolor=#d6d6d6 | 62894 || {{mp|2000 UP|101}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 6.4 km || {{M+J|62894}} |-id=895 bgcolor=#e9e9e9 | 62895 || {{mp|2000 UR|102}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.2 km || {{M+J|62895}} |-id=896 bgcolor=#e9e9e9 | 62896 || {{mp|2000 UC|103}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.8 km || {{M+J|62896}} |-id=897 bgcolor=#e9e9e9 | 62897 || {{mp|2000 UL|103}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|62897}} |-id=898 bgcolor=#fefefe | 62898 || {{mp|2000 UA|104}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|62898}} |-id=899 bgcolor=#e9e9e9 | 62899 || {{mp|2000 UT|104}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.1 km || {{M+J|62899}} |-id=900 bgcolor=#d6d6d6 | 62900 || {{mp|2000 UG|105}} || — || Oktubre 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|62900}} |} == 62901–63000 == {{Anchor|901}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 62901 || {{mp|2000 UL|105}} || — || Oktubre 29, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || — || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|62901}} |-id=902 bgcolor=#e9e9e9 | 62902 || {{mp|2000 UH|106}} || — || Oktubre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|62902}} |-id=903 bgcolor=#d6d6d6 | 62903 || {{mp|2000 UK|106}} || — || Oktubre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.9 km || {{M+J|62903}} |-id=904 bgcolor=#d6d6d6 | 62904 || {{mp|2000 UZ|106}} || — || Oktubre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|62904}} |-id=905 bgcolor=#d6d6d6 | 62905 || {{mp|2000 UQ|107}} || — || Oktubre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 5.2 km || {{M+J|62905}} |-id=906 bgcolor=#d6d6d6 | 62906 || {{mp|2000 UR|107}} || — || Oktubre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 6.5 km || {{M+J|62906}} |-id=907 bgcolor=#fefefe | 62907 || {{mp|2000 UC|108}} || — || Oktubre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|62907}} |-id=908 bgcolor=#d6d6d6 | 62908 || {{mp|2000 UH|108}} || — || Oktubre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.0 km || {{M+J|62908}} |-id=909 bgcolor=#fefefe | 62909 || {{mp|2000 UY|108}} || — || Oktubre 31, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|62909}} |-id=910 bgcolor=#d6d6d6 | 62910 || {{mp|2000 UK|109}} || — || Oktubre 31, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 11 km || {{M+J|62910}} |-id=911 bgcolor=#d6d6d6 | 62911 || {{mp|2000 UR|109}} || — || Oktubre 31, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.0 km || {{M+J|62911}} |-id=912 bgcolor=#e9e9e9 | 62912 || {{mp|2000 UD|110}} || — || Oktubre 31, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|62912}} |-id=913 bgcolor=#e9e9e9 | 62913 || {{mp|2000 UK|110}} || — || Oktubre 31, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|62913}} |-id=914 bgcolor=#d6d6d6 | 62914 || {{mp|2000 VX|2}} || — || Nobyembre 1, 2000 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || — || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|62914}} |-id=915 bgcolor=#d6d6d6 | 62915 || {{mp|2000 VY|2}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Desert Beaver || W. K. Y. Yeung || [[Eos family|EOS]] || align=right | 7.6 km || {{M+J|62915}} |-id=916 bgcolor=#e9e9e9 | 62916 || {{mp|2000 VW|3}} || — || Nobyembre 1, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || — || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|62916}} |-id=917 bgcolor=#d6d6d6 | 62917 || {{mp|2000 VR|8}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 8.6 km || {{M+J|62917}} |-id=918 bgcolor=#d6d6d6 | 62918 || {{mp|2000 VY|9}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|62918}} |-id=919 bgcolor=#fefefe | 62919 || {{mp|2000 VH|10}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|62919}} |-id=920 bgcolor=#d6d6d6 | 62920 || {{mp|2000 VB|12}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''6.9 km'' || {{M+J|62920}} |-id=921 bgcolor=#e9e9e9 | 62921 || {{mp|2000 VJ|12}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''6.4 km'' || {{M+J|62921}} |-id=922 bgcolor=#d6d6d6 | 62922 || {{mp|2000 VV|12}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 6.5 km || {{M+J|62922}} |-id=923 bgcolor=#d6d6d6 | 62923 || {{mp|2000 VC|13}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|62923}} |-id=924 bgcolor=#d6d6d6 | 62924 || {{mp|2000 VU|13}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 7.7 km || {{M+J|62924}} |-id=925 bgcolor=#d6d6d6 | 62925 || {{mp|2000 VE|14}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 6.8 km || {{M+J|62925}} |-id=926 bgcolor=#fefefe | 62926 || {{mp|2000 VK|14}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.6 km || {{M+J|62926}} |-id=927 bgcolor=#d6d6d6 | 62927 || {{mp|2000 VT|14}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#611|NAE]] || align=right | 6.6 km || {{M+J|62927}} |-id=928 bgcolor=#e9e9e9 | 62928 || {{mp|2000 VV|14}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|62928}} |-id=929 bgcolor=#e9e9e9 | 62929 || {{mp|2000 VO|15}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{LoMP|11882|(11882)}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|62929}} |-id=930 bgcolor=#d6d6d6 | 62930 || {{mp|2000 VP|15}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|62930}} |-id=931 bgcolor=#fefefe | 62931 || {{mp|2000 VJ|16}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|62931}} |-id=932 bgcolor=#d6d6d6 | 62932 || {{mp|2000 VF|18}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 9.5 km || {{M+J|62932}} |-id=933 bgcolor=#fefefe | 62933 || {{mp|2000 VR|21}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.2 km || {{M+J|62933}} |-id=934 bgcolor=#d6d6d6 | 62934 || {{mp|2000 VS|21}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 7.1 km || {{M+J|62934}} |-id=935 bgcolor=#fefefe | 62935 || {{mp|2000 VP|22}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|62935}} |-id=936 bgcolor=#d6d6d6 | 62936 || {{mp|2000 VF|23}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 10 km || {{M+J|62936}} |-id=937 bgcolor=#fefefe | 62937 || {{mp|2000 VG|23}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|62937}} |-id=938 bgcolor=#fefefe | 62938 || {{mp|2000 VJ|23}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#62938|slow]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|62938}} |-id=939 bgcolor=#e9e9e9 | 62939 || {{mp|2000 VP|23}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.4 km || {{M+J|62939}} |-id=940 bgcolor=#e9e9e9 | 62940 || {{mp|2000 VS|23}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|62940}} |-id=941 bgcolor=#e9e9e9 | 62941 || {{mp|2000 VB|24}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|62941}} |-id=942 bgcolor=#e9e9e9 | 62942 || {{mp|2000 VC|25}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|62942}} |-id=943 bgcolor=#d6d6d6 | 62943 || {{mp|2000 VY|25}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.5 km || {{M+J|62943}} |-id=944 bgcolor=#e9e9e9 | 62944 || {{mp|2000 VF|28}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|62944}} |-id=945 bgcolor=#fefefe | 62945 || {{mp|2000 VH|28}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|62945}} |-id=946 bgcolor=#e9e9e9 | 62946 || {{mp|2000 VG|30}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.8 km || {{M+J|62946}} |-id=947 bgcolor=#d6d6d6 | 62947 || {{mp|2000 VV|31}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 6.4 km || {{M+J|62947}} |-id=948 bgcolor=#d6d6d6 | 62948 || {{mp|2000 VE|32}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|62948}} |-id=949 bgcolor=#d6d6d6 | 62949 || {{mp|2000 VS|33}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#608|BRA]] || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|62949}} |-id=950 bgcolor=#d6d6d6 | 62950 || {{mp|2000 VD|34}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 13 km || {{M+J|62950}} |-id=951 bgcolor=#e9e9e9 | 62951 || {{mp|2000 VE|34}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 6.2 km || {{M+J|62951}} |-id=952 bgcolor=#e9e9e9 | 62952 || {{mp|2000 VV|34}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 6.6 km || {{M+J|62952}} |-id=953 bgcolor=#d6d6d6 | 62953 || {{mp|2000 VR|35}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|62953}} |-id=954 bgcolor=#d6d6d6 | 62954 || {{mp|2000 VD|36}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 13 km || {{M+J|62954}} |-id=955 bgcolor=#fefefe | 62955 || {{mp|2000 VZ|36}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|62955}} |-id=956 bgcolor=#fefefe | 62956 || {{mp|2000 VK|37}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|62956}} |-id=957 bgcolor=#fefefe | 62957 || {{mp|2000 VR|37}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|62957}} |-id=958 bgcolor=#d6d6d6 | 62958 || {{mp|2000 VX|37}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 11 km || {{M+J|62958}} |-id=959 bgcolor=#d6d6d6 | 62959 || {{mp|2000 VV|39}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|62959}} |-id=960 bgcolor=#d6d6d6 | 62960 || {{mp|2000 VP|40}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 4.9 km || {{M+J|62960}} |-id=961 bgcolor=#fefefe | 62961 || {{mp|2000 VO|42}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|62961}} |-id=962 bgcolor=#d6d6d6 | 62962 || {{mp|2000 VA|43}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 7.7 km || {{M+J|62962}} |-id=963 bgcolor=#e9e9e9 | 62963 || {{mp|2000 VW|43}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|62963}} |-id=964 bgcolor=#e9e9e9 | 62964 || {{mp|2000 VE|44}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|62964}} |-id=965 bgcolor=#d6d6d6 | 62965 || {{mp|2000 VH|44}} || — || Nobyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|62965}} |-id=966 bgcolor=#d6d6d6 | 62966 || {{mp|2000 VB|45}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|62966}} |-id=967 bgcolor=#fefefe | 62967 || {{mp|2000 VM|45}} || — || Nobyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|62967}} |-id=968 bgcolor=#d6d6d6 | 62968 || {{mp|2000 VD|48}} || — || Nobyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|62968}} |-id=969 bgcolor=#d6d6d6 | 62969 || {{mp|2000 VN|49}} || — || Nobyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 6.3 km || {{M+J|62969}} |-id=970 bgcolor=#fefefe | 62970 || {{mp|2000 VY|49}} || — || Nobyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|62970}} |-id=971 bgcolor=#d6d6d6 | 62971 || {{mp|2000 VZ|49}} || — || Nobyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 5.4 km || {{M+J|62971}} |-id=972 bgcolor=#e9e9e9 | 62972 || {{mp|2000 VU|50}} || — || Nobyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 2.4 km || {{M+J|62972}} |-id=973 bgcolor=#d6d6d6 | 62973 || {{mp|2000 VP|51}} || — || Nobyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|62973}} |-id=974 bgcolor=#d6d6d6 | 62974 || {{mp|2000 VA|52}} || — || Nobyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|62974}} |-id=975 bgcolor=#e9e9e9 | 62975 || {{mp|2000 VB|52}} || — || Nobyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|62975}} |-id=976 bgcolor=#e9e9e9 | 62976 || {{mp|2000 VO|52}} || — || Nobyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|62976}} |-id=977 bgcolor=#d6d6d6 | 62977 || {{mp|2000 VS|52}} || — || Nobyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 3.5 km || {{M+J|62977}} |-id=978 bgcolor=#e9e9e9 | 62978 || {{mp|2000 VW|52}} || — || Nobyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|62978}} |-id=979 bgcolor=#fefefe | 62979 || {{mp|2000 VZ|52}} || — || Nobyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|62979}} |-id=980 bgcolor=#e9e9e9 | 62980 || {{mp|2000 VT|53}} || — || Nobyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#62980|slow]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|62980}} |-id=981 bgcolor=#d6d6d6 | 62981 || {{mp|2000 VK|56}} || — || Nobyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 7.6 km || {{M+J|62981}} |-id=982 bgcolor=#e9e9e9 | 62982 || {{mp|2000 VW|58}} || — || Nobyembre 6, 2000 || [[Elmira/Corning, NY|Elmira]] || Cecce, A. J. || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|62982}} |-id=983 bgcolor=#e9e9e9 | 62983 || {{mp|2000 VB|59}} || — || Nobyembre 2, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || — || align=right | 3.7 km || {{M+J|62983}} |-id=984 bgcolor=#d6d6d6 | 62984 || {{mp|2000 VV|59}} || — || Nobyembre 1, 2000 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || — || align=right | 9.3 km || {{M+J|62984}} |-id=985 bgcolor=#d6d6d6 | 62985 || {{mp|2000 VX|60}} || — || Nobyembre 1, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 6.3 km || {{M+J|62985}} |-id=986 bgcolor=#fefefe | 62986 || 2000 WM || — || Nobyembre 16, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || — || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|62986}} |-id=987 bgcolor=#fefefe | 62987 || {{mp|2000 WP|1}} || — || Nobyembre 17, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|62987}} |-id=988 bgcolor=#d6d6d6 | 62988 || {{mp|2000 WB|2}} || — || Nobyembre 18, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 8.0 km || {{M+J|62988}} |-id=989 bgcolor=#d6d6d6 | 62989 || {{mp|2000 WC|2}} || — || Nobyembre 17, 2000 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || — || align=right | 12 km || {{M+J|62989}} |-id=990 bgcolor=#d6d6d6 | 62990 || {{mp|2000 WM|2}} || — || Nobyembre 17, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || — || align=right | 9.1 km || {{M+J|62990}} |-id=991 bgcolor=#fefefe | 62991 || {{mp|2000 WG|7}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 2.2 km || {{M+J|62991}} |-id=992 bgcolor=#d6d6d6 | 62992 || {{mp|2000 WY|9}} || — || Nobyembre 23, 2000 || [[Farpoint Observatory|Farpoint]] || [[Gary Hug|G. Hug]] || — || align=right | 3.5 km || {{M+J|62992}} |-id=993 bgcolor=#e9e9e9 | 62993 || {{mp|2000 WL|12}} || — || Nobyembre 22, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || — || align=right | 7.0 km || {{M+J|62993}} |-id=994 bgcolor=#d6d6d6 | 62994 || {{mp|2000 WZ|14}} || — || Nobyembre 20, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#607|EMA]] || align=right | 7.9 km || {{M+J|62994}} |-id=995 bgcolor=#e9e9e9 | 62995 || {{mp|2000 WD|16}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|62995}} |-id=996 bgcolor=#fefefe | 62996 || {{mp|2000 WG|16}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|62996}} |-id=997 bgcolor=#d6d6d6 | 62997 || {{mp|2000 WD|17}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 5.9 km || {{M+J|62997}} |-id=998 bgcolor=#d6d6d6 | 62998 || {{mp|2000 WK|18}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || — || align=right | 8.9 km || {{M+J|62998}} |-id=999 bgcolor=#e9e9e9 | 62999 || {{mp|2000 WK|19}} || — || Nobyembre 25, 2000 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || — || align=right | 6.7 km || {{M+J|62999}} |-id=000 bgcolor=#d6d6d6 | 63000 || {{mp|2000 WZ|20}} || — || Nobyembre 25, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || — || align=right | 8.5 km || {{M+J|63000}} |} == Mga sanggunian == {{Reflist|35em}} == Mga panlabas na kawing == * [https://www.minorplanetcenter.net/iau/lists/NumberedMPs050001.html Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (60001)–(65000)] (IAU Minor Planet Center) (sa Ingles) {{DEFAULTSORT:Talaan ng mga planetang menor: 60001-65000}} [[Kategorya:Talaan ng mga planetang menor batay sa numero|62000]] lynrhwhupys3rps0h7xh8oj9j5oha42 Ebolowa 0 339158 2220577 2026-08-16T04:00:04Z TentingZones1 122212 /* */ 2220577 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = Ebolowa | settlement_type = Lungsod | image_skyline = Cathédrale d'Abang.jpg | image_caption = Cathédrale Sainte Anne et Joachim d'Abang | image_flag = | flag_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | pushpin_map = Cameroon<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = above | pushpin_map_caption = Lokasyon sa Cameroon <!-- Location ------------------>| subdivision_type = Bansa | subdivision_name = [[Image:Flag of Cameroon.svg|25px]] [[Cameroon]] | subdivision_type1 = [[Mga rehiyon ng Cameroon|Rehiyon]] | subdivision_name1 = [[Timog Rehiyon (Cameroon)|Timog]] | subdivision_type2 = [[Mga departamento ng Cameroon|Departmento]] | subdivision_name2 = [[Mvila]] | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_footnotes = | area_total_km2 = 1,500 | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population ----------------------->| population_as_of = 2012 | population_footnotes = <ref>{{cite journal |last1=Saylors |first1=Karen E. |last2=Mouiche |first2=Moctar M. |last3=Lucas |first3=Ashley |last4=McIver |first4=David J. |last5=Matsida |first5=Annie |last6=Clary |first6=Catherine |last7=Maptue |first7=Victorine T. |last8=Euren |first8=Jason D. |last9=LeBreton |first9=Matthew |last10=Tamoufe |first10=Ubald |title=Market characteristics and zoonotic disease risk perception in Cameroon bushmeat markets |journal=Social Science & Medicine |date=January 2021 |volume=268 |article-number=113358 |doi=10.1016/j.socscimed.2020.113358 |pmid=32992090 |doi-access=free }}</ref> | population_note = | population_total = 76,885 | population_density_km2 = auto | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = Ethnicities | population_blank1 = | population_blank2_title = Religions | population_blank2 = | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|2|55|N|11|9|E|region:CM|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = 636 | elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = | website = | footnotes = }} [[File:Ebolowa in 1917.jpg|thumb|Ebolowa noonh 1917]] Ang '''Ebolowa''' ay isang lungsod sa [[Cameroon]]. Ito ang kabisera ng [[Timog Rehiyon (Cameroon)|Timog Rehiyon]] at ng departamento ng [[Mvila]]. Pangunahing agrikultural ang ekonomiya nito, kung saan ang [[butil ng kakaw]] ang pangunahing pananim nito. ==Ekonomiya== ===Agrikultura=== Ang agrikultura ang pangunahing industriya ng Ebolowa, na may humigit-kumulang 80% ng populasyon ay nagtatrabaho sa industriya.<ref name="EB">{{Cite web |title=Ebolowa |url=https://afrifoodlinks.org/city/ebolowa/ |access-date=2025-06-19 |website=afrifoodlinks |language=en-US}}</ref> Ang lungsod ay may isang nursery ng mga puno ng prutas na nagtatanim at naghahatid ng 2,500 buto taun-taon.<ref name="EB" /> Ang pangunahing pananim ng Ebolowa ay cocoa bean,<ref name="isbn0-231-13451-7">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=7UaEtp9IuoUC&dq=Ebolowa+cocoa&pg=PA308 |title=Slash-and-burn agriculture: the search for alternatives |publisher=Columbia University Press |year=2005 |isbn=0-231-13451-7 |location=New York |page=308}}</ref> at noong 2024, isang planong pabrika ng Puratos cocoa sa lungsod ang inanunsyo, kasama ang isa sa [[Obala]].<ref>{{Cite web |title=Cameroon Welcomes Two New Cocoa Processing Plants |url=https://www.businessincameroon.com/agriculture/1806-13941-cameroon-welcomes-two-new-cocoa-processing-plants |access-date=2025-06-19 |website=Business in Cameroon |language=en-gb}}</ref> Isa pang planta ng pagproseso—na binubuo ng tatlong gusali—ang napagkasunduan sa pagitan nina alkalde André Thomas Bengon at Takaoka Nozomu, ang embahador ng Hapon sa Cameroon. Ang kasunduan ay itinaguyod ng ministro ng komersyo na si [[Luc Magloire Atangana Mbarga]].<ref>{{Cite web |title=Japan to support the construction of a processing plant in Ebowola |url=https://www.businessincameroon.com/agriculture/0703-12391-japan-to-support-the-construction-of-a-processing-plant-in-ebowola |access-date=2025-06-20 |website=Business in Cameroon |language=en-gb}}</ref> Noong ika-13 ng Nobyembre 2024, ang pagpapatakbo ng isang planta ng paggawa ng traktor sa Ebolowa ay ipinagkaloob sa National Center for Studies and Experimentation of Agricultural Machinery (Ceneema) ng Cameroon, isang kumpanya na nag-aaral at nag-aangkop sa makinarya ng agrikultura. Ang kasunduan ay napagkasunduan ng ehekutibo ng Ceneema na si Andrée Caroline Mélanie Ekotto Minkouna, at ng [[Ministro ng Pananalapi (Cameroon)|ministro ng pananalapi]] na si [[Alamine Ousmane Mey]], pati na rin ang pagtanggap ng suporta mula sa [[Exim Bank of India]].<ref>{{Cite web |title=Ceneema Takes Over Ebolowa Tractor Plant to Boost Agriculture |url=https://www.businessincameroon.com/agriculture/1811-14322-ceneema-takes-over-ebolowa-tractor-plant-to-boost-agriculture |access-date=2025-06-20 |website=Business in Cameroon |language=en-gb}}</ref> ===Karne ng kagubatan=== Matatagpuan 60 kilometro sa silangan ng [[Pambansang Parke ng Campo Ma'an]], ang Ebolowa ay isang sentro sa kalakalan ng [[bushmeat]] ng Cameroon.<ref>{{Cite web |title=Conservation-friendly livelihoods limit illegal bushmeat trade {{!}} African Wildlife Foundation |url=https://www.awf.org/news/conservation-friendly-livelihoods-limit-illegal-bushmeat-trade |access-date=2025-06-20 |website=www.awf.org |language=en}}</ref> Ang [[pangolin]] ay kadalasang ibinebenta bilang bushmeat, kung saan 10.3% ng mga residente ng lungsod ang nagsabing kumakain sila ng pangolin nang hindi bababa sa isang beses sa isang buwan noong 2024, mas mababa mula sa 2022, na 14.1%.<ref>{{Cite web |last=Beck |first=Kaylyn |date=2024-05-14 |title=Pangolin Meat Consumption Falls in Cameroon as Support for Protection Rises |url=https://wildaid.org/pangolin-meat-consumption-falls-in-cameroon-as-support-for-protection-rises/ |access-date=2025-06-20 |website=WildAid |language=en-US}}</ref> ===Pagtotroso=== May ilegal na pagtotroso sa mga kalapit na kagubatan.<ref>{{Cite web |title=Unauthorized logging in the Ebolowa I, Ebolowa II and Akom II communal forest – CIDT |url=https://cidt.org.uk/unauthorized-logging-in-the-ebolowa1-ebolowa2-akom2-communal-forest/ |access-date=2025-06-20 |language=en-US}}</ref> May isang [[lagarian]] sa Ebolowa na nagpoproseso ng 5,000 metro kubiko ng tabla buwan-buwan. Noong 2016, plano ng Cameroon United Forests na bilhin ang lagarian.<ref>{{Cite web |last=admin |date=2016-10-30 |title=Major acquisitions at the Ebolowa sawmill |url=https://cufcm.co/en/major-acquisitions-at-the-ebolowa-sawmill/ |access-date=2025-06-20 |website=CAMEROON UNITED FORESTS |language=en-GB}}</ref> ==Transportasyon== Ang Ebolowa ay konektado sa [[Yaoundé]] gamit ang isang 168-kilometrong kalsadang sementado pahilaga, pati na rin ang isa pang kalsadang may ruta patimog na dumadaan sa [[Ambam]] at papunta sa [[Ekwatoryal Ginea]] at [[Gabon]].<ref name="EB" /> Noong 2025, pinlano ng gobyerno ng Cameroon na magtayo ng isang kalsada mula Ebolowa hanggang [[Kribi]], na nagkakahalaga ng tinatayang [[Central African CFA franc|CFA]]$137,000,000,000 at may habang 179 kilometro. Pinaglilingkuran ito ng [[Paliparan ng Ebolowa]].<ref name="Landings">{{cite web |title=Airport record for Ebolowa Airport |url=http://aerobaticsweb.org/cgi-bin/search_apt?FKKW |access-date=25 August 2013 |work=Landings.com |archive-date=24 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150624014717/http://aerobaticsweb.org/cgi-bin/search_apt?FKKW }}</ref> ==Klima== Ang Ebolowa ay may hangganang [[tropikal na savanna]] ([[Köppen climate classification|Köppen]] ''Aw'')/[[tropikal na monsoon]] (''Am'') na may palaging mainit hanggang sa napakainit na temperatura, maikling tag-araw sa Disyembre at Enero, at dalawang pinakamataas na pag-ulan sa Abril at Oktubre. {{Weather box | width = auto | metric first = yes | single line = yes | location = Ebolowa (1981–2010) |temperature colour = pastel | Jan high C = 29.3 | Feb high C = 30.1 | Mar high C = 29.8 | Apr high C = 29.4 | May high C = 28.9 | Jun high C = 27.7 | Jul high C = 26.5 | Aug high C = 26.5 | Sep high C = 27.5 | Oct high C = 27.8 | Nov high C = 28.3 | Dec high C = 28.5 | Jan low C = 22.3 | Feb low C = 20.3 | Mar low C = 20.2 | Apr low C = 20.3 | May low C = 20.3 | Jun low C = 20.1 | Jul low C = 19.6 | Aug low C = 19.6 | Sep low C = 19.2 | Oct low C = 19.8 | Nov low C = 20.1 | Dec low C = 20.2 | rain colour = green | Jan rain mm = 31.1 | Feb rain mm = 62.3 | Mar rain mm = 158.1 | Apr rain mm = 206.1 | May rain mm = 197.8 | Jun rain mm = 141.5 | Jul rain mm = 60.8 | Aug rain mm = 115.5 | Sep rain mm = 215.3 | Oct rain mm = 293.3 | Nov rain mm = 167.4 | Dec rain mm = 37.4 | source 1 = [[World Meteorological Organization]]<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=3017 |title = World Weather Information Service |publisher = World Meteorological Organization |access-date = 19 August 2024}}</ref> }} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ebolowa]] [[Kategorya:Cameroon]] llsest9zw9zj14n2pr0s65e8x80jq7f 2220602 2220577 2026-08-16T07:25:49Z Lolbet101 163542 2220602 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = Ebolowa | settlement_type = Lungsod | image_skyline = Cathédrale d'Abang.jpg | image_caption = Cathédrale Sainte Anne et Joachim d'Abang | image_flag = | flag_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | pushpin_map = Cameroon<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = above | pushpin_map_caption = Lokasyon sa Cameroon <!-- Location ------------------>| subdivision_type = Bansa | subdivision_name = [[Image:Flag of Cameroon.svg|25px]] [[Cameroon]] | subdivision_type1 = [[Mga rehiyon ng Cameroon|Rehiyon]] | subdivision_name1 = [[Timog Rehiyon (Cameroon)|Timog]] | subdivision_type2 = [[Mga departamento ng Cameroon|Departmento]] | subdivision_name2 = [[Mvila]] | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_footnotes = | area_total_km2 = 1,500 | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population ----------------------->| population_as_of = 2012 | population_footnotes = <ref>{{cite journal |last1=Saylors |first1=Karen E. |last2=Mouiche |first2=Moctar M. |last3=Lucas |first3=Ashley |last4=McIver |first4=David J. |last5=Matsida |first5=Annie |last6=Clary |first6=Catherine |last7=Maptue |first7=Victorine T. |last8=Euren |first8=Jason D. |last9=LeBreton |first9=Matthew |last10=Tamoufe |first10=Ubald |title=Market characteristics and zoonotic disease risk perception in Cameroon bushmeat markets |journal=Social Science & Medicine |date=January 2021 |volume=268 |article-number=113358 |doi=10.1016/j.socscimed.2020.113358 |pmid=32992090 |doi-access=free }}</ref> | population_note = | population_total = 76,885 | population_density_km2 = auto | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = Ethnicities | population_blank1 = | population_blank2_title = Religions | population_blank2 = | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|2|55|N|11|9|E|region:CM|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = 636 | elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = | website = | footnotes = }} [[File:Ebolowa in 1917.jpg|thumb|Ang Ebolowa noong 1917]] Ang '''Ebolowa''' ay isang lungsod sa [[Cameroon]]. Ito ang kabisera ng [[Timog Rehiyon (Cameroon)|Timog Rehiyon]] at ng departamento ng [[Mvila]]. Pangunahing agrikultural ang ekonomiya nito, kung saan ang [[butil ng kakaw]] ang pangunahing pananim nito. ==Ekonomiya== ===Agrikultura=== Ang agrikultura ang pangunahing industriya ng Ebolowa, na may humigit-kumulang 80% ng populasyon ay nagtatrabaho sa industriya.<ref name="EB">{{Cite web |title=Ebolowa |url=https://afrifoodlinks.org/city/ebolowa/ |access-date=2025-06-19 |website=afrifoodlinks |language=en-US}}</ref> Ang lungsod ay may isang nursery ng mga puno ng prutas na nagtatanim at naghahatid ng 2,500 buto taun-taon.<ref name="EB" /> Ang pangunahing pananim ng Ebolowa ay cocoa bean,<ref name="isbn0-231-13451-7">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=7UaEtp9IuoUC&dq=Ebolowa+cocoa&pg=PA308 |title=Slash-and-burn agriculture: the search for alternatives |publisher=Columbia University Press |year=2005 |isbn=0-231-13451-7 |location=New York |page=308}}</ref> at noong 2024, isang planong pabrika ng Puratos cocoa sa lungsod ang inanunsyo, kasama ang isa sa [[Obala]].<ref>{{Cite web |title=Cameroon Welcomes Two New Cocoa Processing Plants |url=https://www.businessincameroon.com/agriculture/1806-13941-cameroon-welcomes-two-new-cocoa-processing-plants |access-date=2025-06-19 |website=Business in Cameroon |language=en-gb}}</ref> Isa pang planta ng pagproseso—na binubuo ng tatlong gusali—ang napagkasunduan sa pagitan nina alkalde André Thomas Bengon at Takaoka Nozomu, ang embahador ng Hapon sa Cameroon. Ang kasunduan ay itinaguyod ng ministro ng komersyo na si [[Luc Magloire Atangana Mbarga]].<ref>{{Cite web |title=Japan to support the construction of a processing plant in Ebowola |url=https://www.businessincameroon.com/agriculture/0703-12391-japan-to-support-the-construction-of-a-processing-plant-in-ebowola |access-date=2025-06-20 |website=Business in Cameroon |language=en-gb}}</ref> Noong ika-13 ng Nobyembre 2024, ang pagpapatakbo ng isang planta ng paggawa ng traktor sa Ebolowa ay ipinagkaloob sa National Center for Studies and Experimentation of Agricultural Machinery (Ceneema) ng Cameroon, isang kumpanya na nag-aaral at nag-aangkop sa makinarya ng agrikultura. Ang kasunduan ay napagkasunduan ng ehekutibo ng Ceneema na si Andrée Caroline Mélanie Ekotto Minkouna, at ng [[Ministro ng Pananalapi (Cameroon)|ministro ng pananalapi]] na si [[Alamine Ousmane Mey]], pati na rin ang pagtanggap ng suporta mula sa [[Exim Bank of India]].<ref>{{Cite web |title=Ceneema Takes Over Ebolowa Tractor Plant to Boost Agriculture |url=https://www.businessincameroon.com/agriculture/1811-14322-ceneema-takes-over-ebolowa-tractor-plant-to-boost-agriculture |access-date=2025-06-20 |website=Business in Cameroon |language=en-gb}}</ref> ===Karne ng kagubatan=== Matatagpuan 60 kilometro sa silangan ng [[Pambansang Parke ng Campo Ma'an]], ang Ebolowa ay isang sentro sa kalakalan ng [[bushmeat]] ng Cameroon.<ref>{{Cite web |title=Conservation-friendly livelihoods limit illegal bushmeat trade {{!}} African Wildlife Foundation |url=https://www.awf.org/news/conservation-friendly-livelihoods-limit-illegal-bushmeat-trade |access-date=2025-06-20 |website=www.awf.org |language=en}}</ref> Ang [[pangolin]] ay kadalasang ibinebenta bilang bushmeat, kung saan 10.3% ng mga residente ng lungsod ang nagsabing kumakain sila ng pangolin nang hindi bababa sa isang beses sa isang buwan noong 2024, mas mababa mula sa 2022, na 14.1%.<ref>{{Cite web |last=Beck |first=Kaylyn |date=2024-05-14 |title=Pangolin Meat Consumption Falls in Cameroon as Support for Protection Rises |url=https://wildaid.org/pangolin-meat-consumption-falls-in-cameroon-as-support-for-protection-rises/ |access-date=2025-06-20 |website=WildAid |language=en-US}}</ref> ===Pagtotroso=== May ilegal na pagtotroso sa mga kalapit na kagubatan.<ref>{{Cite web |title=Unauthorized logging in the Ebolowa I, Ebolowa II and Akom II communal forest – CIDT |url=https://cidt.org.uk/unauthorized-logging-in-the-ebolowa1-ebolowa2-akom2-communal-forest/ |access-date=2025-06-20 |language=en-US}}</ref> May isang [[lagarian]] sa Ebolowa na nagpoproseso ng 5,000 metro kubiko ng tabla buwan-buwan. Noong 2016, plano ng Cameroon United Forests na bilhin ang lagarian.<ref>{{Cite web |last=admin |date=2016-10-30 |title=Major acquisitions at the Ebolowa sawmill |url=https://cufcm.co/en/major-acquisitions-at-the-ebolowa-sawmill/ |access-date=2025-06-20 |website=CAMEROON UNITED FORESTS |language=en-GB}}</ref> ==Transportasyon== Ang Ebolowa ay konektado sa [[Yaoundé]] gamit ang isang 168-kilometrong kalsadang sementado pahilaga, pati na rin ang isa pang kalsadang may ruta patimog na dumadaan sa [[Ambam]] at papunta sa [[Ekwatoryal Ginea]] at [[Gabon]].<ref name="EB" /> Noong 2025, pinlano ng gobyerno ng Cameroon na magtayo ng isang kalsada mula Ebolowa hanggang [[Kribi]], na nagkakahalaga ng tinatayang [[Central African CFA franc|CFA]]$137,000,000,000 at may habang 179 kilometro. Pinaglilingkuran ito ng [[Paliparan ng Ebolowa]].<ref name="Landings">{{cite web |title=Airport record for Ebolowa Airport |url=http://aerobaticsweb.org/cgi-bin/search_apt?FKKW |access-date=25 August 2013 |work=Landings.com |archive-date=24 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150624014717/http://aerobaticsweb.org/cgi-bin/search_apt?FKKW }}</ref> ==Klima== Ang Ebolowa ay may hangganang [[tropikal na savanna]] ([[Köppen climate classification|Köppen]] ''Aw'')/[[tropikal na monsoon]] (''Am'') na may palaging mainit hanggang sa napakainit na temperatura, maikling tag-araw sa Disyembre at Enero, at dalawang pinakamataas na pag-ulan sa Abril at Oktubre. {{Weather box | width = auto | metric first = yes | single line = yes | location = Ebolowa (1981–2010) |temperature colour = pastel | Jan high C = 29.3 | Feb high C = 30.1 | Mar high C = 29.8 | Apr high C = 29.4 | May high C = 28.9 | Jun high C = 27.7 | Jul high C = 26.5 | Aug high C = 26.5 | Sep high C = 27.5 | Oct high C = 27.8 | Nov high C = 28.3 | Dec high C = 28.5 | Jan low C = 22.3 | Feb low C = 20.3 | Mar low C = 20.2 | Apr low C = 20.3 | May low C = 20.3 | Jun low C = 20.1 | Jul low C = 19.6 | Aug low C = 19.6 | Sep low C = 19.2 | Oct low C = 19.8 | Nov low C = 20.1 | Dec low C = 20.2 | rain colour = green | Jan rain mm = 31.1 | Feb rain mm = 62.3 | Mar rain mm = 158.1 | Apr rain mm = 206.1 | May rain mm = 197.8 | Jun rain mm = 141.5 | Jul rain mm = 60.8 | Aug rain mm = 115.5 | Sep rain mm = 215.3 | Oct rain mm = 293.3 | Nov rain mm = 167.4 | Dec rain mm = 37.4 | source 1 = [[World Meteorological Organization]]<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=3017 |title = World Weather Information Service |publisher = World Meteorological Organization |access-date = 19 August 2024}}</ref> }} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ebolowa]] [[Kategorya:Cameroon]] m8t3f68hs0javfblioanbx3x8hh68wf Talaan ng mga planetang menor: 63001–64000 0 339159 2220580 2026-08-16T04:09:46Z Allyriana000 119761 Bagong pahina: {{Talaan ng mga planetang menor/intro|mula=63001}}{{TOC001|prefix=63}} == 63001–63100 == {{Anchor|001}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2|top-link=no}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 63001 || {{mp|2000 WW|21}} || — || Nobyembre 20, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|63001}} |-id=002 bgcolor=#d6d6d6 | 63002 || {{mp|2000 WH|22}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}}... 2220580 wikitext text/x-wiki {{Talaan ng mga planetang menor/intro|mula=63001}}{{TOC001|prefix=63}} == 63001–63100 == {{Anchor|001}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2|top-link=no}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 63001 || {{mp|2000 WW|21}} || — || Nobyembre 20, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|63001}} |-id=002 bgcolor=#d6d6d6 | 63002 || {{mp|2000 WH|22}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|63002}} |-id=003 bgcolor=#d6d6d6 | 63003 || {{mp|2000 WY|22}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.0 km'' || {{M+J|63003}} |-id=004 bgcolor=#d6d6d6 | 63004 || {{mp|2000 WA|23}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#611|NAE]] || align=right | 6.5 km || {{M+J|63004}} |-id=005 bgcolor=#d6d6d6 | 63005 || {{mp|2000 WF|23}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|63005}} |-id=006 bgcolor=#d6d6d6 | 63006 || {{mp|2000 WE|24}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|63006}} |-id=007 bgcolor=#d6d6d6 | 63007 || {{mp|2000 WF|30}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.8 km || {{M+J|63007}} |-id=008 bgcolor=#d6d6d6 | 63008 || {{mp|2000 WH|31}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.4 km || {{M+J|63008}} |-id=009 bgcolor=#d6d6d6 | 63009 || {{mp|2000 WH|32}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#608|BRA]] || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|63009}} |-id=010 bgcolor=#d6d6d6 | 63010 || {{mp|2000 WQ|33}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|63010}} |-id=011 bgcolor=#fefefe | 63011 || {{mp|2000 WZ|36}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|63011}} |-id=012 bgcolor=#fefefe | 63012 || {{mp|2000 WU|37}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|63012}} |-id=013 bgcolor=#fefefe | 63013 || {{mp|2000 WO|38}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || V || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|63013}} |-id=014 bgcolor=#fefefe | 63014 || {{mp|2000 WJ|39}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|63014}} |-id=015 bgcolor=#d6d6d6 | 63015 || {{mp|2000 WK|39}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.2 km || {{M+J|63015}} |-id=016 bgcolor=#d6d6d6 | 63016 || {{mp|2000 WE|40}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|63016}} |-id=017 bgcolor=#e9e9e9 | 63017 || {{mp|2000 WB|41}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|63017}} |-id=018 bgcolor=#d6d6d6 | 63018 || {{mp|2000 WO|41}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|63018}} |-id=019 bgcolor=#e9e9e9 | 63019 || {{mp|2000 WY|41}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|63019}} |-id=020 bgcolor=#fefefe | 63020 || {{mp|2000 WW|44}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|63020}} |-id=021 bgcolor=#d6d6d6 | 63021 || {{mp|2000 WK|46}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|63021}} |-id=022 bgcolor=#d6d6d6 | 63022 || {{mp|2000 WV|46}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 7.1 km || {{M+J|63022}} |-id=023 bgcolor=#fefefe | 63023 || {{mp|2000 WB|48}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|63023}} |-id=024 bgcolor=#e9e9e9 | 63024 || {{mp|2000 WH|48}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 5.3 km || {{M+J|63024}} |-id=025 bgcolor=#d6d6d6 | 63025 || {{mp|2000 WC|52}} || — || Nobyembre 27, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|63025}} |-id=026 bgcolor=#fefefe | 63026 || {{mp|2000 WF|54}} || — || Nobyembre 20, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | 2.4 km || {{M+J|63026}} |-id=027 bgcolor=#fefefe | 63027 || {{mp|2000 WL|56}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|63027}} |-id=028 bgcolor=#d6d6d6 | 63028 || {{mp|2000 WF|57}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.2 km || {{M+J|63028}} |-id=029 bgcolor=#d6d6d6 | 63029 || {{mp|2000 WH|57}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|63029}} |-id=030 bgcolor=#d6d6d6 | 63030 || {{mp|2000 WK|58}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|63030}} |-id=031 bgcolor=#d6d6d6 | 63031 || {{mp|2000 WC|62}} || — || Nobyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|63031}} |-id=032 bgcolor=#d6d6d6 | 63032 Billschmitt || {{mp|2000 WS|62}} || {{MoMP|63032|Billschmitt}} || Nobyembre 28, 2000 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|63032}} |-id=033 bgcolor=#e9e9e9 | 63033 || {{mp|2000 WM|65}} || — || Nobyembre 28, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|63033}} |-id=034 bgcolor=#d6d6d6 | 63034 || {{mp|2000 WV|67}} || — || Nobyembre 20, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|63034}} |-id=035 bgcolor=#d6d6d6 | 63035 || {{mp|2000 WX|67}} || — || Nobyembre 29, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|63035}} |-id=036 bgcolor=#e9e9e9 | 63036 || {{mp|2000 WL|69}} || — || Nobyembre 19, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|63036}} |-id=037 bgcolor=#fefefe | 63037 || {{mp|2000 WB|70}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|63037}} |-id=038 bgcolor=#d6d6d6 | 63038 || {{mp|2000 WP|70}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|63038}} |-id=039 bgcolor=#d6d6d6 | 63039 || {{mp|2000 WS|71}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|63039}} |-id=040 bgcolor=#d6d6d6 | 63040 || {{mp|2000 WT|74}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|63040}} |-id=041 bgcolor=#d6d6d6 | 63041 || {{mp|2000 WH|77}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|63041}} |-id=042 bgcolor=#d6d6d6 | 63042 || {{mp|2000 WP|79}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|63042}} |-id=043 bgcolor=#fefefe | 63043 || {{mp|2000 WZ|83}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|63043}} |-id=044 bgcolor=#fefefe | 63044 || {{mp|2000 WR|86}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|63044}} |-id=045 bgcolor=#d6d6d6 | 63045 || {{mp|2000 WO|91}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 6.6 km || {{M+J|63045}} |-id=046 bgcolor=#d6d6d6 | 63046 || {{mp|2000 WJ|93}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.8 km'' || {{M+J|63046}} |-id=047 bgcolor=#e9e9e9 | 63047 || {{mp|2000 WQ|93}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|63047}} |-id=048 bgcolor=#d6d6d6 | 63048 || {{mp|2000 WU|94}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.6 km || {{M+J|63048}} |-id=049 bgcolor=#d6d6d6 | 63049 || {{mp|2000 WC|95}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|63049}} |-id=050 bgcolor=#d6d6d6 | 63050 || {{mp|2000 WG|96}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | ''9.1 km'' || {{M+J|63050}} |-id=051 bgcolor=#e9e9e9 | 63051 || {{mp|2000 WR|96}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|63051}} |-id=052 bgcolor=#e9e9e9 | 63052 || {{mp|2000 WB|98}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|63052}} |-id=053 bgcolor=#e9e9e9 | 63053 || {{mp|2000 WU|99}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|63053}} |-id=054 bgcolor=#e9e9e9 | 63054 || {{mp|2000 WG|100}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|63054}} |-id=055 bgcolor=#d6d6d6 | 63055 || {{mp|2000 WP|107}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{LoMP|16286|(16286)}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|63055}} |-id=056 bgcolor=#d6d6d6 | 63056 || {{mp|2000 WQ|110}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#631|URS]] || align=right | 12 km || {{M+J|63056}} |-id=057 bgcolor=#fefefe | 63057 || {{mp|2000 WB|112}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|63057}} |-id=058 bgcolor=#e9e9e9 | 63058 || {{mp|2000 WC|112}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|63058}} |-id=059 bgcolor=#e9e9e9 | 63059 || {{mp|2000 WA|118}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|63059}} |-id=060 bgcolor=#e9e9e9 | 63060 || {{mp|2000 WD|118}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|63060}} |-id=061 bgcolor=#e9e9e9 | 63061 || {{mp|2000 WH|118}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|63061}} |-id=062 bgcolor=#e9e9e9 | 63062 || {{mp|2000 WL|118}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|63062}} |-id=063 bgcolor=#e9e9e9 | 63063 || {{mp|2000 WU|120}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|63063}} |-id=064 bgcolor=#d6d6d6 | 63064 || {{mp|2000 WC|121}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.5 km'' || {{M+J|63064}} |-id=065 bgcolor=#e9e9e9 | 63065 || {{mp|2000 WS|121}} || — || Nobyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|63065}} |-id=066 bgcolor=#d6d6d6 | 63066 || {{mp|2000 WQ|122}} || — || Nobyembre 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|63066}} |-id=067 bgcolor=#e9e9e9 | 63067 || {{mp|2000 WZ|122}} || — || Nobyembre 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.6 km || {{M+J|63067}} |-id=068 bgcolor=#d6d6d6 | 63068 Moraes || {{mp|2000 WT|123}} || {{MoMP|63068|Moraes}} || Nobyembre 23, 2000 || [[Shishikui Observatory|Shishikui]] || Maeno, H. || [[Jupiter Tisserand invariant|T<sub>j</sub> <small>(2.97)</small>]] || align=right | 7.3 km || {{M+J|63068}} |-id=069 bgcolor=#d6d6d6 | 63069 || {{mp|2000 WG|125}} || — || Nobyembre 27, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|63069}} |-id=070 bgcolor=#d6d6d6 | 63070 || {{mp|2000 WH|125}} || — || Nobyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|63070}} |-id=071 bgcolor=#d6d6d6 | 63071 || {{mp|2000 WM|125}} || — || Nobyembre 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.3 km || {{M+J|63071}} |-id=072 bgcolor=#fefefe | 63072 || {{mp|2000 WP|125}} || — || Nobyembre 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|63072}} |-id=073 bgcolor=#e9e9e9 | 63073 || {{mp|2000 WQ|125}} || — || Nobyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|63073}} |-id=074 bgcolor=#d6d6d6 | 63074 || {{mp|2000 WU|125}} || — || Nobyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|63074}} |-id=075 bgcolor=#d6d6d6 | 63075 || {{mp|2000 WC|126}} || — || Nobyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|63075}} |-id=076 bgcolor=#d6d6d6 | 63076 || {{mp|2000 WV|127}} || — || Nobyembre 18, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.6 km'' || {{M+J|63076}} |-id=077 bgcolor=#e9e9e9 | 63077 || {{mp|2000 WT|128}} || — || Nobyembre 19, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|63077}} |-id=078 bgcolor=#d6d6d6 | 63078 || {{mp|2000 WC|130}} || — || Nobyembre 19, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|63078}} |-id=079 bgcolor=#e9e9e9 | 63079 || {{mp|2000 WY|130}} || — || Nobyembre 20, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|63079}} |-id=080 bgcolor=#d6d6d6 | 63080 || {{mp|2000 WW|132}} || — || Nobyembre 19, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 8.8 km || {{M+J|63080}} |-id=081 bgcolor=#fefefe | 63081 || {{mp|2000 WP|133}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|63081}} |-id=082 bgcolor=#e9e9e9 | 63082 || {{mp|2000 WU|133}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|63082}} |-id=083 bgcolor=#d6d6d6 | 63083 || {{mp|2000 WG|134}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|63083}} |-id=084 bgcolor=#d6d6d6 | 63084 || {{mp|2000 WP|134}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|63084}} |-id=085 bgcolor=#d6d6d6 | 63085 || {{mp|2000 WM|135}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.1 km'' || {{M+J|63085}} |-id=086 bgcolor=#d6d6d6 | 63086 || {{mp|2000 WQ|135}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|63086}} |-id=087 bgcolor=#d6d6d6 | 63087 || {{mp|2000 WC|137}} || — || Nobyembre 20, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 12 km || {{M+J|63087}} |-id=088 bgcolor=#d6d6d6 | 63088 || {{mp|2000 WM|139}} || — || Nobyembre 21, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 8.3 km || {{M+J|63088}} |-id=089 bgcolor=#e9e9e9 | 63089 || {{mp|2000 WX|139}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|63089}} |-id=090 bgcolor=#fefefe | 63090 || {{mp|2000 WY|139}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.2 km || {{M+J|63090}} |-id=091 bgcolor=#d6d6d6 | 63091 || {{mp|2000 WZ|141}} || — || Nobyembre 20, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 9.5 km || {{M+J|63091}} |-id=092 bgcolor=#d6d6d6 | 63092 || {{mp|2000 WJ|142}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|63092}} |-id=093 bgcolor=#d6d6d6 | 63093 || {{mp|2000 WM|142}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|63093}} |-id=094 bgcolor=#d6d6d6 | 63094 || {{mp|2000 WP|142}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 8.9 km || {{M+J|63094}} |-id=095 bgcolor=#e9e9e9 | 63095 || {{mp|2000 WS|142}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|63095}} |-id=096 bgcolor=#e9e9e9 | 63096 || {{mp|2000 WX|142}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|63096}} |-id=097 bgcolor=#d6d6d6 | 63097 || {{mp|2000 WK|143}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|63097}} |-id=098 bgcolor=#d6d6d6 | 63098 || {{mp|2000 WC|146}} || — || Nobyembre 23, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|63098}} |-id=099 bgcolor=#d6d6d6 | 63099 || {{mp|2000 WM|146}} || — || Nobyembre 23, 2000 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 9.2 km || {{M+J|63099}} |-id=100 bgcolor=#d6d6d6 | 63100 || {{mp|2000 WP|146}} || — || Nobyembre 23, 2000 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 8.0 km || {{M+J|63100}} |} == 63101–63200 == {{Anchor|101}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 63101 || {{mp|2000 WT|146}} || — || Nobyembre 25, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[FIN tbl#803|HNS]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|63101}} |-id=102 bgcolor=#d6d6d6 | 63102 || {{mp|2000 WD|149}} || — || Nobyembre 29, 2000 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 7.7 km || {{M+J|63102}} |-id=103 bgcolor=#d6d6d6 | 63103 || {{mp|2000 WG|149}} || — || Nobyembre 22, 2000 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|63103}} |-id=104 bgcolor=#e9e9e9 | 63104 || {{mp|2000 WR|151}} || — || Nobyembre 29, 2000 || Haleakala || NEAT || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 7.1 km || {{M+J|63104}} |-id=105 bgcolor=#d6d6d6 | 63105 || {{mp|2000 WW|151}} || — || Nobyembre 29, 2000 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|63105}} |-id=106 bgcolor=#e9e9e9 | 63106 || {{mp|2000 WE|152}} || — || Nobyembre 25, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|63106}} |-id=107 bgcolor=#d6d6d6 | 63107 || {{mp|2000 WX|152}} || — || Nobyembre 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|63107}} |-id=108 bgcolor=#d6d6d6 | 63108 || {{mp|2000 WB|154}} || — || Nobyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|63108}} |-id=109 bgcolor=#d6d6d6 | 63109 || {{mp|2000 WK|154}} || — || Nobyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 4.4 km || {{M+J|63109}} |-id=110 bgcolor=#e9e9e9 | 63110 || {{mp|2000 WQ|158}} || — || Nobyembre 30, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|63110}} |-id=111 bgcolor=#d6d6d6 | 63111 || {{mp|2000 WG|161}} || — || Nobyembre 20, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|63111}} |-id=112 bgcolor=#d6d6d6 | 63112 || {{mp|2000 WS|161}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''6.5 km'' || {{M+J|63112}} |-id=113 bgcolor=#d6d6d6 | 63113 || {{mp|2000 WB|163}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|63113}} |-id=114 bgcolor=#e9e9e9 | 63114 || {{mp|2000 WA|164}} || — || Nobyembre 21, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|63114}} |-id=115 bgcolor=#fefefe | 63115 || {{mp|2000 WH|165}} || — || Nobyembre 23, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|63115}} |-id=116 bgcolor=#e9e9e9 | 63116 || {{mp|2000 WT|165}} || — || Nobyembre 23, 2000 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|63116}} |-id=117 bgcolor=#d6d6d6 | 63117 || {{mp|2000 WJ|169}} || — || Nobyembre 26, 2000 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | 8.4 km || {{M+J|63117}} |-id=118 bgcolor=#d6d6d6 | 63118 || {{mp|2000 WR|171}} || — || Nobyembre 25, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | 7.2 km || {{M+J|63118}} |-id=119 bgcolor=#e9e9e9 | 63119 || {{mp|2000 WX|171}} || — || Nobyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|63119}} |-id=120 bgcolor=#e9e9e9 | 63120 || {{mp|2000 WW|172}} || — || Nobyembre 25, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || EUN || align=right | 3.3 km || {{M+J|63120}} |-id=121 bgcolor=#d6d6d6 | 63121 || {{mp|2000 WL|173}} || — || Nobyembre 25, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[FIN tbl#631|URS]] || align=right | 11 km || {{M+J|63121}} |-id=122 bgcolor=#e9e9e9 | 63122 || {{mp|2000 WR|173}} || — || Nobyembre 26, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|63122}} |-id=123 bgcolor=#d6d6d6 | 63123 || {{mp|2000 WB|174}} || — || Nobyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|63123}} |-id=124 bgcolor=#d6d6d6 | 63124 || {{mp|2000 WK|174}} || — || Nobyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|63124}} |-id=125 bgcolor=#d6d6d6 | 63125 || {{mp|2000 WV|174}} || — || Nobyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.7 km || {{M+J|63125}} |-id=126 bgcolor=#e9e9e9 | 63126 || {{mp|2000 WV|181}} || — || Nobyembre 25, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[FIN tbl#805|BAR]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|63126}} |-id=127 bgcolor=#e9e9e9 | 63127 || {{mp|2000 WW|181}} || — || Nobyembre 25, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|63127}} |-id=128 bgcolor=#d6d6d6 | 63128 || {{mp|2000 WD|182}} || — || Nobyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#63128|fast]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|63128}} |-id=129 bgcolor=#d6d6d6 | 63129 Courtemanche || {{mp|2000 WH|183}} || {{MoMP|63129|Courtemanche}} || Nobyembre 30, 2000 || [[Osservatorio Astronomico di Gnosca|Gnosca]] || [[Stefano Sposetti|S. Sposetti]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|63129}} |-id=130 bgcolor=#fefefe | 63130 || {{mp|2000 WA|184}} || — || Nobyembre 30, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|63130}} |-id=131 bgcolor=#fefefe | 63131 || {{mp|2000 WG|186}} || — || Nobyembre 27, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|63131}} |-id=132 bgcolor=#d6d6d6 | 63132 || {{mp|2000 WF|188}} || — || Nobyembre 17, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|63132}} |-id=133 bgcolor=#e9e9e9 | 63133 || {{mp|2000 WH|188}} || — || Nobyembre 18, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|63133}} |-id=134 bgcolor=#e9e9e9 | 63134 || {{mp|2000 WU|190}} || — || Nobyembre 18, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|63134}} |-id=135 bgcolor=#fefefe | 63135 || {{mp|2000 WX|190}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|63135}} |-id=136 bgcolor=#d6d6d6 | 63136 || {{mp|2000 WD|191}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 7.4 km || {{M+J|63136}} |-id=137 bgcolor=#e9e9e9 | 63137 || {{mp|2000 WM|191}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | 3.1 km || {{M+J|63137}} |-id=138 bgcolor=#d6d6d6 | 63138 || {{mp|2000 WQ|191}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|63138}} |-id=139 bgcolor=#d6d6d6 | 63139 || {{mp|2000 WR|191}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|63139}} |-id=140 bgcolor=#e9e9e9 | 63140 || {{mp|2000 WT|191}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|63140}} |-id=141 bgcolor=#d6d6d6 | 63141 || {{mp|2000 WD|192}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 9.2 km || {{M+J|63141}} |-id=142 bgcolor=#fefefe | 63142 || 2000 XZ || — || Disyembre 2, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|63142}} |-id=143 bgcolor=#e9e9e9 | 63143 || {{mp|2000 XS|1}} || — || Disyembre 3, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|63143}} |-id=144 bgcolor=#d6d6d6 | 63144 || {{mp|2000 XQ|3}} || — || Disyembre 1, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|63144}} |-id=145 bgcolor=#d6d6d6 | 63145 Choemuseon || {{mp|2000 XY|13}} || {{MoMP|63145|Choemuseon}} || Disyembre 4, 2000 || [[Bohyunsan Optical Astronomy Observatory|Bohyunsan]] || Jeon, Y.-B., Lee, B.-C. || [[Themis family|THM]] || align=right | 5.9 km || {{M+J|63145}} |-id=146 bgcolor=#d6d6d6 | 63146 || {{mp|2000 XM|14}} || — || Disyembre 1, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 12 km || {{M+J|63146}} |-id=147 bgcolor=#d6d6d6 | 63147 || {{mp|2000 XF|19}} || — || Disyembre 4, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|63147}} |-id=148 bgcolor=#d6d6d6 | 63148 || {{mp|2000 XQ|19}} || — || Disyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.5 km || {{M+J|63148}} |-id=149 bgcolor=#d6d6d6 | 63149 || {{mp|2000 XM|22}} || — || Disyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.5 km || {{M+J|63149}} |-id=150 bgcolor=#d6d6d6 | 63150 || {{mp|2000 XH|23}} || — || Disyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.1 km || {{M+J|63150}} |-id=151 bgcolor=#d6d6d6 | 63151 || {{mp|2000 XR|23}} || — || Disyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|63151}} |-id=152 bgcolor=#e9e9e9 | 63152 || {{mp|2000 XC|27}} || — || Disyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|63152}} |-id=153 bgcolor=#fefefe | 63153 || {{mp|2000 XF|28}} || — || Disyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|63153}} |-id=154 bgcolor=#d6d6d6 | 63154 || {{mp|2000 XR|37}} || — || Disyembre 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|63154}} |-id=155 bgcolor=#d6d6d6 | 63155 || {{mp|2000 XZ|39}} || — || Disyembre 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|63155}} |-id=156 bgcolor=#d6d6d6 | 63156 Yicheon || {{mp|2000 XQ|44}} || {{MoMP|63156|Yicheon}} || Disyembre 5, 2000 || [[Bohyunsan Optical Astronomy Observatory|Bohyunsan]] || Jeon, Y.-B., Lee, B.-C. || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.5 km || {{M+J|63156}} |-id=157 bgcolor=#fefefe | 63157 || {{mp|2000 YL|2}} || — || Disyembre 19, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|63157}} |-id=158 bgcolor=#e9e9e9 | 63158 || {{mp|2000 YA|4}} || — || Disyembre 20, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|63158}} |-id=159 bgcolor=#d6d6d6 | 63159 || {{mp|2000 YF|6}} || — || Disyembre 20, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.7 km || {{M+J|63159}} |-id=160 bgcolor=#fa8072 | 63160 || {{mp|2000 YN|8}} || — || Disyembre 16, 2000 || [[Observatoire Royal de Belgique|Uccle]] || [[Thierry Pauwels|T. Pauwels]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|63160}} |-id=161 bgcolor=#d6d6d6 | 63161 || {{mp|2000 YZ|10}} || — || Disyembre 22, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''5.6 km'' || {{M+J|63161}} |-id=162 bgcolor=#d6d6d6 | 63162 Davidčapek || {{mp|2000 YE|11}} || {{MoMP|63162|Davidčapek}} || Disyembre 22, 2000 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Petr Pravec|P. Pravec]], [[Peter Kušnirák|P. Kušnirák]] || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|63162}} |-id=163 bgcolor=#fefefe | 63163 Jerusalem || {{mp|2000 YR|11}} || {{MoMP|63163|Jerusalem}} || Disyembre 23, 2000 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || Kočer, M. || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|63163}} |-id=164 bgcolor=#fa8072 | 63164 || {{mp|2000 YU|14}} || — || Disyembre 23, 2000 || [[Uenohara Observatory|Uenohara]] || Uenohara || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|63164}} |-id=165 bgcolor=#d6d6d6 | 63165 || {{mp|2000 YY|14}} || — || Disyembre 20, 2000 || [[Observatoire Royal de Belgique|Uccle]] || [[Thierry Pauwels|T. Pauwels]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|63165}} |-id=166 bgcolor=#d6d6d6 | 63166 || {{mp|2000 YW|17}} || — || Disyembre 20, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || EOS || align=right | 4.5 km || {{M+J|63166}} |-id=167 bgcolor=#fefefe | 63167 || {{mp|2000 YY|17}} || — || Disyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|63167}} |-id=168 bgcolor=#fefefe | 63168 || {{mp|2000 YH|20}} || — || Disyembre 25, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|63168}} |-id=169 bgcolor=#e9e9e9 | 63169 || {{mp|2000 YM|31}} || — || Disyembre 31, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|63169}} |-id=170 bgcolor=#fefefe | 63170 || {{mp|2000 YE|33}} || — || Disyembre 29, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|63170}} |-id=171 bgcolor=#e9e9e9 | 63171 || {{mp|2000 YU|40}} || — || Disyembre 30, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|63171}} |-id=172 bgcolor=#d6d6d6 | 63172 || {{mp|2000 YN|41}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.0 km || {{M+J|63172}} |-id=173 bgcolor=#e9e9e9 | 63173 || {{mp|2000 YX|52}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|63173}} |-id=174 bgcolor=#fefefe | 63174 || {{mp|2000 YB|55}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|63174}} |-id=175 bgcolor=#c2ffff | 63175 || {{mp|2000 YS|55}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Greek camp|L4]] || align=right | ''20 km'' || {{M+J|63175}} |-id=176 bgcolor=#c2ffff | 63176 || {{mp|2000 YN|59}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || L4 || align=right | 12 km || {{M+J|63176}} |-id=177 bgcolor=#d6d6d6 | 63177 || {{mp|2000 YJ|63}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.1 km || {{M+J|63177}} |-id=178 bgcolor=#d6d6d6 | 63178 || {{mp|2000 YJ|69}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.9 km'' || {{M+J|63178}} |-id=179 bgcolor=#d6d6d6 | 63179 || {{mp|2000 YZ|77}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|63179}} |-id=180 bgcolor=#d6d6d6 | 63180 || {{mp|2000 YK|81}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|63180}} |-id=181 bgcolor=#d6d6d6 | 63181 || {{mp|2000 YN|81}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|63181}} |-id=182 bgcolor=#e9e9e9 | 63182 || {{mp|2000 YM|84}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|63182}} |-id=183 bgcolor=#d6d6d6 | 63183 || {{mp|2000 YK|88}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 8.6 km || {{M+J|63183}} |-id=184 bgcolor=#d6d6d6 | 63184 || {{mp|2000 YL|91}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hilda family|HIL]]{{·}}[[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 17 km || {{M+J|63184}} |-id=185 bgcolor=#d6d6d6 | 63185 || {{mp|2000 YW|93}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|63185}} |-id=186 bgcolor=#d6d6d6 | 63186 || {{mp|2000 YB|94}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|63186}} |-id=187 bgcolor=#d6d6d6 | 63187 || {{mp|2000 YJ|94}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|63187}} |-id=188 bgcolor=#d6d6d6 | 63188 || {{mp|2000 YE|96}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|63188}} |-id=189 bgcolor=#d6d6d6 | 63189 || {{mp|2000 YC|97}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#608|BRA]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|63189}} |-id=190 bgcolor=#d6d6d6 | 63190 || {{mp|2000 YB|103}} || — || Disyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|63190}} |-id=191 bgcolor=#e9e9e9 | 63191 || {{mp|2000 YP|106}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|63191}} |-id=192 bgcolor=#e9e9e9 | 63192 || {{mp|2000 YZ|107}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|63192}} |-id=193 bgcolor=#c2ffff | 63193 || {{mp|2000 YY|118}} || — || Disyembre 27, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Greek camp|L4]] || align=right | ''20 km'' || {{M+J|63193}} |-id=194 bgcolor=#d6d6d6 | 63194 || {{mp|2000 YB|120}} || — || Disyembre 19, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|63194}} |-id=195 bgcolor=#c2ffff | 63195 || {{mp|2000 YN|120}} || — || Disyembre 19, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Greek camp|L4]] || align=right | 25 km || {{M+J|63195}} |-id=196 bgcolor=#e9e9e9 | 63196 || {{mp|2000 YY|121}} || — || Disyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.6 km'' || {{M+J|63196}} |-id=197 bgcolor=#d6d6d6 | 63197 || {{mp|2000 YP|122}} || — || Disyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|63197}} |-id=198 bgcolor=#d6d6d6 | 63198 || {{mp|2000 YY|122}} || — || Disyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 5.4 km || {{M+J|63198}} |-id=199 bgcolor=#d6d6d6 | 63199 || {{mp|2000 YJ|123}} || — || Disyembre 28, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|63199}} |-id=200 bgcolor=#d6d6d6 | 63200 || {{mp|2000 YE|124}} || — || Disyembre 29, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 12 km || {{M+J|63200}} |} == 63201–63300 == {{Anchor|201}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 63201 || {{mp|2000 YH|129}} || — || Disyembre 29, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|63201}} |-id=202 bgcolor=#c2ffff | 63202 || {{mp|2000 YR|131}} || — || Disyembre 30, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Greek camp|L4]] || align=right | ''20 km'' || {{M+J|63202}} |-id=203 bgcolor=#d6d6d6 | 63203 || {{mp|2000 YA|132}} || — || Disyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|63203}} |-id=204 bgcolor=#d6d6d6 | 63204 || {{mp|2000 YE|135}} || — || Disyembre 17, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[FIN tbl#614|TEL]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|63204}} |-id=205 bgcolor=#c2ffff | 63205 || {{mp|2000 YG|139}} || — || Disyembre 27, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Greek camp|L4]] || align=right | ''20 km'' || {{M+J|63205}} |-id=206 bgcolor=#e9e9e9 | 63206 || {{mp|2000 YF|143}} || — || Disyembre 23, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|63206}} |-id=207 bgcolor=#fefefe | 63207 || {{mp|2001 AK|6}} || — || Enero 2, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.5 km || {{M+J|63207}} |-id=208 bgcolor=#d6d6d6 | 63208 || {{mp|2001 AJ|10}} || — || Enero 2, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|63208}} |-id=209 bgcolor=#fefefe | 63209 || {{mp|2001 AP|11}} || — || Enero 2, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.6 km || {{M+J|63209}} |-id=210 bgcolor=#c2ffff | 63210 || {{mp|2001 AH|13}} || — || Enero 2, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Greek camp|L4]] || align=right | ''20 km'' || {{M+J|63210}} |-id=211 bgcolor=#e9e9e9 | 63211 || {{mp|2001 AU|13}} || — || Enero 2, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|63211}} |-id=212 bgcolor=#fefefe | 63212 || {{mp|2001 AT|17}} || — || Enero 2, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|63212}} |-id=213 bgcolor=#e9e9e9 | 63213 || {{mp|2001 AY|18}} || — || Enero 4, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|63213}} |-id=214 bgcolor=#d6d6d6 | 63214 || {{mp|2001 AP|20}} || — || Enero 3, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 7.6 km || {{M+J|63214}} |-id=215 bgcolor=#d6d6d6 | 63215 || {{mp|2001 AD|25}} || — || Enero 4, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|63215}} |-id=216 bgcolor=#d6d6d6 | 63216 || {{mp|2001 AF|26}} || — || Enero 5, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.6 km'' || {{M+J|63216}} |-id=217 bgcolor=#fefefe | 63217 || {{mp|2001 AU|29}} || — || Enero 4, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|63217}} |-id=218 bgcolor=#fefefe | 63218 || {{mp|2001 AZ|29}} || — || Enero 4, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|63218}} |-id=219 bgcolor=#e9e9e9 | 63219 || {{mp|2001 AD|32}} || — || Enero 4, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|63219}} |-id=220 bgcolor=#d6d6d6 | 63220 || {{mp|2001 AU|32}} || — || Enero 4, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|63220}} |-id=221 bgcolor=#d6d6d6 | 63221 || {{mp|2001 AZ|32}} || — || Enero 4, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.3 km'' || {{M+J|63221}} |-id=222 bgcolor=#fefefe | 63222 || {{mp|2001 AM|36}} || — || Enero 5, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|63222}} |-id=223 bgcolor=#e9e9e9 | 63223 || {{mp|2001 AV|36}} || — || Enero 5, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|63223}} |-id=224 bgcolor=#d6d6d6 | 63224 || {{mp|2001 AQ|37}} || — || Enero 5, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|63224}} |-id=225 bgcolor=#fefefe | 63225 || {{mp|2001 BL|2}} || — || Enero 18, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|63225}} |-id=226 bgcolor=#fefefe | 63226 || {{mp|2001 BC|4}} || — || Enero 18, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|63226}} |-id=227 bgcolor=#d6d6d6 | 63227 || {{mp|2001 BG|6}} || — || Enero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|63227}} |-id=228 bgcolor=#e9e9e9 | 63228 || {{mp|2001 BF|9}} || — || Enero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|63228}} |-id=229 bgcolor=#d6d6d6 | 63229 || {{mp|2001 BP|9}} || — || Enero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|63229}} |-id=230 bgcolor=#d6d6d6 | 63230 || {{mp|2001 BT|14}} || — || Enero 21, 2001 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Themis family|THM]] || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|63230}} |-id=231 bgcolor=#c2ffff | 63231 || {{mp|2001 BA|15}} || — || Enero 21, 2001 || Oizumi || T. Kobayashi || [[Greek camp|L4]] || align=right | 19 km || {{M+J|63231}} |-id=232 bgcolor=#d6d6d6 | 63232 || {{mp|2001 BK|15}} || — || Enero 21, 2001 || Oizumi || T. Kobayashi || [[Asteroid family#Nocturna|(1298)]] || align=right | ''7.1 km'' || {{M+J|63232}} |-id=233 bgcolor=#fefefe | 63233 || {{mp|2001 BO|17}} || — || Enero 19, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|63233}} |-id=234 bgcolor=#c2ffff | 63234 || {{mp|2001 BB|20}} || — || Enero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Greek camp|L4]] || align=right | 20 km || {{M+J|63234}} |-id=235 bgcolor=#d6d6d6 | 63235 || {{mp|2001 BV|20}} || — || Enero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | ''9.7 km'' || {{M+J|63235}} |-id=236 bgcolor=#fefefe | 63236 || {{mp|2001 BX|20}} || — || Enero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|63236}} |-id=237 bgcolor=#d6d6d6 | 63237 || {{mp|2001 BA|23}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|63237}} |-id=238 bgcolor=#e9e9e9 | 63238 || {{mp|2001 BL|24}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|63238}} |-id=239 bgcolor=#c2ffff | 63239 || {{mp|2001 BD|25}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Greek camp|L4]] || align=right | 19 km || {{M+J|63239}} |-id=240 bgcolor=#e9e9e9 | 63240 || {{mp|2001 BG|26}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|63240}} |-id=241 bgcolor=#c2ffff | 63241 || {{mp|2001 BJ|26}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Greek camp|L4]] || align=right | 23 km || {{M+J|63241}} |-id=242 bgcolor=#d6d6d6 | 63242 || {{mp|2001 BJ|27}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|63242}} |-id=243 bgcolor=#e9e9e9 | 63243 || {{mp|2001 BW|27}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|63243}} |-id=244 bgcolor=#fefefe | 63244 || {{mp|2001 BO|28}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|63244}} |-id=245 bgcolor=#d6d6d6 | 63245 || {{mp|2001 BP|30}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|63245}} |-id=246 bgcolor=#e9e9e9 | 63246 || {{mp|2001 BG|32}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|63246}} |-id=247 bgcolor=#fefefe | 63247 || {{mp|2001 BN|34}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|63247}} |-id=248 bgcolor=#e9e9e9 | 63248 || {{mp|2001 BP|34}} || — || Enero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|63248}} |-id=249 bgcolor=#d6d6d6 | 63249 || {{mp|2001 BW|35}} || — || Enero 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Hilda family|HIL]]{{·}}[[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 15 km || {{M+J|63249}} |-id=250 bgcolor=#e9e9e9 | 63250 || {{mp|2001 BP|36}} || — || Enero 21, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|63250}} |-id=251 bgcolor=#d6d6d6 | 63251 || {{mp|2001 BG|38}} || — || Enero 21, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | ''5.6 km'' || {{M+J|63251}} |-id=252 bgcolor=#c7ff8f | 63252 || {{mp|2001 BL|41}} || — || Enero 19, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Centaur (small Solar System body)|centaur]] || align=right | 35 km || {{M+J|63252}} |-id=253 bgcolor=#e9e9e9 | 63253 || {{mp|2001 BG|50}} || — || Enero 21, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|63253}} |-id=254 bgcolor=#fefefe | 63254 || {{mp|2001 BW|54}} || — || Enero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|63254}} |-id=255 bgcolor=#fefefe | 63255 || {{mp|2001 BX|63}} || — || Enero 29, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|63255}} |-id=256 bgcolor=#e9e9e9 | 63256 || {{mp|2001 BY|77}} || — || Enero 25, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|63256}} |-id=257 bgcolor=#c2ffff | 63257 || {{mp|2001 BJ|79}} || — || Enero 21, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Greek camp|L4]] || align=right | 14 km || {{M+J|63257}} |-id=258 bgcolor=#d6d6d6 | 63258 || {{mp|2001 BT|80}} || — || Enero 19, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|63258}} |-id=259 bgcolor=#c2ffff | 63259 || {{mp|2001 BS|81}} || — || Enero 30, 2001 || [[Bergisch Gladbach Observatory|Bergisch Gladbach]] || [[Wolf Bickel|W. Bickel]] || [[Greek camp|L4]] || align=right | ''10 km'' || {{M+J|63259}} |-id=260 bgcolor=#fefefe | 63260 || 2001 CN || — || Pebrero 1, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|63260}} |-id=261 bgcolor=#d6d6d6 | 63261 || {{mp|2001 CA|2}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|63261}} |-id=262 bgcolor=#fefefe | 63262 || {{mp|2001 CM|3}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|63262}} |-id=263 bgcolor=#d6d6d6 | 63263 || {{mp|2001 CC|4}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.7 km'' || {{M+J|63263}} |-id=264 bgcolor=#fefefe | 63264 || {{mp|2001 CP|5}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|63264}} |-id=265 bgcolor=#c2ffff | 63265 || {{mp|2001 CP|12}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Greek camp|L4]] || align=right | 19 km || {{M+J|63265}} |-id=266 bgcolor=#d6d6d6 | 63266 || {{mp|2001 CV|16}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 8.3 km || {{M+J|63266}} |-id=267 bgcolor=#fefefe | 63267 || {{mp|2001 CC|17}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|63267}} |-id=268 bgcolor=#fefefe | 63268 || {{mp|2001 CU|22}} || — || Pebrero 1, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|63268}} |-id=269 bgcolor=#c2ffff | 63269 || {{mp|2001 CE|24}} || — || Pebrero 1, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Greek camp|L4]] || align=right | ''20 km'' || {{M+J|63269}} |-id=270 bgcolor=#d6d6d6 | 63270 || {{mp|2001 CR|28}} || — || Pebrero 2, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''7.0 km'' || {{M+J|63270}} |-id=271 bgcolor=#e9e9e9 | 63271 || {{mp|2001 CN|34}} || — || Pebrero 13, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|63271}} |-id=272 bgcolor=#c2ffff | 63272 || {{mp|2001 CC|49}} || — || Pebrero 1, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Greek camp|L4]] || align=right | ''20 km'' || {{M+J|63272}} |-id=273 bgcolor=#c2ffff | 63273 || {{mp|2001 DH|4}} || — || Pebrero 16, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || L4 || align=right | 30 km || {{M+J|63273}} |-id=274 bgcolor=#d6d6d6 | 63274 || {{mp|2001 DB|18}} || — || Pebrero 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|63274}} |-id=275 bgcolor=#fefefe | 63275 || {{mp|2001 DD|21}} || — || Pebrero 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|63275}} |-id=276 bgcolor=#e9e9e9 | 63276 || {{mp|2001 DP|22}} || — || Pebrero 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.2 km || {{M+J|63276}} |-id=277 bgcolor=#e9e9e9 | 63277 || {{mp|2001 DG|23}} || — || Pebrero 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|63277}} |-id=278 bgcolor=#c2ffff | 63278 || {{mp|2001 DJ|29}} || — || Pebrero 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Greek camp|L4]] || align=right | 15 km || {{M+J|63278}} |-id=279 bgcolor=#c2ffff | 63279 || {{mp|2001 DW|34}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || L4 || align=right | ''10 km'' || {{M+J|63279}} |-id=280 bgcolor=#d6d6d6 | 63280 || {{mp|2001 DT|37}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|63280}} |-id=281 bgcolor=#e9e9e9 | 63281 || {{mp|2001 DF|38}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|63281}} |-id=282 bgcolor=#fefefe | 63282 || {{mp|2001 DP|45}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|63282}} |-id=283 bgcolor=#d6d6d6 | 63283 || {{mp|2001 DA|46}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 5.7 km || {{M+J|63283}} |-id=284 bgcolor=#c2ffff | 63284 || {{mp|2001 DM|46}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Greek camp|L4]] || align=right | 12 km || {{M+J|63284}} |-id=285 bgcolor=#d6d6d6 | 63285 || {{mp|2001 DW|62}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|63285}} |-id=286 bgcolor=#c2ffff | 63286 || {{mp|2001 DZ|68}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Greek camp|L4]] || align=right | 16 km || {{M+J|63286}} |-id=287 bgcolor=#c2ffff | 63287 || {{mp|2001 DT|79}} || — || Pebrero 20, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || L4 || align=right | 19 km || {{M+J|63287}} |-id=288 bgcolor=#d6d6d6 | 63288 || {{mp|2001 DW|79}} || — || Pebrero 20, 2001 || Haleakala || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|63288}} |-id=289 bgcolor=#fefefe | 63289 || {{mp|2001 DJ|81}} || — || Pebrero 26, 2001 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|63289}} |-id=290 bgcolor=#c2ffff | 63290 || {{mp|2001 DS|87}} || — || Pebrero 21, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Greek camp|L4]] || align=right | ''20 km'' || {{M+J|63290}} |-id=291 bgcolor=#c2ffff | 63291 || {{mp|2001 DU|87}} || — || Pebrero 16, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || L4 || align=right | 13 km || {{M+J|63291}} |-id=292 bgcolor=#c2ffff | 63292 || {{mp|2001 DQ|89}} || — || Pebrero 22, 2001 || Socorro || LINEAR || L4 || align=right | 18 km || {{M+J|63292}} |-id=293 bgcolor=#d6d6d6 | 63293 || {{mp|2001 DT|89}} || — || Pebrero 22, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 9.4 km || {{M+J|63293}} |-id=294 bgcolor=#c2ffff | 63294 || {{mp|2001 DQ|90}} || — || Pebrero 21, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Greek camp|L4]] || align=right | ''20 km'' || {{M+J|63294}} |-id=295 bgcolor=#fefefe | 63295 || {{mp|2001 DY|101}} || — || Pebrero 16, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|63295}} |-id=296 bgcolor=#fefefe | 63296 || 2001 EK || — || Marso 2, 2001 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|63296}} |-id=297 bgcolor=#e9e9e9 | 63297 || {{mp|2001 EE|5}} || — || Marso 2, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|63297}} |-id=298 bgcolor=#fefefe | 63298 || {{mp|2001 EH|6}} || — || Marso 2, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|63298}} |-id=299 bgcolor=#e9e9e9 | 63299 || {{mp|2001 EH|8}} || — || Marso 2, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|63299}} |-id=300 bgcolor=#fefefe | 63300 || {{mp|2001 EV|8}} || — || Marso 2, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|63300}} |} == 63301–63400 == {{Anchor|301}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 63301 || {{mp|2001 EJ|12}} || — || Marso 3, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|63301}} |-id=302 bgcolor=#e9e9e9 | 63302 || {{mp|2001 EA|14}} || — || Marso 15, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.7 km || {{M+J|63302}} |-id=303 bgcolor=#fefefe | 63303 || {{mp|2001 EL|20}} || — || Marso 15, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|63303}} |-id=304 bgcolor=#e9e9e9 | 63304 || {{mp|2001 EQ|23}} || — || Marso 15, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Slow rotator (asteroid)#63304|slow]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|63304}} |-id=305 bgcolor=#d6d6d6 | [[63305 Bobkepple]] || 2001 FE || {{MoMP|63305|Bobkepple}} || Marso 17, 2001 || [[Junk Bond Observatory|Junk Bond]] || [[David Healy (astronomer)|D. Healy]] || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|63305}} |-id=306 bgcolor=#fefefe | 63306 || {{mp|2001 FT|8}} || — || Marso 18, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|63306}} |-id=307 bgcolor=#fefefe | 63307 Barbarawilson || {{mp|2001 FG|9}} || {{MoMP|63307|Barbarawilson}} || Marso 21, 2001 || [[George Observatory|Needville]] || Needville || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|63307}} |-id=308 bgcolor=#fefefe | 63308 || {{mp|2001 FU|11}} || — || Marso 19, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|63308}} |-id=309 bgcolor=#fefefe | 63309 || {{mp|2001 FV|19}} || — || Marso 19, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|63309}} |-id=310 bgcolor=#fefefe | 63310 || {{mp|2001 FS|21}} || — || Marso 21, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[FIN tbl#408|SUL]] || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|63310}} |-id=311 bgcolor=#fefefe | 63311 || {{mp|2001 FD|24}} || — || Marso 21, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|63311}} |-id=312 bgcolor=#d6d6d6 | 63312 || {{mp|2001 FH|24}} || — || Marso 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#613|LIX]] || align=right | 9.3 km || {{M+J|63312}} |-id=313 bgcolor=#fefefe | 63313 || {{mp|2001 FV|28}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|63313}} |-id=314 bgcolor=#e9e9e9 | 63314 || {{mp|2001 FJ|33}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]]{{·}}{{Interloper|506}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|63314}} |-id=315 bgcolor=#fefefe | 63315 || {{mp|2001 FV|34}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|63315}} |-id=316 bgcolor=#d6d6d6 | 63316 || {{mp|2001 FK|35}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|63316}} |-id=317 bgcolor=#fefefe | 63317 || {{mp|2001 FQ|36}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|63317}} |-id=318 bgcolor=#e9e9e9 | 63318 || {{mp|2001 FR|36}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#510|MIS]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|63318}} |-id=319 bgcolor=#fefefe | 63319 || {{mp|2001 FH|37}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|63319}} |-id=320 bgcolor=#d6d6d6 | 63320 || {{mp|2001 FX|44}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|63320}} |-id=321 bgcolor=#e9e9e9 | 63321 || {{mp|2001 FF|47}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|63321}} |-id=322 bgcolor=#fefefe | 63322 || {{mp|2001 FO|48}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|63322}} |-id=323 bgcolor=#fefefe | 63323 || {{mp|2001 FC|51}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|63323}} |-id=324 bgcolor=#e9e9e9 | 63324 || {{mp|2001 FH|51}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|63324}} |-id=325 bgcolor=#fefefe | 63325 || {{mp|2001 FU|51}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|63325}} |-id=326 bgcolor=#fefefe | 63326 || {{mp|2001 FV|53}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|63326}} |-id=327 bgcolor=#fefefe | 63327 || {{mp|2001 FS|54}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|63327}} |-id=328 bgcolor=#fefefe | 63328 || {{mp|2001 FU|54}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|63328}} |-id=329 bgcolor=#e9e9e9 | 63329 || {{mp|2001 FJ|55}} || — || Marso 21, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|63329}} |-id=330 bgcolor=#fefefe | 63330 || {{mp|2001 FZ|59}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|63330}} |-id=331 bgcolor=#fefefe | 63331 || {{mp|2001 FC|60}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|63331}} |-id=332 bgcolor=#fefefe | 63332 || {{mp|2001 FY|62}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|63332}} |-id=333 bgcolor=#fefefe | 63333 || {{mp|2001 FV|65}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|63333}} |-id=334 bgcolor=#d6d6d6 | 63334 || {{mp|2001 FH|66}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|63334}} |-id=335 bgcolor=#fefefe | 63335 || {{mp|2001 FD|67}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|63335}} |-id=336 bgcolor=#fefefe | 63336 || {{mp|2001 FL|67}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|63336}} |-id=337 bgcolor=#e9e9e9 | 63337 || {{mp|2001 FW|67}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|63337}} |-id=338 bgcolor=#fefefe | 63338 || {{mp|2001 FX|74}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|63338}} |-id=339 bgcolor=#e9e9e9 | 63339 || {{mp|2001 FP|75}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|63339}} |-id=340 bgcolor=#fefefe | 63340 || {{mp|2001 FY|76}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|63340}} |-id=341 bgcolor=#fa8072 | 63341 || {{mp|2001 FD|77}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.1 km'' || {{M+J|63341}} |-id=342 bgcolor=#e9e9e9 | 63342 || {{mp|2001 FH|77}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|63342}} |-id=343 bgcolor=#d6d6d6 | 63343 || {{mp|2001 FO|85}} || — || Marso 26, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|63343}} |-id=344 bgcolor=#e9e9e9 | 63344 || {{mp|2001 FX|86}} || — || Marso 21, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|63344}} |-id=345 bgcolor=#e9e9e9 | 63345 || {{mp|2001 FD|91}} || — || Marso 26, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|63345}} |-id=346 bgcolor=#fefefe | 63346 || {{mp|2001 FU|92}} || — || Marso 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|63346}} |-id=347 bgcolor=#d6d6d6 | 63347 || {{mp|2001 FA|94}} || — || Marso 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.7 km'' || {{M+J|63347}} |-id=348 bgcolor=#fefefe | 63348 || {{mp|2001 FC|94}} || — || Marso 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|63348}} |-id=349 bgcolor=#e9e9e9 | 63349 || {{mp|2001 FY|101}} || — || Marso 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|63349}} |-id=350 bgcolor=#d6d6d6 | 63350 || {{mp|2001 FL|106}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | ''7.8 km'' || {{M+J|63350}} |-id=351 bgcolor=#fefefe | 63351 || {{mp|2001 FW|117}} || — || Marso 19, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|63351}} |-id=352 bgcolor=#e9e9e9 | 63352 || {{mp|2001 FG|129}} || — || Marso 26, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|63352}} |-id=353 bgcolor=#fefefe | 63353 || {{mp|2001 FZ|135}} || — || Marso 21, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|63353}} |-id=354 bgcolor=#d6d6d6 | 63354 || {{mp|2001 FU|140}} || — || Marso 22, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Slow rotator (asteroid)#63354|slow]] || align=right | ''8.0 km'' || {{M+J|63354}} |-id=355 bgcolor=#d6d6d6 | 63355 || {{mp|2001 FN|143}} || — || Marso 23, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''6.5 km'' || {{M+J|63355}} |-id=356 bgcolor=#d6d6d6 | 63356 || {{mp|2001 FG|149}} || — || Marso 24, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|63356}} |-id=357 bgcolor=#e9e9e9 | 63357 || {{mp|2001 FS|157}} || — || Marso 27, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.5 km || {{M+J|63357}} |-id=358 bgcolor=#d6d6d6 | 63358 || {{mp|2001 FX|157}} || — || Marso 27, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|63358}} |-id=359 bgcolor=#e9e9e9 | 63359 || {{mp|2001 FQ|159}} || — || Marso 29, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|63359}} |-id=360 bgcolor=#e9e9e9 | 63360 || {{mp|2001 FS|162}} || — || Marso 18, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|63360}} |-id=361 bgcolor=#fefefe | 63361 || {{mp|2001 FR|171}} || — || Marso 24, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Marc Buie|M. W. Buie]] || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|63361}} |-id=362 bgcolor=#d6d6d6 | 63362 || {{mp|2001 FD|177}} || — || Marso 16, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|63362}} |-id=363 bgcolor=#fefefe | 63363 Guengerich || {{mp|2001 FC|184}} || {{MoMP|63363|Guengerich}} || Marso 25, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Marc Buie|M. W. Buie]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|63363}} |-id=364 bgcolor=#fefefe | 63364 || {{mp|2001 HH|2}} || — || Abril 17, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|63364}} |-id=365 bgcolor=#fefefe | 63365 || {{mp|2001 HH|3}} || — || Abril 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|63365}} |-id=366 bgcolor=#fefefe | 63366 || {{mp|2001 HK|4}} || — || Abril 17, 2001 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|63366}} |-id=367 bgcolor=#e9e9e9 | 63367 || {{mp|2001 HS|6}} || — || Abril 18, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|63367}} |-id=368 bgcolor=#d6d6d6 | 63368 || {{mp|2001 HQ|7}} || — || Abril 17, 2001 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|63368}} |-id=369 bgcolor=#e9e9e9 | 63369 || {{mp|2001 HT|7}} || — || Abril 17, 2001 || Desert Beaver || W. K. Y. Yeung || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|63369}} |-id=370 bgcolor=#fefefe | 63370 || {{mp|2001 HS|9}} || — || Abril 16, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|63370}} |-id=371 bgcolor=#e9e9e9 | 63371 || {{mp|2001 HN|18}} || — || Abril 23, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|63371}} |-id=372 bgcolor=#d6d6d6 | 63372 || {{mp|2001 HG|29}} || — || Abril 27, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 5.7 km || {{M+J|63372}} |-id=373 bgcolor=#d6d6d6 | 63373 || {{mp|2001 HS|35}} || — || Abril 29, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 12 km || {{M+J|63373}} |-id=374 bgcolor=#fefefe | 63374 || {{mp|2001 HX|35}} || — || Abril 29, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|63374}} |-id=375 bgcolor=#e9e9e9 | 63375 || {{mp|2001 HY|37}} || — || Abril 29, 2001 || [[Črni Vrh Observatory|Črni Vrh]] || Matičič, S. || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|63375}} |-id=376 bgcolor=#fefefe | 63376 || {{mp|2001 HA|38}} || — || Abril 29, 2001 || Črni Vrh || Matičič, S. || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|63376}} |-id=377 bgcolor=#d6d6d6 | 63377 || {{mp|2001 HL|40}} || — || Abril 27, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|63377}} |-id=378 bgcolor=#d6d6d6 | 63378 || {{mp|2001 HY|43}} || — || Abril 16, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|63378}} |-id=379 bgcolor=#e9e9e9 | 63379 || {{mp|2001 HN|45}} || — || Abril 17, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|63379}} |-id=380 bgcolor=#fefefe | 63380 || {{mp|2001 HE|51}} || — || Abril 23, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|63380}} |-id=381 bgcolor=#fefefe | 63381 || {{mp|2001 HJ|53}} || — || Abril 23, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|63381}} |-id=382 bgcolor=#fefefe | 63382 || {{mp|2001 HZ|54}} || — || Abril 24, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|63382}} |-id=383 bgcolor=#fefefe | 63383 || {{mp|2001 HD|56}} || — || Abril 24, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|63383}} |-id=384 bgcolor=#e9e9e9 | 63384 || {{mp|2001 HG|57}} || — || Abril 25, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|63384}} |-id=385 bgcolor=#e9e9e9 | 63385 || {{mp|2001 HL|66}} || — || Abril 24, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 2.3 km || {{M+J|63385}} |-id=386 bgcolor=#e9e9e9 | 63386 || {{mp|2001 HW|66}} || — || Abril 25, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[FIN tbl#803|HNS]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|63386}} |-id=387 bgcolor=#fefefe | 63387 Brazos Bend || {{mp|2001 HC|67}} || {{MoMP|63387|Brazos Bend}} || Abril 29, 2001 || [[George Observatory|Needville]] || Needville || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|63387}} |-id=388 bgcolor=#e9e9e9 | 63388 || {{mp|2001 HE|67}} || — || Abril 21, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|63388}} |-id=389 bgcolor=#e9e9e9 | 63389 Noshiro || {{mp|2001 JC|1}} || {{MoMP|63389|Noshiro}} || Mayo 12, 2001 || [[Bisei Spaceguard Center|Bisei SG Center]] || [[Bisei Asteroid Tracking Telescope for Rapid Survey|BATTeRS]] || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|63389}} |-id=390 bgcolor=#d6d6d6 | 63390 || {{mp|2001 JP|5}} || — || Mayo 14, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|63390}} |-id=391 bgcolor=#d6d6d6 | 63391 || {{mp|2001 JG|6}} || — || Mayo 14, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|63391}} |-id=392 bgcolor=#d6d6d6 | 63392 || {{mp|2001 JE|7}} || — || Mayo 15, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|63392}} |-id=393 bgcolor=#fefefe | 63393 || {{mp|2001 JS|7}} || — || Mayo 15, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|63393}} |-id=394 bgcolor=#d6d6d6 | 63394 || {{mp|2001 JL|8}} || — || Mayo 15, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|63394}} |-id=395 bgcolor=#e9e9e9 | 63395 || {{mp|2001 JX|9}} || — || Mayo 15, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|63395}} |-id=396 bgcolor=#fefefe | 63396 || 2001 KX || — || Mayo 17, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|63396}} |-id=397 bgcolor=#e9e9e9 | 63397 || {{mp|2001 KK|2}} || — || Mayo 17, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|63397}} |-id=398 bgcolor=#e9e9e9 | 63398 || {{mp|2001 KZ|9}} || — || Mayo 18, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|63398}} |-id=399 bgcolor=#fefefe | 63399 || {{mp|2001 KH|11}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|63399}} |-id=400 bgcolor=#d6d6d6 | 63400 || {{mp|2001 KJ|13}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|63400}} |} == 63401–63500 == {{Anchor|401}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 63401 || {{mp|2001 KK|15}} || — || Mayo 18, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|63401}} |-id=402 bgcolor=#fefefe | 63402 || {{mp|2001 KU|24}} || — || Mayo 17, 2001 || Socorro || LINEAR || V || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|63402}} |-id=403 bgcolor=#e9e9e9 | 63403 || {{mp|2001 KT|30}} || — || Mayo 21, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|63403}} |-id=404 bgcolor=#e9e9e9 | 63404 || {{mp|2001 KK|31}} || — || Mayo 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|63404}} |-id=405 bgcolor=#e9e9e9 | 63405 || {{mp|2001 KP|33}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#63405|slow]] || align=right | 1.8 km || {{M+J|63405}} |-id=406 bgcolor=#e9e9e9 | 63406 || {{mp|2001 KN|34}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 2.4 km || {{M+J|63406}} |-id=407 bgcolor=#e9e9e9 | 63407 || {{mp|2001 KZ|35}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|63407}} |-id=408 bgcolor=#e9e9e9 | 63408 || {{mp|2001 KA|38}} || — || Mayo 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|63408}} |-id=409 bgcolor=#fefefe | 63409 || {{mp|2001 KY|38}} || — || Mayo 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|63409}} |-id=410 bgcolor=#d6d6d6 | 63410 || {{mp|2001 KQ|39}} || — || Mayo 22, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#630|AEG]] || align=right | 8.5 km || {{M+J|63410}} |-id=411 bgcolor=#e9e9e9 | 63411 || {{mp|2001 KK|41}} || — || Mayo 24, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 7.4 km || {{M+J|63411}} |-id=412 bgcolor=#fefefe | 63412 || {{mp|2001 KQ|44}} || — || Mayo 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|63412}} |-id=413 bgcolor=#e9e9e9 | 63413 || {{mp|2001 KK|47}} || — || Mayo 24, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|63413}} |-id=414 bgcolor=#fefefe | 63414 || {{mp|2001 KF|55}} || — || Mayo 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|63414}} |-id=415 bgcolor=#e9e9e9 | 63415 || {{mp|2001 KH|55}} || — || Mayo 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|63415}} |-id=416 bgcolor=#e9e9e9 | 63416 || {{mp|2001 KU|56}} || — || Mayo 23, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|63416}} |-id=417 bgcolor=#e9e9e9 | 63417 || {{mp|2001 KR|58}} || — || Mayo 26, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|63417}} |-id=418 bgcolor=#e9e9e9 | 63418 || {{mp|2001 KW|62}} || — || Mayo 18, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|63418}} |-id=419 bgcolor=#e9e9e9 | 63419 || {{mp|2001 KP|64}} || — || Mayo 21, 2001 || [[Goodricke-Pigott Observatory|Goodricke-Pigott]] || [[Roy A. Tucker|R. A. Tucker]] || EUN || align=right | 1.8 km || {{M+J|63419}} |-id=420 bgcolor=#fefefe | 63420 || {{mp|2001 KB|65}} || — || Mayo 22, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|63420}} |-id=421 bgcolor=#e9e9e9 | 63421 || {{mp|2001 KC|67}} || — || Mayo 26, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|63421}} |-id=422 bgcolor=#e9e9e9 | 63422 || {{mp|2001 KL|70}} || — || Mayo 23, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|63422}} |-id=423 bgcolor=#e9e9e9 | 63423 || {{mp|2001 KY|72}} || — || Mayo 24, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|63423}} |-id=424 bgcolor=#e9e9e9 | 63424 || {{mp|2001 KW|73}} || — || Mayo 25, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|63424}} |-id=425 bgcolor=#fefefe | 63425 || {{mp|2001 LV|5}} || — || Hunyo 13, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|63425}} |-id=426 bgcolor=#e9e9e9 | 63426 || {{mp|2001 LU|13}} || — || Hunyo 15, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Slow rotator (asteroid)#63426|slow]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|63426}} |-id=427 bgcolor=#fefefe | 63427 || 2001 MB || — || Hunyo 16, 2001 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|63427}} |-id=428 bgcolor=#e9e9e9 | 63428 || {{mp|2001 MC|1}} || — || Hunyo 18, 2001 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|63428}} |-id=429 bgcolor=#fefefe | 63429 || {{mp|2001 MH|5}} || — || Hunyo 21, 2001 || [[Calar Alto Observatory|Calar Alto]] || [[Calar Alto Observatory|Calar Alto]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|63429}} |-id=430 bgcolor=#fefefe | 63430 || {{mp|2001 MR|6}} || — || Hunyo 22, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|63430}} |-id=431 bgcolor=#e9e9e9 | 63431 || {{mp|2001 ML|14}} || — || Hunyo 28, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|63431}} |-id=432 bgcolor=#fefefe | 63432 || {{mp|2001 MY|14}} || — || Hunyo 28, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|63432}} |-id=433 bgcolor=#e9e9e9 | 63433 || {{mp|2001 MZ|17}} || — || Hunyo 28, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|63433}} |-id=434 bgcolor=#fefefe | 63434 || {{mp|2001 MD|21}} || — || Hunyo 26, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|63434}} |-id=435 bgcolor=#fefefe | 63435 || {{mp|2001 MU|21}} || — || Hunyo 28, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|63435}} |-id=436 bgcolor=#e9e9e9 | 63436 || {{mp|2001 MO|23}} || — || Hunyo 27, 2001 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|63436}} |-id=437 bgcolor=#e9e9e9 | 63437 || {{mp|2001 MY|23}} || — || Hunyo 27, 2001 || Haleakala || NEAT || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 8.6 km || {{M+J|63437}} |-id=438 bgcolor=#e9e9e9 | 63438 || {{mp|2001 MY|28}} || — || Hunyo 27, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|63438}} |-id=439 bgcolor=#fefefe | 63439 || {{mp|2001 MD|29}} || — || Hunyo 27, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|63439}} |-id=440 bgcolor=#fefefe | 63440 Rożek || {{mp|2001 MD|30}} || {{MoMP|63440|Rożek}} || Hunyo 30, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|63440}} |-id=441 bgcolor=#fefefe | 63441 || {{mp|2001 NV|2}} || — || Hulyo 12, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|63441}} |-id=442 bgcolor=#e9e9e9 | 63442 || {{mp|2001 NO|6}} || — || Hulyo 14, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|63442}} |-id=443 bgcolor=#e9e9e9 | 63443 || {{mp|2001 NH|7}} || — || Hulyo 13, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[FIN tbl#803|HNS]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|63443}} |-id=444 bgcolor=#d6d6d6 | 63444 || {{mp|2001 ND|8}} || — || Hulyo 14, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|63444}} |-id=445 bgcolor=#e9e9e9 | 63445 || {{mp|2001 NL|9}} || — || Hulyo 13, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|63445}} |-id=446 bgcolor=#fefefe | 63446 || {{mp|2001 NV|9}} || — || Hulyo 15, 2001 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Lenka Kotková|L. Kotková]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|63446}} |-id=447 bgcolor=#fefefe | 63447 || {{mp|2001 NG|11}} || — || Hulyo 14, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|63447}} |-id=448 bgcolor=#e9e9e9 | 63448 || {{mp|2001 NF|14}} || — || Hulyo 14, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|63448}} |-id=449 bgcolor=#fefefe | 63449 || {{mp|2001 NO|14}} || — || Hulyo 14, 2001 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|63449}} |-id=450 bgcolor=#e9e9e9 | 63450 || {{mp|2001 NP|17}} || — || Hulyo 14, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | 8.0 km || {{M+J|63450}} |-id=451 bgcolor=#e9e9e9 | 63451 || 2001 OB || — || Hulyo 16, 2001 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|63451}} |-id=452 bgcolor=#fefefe | 63452 || {{mp|2001 OO|2}} || — || Hulyo 17, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|63452}} |-id=453 bgcolor=#fefefe | 63453 || {{mp|2001 OQ|4}} || — || Hulyo 19, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|63453}} |-id=454 bgcolor=#d6d6d6 | 63454 || {{mp|2001 OB|5}} || — || Hulyo 17, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''10 km'' || {{M+J|63454}} |-id=455 bgcolor=#d6d6d6 | 63455 || {{mp|2001 OD|5}} || — || Hulyo 17, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|63455}} |-id=456 bgcolor=#d6d6d6 | 63456 || {{mp|2001 OS|5}} || — || Hulyo 17, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|63456}} |-id=457 bgcolor=#e9e9e9 | 63457 || {{mp|2001 OG|6}} || — || Hulyo 17, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|63457}} |-id=458 bgcolor=#d6d6d6 | 63458 || {{mp|2001 OT|6}} || — || Hulyo 17, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|63458}} |-id=459 bgcolor=#d6d6d6 | 63459 || {{mp|2001 OT|7}} || — || Hulyo 17, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Asteroid family#Nocturna|(1298)]] || align=right | ''6.9 km'' || {{M+J|63459}} |-id=460 bgcolor=#fefefe | 63460 || {{mp|2001 OA|8}} || — || Hulyo 17, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|63460}} |-id=461 bgcolor=#d6d6d6 | 63461 || {{mp|2001 OJ|8}} || — || Hulyo 17, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|63461}} |-id=462 bgcolor=#d6d6d6 | 63462 || {{mp|2001 OE|9}} || — || Hulyo 20, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 8.2 km || {{M+J|63462}} |-id=463 bgcolor=#fefefe | 63463 Calamandrei || {{mp|2001 OR|12}} || {{MoMP|63463|Calamandrei}} || Hulyo 20, 2001 || [[Osservatorio Astronomico della Montagna Pistoiese|San Marcello]] || [[Maura Tombelli|M. Tombelli]], [[Luciano Tesi|L. Tesi]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|63463}} |-id=464 bgcolor=#fefefe | 63464 || {{mp|2001 OL|16}} || — || Hulyo 21, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|63464}} |-id=465 bgcolor=#d6d6d6 | 63465 || {{mp|2001 OL|19}} || — || Hulyo 17, 2001 || [[Haleakala]] || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|63465}} |-id=466 bgcolor=#e9e9e9 | 63466 || {{mp|2001 OM|21}} || — || Hulyo 21, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|63466}} |-id=467 bgcolor=#e9e9e9 | 63467 || {{mp|2001 OS|21}} || — || Hulyo 21, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|63467}} |-id=468 bgcolor=#fefefe | 63468 || {{mp|2001 OY|21}} || — || Hulyo 21, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|63468}} |-id=469 bgcolor=#e9e9e9 | 63469 || {{mp|2001 OP|22}} || — || Hulyo 17, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|63469}} |-id=470 bgcolor=#d6d6d6 | 63470 || {{mp|2001 OH|23}} || — || Hulyo 22, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|63470}} |-id=471 bgcolor=#e9e9e9 | 63471 || {{mp|2001 OD|25}} || — || Hulyo 16, 2001 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|63471}} |-id=472 bgcolor=#e9e9e9 | 63472 || {{mp|2001 OY|25}} || — || Hulyo 19, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|63472}} |-id=473 bgcolor=#d6d6d6 | 63473 || {{mp|2001 OZ|25}} || — || Hulyo 19, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|63473}} |-id=474 bgcolor=#fefefe | 63474 || {{mp|2001 OR|27}} || — || Hulyo 18, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|63474}} |-id=475 bgcolor=#d6d6d6 | 63475 || {{mp|2001 OB|32}} || — || Hulyo 23, 2001 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.7 km || {{M+J|63475}} |-id=476 bgcolor=#e9e9e9 | 63476 || {{mp|2001 OL|37}} || — || Hulyo 20, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|63476}} |-id=477 bgcolor=#d6d6d6 | 63477 || {{mp|2001 OG|38}} || — || Hulyo 20, 2001 || Palomar || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|63477}} |-id=478 bgcolor=#fefefe | 63478 || {{mp|2001 OR|39}} || — || Hulyo 20, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|63478}} |-id=479 bgcolor=#e9e9e9 | 63479 || {{mp|2001 OL|40}} || — || Hulyo 20, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|63479}} |-id=480 bgcolor=#fefefe | 63480 || {{mp|2001 OD|42}} || — || Hulyo 22, 2001 || Palomar || NEAT || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|63480}} |-id=481 bgcolor=#e9e9e9 | 63481 || {{mp|2001 OE|42}} || — || Hulyo 22, 2001 || Palomar || NEAT || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|63481}} |-id=482 bgcolor=#e9e9e9 | 63482 || {{mp|2001 OW|42}} || — || Hulyo 22, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|63482}} |-id=483 bgcolor=#fefefe | 63483 || {{mp|2001 OJ|43}} || — || Hulyo 22, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|63483}} |-id=484 bgcolor=#d6d6d6 | 63484 || {{mp|2001 OV|48}} || — || Hulyo 16, 2001 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|63484}} |-id=485 bgcolor=#d6d6d6 | 63485 || {{mp|2001 OO|49}} || — || Hulyo 17, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|63485}} |-id=486 bgcolor=#e9e9e9 | 63486 || {{mp|2001 OH|55}} || — || Hulyo 22, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|63486}} |-id=487 bgcolor=#d6d6d6 | 63487 || {{mp|2001 OU|55}} || — || Hulyo 22, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|63487}} |-id=488 bgcolor=#d6d6d6 | 63488 || {{mp|2001 OT|56}} || — || Hulyo 16, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 14 km || {{M+J|63488}} |-id=489 bgcolor=#d6d6d6 | 63489 || {{mp|2001 OB|57}} || — || Hulyo 16, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|63489}} |-id=490 bgcolor=#e9e9e9 | 63490 || {{mp|2001 OP|59}} || — || Hulyo 21, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|63490}} |-id=491 bgcolor=#d6d6d6 | 63491 || {{mp|2001 OY|60}} || — || Hulyo 21, 2001 || Haleakala || NEAT || [[Hilda asteroid|3:2]]{{·}}[[Schubart family|SHU]] || align=right | ''9.5 km'' || {{M+J|63491}} |-id=492 bgcolor=#d6d6d6 | 63492 || {{mp|2001 OL|62}} || — || Hulyo 23, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|63492}} |-id=493 bgcolor=#fefefe | 63493 || {{mp|2001 OY|62}} || — || Hulyo 20, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|63493}} |-id=494 bgcolor=#e9e9e9 | 63494 || {{mp|2001 OX|63}} || — || Hulyo 23, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Padua family|PAD]] || align=right | 6.8 km || {{M+J|63494}} |-id=495 bgcolor=#d6d6d6 | 63495 || {{mp|2001 OH|64}} || — || Hulyo 24, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|63495}} |-id=496 bgcolor=#fefefe | 63496 || {{mp|2001 ON|64}} || — || Hulyo 24, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|63496}} |-id=497 bgcolor=#d6d6d6 | 63497 || {{mp|2001 OG|65}} || — || Hulyo 22, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|63497}} |-id=498 bgcolor=#d6d6d6 | 63498 Whitehead || {{mp|2001 OQ|65}} || {{MoMP|63498|Whitehead}} || Hulyo 28, 2001 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || [[FIN tbl#631|URS]] || align=right | 8.5 km || {{M+J|63498}} |-id=499 bgcolor=#e9e9e9 | 63499 || {{mp|2001 ON|69}} || — || Hulyo 19, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|63499}} |-id=500 bgcolor=#e9e9e9 | 63500 || {{mp|2001 OS|69}} || — || Hulyo 19, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Slow rotator (asteroid)#63500|slow]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|63500}} |} == 63501–63600 == {{Anchor|501}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 63501 || {{mp|2001 OD|70}} || — || Hulyo 19, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.2 km || {{M+J|63501}} |-id=502 bgcolor=#fefefe | 63502 || {{mp|2001 OD|72}} || — || Hulyo 21, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || NYS || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|63502}} |-id=503 bgcolor=#fefefe | 63503 || {{mp|2001 OE|72}} || — || Hulyo 21, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|63503}} |-id=504 bgcolor=#d6d6d6 | 63504 || {{mp|2001 OO|78}} || — || Hulyo 26, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|63504}} |-id=505 bgcolor=#e9e9e9 | 63505 || {{mp|2001 OP|79}} || — || Hulyo 27, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|63505}} |-id=506 bgcolor=#e9e9e9 | 63506 || {{mp|2001 OH|81}} || — || Hulyo 29, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|63506}} |-id=507 bgcolor=#fefefe | 63507 || {{mp|2001 OL|81}} || — || Hulyo 30, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|63507}} |-id=508 bgcolor=#e9e9e9 | 63508 || {{mp|2001 OQ|81}} || — || Hulyo 26, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''5.6 km'' || {{M+J|63508}} |-id=509 bgcolor=#e9e9e9 | 63509 || {{mp|2001 OW|83}} || — || Hulyo 27, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|63509}} |-id=510 bgcolor=#e9e9e9 | 63510 || {{mp|2001 OG|89}} || — || Hulyo 21, 2001 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|63510}} |-id=511 bgcolor=#fefefe | 63511 || {{mp|2001 OV|92}} || — || Hulyo 22, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|63511}} |-id=512 bgcolor=#fefefe | 63512 || {{mp|2001 OZ|95}} || — || Hulyo 29, 2001 || [[Bergisch Gladbach Observatory|Bergisch Gladbach]] || [[Wolf Bickel|W. Bickel]] || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|63512}} |-id=513 bgcolor=#fefefe | 63513 || {{mp|2001 OV|96}} || — || Hulyo 25, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|63513}} |-id=514 bgcolor=#d6d6d6 | 63514 || {{mp|2001 OY|99}} || — || Hulyo 27, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|63514}} |-id=515 bgcolor=#e9e9e9 | 63515 || {{mp|2001 OE|100}} || — || Hulyo 27, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|63515}} |-id=516 bgcolor=#d6d6d6 | 63516 || {{mp|2001 OL|103}} || — || Hulyo 29, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|63516}} |-id=517 bgcolor=#d6d6d6 | 63517 || {{mp|2001 OM|104}} || — || Hulyo 30, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#631|URS]] || align=right | 9.6 km || {{M+J|63517}} |-id=518 bgcolor=#d6d6d6 | 63518 || {{mp|2001 OM|105}} || — || Hulyo 29, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|63518}} |-id=519 bgcolor=#fefefe | 63519 || {{mp|2001 OJ|107}} || — || Hulyo 29, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Baptistina family|BAP]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|63519}} |-id=520 bgcolor=#d6d6d6 | 63520 || 2001 PF || — || Agosto 3, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 8.5 km || {{M+J|63520}} |-id=521 bgcolor=#e9e9e9 | 63521 || 2001 PL || — || Agosto 5, 2001 || [[Haleakala]] || NEAT || [[FIN tbl#803|HNS]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|63521}} |-id=522 bgcolor=#d6d6d6 | 63522 || 2001 PP || — || Agosto 6, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | ''6.8 km'' || {{M+J|63522}} |-id=523 bgcolor=#e9e9e9 | 63523 || {{mp|2001 PH|1}} || — || Agosto 9, 2001 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|63523}} |-id=524 bgcolor=#e9e9e9 | 63524 || {{mp|2001 PP|2}} || — || Agosto 3, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|63524}} |-id=525 bgcolor=#d6d6d6 | 63525 || {{mp|2001 PU|2}} || — || Agosto 3, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|63525}} |-id=526 bgcolor=#e9e9e9 | 63526 || {{mp|2001 PO|7}} || — || Agosto 7, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|63526}} |-id=527 bgcolor=#fefefe | 63527 || {{mp|2001 PM|8}} || — || Agosto 11, 2001 || Haleakala || NEAT || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|63527}} |-id=528 bgcolor=#d6d6d6 | 63528 Kocherhans || {{mp|2001 PX|13}} || {{MoMP|63528|Kocherhans}} || Agosto 13, 2001 || [[Badlands Observatory|Badlands]] || Dyvig, R. || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|63528}} |-id=529 bgcolor=#d6d6d6 | 63529 || {{mp|2001 PY|19}} || — || Agosto 10, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 7.9 km || {{M+J|63529}} |-id=530 bgcolor=#d6d6d6 | 63530 || {{mp|2001 PG|20}} || — || Agosto 10, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|63530}} |-id=531 bgcolor=#d6d6d6 | 63531 || {{mp|2001 PW|20}} || — || Agosto 10, 2001 || [[Haleakala]] || NEAT || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|63531}} |-id=532 bgcolor=#d6d6d6 | 63532 || {{mp|2001 PJ|22}} || — || Agosto 10, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 8.3 km || {{M+J|63532}} |-id=533 bgcolor=#e9e9e9 | 63533 || {{mp|2001 PY|22}} || — || Agosto 10, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|63533}} |-id=534 bgcolor=#d6d6d6 | 63534 || {{mp|2001 PR|24}} || — || Agosto 11, 2001 || Haleakala || NEAT || [[Themis family|THM]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|63534}} |-id=535 bgcolor=#fefefe | 63535 || {{mp|2001 PY|24}} || — || Agosto 11, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|63535}} |-id=536 bgcolor=#d6d6d6 | 63536 || {{mp|2001 PS|25}} || — || Agosto 11, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|63536}} |-id=537 bgcolor=#d6d6d6 | 63537 || {{mp|2001 PS|33}} || — || Agosto 10, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.5 km || {{M+J|63537}} |-id=538 bgcolor=#d6d6d6 | 63538 || {{mp|2001 PG|38}} || — || Agosto 11, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|63538}} |-id=539 bgcolor=#e9e9e9 | 63539 || {{mp|2001 PH|39}} || — || Agosto 11, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|63539}} |-id=540 bgcolor=#fefefe | 63540 || {{mp|2001 PN|39}} || — || Agosto 11, 2001 || Palomar || NEAT || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|63540}} |-id=541 bgcolor=#e9e9e9 | 63541 || {{mp|2001 PY|41}} || — || Agosto 11, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|63541}} |-id=542 bgcolor=#d6d6d6 | 63542 || {{mp|2001 PE|45}} || — || Agosto 11, 2001 || [[Haleakala]] || NEAT || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 8.2 km || {{M+J|63542}} |-id=543 bgcolor=#e9e9e9 | 63543 || {{mp|2001 PJ|45}} || — || Agosto 11, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|63543}} |-id=544 bgcolor=#d6d6d6 | 63544 || {{mp|2001 PD|47}} || — || Agosto 13, 2001 || [[Bergisch Gladbach Observatory|Bergisch Gladbach]] || [[Wolf Bickel|W. Bickel]] || {{·}} || align=right | 7.7 km || {{M+J|63544}} |-id=545 bgcolor=#fefefe | 63545 || {{mp|2001 PB|48}} || — || Agosto 3, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|63545}} |-id=546 bgcolor=#d6d6d6 | 63546 || {{mp|2001 PX|53}} || — || Agosto 14, 2001 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|63546}} |-id=547 bgcolor=#d6d6d6 | 63547 || {{mp|2001 PD|57}} || — || Agosto 14, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 9.2 km || {{M+J|63547}} |-id=548 bgcolor=#d6d6d6 | 63548 || {{mp|2001 PD|58}} || — || Agosto 14, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|63548}} |-id=549 bgcolor=#e9e9e9 | 63549 || {{mp|2001 PJ|63}} || — || Agosto 13, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|63549}} |-id=550 bgcolor=#e9e9e9 | 63550 || {{mp|2001 PX|64}} || — || Agosto 1, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|63550}} |-id=551 bgcolor=#fefefe | 63551 || {{mp|2001 QS|1}} || — || Agosto 16, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|63551}} |-id=552 bgcolor=#e9e9e9 | 63552 || {{mp|2001 QC|4}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|63552}} |-id=553 bgcolor=#fefefe | 63553 || {{mp|2001 QV|6}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|63553}} |-id=554 bgcolor=#d6d6d6 | 63554 || {{mp|2001 QA|8}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 8.0 km || {{M+J|63554}} |-id=555 bgcolor=#d6d6d6 | 63555 || {{mp|2001 QD|8}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|63555}} |-id=556 bgcolor=#fefefe | 63556 || {{mp|2001 QE|10}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|63556}} |-id=557 bgcolor=#fefefe | 63557 || {{mp|2001 QN|10}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|63557}} |-id=558 bgcolor=#fefefe | 63558 || {{mp|2001 QR|10}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|63558}} |-id=559 bgcolor=#fefefe | 63559 || {{mp|2001 QH|13}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|63559}} |-id=560 bgcolor=#fefefe | 63560 || {{mp|2001 QK|13}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right data-sort-value="0.91" | ''910 m'' || {{M+J|63560}} |-id=561 bgcolor=#fefefe | 63561 || {{mp|2001 QL|13}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|63561}} |-id=562 bgcolor=#e9e9e9 | 63562 || {{mp|2001 QA|15}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|63562}} |-id=563 bgcolor=#fefefe | 63563 || {{mp|2001 QU|15}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|63563}} |-id=564 bgcolor=#d6d6d6 | 63564 || {{mp|2001 QW|17}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|63564}} |-id=565 bgcolor=#d6d6d6 | 63565 || {{mp|2001 QP|18}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|63565}} |-id=566 bgcolor=#d6d6d6 | 63566 || {{mp|2001 QT|18}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|63566}} |-id=567 bgcolor=#fefefe | 63567 || {{mp|2001 QK|19}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|63567}} |-id=568 bgcolor=#d6d6d6 | 63568 || {{mp|2001 QA|21}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 8.9 km || {{M+J|63568}} |-id=569 bgcolor=#e9e9e9 | 63569 || {{mp|2001 QK|22}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|63569}} |-id=570 bgcolor=#e9e9e9 | 63570 || {{mp|2001 QN|22}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|63570}} |-id=571 bgcolor=#fefefe | 63571 || {{mp|2001 QC|23}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.5 km || {{M+J|63571}} |-id=572 bgcolor=#fefefe | 63572 || {{mp|2001 QD|23}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|63572}} |-id=573 bgcolor=#e9e9e9 | 63573 || {{mp|2001 QG|23}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|63573}} |-id=574 bgcolor=#fefefe | 63574 || {{mp|2001 QH|25}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|63574}} |-id=575 bgcolor=#e9e9e9 | 63575 || {{mp|2001 QQ|27}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|63575}} |-id=576 bgcolor=#fefefe | 63576 || {{mp|2001 QS|27}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|63576}} |-id=577 bgcolor=#fefefe | 63577 || {{mp|2001 QU|27}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|63577}} |-id=578 bgcolor=#fefefe | 63578 || {{mp|2001 QD|28}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 6.7 km || {{M+J|63578}} |-id=579 bgcolor=#fefefe | 63579 || {{mp|2001 QO|29}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|63579}} |-id=580 bgcolor=#fefefe | 63580 || {{mp|2001 QW|29}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|63580}} |-id=581 bgcolor=#fefefe | 63581 || {{mp|2001 QC|30}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || NYS || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|63581}} |-id=582 bgcolor=#d6d6d6 | 63582 || {{mp|2001 QL|30}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|63582}} |-id=583 bgcolor=#fa8072 | 63583 || {{mp|2001 QP|31}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|63583}} |-id=584 bgcolor=#d6d6d6 | 63584 || {{mp|2001 QY|33}} || — || Agosto 19, 2001 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Peter Kušnirák|P. Kušnirák]], [[Petr Pravec|P. Pravec]] || [[FIN tbl#609|VER]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|63584}} |-id=585 bgcolor=#d6d6d6 | 63585 || {{mp|2001 QB|44}} || — || Agosto 16, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]]{{·}}{{Interloper|606}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|63585}} |-id=586 bgcolor=#d6d6d6 | 63586 || {{mp|2001 QK|44}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|63586}} |-id=587 bgcolor=#d6d6d6 | 63587 || {{mp|2001 QH|47}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|63587}} |-id=588 bgcolor=#fefefe | 63588 || {{mp|2001 QB|49}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|63588}} |-id=589 bgcolor=#d6d6d6 | 63589 || {{mp|2001 QX|49}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|63589}} |-id=590 bgcolor=#fefefe | 63590 || {{mp|2001 QM|59}} || — || Agosto 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|63590}} |-id=591 bgcolor=#d6d6d6 | 63591 || {{mp|2001 QF|61}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.4 km || {{M+J|63591}} |-id=592 bgcolor=#fefefe | 63592 || {{mp|2001 QM|61}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | 2.5 km || {{M+J|63592}} |-id=593 bgcolor=#fefefe | 63593 || {{mp|2001 QZ|62}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|63593}} |-id=594 bgcolor=#d6d6d6 | 63594 || {{mp|2001 QU|63}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | ''5.6 km'' || {{M+J|63594}} |-id=595 bgcolor=#fefefe | 63595 || {{mp|2001 QW|63}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|63595}} |-id=596 bgcolor=#e9e9e9 | 63596 || {{mp|2001 QG|64}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|63596}} |-id=597 bgcolor=#e9e9e9 | 63597 || {{mp|2001 QH|65}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|63597}} |-id=598 bgcolor=#e9e9e9 | 63598 || {{mp|2001 QJ|65}} || — || Agosto 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|63598}} |-id=599 bgcolor=#e9e9e9 | 63599 || {{mp|2001 QN|65}} || — || Agosto 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|63599}} |-id=600 bgcolor=#d6d6d6 | 63600 || {{mp|2001 QY|65}} || — || Agosto 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.5 km || {{M+J|63600}} |} == 63601–63700 == {{Anchor|601}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 63601 || {{mp|2001 QD|66}} || — || Agosto 17, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|63601}} |-id=602 bgcolor=#e9e9e9 | 63602 || {{mp|2001 QE|67}} || — || Agosto 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|63602}} |-id=603 bgcolor=#e9e9e9 | 63603 || {{mp|2001 QG|67}} || — || Agosto 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|63603}} |-id=604 bgcolor=#e9e9e9 | 63604 || {{mp|2001 QC|68}} || — || Agosto 16, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|63604}} |-id=605 bgcolor=#fefefe | 63605 Budperry || {{mp|2001 QE|68}} || {{MoMP|63605|Budperry}} || Agosto 20, 2001 || [[Oakley Observatory|Oakley]] || Wolfe, C. || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|63605}} |-id=606 bgcolor=#d6d6d6 | 63606 || {{mp|2001 QK|69}} || — || Agosto 17, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|63606}} |-id=607 bgcolor=#fefefe | 63607 || {{mp|2001 QG|70}} || — || Agosto 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|63607}} |-id=608 bgcolor=#fefefe | 63608 || {{mp|2001 QD|72}} || — || Agosto 21, 2001 || [[Desert Eagle Observatory|Desert Eagle]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|63608}} |-id=609 bgcolor=#d6d6d6 | 63609 Françoisecolas || {{mp|2001 QY|72}} || {{MoMP|63609|Françoisecolas}} || Agosto 20, 2001 || [[Observatoire du Pic du Midi|Pic du Midi]] || Pic du Midi || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|63609}} |-id=610 bgcolor=#e9e9e9 | 63610 || {{mp|2001 QT|75}} || — || Agosto 16, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|63610}} |-id=611 bgcolor=#fefefe | 63611 || {{mp|2001 QX|75}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|63611}} |-id=612 bgcolor=#fefefe | 63612 || {{mp|2001 QK|76}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|63612}} |-id=613 bgcolor=#e9e9e9 | 63613 || {{mp|2001 QO|76}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|63613}} |-id=614 bgcolor=#e9e9e9 | 63614 || {{mp|2001 QF|77}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|63614}} |-id=615 bgcolor=#fefefe | 63615 || {{mp|2001 QB|78}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|63615}} |-id=616 bgcolor=#e9e9e9 | 63616 || {{mp|2001 QN|78}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|63616}} |-id=617 bgcolor=#fefefe | 63617 || {{mp|2001 QO|78}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#63617|slow]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|63617}} |-id=618 bgcolor=#fefefe | 63618 || {{mp|2001 QP|78}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|63618}} |-id=619 bgcolor=#fefefe | 63619 || {{mp|2001 QV|78}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|63619}} |-id=620 bgcolor=#fefefe | 63620 || {{mp|2001 QW|78}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|63620}} |-id=621 bgcolor=#fefefe | 63621 || {{mp|2001 QZ|78}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|63621}} |-id=622 bgcolor=#d6d6d6 | 63622 || {{mp|2001 QE|79}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.0 km'' || {{M+J|63622}} |-id=623 bgcolor=#fefefe | 63623 || {{mp|2001 QN|79}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|63623}} |-id=624 bgcolor=#fefefe | 63624 || {{mp|2001 QX|79}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|63624}} |-id=625 bgcolor=#fefefe | 63625 || {{mp|2001 QC|80}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|63625}} |-id=626 bgcolor=#e9e9e9 | 63626 || {{mp|2001 QH|80}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|63626}} |-id=627 bgcolor=#fefefe | 63627 || {{mp|2001 QJ|80}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|63627}} |-id=628 bgcolor=#d6d6d6 | 63628 || {{mp|2001 QN|80}} || — || Agosto 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.4 km || {{M+J|63628}} |-id=629 bgcolor=#e9e9e9 | 63629 || {{mp|2001 QU|80}} || — || Agosto 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|63629}} |-id=630 bgcolor=#fefefe | 63630 || {{mp|2001 QE|83}} || — || Agosto 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|63630}} |-id=631 bgcolor=#e9e9e9 | 63631 || {{mp|2001 QY|83}} || — || Agosto 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|63631}} |-id=632 bgcolor=#e9e9e9 | 63632 || {{mp|2001 QG|84}} || — || Agosto 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|63632}} |-id=633 bgcolor=#fefefe | 63633 || {{mp|2001 QR|84}} || — || Agosto 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|63633}} |-id=634 bgcolor=#e9e9e9 | 63634 || {{mp|2001 QU|86}} || — || Agosto 16, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[FIN tbl#803|HNS]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|63634}} |-id=635 bgcolor=#e9e9e9 | 63635 || {{mp|2001 QM|88}} || — || Agosto 22, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[FIN tbl#513|MRX]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|63635}} |-id=636 bgcolor=#fefefe | 63636 || {{mp|2001 QJ|90}} || — || Agosto 20, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|63636}} |-id=637 bgcolor=#fefefe | 63637 || {{mp|2001 QT|90}} || — || Agosto 22, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|63637}} |-id=638 bgcolor=#d6d6d6 | 63638 || {{mp|2001 QM|92}} || — || Agosto 22, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 7.1 km || {{M+J|63638}} |-id=639 bgcolor=#e9e9e9 | 63639 || {{mp|2001 QQ|93}} || — || Agosto 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|63639}} |-id=640 bgcolor=#fefefe | 63640 || {{mp|2001 QM|94}} || — || Agosto 23, 2001 || [[Desert Eagle Observatory|Desert Eagle]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|63640}} |-id=641 bgcolor=#d6d6d6 | 63641 || {{mp|2001 QE|97}} || — || Agosto 17, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|63641}} |-id=642 bgcolor=#fefefe | 63642 || {{mp|2001 QK|97}} || — || Agosto 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|63642}} |-id=643 bgcolor=#e9e9e9 | 63643 || {{mp|2001 QC|99}} || — || Agosto 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|63643}} |-id=644 bgcolor=#fefefe | 63644 || {{mp|2001 QY|99}} || — || Agosto 22, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|63644}} |-id=645 bgcolor=#fefefe | 63645 || {{mp|2001 QY|101}} || — || Agosto 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|63645}} |-id=646 bgcolor=#e9e9e9 | 63646 || {{mp|2001 QA|102}} || — || Agosto 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|63646}} |-id=647 bgcolor=#d6d6d6 | 63647 || {{mp|2001 QD|104}} || — || Agosto 20, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Ashkova|(3460)]] || align=right | 8.2 km || {{M+J|63647}} |-id=648 bgcolor=#fefefe | 63648 || {{mp|2001 QP|104}} || — || Agosto 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|63648}} |-id=649 bgcolor=#fefefe | 63649 || {{mp|2001 QT|105}} || — || Agosto 23, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|63649}} |-id=650 bgcolor=#d6d6d6 | 63650 || {{mp|2001 QN|106}} || — || Agosto 23, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|63650}} |-id=651 bgcolor=#e9e9e9 | 63651 || {{mp|2001 QS|107}} || — || Agosto 18, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|63651}} |-id=652 bgcolor=#e9e9e9 | 63652 || {{mp|2001 QG|108}} || — || Agosto 23, 2001 || [[Desert Eagle Observatory|Desert Eagle]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|63652}} |-id=653 bgcolor=#fefefe | 63653 || {{mp|2001 QQ|109}} || — || Agosto 21, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|63653}} |-id=654 bgcolor=#d6d6d6 | 63654 || {{mp|2001 QD|113}} || — || Agosto 25, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 12 km || {{M+J|63654}} |-id=655 bgcolor=#e9e9e9 | 63655 || {{mp|2001 QV|113}} || — || Agosto 26, 2001 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Peter Kušnirák|P. Kušnirák]], [[Petr Pravec|P. Pravec]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|63655}} |-id=656 bgcolor=#fefefe | 63656 || {{mp|2001 QC|114}} || — || Agosto 17, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|63656}} |-id=657 bgcolor=#fefefe | 63657 || {{mp|2001 QV|114}} || — || Agosto 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|63657}} |-id=658 bgcolor=#d6d6d6 | 63658 || {{mp|2001 QJ|115}} || — || Agosto 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.3 km || {{M+J|63658}} |-id=659 bgcolor=#e9e9e9 | 63659 || {{mp|2001 QM|116}} || — || Agosto 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|63659}} |-id=660 bgcolor=#d6d6d6 | 63660 || {{mp|2001 QV|119}} || — || Agosto 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|63660}} |-id=661 bgcolor=#d6d6d6 | 63661 || {{mp|2001 QC|120}} || — || Agosto 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|63661}} |-id=662 bgcolor=#fefefe | 63662 || {{mp|2001 QE|120}} || — || Agosto 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|63662}} |-id=663 bgcolor=#d6d6d6 | 63663 || {{mp|2001 QQ|120}} || — || Agosto 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.7 km || {{M+J|63663}} |-id=664 bgcolor=#e9e9e9 | 63664 || {{mp|2001 QQ|121}} || — || Agosto 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|63664}} |-id=665 bgcolor=#fefefe | 63665 || {{mp|2001 QC|124}} || — || Agosto 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|63665}} |-id=666 bgcolor=#fefefe | 63666 || {{mp|2001 QD|129}} || — || Agosto 20, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|63666}} |-id=667 bgcolor=#d6d6d6 | 63667 || {{mp|2001 QK|130}} || — || Agosto 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|63667}} |-id=668 bgcolor=#e9e9e9 | 63668 || {{mp|2001 QP|131}} || — || Agosto 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|63668}} |-id=669 bgcolor=#fefefe | 63669 || {{mp|2001 QS|131}} || — || Agosto 20, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|63669}} |-id=670 bgcolor=#d6d6d6 | 63670 || {{mp|2001 QY|131}} || — || Agosto 20, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|63670}} |-id=671 bgcolor=#d6d6d6 | 63671 || {{mp|2001 QK|132}} || — || Agosto 20, 2001 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|63671}} |-id=672 bgcolor=#e9e9e9 | 63672 || {{mp|2001 QM|134}} || — || Agosto 22, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|63672}} |-id=673 bgcolor=#fefefe | 63673 || {{mp|2001 QL|135}} || — || Agosto 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|63673}} |-id=674 bgcolor=#e9e9e9 | 63674 || {{mp|2001 QO|136}} || — || Agosto 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|63674}} |-id=675 bgcolor=#fefefe | 63675 || {{mp|2001 QY|137}} || — || Agosto 22, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|63675}} |-id=676 bgcolor=#fefefe | 63676 || {{mp|2001 QM|139}} || — || Agosto 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|63676}} |-id=677 bgcolor=#fefefe | 63677 || {{mp|2001 QY|139}} || — || Agosto 22, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|63677}} |-id=678 bgcolor=#d6d6d6 | 63678 || {{mp|2001 QL|140}} || — || Agosto 22, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|63678}} |-id=679 bgcolor=#fefefe | 63679 || {{mp|2001 QN|145}} || — || Agosto 24, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|63679}} |-id=680 bgcolor=#d6d6d6 | 63680 || {{mp|2001 QD|147}} || — || Agosto 20, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|63680}} |-id=681 bgcolor=#fefefe | 63681 || {{mp|2001 QE|147}} || — || Agosto 20, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|63681}} |-id=682 bgcolor=#e9e9e9 | 63682 || {{mp|2001 QZ|147}} || — || Agosto 20, 2001 || Palomar || NEAT || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|63682}} |-id=683 bgcolor=#d6d6d6 | 63683 || {{mp|2001 QJ|150}} || — || Agosto 25, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''6.2 km'' || {{M+J|63683}} |-id=684 bgcolor=#d6d6d6 | 63684 || {{mp|2001 QL|152}} || — || Agosto 25, 2001 || [[Desert Eagle Observatory|Desert Eagle]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|63684}} |-id=685 bgcolor=#e9e9e9 | 63685 || {{mp|2001 QT|152}} || — || Agosto 26, 2001 || Desert Eagle || W. K. Y. Yeung || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|63685}} |-id=686 bgcolor=#fefefe | 63686 || {{mp|2001 QY|152}} || — || Agosto 26, 2001 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Peter Kušnirák|P. Kušnirák]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|63686}} |-id=687 bgcolor=#e9e9e9 | 63687 || {{mp|2001 QH|154}} || — || Agosto 30, 2001 || Ondřejov || [[Lenka Kotková|L. Kotková]] || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|63687}} |-id=688 bgcolor=#d6d6d6 | 63688 || {{mp|2001 QR|154}} || — || Agosto 28, 2001 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Kleť Observatory|Kleť]] || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|63688}} |-id=689 bgcolor=#fefefe | 63689 || {{mp|2001 QK|155}} || — || Agosto 23, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|63689}} |-id=690 bgcolor=#d6d6d6 | 63690 || {{mp|2001 QY|156}} || — || Agosto 23, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|63690}} |-id=691 bgcolor=#d6d6d6 | 63691 || {{mp|2001 QY|157}} || — || Agosto 23, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|63691}} |-id=692 bgcolor=#fefefe | 63692 || {{mp|2001 QQ|160}} || — || Agosto 23, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|63692}} |-id=693 bgcolor=#e9e9e9 | 63693 || {{mp|2001 QN|161}} || — || Agosto 23, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|63693}} |-id=694 bgcolor=#e9e9e9 | 63694 || {{mp|2001 QB|167}} || — || Agosto 24, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|63694}} |-id=695 bgcolor=#fefefe | 63695 || {{mp|2001 QM|168}} || — || Agosto 25, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|63695}} |-id=696 bgcolor=#fefefe | 63696 || {{mp|2001 QV|169}} || — || Agosto 22, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | 2.0 km || {{M+J|63696}} |-id=697 bgcolor=#d6d6d6 | 63697 || {{mp|2001 QY|177}} || — || Agosto 26, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|63697}} |-id=698 bgcolor=#e9e9e9 | 63698 || {{mp|2001 QK|179}} || — || Agosto 28, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | 7.3 km || {{M+J|63698}} |-id=699 bgcolor=#d6d6d6 | 63699 || {{mp|2001 QG|181}} || — || Agosto 27, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|63699}} |-id=700 bgcolor=#e9e9e9 | 63700 || {{mp|2001 QR|181}} || — || Agosto 27, 2001 || Palomar || NEAT || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|63700}} |} == 63701–63800 == {{Anchor|701}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 63701 || {{mp|2001 QA|182}} || — || Agosto 30, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|63701}} |-id=702 bgcolor=#fefefe | 63702 || {{mp|2001 QK|182}} || — || Agosto 29, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|63702}} |-id=703 bgcolor=#d6d6d6 | 63703 || {{mp|2001 QB|185}} || — || Agosto 21, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|63703}} |-id=704 bgcolor=#fefefe | 63704 || {{mp|2001 QS|187}} || — || Agosto 21, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.1 km || {{M+J|63704}} |-id=705 bgcolor=#e9e9e9 | 63705 || {{mp|2001 QJ|195}} || — || Agosto 22, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|63705}} |-id=706 bgcolor=#fefefe | 63706 || {{mp|2001 QS|196}} || — || Agosto 22, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|63706}} |-id=707 bgcolor=#e9e9e9 | 63707 || {{mp|2001 QX|197}} || — || Agosto 22, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|63707}} |-id=708 bgcolor=#fefefe | 63708 || {{mp|2001 QA|198}} || — || Agosto 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|63708}} |-id=709 bgcolor=#fefefe | 63709 || {{mp|2001 QY|198}} || — || Agosto 22, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|63709}} |-id=710 bgcolor=#fefefe | 63710 || {{mp|2001 QC|200}} || — || Agosto 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|63710}} |-id=711 bgcolor=#fefefe | 63711 || {{mp|2001 QD|200}} || — || Agosto 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|63711}} |-id=712 bgcolor=#e9e9e9 | 63712 || {{mp|2001 QH|200}} || — || Agosto 22, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|63712}} |-id=713 bgcolor=#d6d6d6 | 63713 || {{mp|2001 QY|206}} || — || Agosto 23, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|63713}} |-id=714 bgcolor=#fefefe | 63714 || {{mp|2001 QF|208}} || — || Agosto 23, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|63714}} |-id=715 bgcolor=#fefefe | 63715 || {{mp|2001 QL|212}} || — || Agosto 23, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|63715}} |-id=716 bgcolor=#fefefe | 63716 || {{mp|2001 QV|216}} || — || Agosto 23, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|63716}} |-id=717 bgcolor=#e9e9e9 | 63717 || {{mp|2001 QT|220}} || — || Agosto 24, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|63717}} |-id=718 bgcolor=#d6d6d6 | 63718 || {{mp|2001 QT|225}} || — || Agosto 24, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.5 km || {{M+J|63718}} |-id=719 bgcolor=#d6d6d6 | 63719 || {{mp|2001 QV|225}} || — || Agosto 24, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || EOS || align=right | 4.4 km || {{M+J|63719}} |-id=720 bgcolor=#fefefe | 63720 || {{mp|2001 QS|228}} || — || Agosto 24, 2001 || [[Desert Eagle Observatory|Desert Eagle]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|63720}} |-id=721 bgcolor=#d6d6d6 | 63721 || {{mp|2001 QH|234}} || — || Agosto 24, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Themis family|THM]] || align=right | 7.1 km || {{M+J|63721}} |-id=722 bgcolor=#d6d6d6 | 63722 || {{mp|2001 QK|235}} || — || Agosto 24, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.7 km || {{M+J|63722}} |-id=723 bgcolor=#fefefe | 63723 || {{mp|2001 QN|235}} || — || Agosto 24, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|63723}} |-id=724 bgcolor=#d6d6d6 | 63724 || {{mp|2001 QO|235}} || — || Agosto 24, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.7 km || {{M+J|63724}} |-id=725 bgcolor=#d6d6d6 | 63725 || {{mp|2001 QP|235}} || — || Agosto 24, 2001 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 5.0 km || {{M+J|63725}} |-id=726 bgcolor=#e9e9e9 | 63726 || {{mp|2001 QQ|235}} || — || Agosto 24, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#504|NEM]]{{·}}{{Interloper|504}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|63726}} |-id=727 bgcolor=#d6d6d6 | 63727 || {{mp|2001 QO|237}} || — || Agosto 24, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|63727}} |-id=728 bgcolor=#fefefe | 63728 || {{mp|2001 QW|237}} || — || Agosto 24, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|63728}} |-id=729 bgcolor=#fefefe | 63729 || {{mp|2001 QG|238}} || — || Agosto 24, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|63729}} |-id=730 bgcolor=#fefefe | 63730 || {{mp|2001 QB|239}} || — || Agosto 24, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|63730}} |-id=731 bgcolor=#d6d6d6 | 63731 || {{mp|2001 QE|241}} || — || Agosto 24, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|63731}} |-id=732 bgcolor=#d6d6d6 | 63732 || {{mp|2001 QR|241}} || — || Agosto 24, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|63732}} |-id=733 bgcolor=#d6d6d6 | 63733 || {{mp|2001 QK|244}} || — || Agosto 24, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.6 km'' || {{M+J|63733}} |-id=734 bgcolor=#fefefe | 63734 || {{mp|2001 QN|246}} || — || Agosto 24, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|63734}} |-id=735 bgcolor=#e9e9e9 | 63735 || {{mp|2001 QQ|246}} || — || Agosto 24, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|63735}} |-id=736 bgcolor=#d6d6d6 | 63736 || {{mp|2001 QF|249}} || — || Agosto 24, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.6 km'' || {{M+J|63736}} |-id=737 bgcolor=#fefefe | 63737 || {{mp|2001 QN|249}} || — || Agosto 24, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|63737}} |-id=738 bgcolor=#e9e9e9 | 63738 || {{mp|2001 QA|251}} || — || Agosto 24, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|63738}} |-id=739 bgcolor=#fefefe | 63739 || {{mp|2001 QD|251}} || — || Agosto 25, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|63739}} |-id=740 bgcolor=#fefefe | 63740 || {{mp|2001 QO|251}} || — || Agosto 25, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|63740}} |-id=741 bgcolor=#fefefe | 63741 || {{mp|2001 QV|254}} || — || Agosto 25, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|63741}} |-id=742 bgcolor=#d6d6d6 | 63742 || {{mp|2001 QK|256}} || — || Agosto 25, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|63742}} |-id=743 bgcolor=#d6d6d6 | 63743 || {{mp|2001 QL|256}} || — || Agosto 25, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|63743}} |-id=744 bgcolor=#e9e9e9 | 63744 || {{mp|2001 QT|256}} || — || Agosto 25, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|63744}} |-id=745 bgcolor=#fefefe | 63745 || {{mp|2001 QU|258}} || — || Agosto 25, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|63745}} |-id=746 bgcolor=#fefefe | 63746 || {{mp|2001 QF|263}} || — || Agosto 25, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|63746}} |-id=747 bgcolor=#e9e9e9 | 63747 || {{mp|2001 QG|263}} || — || Agosto 25, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|63747}} |-id=748 bgcolor=#fefefe | 63748 || {{mp|2001 QH|263}} || — || Agosto 25, 2001 || [[Desert Eagle Observatory|Desert Eagle]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|63748}} |-id=749 bgcolor=#fefefe | 63749 || {{mp|2001 QU|263}} || — || Agosto 25, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|63749}} |-id=750 bgcolor=#fefefe | 63750 || {{mp|2001 QG|264}} || — || Agosto 25, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|63750}} |-id=751 bgcolor=#d6d6d6 | 63751 || {{mp|2001 QX|264}} || — || Agosto 26, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|63751}} |-id=752 bgcolor=#e9e9e9 | 63752 || {{mp|2001 QA|265}} || — || Agosto 26, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|63752}} |-id=753 bgcolor=#fefefe | 63753 || {{mp|2001 QE|265}} || — || Agosto 26, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|63753}} |-id=754 bgcolor=#fefefe | 63754 || {{mp|2001 QP|267}} || — || Agosto 20, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|63754}} |-id=755 bgcolor=#d6d6d6 | 63755 || {{mp|2001 QZ|267}} || — || Agosto 20, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|63755}} |-id=756 bgcolor=#fefefe | 63756 || {{mp|2001 QM|269}} || — || Agosto 20, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|63756}} |-id=757 bgcolor=#d6d6d6 | 63757 || {{mp|2001 QK|277}} || — || Agosto 19, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#614|TEL]] || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|63757}} |-id=758 bgcolor=#d6d6d6 | 63758 || {{mp|2001 QP|277}} || — || Agosto 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|63758}} |-id=759 bgcolor=#d6d6d6 | 63759 || {{mp|2001 QB|280}} || — || Agosto 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.7 km || {{M+J|63759}} |-id=760 bgcolor=#fefefe | 63760 || {{mp|2001 QP|282}} || — || Agosto 19, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|63760}} |-id=761 bgcolor=#fefefe | 63761 || {{mp|2001 QR|282}} || — || Agosto 19, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|63761}} |-id=762 bgcolor=#fefefe | 63762 || {{mp|2001 QX|282}} || — || Agosto 19, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|63762}} |-id=763 bgcolor=#e9e9e9 | 63763 || {{mp|2001 QB|283}} || — || Agosto 18, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || [[FIN tbl#535|WIT]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|63763}} |-id=764 bgcolor=#fefefe | 63764 || {{mp|2001 QT|283}} || — || Agosto 18, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|63764}} |-id=765 bgcolor=#fefefe | 63765 || {{mp|2001 QM|284}} || — || Agosto 18, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|63765}} |-id=766 bgcolor=#e9e9e9 | 63766 || {{mp|2001 QQ|284}} || — || Agosto 30, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|63766}} |-id=767 bgcolor=#e9e9e9 | 63767 || {{mp|2001 QF|291}} || — || Agosto 16, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|63767}} |-id=768 bgcolor=#e9e9e9 | 63768 || {{mp|2001 QP|291}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || (5) || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|63768}} |-id=769 bgcolor=#fefefe | 63769 || {{mp|2001 QU|291}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|63769}} |-id=770 bgcolor=#e9e9e9 | 63770 || {{mp|2001 QM|293}} || — || Agosto 25, 2001 || [[Bergisch Gladbach Observatory|Bergisch Gladbach]] || [[Wolf Bickel|W. Bickel]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|63770}} |-id=771 bgcolor=#e9e9e9 | 63771 || {{mp|2001 QA|294}} || — || Agosto 24, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|63771}} |-id=772 bgcolor=#e9e9e9 | 63772 || {{mp|2001 QO|295}} || — || Agosto 24, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|63772}} |-id=773 bgcolor=#fefefe | 63773 || {{mp|2001 QP|295}} || — || Agosto 24, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Massalia family|MAS]] || align=right | 2.2 km || {{M+J|63773}} |-id=774 bgcolor=#fefefe | 63774 || {{mp|2001 QX|295}} || — || Agosto 24, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|63774}} |-id=775 bgcolor=#e9e9e9 | 63775 || {{mp|2001 QH|296}} || — || Agosto 24, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|63775}} |-id=776 bgcolor=#e9e9e9 | 63776 || {{mp|2001 QF|297}} || — || Agosto 24, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|63776}} |-id=777 bgcolor=#d6d6d6 | 63777 || {{mp|2001 RD|1}} || — || Setyembre 7, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|63777}} |-id=778 bgcolor=#d6d6d6 | 63778 || {{mp|2001 RY|1}} || — || Setyembre 7, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|63778}} |-id=779 bgcolor=#e9e9e9 | 63779 || {{mp|2001 RX|3}} || — || Setyembre 7, 2001 || Socorro || LINEAR || {{LoMP|7744|(7744)}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|63779}} |-id=780 bgcolor=#fefefe | 63780 || {{mp|2001 RW|4}} || — || Setyembre 8, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#408|SUL]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|63780}} |-id=781 bgcolor=#fefefe | 63781 || {{mp|2001 RL|5}} || — || Setyembre 8, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|63781}} |-id=782 bgcolor=#fefefe | 63782 || {{mp|2001 RU|6}} || — || Setyembre 10, 2001 || [[Desert Eagle Observatory|Desert Eagle]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|63782}} |-id=783 bgcolor=#e9e9e9 | 63783 || {{mp|2001 RK|8}} || — || Setyembre 8, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|63783}} |-id=784 bgcolor=#fefefe | 63784 || {{mp|2001 RK|9}} || — || Setyembre 8, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|63784}} |-id=785 bgcolor=#d6d6d6 | 63785 || {{mp|2001 RM|11}} || — || Setyembre 10, 2001 || [[Desert Eagle Observatory|Desert Eagle]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|63785}} |-id=786 bgcolor=#d6d6d6 | 63786 || {{mp|2001 RO|11}} || — || Setyembre 10, 2001 || Desert Eagle || W. K. Y. Yeung || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|63786}} |-id=787 bgcolor=#e9e9e9 | 63787 Michelmaurette || {{mp|2001 RW|16}} || {{MoMP|63787|Michelmaurette}} || Setyembre 11, 2001 || Desert Eagle || W. K. Y. Yeung || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|63787}} |-id=788 bgcolor=#fefefe | 63788 Jonlarsen || {{mp|2001 RL|17}} || {{MoMP|63788|Jonlarsen}} || Setyembre 11, 2001 || Desert Eagle || W. K. Y. Yeung || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|63788}} |-id=789 bgcolor=#fefefe | 63789 || {{mp|2001 RD|18}} || — || Setyembre 7, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.0 km'' || {{M+J|63789}} |-id=790 bgcolor=#fefefe | 63790 || {{mp|2001 RE|18}} || — || Setyembre 7, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|63790}} |-id=791 bgcolor=#e9e9e9 | 63791 || {{mp|2001 RG|18}} || — || Setyembre 7, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|63791}} |-id=792 bgcolor=#e9e9e9 | 63792 || {{mp|2001 RY|18}} || — || Setyembre 7, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|63792}} |-id=793 bgcolor=#d6d6d6 | 63793 || {{mp|2001 RF|19}} || — || Setyembre 7, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|63793}} |-id=794 bgcolor=#fefefe | 63794 || {{mp|2001 RH|20}} || — || Setyembre 7, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|63794}} |-id=795 bgcolor=#d6d6d6 | 63795 || {{mp|2001 RL|21}} || — || Setyembre 7, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|63795}} |-id=796 bgcolor=#e9e9e9 | 63796 || {{mp|2001 RJ|23}} || — || Setyembre 7, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|63796}} |-id=797 bgcolor=#e9e9e9 | 63797 || {{mp|2001 RX|25}} || — || Setyembre 7, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|63797}} |-id=798 bgcolor=#fefefe | 63798 || {{mp|2001 RL|26}} || — || Setyembre 7, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|63798}} |-id=799 bgcolor=#d6d6d6 | 63799 || {{mp|2001 RS|26}} || — || Setyembre 7, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|63799}} |-id=800 bgcolor=#d6d6d6 | 63800 || {{mp|2001 RJ|27}} || — || Setyembre 7, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.6 km'' || {{M+J|63800}} |} == 63801–63900 == {{Anchor|801}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 63801 || {{mp|2001 RM|27}} || — || Setyembre 7, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 8.5 km || {{M+J|63801}} |-id=802 bgcolor=#fefefe | 63802 || {{mp|2001 RV|28}} || — || Setyembre 7, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|63802}} |-id=803 bgcolor=#fefefe | 63803 || {{mp|2001 RC|29}} || — || Setyembre 7, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|63803}} |-id=804 bgcolor=#e9e9e9 | 63804 || {{mp|2001 RA|31}} || — || Setyembre 7, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|63804}} |-id=805 bgcolor=#fefefe | 63805 || {{mp|2001 RV|36}} || — || Setyembre 8, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|63805}} |-id=806 bgcolor=#d6d6d6 | 63806 || {{mp|2001 RG|37}} || — || Setyembre 8, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|63806}} |-id=807 bgcolor=#d6d6d6 | 63807 || {{mp|2001 RZ|38}} || — || Setyembre 9, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|63807}} |-id=808 bgcolor=#fefefe | 63808 || {{mp|2001 RF|44}} || — || Setyembre 12, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|63808}} |-id=809 bgcolor=#fefefe | 63809 || {{mp|2001 RU|44}} || — || Setyembre 13, 2001 || Palomar || NEAT || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.1 km || {{M+J|63809}} |-id=810 bgcolor=#d6d6d6 | 63810 || {{mp|2001 RL|45}} || — || Setyembre 14, 2001 || Palomar || NEAT || [[Themis family|THM]] || align=right | 7.2 km || {{M+J|63810}} |-id=811 bgcolor=#fefefe | 63811 || {{mp|2001 RU|45}} || — || Setyembre 14, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|63811}} |-id=812 bgcolor=#e9e9e9 | 63812 || {{mp|2001 RW|45}} || — || Setyembre 14, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|63812}} |-id=813 bgcolor=#fefefe | 63813 || {{mp|2001 RX|45}} || — || Setyembre 14, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|63813}} |-id=814 bgcolor=#fefefe | 63814 || {{mp|2001 RY|45}} || — || Setyembre 15, 2001 || [[Ametlla de Mar Observatory|Ametlla de Mar]] || [[Jaume Nomen|J. Nomen]] || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|63814}} |-id=815 bgcolor=#fefefe | 63815 || {{mp|2001 RX|46}} || — || Setyembre 11, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|63815}} |-id=816 bgcolor=#d6d6d6 | 63816 || {{mp|2001 RC|48}} || — || Setyembre 10, 2001 || [[Desert Eagle Observatory|Desert Eagle]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|63816}} |-id=817 bgcolor=#fefefe | 63817 || {{mp|2001 RP|60}} || — || Setyembre 12, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|63817}} |-id=818 bgcolor=#fefefe | 63818 || {{mp|2001 RV|63}} || — || Setyembre 11, 2001 || [[Desert Eagle Observatory|Desert Eagle]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|63818}} |-id=819 bgcolor=#d6d6d6 | 63819 || {{mp|2001 RJ|64}} || — || Setyembre 10, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|63819}} |-id=820 bgcolor=#e9e9e9 | 63820 || {{mp|2001 RQ|64}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|63820}} |-id=821 bgcolor=#d6d6d6 | 63821 || {{mp|2001 RF|65}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|63821}} |-id=822 bgcolor=#d6d6d6 | 63822 || {{mp|2001 RQ|68}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.1 km'' || {{M+J|63822}} |-id=823 bgcolor=#fefefe | 63823 || {{mp|2001 RL|70}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|63823}} |-id=824 bgcolor=#fefefe | 63824 || {{mp|2001 RZ|70}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || V || align=right | 1.9 km || {{M+J|63824}} |-id=825 bgcolor=#fefefe | 63825 || {{mp|2001 RA|71}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|63825}} |-id=826 bgcolor=#fefefe | 63826 || {{mp|2001 RD|71}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|63826}} |-id=827 bgcolor=#fefefe | 63827 || {{mp|2001 RP|71}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|63827}} |-id=828 bgcolor=#fefefe | 63828 || {{mp|2001 RS|71}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|63828}} |-id=829 bgcolor=#e9e9e9 | 63829 || {{mp|2001 RM|72}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|63829}} |-id=830 bgcolor=#d6d6d6 | 63830 || {{mp|2001 RO|72}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|63830}} |-id=831 bgcolor=#fefefe | 63831 || {{mp|2001 RY|73}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|63831}} |-id=832 bgcolor=#d6d6d6 | 63832 || {{mp|2001 RL|74}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | ''6.8 km'' || {{M+J|63832}} |-id=833 bgcolor=#e9e9e9 | 63833 || {{mp|2001 RW|74}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|63833}} |-id=834 bgcolor=#fefefe | 63834 || {{mp|2001 RU|75}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|63834}} |-id=835 bgcolor=#fefefe | 63835 || {{mp|2001 RW|75}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|63835}} |-id=836 bgcolor=#e9e9e9 | 63836 || {{mp|2001 RY|75}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|63836}} |-id=837 bgcolor=#fefefe | 63837 || {{mp|2001 RA|76}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|63837}} |-id=838 bgcolor=#fefefe | 63838 || {{mp|2001 RC|76}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|63838}} |-id=839 bgcolor=#e9e9e9 | 63839 || {{mp|2001 RM|76}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|63839}} |-id=840 bgcolor=#e9e9e9 | 63840 || {{mp|2001 RS|76}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|63840}} |-id=841 bgcolor=#e9e9e9 | 63841 || {{mp|2001 RX|76}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|63841}} |-id=842 bgcolor=#fefefe | 63842 || {{mp|2001 RD|77}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|63842}} |-id=843 bgcolor=#e9e9e9 | 63843 || {{mp|2001 RO|77}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|63843}} |-id=844 bgcolor=#e9e9e9 | 63844 || {{mp|2001 RK|80}} || — || Setyembre 12, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|63844}} |-id=845 bgcolor=#e9e9e9 | 63845 || {{mp|2001 RV|81}} || — || Setyembre 14, 2001 || Palomar || NEAT || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|63845}} |-id=846 bgcolor=#e9e9e9 | 63846 || {{mp|2001 RY|82}} || — || Setyembre 11, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|63846}} |-id=847 bgcolor=#fefefe | 63847 || {{mp|2001 RU|83}} || — || Setyembre 11, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|63847}} |-id=848 bgcolor=#d6d6d6 | 63848 || {{mp|2001 RE|86}} || — || Setyembre 11, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|63848}} |-id=849 bgcolor=#fefefe | 63849 || {{mp|2001 RV|86}} || — || Setyembre 11, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|63849}} |-id=850 bgcolor=#fefefe | 63850 || {{mp|2001 RY|86}} || — || Setyembre 11, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|63850}} |-id=851 bgcolor=#fefefe | 63851 || {{mp|2001 RH|87}} || — || Setyembre 11, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|63851}} |-id=852 bgcolor=#d6d6d6 | 63852 || {{mp|2001 RZ|87}} || — || Setyembre 11, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|63852}} |-id=853 bgcolor=#fefefe | 63853 || {{mp|2001 RT|88}} || — || Setyembre 11, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|63853}} |-id=854 bgcolor=#e9e9e9 | 63854 || {{mp|2001 RU|88}} || — || Setyembre 11, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|63854}} |-id=855 bgcolor=#fefefe | 63855 || {{mp|2001 RB|90}} || — || Setyembre 11, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|63855}} |-id=856 bgcolor=#d6d6d6 | 63856 || {{mp|2001 RD|91}} || — || Setyembre 11, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|63856}} |-id=857 bgcolor=#e9e9e9 | 63857 || {{mp|2001 RZ|91}} || — || Setyembre 11, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Padua family|PAD]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|63857}} |-id=858 bgcolor=#fefefe | 63858 || {{mp|2001 RN|92}} || — || Setyembre 11, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|63858}} |-id=859 bgcolor=#fefefe | 63859 || {{mp|2001 RR|93}} || — || Setyembre 11, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|63859}} |-id=860 bgcolor=#d6d6d6 | 63860 || {{mp|2001 RS|93}} || — || Setyembre 11, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|63860}} |-id=861 bgcolor=#fefefe | 63861 || {{mp|2001 RU|93}} || — || Setyembre 11, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|63861}} |-id=862 bgcolor=#d6d6d6 | 63862 Amyledbetter || {{mp|2001 RL|100}} || {{MoMP|63862|Amyledbetter}} || Setyembre 12, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Themis family|THM]] || align=right | 5.3 km || {{M+J|63862}} |-id=863 bgcolor=#fefefe | 63863 || {{mp|2001 RM|102}} || — || Setyembre 12, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|63863}} |-id=864 bgcolor=#fefefe | 63864 || {{mp|2001 RX|107}} || — || Setyembre 12, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|63864}} |-id=865 bgcolor=#d6d6d6 | 63865 || {{mp|2001 RC|109}} || — || Setyembre 12, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|63865}} |-id=866 bgcolor=#d6d6d6 | 63866 || {{mp|2001 RB|111}} || — || Setyembre 12, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|63866}} |-id=867 bgcolor=#d6d6d6 | 63867 || {{mp|2001 RN|115}} || — || Setyembre 12, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.0 km'' || {{M+J|63867}} |-id=868 bgcolor=#fefefe | 63868 || {{mp|2001 RC|119}} || — || Setyembre 12, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|63868}} |-id=869 bgcolor=#fefefe | 63869 || {{mp|2001 RN|121}} || — || Setyembre 12, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Duponta|(1338)]] ([[Flora family|FLO]]) || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|63869}} |-id=870 bgcolor=#fefefe | 63870 || {{mp|2001 RN|123}} || — || Setyembre 12, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|63870}} |-id=871 bgcolor=#e9e9e9 | 63871 || {{mp|2001 RB|133}} || — || Setyembre 12, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|63871}} |-id=872 bgcolor=#e9e9e9 | 63872 || {{mp|2001 RT|134}} || — || Setyembre 12, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|63872}} |-id=873 bgcolor=#d6d6d6 | 63873 || {{mp|2001 RF|135}} || — || Setyembre 12, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|63873}} |-id=874 bgcolor=#e9e9e9 | 63874 || {{mp|2001 RT|135}} || — || Setyembre 12, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|63874}} |-id=875 bgcolor=#d6d6d6 | 63875 || {{mp|2001 RY|135}} || — || Setyembre 12, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.6 km || {{M+J|63875}} |-id=876 bgcolor=#d6d6d6 | 63876 || {{mp|2001 RK|140}} || — || Setyembre 12, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|63876}} |-id=877 bgcolor=#fefefe | 63877 || {{mp|2001 RA|141}} || — || Setyembre 12, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|63877}} |-id=878 bgcolor=#fefefe | 63878 || {{mp|2001 RH|141}} || — || Setyembre 12, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|63878}} |-id=879 bgcolor=#e9e9e9 | 63879 || {{mp|2001 RM|142}} || — || Setyembre 13, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|63879}} |-id=880 bgcolor=#e9e9e9 | 63880 || {{mp|2001 RX|142}} || — || Setyembre 14, 2001 || Palomar || NEAT || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 8.0 km || {{M+J|63880}} |-id=881 bgcolor=#e9e9e9 | 63881 || {{mp|2001 RD|145}} || — || Setyembre 7, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|63881}} |-id=882 bgcolor=#e9e9e9 | 63882 || {{mp|2001 RX|152}} || — || Setyembre 11, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|63882}} |-id=883 bgcolor=#d6d6d6 | 63883 || 2001 SO || — || Setyembre 16, 2001 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]], [[Paulo R. Holvorcem|P. R. Holvorcem]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|63883}} |-id=884 bgcolor=#e9e9e9 | 63884 || {{mp|2001 SF|1}} || — || Setyembre 17, 2001 || [[Desert Eagle Observatory|Desert Eagle]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|63884}} |-id=885 bgcolor=#fefefe | 63885 || {{mp|2001 SU|2}} || — || Setyembre 17, 2001 || Desert Eagle || W. K. Y. Yeung || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|63885}} |-id=886 bgcolor=#fefefe | 63886 || {{mp|2001 SY|2}} || — || Setyembre 17, 2001 || Desert Eagle || W. K. Y. Yeung || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|63886}} |-id=887 bgcolor=#d6d6d6 | 63887 || {{mp|2001 SH|3}} || — || Setyembre 17, 2001 || Desert Eagle || W. K. Y. Yeung || {{·}} || align=right | 13 km || {{M+J|63887}} |-id=888 bgcolor=#d6d6d6 | 63888 || {{mp|2001 SJ|3}} || — || Setyembre 17, 2001 || Desert Eagle || W. K. Y. Yeung || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 6.3 km || {{M+J|63888}} |-id=889 bgcolor=#d6d6d6 | 63889 || {{mp|2001 SK|3}} || — || Setyembre 17, 2001 || Desert Eagle || W. K. Y. Yeung || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.1 km || {{M+J|63889}} |-id=890 bgcolor=#e9e9e9 | 63890 || {{mp|2001 SU|3}} || — || Setyembre 16, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|63890}} |-id=891 bgcolor=#d6d6d6 | 63891 || {{mp|2001 SN|4}} || — || Setyembre 18, 2001 || [[Goodricke-Pigott Observatory|Goodricke-Pigott]] || [[Roy A. Tucker|R. A. Tucker]] || [[FIN tbl#904|LUT]] || align=right | 10 km || {{M+J|63891}} |-id=892 bgcolor=#d6d6d6 | 63892 || {{mp|2001 SX|4}} || — || Setyembre 18, 2001 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]], [[Paulo R. Holvorcem|P. R. Holvorcem]] || [[FIN tbl#634|INA]] || align=right | 12 km || {{M+J|63892}} |-id=893 bgcolor=#d6d6d6 | 63893 || {{mp|2001 SY|4}} || — || Setyembre 18, 2001 || Fountain Hills || Hills, Fountain || {{·}} || align=right | 9.1 km || {{M+J|63893}} |-id=894 bgcolor=#fefefe | 63894 || {{mp|2001 SN|5}} || — || Setyembre 16, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|63894}} |-id=895 bgcolor=#d6d6d6 | 63895 || {{mp|2001 SZ|5}} || — || Setyembre 18, 2001 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Peter Kušnirák|P. Kušnirák]] || {{·}} || align=right | 9.1 km || {{M+J|63895}} |-id=896 bgcolor=#fefefe | 63896 || {{mp|2001 SE|9}} || — || Setyembre 19, 2001 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]], [[Paulo R. Holvorcem|P. R. Holvorcem]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|63896}} |-id=897 bgcolor=#fefefe | 63897 Ofunato || {{mp|2001 SM|9}} || {{MoMP|63897|Ofunato}} || Setyembre 18, 2001 || [[Bisei Spaceguard Center|Bisei SG Center]] || [[Bisei Asteroid Tracking Telescope for Rapid Survey|BATTeRS]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|63897}} |-id=898 bgcolor=#d6d6d6 | 63898 || {{mp|2001 SL|10}} || — || Setyembre 19, 2001 || [[George Observatory|Needville]] || Needville || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|63898}} |-id=899 bgcolor=#fefefe | 63899 || {{mp|2001 SG|12}} || — || Setyembre 16, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|63899}} |-id=900 bgcolor=#fefefe | 63900 || {{mp|2001 SB|14}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|63900}} |} == 63901–64000 == {{Anchor|901}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 63901 || {{mp|2001 SJ|14}} || — || Setyembre 16, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#609|VER]] || align=right | 7.2 km || {{M+J|63901}} |-id=902 bgcolor=#fefefe | 63902 || {{mp|2001 SZ|14}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|63902}} |-id=903 bgcolor=#d6d6d6 | 63903 || {{mp|2001 SM|17}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 7.1 km || {{M+J|63903}} |-id=904 bgcolor=#fefefe | 63904 || {{mp|2001 SR|17}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.3 km || {{M+J|63904}} |-id=905 bgcolor=#fefefe | 63905 || {{mp|2001 SF|18}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|63905}} |-id=906 bgcolor=#d6d6d6 | 63906 || {{mp|2001 SN|19}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|63906}} |-id=907 bgcolor=#fefefe | 63907 || {{mp|2001 SJ|20}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|63907}} |-id=908 bgcolor=#d6d6d6 | 63908 || {{mp|2001 SM|20}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]]{{·}}[[Fast rotator (asteroid)#63908|fast]] || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|63908}} |-id=909 bgcolor=#e9e9e9 | 63909 || {{mp|2001 SU|22}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Padua family|PAD]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|63909}} |-id=910 bgcolor=#e9e9e9 | 63910 || {{mp|2001 SQ|30}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|63910}} |-id=911 bgcolor=#d6d6d6 | 63911 || {{mp|2001 SV|30}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.2 km || {{M+J|63911}} |-id=912 bgcolor=#fefefe | 63912 || {{mp|2001 SB|31}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|63912}} |-id=913 bgcolor=#d6d6d6 | 63913 || {{mp|2001 SG|32}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|63913}} |-id=914 bgcolor=#fefefe | 63914 || {{mp|2001 SP|33}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.9 km || {{M+J|63914}} |-id=915 bgcolor=#fefefe | 63915 || {{mp|2001 SG|34}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|63915}} |-id=916 bgcolor=#e9e9e9 | 63916 || {{mp|2001 SE|35}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|63916}} |-id=917 bgcolor=#d6d6d6 | 63917 || {{mp|2001 SJ|37}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|63917}} |-id=918 bgcolor=#d6d6d6 | 63918 || {{mp|2001 SU|37}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.9 km || {{M+J|63918}} |-id=919 bgcolor=#fefefe | 63919 || {{mp|2001 SR|39}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|63919}} |-id=920 bgcolor=#fefefe | 63920 || {{mp|2001 SC|40}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|63920}} |-id=921 bgcolor=#fefefe | 63921 || {{mp|2001 SK|40}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|63921}} |-id=922 bgcolor=#e9e9e9 | 63922 || {{mp|2001 SQ|40}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|63922}} |-id=923 bgcolor=#c2ffff | 63923 || {{mp|2001 SV|41}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Trojan camp|L5]] || align=right | 16 km || {{M+J|63923}} |-id=924 bgcolor=#fefefe | 63924 || {{mp|2001 SO|42}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|63924}} |-id=925 bgcolor=#e9e9e9 | 63925 || {{mp|2001 SW|44}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|63925}} |-id=926 bgcolor=#e9e9e9 | 63926 || {{mp|2001 SQ|45}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|63926}} |-id=927 bgcolor=#e9e9e9 | 63927 || {{mp|2001 SU|45}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|63927}} |-id=928 bgcolor=#e9e9e9 | 63928 || {{mp|2001 SY|46}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|63928}} |-id=929 bgcolor=#fefefe | 63929 || {{mp|2001 ST|47}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|63929}} |-id=930 bgcolor=#fefefe | 63930 || {{mp|2001 SZ|47}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|63930}} |-id=931 bgcolor=#fefefe | 63931 || {{mp|2001 SH|48}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|63931}} |-id=932 bgcolor=#d6d6d6 | 63932 || {{mp|2001 SZ|48}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|63932}} |-id=933 bgcolor=#e9e9e9 | 63933 || {{mp|2001 SA|52}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Padua family|PAD]] || align=right | 6.7 km || {{M+J|63933}} |-id=934 bgcolor=#fefefe | 63934 || {{mp|2001 SQ|53}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|63934}} |-id=935 bgcolor=#e9e9e9 | 63935 || {{mp|2001 SV|53}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|63935}} |-id=936 bgcolor=#d6d6d6 | 63936 || {{mp|2001 SA|54}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''6.3 km'' || {{M+J|63936}} |-id=937 bgcolor=#e9e9e9 | 63937 || {{mp|2001 SB|54}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|63937}} |-id=938 bgcolor=#fefefe | 63938 || {{mp|2001 SE|54}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|63938}} |-id=939 bgcolor=#fefefe | 63939 || {{mp|2001 SD|55}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#63939|slow]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|63939}} |-id=940 bgcolor=#d6d6d6 | 63940 || {{mp|2001 SR|55}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|63940}} |-id=941 bgcolor=#fefefe | 63941 || {{mp|2001 SP|56}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|63941}} |-id=942 bgcolor=#d6d6d6 | 63942 || {{mp|2001 SQ|56}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|63942}} |-id=943 bgcolor=#d6d6d6 | 63943 || {{mp|2001 SR|56}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|63943}} |-id=944 bgcolor=#fefefe | 63944 || {{mp|2001 SQ|57}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|63944}} |-id=945 bgcolor=#e9e9e9 | 63945 || {{mp|2001 ST|57}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|63945}} |-id=946 bgcolor=#fefefe | 63946 || {{mp|2001 SC|58}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|63946}} |-id=947 bgcolor=#fefefe | 63947 || {{mp|2001 ST|58}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|63947}} |-id=948 bgcolor=#fefefe | 63948 || {{mp|2001 SL|59}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|63948}} |-id=949 bgcolor=#fefefe | 63949 || {{mp|2001 SX|60}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|63949}} |-id=950 bgcolor=#fefefe | 63950 || {{mp|2001 SG|61}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|63950}} |-id=951 bgcolor=#d6d6d6 | 63951 || {{mp|2001 SP|62}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|63951}} |-id=952 bgcolor=#e9e9e9 | 63952 || {{mp|2001 SU|64}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|63952}} |-id=953 bgcolor=#d6d6d6 | 63953 || {{mp|2001 SY|64}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|63953}} |-id=954 bgcolor=#d6d6d6 | 63954 || {{mp|2001 SB|65}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || KOR || align=right | 3.3 km || {{M+J|63954}} |-id=955 bgcolor=#c2ffff | 63955 || {{mp|2001 SP|65}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Trojan camp|L5]] || align=right | 22 km || {{M+J|63955}} |-id=956 bgcolor=#fefefe | 63956 || {{mp|2001 SJ|67}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|63956}} |-id=957 bgcolor=#fefefe | 63957 || {{mp|2001 SS|67}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|63957}} |-id=958 bgcolor=#fefefe | 63958 || {{mp|2001 SV|67}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|63958}} |-id=959 bgcolor=#e9e9e9 | 63959 || {{mp|2001 SW|67}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|63959}} |-id=960 bgcolor=#d6d6d6 | 63960 || {{mp|2001 SG|68}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.2 km || {{M+J|63960}} |-id=961 bgcolor=#e9e9e9 | 63961 || {{mp|2001 SK|68}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|63961}} |-id=962 bgcolor=#fefefe | 63962 || {{mp|2001 SS|68}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|63962}} |-id=963 bgcolor=#fefefe | 63963 || {{mp|2001 SZ|68}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|63963}} |-id=964 bgcolor=#e9e9e9 | 63964 || {{mp|2001 SM|69}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|63964}} |-id=965 bgcolor=#fefefe | 63965 || {{mp|2001 SV|70}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|63965}} |-id=966 bgcolor=#fefefe | 63966 || {{mp|2001 SY|70}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#63966|slow]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|63966}} |-id=967 bgcolor=#fefefe | 63967 || {{mp|2001 SF|71}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.9 km || {{M+J|63967}} |-id=968 bgcolor=#fefefe | 63968 || {{mp|2001 SG|71}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|63968}} |-id=969 bgcolor=#e9e9e9 | 63969 || {{mp|2001 SL|71}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|63969}} |-id=970 bgcolor=#fefefe | 63970 || {{mp|2001 SG|72}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.1 km || {{M+J|63970}} |-id=971 bgcolor=#e9e9e9 | 63971 || {{mp|2001 SV|72}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|63971}} |-id=972 bgcolor=#fefefe | 63972 || {{mp|2001 SB|73}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|63972}} |-id=973 bgcolor=#d6d6d6 | 63973 || {{mp|2001 SS|75}} || — || Setyembre 19, 2001 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 8.3 km || {{M+J|63973}} |-id=974 bgcolor=#fefefe | 63974 || {{mp|2001 SB|77}} || — || Setyembre 17, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|63974}} |-id=975 bgcolor=#fefefe | 63975 || {{mp|2001 SH|77}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|63975}} |-id=976 bgcolor=#e9e9e9 | 63976 || {{mp|2001 SM|78}} || — || Setyembre 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|63976}} |-id=977 bgcolor=#d6d6d6 | 63977 || {{mp|2001 SQ|79}} || — || Setyembre 20, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 8.2 km || {{M+J|63977}} |-id=978 bgcolor=#fefefe | 63978 || {{mp|2001 SE|83}} || — || Setyembre 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|63978}} |-id=979 bgcolor=#d6d6d6 | 63979 || {{mp|2001 SC|86}} || — || Setyembre 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|63979}} |-id=980 bgcolor=#fefefe | 63980 || {{mp|2001 SW|92}} || — || Setyembre 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|63980}} |-id=981 bgcolor=#fefefe | 63981 || {{mp|2001 SA|95}} || — || Setyembre 20, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|63981}} |-id=982 bgcolor=#fefefe | 63982 || {{mp|2001 SR|104}} || — || Setyembre 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|63982}} |-id=983 bgcolor=#e9e9e9 | 63983 || {{mp|2001 SM|105}} || — || Setyembre 20, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|63983}} |-id=984 bgcolor=#fefefe | 63984 || {{mp|2001 SP|105}} || — || Setyembre 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|63984}} |-id=985 bgcolor=#fefefe | 63985 || {{mp|2001 SQ|105}} || — || Setyembre 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|63985}} |-id=986 bgcolor=#fefefe | 63986 || {{mp|2001 SE|106}} || — || Setyembre 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|63986}} |-id=987 bgcolor=#e9e9e9 | 63987 || {{mp|2001 SP|106}} || — || Setyembre 20, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#803|HNS]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|63987}} |-id=988 bgcolor=#fefefe | 63988 || {{mp|2001 SF|107}} || — || Setyembre 20, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|63988}} |-id=989 bgcolor=#e9e9e9 | 63989 || {{mp|2001 SJ|107}} || — || Setyembre 20, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|63989}} |-id=990 bgcolor=#d6d6d6 | 63990 || {{mp|2001 SA|108}} || — || Setyembre 20, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|63990}} |-id=991 bgcolor=#e9e9e9 | 63991 || {{mp|2001 SB|108}} || — || Setyembre 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|63991}} |-id=992 bgcolor=#e9e9e9 | 63992 || {{mp|2001 SY|108}} || — || Setyembre 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|63992}} |-id=993 bgcolor=#fefefe | 63993 || {{mp|2001 SO|109}} || — || Setyembre 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|63993}} |-id=994 bgcolor=#e9e9e9 | 63994 || {{mp|2001 SQ|109}} || — || Setyembre 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|63994}} |-id=995 bgcolor=#fefefe | 63995 || {{mp|2001 SF|110}} || — || Setyembre 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|63995}} |-id=996 bgcolor=#fefefe | 63996 || {{mp|2001 SU|110}} || — || Setyembre 20, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|63996}} |-id=997 bgcolor=#fefefe | 63997 || {{mp|2001 SX|110}} || — || Setyembre 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|63997}} |-id=998 bgcolor=#d6d6d6 | 63998 || {{mp|2001 SL|111}} || — || Setyembre 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.6 km || {{M+J|63998}} |-id=999 bgcolor=#d6d6d6 | 63999 || {{mp|2001 SD|113}} || — || Setyembre 18, 2001 || [[Desert Eagle Observatory|Desert Eagle]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|63999}} |-id=000 bgcolor=#e9e9e9 | 64000 || {{mp|2001 SD|115}} || — || Setyembre 20, 2001 || Desert Eagle || W. K. Y. Yeung || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|64000}} |} == Mga sanggunian == {{Reflist|35em}} == Mga panlabas na kawing == * [https://www.minorplanetcenter.net/iau/lists/NumberedMPs050001.html Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (60001)–(65000)] (IAU Minor Planet Center) (sa Ingles) {{DEFAULTSORT:Talaan ng mga planetang menor: 60001-65000}} [[Kategorya:Talaan ng mga planetang menor batay sa numero|63000]] ihjcqmmt2gn7aj86hlq5leggb3wokzn Sikasso 0 339160 2220582 2026-08-16T04:19:38Z TentingZones1 122212 /* */ 2220582 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox Settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |name = Sikasso <!-- at least one of the first two fields must be filled in --> |official_name = |other_name = |native_name = <!-- if different from the English name --> |nickname = |settlement_type = Komunidad ng lungsod at [[Mga komuna ng Mali|urbano]]<!--such as Town, Village, City, Borough etc.--> |total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> |motto = |translit_lang1= |translit_lang1_type= |translit_lang1_info= |translit_lang1_type1= |translit_lang1_info1= |translit_lang1_type2= |translit_lang1_info2= <!-- images and maps -----------> |image_skyline =Le grand marché de Sikasso.jpg |imagesize =300px |image_caption =Pangunahing pamilihan ng Sikasso |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = Mali<!-- name of a location map as per Template:Location_map --> |pushpin_label_position = <!-- position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> |pushpin_map_caption =Lokasyon sa loob ng [[Mali (bansa)|Mali]] |pushpin_mapsize =300 <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{MLI}} |subdivision_type1 = [[Mga rehiyon ng Mali|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Rehiyon ng Sikasso|Sikasso]] |subdivision_type2 = [[Mga cercle ng Mali|Cercle]] |subdivision_name2 = [[Sikasso Cercle]] |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = <!-- Smaller parts (e.g. boroughs of a city) and seat of government --> |seat_type = |seat = |parts_type = |parts_style = <!-- =list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format) Default is list if up to 5 items, coll if more than 5--> |parts = <!-- parts text, or header for parts list --> |p1 = |p2 = <!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed--> <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = Nanirahan bilang isang nayon |established_date = c. 1800 |established_title1 = Itinatag bilang kabisera ng [[Kaharian ng Kénédougou]] |established_date1 = 1876 |established_title2 = |established_date2 = |established_title3 = |established_date3 = |founder = [[Tieba Traore]] |named_for = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = <!-- use only to set a special wikilink --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, to display imperial before metric--> |area_footnotes =<ref name=communes>{{citation|contribution=Common and Fundamental Operational Datasets Registry: Mali |publisher=United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs |url=http://cod.humanitarianresponse.info/country-region/mali |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120106202217/http://cod.humanitarianresponse.info/country-region/mali |archive-date=2012-01-06 |title=Mali &#124; COD-FOD Registry }}. commune_mali.zip (Originally from the Direction Nationale des Collectivités Territoriales, République du Mali)</ref> |area_total_km2 =400 <!-- ALL fields with measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_dunam = <!--Used in Middle East articles only--> |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> |elevation_footnotes =<ref>[http://www.fallingrain.com/world/ML/0/Sikasso.html Maps, Weather, and Airports for Sikasso, Mali<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080221164750/http://www.fallingrain.com/world/ML/0/Sikasso.html |date=2008-02-21 }}</ref> |elevation_m =410 |elevation_ft = |elevation_max_m = |elevation_max_ft = |elevation_min_m = |elevation_min_ft = <!-- Population -----------------------> |population_as_of =2009 census |population_footnotes = <ref name=pop2009>{{citation|url=http://instat.gov.ml/documentation/sikasso.pdf |publisher=République de Mali: Institut National de la Statistique |title=Resultats Provisoires RGPH 2009 (Région de Sikasso) |language=fr |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120727120405/http://instat.gov.ml/documentation/sikasso.pdf |archive-date=2012-07-27 }}.</ref> |population_note = |population_total =225753 |population_density_km2 = auto <!--For automatic calculation, any density field may contain: auto --> |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title = |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone = [[Greenwich Mean Time|GMT]] |utc_offset = +0 |timezone_DST = |utc_offset_DST = | coor_type =<!-- can be used to specify what the coordinates refer to --> |coordinates = {{coord|11|19|N|5|40|W|region:ML|display=inline,title}} <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |website = |footnotes = }} Ang '''Sikasso''' ([[Bamanankan|Bambara]]: <span lang="bm" dir="ltr">ߛߌߞߊߛߏ߬; ''Sikasǒ''</span>) ay isang lungsod sa timog ng [[Mali (bansa)|Mali]] at ang kabisera ng [[Sikasso Cercle]] at ng [[Rehiyon ng Sikasso]]. Ito ang pangalawang pinakamalaking lungsod ng Mali na may 225,753 residente noong senso noong 2009. Ang lungsod ay isang malaking sentro at daungan ng kalakalan, at dating kabisera ng [[Kaharian ng Kénédougou]] sa pagitan ng 1877 at 1898. ==Kasaysayan== [[File:Pg109.jpg|thumb|left|250px|Ang Tata ni Sikasso noong 1892, [[iginuhit ni Louis-Gustave Binger]]]] Ang Sikasso ay isang maliit na nayon hanggang 1870, nang si [[Tieba Traoré]], na ang ina ay nagmula sa Sikasso, ay naging Faama ng [[Kaharian ng Kénédougou]] at inilipat ang kabisera doon.<ref name = HistDict>{{cite book |last1=Imperato |first1=James Pascal |title=Historical Dictionary of Mali |date=1977 |publisher=Scarecrow Press |location=Metuchen, N.J. |url=https://archive.org/details/historicaldictio0000impe/page/14/mode/2up |access-date=23 September 2023}}</ref>{{rp|93}} Itinatag niya ang kanyang palasyo sa sagradong burol ng [[Mamelon ng Sikasso|Mamelon]] (na ngayon ay tahanan ng isang [[tore ng tubig]]) at nagtayo ng isang [[Tata ng Sikasso|napakalaking]] tata upang ipagtanggol laban sa mga pag-atake ng parehong mananakop na [[Taong Malinke|Malinke]] na si [[Samori Ture]] at ng hukbong [[Kolonyalismo|kolonyal]] ng [[Pransya]]. Dahil dito, ang Sikasso ang naging pinakamalaking lungsod na nakukutaang itinayo sa kanlurang Aprika.<ref>[[Solomana Kante]], ''History of Samory Touré (ߛߊ߬ߡߘߎ߬ߜߍ߫ ߕߎ߬ߙߋ߫ ߟߊ߫ ߘߐ߬ߝߐ)'', A4, p.34</ref> Natiis ng Sikasso ang 15-buwang pagkubkob ni Ture mula 1887 hanggang 1888 bago pinawi ng mga Pranses, mga kaalyado ni Kenedougou laban sa Ture, ang lungsod.<ref>L-G. Binger, ''Du Niger au golfe de Guinée'', Hachette, 1892, p. 88</ref> Sa kabila nito, nagplano ang mga Pranses ng isang krisis diplomatiko upang umatake noong 1898. Sinimulan nila ang isang malaking pagbabarilya ng artilerya laban sa tata noong Abril 15, 1898, at ang lungsod ay bumagsak noong Mayo 1 sa gitna ng matinding labanan sa bahay-bahay. Si [[Babemba Traore]], ang kapatid ni Tieba na pumalit sa kanya bilang faama, ay nag-utos sa kanyang mga bodyguard na patayin siya sa halip na hayaan siyang mahulog sa mga kamay ng mga Pranses.<ref name = Suret>{{cite book |last1=Suret-Canale |first1=Jean |title=Afrique noire : occidentale et centrale |date=1968 |publisher=Editions Sociales |location=Paris |page=251 |url=https://archive.org/details/afriquenoireocci0000sure/page/250/mode/2up |access-date=24 September 2023 |language=French}}</ref>{{rp|272}} Naaalala pa rin siya sa pagbibigay-pugay sa mga [[Wikang Bambara|Bamanankan]] na nagsasabing "Saya ka fisa ni maloya ye" (literal: mas mabuti ang kamatayan kaysa sa kahihiyan). 4000 bihag ang kinuha mula sa sako at ipinamahagi bilang mga alipin kasama ng mga Pranses at ng kanilang mga katulong na Aprikano. Sila ay pinamartsa pabalik sa kanluran patungong [[Ilog Niger|Niger]], at marami sa kanila ay masyadong mahina o nagugutom upang patuloy na mamatay o mapatay sa daan.<ref name=Suret/>{{rp|274-5}} Sa modernong Sikasso, kabilang sa mga atraksyon ang malaking pamilihan, burol ng Mamelon, ang mga labi ng tata ni Tieba Traoré, at ang kalapit na Missirikoro Grotto. Ang pagdiriwang na '''Triangle du balafon''' ay ginaganap tuwing Hunyo, na ipinagdiriwang ang [[Balafon|tradisyonal na instrumentong Malian]]. [[File:Pg111 Carte des environs de Sikasso.jpg|thumb|Mapa ng Sikasso at mga nakapalibot na lugar, 1892]] ==Heograpiya== Matatagpuan 375 kilometro (233 mi) timog-silangan ng [[Bamako]], 100 kilometro (62 mi) hilaga ng [[Côte d'Ivoire]], at 45 kilometro (28 mi) kanluran ng [[Burkina Faso]], ang Sikasso ay nagsisilbing sangandaan sa pagitan ng mga bansang nasa baybayin ([[Togo]], [[Benin]], [[Ghana]], [[Côte d'Ivoire]]) at ng mga nasasakupang lugar na Mali at Burkina Faso. Kabilang sa mga pangkat etniko ng Sikasso ang [[Taong Senufo|Senufo]] [[Taong Bambara|Bamana]], (pangunahin ang Supyire), ang [[Taong Bobo|Bobo]] (o Bobo Fing, literal na 'itim na Bobo'), at ang [[Minianka]] (Mamara Senufo). Masagana ang agrikultura ng Sikasso. Ginagarantiyahan ng produksiyon ng prutas at gulay ng Sikasso ang kasapatan sa sarili ng lungsod, na nagliligtas dito mula sa pag-asa sa internasyonal na tulong sa pagkain. ==Klima== Ang Sikasso ay may [[tropikal na basa at tuyong klima]] sa ilalim ng [[klasipikasyon ng klima ng Köppen]]. Ang lungsod ay tumatanggap ng halos 1,200 milimetro (47 in) ng ulan bawat taon, na karamihan ay bumabagsak sa pagitan ng Mayo at Oktubre. Agosto ang pinakamabasang buwan, na may average na ulan na 308.8 milimetro (12.16 in). Ang pinakamataas na temperatura ay nararating sa pagtatapos ng tag-araw sa Marso at Abril kapag ang average na pang-araw-araw na pinakamataas na temperatura ay bahagyang higit sa 37 °C (98.6 °F). {{Weather box |width = auto |location = Sikasso (1991-2020, extremes 1940-present) |metric first = yes |single line = yes |Jan record high C = 40.5 |Feb record high C = 41.2 |Mar record high C = 42.2 |Apr record high C = 42.0 |May record high C = 44.0 |Jun record high C = 39.2 |Jul record high C = 42.2 |Aug record high C = 36.7 |Sep record high C = 38.9 |Oct record high C = 38.9 |Nov record high C = 40.0 |Dec record high C = 39.2 |year record high C = 44.0 |Jan high C = 32.8 |Feb high C = 35.7 |Mar high C = 37.6 |Apr high C = 37.4 |May high C = 35.6 |Jun high C = 33.0 |Jul high C = 30.6 |Aug high C = 29.8 |Sep high C = 31.0 |Oct high C = 33.3 |Nov high C = 34.6 |Dec high C = 33.2 |year high C = 33.7 |Jan mean C =25.2 |Feb mean C =28.2 |Mar mean C =31.0 |Apr mean C =31.6 |May mean C =30.2 |Jun mean C =28.1 |Jul mean C =26.4 |Aug mean C =25.9 |Sep mean C =26.4 |Oct mean C =27.8 |Nov mean C =27.3 |Dec mean C =25.3 |year mean C = 27.8 |Jan low C = 17.5 |Feb low C = 20.8 |Mar low C = 24.3 |Apr low C = 25.7 |May low C = 24.7 |Jun low C = 23.1 |Jul low C = 22.1 |Aug low C = 21.8 |Sep low C = 21.7 |Oct low C = 22.3 |Nov low C = 20.1 |Dec low C = 17.4 |year low C = 21.8 |Jan record low C = 8.2 |Feb record low C = 10.0 |Mar record low C = 13.0 |Apr record low C = 16.8 |May record low C = 17.1 |Jun record low C = 17.7 |Jul record low C = 17.2 |Aug record low C = 17.0 |Sep record low C = 18.0 |Oct record low C = 14.0 |Nov record low C = 10.0 |Dec record low C = 8.0 |year record low C = 8.0 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 3.2 |Feb precipitation mm = 3.8 |Mar precipitation mm = 10.5 |Apr precipitation mm = 49.7 |May precipitation mm = 98.8 |Jun precipitation mm = 158.5 |Jul precipitation mm = 237.8 |Aug precipitation mm = 313.9 |Sep precipitation mm = 231.2 |Oct precipitation mm = 91.3 |Nov precipitation mm = 8.5 |Dec precipitation mm = 0.0 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 0.4 |Feb precipitation days = 0.5 |Mar precipitation days = 1.8 |Apr precipitation days = 6.3 |May precipitation days = 10.2 |Jun precipitation days = 13.5 |Jul precipitation days = 17.7 |Aug precipitation days = 20.2 |Sep precipitation days = 18.7 |Oct precipitation days = 10.2 |Nov precipitation days = 1.1 |Dec precipitation days = 0.0 |year precipitation days = |Jan humidity = 31 |Feb humidity = 27 |Mar humidity = 33 |Apr humidity = 48 |May humidity = 61 |Jun humidity = 72 |Jul humidity = 79 |Aug humidity = 82 |Sep humidity = 80 |Oct humidity = 71 |Nov humidity = 52 |Dec humidity = 38 |year humidity = 56 |Jan sun = 263.1 |Feb sun = 242.3 |Mar sun = 237.6 |Apr sun = 217.5 |May sun = 242.0 |Jun sun = 220.8 |Jul sun = 203.2 |Aug sun = 176.6 |Sep sun = 190.7 |Oct sun = 243.0 |Nov sun = 257.6 |Dec sun = 261.6 |year sun = 2756.0 |source 1 = [[World Meteorological Organization]]<ref>{{Cite web |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-1-WMO-Normals-9120/Mali/CSV/Sikasso_61297.csv |title=World Meteorological Organization Climate Normals for 1991-2020: Sikasso |access-date=7 January 2024 |publisher=NOAA |format=CSV}}</ref> |source 2 = NOAA (sun 1961–1990),<ref name = NOAA> {{Cite FTP | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG__I/M1/61297.TXT | server = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | title = Sikasso Climate Normals 1961-1990 | access-date = 12 October 2015}}</ref> [[Deutscher Wetterdienst]] (extremes and humidity)<ref name = DWD> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_612970_kt.pdf | title = Klimatafel von Sikasso / Mali | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = de | access-date = 26 January 2016}}</ref> |date=May 2012 }} ==Mga lugar ng pagsamba== Kabilang sa mga lugar ng pagsamba, ang mga ito ay mga moske na karamihan ay mga Muslim.<ref>J. Gordon Melton, Martin Baumann, ‘‘Religions of the World: A Comprehensive Encyclopedia of Beliefs and Practices’’, ABC-CLIO, USA, 2010, p. 1793</ref> Mayroon ding mga simbahan at templong Kristiyano: Romano Katolikong Diyosesis ng Sikasso (Simbahan Katoliko), Église Chrétienne Évangélique du Mali (Alliance World Fellowship), at Assemblies of God. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Sikasso]] [[Kategorya:Mali (bansa)]] qkxy8hs1nok5kaizg9cicgytcwgw9ss Hoyerswerda 0 339161 2220584 2026-08-16T05:19:12Z TentingZones1 122212 /* */ 2220584 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |image_photo = Marktplatz-Hoyerswerda.JPG |image_caption = Tanawin ng Liwasan ng Pamilihan ng Lumang Bayan |type = Stadt |name = Hoyerswerda<br>Wojerecy |image_coa = Wappen Hoyerswerda.PNG |image_plan = Hoyerswerda in BZ.svg |state = Saxony |district = [[Bautzen (district)|Bautzen]] |Gemeindeschlüssel = 14625240 |area = 95.44 |elevation = 117 |coordinates = {{coord|51|26|N|14|15|E|format=dms|display=inline,title}} |pop_demonym={{langx|de|Hoyerswerdaer}}<br/>{{langx|hsb|Wojerowčan}} (m.), {{lang|hsb|Wojerowčanka}} (f.)|postal_code = 02977 |area_code = 03571, 035722 |licence = BZ, BIW, HY, KM |mayor = Torsten Ruban-Zeh<ref>[https://wahlen.sachsen.de/buergermeisterwahl-2020-wahlergebnisse.php Wahlergebnisse 2020], Freistaat Sachsen, accessed 10 July 2021.</ref> |leader_term = 2020&ndash;27 |party = SPD |Bürgermeistertitel = Oberbürgermeister |ruling_party1 = |ruling_party2 = |website = {{URL|www.hoyerswerda.de}} |other websites = }} Ang '''Hoyerswerda''' ({{IPA|de|hɔʏɐsˈvɛʁda|lang|De-Hoyerswerda.ogg}}) o '''Wojerecy''' ({{IPA|hsb|ˈwɔjɛʁɛtsɨ|lang|Wojerecy.ogg}}) ay isang pangunahing bayan sa [[distrito ng Bautzen]] sa estado ng [[Sahonya]] sa [[Alemanya]]. Ito ay matatagpuan sa [[lugar ng pamayanan ng Sorbian]] sa [[Itaas na Lusatia]], kung saan ang [[wikang Itaas na Sorbian]] ay sinasalita bilang karagdagan sa [[Wikang Aleman|Aleman]]. Ang Hoyerswerda ay nahahati sa Lumang Bayan at Bagong Bayan, na napapalibutan ng mga lugar ng nayon. Ang Lumang Bayan ay ang makasaysayang sentro na may maraming lumang bahay at mga atraksyong pasyalan, ang Bagong Bayan ay mas moderno at iba't ibang kulay. Bago ang renobasyon ng bayan, nangingibabaw ang mga [[prepabrikadong apartamento]] block sa lugar na ito. Ang bayan ay maraming lawa, latian at daluyan ng tubig sa nakapalibot na lugar nito, dahil sa lokasyon nito sa [[Lusatia]]. Ito ay nagdadala ng maraming turista na magpalipas ng kanilang mga bakasyon doon. Ito ay kaakit-akit para sa mga siklista at inline skater na gumagamit ng mga bagong gawang landas na paliko-likong sa mga lawa. ==Heograpiya== Ang bayan ay matatagpuan sa hilaga ng [[Distrito ng Bautzen]], malapit sa mga hangganan ng [[Sahonya]] sa [[Brandeburgo]]. Ang mga pangunahing lungsod at bayan na malapit dito ay ang [[Cottbus]] na 35 kilometro (22 milya) sa hilagang-kanluran, [[Dresde]] na 55 kilometro (34 milya) sa timog-kanluran at Berlin na 150 kilometro (93 milya) sa hilaga. Ang Hoyerswerda ay bahagi ng [[Itaas na Lusatia]] at nasa isang [[kapatagan]] sa kanayunan na nailalarawan sa pagkakaroon ng ilang lawa at ilang latian. ===Mga Distrito=== Ang Hoyerswerda ay nahahati sa tabi ng Lumang Bayan at Bagong Bayan sa mga sumusunod na distrito (mga pangalang ibinigay sa Aleman/Itaas na Sorbian): *[[Bröthen-Michalken]] (Aleman), Brětnja/Michałki (Itaas na Sorbian) *[[Dörgenhausen]]/Němcy *Knappenrode/Hórnikecy *Schwarzkollm/Čorny Chołmc *[[Zeißig, Hoyerswerda|Zeißig]]/Ćisk ====Lumang Bayan==== Ang lumang bayan ng Hoyerswerda ay nahahati sa labing-isang distrito: Neida, Dresdner Vorstadt, Am Bahnhof ('Sa Estasyon ng Tren'), Am Stadtrand ('Sa Labas ng Lugar'), an der Neupetershainer Bahn, An der Thrune, Innere Altstadt ('Panloob na Sentrong Pangkasaysayan'), Senftenberger Vorstadt, Spremberger Vorstadt, Nördliche Elsteraue, Südliche Elsteraue. [[File:Lausitzer Platz HY 2.JPG|thumb|Tanawin sa Lusatian Square ng Bagong Bayan (''Lausitzer Platz'')]] ====Bagong Bayan==== Ang bagong bayan ng Hoyerswerda ay nahahati sa 14 na distrito: Neustadt Zentrum ('Bagong Sentro ng Bayan'), Kühnicht, Grünewaldring, Gondelteich ('Lawa ng Gondola'), Wohnkomplex I, Wohnkomplex II, Wohnkomplex III, Wohnkomplex IV, Wohnkomplex V/VE, Wohnkomplex VI, Wohnkomplex VII, Wohnkomplex VIII, Wohnkomplex IX, Wohnkomplex X. ==Kasaysayan== Dumating ang mga unang nanirahan sa lugar na ito noong 700 AD. Sila ay mga Milceni Slav. Maraming artifact mula sa lumang kulturang ito ang natagpuan sa lugar ng Hoyerswerda. Nasaksihan ng 1000 AD ang pagtatayo ng unang simbahan sa bayan; ang Heilige Familie ('Banal na Pamilya') na nakatayo pa rin hanggang ngayon sa makasaysayang sentro ng Hoyerswerda. Noong 1150, unang lumitaw ang Hoyerswerda sa mapa ng Lusatia. Unang nabanggit ang lungsod noong 1268. Noong panahong iyon, ang alkalde ay si Hoyer von Vredeberg. Noong 1371, itinalaga itong isang opisyal na bayan ng pamilihan. Bago ito, ang Hoyerswerda ay isang napakaliit na bayan na may ilang mga istruktura, ngunit ang lungsod ay lumago sa ilalim ng pamumuno ng bagong alkalde na si Karl IV. Nakatanggap ito ng mga karapatan sa munisipyo mula kay Freiherr von Duba noong 19 Disyembre 1423, pati na rin ang karapatang pumili ng sarili nitong konseho. Noong ika-17 siglo, ang lungsod ay nakaranas ng maraming problema dahil sa Digmaang 30 Taon. Ang bilang ng mga naninirahan ay bumaba nang husto, ngunit nakabawi sa pagtatapos ng siglo. Noong 1624, ang Hoyerswerda ay naging kabisera ng distrito ng Spremberg. Pagkalipas ng ilang taon, ang distrito ay pinangalanang Hoyerswerda dahil sa lumalaking kahalagahan ng lungsod. [[File:Schloss Hoyerswerda 1787 b 01.jpg|thumb|Kastilyo ng Hoyerswerda noong ika-18 siglo]] Sa kalagitnaan ng siglong ito, ang Hoyerswerda ang naging pinakamalaking bayan sa rehiyon ng Lusatiya. Noong ika-18 siglo, ibinigay ng Hari at Elektor ng Sahony na si Augustus II ng Lakas ang Dukado ng Hoyerswerda kay Ursula Katharina Lubomirska, na tumulong sa bayan na paunlarin ang kalakalan at pagmamanupaktura. Noong 1737, binili ni Haring Augustus III ng Poland ang bayan mula kay Lubomirska. Dati, humihinto ang Hari sa Kastilyo ng Hoyerswerda habang naglalakbay mula Dresden patungong Warsaw. Ang [[Labanan sa Hoyerswerda]] ay naganap malapit dito noong 1759 noong [[Digmaang Pitong Taon]]. Noong 1815, ang Hoyerswerda ay naging bahagi ng [[Kaharian ng Prusya]]. Sa simula, ito ay pinangasiwaan bilang bahagi ng Spremberg-Hoyerswerdaer Kreis ng Lalawigan ng Brandenburg, ngunit noong 1825, ang katimugang bahagi ay hinati upang bumuo ng Landkreis Hoyerswerda at isinama sa Lalawigan ng Silesia. Noong 1871, kasama ang Prussia, ito ay naging bahagi ng Imperyong Aleman. Noong 1873, isang bagong riles ng tren sa pagitan ng Hoyerswerda at Ruhland ang binuksan. Nagkaroon ito ng positibong epekto sa pag-unlad ng ekonomiya ng lungsod. Noong 1912, ang Domowina, ang organisasyon ng mga Sorb, ay itinatag sa lungsod. Noong 1918, ang mga Sorb ay nagprotesta rito laban sa patakaran ng Germanization. Ang bayan ay naging bahagi ng Prussian Province ng Lower Silesia noong 1919. ===Kamakailang kasaysayan=== [[File:Bundesarchiv Bild 183-58152-0002, Hoyerswerda, Wohnblocks.jpg|thumb|Pabahay na uri ng [[Silangang Alemanya|DRA]] na itinayo noong dekada 1950]] Noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], noong 1944, ang kampo ng mga bilanggo ng digmaan sa Dulag 124 ay inilipat mula [[Slavuta]] patungong Hoyerswerda.<ref>{{cite book|last1=Megargee|first1=Geoffrey P.|last2=Overmans|first2=Rüdiger|last3=Vogt|first3=Wolfgang|year=2022|title=The United States Holocaust Memorial Museum Encyclopedia of Camps and Ghettos 1933–1945. Volume IV|publisher=Indiana University Press, United States Holocaust Memorial Museum|page=77|isbn=978-0-253-06089-1}}</ref> Sa pagtatapos ng digmaan, ang bayan ay idineklara bilang pangunahing sentro ng depensa ng Alemanya at samakatuwid ay lubhang napinsala. Sinunog ng sumasalakay na Pulang Hukbo ng Sobyet ang bayan. Ito ay naging bahagi muli ng Saxony pagkatapos ng digmaan, ngunit mula 1952, ito ay pinangasiwaan ng [[Bezirk Cottbus|Bezirk (Rehiyon) ng Cottbus]], hanggang 1990, nang ang mga estado ng Silangang Alemanya ay buwagin. Sa panahon ng DRA, ang Hoyerswerda ay naging isang mahalagang bayan ng industriya. Ang negosyo ng pagproseso ng lignite na "Schwarze Pumpe" ay itinatag noong 1955 (ngayon ay nasa pederal na estado ng Brandenburg). Mula 1957, ang pangangailangan para sa bagong espasyo sa pamumuhay ay tumaas nang husto. Sa mga sumunod na taon, 10 bagong lugar ng pamumuhay ang itinatag at sampu-sampung libong apartment ang itinayo. Noong 1981, naabot ng lungsod ang pinakamataas na bilang ng mga naninirahan, na may 71,054 na residente. Noong panahong iyon, mas maraming bata bawat naninirahan ang ipinanganak sa Hoyerswerda kaysa saanman sa GDR. Nang muling magkaisa noong 1990, nagpasya ang mga tao sa lungsod na maging bahagi ng muling itinatag na estado ng Saxony. Sa pagtatapos ng DRA at muling pagsasaayos ng ekonomiya ng Silangang Alemanya, maraming negosyo sa rehiyong industriyal ng Hoyerswerda ang pinaliit o isinara. Noong 1991, [[Hoyerswerda riots|maraming xenophobic na pag-atake]] ang tumatarget sa mga imigranteng manggagawa mula sa Malayong Silangan pati na rin sa mga naghahanap ng asylum mula sa Asya, Africa at Silangang Europa. Isang hostel na tumatanggap sa mga naghahanap ng asylum ang inatake at hinagisan ng mga bombang petrolyo. Ang saklaw ng media tungkol sa kaguluhan ay ikinagulat ng marami sa Germany at sa ibang bansa, na nagdulot ng maraming debate sa publiko.<ref>{{cite web|last1=Kinzer|first1=Steven|title=A Wave of Attacks On Foreigners Stirs Shock in Germany|url=https://www.nytimes.com/1991/10/01/world/a-wave-of-attacks-on-foreigners-stirs-shock-in-germany.html|website=New York Times|access-date=2 March 2015}}</ref> Sa pagitan ng 1993 at 1998, ilang maliliit na nayon ang naging bahagi ng lungsod, ngunit ang bilang ng kabuuang populasyon ay mabilis na bumaba, mula sa humigit-kumulang 70,000 katao noong 1980s hanggang sa humigit-kumulang 35,000 katao sa pagtatapos ng 2012. May mga pagtatangka na baguhin ang lungsod. Marami sa mga apartment block na itinayo noong panahon ng GDR ay giniba o na-renovate.<ref>Layer, Till. "[http://www.cnn.com/2009/WORLD/europe/10/24/germany.hoyerswerda/index.html Born in the east, young Germans still forced to head west]." ''[[CNN]]''. 24 October 2009. Retrieved on 3 November 2009.</ref> Ang proyektong ito, tulad ng iba, ay pinondohan ng pera mula sa EU at Federal Republic of Germany. Ang papel nito bilang isang bayan na pinamumunuan nang malaya ("Kreisfreie Stadt") sa Saxony ay naglaho noong 2008 kasabay ng muling paghubog ng rehiyonal na administrasyon ng Saxony. ==Mga Tanawin== Kabilang sa mga pangunahing tanawin ang: * ang kastilyo ng Hoyerswerda * ang Market Square (Markt) sa Lumang Bayan, kabilang ang: ** ang Lumang Bulwagan ng Bayan (Altes Rathaus) ** isang mahalagang palatandaan noong ika-18 siglo sa panahon ng Polish-Saxon post na may mga eskudo ng Polish-Lithuanian Commonwealth at ng mga Elektorado ng Saxony at ang monograma ni Haring Augustus II the Strong ** ang Sorbian Fountain (''Sorbenbrunnen'') mula 1980 * ang Simbahan ni San Juan (''Johanneskirche'') * ang dating luklukan ng Domowina, na itinayo noong 1885 * ang Bagong Bulwagan ng Bayan (''Neues Rathaus''), na itinayo noong 1904 * Planetarium Hoyerswerda, na itinatag noong dekada 1960 ang Lusatian Square (''Lausitzer Platz'') sa Bagong Bayan kasama ang Lusatian Hall (''Lausitzhalle''/''Łužiska Hala'') * ang ZCOM Zuse-Computer-Museum <gallery mode="packed-hover" widths="180px" heights="160px"> File:Schloss Hoyerswerda 9.JPG|Kastilyo ng Hoyerswerda File:Markt 1 Altes Rathaus HY 1.JPG|Lumang Bulwagan ng Bayan File:Markt Postdistanzsäule HY 2.JPG|Mahalagang pangyayari pagkatapos ng Polish-Saxon File:HYBrunnenMarkt.JPG|Bukal ng Sorbian File:Johanniskirche Hoyerswerda.jpg|Simbahan ni San Juan File:Braugasse 1 HY.JPG|Dating luklukan ng ''[[Domowina]]'' </gallery> ==Kalagayan sa ekonomiya== Bagama't bahagi ng [[Silangang Alemanya]], ang trabaho sa Hoyerswerda ay ibinigay ng isang planta ng kuryente, mga pagawaan ng salamin, mga minahan ng karbon, at isang hanay ng artilerya ng hukbo. Dahil sa muling pagsasama-sama ng Alemanya at ang kasunod na pagbagsak ng isang sentralisadong planong ekonomiya, nawalan ng maraming trabaho ang lungsod dahil isinara ang mga pagawaan ng salamin at hanay ng artilerya, at binawasan ng planta ng kuryente ang pasahod nito. Halos tuluyang nawala ang mga industriya sa pangalawang sektor. Gayunpaman, inaasahan na kailangang magtayo ng mga bagong bahay sa Hoyerswerda, dahil sa inaasahang pagtaas ng populasyon dahil sa pagmimina ng tanso sa Schwarze Pumpe. Mayroon ding planong thermal power plant para sa Hoyerswerda, dahil ang kontrata ng district heating sa Schwarze Pumpe ay magtatapos sa 2016. Nananatili sa 13% ang kawalan ng trabaho.<ref>{{cite web|url=http://www.lr-online.de/regionen/hoyerswerda/Arbeitslosenquote-in-Hoyerswerda-steigt;art1060,3850756 |title=Arbeitslosenquote in Hoyerswerda steigt |publisher=Lausitzer Rundschau |access-date=21 August 2013}}</ref> Ang Hoyerswerda ay nasa ikatlong pwesto sa kahirapan ng mga bata ayon sa estadistika ng Child Protection Alliance.<ref>{{cite web|url=http://www.elstermedia.de/zeitnah_regionen/druckfenster.php3?gebiet=02977&datum=20070828&ID=22217 |title=Zeitnah-online |publisher=Zeitnah-online |access-date=13 September 2013}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Hoyerswerda]] [[Kategorya:Mga bayan ng Alemanya]] [[Kategorya:Distrito ng Bautzen]] c1iv4d4mai2fqwoqtq0rn2kh8pxkars Mrkonjić Grad 0 339162 2220595 2026-08-16T06:11:16Z TentingZones1 122212 /* */ 2220595 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--more fields are available for this Infobox--See Template:Infobox Settlement--> | settlement_type = [[List of cities in Bosnia and Herzegovina|Bayan]] and [[Municipalities of Republika Srpska|munisipaludad]] | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = {{Nowrap|{{Flag|Bosnia and Herzegovina}}}} | subdivision_type1 = [[Political divisions of Bosnia and Herzegovina|Entidad]] | subdivision_name1 = {{Nowrap|{{Flag|Republika Srpska}}}} | subdivision_type2 = [[Rehhiyon]]g heograpikal | subdivision_name2 = [[Bosanska Krajina]] | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | unit_pref = | map_caption = Lokasyon ng Mrkonjić Grad sa loob ng Bosnia at Herzegovina | population_as_of = 2013 census | native_name = Мркоњић Град | official_name = Mrkonjić Grad | image_skyline = Pogled na Mrkonjić Grad, januar 2012 (2).JPG | image_caption = Mrkonjić Grad | other_name = | image_shield = Mrkonjić Grad (grb).svg | image_map = Mrkonjić Grad municipality.svg | area_total_km2 = 677.43 | population_total = 16671 | population_density_km2 = auto | coordinates = {{coord|44|25|N|17|05|E|region:BA|display=inline, title}} | area_code = 50 | website = | footnotes = | leader_title = Alkalde ng munisipyo | leader_name = Dragan Vođević | leader_party = [[Alliance of Independent Social Democrats|SNSD]] | name = | image_map1 = Mrkonjić Grad-naselja.PNG }} Ang '''Mrkonjić Grad''' ({{lang-sr|Мркоњић Град}}, {{IPA|sh|mr̩koɲit͡ɕ grad|pron}}) ay isang bayan at munisipalidad sa [[Republika Srpska]], [[Bosnia at Herzegovina]]. Ito ay matatagpuan sa rehiyon ng [[Bosanska Krajina]], sa pagitan ng [[Banja Luka]] at [[Jajce]]. Noong 2013, ang munisipalidad ay may populasyon na 16,671 na naninirahan, habang ang bayan ng Mrkonjić Grad ay may populasyon na 7,915 na naninirahan. Ang munisipalidad ay binubuo ng sumusunod na 22 [[Local communities in Bosnia and Herzegovina|lokal na komunidad]]: [[Baljvine]], [[Bjelajce]], [[Baraći]], [[Gerzovo]], [[Gustovara]], [[Podgorija]], [[Magaljdol]], [[Medna]], [[Gornja Pecka]], [[Gornji Šehovci]], [[Stupari]], [[Podrašnica]], [[Podbrdo (Mrkonjić Grad)|Podbrdo]], [[Majdan (Mrkonjić Grad)|Majdan]], [[Gornji Graci]], [[Orahovljani]], [[Centar (Mrkonjić Grad)|Centar]], [[Brkića Bašta]], [[Kamenica (Mrkonjić Grad)|Kamenica]], [[Novo Naselje (Mrkonjić Grad)|Novo Naselje]], [[Zborište (Mrkonjić Grad)|Zborište]] at [[Podorugla]].<ref>{{Cite web |last=Grad |first=Mrkonjic |date=2022-08-23 |title=Mjesne zajednice |url=https://www.mrkonjic-grad.rs.ba/en/kategorije/1102/mjesne-zajednice |access-date=2026-01-18 |website=Mrkonjic Grad}}</ref> ==Pangalan== Ilang beses na binago ng bayan ang pangalan nito sa kasaysayan: Gornje Kloke, Novo Jajce, Varcarev Vakuf, Varcar Vakuf, at sa huli ay ang kasalukuyan. Ang huling pagpapalit ng pangalan ay naganap noong 1924 para kay Haring [[Peter I ng Serbia]], na gumamit ng ''[[nom de guerre]]'' na "Mrkonjić" habang nakikipaglaban sa pag-aalsa (1875–78) laban sa [[Imperyong Ottoman]]. ==Kasaysayan== Mula 1929 hanggang 1941, ang Mrkonjić Grad ay bahagi ng Vrbas Banovina ng [[Kaharian ng Yugoslabiya]]. Nang baguhin ang mga Sona ng Impluwensya ng Aleman at Italyano noong Hunyo 24, 1942, ang Varcar Vakuf ay bumagsak sa Sona III, na pinamamahalaang sibil ng Croatia at militar ng Croatia at Alemanya.{{sfn|Trgo|1964|p=341}} Noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang bayan ay naging kilala sa unang pagpupulong ng ZAVNOBiH noong Nobyembre 25, 1943, nang iproklama ang Bosnia at Herzegovina bilang isang karaniwang republika ng mga Serb, Croat at Muslim. Noong [[Digmaang Bosnian]] mula 1992 hanggang 1995, ang bayan ay nasa loob ng teritoryong kontrolado ng mga etnikong Serb. Kilala rin ang bayan sa insidente kung saan nawala sa USAF ang isang F-16 na pinalipad ni Scott O'Grady noong Hunyo 2, 1995.<ref>{{Cite web|url=http://www.afsouth.nato.int/archives/operations/DenyFlight/DenyFlightFactSheet.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20110307200103/http://www.afsouth.nato.int/archives/operations/DenyFlight/DenyFlightFactSheet.htm|url-status=dead|archive-date=2011-03-07|title=AFSOUTH Fact sheets|date=2011-03-07|work=AF South Nato|access-date=2016-08-06}}</ref>{{cbignore}} Na-stranded siya sa lugar nang anim na araw bago nailigtas ng US Marines. Mula Oktubre 8 hanggang 12, 1995, si Mrkonjić Grad ay nasa kamay ng Croatian Army (HV) at ng Croatian Defence Council (HVO). Natagpuan ang mga bakas ng iba't ibang uri ng pagpapahirap sa mga bangkay ng mga pinatay na Serb sa mga krimen sa digmaan na ginawa ng mga puwersang Croatian. Ang mga alagang hayop sa munisipalidad ay ninakaw o pinatay. Lahat ng makinarya at kagamitan mula sa mga pabrika sa Mrkonjić Grad ay kinuha o winasak ng mga tropang Croatian. Sa teritoryo ng Mrkonjić Grad, halos walang gusaling tirahan na hindi nasira o ninakawan. Walang sinuman mula sa panig ng Croatia ang legal na pinanagot para sa mga krimeng ito.<ref>{{Cite journal |last=Pilsel |first=Drago |date=2025 |title=Zašto niko nije odgovarao za Mrkonjić Grad? |journal=Nedeljnik |volume=699 |pages=34-37}}</ref> Pagkatapos ng Kasunduan sa Kapayapaan sa Dayton, ang bayan ay itinalaga sa entidad ng Republika Srpska.<ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/event/Dayton-Accords|title=Dayton Accords - international agreement|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=2016-08-06}}</ref> Dahil dito, walang nagawa ang mga Croat sa bayan kundi ang umalis, at kakaunti na lamang ang mga Croat na naninirahan sa Mrkonjić ngayon, karamihan sa kanila ay matatanda na. Noong 1996, isang libingan na naglalaman ng mga bangkay ng 181 Serb—karamihan ay mga sibilyan—ang nahukay sa Mrkonjić Grad. Halos lahat ay pinatay ng mga puwersang Bosnian Croat at Muslim noong huling bahagi ng 1995.<ref>{{cite web|publisher=Independent|title=Serbs unearth 181 bodies in mass grave|date=6 April 1996|url=https://www.independent.co.uk/news/world/serbs-unearth-181-bodies-in-mass-grave-1303475.html|access-date=27 July 2019}}</ref> Ang mga Bosnian Serb ay nagsagawa ng masaker sa 28 sibilyang Croat at Bosniak, na dinukot mula sa kanilang mga tahanan sa Mrkonjić Grad, at pinatay sa Oborci, noong ika-13 ng Setyembre 1995.<ref>{{cite web | url=https://historija.ba/d/379-izvrsen-masakr-u-oborcima-kod-donjeg-vakufa | title=Izvršen masakr u Oborcima kod Donjeg Vakufa }}</ref><gallery class="center"> Image:Тврђава Бочац 2.jpg|Kuta ng Bočac File:OGrady-conference-bosnia.jpg|Ang Amerikanong piloto na si Scott O'Grady ay binaril pababa ng hukbong Bosnian Serb noong [[Digmaang Bosnian]] File:Spomen ploča žrtvama sahranjenim u masovnoj grobnici.JPG|Plaka na nagpapaalala sa mga biktimang itinapon sa isang libingan ng mga puwersang Croat </gallery> ==Turismo== Malapit sa bayan ang [[Lawa ng Balkana]] at isa itong maliit ngunit magandang resort para sa mga turista kabilang ang kalapit na [[Talon ng Skakavac]]. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mrkonjić Grad]] m25zdcnxmbmzfvq3p7anjeaew0fnozr Bitam 0 339163 2220598 2026-08-16T06:23:36Z TentingZones1 122212 /* */ 2220598 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |official_name =Bitam |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = Coat of arms of Bitam, Gabon.svg |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = Gabon <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position =bottom |pushpin_mapsize =300 |pushpin_map_caption =Lokasyon sa Gabon<!-- Location ------------------> |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = [[Image:Flag of Gabon.svg|25px]] [[Gabon]] |subdivision_type1 = [[Mga lalawigan ng Gabon|Lalawigan]] |subdivision_name1 = [[Lalawigan ng Woleu-Ntem]] |subdivision_type2 = [[Mga departmento ng Gabon|Departmento]] |subdivision_name2 = [[Departamento ng Ntem]] |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = Alkalde |leader_name = Jules Mbélé Assoko |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = |established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date2 = |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2023 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 22,000 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =Ethnicities |population_blank1 = |population_blank2_title =Religions |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|02|05|00|N|11|29|00|E|region:GA|display=inline,title}} |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- accord. to Google Earth--> <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} Ang '''Bitam''', ang kabisera ng [[departamento ng Ntem]], ay isang bayan na matatagpuan sa hilagang [[Gabon]] sa [[lalawigan ng Woleu-Ntem]], mga tatlumpung kilometro mula sa hangganan ng [[Cameroon]] at hindi kalayuan sa [[Ekwatoryal Ginea]]. Ito ay may humigit-kumulang 22,000 naninirahan. Ang pangunahing etnikong komunidad ng lungsod ay ang [[Taong Fang|Fang]], at ang pangunahing wikang sinasalita ay [[Wikang Fang|Fang]]. Ang Bitam ay nangangahulugang "ang mga bukal" o "ang mga lawa" sa wikang Fang. Kilala bilang isang pambihirang manggagamot, si Ondo Nkoulou Beyeme ay kayang gamutin ang lahat ng uri ng karamdaman at kilala sa paglilinis ng mga espiritu ng mga nakulam.<ref>{{Cite web |language=fr |first=La rédaction |last=d'Info241 |title=Ondo Nkoulou Béyémé, le père fondateur de la ville de (...) |url=https://info241.com/ondo-nkoulou-beyeme-le-pere-fondateur-de-la-ville-de-bitam,7250 |website=Info241.com |date=2022-09-26 |access-date=2025-08-04}}</ref> Dahil sa kanyang mga talento, maraming maysakit ang dumagsa mula sa sub-rehiyon patungo sa "apat na lawa" (ang Étam sa Fang ay nangangahulugang isang lawa, ang Bitam ay pangmaramihan) na pagmamay-ari ni Ondo Nkoulou para sa kanyang mga mahiwagang kasanayan sa pagpapagaling, na naghahangad na mabawi ang kanilang pisikal at espirituwal na kalusugan. Bago simulan ang kanilang paglalakbay, sasabihin ng mga maysakit sa Fang, "Bia ke bitam Ondo Nkoulou," na nangangahulugang "Pupunta tayo sa mga lawa ni Ondo Nkoulou." Ang pangalan ng bayan ng Bitam ay nagmula sa mga lawa ng Ondo Nkoulou Beyeme. Sa kasalukuyan, ang mga lawa na ito ay nakikita at nakikilala pa rin sa maliit na lambak na matatagpuan sa pagitan ng kapitbahayan ng Nko’o Mengomo at ng dating tirahan ng prefect. Ang Bitam ay madalas puntahan ng mga tao mula sa mga kalapit na bansa, lalo na ang mga Cameroonian at Equatorial Guinean, pati na rin ang mga tao mula sa iba pang mga bansa sa [[Kanlurang Aprika]]. Ang pamilihan nito ay nag-aalok ng iba't ibang lokal na produktong pagkain, at ang maliliit na restawran nito ay naghahain ng lahat ng uri ng bushmeat. ==Ekonomiya== Ang pagtatanim ng goma ang pangunahing aktibidad pang-industriya para sa kompanyang Siat-Gabon, na nakuha ang Hévégab noong 2004. Mayroong 2,000 ektarya ng malalaking plantasyon ng goma, at ang mga taganayon mismo ay nagmamay-ari ng ilang daang karagdagang ektarya. Sa mga nakaraang taon, ang pagsasaka ng isda ay binuo ni Kurt Naeye, isang empleyado ng Siat-Gabon. Ang [[tilapia]], isang uri ng karpa na lubos na pinahahalagahan sa buong Gabon, ay inaalagaan sa Bitam. Mayroon ding malaking komunidad ng Hausa na nagsasagawa ng Islam; karamihan sa kanila ay nakatira sa silangang bahagi ng bayan, kung saan ang buhay ay umiikot sa panawagan sa panalangin. Ang pagtatanim ng kape at kakaw, na dating ginagawa ng maraming magsasaka, ay humina nang husto at halos naglaho na ngayon. ==Klima== <div style="width:75%"> {{Weather box |location = Bitam (1961–1990 normals, extremes 1946–present) |single line = Yes |metric first = Yes |Jan record high C = 38.5 |Feb record high C = 40.5 |Mar record high C = 37.0 |Apr record high C = 38.0 |May record high C = 38.4 |Jun record high C = 38.5 |Jul record high C = 32.3 |Aug record high C = 38.0 |Sep record high C = 33.1 |Oct record high C = 36.0 |Nov record high C = 35.5 |Dec record high C = 35.0 |year record high C = |Jan high C = 28.4 |Feb high C = 30.3 |Mar high C = 30.4 |Apr high C = 30.3 |May high C = 29.6 |Jun high C = 28.3 |Jul high C = 26.9 |Aug high C = 26.9 |Sep high C = 28.4 |Oct high C = 28.7 |Nov high C = 28.8 |Dec high C = 28.7 |year high C = 28.8 |Jan mean C = 24.2 |Feb mean C = 25.2 |Mar mean C = 25.2 |Apr mean C = 25.2 |May mean C = 24.9 |Jun mean C = 24.3 |Jul mean C = 23.4 |Aug mean C = 23.2 |Sep mean C = 24.1 |Oct mean C = 24.3 |Nov mean C = 24.3 |Dec mean C = 24.3 |year mean C = 24.4 |Jan low C = 20.0 |Feb low C = 20.1 |Mar low C = 20.0 |Apr low C = 20.1 |May low C = 20.2 |Jun low C = 20.2 |Jul low C = 19.9 |Aug low C = 19.4 |Sep low C = 19.8 |Oct low C = 19.8 |Nov low C = 19.7 |Dec low C = 19.9 |year low C = 19.9 |Jan record low C = 14.0 |Feb record low C = 13.2 |Mar record low C = 12.0 |Apr record low C = 14.4 |May record low C = 16.0 |Jun record low C = 15.5 |Jul record low C = 13.5 |Aug record low C = 14.8 |Sep record low C = 16.2 |Oct record low C = 17.0 |Nov record low C = 13.5 |Dec record low C = 14.5 |year record low C = |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 42.5 |Feb precipitation mm = 72.6 |Mar precipitation mm = 175.3 |Apr precipitation mm = 119.2 |May precipitation mm = 207.2 |Jun precipitation mm = 131.8 |Jul precipitation mm = 48.0 |Aug precipitation mm = 63.9 |Sep precipitation mm = 228.6 |Oct precipitation mm = 282.2 |Nov precipitation mm = 175.2 |Dec precipitation mm = 59.7 |year precipitation mm = 1606.2 |Jan humidity = 80 |Feb humidity = 78 |Mar humidity = 79 |Apr humidity = 81 |May humidity = 82 |Jun humidity = 83 |Jul humidity = 85 |Aug humidity = 84 |Sep humidity = 82 |Oct humidity = 83 |Nov humidity = 83 |Dec humidity = 83 |year humidity = 82 |Jan rain days = 3.8 |Feb rain days = 6.8 |Mar rain days = 12.5 |Apr rain days = 14.4 |May rain days = 16.1 |Jun rain days = 11.1 |Jul rain days = 6.4 |Aug rain days = 7.5 |Sep rain days = 17.8 |Oct rain days = 21.3 |Nov rain days = 14.8 |Dec rain days = 6.1 |year rain days = 138.6 |Jan sun = 119.8 |Feb sun = 120.9 |Mar sun = 127.9 |Apr sun = 136.9 |May sun = 135.9 |Jun sun = 111.0 |Jul sun = 84.0 |Aug sun = 66.3 |Sep sun = 93.0 |Oct sun = 113.8 |Nov sun = 119.9 |Dec sun = 116.6 |year sun = 1346.0 |Jan percentsun = 32 |Feb percentsun = 36 |Mar percentsun = 34 |Apr percentsun = 38 |May percentsun = 36 |Jun percentsun = 31 |Jul percentsun = 22 |Aug percentsun = 18 |Sep percentsun = 26 |Oct percentsun = 31 |Nov percentsun = 34 |Dec percentsun = 32 |year percentsun = 31 |source 1 = NOAA<ref name= NOAA>{{Cite FTP | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG__I/GN/64510.TXT | server = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | title = Bitam Climate Normals 1961–1990 | access-date = March 8, 2015}}</ref> |source 2 = Meteo Climat (extremes)<ref name = meteoclimat> {{cite web | url = http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/index.php?page=stati&id=1525 | title = Station Bitam | publisher = Meteo Climat |language = French | access-date = 11 June 2016}}</ref> |date=November 2011 }} </div> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Bitam]] [[Kategorya:Lalawigan ng Woleu-Ntem]] [[Kategorya:Gabon]] bxzkmhk0l806pre9dynxyvdo6i3ir8a Pulsar 0 339164 2220600 2026-08-16T07:13:10Z Lolbet101 163542 Bagong artikulo tungkol sa Pulsar. (New article about Pulsar.) 2220600 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:NASA’s Fermi Mission Finds 300 Gamma-Ray Pulsars (SVS14434 - pulsar art 2).gif|thumb|250x250px|Isang larawan ng hitsura ng isang pulsar.]] [[Talaksan:Lightsmall-optimised.gif|thumb|250x250px|Isang ilustrasyon ng epekto ng "[[parola]]" na ginawa ng isang pulsar]] Ang pulsar (o ''pulsating star'') ay isang uri ng [[bituing neutron]] na mabilis na umiikot at naglalabas ng mga bugso ng [[Radyasyong elektromagnetiko|elektromagnetikong radiyasyon]] mula sa mga magnetic na pol nito.<ref>{{Cite web |title=Pulsar {{!}} Cosmic Object, Neutron Star, Radio Wave Emission |url=https://www.britannica.com/science/pulsar |access-date=2026-08-16 |website=Britannica |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last= |first= |date= |title=What Are Pulsars? |url=https://www.space.com/32661-pulsars.html |access-date=2026-08-16 |website=Space.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Garner |first=Rob |date=2019-12-11 |title=NASA’s NICER Delivers Best-ever Pulsar Measurements, 1st Surface Map |url=https://www.nasa.gov/universe/nasas-nicer-delivers-best-ever-pulsar-measurements-1st-surface-map/ |access-date=2026-08-16 |website=NASA |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-06-29 |title=PULSAR definition and meaning |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/pulsar |access-date= |website=Collins English Dictionary |language=en}}</ref> Habang umiikot ang pulsar, maaaring dumaan sa direksiyon ng [[Daigdig]] ang mga bugso ng mga [[radiyasyon]], kaya nakikita ang mga ito bilang regular na pulso.<ref name=":1">{{Cite web |date=2026-03-11 |title=Pulsars - NASA Science |url=https://science.nasa.gov/mission/hubble/science/science-behind-the-discoveries/hubble-pulsars/ |access-date=2026-08-16 |language=en-US}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=Pulsars Astronomy |url=https://public.nrao.edu/radio-astronomy/pulsars/ |access-date=2026-08-16 |website=National Radio Astronomy Observatory |language=en-US}}</ref> Nabubuo ang mga pulsar mula sa labi ng isang malaking bituin na sumabog bilang [[supernoba]].<ref name=":0" /><ref>{{Cite journal |last=van den Heuvel |first=E. P. J. |date=1993 |title=Formation and evolution of pulsars |url=https://scixplorer.org/abs/1993ASPC...36..123V/abstract |journal=In: Planets around pulsars; Proceedings of the Conference |pages=123-147 |bibcode=1993ASPC...36..123V}}</ref> Dahil napakaliit at napakasiksik ang bituing neutron, maaari itong umikot nang napakabilis.<ref>{{Cite web |title=Neutron Stars |url=http://astronomy.nmsu.edu/geas/lectures/lecture25/slide03.html |access-date=2026-08-16 |website=astronomy.nmsu.edu}}</ref> Ang malakas nitong larangang magnetiko ay tumutulong sa paglikha ng mga bugso ng radyasyon. Maaaring makita ang mga pulsar gamit ang mga [[Teleskopyo|teleskopyong]] nakakakita ng iba't ibang uri ng radyasyon, tulad ng mga [[alon ng radyo]], [[X-ray]], at [[sinag gamma]].<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |last=East |first=Peter W. |date=2024-08-09 |title=Pulsar detection & verification with small-aperture antennas |url=https://britastro.org/journal_contents_ite/pulsar-detection-verification-with-small-aperture-antennas |access-date=2026-08-16 |website=British Astronomical Association |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pulsar Timing Method |url=https://lco.global/spacebook/exoplanets/pulsar-timing-method/ |access-date=2026-08-16 |website=lco.global |language=en}}</ref> Ang regular na pulso ng ilan sa mga ito ay maaaring gamitin ng mga [[astronomo]] bilang napakatumpak na orasan sa kalawakan. Ang [[PSR B1919+21|unang pulsar ay natuklasan]] noong 1967. Natuklasan ito na sina [[Jocelyn Bell Burnell]] at [[Antony Hewish]].<ref name=":3">{{Cite journal |last=Hewish |first=A. |last2=Bell |first2=S. J. |last3=Pilkington |first3=J. D. H. |last4=Scott |first4=P. F. |last5=Collins |first5=R. A. |date=1968 |title=Observation of a Rapidly Pulsating Radio Source |url=https://scixplorer.org/abs/1968Natur.217..709H/abstract |journal=Nature |volume=217 |issue=5130 |pages=709-713 |bibcode=1968Natur.217..709H |doi=10.1038/217709a0}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=First pulsar discovered |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/114522-first-pulsar-discovered |access-date=2026-08-16 |website=Guinness World Records |language=en}}</ref> Nagtrabaho sila sa [[Unibersidad ng Cambridge]].<ref>{{Cite web |title=Who discovered the first pulsar? |url=https://starchild.gsfc.nasa.gov/docs/StarChild/questions/question45.html |access-date=2026-08-16 |website=starchild.gsfc.nasa.gov}}</ref> Ang naobserbahang emisyon ay may mga pulso na pinaghihiwalay ng 1.33 segundo. Ang lahat ng mga pulso ay nagmula sa iisang lugar sa kalangitan. Ang salitang pulsar ay nagmula sa pinagsamang salitang "''pulse'' (pulso)" at "''star'' ([[bituin]])".<ref>{{Cite web |title=PULSAR Definition & Meaning |url=https://www.dictionary.com/browse/pulsar |access-date=2026-08-16 |website=Dictionary.com}}</ref> Sa madaling salita, ang isang pulsar ay gumaganap bilang isang [[parola]] sa kalawakan at kumukurap habang ito ay umiikot.<ref name=":1" /> == Mga halimbawa ng mga kilalang pulsars == Ang mga pulsar ay pinangalanan gamit ang mga koordinasyon sa kalangitan na nagpapakita ng kanilang eksaktong lokasyon. Ang kanilang pormal na mga pangalan ay nagsisimula sa "PSR" (na nangangahulugang "pulsar") na sinusundan ng mga numero para sa kanilang posisyon sa kalangitan.<ref>{{Cite web |title=Pulsars and neutron stars/Pulsar properties - Wikibooks |url=https://en.wikibooks.org/wiki/Pulsars_and_neutron_stars/Pulsar_properties |access-date=2026-08-16 |website=en.wikibooks.org |language=en}}</ref> Narito ang ilang halimbawa ng mga kilalang pulsar: * [[PSR B1919+21]] - Dating tinawag na LGM-1, ito ang unang radyong pulsar na natuklasan noong Nobyembre 1967.<ref name=":3" /><ref name=":4" /> * Lich ([[PSR B1257+12]]) - Ang unang pulsar na natuklasan na umiikot sa mga unang eksoplaneta.<ref name="Wolszczan1992">{{cite journal |last1=Wolszczan |first1=A. |last2=Frail |first2=D. A. |date=1992 |title=A planetary system around the millisecond pulsar PSR1257 + 12 |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1992-01-09_355_6356/page/145 |journal=Nature |volume=355 |issue=6356 |pages=145–147 |doi=10.1038/355145a0 |bibcode=}}</ref> * Pulsar ng Alimango o ''Crab Pulsar'' ([[PSR B0531+21]]) - Isang pulsar na sikat sa pagbuo ng [[Nebulang Alimango]] (''Crab Nebula'').<ref>{{Cite journal |last=Karuppusamy |first=R. |last2=Stappers |first2=B. W. |last3=van Straten |first3=W. |date=2010 |title=Giant pulses from the Crab pulsar. A wide-band study |url=https://scixplorer.org/abs/2010A%26A...515A..36K/abstract |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=515 |pages=11 |arxiv=1004.2803 |bibcode=2010A&A...515A..36K |doi=10.1051/0004-6361/200913729}}</ref> * Pulsar ng Vela o ''Vela Pulsar'' ([[PSR B0833-45]]) - Isang pulsar na may pinakamalakas na patuloy na pinagmumulan ng mataas na enerhiyang [[Sinag gamma|radyasyong gamma]] sa kalangitan.<ref>{{Cite web |date=2013-01-07 |title=Vela Pulsar - NASA |url=https://www.nasa.gov/missions/chandra/vela-pulsar/ |access-date=2026-08-16 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Helfand |first=D. J. |last2=Gotthelf |first2=E. V. |last3=Halpern |first3=J. P. |date=2001 |title=Vela Pulsar and Its Synchrotron Nebula |url=https://scixplorer.org/abs/2001ApJ...556..380H/abstract |journal=The Astrophysical Journal |volume=556 |issue=1 |pages=380-391 |arxiv=astro-ph/0007310 |bibcode=2001ApJ...556..380H |doi=10.1086/321533}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ravisetti |first=Monisha |date=2023-10-05 |title=Pulsar surprises astronomers with record-breaking gamma-rays |url=https://www.space.com/vela-pulsar-highest-energy-radiation-gamma-rays |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231006075215/https://www.space.com/vela-pulsar-highest-energy-radiation-gamma-rays |archive-date=2023-10-06 |access-date=2026-08-16 |website=Space.com |language=en}}</ref> * [[PSR B0943+10]] - Isang pulsar na natuklasan ng mga siyentipikong Sobyet noong Disyembre 1968, at kilala ito sa paglipat sa pagitan ng paraan ng paglabas ng mga radyasyong radyo at X-ray.<ref>{{Cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2013-01-24 |title=Weird Spinning Star Defies Explanation |url=https://www.space.com/19418-weird-pulsar-defies-theories.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126213532/https://www.space.com/19418-weird-pulsar-defies-theories.html |archive-date=2013-01-26 |access-date=2026-08-16 |website=Space.com |language=en}}</ref> * [[PSR J0348+0432]] - Isang pulsar na ipinares sa isang puting unano bilang kasamang bituin, na bumubuo bilang isang sistemang bituing binaryo.<ref>{{Cite web |date=2013-04-25 |title=Einstein was right -- So far |url=https://www.eurekalert.org/news-releases/498430 |access-date=2026-08-16 |website=EurekAlert!}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Vartanyan |first=Yu. L. |last2=Grigoryan |first2=A. K. |last3=Shaginyan |first3=A. A. |date=2015 |title=The pulsar PSR J0348-0432 and strange stars |url=https://scixplorer.org/abs/2015AstL...41..343V/abstract |journal=Astronomy Letters |volume=41 |issue=7 |pages=343-350 |bibcode=2015AstL...41..343V |doi=10.1134/S1063773715070051}}</ref><ref>{{Cite web |last=Anderson |first=Natali |date=2013-05-01 |title=Bizarre Pulsar-White Dwarf Pair Proves Einstein’s Theory of Relativity {{!}} Astronomy |url=https://www.sci.news/astronomy/article01046.html |access-date=2026-08-16 |website=Sci.News |language=en-US}}</ref> * [[PSR J0737-3039]] - Ang kauna-unahan at pinakatanyag na sistemang kambal na pulsar na natuklasan.<ref>{{Cite web |title=First-Known Double Pulsar Opens up New Astrophysics |url=https://www.jb.man.ac.uk/doublepulsar/news/press0.html |access-date=2026-08-16 |website=www.jb.man.ac.uk}}</ref><ref>{{Cite web |title=PSR J0737−3039, the first known binary system consisting of two pulsars |url=https://www.outono.net/elentir/2025/08/19/psr-j0737%e2%88%923039-the-first-known-binary-system-consisting-of-two-pulsars/ |access-date=2026-08-16 |website=Explorando.info |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Burgay |first=M. |last2=D'Amico |first2=N. |display-authors=1 |date=2005 |title=The Highly Relativistic Binary Pulsar PSR J0737-3039A: Discovery and Implications |url=https://scixplorer.org/abs/2005ASPC..328...53B/abstract |journal=Binary Radio Pulsars |volume=328 |pages=53 |arxiv=astro-ph/0405194 |bibcode=2005ASPC..328...53B |doi=10.48550/arXiv.astro-ph/0405194}}</ref> * [[PSR B1620-26]] - Isang pulsar na kinaroroonan ng [[PSR B1620-26 b]], isa sa mga pinakamatandang mga eksoplaneta.<ref>{{Cite journal |last=Thorsett |first=S. E. |last2=Arzoumanizan |first2=Z. |last3=Taylor |first3=J. H. |date=1993 |title=PSR B1620-26: A Binary Radio Pulsar with a Planetary Companion? |url=https://scixplorer.org/abs/1993ApJ...412L..33T/abstract |journal=Astrophysical Journal Letters |volume=412 |pages=L33 |bibcode=1993ApJ...412L..33T |doi=10.1086/186933}}</ref> * [[PSR J0952-0607]] - Hawak nito ang rekord bilang ang pinakamabigat na pulsar na natuklasan.<ref>{{Cite journal |last=Romani |first=Roger W. |last2=Kandel |first2=D. |last3=Filippenko |first3=Alexei V. |last4=Brink |first4=Thomas G. |last5=Zheng |first5=WeiKang |date=2022 |title=PSR J0952-0607: The Fastest and Heaviest Known Galactic Neutron Star |url=https://scixplorer.org/abs/2022ApJ...934L..17R/abstract |journal=The Astrophysical Journal Letters |volume=934 |issue=2 |pages=6 |arxiv=2207.05124 |bibcode=2022ApJ...934L..17R |doi=10.3847/2041-8213/ac8007}}</ref><ref>{{Cite web |last=Pultarova |first=Tereza |date=2022-07-26 |title=The heaviest neutron star ever observed is shredding its companion |url=https://www.space.com/heaviest-neutron-star-shredding-companion |url-status=live |archive-url=http://web.archive.org/web/20220726222300/https://www.space.com/heaviest-neutron-star-shredding-companion |archive-date=2022-07-26 |access-date=2026-08-16 |website=Space.com |language=en-US}}</ref> * [[PSR J1748−2446ad]] - Kilala ito bilang pinakamabilis na umiikot na pulsar, 716 beses bawat segundo.<ref>{{Cite web |last=Berman |first=Bob |date=2015-05-29 |title=Weird Object: Neutron Star PSR J1748-2446 {{!}} Astronomy.com |url=https://www.astronomy.com/science/weird-object-neutron-star-psr-j1748-2446/ |access-date=2026-08-16 |website=Astronomy Magazine |language=en-US}}</ref><ref name="Hessels2006">{{Cite journal | last1 = Hessels | first1 = J. W. T. | last2 = Ransom | first2 = S. M. | last3 = Stairs | first3 = I. H. | last4 = Freire | first4 = P. C. | last5 = Kaspi | first5 = V. M. | last6 = Camilo | first6 = F. | title = A Radio Pulsar Spinning at 716 Hz | doi = 10.1126/science.1123430 | journal = Science | volume = 311 | issue = 5769 | pages = 1901–1904 | year = 2006 |arxiv = astro-ph/0601337 |bibcode = 2006Sci...311.1901H | s2cid = 14945340 |display-authors=1}}</ref> == Galeriya == <gallery mode="packed" heights="130"> Talaksan:Pulsar schematic.svg|Ang eskematikong pananaw ng isang pulsar. Talaksan:Degenerate star sizes.png|Ang laki ng isang pulsar kumpara sa [[Daigdig]] at isang [[puting unano]]. Talaksan:Vela Pulsar xray.jpg|Ang [[PSR B0833-45|Vela Pulsar]] at ang nakapalibot nitong nebulang hangin ng pulsar. Talaksan:Artist's concept of PSR B1257+12 system.jpg|Isang konsepto ng artista tungkol sa mga [[Eksoplaneta|e]][[Eksoplaneta|ksoplaneta]] na umiikot sa [[PSR B1257+12]]. Talaksan:Artist’s impression video of the exotic binary star system AR Scorpii (video).webm|Isang bidyo tungkol sa konsepto ng artista ng [[AR Scorpii]], isang [[bituing binaryo]]. </gallery> == Tingnan din == * [[Procyon]] * [[Brown dwarf|Kayumangging unano]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga uri ng bituin]] rdfebjlpi0qrbvcgyhikm1xirso4d1s PSR B1257+12 0 339165 2220618 2026-08-16T09:25:05Z Lolbet101 163542 Bagong artikulo tungkol sa PSR B1257+12. (New article about PSR B1257+12.) 2220618 wikitext text/x-wiki {{Starbox begin}} {{Starbox image | image = [[File:Artist's concept of PSR B1257+12 system.jpg|200px]] | caption = Konsepto ng artista ng sistemang PSR B1257+12. }} {{Starbox observe | epoch = J2000.0 | constell = [[Virgo (konstelasyon)|Virgo]] | ra = {{RA|13|00|03.1075}}<ref name="Yan2013"/> | dec = {{DEC|+12|40|55.155}}<ref name="Yan2013"/> }} {{Starbox astrometry | prop_mo_ra = {{val|46.44|0.08}}<ref name="Yan2013"/> | prop_mo_dec = {{val|−84.87|0.32}}<ref name="Yan2013"/> | parallax = 1.41 | p_error = 0.08 }} {{Starbox end}} Ang '''PSR B1257+12''', na tinatawag ding '''Lich''', ay isang [[pulsar]] na matatagpuan sa layong humigit-kumulang 2,300 [[Sinag-taon|taong-liwanag]] mula sa [[Daigdig]], sa konstelasyon ng [[Virgo (konstelasyon)|Virgo]].<ref>{{Cite web|title=SIMBAD - PSR B1257+12|url=https://simbad.cds.unistra.fr/mobile/object.html?object_name=PSRB1257%2B12|access-date=2026-06-28|website=simbad.cds.unistra.fr}}</ref><ref>{{Cite web|date=4 April 2022|title=IAU Catalog of Star Names|url=https://www.pas.rochester.edu/~emamajek/WGSN/IAU-CSN.txt|archive-date=|access-date=2026-06-28}}</ref> Ito ay umiikot sa bilis na 160.8 beses bawat segundo.<ref name="Yan2013"/> Ang pulsar na ito ang pinakaunang sistemang planetaryo na natuklasang mayroong mga kumpirmadong [[eksoplaneta]]. Natukoy ito noong 1990 ng isang [[Polonya|Polish]] na astronomong si [[Aleksander Wolszczan]] gamit ang [[teleskopyong radyo]] ng [[Obserbatoryo ng Arecibo]].<ref name="Wolszczan1992">{{cite journal |last1=Wolszczan |first1=A. |last2=Frail |first2=D. A. |date=January 9, 1992 |title=A planetary system around the millisecond pulsar PSR1257 + 12 |journal=Nature |volume=355 |issue=6356 |pages=145–147 |doi=10.1038/355145a0 |bibcode=|url=https://www.nature.com/articles/355145a0}}</ref> == Sistemang planetaryo ng PSR B1257+12 == [[File:PSR B1257+12 System.jpg|thumb|Mga planetang PSR B1257+12: [[PSR B1257+12 A|Draugr]], [[PSR B1257+12 B|Poltergeist]], at [[PSR B1257+12 C|Phobetor]].]] Ang Lich ay may tatlong kumpirmadong eksoplanetang umiinog dito, na itinalaga bilang PSR B1257+12 [[PSR B1257+12 A|b]], [[PSR B1257+12 B|c]], at [[PSR B1257+12 C|d]].<ref name=konacki>{{cite journal | last1=Konacki|first1= M. | last2=Wolszczan|first2= A. | title=Masses and Orbital Inclinations of Planets in the PSR B1257+12 System | journal=The Astrophysical Journal | volume=591 | issue=2 | pages=L147–L150 | date=2003 | doi=10.1086/377093 | bibcode=2003ApJ...591L.147K|arxiv = astro-ph/0305536 | s2cid=18649212 }}</ref> Noong 2015, binigyan ng [[Pandaigdigang Unyong Astronomiko]] (IAU) ng mga opisyal na mga pangalang mitolohikal ang mga planeta at ang pulsar nito: * Draugr (b, alternatibo A): Ang pinakaloob na planeta na may napakaliit na masa. * Poltergeist (c, alternatibo B): Isang mabatong planeta na halos may masang nasa apat na beses na mas mabigat kaysa sa Daigdig. * Phobetor (d, alternatibo C): Ang pinakamalayong planeta, na may masang humigit-kumulang nasa 3.9 beses kaysa sa Daigdig. Dahil ang mga eksoplanetang ito ay nakakaranas ng matinding [[radiyasyon]] mula sa pulsar, maaaring maging mahirap ang buhay na umiral sa kanilang mga kapaligiran. Gayunpaman, hindi pa tiyak kung imposible ang buhay sa mga ito.<ref name="Podsiadlowski1993">{{cite journal |last=Podsiadlowski |first=P. |date=1993 |title=Planet Formation Scenarios Around Pulsars |journal=Astronomical Society of the Pacific Conference Series |volume=36 |pages=149–165 |bibcode=1993ASPC...36..149P}}</ref> == Tingnan din == * [[Sirius]] * [[Beta Ceti]] == Mga sanggunian == {{Reflist|refs= <ref name="Yan2013">{{cite journal | title=Very long baseline interferometry astrometry of PSR B1257+12, a pulsar with a planetary system | last1=Yan | first1=Zhen | last2=Shen | first2=Zhi-Qiang | last3=Yuan | first3=Jian-Ping | last4=Wang | first4=Na | last5=Rottmann | first5=Helge | last6=Alef | first6=Walter | display-authors=1 | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=433 | issue=1 | pages=162–169 | year=2013 | bibcode=2013MNRAS.433..162Y | doi=10.1093/mnras/stt712 | doi-access=free }}</ref> }} {{Stub|Astronomiya}} [[Kategorya:Mga bituin]] cvw958abu579wywuf56c9koodzwv90m 2220624 2220618 2026-08-16T10:03:58Z Lolbet101 163542 2220624 wikitext text/x-wiki {{Starbox begin}} {{Starbox image | image = [[File:Artist's concept of PSR B1257+12 system.jpg|200px]] | caption = Konsepto ng artista ng sistemang PSR B1257+12. }} {{Starbox observe | epoch = J2000.0 | constell = [[Virgo (konstelasyon)|Virgo]] | ra = {{RA|13|00|03.1075}}<ref name="Yan2013"/> | dec = {{DEC|+12|40|55.155}}<ref name="Yan2013"/> }} {{Starbox astrometry | prop_mo_ra = {{val|46.44|0.08}}<ref name="Yan2013"/> | prop_mo_dec = {{val|−84.87|0.32}}<ref name="Yan2013"/> | parallax = 1.41 | p_error = 0.08 }} {{Starbox end}} Ang '''PSR B1257+12''', na tinatawag ding '''Lich''', ay isang [[pulsar]] na matatagpuan sa layong humigit-kumulang 2,300 [[Sinag-taon|taong-liwanag]] mula sa [[Daigdig]], sa konstelasyon ng [[Virgo (konstelasyon)|Virgo]].<ref>{{Cite web|title=SIMBAD - PSR B1257+12|url=https://simbad.cds.unistra.fr/mobile/object.html?object_name=PSRB1257%2B12|access-date=2026-06-28|website=simbad.cds.unistra.fr}}</ref><ref>{{Cite web|date=4 April 2022|title=IAU Catalog of Star Names|url=https://www.pas.rochester.edu/~emamajek/WGSN/IAU-CSN.txt|archive-date=|access-date=2026-06-28}}</ref> Ito ay umiikot sa bilis na 160.8 beses bawat segundo.<ref name="Yan2013"/> Ang pulsar na ito ang pinakaunang sistemang planetaryo na natuklasang mayroong mga kumpirmadong [[eksoplaneta]]. Natukoy ito noong 1990 ng isang [[Polonya|Polish]] na astronomong si [[Aleksander Wolszczan]] gamit ang [[teleskopyong radyo]] ng [[Obserbatoryo ng Arecibo]].<ref name="Wolszczan1992">{{cite journal |last1=Wolszczan |first1=A. |last2=Frail |first2=D. A. |date=January 9, 1992 |title=A planetary system around the millisecond pulsar PSR1257 + 12 |journal=Nature |volume=355 |issue=6356 |pages=145–147 |doi=10.1038/355145a0 |bibcode=|url=https://www.nature.com/articles/355145a0}}</ref> == Sistemang planetaryo ng PSR B1257+12 == [[File:PSR B1257+12 System.jpg|thumb|Mga planetang PSR B1257+12: [[PSR B1257+12 A|Draugr]], [[PSR B1257+12 B|Poltergeist]], at [[PSR B1257+12 C|Phobetor]].]] Ang Lich ay may tatlong kumpirmadong eksoplanetang umiinog dito, na itinalaga bilang PSR B1257+12 [[PSR B1257+12 A|b]], [[PSR B1257+12 B|c]], at [[PSR B1257+12 C|d]], na nadiskubre noong 1992 at 1994.<ref name=konacki>{{cite journal | last1=Konacki|first1= M. | last2=Wolszczan|first2= A. | title=Masses and Orbital Inclinations of Planets in the PSR B1257+12 System | journal=The Astrophysical Journal | volume=591 | issue=2 | pages=L147–L150 | date=2003 | doi=10.1086/377093 | bibcode=2003ApJ...591L.147K|arxiv = astro-ph/0305536 | s2cid=18649212 }}</ref> Noong 2015, binigyan ng [[Pandaigdigang Unyong Astronomiko]] (IAU) ng mga opisyal na mga pangalang mitolohikal ang mga planeta at ang pulsar nito: * Draugr (b, alternatibo A): Ang pinakaloob na planeta na may napakaliit na masa. * Poltergeist (c, alternatibo B): Isang mabatong planeta na halos may masang nasa apat na beses na mas mabigat kaysa sa Daigdig. * Phobetor (d, alternatibo C): Ang pinakamalayong planeta, na may masang humigit-kumulang nasa 3.9 beses kaysa sa Daigdig. Dahil ang mga eksoplanetang ito ay nakakaranas ng matinding [[radiyasyon]] mula sa pulsar, maaaring maging mahirap ang buhay na umiral sa kanilang mga kapaligiran. Gayunpaman, hindi pa tiyak kung imposible ang buhay sa mga ito.<ref name="Podsiadlowski1993">{{cite journal |last=Podsiadlowski |first=P. |date=1993 |title=Planet Formation Scenarios Around Pulsars |journal=Astronomical Society of the Pacific Conference Series |volume=36 |pages=149–165 |bibcode=1993ASPC...36..149P}}</ref> == Tingnan din == * [[Sirius]] * [[Beta Ceti]] == Mga sanggunian == {{Reflist|refs= <ref name="Yan2013">{{cite journal | title=Very long baseline interferometry astrometry of PSR B1257+12, a pulsar with a planetary system | last1=Yan | first1=Zhen | last2=Shen | first2=Zhi-Qiang | last3=Yuan | first3=Jian-Ping | last4=Wang | first4=Na | last5=Rottmann | first5=Helge | last6=Alef | first6=Walter | display-authors=1 | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=433 | issue=1 | pages=162–169 | year=2013 | bibcode=2013MNRAS.433..162Y | doi=10.1093/mnras/stt712 | doi-access=free }}</ref> }} {{Stub|Astronomiya}} [[Kategorya:Mga bituin]] a6q8lb0snd5mbcoagq8lnkfidwa10c5 Mascaraàs-Haron 0 339166 2220630 2026-08-16T11:29:24Z TentingZones1 122212 /* */ 2220630 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Mascaraàs-Haron |native_name = Mascarans e Haron |settlement_type = Bayan |image_skyline = Eglise de Mascaraas.jpg |image_caption = Ang simbahan ng Mascaraàs |image_shield = |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Mascaraàs-Haron |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Pyrénées-Atlantiques]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Pau|Pau]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Carle Martens<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=13 September 2022|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 8.76 |population_as_of = 2023 |population_total = 109 |population_density_km2 = 12 |website = |population_demonym = Mascaronais |coordinates = {{coord|43.5411|-0.2225|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 169 |elevation_min_m = 130 |elevation_max_m = 272 |postal_code_type = INSEE/Postal code |postal_code = 64366/64330 }} Ang '''Mascaraàs-Haron''' ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa [[Pransiya]], na matatagpuan sa departamento ng [[Pyrénées-Atlantiques]] sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. Ang mga naninirahan dito tinatawag ay ''Mascaronais''.<ref>[http://www.habitants.fr/habitants_departement_pyrenees-atlantiques_64.html#COMA Gentilé sur habitants.fr]</ref> ==Heograpiya== Ang bayan ng Mascaraàs-Haron ay matatagpuan sa departamento ng Pyrénées-Atlantiques, sa rehiyon ng Nouvelle-Aquitaine. Ito ay 42 km sa kalsada{{efn|Les distances sont mesurées entre [[chef-lieu#France|chefs-lieux de communes]] par la voie routière et évaluées à l'aide d'un calculateur d'itinéraires.}} mula sa [[Pau]],<ref>{{Cite web |url=https://fr.distance.to/Mascaraàs-Haron,Pyrénées-Atlantiques,Nouvelle-Aquitaine,FRA/Pau,Pyrénées-Atlantiques,Nouvelle-Aquitaine,FRA |title=Distance entre Mascaraàs-Haron et Pau |website=fr.distance.to |author=Stephan Georg |access-date=2021-08-10}}</ref> ang prepektura ng departamento, at 31 km mula sa [[Serres-Castet]], ang sentral na tanggapan para sa kanton ng Terres des Luys et Coteaux du Vic-Bilh, kung saan ang komyun ay umaasa para sa mga halalan sa departamento mula noong 2015. Ang komyun ay bahagi rin ng lugar ng saksakan ng Garlin. Ang pinakamalapit na mga komunidad ay:{{efn|Les distances sont mesurées entre chefs-lieux de communes à [[orthodromie|vol d'oiseau]].}} [[Castetpugon]] (2.4 km), [[Baliracq-Maumusson]] (2.6 km), [[Tadousse-Ussau]] (2.6 km), [[Burosse-Mendousse]] (3.3 km), [[Saint-Jean-Poudge]] (3.6 km), [[Taron-Sadirac-Viellenave]] (4.0 km), [[Conchez-de-Béarn]] (4.4 km), [[Ribarrouy]] (4.4 km). Sa kasaysayan at kultura, ang Mascaraàs-Haron ay bahagi ng lalawigan ng Béarn, na isa ring estado at nagpapakita ng makasaysayang at kultural na pagkakaisa na kaibahan sa isang kapansin-pansing pagkakaiba-iba ng mga landscape na may tormented relief. Ang mga kalapit na munisipalidad ay ang [[Baliracq-Maumusson]], [[Burosse-Mendousse]], [[Castetpugon]], [[Portet]], [[Saint-Jean-Poudge]], [[Tadousse-Ussau]] at [[Taron-Sadirac-Viellenave]]. ==Pangalan== Ang pangalan ng lugar na ''Mascaraàs'' ay lumilitaw sa mga anyong ''Masquaraas'' (ika-13 siglo,<ref name="Raymond">[[Paul Raymond (archiviste)|Paul Raymond]], ''Dictionnaire topographique Béarn-Pays basque''</ref> rehistro ng lupang Béarn), ''Mascaraas'' (1402, rehistro ng lupang Béarn), ''Masqueraas'' (1546, repormasyon ng lupang Béarn), at ''Mascaras'' (1793, 1801, Bulletin des lois, at 1863, diksyunaryong topograpiko ng Bansang Béarn-Basque). Ipinapahiwatig ni Brigitte Jobbé-Duval na ang ''Mascaraàs'' ay malamang na nagmula sa pangalang Gascon ng isang dating may-ari ng lupa, ang ''Mascaras'', isang maliit na anyo ng ''Mascarus''. Ang pangalan ng lugar na ''Haron'', ang dating nayon ng Mascaraàs, ay lumilitaw sa anyong ''Faroo'' (1402, rehistro ng lupang Béarn). Ang pangalang Béarnese para sa komyun ay ''Mascaraàs-Haron''<ref>{{cite web|url=http://www.ostaubearnes.fr/_pdf/topo_siti.pdf|author=Ostau Bearnes|title=Toponymie des communes béarnaises selon la graphie classique|access-date=2019-01-26|format=PDF}}</ref> o ''Mascaraàs-Haroû''.<ref>{{cite web|url=https://www.institut-bearnaisgascon.com/wp-content/uploads/2017/01/Dossier_signaletique_IBG_25092008.pdf|author=Institut béarnais et gascon|title=Toponymie des communes béarnaises selon la graphie moderne|access-date=2019-01-29|format=PDF}}</ref> ==Kasaysayan== Binanggit ni Paul Raymond<ref name="Raymond"/> na noong 1385, ang Mascaraàs ay may anim na sambahayan at bahagi ng balwarte ng [[Lembeye]]. Mayroong isang lay abbey, isang basalyo ng viscounty ng Béarn. Pinag-isa ang [[Haron]] at [[Mascaraàs]] noong 1831. ==Ekonomiya== Ang commune ay bahagi ng [[appellation d'origine contrôlée]] (AOC) na mga lugar ng Madiran, Pacherenc-du-Vic-Bilh at Béarn. ==Mga lugar at monumento== [[File:Macaye Toit.jpg|thumb|Kagalang-galang na bubong.]] ===Pamana sibil=== Ang [[Château de Mascaraàs]]<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=1&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Mérimée - Notice sur le château de Mascaraàs]</ref> ay nagmula pa noong [[Gitnang Panahon]]. Ito ay binago noong ika-16 at ika-17 siglo (nagsisilbing luklukan ng isang sekular na abay),<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=2&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Mérimée - Notice sur la partie récente du château de Mascaraàs]</ref> at muli sa dalawang sumunod na siglo. Ang mga pininturahan<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=1&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Palissy - Notice sur les lambris du château]</ref> (na naglalarawan ng mga eksenang mitolohiko) at inukit na paneling na gawa sa kahoy, pati na rin ang siyam na fireplace,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=2&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Palissy - Notice sur les cheminées du château]</ref> ay nakalista sa ''General Inventory of Cultural Heritage''. Ipinagmamalaki rin ng komyun ang isang koleksyon ng mga bahay-bukid<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=4&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Mérimée - Notice sur la ferme du lieu-dit Lauzy]</ref> noong ika-18 siglo. ===Pamana ng relihiyon=== Ang bahagi ng nabe ng Simbahan ni San Juan Bautista ay mula pa noong ika-16 na siglo. Ang simbahan ay naglalaman ng mga muwebles,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=6&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=7&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=8&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=9&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=10&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=11&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=12&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=13&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=16&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=17&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=18&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=19&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Palissy - Notices sur le mobilier de l'église Saint-Jean-Baptiste</ref> isang ipinintang larawan,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=15&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Palissy - Notice sur le tableau de l'église Saint-Jean-Baptiste]</ref> mga estatwa,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=14&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Palissy - Notice sur les statues de l'église Saint-Jean-Baptiste]</ref> pitong stained-glass na bintana<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=20&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Palissy - Notice sur les verrières de l'église Saint-Jean-Baptiste]</ref> at mga bagay<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=3&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=4&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Mascara%e0s%2dHaron&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=5&GRP=0&REQ=%28%28Mascara%e0s%2dHaron%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Palissy - Notices sur les objets référencés de l'église Saint-Jean-Baptiste</ref> na nakalista rin sa pangkalahatang imbentaryo ng pamana ng kultura. ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Notelist}} [[Kategorya:Mascaraàs-Haron]] [[Kategorya:Pyrénées-Atlantiques]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] tqcdfbfffh0gxi239lm22kvvl9ay6bc Makambako 0 339167 2220631 2026-08-16T11:49:20Z TentingZones1 122212 /* */ 2220631 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = Makambako | other_name = | native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> | nickname = | settlement_type = Bayan at [[Mga distrito ng Tanzania|distrito]] | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = Makambako Station.jpg | imagesize = | image_caption = Ang Istasyon ng Tren sa Makambako. | image_flag = Makambako Town Flag.png | image_map = Makambako Town in Njombe.svg | map_caption = Lokasyon sa Rehiyon ng Njombe | coordinates = {{coord|8|51|S|34|50|E|region:TZ|display=inline,title}} | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = {{flag|Tanzania}} | subdivision_type1 = [[Mga rehiyon ng Tanzania|Rehiyon]] | subdivision_name1 = [[Rehiyon ng Njombe]] | subdivision_type2 = [[Mga distrito ng Tanzania|Distrito]] | subdivision_name2 = [[Distrito ng Makambako Urban]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 883.4 | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population ----------------------->| population_as_of = 2022 census | population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/tanzania/admin/njombe/2206__makambako_town/ Citypopulation.de]</ref> | population_note = | population_total = 146481 | population_density_km2 = auto | population_urban_footnotes = <ref>[https://www.citypopulation.de/en/tanzania/cities/ Citypopulation.de] Population of cities & urban localities in Tanzania</ref> | population_urban = 116232 <!-- General information --------------->| timezone = [[East Africa Time|EAT]] | utc_offset = +3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> tags--> | elevation_m = | elevation_ft = <!-- accord. to Google Earth--> <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = | blank_name = | blank_info = | website = {{URL|http://www.makambakotc.go.tz/}} | footnotes = }} Ang '''Makambako''' {{Audio|Makambako.ogg|Pronunciation}} ay isang katamtamang laki ng bayan at distrito sa [[Rehiyon ng Njombe]] sa Southern Highlands ng Tanzania, na matatagpuan humigit-kumulang 40 milya sa hilaga ng lungsod ng [[Njombe]] sa pamamagitan ng kalsada.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=5VC3AAAAIAAJ&q=Makambako|title=IDS bulletin, Volume 23|publisher=University of Sussex. Institute of Development Studies|page=18|year=1992}}</ref><ref>{{cite map|title=[[Google Maps]]|publisher=Google<!--|access-date=October 24, 2010-->}}</ref> Ito ay matatagpuan sa sangandaan ng mga kalsadang A104 at B4 sa pagitan ng Njombe, [[Iringa]], at [[Mbeya]]. Ayon sa senso ng Tanzania noong 2002, ang populasyon nito ay 51,049.<ref>{{cite web|url=http://www.geohive.com/cntry/tanzania.aspx?levels=Iringa |title=2002 Population and Housing Census General Report |publisher=[[National Bureau of Statistics of Tanzania]], accessed via GeoHive |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120311141001/http://www.geohive.com/cntry/tanzania.aspx?levels=Iringa |archive-date=March 11, 2012 |access-date=October 24, 2010}}</ref> ==Pangalan== Ang pangalan ng bayan ay nagmula sa "Makhambako" (isahan na Likhambako), isang salitang Bena para sa mga toro. Ito ang pangalan ng kagubatan na may malaking puno na tinatawag na Likhambako. Ang mga Bena na naninirahan sa lugar na ito ay nagsasagawa ng mga ritwal sa relihiyon sa punong iyon na humantong sa pagtawag sa buong kagubatan bilang Makhambako. May ilang mga puno na matatagpuan sa Kalye Miti ya Makhambako sa Ubena Ward, na protektado para sa kasaysayan ng pangalan ng bayan. ==Kasaysayan== Binisita si Makambako ni Paul Theroux na sa kanyang aklat na ''[[Dark Star Safari: Overland from Cairo to Cape Town]]'' ay inilarawan ito hindi bilang isang bayan kundi "isang koleksyon ng mga kubo sa kahabaan ng sementadong kalsada kung saan nakaupo o nakatayo ang mga taong walang ginagawa."<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=NO5sC72BSNgC&q=Makambako&pg=PA267|title=Dark Star Safari: Overland from Cairo to Cape Town|publisher=Houghton Mifflin Harcourt|page=267|year=2004|isbn=0-618-44687-7}}</ref> Mabilis na umuunlad ang bayan ng Makambako. Dahil dito, itinataguyod ng hilagang-kanlurang Wabena na maging sarili nitong distrito ang Makambako.<ref name="Nyaluke">{{cite web|url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:RUHG-2px_EwJ:www.essex.ac.uk/ecpr/events/graduateconference/barcelona/papers/416.pdf+Makambako+religion&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESghWMv3ESDWUP5bYWGDyoRvHVkLKIiDFgBBcciow0eoUwCVwa2SU6V5UE2Sswj7iusD-VmsCi_gHr0diRsCEFCZCpJTHbRDx10JrVOIWUhHv5y68eCm81tus9W7TdkIr3zK-Pli&sig=AHIEtbR1_xGRad0epP9rBdQ3fbq7euqKVA|title=Ethnicity and Political Competition in Tanzania|last=Nyaluke|first=David|page=8|access-date=October 25, 2010}}</ref> Ang mabilis na pag-unlad ng Makambako ay dahil sa lokasyon kung saan sumasanga ang Songea Road mula sa Tanzania Zambia Road (TANZAM), at sa pagkakaroon ng istasyon ng tren ng Tanzania Zambia Railway Authority (TAZARA). Ang pagkakaroon ng istasyon ng tren ng TAZARA ay humantong sa pagtatatag ng istasyon ng pulisya, tirahan ng mga manggagawa sa TAZARA, pagpapaunlad ng imburnal ng tubig ng TAZARA sa Bwawani na ngayon ay binubuo na ng gobyerno. Ang pagkakaroon ng Tanzania People Defence Force (TPDF) Legion. Ang lahat ng ito ay humantong sa pagdagsa ng mga manggagawa mula sa iba't ibang bahagi ng Tanzania, pati na rin ang mga tao mula sa mga kalapit na nayon upang mangalakal sa lugar. Ang mga pag-unlad na ito ay humantong sa pag-unlad ng mga pamilihan, mga moderno at lokal na bar, at iba pa, na naging sentro ng negosyo. ==Heograpiya== Ang Makambako ay isa na ngayong bayan, na matatagpuan sa Southern Highlands ng Tanzania, humigit-kumulang 60 kilometro sa hilaga ng distritong kabisera ng Njombe. Ang bayan ng Makambako ay naglalaman ng mga pamayanan ng Ikwete, Maguvani, Ubena, Kipagamo, Idofi, Mlowa, Mkolango, Lyamkena, Kiumba, Mwembetogwa, Mjimwema, Kitisi, Kivavi at Kilimahewa.<ref>{{cite web|url=http://www.nbs.go.tz/index.php?option=com_phocadownload&view=category&id=88:village-stat&Itemid=106 |title=Village Statistics - Iringa Region |publisher=[[National Bureau of Statistics of Tanzania]] |date=August 2002 |access-date=October 24, 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210060455/http://www.nbs.go.tz/index.php?option=com_phocadownload&view=category&id=88%3Avillage-stat&Itemid=106 |archive-date=February 10, 2010}}</ref> Ang Makambako Plateau ay isa sa tatlong agroecological zone sa Njombe District, ang dalawa pa ay ang Eastern Highlands at Njombe Plateau.<ref name="ILEIAnewsletter">{{cite journal |title=Makambako Plateau |last=Wardell|first=Andrew|date=June 1993|journal=ILEIA Newsletter|volume=9|issue=2|url=http://www.leisa.info/index.php?url=show-blob-html.tpl&p[o_id]=69274&p[a_id]=211&p[a_seq]=2}} {{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref> Ang mais ay karaniwang itinatanim sa talampas<ref name="ILEIAnewsletter" /> habang ang Makambako ay kilala sa pagtatanim at pangangalakal ng kamatis.<ref name="Kurosaki">{{cite web|url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:1UY8MWo4evwJ:www.africa.kyoto-u.ac.jp/kiroku/asm_suppl/abstracts/pdf/ASM_s36/2ASM_Kurosaki2.pdf+Makambako+bena&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESjwLqs5GGxIi_HyMLjtM2vM5xrbT6cRjjvhBdHwaFMe7OhnqdmO_7tAjRjtSk7RTXTi5PwIWvhxRtjC9IzDWmYpBEwTRU9wMQW4BZGonhZjceVljKDH9_XNkVPj-44mVHjHQr9S&sig=AHIEtbQ-3LTEK6m56zU7TmpIeK1IJOqmtQ|title=Multiple uses of small-scale valley bottom land: case study of the Matengo in southern Tanzania|last=Kurosaki|first=Ryugo|date=March 2007|work=African Study Monographs, Suppl. 36, 19-38|page=13|access-date=October 25, 2010}}</ref> ==Kultura== ===Mga pangkat etniko=== Ang pinakamalaking grupong etniko sa bayan ng Makambako ay ang mga Bena. Kabilang sa kanilang mga kaayusan sa pamumuhay ang malalaki, poligamya, at malawak na pamilya at sa karaniwan, mayroong higit sa limang anak sa isang sambahayan. Ang responsibilidad sa pagsasaka ay iniiwan sa mga kababaihan at halos lahat sa kanila ay may hanapbuhay. Ang mga sambahayang pinamumunuan ng mga babae ay mas umaasa sa pagkain na kailangan para sa kanilang pangangailangan, na nagsisilbing "mga nagtitinda sa kalye" o may mga mobile fast-food kitchen.<ref name="Mohamed-Salih">{{cite book|last=Mohamed-Salih|first=Margaret A. |title=Inducing food insecurity: perspectives on food policies in Eastern and Southern Africa|url=https://books.google.com/books?id=qzlpLo3tf2gC&pg=PA112|year=1994|publisher=Nordic Africa Institute|isbn=91-7106-359-5|page=112}}</ref> Ang iba pang grupo ng mga tao ay kinabibilangan ng Kinga mula sa distrito ng Makete na kilala sa mga gawaing pangkalakalan. Ang Pangwa mula sa Distrito ng Ludewa at Hehe ay mula sa kalapit na Rehiyon ng Iringa. Mayroon ding malaking bilang ng mga tao mula sa ibang mga rehiyon na nagtrabaho bilang mga Sundalo, Pulis at mga manggagawa sa Riles na nagtatag ng permanenteng paninirahan sa bayan. ===Wika=== Malawakang sinasalita ang Kiswahili tulad ng ibang mga urban area ng Tanzania. Ang katutubong tribo ng lugar na ito ay ang Bena na katabi ng Rehiyon ng Iringa kung saan sinasalita ang Hehe kaya maraming residente ang nagsasalita ng Kisovi, isang baryasyon ng [[Wikang Bena|Kibena]]<ref name="Levens">{{cite web|url=http://www.joshualevens.com/index.php?s=kamwene|title=Kibena, A Beginner's Dictionary (also with some Kigogo)|last=Levens|first=Joshua Philip|date=December 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713120800/http://www.joshualevens.com/index.php?s=kamwene|archive-date=2011-07-13|url-status=dead|access-date=October 25, 2010}}</ref> na ang ilang bokabularyo at pagbigkas ay kahawig ng mga katapat na Hehe. ==Edukasyon== Mayroong ilang mga institusyong pang-edukasyon sa Makambako kabilang ang mga paaralang primarya, mga paaralang sekundarya, at isang unibersidad. Ilan sa mga ito ay kinabibilangan ng mga paaralang primarya tulad ng Azimio Primary School, Makambako Primary School, Maendeleo Primary School, Uhuru Primary School, Umoja Primary School, pati na rin ang mga paaralang sekundarya tulad ng Makambako secondary school, Lyamkena secondary school, Maguvani secondary school, Kipagamo secondary school, Naboti secondary school, Genesis secondary School, Mcf-Makambako Girls Secondary School, Ngogo secondary school, Mukilima secondary school. Mayroon ding isang unibersidad na tinatawag na St. Joseph University of Tanzania.<ref>{{cite web|url=http://www.moe.go.tz/l|title=The Organisation Structure of the Ministry of Education and Vocational Training|work=moe.go.tz|publisher=Ministry of Education and Vocational Training|access-date=October 25, 2010}} {{dead link|date=November 2010|bot=H3llBot}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Makambako]] [[Kategorya:Rehiyon ng Njombe]] [[Kategorya:Tanzania]] e8cpjw1py4xbclbvbqndz6czz9ivzj6 Lindol sa Colombia (2026) 0 339168 2220632 2026-08-16T11:52:47Z Lolbet101 163542 Bagong artikulo tungkol sa 2026 Lindol sa Colombia. (New article about 2026 Colombia earthquake.) 2220632 wikitext text/x-wiki {{Infobox earthquake | name = 2026 Lindol sa Colombia | image =Pereira after the earthquake - WCK (cropped).jpg | timestamp = 2026-08-10 12:34:28 | duration = 2 minuto | magnitude = {{M|w|7.4}} | depth = {{cvt|110.3|km|mi|0}} | coordinates = {{coord|4.844|N|76.242|W|display=}} | type = Strike-slip | pga = 0.427 ''g'' | damage = | fault = | aftershocks = 54+, pinakamalaki {{M|b|5.0}} | casualties = 250+ namatay, 2,595+ nasugatan, 4,001+ nawawala |countries affected=[[Colombia]], [[Ecuador]], [[Panama]]|date=2026-08-10|time=07:34:28 [[Oras sa Colombia|COT]] (UTC-5)|intensity={{MMI|8}} |isc-event=646132633|anss-url=us6000tjl2|image_size=200px|imagecaption=Isang gumuhong gusali sa [[Pereira, Colombia|Pereira]] pagkatapos ng lindol.}} Noong Agosto 10, 2026, isang [[lindol]] na may lakas na {{M|w|7.4}} ang tumama sa departamento ng [[Chocó]] sa [[Colombia]]. Umabot sa 240 katao ang namatay, mahigit 1,200 ang nasugatan, at mahigit 4,000 ang naiulat na nawawala.<ref name="bbc">{{Cite web |date=2026-08-10 |title=At least 111 killed in Colombia earthquake as national disaster declared |url=https://www.bbc.com/news/articles/c20e360lx0vo |access-date=2026-08-16 |website=BBC |first1=José Carlos |last1=Cueto |first2=Vanessa |last2=Buschschlüter |language=en |archive-date=2026-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810145050/https://www.bbc.com/news/articles/c20e360lx0vo |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news|date=2026-08-11|access-date=2026-08-16|url=https://www.antena3.com/noticias/mundo/ultima-hora-terremoto-magnitud-74-colombia-directo-menos-132-muertos-cientos-heridos_202608116a7aa66571b42a0b5de8c20b.html|lang=es|title=El terremoto de Colombia deja al menos 250 muertos, 2.595 heridos y más de 190 desaparecidos|work=Antena3}}</ref> Nagdulot ito ng malawakang pinsala sa buong bansa. Naramdaman ang lindol sa halos buong [[Colombia]] at sa ilang bahagi ng [[Ecuador]] at [[Panama]].<ref>{{Cite web |date=2026-08-10 |title=Earthquake in Colombia Covered a Wide Area of the Country and Was Felt in Other Nations|url=https://colombiaone.com/2026/08/10/earthquake-colombia-covered-wide-area/ |access-date=2026-08-16 |website=Colombia 1 |language=en }}</ref> Nagdulot ng pinsala ang lindol sa [[Cali]], [[Pereira, Colombia|Pereira]], [[Quibdó]], [[Manizales]] at iba pang lugar. Nagdeklara ang gobyerno ng Colombia ng pambansang emerhensiya at naglunsad ng operasyon ng paghahanap sa mga apektadong lugar.<ref>{{Cite web |date=2026-08-11 |title=Desperate Search Continues For Thousands of Missing People in Colombia After Earthquake |url=https://colombiaone.com/2026/08/11/colombia-missing-people-earthquake/ |access-date=2026-08-16 |website=Colombia 1 |language=en }}</ref> == Tingnan din == * [[Mga lindol sa Venezuela (2026)]] * [[Lindol sa Mindanao (2026)]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Stub|Lindol}} [[Kategorya:Mga lindol]] 8xwtuzoaif8n2ymem5qc1yj375mzvts 2220634 2220632 2026-08-16T11:58:33Z Lolbet101 163542 2220634 wikitext text/x-wiki {{Infobox earthquake | name = 2026 Lindol sa Colombia | image =Pereira after the earthquake - WCK (cropped).jpg | timestamp = 2026-08-10 12:34:28 | duration = 2 minuto | magnitude = {{M|w|7.4}} | depth = {{cvt|110.3|km|mi|0}} | coordinates = {{coord|4.844|N|76.242|W|display=}} | type = Strike-slip | pga = 0.427 ''g'' | damage = | fault = | aftershocks = 54+, pinakamalaki {{M|b|5.0}} | casualties = 250+ namatay, 2,595+ nasugatan, 4,001+ nawawala |countries affected=[[Colombia]], [[Ecuador]], [[Panama]]|date=2026-08-10|time=07:34:28 [[Oras sa Colombia|COT]] (UTC-5)|intensity={{MMI|8}} |isc-event=646132633|anss-url=us6000tjl2|image_size=200px|imagecaption=Isang gumuhong gusali sa [[Pereira, Colombia|Pereira]] pagkatapos ng lindol.}} Noong ika-10 ng Agosto 2026, isang [[lindol]] na may lakas na {{M|w|7.4}} ang tumama sa departamento ng [[Chocó]] sa [[Colombia]]. Umabot sa 240 katao ang namatay, mahigit 1,200 ang nasugatan, at mahigit 4,000 ang naiulat na nawawala.<ref name="bbc">{{Cite web |date=2026-08-10 |title=At least 111 killed in Colombia earthquake as national disaster declared |url=https://www.bbc.com/news/articles/c20e360lx0vo |access-date=2026-08-16 |website=BBC |first1=José Carlos |last1=Cueto |first2=Vanessa |last2=Buschschlüter |language=en |archive-date=2026-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810145050/https://www.bbc.com/news/articles/c20e360lx0vo |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news|date=2026-08-11|access-date=2026-08-16|url=https://www.antena3.com/noticias/mundo/ultima-hora-terremoto-magnitud-74-colombia-directo-menos-132-muertos-cientos-heridos_202608116a7aa66571b42a0b5de8c20b.html|lang=es|title=El terremoto de Colombia deja al menos 250 muertos, 2.595 heridos y más de 190 desaparecidos|work=Antena3}}</ref> Nagdulot ito ng malawakang pinsala sa buong bansa. Naramdaman ang lindol sa halos buong [[Colombia]] at sa ilang bahagi ng [[Ecuador]] at [[Panama]].<ref>{{Cite web |date=2026-08-10 |title=Earthquake in Colombia Covered a Wide Area of the Country and Was Felt in Other Nations|url=https://colombiaone.com/2026/08/10/earthquake-colombia-covered-wide-area/ |access-date=2026-08-16 |website=Colombia 1 |language=en }}</ref> Nagdulot ng pinsala ang lindol sa [[Cali]], [[Pereira, Colombia|Pereira]], [[Quibdó]], [[Manizales]] at iba pang lugar. Nagdeklara ang gobyerno ng Colombia ng pambansang emerhensiya at naglunsad ng operasyon ng paghahanap sa mga apektadong lugar.<ref>{{Cite web |date=2026-08-11 |title=Desperate Search Continues For Thousands of Missing People in Colombia After Earthquake |url=https://colombiaone.com/2026/08/11/colombia-missing-people-earthquake/ |access-date=2026-08-16 |website=Colombia 1 |language=en }}</ref> == Tingnan din == * [[Mga lindol sa Venezuela (2026)]] * [[Lindol sa Mindanao (2026)]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Stub|Lindol}} [[Kategorya:Lindol]] p5pt0ezhvyyaglbg4byrutbzpehquqw