Социология

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tt">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>ttwiki</dbname>
    <base>https://tt.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B8%D1%82</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Махсус</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Бәхәс</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Кулланучы</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Кулланучы бәхәсе</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедия</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википедия бәхәсе</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Файл бәхәсе</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">МедиаВики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">МедиаВики бәхәсе</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Калып</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Калып бәхәсе</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Ярдәм</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Ярдәм бәхәсе</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Төркем</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Төркем бәхәсе</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Портал бәхәсе</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Обсуждение модуля</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Социология</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11645</id>
    <revision>
      <id>5793033</id>
      <parentid>5547836</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:04:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5793033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41646" sha1="msqoa639spmpu4gkvy2gyduo63bqg44" xml:space="preserve">{{УК}}'''Социоло́гия''' ({{lang-la|socius}} — иҗтимагый; {{lang-grc|λόγος}} — [[логос|фән]]) — [[җәмгыять]], аның [[система]]лары, [[социаль институт]]лары турында [[фән]].

== Тарих ==
{{seealso|Төркем:Социология тарихы|en:Category:History of sociology|ru:Категория:История социологии}}

== Бүлекләр ==
{{seealso|Төркем:Социология бүлекләре|en:Category:Subfields of sociology|ru:Категория:Разделы социологии}}
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q105760881 }
|section=
|sort=label
|columns=label:исем,description:тасвир,p2578}}
{| class='wikitable sortable'
! исем
! тасвир
! өйрәнелгән тармак
|-
| ''[[:d:Q1384165|astrosociology]]''
| 
| [[Космик очышлар]]
|-
| ''[[:d:Q135873358|book sociology]]''
| 
| ''[[:d:Q56560668|book industry]]''
|-
| ''[[:d:Q18206080|cognitive sociology]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q138685226|drug research]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q135415928|genetic sociology of law]]''
| 
| [[хокук]]
|-
| ''[[:d:Q17118719|international political sociology]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q16254353|neurosociology]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113884031|pastoral sociology]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q15920600|prison studies]]''
| 
| ''[[:d:Q40357|төрмә]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q328616|corrections]]''
|-
| ''[[:d:Q1783057|sociology of consumption]]''
| 
| ''[[:d:Q192270|куллану]]''
|-
| ''[[:d:Q130224898|sociology of crowds]]''
| 
| ''[[:d:Q13430821|crowd]]''
|-
| ''[[:d:Q137004558|sociology of deviance]]''
| 
| ''[[:d:Q623184|девиация]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q118359760|deviant behavior]]''
|-
| ''[[:d:Q113126662|sociology of migration, ethnicity and multiculturalism]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q108861382|sociology of small groups]]''
| 
| ''[[:d:Q104787685|small group]]''
|-
| ''[[:d:Q2133414|sociology of space]]''
| 
| [[фәза]]
|-
| ''[[:d:Q25400332|sociology of spirituality]]''
| 
| ''[[:d:Q168796|spirituality]]''
|-
| ''[[:d:Q3487513|sociology of the Grandes écoles]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q7574080|spatial politics]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131620646|spatial sociology]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112981579|urban sociology and community studies]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q138447910|wealthology]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1668038|Интернет социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q3552518|Интернет кулланылышы]]''
|-
| ''[[:d:Q396246|авыл социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q91783722|авыл җәмгыяте]]''
|-
| ''[[:d:Q113884042|авыл хуҗалыгы социологиясе]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q635370|архитектура социологиясе]]''
| 
| [[архитектура]]
|-
| ''[[:d:Q220821|аудио-визуаль медиа социологиясе]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2908193|аутизмның социологик һәм мәдәни аспектлары]]''
| 
| ''[[:d:Q1436063|autism spectrum disorder]]''
|-
| ''[[:d:Q113884118|балачак социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q276258|балачак]]''
|-
| ''[[:d:Q847486|белем социологиясе]]''
| 
| [[белем]]
|-
| ''[[:d:Q1454999|буш вакыт социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q180910|буш вакыт]]''
|-
| ''[[:d:Q186857|вакыт социологиясе]]''
| 
| [[вакыт]]
|-
| ''[[:d:Q2290557|гаилә социологиясе]]''
| 
| [[гаилә]]
|-
| ''[[:d:Q779790|гендерлар социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q18382802|җенес яки гендер]]''
|-
| ''[[:d:Q9339096|гуманистик социология]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q461659|дин социологиясе]]''
| 
| [[дин]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q13414953|конфессия]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1530022|дини оешма]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q168796|spirituality]]''
|-
| ''[[:d:Q18393970|динамик мөнәсәбәтләр социологиясе]]''
| социаль структуралар динамик мөнәсәбәтләр чикләрендә барлыкка килүен белдерүче һәм иҗтимагый фәннәр объектларын бу күзлегеннән өйрәнүче социология юнәлеше
| 
|-
| ''[[:d:Q125461740|дәүләт идарәсе социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q31728|дәүләт идарәсе]]''
|-
| ''[[:d:Q610859|икътисади социология]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3487517|иммиграция социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q131288|иммиграция]]''
|-
| ''[[:d:Q2395476|интерпретатив социология]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q438978|картлык һәм картаю социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q191089|картлык]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q332154|кеше картаюы]]''
|-
| ''[[:d:Q7552852|кеше аңы социологиясе]]''
| 
| [[аң]]
|-
| ''[[:d:Q3487524|кинематограф социологиясе]]''
| 
| [[фильм]]
|-
| ''[[:d:Q1763586|клиник социология]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1396881|коммуникация социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q11024|аралашу]]''
|-
| ''[[:d:Q130355338|көндәлек тормыш социологиясе]]''
| 
| [[көндәлек тормыш]]
|-
| ''[[:d:Q17145952|көнчелек социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q6545811|көнчелек]]''
|-
| ''[[:d:Q118982203|көч куллану социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q124490|көч куллану]]''
|-
| ''[[:d:Q137973|макросоциология]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q110394229|маориләр социологиясе]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1144757|марксист социология]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q727825|медиасоциология]]''
| 
| ''[[:d:Q11033|массакүләм мәгълүмат чаралары]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202833|социаль медиа]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3220391|социаль челтәр]]''
|-
| ''[[:d:Q1916660|медицина һәм сәламәтлек социологиясе]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113884213|менеджмент социологиясе]]''
| 
| [[менеджмент]]
|-
| ''[[:d:Q1614079|микросоциология]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3487502|мода социологиясе]]''
| 
| [[мода]]
|-
| ''[[:d:Q131825954|музейлар социологиясе]]''
| 
| [[музей]]
|-
| ''[[:d:Q1955278|музыка социологиясе]]''
| 
| [[музыка]]
|-
| ''[[:d:Q829367|мәгариф социологиясе]]''
| 
| [[мәгариф]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q446760|мәгариф системасы]]''
|-
| ''[[:d:Q1570681|мәдәният социологиясе]]''
| 
| [[мәдәният]]
|-
| ''[[:d:Q130251181|наданлык социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q815577|наданлык]]''
|-
| ''[[:d:Q9339103|оешмалар социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q43229|оешма]]''
|-
| ''[[:d:Q110486620|постколониаль социология]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3487533|прагматик социология]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3381154|психологик социология]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3410140|психосоциология]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2088499|радикаль социология]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1361145|ризык социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q1368912|food culture]]''
|-
| ''[[:d:Q3487526|сайлаулар социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q189760|тавыш бирү]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q40231|сайлаулар]]''
|-
| ''[[:d:Q170912|сексология]]''
| 
| [[Кеше сексуальлеге|кешенең сексуальлеге]]
|-
| ''[[:d:Q1377163|социологик теория]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q11588254|социология социологиясе]]''
| 
| социология
|-
| ''[[:d:Q4284723|социологиядәге математик ысуллар]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2306124|социофизика]]''
| кешеләр төркемнәр гамәлләрен физика илһамландырган математик кораллар куллану аркылы аңларга торышучы фән аланы
| 
|-
| ''[[:d:Q594322|спорт социологиясе]]''
| 
| [[спорт]]
|-
| ''[[:d:Q2361689|субъект юнәлешле социология]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113884159|сәламәтлек саклау социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q9353606|сәламәтлек саклау хезмәте]]''
|-
| ''[[:d:Q7552854|сәламәтлек һәм авыру социологиясе]]''
| социология тармагы
| [[сәламәтлек]]&lt;br/&gt;[[авыру]]
|-
| ''[[:d:Q1792635|сәнгать социологиясе]]''
| 
| [[Sänğät|сәнгать]]
|-
| ''[[:d:Q1302156|сәнәгый социология]]''
| 
| ''[[:d:Q268378|хезмәт]]''
|-
| ''[[:d:Q745692|сәяси социология]]''
| 
| ''[[:d:Q118984715|political behavior]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q28108|сәяси система]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q25107|хакимият]]''
|-
| ''[[:d:Q1620918|тарихи үзгәрешләр социологиясе]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q60971539|театр социологиясе]]''
| 
| [[театр]]
|-
| ''[[:d:Q1378181|тел социологиясе]]''
| 
| [[тел]]
|-
| ''[[:d:Q7552865|террорчылык социологиясе]]''
| 
| [[террорчылык]]
|-
| ''[[:d:Q1380539|технологияләр социологиясе]]''
| 
| [[технология]]
|-
| ''[[:d:Q111327036|тигезсезлекләр социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q5431887|социаль тигезсезлек]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5055020|керем тигезсезлеге]]''
|-
| ''[[:d:Q204544|тойгылар социологиясе]]''
| 
| [[Тойгы|хис]]
|-
| ''[[:d:Q113884074|торак пунктлар социологиясе]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113884297|тораклар социологиясе]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113884258|туризм социологиясе]]''
| 
| [[Туризм|туристлык]]
|-
| ''[[:d:Q7552857|тынычлык, сугыш һәм иҗтимагый низаглар социологиясе]]''
| 
| [[сугыш]]
|-
| ''[[:d:Q1451466|тән социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q170494|тән]]''
|-
| ''[[:d:Q301751|тәнкыйди социология]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3487508|төрмә социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q40357|төрмә]]''
|-
| ''[[:d:Q5442886|феминист мәсьәләләре социологиясе]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1930216|феноменологик социология]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113884041|физик культура социологиясе]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130224920|финанс системалары социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q57774188|финанс секторы]]''&lt;br/&gt;[[финанс базары]]
|-
| ''[[:d:Q63676333|фискаль социология]]''
| 
| [[салым салу]]
|-
| ''[[:d:Q49000853|фәлсәфә социологиясе]]''
| 
| [[фәлсәфә]]
|-
| ''[[:d:Q2747152|фән социологиясе]]''
| 
| [[фән]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q240305|фәнни җәмәгатьчелек]]''
|-
| ''[[:d:Q2189701|фән тарихы социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q201486|фән тарихы]]''
|-
| ''[[:d:Q981008|фәнни белем социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q6045936|фәнни белем]]''
|-
| ''[[:d:Q112960968|хезмәт базарлары социологиясе]]''
| 
| [[хезмәт базары]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q163887|коллектив килешү]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q452421|collective bargaining]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2310419|organizational conflict]]''
|-
| ''[[:d:Q15783860|хезмәт социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q268378|хезмәт]]''
|-
| ''[[:d:Q905036|хисаплау социологиясе]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q847034|хокук социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q4932206|юриспруденция]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2478386|хокуки система]]''
|-
| ''[[:d:Q1262403|хәрби көчләр социологиясе]]''
| 
| [[Хәрби көчләр|армия]]
|-
| ''[[:d:Q13512285|цифрлы мохит социологиясе]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q985698|чагыштырма социология]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q60740732|чын утопик социология]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q25388205|ширкәт социологиясе]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q597680|шәһәр социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q6131090|шәһәр җәмгыяте]]''
|-
| ''[[:d:Q113883989|шөгыйльләр социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q12737077|һөнәр төре]]''
|-
| ''[[:d:Q12765356|эмпирик социология]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q7552863|этносоциология]]''
| 
| ''[[:d:Q10649809|racialization]]''&lt;br/&gt;[[раса]]
|-
| ''[[:d:Q3487504|ярлылык социологиясе]]''
| 
| [[ярлылык]]
|-
| ''[[:d:Q119093071|яшь һәм буыннар социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q185836|кеше яше]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q213381|буын]]''
|-
| ''[[:d:Q431005|яшьләр социологиясе]]''
| 
| [[яшьләр]]
|-
| ''[[:d:Q17020144|яһүдлек социологиясе]]''
| 
| [[яһүд дине]]
|-
| ''[[:d:Q113884040|җинаи хокук социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q146491|җинаи хокук]]''
|-
| ''[[:d:Q7552859|җәзалау социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q186361|җәза]]''
|-
| ''[[:d:Q1712831|үлем социологиясе]]''
| 
| [[үлем]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1026040|кайгы]]''
|-
| ''[[:d:Q125461888|үсеш социологиясе]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q351867|һәлакәтләр социологиясе]]''
| 
| ''[[:d:Q3839081|һәлакәт]]''
|-
| ''[[:d:Q3487523|һөнәрләр социологиясе]]''
| 
| [[һөнәр]]
|-
| ''[[:d:Q440848|әдәбият социологиясе]]''
| 
| [[әдәбият]]
|-
| ''[[:d:Q2167019|әйләнә-тирә мохит социологиясе]]''
| 
| [[әйләнә-тирә мохит]]
|-
| ''[[:d:Q59456167|әхлак социологиясе]]''
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}

== Теорияләр ==
{{seealso|Төркем:Социологик теорияләр|en:Category:Sociological theories|ru:Категория:Социологические теории}}

== Юнәлешләр ==
{{seealso|Төркем:Социология юнәлешләре|en:Category:Schools of sociological thought|ru:Категория:Направления социологии}}

== Галимнәр ==
{{seealso|Төркем:Социологлар|en:Category:Sociologists|ru:Категория:Социологи}}

== Оешмалар ==
{{seealso|Төркем:Социология өлкәсе оешмалары|en:Category:Sociological organizations|ru:Категория:Социологические организации}}

== Журналлар ==
{{seealso|Төркем:Социология журналлары|en:Category:Sociology journals|ru:Категория:Социологические журналы}}

== Бүләкләр ==
{{seealso|Төркем:Социология өлкәсе бүләкләре|en:Category:Sociology awards}}

== Мәгариф ==
{{seealso|Төркем:Социология өлкәсендә белем алу|ru:Категория:Социологическое образование}}

== Терминнар ==
{{seealso|Төркем:Социология терминнары|en:Category:Sociological terminology|ru:Категория:Социологическая терминология}}

== Төшенчәләр ==
{{seealso|Төркем:Иҗтимагый төшенчәләр|en:Category:Social concepts|ru:Категория:Понятия социальной философии}}

== Гамәли тикшеренүләр алым-ысуллары ==
{{seealso|Төркем:Социология алымнары|en:Category:Methods in sociology|ru:Категория:Методы социологии}}

== Социологик белемнең билгеләре ==
Социологияне фән дип атарга нигез бармы, әллә ул [[кешелек]] эшчәнлегенең башка берәр өлкәсенә карыймы? Бу сорауны ике төрле чишеп була. Беренче караш: фән – ул [[эксперимент]] юлы белән раслана алган белем өлкәсе. Шул чакта «чын» фәннәр рәтенә фәкать [[табигыять]] белән [[механика]] керә. Иҗтимагый фәннәрдә эксперимент ысулын куллану чикләнгән, димәк алар фән була алмый, дигән нәтиҗә ясыйбыз. Әмма, шундый караштан чыгып, социологияне [[сәнгать]] яки [[хобби]] итеп бәяликме? Икенче караш буенча – фәннең үзенә генә хас, башка фәннәрдән аерылып торган белем кыры ([[предмет]]ы) бар һәм ул аны үзенә генә хас ысуллар белән өйрәнә. Социологиянең башка фәннәр өйрәнмәгән белем өлкәсе һәм аңа гына хас [[эзләнү]] әсбаплары бармы? Шул сорауга җавап эзләп карыйк.

Фәннең статусын билгеләү өчен берничә [[критерий]] кулланалар. Аларның беренчесе – онтологик критерий. [[Онтология]] – ул [[яшәеш]] һәм аның нигез принципларын өйрәнгән [[гыйлем]] өлкәсе. Онтологик сорауны чишү фән [[объект]]ын тәгаенләүне күздә тота. Һәрбер фән артында ул өйрәнгән гыйлем даирәсе ягъни фән объекты тора. Физик җисемнәр, тере [[организм]]нар һәм кеше үзе фәннең объекты була ала. Фән өйрәнгән объект безгә кадәр барлыкка килгән, без аның турындагы белемне туплыйбыз гына. Мәсәлән, [[этнография]] дигәндә, без борынгы тарихи-иҗтимагый бергәлекне – [[этнос]]ны күз алдына китерәбез. [[Психология]] искә төшкәндә, үзебезнең һәм якыннарыбызның [[психика]]сын һәм [[җан]] саулыгын искә алабыз.

== Социологиянең онтологик соравы ==
Социология исә җәмгыять күренешләрен, шул җөмләдән – кешеләрнең күмәкләшеп яшәвен, аларның берләшмәләрен, ассоциацияләрен һәм мөнәсәбәтләренең күптөрле формаларын өйрәнә. Җәмгыять табигый, илаһи, башка асылларга тәңгәл түгел. Иҗтимагый тәртипләр ниндидер югары зат тарафыннан да урнаштырылмаган, аларны кешеләр үзләре кабул итә һәм саклый. Социологиянең тарихы кешеләр җәмгыяте, таифәләр, аларның аралашуы – барчасы да үзенчәлекле чынбарлык булып танылу [[момент]]ыннан башлана. Җәмгыять идеясе тиз генә лаеклы урынын тапмаган, чөнки җәмгыять һәм аның институтлары башка чынбарлык – [[дәүләт]], [[дин]], [[аксөяк]] [[хакимлек|хакимлеге]] һ.б.лар күләгәсендә торган. Социологиянең онтологик соравы [[Франса|Франция]] [[фәлсәфәче]]ләре тарафыннан XVIII [[гасыр]]да ук чишелә.

Җәмгыять тормышына караган күренешләрне башка гуманитар һәм иҗтимагый фәннәр дә өйрәнә. Гуманитар фәннәр беренче [[чират]]та кешене түгел ([[атама]]сына карасаң, шулай тоела), [[кешелек]] [[мәдәният]]ен өйрәнә. Алар арасына тарих, [[фәлсәфә]], [[культурология]] фәннәре, [[әдәбият]], [[сәнгать]] [[белем]]нәре керә. Гуманитар фәннәр төгәл булмаган [[бәяләмә]]ләр; [[сыйфат]]и, димәк [[бәхәс]]ле [[күрсәткеч]]ләр белән [[эш]] йөртә. Кешелек җәмгыятен өйрәнүче психология, [[политология]], [[антропология]], [[этнография]] иҗтимагый фәннәр [[исәп|исәбендә]] йөри. Алар [[формализация]] үткән [[модель]]ләр белән эш итә, [[математика]]ның [[тел]] [[аппарат]]ын куллана, [[мәгълүмат]]ны [[программа]]лау [[юл]]ы белән эшкәртә.

== Социологиянең эпистемологик мәсьәләсе ==
Димәк, социологияне җәмгыять турындагы фән дип кенә бәяләп котылып булмый (чөнки андыйлар болай да шактый санда). Социология өйрәнгән гыйлем өлкәсе барлыгын [[тану]] өстенә, аның фәнни [[мөстәкыйльлек|мөстәкыйльлеген]] [[исбат]]ларга кирәк. [[Эпистемология|Эпистемологик]] [[критерий]] төп [[әһәмият]]кә ия була ул [[чак]]та (эпистемология – философия [[бүлек|бүлеге]], танып [[белү]]нең [[мөмкинлек|мөмкинлеген]] һәм [[канунчылык|канунчылыгын]], [[чынлык|чынлыгын]] һәм [[дөреслек|дөреслеген]], [[баскыч]]ларын һәм формаларын өйрәнә). Тирә-юньне танып белүнең [[шарт|алшартлары]]: махсус тел, танып-белү әсбаплары ([[тоемлау]], [[күзәтү]], [[интеллект]], [[ышану]] һ.б.), [[хакыйкать]] турындагы [[күзаллау]], [[бәяләү]] [[система]]сы ([[яхшы]]ны – [[яман]]нан, кирәклене – кирәксездән аера белү өчен). 
Җәмгыять күренешләрен танып белүнең [[принцип]]иаль мөмкинлеге [[мәсьәлә]]сенә уңай җавап табу тик XIX гасыр уртасында мөмкин була. Социология [[төгәл]] фәннәрнең танып-белү принципларын, махсус телен, танып белү [[эталон]]ын (кара икенче [[лекция]]не) үзләштергәч кенә фәннәр арасында [[ватандашлык]] [[хокук]]ын алган. 
Ләкин шундый караш алга таба төрле сәяси, фәнни [[шаукым]]нар белән уртак тел таба алмый. Аңа механистик, натуралистик, редукционистик (кат-лаулыны гади белән аңлату), сциентистик һ.б. ш.и. [[ярлык]]лар тагыла. 
Социология предметына кагылышлы төп сораулар: 
•	Иҗтимагый яшәеш кемгә хас: [[шәхес]]кәме яисә җәмгыяви [[бөтенлек]]ләргәме (җәмгыять, [[оешма]], таифә)? [[Марксизм]] [[күмәк]] [[гамәл]]нең субъекты турында шундый җавап бирә: җәмгыять тарихын иҗтимагый-тарихи сыйныфлар ясый. Кешеләр күмәк гамәлләргә әзер булыр өчен үзләренең аерым иҗтимагый таифә итеп тоярга тиеш, ягъни үзләренең «чын» мәнфәгатьләрен танырга тиеш. Икенче караш актив азчылыкның ролен куәтли. Бу караш буенча [[гавам]] күмәк гамәлгә [[сәләт]]ле түгел, аны [[оештыру]] өчен [[юлбашчы]]лар һәм [[элита]]лар кирәк. 
•	Җәмгыять ни рәвешле тотрыклы [[берлек]] булып яши ала? 
•	Җәмгыять белән шәхес ничек бәйләнгән? Без бу һәм башка мәсьәләләрне алга таба тикшерербез. 
Социологиядә эпистемологик сорауның [[бүген]]гечә чишелеп бетә алмавы социологиянең предметы турындагы [[бәхәс]]тә чагыла. Предмет – ул объектны өйрәнгәндә фәннең [[эзләнү]] [[алым]]нарын, ысулларын объектка [[проекцияләү]]. Бәхәснең үзәгендә социологиянең төп эпистемологик мәсьәлә һәм [[альтернатива]]лары ята: [[реализм]]-[[номинализм]]; [[утопия]]-[[идеология]]; микро-макротеория; [[тәртип]]-[[низаг]]. Бәхәс 150 ел элек башланып, әле дә тынганы юк. Мәсәлән: 
«Социология – [[тереклек]] турында гомуми [[тәгълимат]] [ягъни [[биология]]] кебек җәмгыятьнең гомуми тәгълиматы булырга тиеш» . Социологияне шул рәвешле барлык иҗтимагый фәннәрдән бер [[баш]] өстен кую аның предметын объекты белән [[бутау]]га китерә. 
Икенче караш: предмет – ул объектны [[сурәт]]ләгәндә кулланылган [[төшенчә]]ләр [[җыелма]]сы.  Болай [[исәп]]ләгәндә, социология предметын җәмгыять, иҗтимагый [[структура]], институт, таифә, [[статус]]-[[роль]] һ.б. шуның ише төшенчәләр тәшкил итә. Моның белән дә килешеп булмый, чөнки алайса фән – киң билгеле [[әйбер]]ләрне махсус [[термин]]нар белән катлауландырып «фәнниләштерү»гә әйләнеп кала. 
Социология, «киң [[мәгънә]]дә караганда, бөтен нәрсәне иңли торган... җәмгыяви [[элемент]]лар һәм беренчел принциплар турындагы фән буларак билгеләнергә тиеш».  М. Вебер мәктәбе социологлары җәмгыятьнең элементар [[кисәкчә]]се итеп «иҗтимагый мөнәсәбәтләр»не санаганнар . Ләкин иҗтимагый мөнәсәбәтләр бары иҗтимагый таифәләр, сыйныфлар, [[милләт]]ләр арасындагы [[элемтә]]ләрдән гыйбарәт. Аерым кеше иҗтимагый мөнәсәбәтләргә таифәнең бер [[әгъза]]сы буларак керә, шуңа күрә аның иҗтимагый структурадан азат җәмгыяви [[гамәл]]ләре турында [[сүз]] йөртергә ярамый. 
«Социологияне институтлар, аларның [[генезис]]ы һәм яшәеше турында фән буларак билгеләргә була» . Ләкин җәмгыяви институтларны, шулай ук оешмаларны, таифәләрне өйрәнү – болар социологиянең аерым бүлекләре. 
Р. Парк белән Э. Берджесс [[билгеләмә]]се буенча, социологияне күмәк үз [[тотыш]]ны [[өйрәнү]]че фән итеп танырга кирәк. Әмма ул [[чак]]та социологиянең психологиядән аермасы нәрсәдә булуы ачык түгел. 
«Социологияне бик гадел һәм [[тәфсил]]ле итеп [[мәдәният]] турындагы фән, тагын да төгәлрәк һәм киң мәгънәдә әйткәндә – мәдәниятнең [[фактор]]лары турындагы фән, дип билгелиләр» . – Шундый караш социологияне мәдәният турындагы фәннәр һәм [[этика]] белән тәңгәлләштерә. Мәдәният [[норма]]лар, [[гореф-гадәт]], [[канун]]нар, [[яшәү рәвеше]] кебек кеше [[тормыш]]ын көйләгән [[кагыйдә]]ләрдән тора. Әмма, шул [[очрак]]та, ул кагыйдәләрне кем, ни өчен гамәлгә куйган дигән сорауга фән берничек тә җавап таба алмас. Бу [[максат]]ка ирешер өчен җәмгыять тәртипләрен төптән өйрәнергә кирәк. 
Алда әйтелгәннәрне тыңлап, үлчәп, без шундый караш белән килешергә булдык: Социология – җәмгыятьнең иҗтимагый структурасын, аның системаларын һәм оешмаларын, алардагы [[бәйләнеш]]ләрне өйрәнүче фән (Г. Осипов). 
Система – ул тулыканлы, үз кануннары буенча [[идарә]] ителгән [[бердәмлек]]. Система элементлардан тора һәм аларның үзара элемтәләреннән гыйбарәт булган структурага ([[корылыш]]ка) ия. Иҗтимагый система якынча җәмгыять төшенчәсенә туры килә. Аның [[бәйсезлек|бәйсезлеген]] төрле даирәләр тәэмин итә: [[икътисад]], [[сәясәт]], мәдәният һ.б. Иҗтимагый системаның элементлары – шәхес, [[шәхесара мөнәсәбәт]]ләр, [[җәмгыяви оешма]], [[иҗтимагый таифә]] һәм [[җәмгыяви институт]] (1 табл. кара) – бер-берсенә буйсыну тәртибендә корыла:

Җәмгыятьнең элементар кисәкчәсе – шәхес. Шәхес бер үк вакытта төрле иҗтимагый таифәләргә керә (бер үк кеше [[турист]], фатир хуҗасы, электр энергиясен урлаучы, [[бөекдержавачы]] була ала). Аерым шәхесләр һәм алар җыелып тәшкил иткән таифәләр иҗтимагый структураны [[хасил итү|хасил итә]]. Эчтәлеге буенча иҗтимагый структура – ул тотрыклы элемтәләр [[челтәр]]е. Иҗтимагый структура кеше булган һәр җирдә оеша һәм икътисади, [[җитештерү]], психологик, сәяси тәртипләр белән үрелеп бара. 
Социологиянең тагын бер эпистемологик үзенчәлеге – ул җәмгыяви чынбарлыкны өйрәнә торган фән. Ул булырга тиешле [[халәт]]не өйрәнергә түгел (бу норматив караш), киресенчә, чынлыктагы [[процесс]]ларны ничек бар – шулай күрсәтергә тиеш. Социологиянең Совет [[ил]]ендәге [[тиңдәш]]ләре, ягъни рәсми [[иҗтимагый фәннәр]] – идеология белән сугарылган [[диалектик материализм]], «фәнни коммунизм» чынбарлыктан ерак торган «алга киткән [[социалистик җәмгыять]]не» өйрәнгәннәр. Яңа типтагы җәмгыять утопия булып калды, һәрхәлдә, совет җәмгыяте [[китап]]ларда сурәтләгәнчә булмады. Җәмгыятьнең чын халәте турындагы мәгълүматны бары тик социология туплый ала, чөнки ул чынбарлыктагы җәмгыятьне өйрәнергә көйләнгән.

== Социологиянең фәнни булмаган төрдәшләре ==
Җәмгыять турындагы һәммә белемне дә социологиягә [[нисбәт]]ләргә ярамый. Җәмгыятькә караш [[дин]]и, [[әхлак]]ый күзаллауларда да, халыкның [[көндәлек]] [[хикмәт]]ендә да бар. Аек [[акыл]]га таянган «халык фәннәре»н генә алыйк. Алар исәбенә системалы иҗтимагый һәм мәдәни [[тәҗрибә]]не нигез итеп алган гадәти иҗтимагый-икътисади күзаллаулар, халык [[медицина]]сы, халык [[агрокультура]]сы, [[этнопедагогика]] һ.б. керә. [[Әйтем]]нәр һәм [[мәкаль]]ләр элек тә [[халык]]ның иҗтимагый тормышны бик яхшы аңлавы турында сөйли: «[[Бай]]га [[малай]] кирәк, малайга [[ялчы]] кирәк» (моны хәзерге [[бюрократ]]ларга нисбәтләп була), «Байның – [[ызгыш]]ы, [[патша]]ның [[сугыш]]ы бетмәс» (җәмгыятьтә иҗтимагый низагның урыны турында), «Бер [[ишек]]тә ике [[теләнче]] тормас» ([[ресурс]]ларның [[чама]]лы булуы турында – икът.), «[[Йөгерек]] җитми, [[боерык]] җитә» (фәнни принципларга карап идарә итүнең [[өстенлек]]ләре турында) һ.б. Бу күзаллаулар – күп мәгълүмат салынган, озын тарихи [[хәтер]]гә нигезләнгән, тотрыклы [[мантыйк]]ка буйсынган тәҗрибә [[комплекс]]лары. Әмма халык хикмәте фәнни [[югарылык]]ка менеп җитә алмый. 
Шул ук нәрсә иҗтимагый [[стереотип]]ларга да кагыла. Фәнни фикер йөртүнең тиңдәше стереотип – ул [[тирә-юнь]]дәге күренешләр турында тәнкыйди булмаган [[фикер]] йөртү. Иҗтимагый стереотип – аерым бер [[кеше]]гә хас [[сыйфат]]ларны тулы категориягә яки [[төркем]]гә [[күчерү]]. [[Ярлык]]ларны аеруча чит халыкларга тагарга яраталар: «[[кавказ]] кешеләре – [[мәкер]]ле», «[[немец]] халкы – [[саран]]», «җирле халыклар – артта калган, [[надан]]». Объекты һәм эчтәлеге буенча төрле булсалар да, иҗтимагый стереотиплар «кычкырып» тора: «без – иң гадел, иң тырыш, иң кунакчыл, иң кыерсытылган халык; алар – надан, шакшы, астыртын, сатлыкҗан, [[ватан]] сөймәс һ.б.». Иҗтимагый стереотип [[көнкүреш]]тә булып торган низагларда, [[каршылык]]ларда психологик саклану чарасы ролен үти. Стереотип шулай ук үзгәреп торган иҗтимагый шартларга җайлашырга [[ярдәм]] итә: «[[ришвәт]] алмаучы кеше юк хәзер», «бүген берәүгә дә ышанып булмый» һ.б.ш.и. 
Кешелекнең җәмгыятькә карашы фән итеп танылсын өчен, җәмгыять махсус өйрәнү [[юнәлеш]]енең объекты булырга тиеш. Фән күзәткән [[вакыйга]] һәм күренешләр [[абстракция]], [[идеализация]], [[гомумиләштерү]], [[чагыштыру]], [[классификация]] кебек [[фикерләү]] процесслары [[нәтиҗә]]се була. Фәннең максаты – чынбарлык турында объектив белем булдыру һәм аны системага кертү. 
Социологиянең башка [[үзенчәлек]]ләре – ул, тарих фәненнән, [[антропология]]дән аермалы буларак, күбрәк хәзерге җәмгыятьнең көн кадагы мәсьәләләре белән эш итә. Антропология фәне, мәсьәлән борынгы яисә бүгенгә кадәр сакланган [[примитив җәмгыят]]ләрне өйрәнә. [[Галим]] Д.А. Ольдерогге язганча, «[[Африка]] – кешелекнең музее ул», чөнки Кара [[континент]]та башка халыклар күптән узган архаик тормыш формалары һаман да гамәлдә. Ләкин социологияне хәзерге җәмгыять күбрәк кызыксындыра. Шуңа күрә, [[Европа]] [[ил]]ләрен өйрәнгән [[белгеч]]ләрне социолог дип атасалар, Африка илләрен өйрәнүчеләрне – антрополог яки африканист дип.

== Социологиянең проблематикасы ==
Социологиянең төп [[проблематика]]сын [[гаилә]] һәм иҗтимагый таифәләр (мәс. [[зыялылар]], [[хезмәткәр|ялланып эшләүчеләр]]), җәмгыять белән идарә итү, иҗтимагый [[тәртип]], [[миграция]], [[җәмәгатьчелек]] фикере тәшкил итә. Андый күпкырлы мәсьәләләр белән [[шөгыльләнү]] аркасында социологиядә [[хезмәт]] [[бүленеш]]е хасил булган. Социологиянең иң җаваплы [[тармак]]лары – аграр, [[индустрия]], [[шәһәр]], мәдәният социологияләре; оешма, гаилә, дин социологиясе, [[этносоциология]] һ.б. Социология җәмгыять [[корылыш]]ы мәсьәләләре белән генә чикләнми. Хезмәт, шәхес һәм [[коллектив]] кебек мәсьәләләрне социологлар башка фәннәр тәҗрибәсенә таянып өйрәнә. Шуңа күрә социология белән [[күрше]] фәннәр чигендә [[ызан]]даш тармаклар барлыкка килә: [[икътисад социологиясе]], шул исәптән хезмәт, [[эшкуарлык]], идарә итү социологиясе кебек бүлекләре; тагын [[сәяси социология]], [[җәмгыяви психология]] һ.б.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Шулай ук карагыз ==
{{Портал|Социология|Җәмгыять|Фән}}
{{wikiversity|:en:Introduction to sociology}}
{{Фәннәр}}
{{Rq|wikify|image}}

[[Төркем:Социология| ]]
[[Төркем:Гуманитар фәннәр]]
[[Төркем:Иҗтимагый фәннәр]]</text>
      <sha1>msqoa639spmpu4gkvy2gyduo63bqg44</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Мәкаләләрне төзү һәм үзгәртү</title>
    <ns>4</ns>
    <id>12821</id>
    <revision>
      <id>5792941</id>
      <parentid>5559270</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T16:20:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Blackisnewyellow</username>
        <id>44652</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Өстәмә мөмкинлекләр */</comment>
      <origin>5792941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14599" sha1="5coiknxlf8qo4bqqt6jgzabmu3b5v8c" xml:space="preserve">{{TwinCYR|Ярдәм:Üzgärtü}}
{| style=&quot;background-color:transparent; font-size:small; float: right; margin:3px 3px 3px 10px&quot;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot; | '''Мәкаләләрне бизәү''' ([[Ярдәм:Форматлау|тулырак]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;'''калын'''&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |'''калын'''
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;''авышлы''&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |''авышлы''
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
* бер
* ике
* өч&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |
* бер
* ике
* өч
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
# бер
# ике
# өч&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |
# бер
# ике
# өч
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;== Бүлек ==&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |

== Бүлек ==
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | 
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | '''Сылтама''' ([[Ярдәм:Сылтамалар|Ярдәм]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[Сылтама]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |[[Сылтама]]
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[Сылтама|Күренә торган өлеш]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |[[Сылтама|Күренә торган өлеш]]
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;http://azatliq.org&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; | http://azatliq.org
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | 
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | '''Телара сылтамалар''' ([[Ярдәм:Телара сылтамалар|Ярдәм]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[en:Article]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |«Башка телләрдә»&lt;br&gt; 
тирәсендә күренер.
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | 
|-
| colspan=&quot;2&quot;  style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | '''Рәсемнәр''' ([[Ярдәм:Рәсем|Ярдәм]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[File:Wiki.png]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt; &lt;br /&gt; яисә &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[Файл:Wiki.png]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |[[Image:Wiki.png]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | 
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot; | '''Таблицалар'''  ([[Ярдәм:Таблицалар|Ярдәм]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
{| border=&quot;1&quot;
|бер ||ике
|-
|өч  ||дүрт
|}&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |
{| border=&quot;1&quot; style=&quot;background-color:transparent&quot;
|бер ||ике
|-
|өч  ||дүрт
|}
|-
|}

Википедия битен үзгәртү эше бик җиңел. Бит өстендәге '''«Үзгәртү»''' сүзенә басканда, үзгәртү таблосы чыга. Аның эчендә текстны үзгәртеп һәм яңа мәгълүмат өстәп була. Аннары астагы '''«Битне саклау»''' сүзенә басыгыз. Саклау алдыннан '''Алдан карау''' сүзенә басып, битнең үзгәрткәннән соң күренешен карап була.
[[Төркем:Википедия:Ярдәм]]

== Күрсәтмәле редактор һәм вики-текстны редакторлау ==

Битләрне редакторлауның ике ысулы бар: [[mw:Help:VisualEditor/User guide/ru|күрсәтмәле редактор]] һәм викитекст редакторы ярдәмендә.

* &quot;Кодны үзгәртү&quot; төймәсенә баскач ачыла торган '''вики-текст редакторы''' сезгә вики разметканың үзен үзгәртергә мөмкинлек бирә.
* &quot;Үзгәртү&quot; төймәсенә басу белән ачыла торган '''күрсәтмәле редактор''' сезгә визуаль кораллар ярдәмендә мәкалә булдырырга һәм үзгәртергә мөмкинлек бирә.

Күрсәтмәле редактор турында мәгълүматны Күрсәтмәле редактор битендә табарга мөмкин.

Бу кулланма викитекст режимында редакторлауны яктыртачак.

== Вики-текстны редакторлау нигезләре ==

Битнең өске өлешендәге &quot;Вики-текстны үзгәртү&quot; сылтамасын басыгыз. Мәкалә текстын редакторлау һәм махсус символлар тупланган бит - &quot;вики разметка&quot; белән үзгәртү бите ачылачак.

=== Редакторлау ===

# Башлангыч текстка кирәкле үзгәрешләрне кертегез.
# Үзгәртүләрегезнең аңлатмасын &quot;Үзгәртүләр тасвирламасы&quot; юлында кыскача күрсәтегез.
# Битнең дөрес күрсәтелгәнен тикшерү өчен, &quot;Карап алу&quot; төймәсенә басыгыз.
# Биттә барысы да тәртиптә булса, &quot;Саклау&quot; төймәсенә басып, яңа версиягезне бастырыгыз.

[[Википедия:Нейтраль караш|Нейтраль караштан]] языгыз, хисләргә артык бирешмәгез, гадел булыгыз; чыганакларыгызны күрсәтегез: бу башкаларга сезнең хезмәтегезне тикшерергә һәм киңәйтергә ярдәм итәчәк. Гомумән әйткәндә, [[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|кагыйдәләрне]] үтәгез; бу авыр түгел һәм бик файдалы.

=== Өстәмә мөмкинлекләр ===
Текстны редакцияләү формасыннан югарырак текстны форматлау өчен төймәләр белән редакцияләү панеле урнашкан. Астарак махсус символларны, вики-разметка элементларын һәм калыпларны тиз өстәү өчен махсус панель бар.

[[Википедия:Теркәлү|Теркәлгән]] катнашучылар өчен шулай ук түбәндәге мөмкинлекләр ачыла:

* Төзәтмәләрегезне әһәмиятле булмаган дип билгеләү өчен кече төзәтмә билгесе;
* Мәкаләнең киләчәктәге яңартуларны күзәтеп тору өчен, &quot;Бу битне күзәтү&quot; сылтамасы.

Кайвакыт текстны башта текст редакторына күчереп алу (буфер аша), аны редакторлау, һәм аннары [[Гизгеч|браузер]] эчендә редакторлау формасына кире күчерү уңайлы була. Бу максатлар өчен сезгә Unicode кодлавы белән эшли ала торган текст редакторын кулланырга кирәк; югыйсә, башка телләрдәге кайбер текстлар югалырга мөмкин (Windows ОС-сының рус телендәге версиясен кулланучыларда латин һәм кириллицадан кала барлык башка әлифбаларда язылган текст югалачак).

Шулай ук, сез мәкаләләр буенча башка кулланучылар белән дә фикер алыша аласыз. Википедиянең һәр мәкаләсендә диярлек параллель фикер алышу бите бар. Катнашучылар бу битне мәкаләләрне үзгәрткән кебек үк үзгәртәләр: &quot;Бәхәс&quot; битенә кереп &quot;Вики-текстны үзгәртү&quot; төймәсенә басырга гына кирәк. Бәхәс битләрендә, [[Википедия:Бәхәс битләре|кагыйдәләрне]] шулай ук бозмаска кирәк. Иң әһәмиятлесе - тупас һәм кискен бәяләүләрне кулланудан сакланыгыз һәм биткә язылыгыз (битнең кодында дүрт тильда &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;).

== Вики-разметка ==

Түбәндә Википедиядә редакторлау өчен белешмә җәдвәле бирелгән. Бу «коралларны» «тере» Википедиядә куллану алдыннан, баштан «[[Википедия:Өйрәнү урыны|Комлыкта]]» тестлап карагыз (яки « Карап алу» төймәсен кулланыгыз).

=== Бүлекләр, параграфлар, исемлекләр һәм юллар ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Нәрсәне җыярга кирәк
!Нәтиҗәдә нәрсә күрсәтелә
!HTML аналогы
!Өстәмә аңлатмалар
|-
|&lt;pre&gt;
== Яңа бүлек ==

=== Бүлекчә ===

==== Асбүлекчә ====
&lt;/pre&gt;
|
{{Fake heading|Яңа бүлек|level=2}}
{{Fake heading|Бүлекчә|level=3}}
{{Fake heading|Асбүлекчә|level=4}}
|[[Википедия:Bülek|h1—h6]]
|Мәкаләләр эчендә (берәмле &lt;code&gt;=&lt;/code&gt; билгесе белән чорнап алынган) беренче дәрәҗә башлыгын кулланмагыз: беренче дәрәҗә барыт тик мәкалә исеме өчен генә кулланыла. Дәрәҗәләрне үтеп кенә китмәгез.
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
Юлны бер тапкыр күчерү разметкага тәэсир итми. 
Аны бер параграф эчендә аерым җөмләләрне аеру өчен кулланырга була.
Кайбер мөхәррирләр шулай эшләүне җайлы дип саный һәм «юрамаларны чагыштыру» функциясен яхшырта ди.

Ләкин юл буш булса, икенче юлда яңа абзац башлана.
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|p
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
«br» тэгы ярдәмендә юлларны параграф эчендә&lt;br&gt;
бүләргә була.
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|br
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Исемлекне төзү бик җиңел:
* һәрбер юл йолдызчыктан башлана;
** күбрәк йолдызчык — эчкәрәк текст бүлеге. 
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| ul, li
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
# Номерланган исемлекләр дә әйбәт:
## яхшы тәртипләнгән;
## җиңел укылалар.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|ol, li
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
* Шулай ук катнаш исемлекләр төзергә була:
*# һәм аларны
*#* мондагыча кебек
*# бер берсенә кертергә була.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|ul, ol, li
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
; Термин 1
: Билгеләмә 1
; Термин 2
: Билгеләмә 2
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|dl, dt, dd
|Билгеләмәләр исемлеге яки ассоциатив исемлек. Өтерле ноктаны (&lt;code&gt;;&lt;/code&gt;) ахырында икеле нокта &lt;code&gt;:&lt;/code&gt; белән генә кулланырга кирәк. Шулай кулланылмаса, HTML5 коды дөрес төзелмәячәк һәм браузерларда дөрес эшләмиячәк. Алдында өтерле нокта куелмаган икеле нокта өчен дә шундый ук тәртип эшли.
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
: Юл башында икеле нокта абзац өчен эчкә кертем ясый.
Шуннан соң юлны күчерү яңа абзац башлый.
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|dl, dd
|Моны бары тик бәхәс битләрендә генә кулланыгыз.
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
 Юл буш урын билгесеннән башланса,
  ул ничек җыелган, шулай форматлыштырылачак.
    Шрифт монокиңлекле булачак.
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|pre
|Шулай ук [[Ярдәм:Үзгәртү|программа коды өчен разметканы]] карагыз.
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;{{center|Уртага күчертелгән текст.}}&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;Теманы бүлү (калыпларда һәм бәхәс битләрендә куллану өчен - аны мәкаләләрдә кулланмагыз): 
----
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|hr
|Урнаштыру өчен рәттән дүрт дефис тамгасын куегыз.
|}

==Моны да карагыз==
* [[Википедия:Үзгәртүләр кертү|Үзгәртүләр кертү кагыйдәсе]]
* [[Ярдәм:Яңа мәкалә язу|Мәкалә язу]] - [[Ярдәм:Википедиягә ничек язарга|Википедиягә ничек язарга?]] 
** [[:ru:ВП:Руководство для быстрого старта]] -  [[:ru:Википедия:Оформление статей]]
* [[Википедия:Мәкаләләр остаханәсе|Мәкаләләр остаханәсе]]
* [[Википедия:Викиләштерү]]
* [[Википедия:Сурәтләү|Сурәтләү]]
* [[Ярдәм:Таблицалар|Таблицаларны урнаштыру]]
* [[Ярдәм:Төсләр|Төсләр таблицасы]]
* [[Ярдәм:Махсус билгеләр|Махсус билгеләр]]
* [[Ярдәм:Форматлау|Текст форматлануы]]
* [[Ярдәм:Үзгәрешлеләр|Үзгәрешлеләр]]
{{Ярдәм навигациясе}}</text>
      <sha1>5coiknxlf8qo4bqqt6jgzabmu3b5v8c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5792955</id>
      <parentid>5792941</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T18:55:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Blackisnewyellow</username>
        <id>44652</id>
      </contributor>
      <comment>Сылтамалар, URL</comment>
      <origin>5792955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22336" sha1="q2y2o16ltdd1mpk3972vkvqsipxci9i" xml:space="preserve">{{TwinCYR|Ярдәм:Üzgärtü}}
{| style=&quot;background-color:transparent; font-size:small; float: right; margin:3px 3px 3px 10px&quot;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot; | '''Мәкаләләрне бизәү''' ([[Ярдәм:Форматлау|тулырак]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;'''калын'''&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |'''калын'''
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;''авышлы''&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |''авышлы''
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
* бер
* ике
* өч&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |
* бер
* ике
* өч
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
# бер
# ике
# өч&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |
# бер
# ике
# өч
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;== Бүлек ==&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |

== Бүлек ==
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | 
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | '''Сылтама''' ([[Ярдәм:Сылтамалар|Ярдәм]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[Сылтама]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |[[Сылтама]]
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[Сылтама|Күренә торган өлеш]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |[[Сылтама|Күренә торган өлеш]]
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;http://azatliq.org&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; | http://azatliq.org
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | 
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | '''Телара сылтамалар''' ([[Ярдәм:Телара сылтамалар|Ярдәм]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[en:Article]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |«Башка телләрдә»&lt;br&gt; 
тирәсендә күренер.
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | 
|-
| colspan=&quot;2&quot;  style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | '''Рәсемнәр''' ([[Ярдәм:Рәсем|Ярдәм]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[File:Wiki.png]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt; &lt;br /&gt; яисә &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[Файл:Wiki.png]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |[[Image:Wiki.png]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | 
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot; | '''Таблицалар'''  ([[Ярдәм:Таблицалар|Ярдәм]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
{| border=&quot;1&quot;
|бер ||ике
|-
|өч  ||дүрт
|}&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |
{| border=&quot;1&quot; style=&quot;background-color:transparent&quot;
|бер ||ике
|-
|өч  ||дүрт
|}
|-
|}

Википедия битен үзгәртү эше бик җиңел. Бит өстендәге '''«Үзгәртү»''' сүзенә басканда, үзгәртү таблосы чыга. Аның эчендә текстны үзгәртеп һәм яңа мәгълүмат өстәп була. Аннары астагы '''«Битне саклау»''' сүзенә басыгыз. Саклау алдыннан '''Алдан карау''' сүзенә басып, битнең үзгәрткәннән соң күренешен карап була.
[[Төркем:Википедия:Ярдәм]]

== Күрсәтмәле редактор һәм вики-текстны редакторлау ==

Битләрне редакторлауның ике ысулы бар: [[mw:Help:VisualEditor/User guide/ru|күрсәтмәле редактор]] һәм викитекст редакторы ярдәмендә.

* &quot;Кодны үзгәртү&quot; төймәсенә баскач ачыла торган '''вики-текст редакторы''' сезгә вики разметканың үзен үзгәртергә мөмкинлек бирә.
* &quot;Үзгәртү&quot; төймәсенә басу белән ачыла торган '''күрсәтмәле редактор''' сезгә визуаль кораллар ярдәмендә мәкалә булдырырга һәм үзгәртергә мөмкинлек бирә.

Күрсәтмәле редактор турында мәгълүматны Күрсәтмәле редактор битендә табарга мөмкин.

Бу кулланма викитекст режимында редакторлауны яктыртачак.

== Вики-текстны редакторлау нигезләре ==

Битнең өске өлешендәге &quot;Вики-текстны үзгәртү&quot; сылтамасын басыгыз. Мәкалә текстын редакторлау һәм махсус символлар тупланган бит - &quot;вики разметка&quot; белән үзгәртү бите ачылачак.

=== Редакторлау ===

# Башлангыч текстка кирәкле үзгәрешләрне кертегез.
# Үзгәртүләрегезнең аңлатмасын &quot;Үзгәртүләр тасвирламасы&quot; юлында кыскача күрсәтегез.
# Битнең дөрес күрсәтелгәнен тикшерү өчен, &quot;Карап алу&quot; төймәсенә басыгыз.
# Биттә барысы да тәртиптә булса, &quot;Саклау&quot; төймәсенә басып, яңа версиягезне бастырыгыз.

[[Википедия:Нейтраль караш|Нейтраль караштан]] языгыз, хисләргә артык бирешмәгез, гадел булыгыз; чыганакларыгызны күрсәтегез: бу башкаларга сезнең хезмәтегезне тикшерергә һәм киңәйтергә ярдәм итәчәк. Гомумән әйткәндә, [[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|кагыйдәләрне]] үтәгез; бу авыр түгел һәм бик файдалы.

=== Өстәмә мөмкинлекләр ===
Текстны редакцияләү формасыннан югарырак текстны форматлау өчен төймәләр белән редакцияләү панеле урнашкан. Астарак махсус символларны, вики-разметка элементларын һәм калыпларны тиз өстәү өчен махсус панель бар.

[[Википедия:Теркәлү|Теркәлгән]] катнашучылар өчен шулай ук түбәндәге мөмкинлекләр ачыла:

* Төзәтмәләрегезне әһәмиятле булмаган дип билгеләү өчен кече төзәтмә билгесе;
* Мәкаләнең киләчәктәге яңартуларны күзәтеп тору өчен, &quot;Бу битне күзәтү&quot; сылтамасы.

Кайвакыт текстны башта текст редакторына күчереп алу (буфер аша), аны редакторлау, һәм аннары [[Гизгеч|браузер]] эчендә редакторлау формасына кире күчерү уңайлы була. Бу максатлар өчен сезгә Unicode кодлавы белән эшли ала торган текст редакторын кулланырга кирәк; югыйсә, башка телләрдәге кайбер текстлар югалырга мөмкин (Windows ОС-сының рус телендәге версиясен кулланучыларда латин һәм кириллицадан кала барлык башка әлифбаларда язылган текст югалачак).

Шулай ук, сез мәкаләләр буенча башка кулланучылар белән дә фикер алыша аласыз. Википедиянең һәр мәкаләсендә диярлек параллель фикер алышу бите бар. Катнашучылар бу битне мәкаләләрне үзгәрткән кебек үк үзгәртәләр: &quot;Бәхәс&quot; битенә кереп &quot;Вики-текстны үзгәртү&quot; төймәсенә басырга гына кирәк. Бәхәс битләрендә, [[Википедия:Бәхәс битләре|кагыйдәләрне]] шулай ук бозмаска кирәк. Иң әһәмиятлесе - тупас һәм кискен бәяләүләрне кулланудан сакланыгыз һәм биткә язылыгыз (битнең кодында дүрт тильда &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;).

== Вики-разметка ==

Түбәндә Википедиядә редакторлау өчен белешмә җәдвәле бирелгән. Бу «коралларны» «тере» Википедиядә куллану алдыннан, баштан «[[Википедия:Өйрәнү урыны|Комлыкта]]» тестлап карагыз (яки « Карап алу» төймәсен кулланыгыз).

=== Бүлекләр, параграфлар, исемлекләр һәм юллар ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Нәрсәне җыярга кирәк
!Нәтиҗәдә нәрсә күрсәтелә
!HTML аналогы
!Өстәмә аңлатмалар
|-
|&lt;pre&gt;
== Яңа бүлек ==

=== Бүлекчә ===

==== Асбүлекчә ====
&lt;/pre&gt;
|
{{Fake heading|Яңа бүлек|level=2}}
{{Fake heading|Бүлекчә|level=3}}
{{Fake heading|Асбүлекчә|level=4}}
|[[Википедия:Bülek|h1—h6]]
|Мәкаләләр эчендә (берәмле &lt;code&gt;=&lt;/code&gt; билгесе белән чорнап алынган) беренче дәрәҗә башлыгын кулланмагыз: беренче дәрәҗә барыт тик мәкалә исеме өчен генә кулланыла. Дәрәҗәләрне үтеп кенә китмәгез.
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
Юлны бер тапкыр күчерү разметкага тәэсир итми. 
Аны бер параграф эчендә аерым җөмләләрне аеру өчен кулланырга була.
Кайбер мөхәррирләр шулай эшләүне җайлы дип саный һәм «юрамаларны чагыштыру» функциясен яхшырта ди.

Ләкин юл буш булса, икенче юлда яңа абзац башлана.
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|p
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
«br» тэгы ярдәмендә юлларны параграф эчендә&lt;br&gt;
бүләргә була.
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|br
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Исемлекне төзү бик җиңел:
* һәрбер юл йолдызчыктан башлана;
** күбрәк йолдызчык — эчкәрәк текст бүлеге. 
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| ul, li
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
# Номерланган исемлекләр дә әйбәт:
## яхшы тәртипләнгән;
## җиңел укылалар.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|ol, li
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
* Шулай ук катнаш исемлекләр төзергә була:
*# һәм аларны
*#* мондагыча кебек
*# бер берсенә кертергә була.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|ul, ol, li
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
; Термин 1
: Билгеләмә 1
; Термин 2
: Билгеләмә 2
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|dl, dt, dd
|Билгеләмәләр исемлеге яки ассоциатив исемлек. Өтерле ноктаны (&lt;code&gt;;&lt;/code&gt;) ахырында икеле нокта &lt;code&gt;:&lt;/code&gt; белән генә кулланырга кирәк. Шулай кулланылмаса, HTML5 коды дөрес төзелмәячәк һәм браузерларда дөрес эшләмиячәк. Алдында өтерле нокта куелмаган икеле нокта өчен дә шундый ук тәртип эшли.
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
: Юл башында икеле нокта абзац өчен эчкә кертем ясый.
Шуннан соң юлны күчерү яңа абзац башлый.
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|dl, dd
|Моны бары тик бәхәс битләрендә генә кулланыгыз.
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
 Юл буш урын билгесеннән башланса,
  ул ничек җыелган, шулай форматлыштырылачак.
    Шрифт монокиңлекле булачак.
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|pre
|Шулай ук [[Ярдәм:Үзгәртү|программа коды өчен разметканы]] карагыз.
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;{{center|Уртага күчертелгән текст.}}&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;Теманы бүлү (калыпларда һәм бәхәс битләрендә куллану өчен - аны мәкаләләрдә кулланмагыз): 
----
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|hr
|Урнаштыру өчен рәттән дүрт дефис тамгасын куегыз.
|}

=== Сылтамалар, {{Тәрҗемә ителмәгән 5|URL|URL|ru|URL}} ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Нәрсәне җыярга кирәк
! Нәтиҗәдә нәрсә күрсәтелә
! Өстәмә аңлатмалар
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Казанда бүген кояшлы [[һава торышы]].&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
* Һәдәф мәкалә исеменең беренче хәрефе автоматик рәвештә зур хәрефкә әйләнә.
* Исем эчендәге буш урын билгеләре автоматик рәвештә ассызыклау билгеләренә әйләнә (ассызыклау билгеләре җыелмасы буш урын билгеләре җыелмасы кебек эшли, ләкин аны куллану киңәш ителми).

Нәтиҗәдә, югарыда ктерелгән сылтама Википедиянең http://tt.wikipedia.org/wiki/Һава_торышы мәкаләсенә юнәлтә.

Кирәк булса, шул ук темага башка телдәге мәкаләне карау өчен [[Википедия:Интервики|Интервики]] кулланыгыз.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[[Казан|Казанда]] бүген кояшлы көн.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Википедиядәге мәкаләгә сылтама баш килештә кулланылмаса, икеле шакмаклы җәяләр эчендә сылтаманың сул ягына бүлүче вертикаль сызык һәм мәкалә исеменең баш килештәге формасын өстәргә кирәк.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Сылтама исеме мәкалә исеме белән тәңгәл килми: [[Википедия:Ярдәм|Өстәмә мәгълүмат]]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Кушымчалар сылтамага &quot;ябыша&quot;: [[2008 ел]]да [[автобус]]лар&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| &lt;pre&gt;Исем ахырында түгәрәк җәяләр эченә кертелгән текст автомат рәвештә яшерелә: [[Казан (шәһәр)|]].

Исемара автомат рәвештә яшерелә: [[Википедия:Җәмгыять үзәге|]].&lt;/pre&gt;
| Исем ахырында түгәрәк җәяләр эченә кертелгән текст автомат рәвештә яшерелә: [[Казан (шәһәр)|Казан]].

Исемара автомат рәвештә яшерелә: [[Википедия:Җәмгыять үзәге|Җәмгыять үзәге]].
| Сервер &lt;code&gt;&amp;#124;&lt;/code&gt; билгесеннән соң куела торган өлешне битне бастыру вакытында тутыра.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Мәкалә эчендә бүлекчәгә сылтама ясарга була моның өчен «рәшәткә» кулланыгыз: [[Ярдәм:Википедиягә кереш#Башка мөмкинлекләр|Башка мөмкинлекләр]].&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Мәкаләне [[Википедия:Төркем|төркемгә]] кертмичә, шул төркемгә гади сылтама гына ясарга теләсәсгез, сылтаманы болай куегыз: [[:Төркем:Википедия:Проектлар]].&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Сылтама башындагы &lt;code&gt;:&lt;/code&gt; билгесенә игътибар итегез.
|-
| &lt;pre&gt;Бәхәс битендә фикерләрне урнаштырганда, имза куярга кирәк. Моның өчен дүрт тильда өстәгез: ~~~~&lt;/pre&gt;
| Бәхәс битендә фикерләрне урнаштырганда, имза куярга кирәк. Моның өчен дүрт тильда өстәгез:[[Катнашучы:Кемдер|Кемдер]] 08:10, 16 октябрь 2010 (UTC)
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[[Казанда Formula-1]] — бу бит әле төзелмәгән.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Теләсә нинди катнашучы, сылтамага басып, шул мәкаләне булдыра ала. Күбрәк мәгълүмат {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Мәкаләне ничек булдырырга|Мәкаләне ничек булдырырга|ru|Википедия:Как создать статью}}» кулланмасында бар.
|-
| &lt;pre&gt;#юнәлтү [[Америка Кушма Штатлары]]&lt;/pre&gt;
| ''Мәкаләгә юнәлтү''
| Ниндидер исемле мәкаләне ачканда инде булдырылган башка исемле мәкалә ачылсын өчен аңа {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Юнәлтүләр|юнәлтү|ru|Википедия:Перенаправления}} булдырыгыз. Моның өчен беренче юлга күрсәтелгән текст урнаштырыгыз. Юнәлтүле биткә гади биткә сылтаган кебек сылтама ясарга була. Юнәлтү эчендә шулай ук мәкалә эчендәге бүлеккә {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Anchor (программалау)|anchor|ru|Якорь (программирование)}} да урнаштырырга була.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Тышкы сылтама: [https://www.nupedia.com Nupedia]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Мәкаләләрдә сылтамаларны турыдан туры куллану киңәш ителми. Күбрәк мәгълүмат {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Тышкы сылтамалар|Википедия:Тышкы сылтамалар|ru|Википедия:Внешние ссылки}} битендә.

Кайбер символлар адресларда тиешенчә эшләми. Шуңа күрә аларны процент билгесе ярдәмендә кодларга кирәк. Моның өчен:
* кораллар панелендә [[File:OOjs UI icon link-ltr.svg]] төймәсен кулланыгыз (ул сылтама өчен кирәк булган барлык вики-разметканы кертәчәк һәм сылтаманы кодлыячак),
* яки {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Калып:MediaWiki эчендә URL өчен кагыйдәләр|бу алмаштыру җәдвәлен|ru|Шаблон:Правила для URL в MediaWiki}} кулланыгыз.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[http://www.nupedia.com Сылтама исеме мәкалә исеме белән тәңгәл килми]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Яки URL адресын турыдан туры кертегез: http://www.nupedia.com.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[[Медиа:Dial up modem noises.ogg|Dial up модемы тавышы]]

[[Медиа:Tornado aircraft.jpg|Самолёт сурәте]]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Сылтамаларны сурәтләргә генә түгел, башка файлларга да, мәсәлән, аудиофайлларга да куярга була. Шундый файлларга яки сурәтләргә (биттә сурәтнең үзен күрсәтмичә) сылтаманы &lt;code&gt;Медиа:&lt;/code&gt; дип башлагыз.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;ISBN 0123456789&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Китапларга сылтамалар өчен.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;RFC 1234&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| {{Тәрҗемә ителмәгән 5|RFC|RFC|ru|RFC}} өчен сылтамалар.
|}


==Моны да карагыз==
* [[Википедия:Үзгәртүләр кертү|Үзгәртүләр кертү кагыйдәсе]]
* [[Ярдәм:Яңа мәкалә язу|Мәкалә язу]] - [[Ярдәм:Википедиягә ничек язарга|Википедиягә ничек язарга?]] 
** [[:ru:ВП:Руководство для быстрого старта]] -  [[:ru:Википедия:Оформление статей]]
* [[Википедия:Мәкаләләр остаханәсе|Мәкаләләр остаханәсе]]
* [[Википедия:Викиләштерү]]
* [[Википедия:Сурәтләү|Сурәтләү]]
* [[Ярдәм:Таблицалар|Таблицаларны урнаштыру]]
* [[Ярдәм:Төсләр|Төсләр таблицасы]]
* [[Ярдәм:Махсус билгеләр|Махсус билгеләр]]
* [[Ярдәм:Форматлау|Текст форматлануы]]
* [[Ярдәм:Үзгәрешлеләр|Үзгәрешлеләр]]
{{Ярдәм навигациясе}}</text>
      <sha1>q2y2o16ltdd1mpk3972vkvqsipxci9i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5792980</id>
      <parentid>5792955</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:06:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Blackisnewyellow</username>
        <id>44652</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Вики-разметка */</comment>
      <origin>5792980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25317" sha1="dzqezu2lbkoyxpz78djw89l3qq1quzh" xml:space="preserve">{{TwinCYR|Ярдәм:Üzgärtü}}
{| style=&quot;background-color:transparent; font-size:small; float: right; margin:3px 3px 3px 10px&quot;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot; | '''Мәкаләләрне бизәү''' ([[Ярдәм:Форматлау|тулырак]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;'''калын'''&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |'''калын'''
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;''авышлы''&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |''авышлы''
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
* бер
* ике
* өч&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |
* бер
* ике
* өч
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
# бер
# ике
# өч&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |
# бер
# ике
# өч
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;== Бүлек ==&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |

== Бүлек ==
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | 
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | '''Сылтама''' ([[Ярдәм:Сылтамалар|Ярдәм]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[Сылтама]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |[[Сылтама]]
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[Сылтама|Күренә торган өлеш]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |[[Сылтама|Күренә торган өлеш]]
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;http://azatliq.org&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; | http://azatliq.org
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | 
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | '''Телара сылтамалар''' ([[Ярдәм:Телара сылтамалар|Ярдәм]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[en:Article]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |«Башка телләрдә»&lt;br&gt; 
тирәсендә күренер.
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | 
|-
| colspan=&quot;2&quot;  style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | '''Рәсемнәр''' ([[Ярдәм:Рәсем|Ярдәм]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[File:Wiki.png]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt; &lt;br /&gt; яисә &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[Файл:Wiki.png]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |[[Image:Wiki.png]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | 
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot; | '''Таблицалар'''  ([[Ярдәм:Таблицалар|Ярдәм]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
{| border=&quot;1&quot;
|бер ||ике
|-
|өч  ||дүрт
|}&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |
{| border=&quot;1&quot; style=&quot;background-color:transparent&quot;
|бер ||ике
|-
|өч  ||дүрт
|}
|-
|}

Википедия битен үзгәртү эше бик җиңел. Бит өстендәге '''«Үзгәртү»''' сүзенә басканда, үзгәртү таблосы чыга. Аның эчендә текстны үзгәртеп һәм яңа мәгълүмат өстәп була. Аннары астагы '''«Битне саклау»''' сүзенә басыгыз. Саклау алдыннан '''Алдан карау''' сүзенә басып, битнең үзгәрткәннән соң күренешен карап була.
[[Төркем:Википедия:Ярдәм]]

== Күрсәтмәле редактор һәм вики-текстны редакторлау ==

Битләрне редакторлауның ике ысулы бар: [[mw:Help:VisualEditor/User guide/ru|күрсәтмәле редактор]] һәм викитекст редакторы ярдәмендә.

* &quot;Кодны үзгәртү&quot; төймәсенә баскач ачыла торган '''вики-текст редакторы''' сезгә вики разметканың үзен үзгәртергә мөмкинлек бирә.
* &quot;Үзгәртү&quot; төймәсенә басу белән ачыла торган '''күрсәтмәле редактор''' сезгә визуаль кораллар ярдәмендә мәкалә булдырырга һәм үзгәртергә мөмкинлек бирә.

Күрсәтмәле редактор турында мәгълүматны Күрсәтмәле редактор битендә табарга мөмкин.

Бу кулланма викитекст режимында редакторлауны яктыртачак.

== Вики-текстны редакторлау нигезләре ==

Битнең өске өлешендәге &quot;Вики-текстны үзгәртү&quot; сылтамасын басыгыз. Мәкалә текстын редакторлау һәм махсус символлар тупланган бит - &quot;вики разметка&quot; белән үзгәртү бите ачылачак.

=== Редакторлау ===

# Башлангыч текстка кирәкле үзгәрешләрне кертегез.
# Үзгәртүләрегезнең аңлатмасын &quot;Үзгәртүләр тасвирламасы&quot; юлында кыскача күрсәтегез.
# Битнең дөрес күрсәтелгәнен тикшерү өчен, &quot;Карап алу&quot; төймәсенә басыгыз.
# Биттә барысы да тәртиптә булса, &quot;Саклау&quot; төймәсенә басып, яңа версиягезне бастырыгыз.

[[Википедия:Нейтраль караш|Нейтраль караштан]] языгыз, хисләргә артык бирешмәгез, гадел булыгыз; чыганакларыгызны күрсәтегез: бу башкаларга сезнең хезмәтегезне тикшерергә һәм киңәйтергә ярдәм итәчәк. Гомумән әйткәндә, [[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|кагыйдәләрне]] үтәгез; бу авыр түгел һәм бик файдалы.

=== Өстәмә мөмкинлекләр ===
Текстны редакцияләү формасыннан югарырак текстны форматлау өчен төймәләр белән редакцияләү панеле урнашкан. Астарак махсус символларны, вики-разметка элементларын һәм калыпларны тиз өстәү өчен махсус панель бар.

[[Википедия:Теркәлү|Теркәлгән]] катнашучылар өчен шулай ук түбәндәге мөмкинлекләр ачыла:

* Төзәтмәләрегезне әһәмиятле булмаган дип билгеләү өчен кече төзәтмә билгесе;
* Мәкаләнең киләчәктәге яңартуларны күзәтеп тору өчен, &quot;Бу битне күзәтү&quot; сылтамасы.

Кайвакыт текстны башта текст редакторына күчереп алу (буфер аша), аны редакторлау, һәм аннары [[Гизгеч|браузер]] эчендә редакторлау формасына кире күчерү уңайлы була. Бу максатлар өчен сезгә Unicode кодлавы белән эшли ала торган текст редакторын кулланырга кирәк; югыйсә, башка телләрдәге кайбер текстлар югалырга мөмкин (Windows ОС-сының рус телендәге версиясен кулланучыларда латин һәм кириллицадан кала барлык башка әлифбаларда язылган текст югалачак).

Шулай ук, сез мәкаләләр буенча башка кулланучылар белән дә фикер алыша аласыз. Википедиянең һәр мәкаләсендә диярлек параллель фикер алышу бите бар. Катнашучылар бу битне мәкаләләрне үзгәрткән кебек үк үзгәртәләр: &quot;Бәхәс&quot; битенә кереп &quot;Вики-текстны үзгәртү&quot; төймәсенә басырга гына кирәк. Бәхәс битләрендә, [[Википедия:Бәхәс битләре|кагыйдәләрне]] шулай ук бозмаска кирәк. Иң әһәмиятлесе - тупас һәм кискен бәяләүләрне кулланудан сакланыгыз һәм биткә язылыгыз (битнең кодында дүрт тильда &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;).

== Вики-разметка ==

Түбәндә Википедиядә редакторлау өчен белешмә җәдвәле бирелгән. Бу «коралларны» «тере» Википедиядә куллану алдыннан, баштан «[[Википедия:Өйрәнү урыны|Комлыкта]]» тестлап карагыз (яки « Карап алу» төймәсен кулланыгыз).

=== Бүлекләр, параграфлар, исемлекләр һәм юллар ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Нәрсәне җыярга кирәк
!Нәтиҗәдә нәрсә күрсәтелә
!HTML аналогы
!Өстәмә аңлатмалар
|-
|&lt;pre&gt;
== Яңа бүлек ==

=== Бүлекчә ===

==== Асбүлекчә ====
&lt;/pre&gt;
|
{{Fake heading|Яңа бүлек|level=2}}
{{Fake heading|Бүлекчә|level=3}}
{{Fake heading|Асбүлекчә|level=4}}
|[[Википедия:Bülek|h1—h6]]
|Мәкаләләр эчендә (берәмле &lt;code&gt;=&lt;/code&gt; билгесе белән чорнап алынган) беренче дәрәҗә башлыгын кулланмагыз: беренче дәрәҗә барыт тик мәкалә исеме өчен генә кулланыла. Дәрәҗәләрне үтеп кенә китмәгез.
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
Юлны бер тапкыр күчерү разметкага тәэсир итми. 
Аны бер параграф эчендә аерым җөмләләрне аеру өчен кулланырга була.
Кайбер мөхәррирләр шулай эшләүне җайлы дип саный һәм «юрамаларны чагыштыру» функциясен яхшырта ди.

Ләкин юл буш булса, икенче юлда яңа абзац башлана.
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|p
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
«br» тэгы ярдәмендә юлларны параграф эчендә&lt;br&gt;
бүләргә була.
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|br
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Исемлекне төзү бик җиңел:
* һәрбер юл йолдызчыктан башлана;
** күбрәк йолдызчык — эчкәрәк текст бүлеге. 
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| ul, li
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
# Номерланган исемлекләр дә әйбәт:
## яхшы тәртипләнгән;
## җиңел укылалар.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|ol, li
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
* Шулай ук катнаш исемлекләр төзергә була:
*# һәм аларны
*#* мондагыча кебек
*# бер берсенә кертергә була.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|ul, ol, li
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
; Термин 1
: Билгеләмә 1
; Термин 2
: Билгеләмә 2
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|dl, dt, dd
|Билгеләмәләр исемлеге яки ассоциатив исемлек. Өтерле ноктаны (&lt;code&gt;;&lt;/code&gt;) ахырында икеле нокта &lt;code&gt;:&lt;/code&gt; белән генә кулланырга кирәк. Шулай кулланылмаса, HTML5 коды дөрес төзелмәячәк һәм браузерларда дөрес эшләмиячәк. Алдында өтерле нокта куелмаган икеле нокта өчен дә шундый ук тәртип эшли.
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
: Юл башында икеле нокта абзац өчен эчкә кертем ясый.
Шуннан соң юлны күчерү яңа абзац башлый.
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|dl, dd
|Моны бары тик бәхәс битләрендә генә кулланыгыз.
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
 Юл буш урын билгесеннән башланса,
  ул ничек җыелган, шулай форматлыштырылачак.
    Шрифт монокиңлекле булачак.
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|pre
|Шулай ук [[Ярдәм:Үзгәртү|программа коды өчен разметканы]] карагыз.
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;{{center|Уртага күчертелгән текст.}}&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;Теманы бүлү (калыпларда һәм бәхәс битләрендә куллану өчен - аны мәкаләләрдә кулланмагыз): 
----
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|hr
|Урнаштыру өчен рәттән дүрт дефис тамгасын куегыз.
|}

=== Сылтамалар, {{Тәрҗемә ителмәгән 5|URL|URL|ru|URL}} ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Нәрсәне җыярга кирәк
! Нәтиҗәдә нәрсә күрсәтелә
! Өстәмә аңлатмалар
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Казанда бүген кояшлы [[һава торышы]].&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
* Һәдәф мәкалә исеменең беренче хәрефе автоматик рәвештә зур хәрефкә әйләнә.
* Исем эчендәге буш урын билгеләре автоматик рәвештә ассызыклау билгеләренә әйләнә (ассызыклау билгеләре җыелмасы буш урын билгеләре җыелмасы кебек эшли, ләкин аны куллану киңәш ителми).

Нәтиҗәдә, югарыда ктерелгән сылтама Википедиянең http://tt.wikipedia.org/wiki/Һава_торышы мәкаләсенә юнәлтә.

Кирәк булса, шул ук темага башка телдәге мәкаләне карау өчен [[Википедия:Интервики|Интервики]] кулланыгыз.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[[Казан|Казанда]] бүген кояшлы көн.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Википедиядәге мәкаләгә сылтама баш килештә кулланылмаса, икеле шакмаклы җәяләр эчендә сылтаманың сул ягына бүлүче вертикаль сызык һәм мәкалә исеменең баш килештәге формасын өстәргә кирәк.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Сылтама исеме мәкалә исеме белән тәңгәл килми: [[Википедия:Ярдәм|Өстәмә мәгълүмат]]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Кушымчалар сылтамага &quot;ябыша&quot;: [[2008 ел]]да [[автобус]]лар&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| &lt;pre&gt;Исем ахырында түгәрәк җәяләр эченә кертелгән текст автомат рәвештә яшерелә: [[Казан (шәһәр)|]].

Исемара автомат рәвештә яшерелә: [[Википедия:Җәмгыять үзәге|]].&lt;/pre&gt;
| Исем ахырында түгәрәк җәяләр эченә кертелгән текст автомат рәвештә яшерелә: [[Казан (шәһәр)|Казан]].

Исемара автомат рәвештә яшерелә: [[Википедия:Җәмгыять үзәге|Җәмгыять үзәге]].
| Сервер &lt;code&gt;&amp;#124;&lt;/code&gt; билгесеннән соң куела торган өлешне битне бастыру вакытында тутыра.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Мәкалә эчендә бүлекчәгә сылтама ясарга була моның өчен «рәшәткә» кулланыгыз: [[Ярдәм:Википедиягә кереш#Башка мөмкинлекләр|Башка мөмкинлекләр]].&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Мәкаләне [[Википедия:Төркем|төркемгә]] кертмичә, шул төркемгә гади сылтама гына ясарга теләсәсгез, сылтаманы болай куегыз: [[:Төркем:Википедия:Проектлар]].&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Сылтама башындагы &lt;code&gt;:&lt;/code&gt; билгесенә игътибар итегез.
|-
| &lt;pre&gt;Бәхәс битендә фикерләрне урнаштырганда, имза куярга кирәк. Моның өчен дүрт тильда өстәгез: ~~~~&lt;/pre&gt;
| Бәхәс битендә фикерләрне урнаштырганда, имза куярга кирәк. Моның өчен дүрт тильда өстәгез:[[Катнашучы:Кемдер|Кемдер]] 08:10, 16 октябрь 2010 (UTC)
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[[Казанда Formula-1]] — бу бит әле төзелмәгән.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Теләсә нинди катнашучы, сылтамага басып, шул мәкаләне булдыра ала. Күбрәк мәгълүмат {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Мәкаләне ничек булдырырга|Мәкаләне ничек булдырырга|ru|Википедия:Как создать статью}}» кулланмасында бар.
|-
| &lt;pre&gt;#юнәлтү [[Америка Кушма Штатлары]]&lt;/pre&gt;
| ''Мәкаләгә юнәлтү''
| Ниндидер исемле мәкаләне ачканда инде булдырылган башка исемле мәкалә ачылсын өчен аңа {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Юнәлтүләр|юнәлтү|ru|Википедия:Перенаправления}} булдырыгыз. Моның өчен беренче юлга күрсәтелгән текст урнаштырыгыз. Юнәлтүле биткә гади биткә сылтаган кебек сылтама ясарга була. Юнәлтү эчендә шулай ук мәкалә эчендәге бүлеккә {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Anchor (программалау)|anchor|ru|Якорь (программирование)}} да урнаштырырга була.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Тышкы сылтама: [https://www.nupedia.com Nupedia]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Мәкаләләрдә сылтамаларны турыдан туры куллану киңәш ителми. Күбрәк мәгълүмат {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Тышкы сылтамалар|Википедия:Тышкы сылтамалар|ru|Википедия:Внешние ссылки}} битендә.

Кайбер символлар адресларда тиешенчә эшләми. Шуңа күрә аларны процент билгесе ярдәмендә кодларга кирәк. Моның өчен:
* кораллар панелендә [[File:OOjs UI icon link-ltr.svg]] төймәсен кулланыгыз (ул сылтама өчен кирәк булган барлык вики-разметканы кертәчәк һәм сылтаманы кодлыячак),
* яки {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Калып:MediaWiki эчендә URL өчен кагыйдәләр|бу алмаштыру җәдвәлен|ru|Шаблон:Правила для URL в MediaWiki}} кулланыгыз.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[http://www.nupedia.com Сылтама исеме мәкалә исеме белән тәңгәл килми]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Яки URL адресын турыдан туры кертегез: http://www.nupedia.com.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[[Медиа:Dial up modem noises.ogg|Dial up модемы тавышы]]

[[Медиа:Tornado aircraft.jpg|Самолёт сурәте]]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Сылтамаларны сурәтләргә генә түгел, башка файлларга да, мәсәлән, аудиофайлларга да куярга була. Шундый файлларга яки сурәтләргә (биттә сурәтнең үзен күрсәтмичә) сылтаманы &lt;code&gt;Медиа:&lt;/code&gt; дип башлагыз.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;ISBN 0123456789&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Китапларга сылтамалар өчен.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;RFC 1234&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| {{Тәрҗемә ителмәгән 5|RFC|RFC|ru|RFC}} өчен сылтамалар.
|}

=== Текстны форматлау ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Нәрсәне җыярга кирәк
! Нәтиҗәдә нәрсә күрсәтелә
! Өстәмә аңлатмалар
|-
| &lt;pre&gt;Бас{{subst:басым}}ым&lt;/pre&gt;
| Басы́м
| .
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;
*''Логик басым''
*'''Структуралы аерып күрсәтү'''
*'''''Структуралы аерып күрсәтүдә логик басым (яки киресенчә)'''''
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Бу куштырнаклар түгел, ә икеле һәм өчле апострофлар. {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Мәкаләләрне бизәү#Аерып күрсәтү|Курсивлы һәм ярымкалын язуның кайчан кирәк булуы турында мәгълүмат|ru|Википедия:Оформление статей#Выделение}}.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Юлны күчерү тамгасы булмаган &lt;code&gt;компьютер коды кисәкләре&lt;/code&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;big&gt;Зур текст&lt;/big&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;small&gt;Кечкенә текст&lt;/small&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;s&gt;Сызылган текст&lt;/s&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Аскы индекс: x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;

Өске индекс: x&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;

ε&lt;sub&gt;0&lt;/sub&gt; = 8.85 × 10&lt;sup&gt;−12&lt;/sup&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;math&gt;\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}&lt;/math&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Катлаулы формулалар. {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Формулалар|Википедия:Формулалар|ru|Википедия:Формулы}} битен карагыз.
|-
| {{Anchor|nowiki}}&lt;pre&gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;(''Бу'') биткә &amp;amp;rarr;  [[Википедия:Ярдәм]] сылтама&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;/pre&gt;
| &lt;nowiki&gt;&lt;small&gt;(''Бу'') биткә &amp;rarr;  [[Википедия:Ярдәм]] сылтама&lt;/small&gt;&lt;/nowiki&gt;
| Вики-разметканы эшкәртүне сүндерү. Вики-разметканы тулысынча диярлек игнорлый. Бары тик {{Тәрҗемә ителмәгән 5|HTML кодында мнемоникалар|HTML символлары эзлеклелекләре|ru|Мнемоники в HTML}}(&lt;code&gt;&amp;amp;xyz;&lt;/code&gt;) генә эшли. Разметка символлары булган кодны күрсәтү өчен кулланыла.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;!-- Өстәмә аңлатма --&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Мәкалә кодында өстәмә аңлатма. Мәкаләне укыганда һәм битнең HTML-кодында күрсәтелми. Киләсе мөхәррирләр өчен өстәмә аңлатмаларны мәкалә кодына кертү өчен кулланыла.
|}

==Моны да карагыз==
* [[Википедия:Үзгәртүләр кертү|Үзгәртүләр кертү кагыйдәсе]]
* [[Ярдәм:Яңа мәкалә язу|Мәкалә язу]] - [[Ярдәм:Википедиягә ничек язарга|Википедиягә ничек язарга?]] 
** [[:ru:ВП:Руководство для быстрого старта]] -  [[:ru:Википедия:Оформление статей]]
* [[Википедия:Мәкаләләр остаханәсе|Мәкаләләр остаханәсе]]
* [[Википедия:Викиләштерү]]
* [[Википедия:Сурәтләү|Сурәтләү]]
* [[Ярдәм:Таблицалар|Таблицаларны урнаштыру]]
* [[Ярдәм:Төсләр|Төсләр таблицасы]]
* [[Ярдәм:Махсус билгеләр|Махсус билгеләр]]
* [[Ярдәм:Форматлау|Текст форматлануы]]
* [[Ярдәм:Үзгәрешлеләр|Үзгәрешлеләр]]
{{Ярдәм навигациясе}}</text>
      <sha1>dzqezu2lbkoyxpz78djw89l3qq1quzh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5792981</id>
      <parentid>5792980</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:09:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Blackisnewyellow</username>
        <id>44652</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5792981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25344" sha1="pmupp7hnhbm1biva4whz4hwm1f1gssg" xml:space="preserve">{{TwinCYR|Ярдәм:Üzgärtü}}
{{Кулланмалар}}
{| style=&quot;background-color:transparent; font-size:small; float: right; margin:3px 3px 3px 10px&quot;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot; | '''Мәкаләләрне бизәү''' ([[Ярдәм:Форматлау|тулырак]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;'''калын'''&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |'''калын'''
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;''авышлы''&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |''авышлы''
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
* бер
* ике
* өч&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |
* бер
* ике
* өч
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
# бер
# ике
# өч&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |
# бер
# ике
# өч
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;== Бүлек ==&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |

== Бүлек ==
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | 
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | '''Сылтама''' ([[Ярдәм:Сылтамалар|Ярдәм]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[Сылтама]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |[[Сылтама]]
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[Сылтама|Күренә торган өлеш]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |[[Сылтама|Күренә торган өлеш]]
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;http://azatliq.org&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; | http://azatliq.org
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | 
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | '''Телара сылтамалар''' ([[Ярдәм:Телара сылтамалар|Ярдәм]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[en:Article]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |«Башка телләрдә»&lt;br&gt; 
тирәсендә күренер.
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | 
|-
| colspan=&quot;2&quot;  style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | '''Рәсемнәр''' ([[Ярдәм:Рәсем|Ярдәм]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[File:Wiki.png]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt; &lt;br /&gt; яисә &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[Файл:Wiki.png]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |[[Image:Wiki.png]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | 
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot; | '''Таблицалар'''  ([[Ярдәм:Таблицалар|Ярдәм]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
{| border=&quot;1&quot;
|бер ||ике
|-
|өч  ||дүрт
|}&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |
{| border=&quot;1&quot; style=&quot;background-color:transparent&quot;
|бер ||ике
|-
|өч  ||дүрт
|}
|-
|}

Википедия битен үзгәртү эше бик җиңел. Бит өстендәге '''«Үзгәртү»''' сүзенә басканда, үзгәртү таблосы чыга. Аның эчендә текстны үзгәртеп һәм яңа мәгълүмат өстәп була. Аннары астагы '''«Битне саклау»''' сүзенә басыгыз. Саклау алдыннан '''Алдан карау''' сүзенә басып, битнең үзгәрткәннән соң күренешен карап була.
[[Төркем:Википедия:Ярдәм]]

== Күрсәтмәле редактор һәм вики-текстны редакторлау ==

Битләрне редакторлауның ике ысулы бар: [[mw:Help:VisualEditor/User guide/ru|күрсәтмәле редактор]] һәм викитекст редакторы ярдәмендә.

* &quot;Кодны үзгәртү&quot; төймәсенә баскач ачыла торган '''вики-текст редакторы''' сезгә вики разметканың үзен үзгәртергә мөмкинлек бирә.
* &quot;Үзгәртү&quot; төймәсенә басу белән ачыла торган '''күрсәтмәле редактор''' сезгә визуаль кораллар ярдәмендә мәкалә булдырырга һәм үзгәртергә мөмкинлек бирә.

Күрсәтмәле редактор турында мәгълүматны Күрсәтмәле редактор битендә табарга мөмкин.

Бу кулланма викитекст режимында редакторлауны яктыртачак.

== Вики-текстны редакторлау нигезләре ==

Битнең өске өлешендәге &quot;Вики-текстны үзгәртү&quot; сылтамасын басыгыз. Мәкалә текстын редакторлау һәм махсус символлар тупланган бит - &quot;вики разметка&quot; белән үзгәртү бите ачылачак.

=== Редакторлау ===

# Башлангыч текстка кирәкле үзгәрешләрне кертегез.
# Үзгәртүләрегезнең аңлатмасын &quot;Үзгәртүләр тасвирламасы&quot; юлында кыскача күрсәтегез.
# Битнең дөрес күрсәтелгәнен тикшерү өчен, &quot;Карап алу&quot; төймәсенә басыгыз.
# Биттә барысы да тәртиптә булса, &quot;Саклау&quot; төймәсенә басып, яңа версиягезне бастырыгыз.

[[Википедия:Нейтраль караш|Нейтраль караштан]] языгыз, хисләргә артык бирешмәгез, гадел булыгыз; чыганакларыгызны күрсәтегез: бу башкаларга сезнең хезмәтегезне тикшерергә һәм киңәйтергә ярдәм итәчәк. Гомумән әйткәндә, [[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|кагыйдәләрне]] үтәгез; бу авыр түгел һәм бик файдалы.

=== Өстәмә мөмкинлекләр ===
Текстны редакцияләү формасыннан югарырак текстны форматлау өчен төймәләр белән редакцияләү панеле урнашкан. Астарак махсус символларны, вики-разметка элементларын һәм калыпларны тиз өстәү өчен махсус панель бар.

[[Википедия:Теркәлү|Теркәлгән]] катнашучылар өчен шулай ук түбәндәге мөмкинлекләр ачыла:

* Төзәтмәләрегезне әһәмиятле булмаган дип билгеләү өчен кече төзәтмә билгесе;
* Мәкаләнең киләчәктәге яңартуларны күзәтеп тору өчен, &quot;Бу битне күзәтү&quot; сылтамасы.

Кайвакыт текстны башта текст редакторына күчереп алу (буфер аша), аны редакторлау, һәм аннары [[Гизгеч|браузер]] эчендә редакторлау формасына кире күчерү уңайлы була. Бу максатлар өчен сезгә Unicode кодлавы белән эшли ала торган текст редакторын кулланырга кирәк; югыйсә, башка телләрдәге кайбер текстлар югалырга мөмкин (Windows ОС-сының рус телендәге версиясен кулланучыларда латин һәм кириллицадан кала барлык башка әлифбаларда язылган текст югалачак).

Шулай ук, сез мәкаләләр буенча башка кулланучылар белән дә фикер алыша аласыз. Википедиянең һәр мәкаләсендә диярлек параллель фикер алышу бите бар. Катнашучылар бу битне мәкаләләрне үзгәрткән кебек үк үзгәртәләр: &quot;Бәхәс&quot; битенә кереп &quot;Вики-текстны үзгәртү&quot; төймәсенә басырга гына кирәк. Бәхәс битләрендә, [[Википедия:Бәхәс битләре|кагыйдәләрне]] шулай ук бозмаска кирәк. Иң әһәмиятлесе - тупас һәм кискен бәяләүләрне кулланудан сакланыгыз һәм биткә язылыгыз (битнең кодында дүрт тильда &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;).

== Вики-разметка ==

Түбәндә Википедиядә редакторлау өчен белешмә җәдвәле бирелгән. Бу «коралларны» «тере» Википедиядә куллану алдыннан, баштан «[[Википедия:Өйрәнү урыны|Комлыкта]]» тестлап карагыз (яки « Карап алу» төймәсен кулланыгыз).

=== Бүлекләр, параграфлар, исемлекләр һәм юллар ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Нәрсәне җыярга кирәк
!Нәтиҗәдә нәрсә күрсәтелә
!HTML аналогы
!Өстәмә аңлатмалар
|-
|&lt;pre&gt;
== Яңа бүлек ==

=== Бүлекчә ===

==== Асбүлекчә ====
&lt;/pre&gt;
|
{{Fake heading|Яңа бүлек|level=2}}
{{Fake heading|Бүлекчә|level=3}}
{{Fake heading|Асбүлекчә|level=4}}
|[[Википедия:Bülek|h1—h6]]
|Мәкаләләр эчендә (берәмле &lt;code&gt;=&lt;/code&gt; билгесе белән чорнап алынган) беренче дәрәҗә башлыгын кулланмагыз: беренче дәрәҗә барыт тик мәкалә исеме өчен генә кулланыла. Дәрәҗәләрне үтеп кенә китмәгез.
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
Юлны бер тапкыр күчерү разметкага тәэсир итми. 
Аны бер параграф эчендә аерым җөмләләрне аеру өчен кулланырга була.
Кайбер мөхәррирләр шулай эшләүне җайлы дип саный һәм «юрамаларны чагыштыру» функциясен яхшырта ди.

Ләкин юл буш булса, икенче юлда яңа абзац башлана.
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|p
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
«br» тэгы ярдәмендә юлларны параграф эчендә&lt;br&gt;
бүләргә була.
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|br
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Исемлекне төзү бик җиңел:
* һәрбер юл йолдызчыктан башлана;
** күбрәк йолдызчык — эчкәрәк текст бүлеге. 
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| ul, li
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
# Номерланган исемлекләр дә әйбәт:
## яхшы тәртипләнгән;
## җиңел укылалар.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|ol, li
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
* Шулай ук катнаш исемлекләр төзергә була:
*# һәм аларны
*#* мондагыча кебек
*# бер берсенә кертергә була.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|ul, ol, li
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
; Термин 1
: Билгеләмә 1
; Термин 2
: Билгеләмә 2
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|dl, dt, dd
|Билгеләмәләр исемлеге яки ассоциатив исемлек. Өтерле ноктаны (&lt;code&gt;;&lt;/code&gt;) ахырында икеле нокта &lt;code&gt;:&lt;/code&gt; белән генә кулланырга кирәк. Шулай кулланылмаса, HTML5 коды дөрес төзелмәячәк һәм браузерларда дөрес эшләмиячәк. Алдында өтерле нокта куелмаган икеле нокта өчен дә шундый ук тәртип эшли.
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
: Юл башында икеле нокта абзац өчен эчкә кертем ясый.
Шуннан соң юлны күчерү яңа абзац башлый.
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|dl, dd
|Моны бары тик бәхәс битләрендә генә кулланыгыз.
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
 Юл буш урын билгесеннән башланса,
  ул ничек җыелган, шулай форматлыштырылачак.
    Шрифт монокиңлекле булачак.
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|pre
|Шулай ук [[Ярдәм:Үзгәртү|программа коды өчен разметканы]] карагыз.
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;{{center|Уртага күчертелгән текст.}}&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;Теманы бүлү (калыпларда һәм бәхәс битләрендә куллану өчен - аны мәкаләләрдә кулланмагыз): 
----
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|hr
|Урнаштыру өчен рәттән дүрт дефис тамгасын куегыз.
|}

=== Сылтамалар, {{Тәрҗемә ителмәгән 5|URL|URL|ru|URL}} ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Нәрсәне җыярга кирәк
! Нәтиҗәдә нәрсә күрсәтелә
! Өстәмә аңлатмалар
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Казанда бүген кояшлы [[һава торышы]].&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
* Һәдәф мәкалә исеменең беренче хәрефе автоматик рәвештә зур хәрефкә әйләнә.
* Исем эчендәге буш урын билгеләре автоматик рәвештә ассызыклау билгеләренә әйләнә (ассызыклау билгеләре җыелмасы буш урын билгеләре җыелмасы кебек эшли, ләкин аны куллану киңәш ителми).

Нәтиҗәдә, югарыда ктерелгән сылтама Википедиянең http://tt.wikipedia.org/wiki/Һава_торышы мәкаләсенә юнәлтә.

Кирәк булса, шул ук темага башка телдәге мәкаләне карау өчен [[Википедия:Интервики|Интервики]] кулланыгыз.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[[Казан|Казанда]] бүген кояшлы көн.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Википедиядәге мәкаләгә сылтама баш килештә кулланылмаса, икеле шакмаклы җәяләр эчендә сылтаманың сул ягына бүлүче вертикаль сызык һәм мәкалә исеменең баш килештәге формасын өстәргә кирәк.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Сылтама исеме мәкалә исеме белән тәңгәл килми: [[Википедия:Ярдәм|Өстәмә мәгълүмат]]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Кушымчалар сылтамага &quot;ябыша&quot;: [[2008 ел]]да [[автобус]]лар&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| &lt;pre&gt;Исем ахырында түгәрәк җәяләр эченә кертелгән текст автомат рәвештә яшерелә: [[Казан (шәһәр)|]].

Исемара автомат рәвештә яшерелә: [[Википедия:Җәмгыять үзәге|]].&lt;/pre&gt;
| Исем ахырында түгәрәк җәяләр эченә кертелгән текст автомат рәвештә яшерелә: [[Казан (шәһәр)|Казан]].

Исемара автомат рәвештә яшерелә: [[Википедия:Җәмгыять үзәге|Җәмгыять үзәге]].
| Сервер &lt;code&gt;&amp;#124;&lt;/code&gt; билгесеннән соң куела торган өлешне битне бастыру вакытында тутыра.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Мәкалә эчендә бүлекчәгә сылтама ясарга була моның өчен «рәшәткә» кулланыгыз: [[Ярдәм:Википедиягә кереш#Башка мөмкинлекләр|Башка мөмкинлекләр]].&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Мәкаләне [[Википедия:Төркем|төркемгә]] кертмичә, шул төркемгә гади сылтама гына ясарга теләсәсгез, сылтаманы болай куегыз: [[:Төркем:Википедия:Проектлар]].&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Сылтама башындагы &lt;code&gt;:&lt;/code&gt; билгесенә игътибар итегез.
|-
| &lt;pre&gt;Бәхәс битендә фикерләрне урнаштырганда, имза куярга кирәк. Моның өчен дүрт тильда өстәгез: ~~~~&lt;/pre&gt;
| Бәхәс битендә фикерләрне урнаштырганда, имза куярга кирәк. Моның өчен дүрт тильда өстәгез:[[Катнашучы:Кемдер|Кемдер]] 08:10, 16 октябрь 2010 (UTC)
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[[Казанда Formula-1]] — бу бит әле төзелмәгән.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Теләсә нинди катнашучы, сылтамага басып, шул мәкаләне булдыра ала. Күбрәк мәгълүмат {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Мәкаләне ничек булдырырга|Мәкаләне ничек булдырырга|ru|Википедия:Как создать статью}}» кулланмасында бар.
|-
| &lt;pre&gt;#юнәлтү [[Америка Кушма Штатлары]]&lt;/pre&gt;
| ''Мәкаләгә юнәлтү''
| Ниндидер исемле мәкаләне ачканда инде булдырылган башка исемле мәкалә ачылсын өчен аңа {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Юнәлтүләр|юнәлтү|ru|Википедия:Перенаправления}} булдырыгыз. Моның өчен беренче юлга күрсәтелгән текст урнаштырыгыз. Юнәлтүле биткә гади биткә сылтаган кебек сылтама ясарга була. Юнәлтү эчендә шулай ук мәкалә эчендәге бүлеккә {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Anchor (программалау)|anchor|ru|Якорь (программирование)}} да урнаштырырга була.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Тышкы сылтама: [https://www.nupedia.com Nupedia]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Мәкаләләрдә сылтамаларны турыдан туры куллану киңәш ителми. Күбрәк мәгълүмат {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Тышкы сылтамалар|Википедия:Тышкы сылтамалар|ru|Википедия:Внешние ссылки}} битендә.

Кайбер символлар адресларда тиешенчә эшләми. Шуңа күрә аларны процент билгесе ярдәмендә кодларга кирәк. Моның өчен:
* кораллар панелендә [[File:OOjs UI icon link-ltr.svg]] төймәсен кулланыгыз (ул сылтама өчен кирәк булган барлык вики-разметканы кертәчәк һәм сылтаманы кодлыячак),
* яки {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Калып:MediaWiki эчендә URL өчен кагыйдәләр|бу алмаштыру җәдвәлен|ru|Шаблон:Правила для URL в MediaWiki}} кулланыгыз.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[http://www.nupedia.com Сылтама исеме мәкалә исеме белән тәңгәл килми]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Яки URL адресын турыдан туры кертегез: http://www.nupedia.com.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[[Медиа:Dial up modem noises.ogg|Dial up модемы тавышы]]

[[Медиа:Tornado aircraft.jpg|Самолёт сурәте]]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Сылтамаларны сурәтләргә генә түгел, башка файлларга да, мәсәлән, аудиофайлларга да куярга була. Шундый файлларга яки сурәтләргә (биттә сурәтнең үзен күрсәтмичә) сылтаманы &lt;code&gt;Медиа:&lt;/code&gt; дип башлагыз.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;ISBN 0123456789&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Китапларга сылтамалар өчен.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;RFC 1234&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| {{Тәрҗемә ителмәгән 5|RFC|RFC|ru|RFC}} өчен сылтамалар.
|}

=== Текстны форматлау ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Нәрсәне җыярга кирәк
! Нәтиҗәдә нәрсә күрсәтелә
! Өстәмә аңлатмалар
|-
| &lt;pre&gt;Бас{{subst:басым}}ым&lt;/pre&gt;
| Басы́м
| .
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;
*''Логик басым''
*'''Структуралы аерып күрсәтү'''
*'''''Структуралы аерып күрсәтүдә логик басым (яки киресенчә)'''''
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Бу куштырнаклар түгел, ә икеле һәм өчле апострофлар. {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Мәкаләләрне бизәү#Аерып күрсәтү|Курсивлы һәм ярымкалын язуның кайчан кирәк булуы турында мәгълүмат|ru|Википедия:Оформление статей#Выделение}}.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Юлны күчерү тамгасы булмаган &lt;code&gt;компьютер коды кисәкләре&lt;/code&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;big&gt;Зур текст&lt;/big&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;small&gt;Кечкенә текст&lt;/small&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;s&gt;Сызылган текст&lt;/s&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Аскы индекс: x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;

Өске индекс: x&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;

ε&lt;sub&gt;0&lt;/sub&gt; = 8.85 × 10&lt;sup&gt;−12&lt;/sup&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;math&gt;\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}&lt;/math&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Катлаулы формулалар. {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Формулалар|Википедия:Формулалар|ru|Википедия:Формулы}} битен карагыз.
|-
| {{Anchor|nowiki}}&lt;pre&gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;(''Бу'') биткә &amp;amp;rarr;  [[Википедия:Ярдәм]] сылтама&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;/pre&gt;
| &lt;nowiki&gt;&lt;small&gt;(''Бу'') биткә &amp;rarr;  [[Википедия:Ярдәм]] сылтама&lt;/small&gt;&lt;/nowiki&gt;
| Вики-разметканы эшкәртүне сүндерү. Вики-разметканы тулысынча диярлек игнорлый. Бары тик {{Тәрҗемә ителмәгән 5|HTML кодында мнемоникалар|HTML символлары эзлеклелекләре|ru|Мнемоники в HTML}}(&lt;code&gt;&amp;amp;xyz;&lt;/code&gt;) генә эшли. Разметка символлары булган кодны күрсәтү өчен кулланыла.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;!-- Өстәмә аңлатма --&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Мәкалә кодында өстәмә аңлатма. Мәкаләне укыганда һәм битнең HTML-кодында күрсәтелми. Киләсе мөхәррирләр өчен өстәмә аңлатмаларны мәкалә кодына кертү өчен кулланыла.
|}

==Моны да карагыз==
* [[Википедия:Үзгәртүләр кертү|Үзгәртүләр кертү кагыйдәсе]]
* [[Ярдәм:Яңа мәкалә язу|Мәкалә язу]] - [[Ярдәм:Википедиягә ничек язарга|Википедиягә ничек язарга?]] 
** [[:ru:ВП:Руководство для быстрого старта]] -  [[:ru:Википедия:Оформление статей]]
* [[Википедия:Мәкаләләр остаханәсе|Мәкаләләр остаханәсе]]
* [[Википедия:Викиләштерү]]
* [[Википедия:Сурәтләү|Сурәтләү]]
* [[Ярдәм:Таблицалар|Таблицаларны урнаштыру]]
* [[Ярдәм:Төсләр|Төсләр таблицасы]]
* [[Ярдәм:Махсус билгеләр|Махсус билгеләр]]
* [[Ярдәм:Форматлау|Текст форматлануы]]
* [[Ярдәм:Үзгәрешлеләр|Үзгәрешлеләр]]
{{Ярдәм навигациясе}}</text>
      <sha1>pmupp7hnhbm1biva4whz4hwm1f1gssg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5792993</id>
      <parentid>5792981</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:57:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Blackisnewyellow</username>
        <id>44652</id>
      </contributor>
      <comment>/* Моны да карагыз */</comment>
      <origin>5792993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26887" sha1="ajsx79wneen05ni62wde5ixwrkw3jgi" xml:space="preserve">{{TwinCYR|Ярдәм:Üzgärtü}}
{{Кулланмалар}}
{| style=&quot;background-color:transparent; font-size:small; float: right; margin:3px 3px 3px 10px&quot;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot; | '''Мәкаләләрне бизәү''' ([[Ярдәм:Форматлау|тулырак]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;'''калын'''&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |'''калын'''
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;''авышлы''&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |''авышлы''
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
* бер
* ике
* өч&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |
* бер
* ике
* өч
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
# бер
# ике
# өч&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |
# бер
# ике
# өч
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;== Бүлек ==&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |

== Бүлек ==
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | 
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | '''Сылтама''' ([[Ярдәм:Сылтамалар|Ярдәм]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[Сылтама]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |[[Сылтама]]
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[Сылтама|Күренә торган өлеш]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |[[Сылтама|Күренә торган өлеш]]
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;http://azatliq.org&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; | http://azatliq.org
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | 
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | '''Телара сылтамалар''' ([[Ярдәм:Телара сылтамалар|Ярдәм]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[en:Article]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |«Башка телләрдә»&lt;br&gt; 
тирәсендә күренер.
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | 
|-
| colspan=&quot;2&quot;  style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | '''Рәсемнәр''' ([[Ярдәм:Рәсем|Ярдәм]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[File:Wiki.png]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt; &lt;br /&gt; яисә &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[Файл:Wiki.png]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |[[Image:Wiki.png]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | 
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot; | '''Таблицалар'''  ([[Ярдәм:Таблицалар|Ярдәм]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
{| border=&quot;1&quot;
|бер ||ике
|-
|өч  ||дүрт
|}&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |
{| border=&quot;1&quot; style=&quot;background-color:transparent&quot;
|бер ||ике
|-
|өч  ||дүрт
|}
|-
|}

Википедия битен үзгәртү эше бик җиңел. Бит өстендәге '''«Үзгәртү»''' сүзенә басканда, үзгәртү таблосы чыга. Аның эчендә текстны үзгәртеп һәм яңа мәгълүмат өстәп була. Аннары астагы '''«Битне саклау»''' сүзенә басыгыз. Саклау алдыннан '''Алдан карау''' сүзенә басып, битнең үзгәрткәннән соң күренешен карап була.
[[Төркем:Википедия:Ярдәм]]

== Күрсәтмәле редактор һәм вики-текстны редакторлау ==

Битләрне редакторлауның ике ысулы бар: [[mw:Help:VisualEditor/User guide/ru|күрсәтмәле редактор]] һәм викитекст редакторы ярдәмендә.

* &quot;Кодны үзгәртү&quot; төймәсенә баскач ачыла торган '''вики-текст редакторы''' сезгә вики разметканың үзен үзгәртергә мөмкинлек бирә.
* &quot;Үзгәртү&quot; төймәсенә басу белән ачыла торган '''күрсәтмәле редактор''' сезгә визуаль кораллар ярдәмендә мәкалә булдырырга һәм үзгәртергә мөмкинлек бирә.

Күрсәтмәле редактор турында мәгълүматны Күрсәтмәле редактор битендә табарга мөмкин.

Бу кулланма викитекст режимында редакторлауны яктыртачак.

== Вики-текстны редакторлау нигезләре ==

Битнең өске өлешендәге &quot;Вики-текстны үзгәртү&quot; сылтамасын басыгыз. Мәкалә текстын редакторлау һәм махсус символлар тупланган бит - &quot;вики разметка&quot; белән үзгәртү бите ачылачак.

=== Редакторлау ===

# Башлангыч текстка кирәкле үзгәрешләрне кертегез.
# Үзгәртүләрегезнең аңлатмасын &quot;Үзгәртүләр тасвирламасы&quot; юлында кыскача күрсәтегез.
# Битнең дөрес күрсәтелгәнен тикшерү өчен, &quot;Карап алу&quot; төймәсенә басыгыз.
# Биттә барысы да тәртиптә булса, &quot;Саклау&quot; төймәсенә басып, яңа версиягезне бастырыгыз.

[[Википедия:Нейтраль караш|Нейтраль караштан]] языгыз, хисләргә артык бирешмәгез, гадел булыгыз; чыганакларыгызны күрсәтегез: бу башкаларга сезнең хезмәтегезне тикшерергә һәм киңәйтергә ярдәм итәчәк. Гомумән әйткәндә, [[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|кагыйдәләрне]] үтәгез; бу авыр түгел һәм бик файдалы.

=== Өстәмә мөмкинлекләр ===
Текстны редакцияләү формасыннан югарырак текстны форматлау өчен төймәләр белән редакцияләү панеле урнашкан. Астарак махсус символларны, вики-разметка элементларын һәм калыпларны тиз өстәү өчен махсус панель бар.

[[Википедия:Теркәлү|Теркәлгән]] катнашучылар өчен шулай ук түбәндәге мөмкинлекләр ачыла:

* Төзәтмәләрегезне әһәмиятле булмаган дип билгеләү өчен кече төзәтмә билгесе;
* Мәкаләнең киләчәктәге яңартуларны күзәтеп тору өчен, &quot;Бу битне күзәтү&quot; сылтамасы.

Кайвакыт текстны башта текст редакторына күчереп алу (буфер аша), аны редакторлау, һәм аннары [[Гизгеч|браузер]] эчендә редакторлау формасына кире күчерү уңайлы була. Бу максатлар өчен сезгә Unicode кодлавы белән эшли ала торган текст редакторын кулланырга кирәк; югыйсә, башка телләрдәге кайбер текстлар югалырга мөмкин (Windows ОС-сының рус телендәге версиясен кулланучыларда латин һәм кириллицадан кала барлык башка әлифбаларда язылган текст югалачак).

Шулай ук, сез мәкаләләр буенча башка кулланучылар белән дә фикер алыша аласыз. Википедиянең һәр мәкаләсендә диярлек параллель фикер алышу бите бар. Катнашучылар бу битне мәкаләләрне үзгәрткән кебек үк үзгәртәләр: &quot;Бәхәс&quot; битенә кереп &quot;Вики-текстны үзгәртү&quot; төймәсенә басырга гына кирәк. Бәхәс битләрендә, [[Википедия:Бәхәс битләре|кагыйдәләрне]] шулай ук бозмаска кирәк. Иң әһәмиятлесе - тупас һәм кискен бәяләүләрне кулланудан сакланыгыз һәм биткә язылыгыз (битнең кодында дүрт тильда &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;).

== Вики-разметка ==

Түбәндә Википедиядә редакторлау өчен белешмә җәдвәле бирелгән. Бу «коралларны» «тере» Википедиядә куллану алдыннан, баштан «[[Википедия:Өйрәнү урыны|Комлыкта]]» тестлап карагыз (яки « Карап алу» төймәсен кулланыгыз).

=== Бүлекләр, параграфлар, исемлекләр һәм юллар ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Нәрсәне җыярга кирәк
!Нәтиҗәдә нәрсә күрсәтелә
!HTML аналогы
!Өстәмә аңлатмалар
|-
|&lt;pre&gt;
== Яңа бүлек ==

=== Бүлекчә ===

==== Асбүлекчә ====
&lt;/pre&gt;
|
{{Fake heading|Яңа бүлек|level=2}}
{{Fake heading|Бүлекчә|level=3}}
{{Fake heading|Асбүлекчә|level=4}}
|[[Википедия:Bülek|h1—h6]]
|Мәкаләләр эчендә (берәмле &lt;code&gt;=&lt;/code&gt; билгесе белән чорнап алынган) беренче дәрәҗә башлыгын кулланмагыз: беренче дәрәҗә барыт тик мәкалә исеме өчен генә кулланыла. Дәрәҗәләрне үтеп кенә китмәгез.
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
Юлны бер тапкыр күчерү разметкага тәэсир итми. 
Аны бер параграф эчендә аерым җөмләләрне аеру өчен кулланырга була.
Кайбер мөхәррирләр шулай эшләүне җайлы дип саный һәм «юрамаларны чагыштыру» функциясен яхшырта ди.

Ләкин юл буш булса, икенче юлда яңа абзац башлана.
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|p
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
«br» тэгы ярдәмендә юлларны параграф эчендә&lt;br&gt;
бүләргә була.
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|br
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Исемлекне төзү бик җиңел:
* һәрбер юл йолдызчыктан башлана;
** күбрәк йолдызчык — эчкәрәк текст бүлеге. 
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| ul, li
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
# Номерланган исемлекләр дә әйбәт:
## яхшы тәртипләнгән;
## җиңел укылалар.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|ol, li
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
* Шулай ук катнаш исемлекләр төзергә була:
*# һәм аларны
*#* мондагыча кебек
*# бер берсенә кертергә була.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|ul, ol, li
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
; Термин 1
: Билгеләмә 1
; Термин 2
: Билгеләмә 2
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|dl, dt, dd
|Билгеләмәләр исемлеге яки ассоциатив исемлек. Өтерле ноктаны (&lt;code&gt;;&lt;/code&gt;) ахырында икеле нокта &lt;code&gt;:&lt;/code&gt; белән генә кулланырга кирәк. Шулай кулланылмаса, HTML5 коды дөрес төзелмәячәк һәм браузерларда дөрес эшләмиячәк. Алдында өтерле нокта куелмаган икеле нокта өчен дә шундый ук тәртип эшли.
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
: Юл башында икеле нокта абзац өчен эчкә кертем ясый.
Шуннан соң юлны күчерү яңа абзац башлый.
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|dl, dd
|Моны бары тик бәхәс битләрендә генә кулланыгыз.
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
 Юл буш урын билгесеннән башланса,
  ул ничек җыелган, шулай форматлыштырылачак.
    Шрифт монокиңлекле булачак.
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|pre
|Шулай ук [[Ярдәм:Үзгәртү|программа коды өчен разметканы]] карагыз.
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;{{center|Уртага күчертелгән текст.}}&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;Теманы бүлү (калыпларда һәм бәхәс битләрендә куллану өчен - аны мәкаләләрдә кулланмагыз): 
----
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|hr
|Урнаштыру өчен рәттән дүрт дефис тамгасын куегыз.
|}

=== Сылтамалар, {{Тәрҗемә ителмәгән 5|URL|URL|ru|URL}} ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Нәрсәне җыярга кирәк
! Нәтиҗәдә нәрсә күрсәтелә
! Өстәмә аңлатмалар
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Казанда бүген кояшлы [[һава торышы]].&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
* Һәдәф мәкалә исеменең беренче хәрефе автоматик рәвештә зур хәрефкә әйләнә.
* Исем эчендәге буш урын билгеләре автоматик рәвештә ассызыклау билгеләренә әйләнә (ассызыклау билгеләре җыелмасы буш урын билгеләре җыелмасы кебек эшли, ләкин аны куллану киңәш ителми).

Нәтиҗәдә, югарыда ктерелгән сылтама Википедиянең http://tt.wikipedia.org/wiki/Һава_торышы мәкаләсенә юнәлтә.

Кирәк булса, шул ук темага башка телдәге мәкаләне карау өчен [[Википедия:Интервики|Интервики]] кулланыгыз.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[[Казан|Казанда]] бүген кояшлы көн.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Википедиядәге мәкаләгә сылтама баш килештә кулланылмаса, икеле шакмаклы җәяләр эчендә сылтаманың сул ягына бүлүче вертикаль сызык һәм мәкалә исеменең баш килештәге формасын өстәргә кирәк.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Сылтама исеме мәкалә исеме белән тәңгәл килми: [[Википедия:Ярдәм|Өстәмә мәгълүмат]]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Кушымчалар сылтамага &quot;ябыша&quot;: [[2008 ел]]да [[автобус]]лар&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| &lt;pre&gt;Исем ахырында түгәрәк җәяләр эченә кертелгән текст автомат рәвештә яшерелә: [[Казан (шәһәр)|]].

Исемара автомат рәвештә яшерелә: [[Википедия:Җәмгыять үзәге|]].&lt;/pre&gt;
| Исем ахырында түгәрәк җәяләр эченә кертелгән текст автомат рәвештә яшерелә: [[Казан (шәһәр)|Казан]].

Исемара автомат рәвештә яшерелә: [[Википедия:Җәмгыять үзәге|Җәмгыять үзәге]].
| Сервер &lt;code&gt;&amp;#124;&lt;/code&gt; билгесеннән соң куела торган өлешне битне бастыру вакытында тутыра.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Мәкалә эчендә бүлекчәгә сылтама ясарга була моның өчен «рәшәткә» кулланыгыз: [[Ярдәм:Википедиягә кереш#Башка мөмкинлекләр|Башка мөмкинлекләр]].&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Мәкаләне [[Википедия:Төркем|төркемгә]] кертмичә, шул төркемгә гади сылтама гына ясарга теләсәсгез, сылтаманы болай куегыз: [[:Төркем:Википедия:Проектлар]].&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Сылтама башындагы &lt;code&gt;:&lt;/code&gt; билгесенә игътибар итегез.
|-
| &lt;pre&gt;Бәхәс битендә фикерләрне урнаштырганда, имза куярга кирәк. Моның өчен дүрт тильда өстәгез: ~~~~&lt;/pre&gt;
| Бәхәс битендә фикерләрне урнаштырганда, имза куярга кирәк. Моның өчен дүрт тильда өстәгез:[[Катнашучы:Кемдер|Кемдер]] 08:10, 16 октябрь 2010 (UTC)
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[[Казанда Formula-1]] — бу бит әле төзелмәгән.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Теләсә нинди катнашучы, сылтамага басып, шул мәкаләне булдыра ала. Күбрәк мәгълүмат {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Мәкаләне ничек булдырырга|Мәкаләне ничек булдырырга|ru|Википедия:Как создать статью}}» кулланмасында бар.
|-
| &lt;pre&gt;#юнәлтү [[Америка Кушма Штатлары]]&lt;/pre&gt;
| ''Мәкаләгә юнәлтү''
| Ниндидер исемле мәкаләне ачканда инде булдырылган башка исемле мәкалә ачылсын өчен аңа {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Юнәлтүләр|юнәлтү|ru|Википедия:Перенаправления}} булдырыгыз. Моның өчен беренче юлга күрсәтелгән текст урнаштырыгыз. Юнәлтүле биткә гади биткә сылтаган кебек сылтама ясарга була. Юнәлтү эчендә шулай ук мәкалә эчендәге бүлеккә {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Anchor (программалау)|anchor|ru|Якорь (программирование)}} да урнаштырырга була.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Тышкы сылтама: [https://www.nupedia.com Nupedia]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Мәкаләләрдә сылтамаларны турыдан туры куллану киңәш ителми. Күбрәк мәгълүмат {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Тышкы сылтамалар|Википедия:Тышкы сылтамалар|ru|Википедия:Внешние ссылки}} битендә.

Кайбер символлар адресларда тиешенчә эшләми. Шуңа күрә аларны процент билгесе ярдәмендә кодларга кирәк. Моның өчен:
* кораллар панелендә [[File:OOjs UI icon link-ltr.svg]] төймәсен кулланыгыз (ул сылтама өчен кирәк булган барлык вики-разметканы кертәчәк һәм сылтаманы кодлыячак),
* яки {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Калып:MediaWiki эчендә URL өчен кагыйдәләр|бу алмаштыру җәдвәлен|ru|Шаблон:Правила для URL в MediaWiki}} кулланыгыз.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[http://www.nupedia.com Сылтама исеме мәкалә исеме белән тәңгәл килми]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Яки URL адресын турыдан туры кертегез: http://www.nupedia.com.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[[Медиа:Dial up modem noises.ogg|Dial up модемы тавышы]]

[[Медиа:Tornado aircraft.jpg|Самолёт сурәте]]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Сылтамаларны сурәтләргә генә түгел, башка файлларга да, мәсәлән, аудиофайлларга да куярга була. Шундый файлларга яки сурәтләргә (биттә сурәтнең үзен күрсәтмичә) сылтаманы &lt;code&gt;Медиа:&lt;/code&gt; дип башлагыз.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;ISBN 0123456789&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Китапларга сылтамалар өчен.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;RFC 1234&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| {{Тәрҗемә ителмәгән 5|RFC|RFC|ru|RFC}} өчен сылтамалар.
|}

=== Текстны форматлау ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Нәрсәне җыярга кирәк
! Нәтиҗәдә нәрсә күрсәтелә
! Өстәмә аңлатмалар
|-
| &lt;pre&gt;Бас{{subst:басым}}ым&lt;/pre&gt;
| Басы́м
| .
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;
*''Логик басым''
*'''Структуралы аерып күрсәтү'''
*'''''Структуралы аерып күрсәтүдә логик басым (яки киресенчә)'''''
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Бу куштырнаклар түгел, ә икеле һәм өчле апострофлар. {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Мәкаләләрне бизәү#Аерып күрсәтү|Курсивлы һәм ярымкалын язуның кайчан кирәк булуы турында мәгълүмат|ru|Википедия:Оформление статей#Выделение}}.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Юлны күчерү тамгасы булмаган &lt;code&gt;компьютер коды кисәкләре&lt;/code&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;big&gt;Зур текст&lt;/big&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;small&gt;Кечкенә текст&lt;/small&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;s&gt;Сызылган текст&lt;/s&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Аскы индекс: x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;

Өске индекс: x&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;

ε&lt;sub&gt;0&lt;/sub&gt; = 8.85 × 10&lt;sup&gt;−12&lt;/sup&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;math&gt;\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}&lt;/math&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Катлаулы формулалар. {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Формулалар|Википедия:Формулалар|ru|Википедия:Формулы}} битен карагыз.
|-
| {{Anchor|nowiki}}&lt;pre&gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;(''Бу'') биткә &amp;amp;rarr;  [[Википедия:Ярдәм]] сылтама&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;/pre&gt;
| &lt;nowiki&gt;&lt;small&gt;(''Бу'') биткә &amp;rarr;  [[Википедия:Ярдәм]] сылтама&lt;/small&gt;&lt;/nowiki&gt;
| Вики-разметканы эшкәртүне сүндерү. Вики-разметканы тулысынча диярлек игнорлый. Бары тик {{Тәрҗемә ителмәгән 5|HTML кодында мнемоникалар|HTML символлары эзлеклелекләре|ru|Мнемоники в HTML}}(&lt;code&gt;&amp;amp;xyz;&lt;/code&gt;) генә эшли. Разметка символлары булган кодны күрсәтү өчен кулланыла.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;!-- Өстәмә аңлатма --&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Мәкалә кодында өстәмә аңлатма. Мәкаләне укыганда һәм битнең HTML-кодында күрсәтелми. Киләсе мөхәррирләр өчен өстәмә аңлатмаларны мәкалә кодына кертү өчен кулланыла.
|}

=== Мәкаләдә бүлекләр исемлеге ===
{{Main|Википедия:Бүлекләр}}
Мәкаләдә кимендә дүрт теләсә нинди дәрәҗәле [[Википедия:Үзгәртү#Бүлекләр, параграфлар, исемлекләр һәм юллар|бүлек]] булса, мәкаләдәге бүлекләр исемлеген күрсәткән «Эчтәлек» панеле автоматик рәвештә барлыкка килә. Ул нәкъ беренче башлык алдыннан (ягъни, кереш бүлегеннән — преамбуладан соң) хасил була.
* «Эчтәлек»не мәкаләнең стандартлы урынында түгел, ә башка урынында күрсәтергә теләсәгез, шул урынга махус &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__TOC__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сүзен куегыз. «Эчтәлек» битнең уң ягында булсын, ә текст эчтәлекне сул яктан чолгап алсын (яки киресенчә) дип теләсәгез, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__TOC__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сүзе урынына {{tl|TOC right}} яки {{tl|TOC left}} калыпларын кулланыгыз.
* «Эчтәлек» артык зур була башласа, {{tl|TOC limit}} калыбын кулланыгыз.
* Бүлекләр исемлегендә пунктларның нумерациясен бетерү өчен {{tl|nonumtoc}} калыбын кулланыгыз.


==Моны да карагыз==
* [[Википедия:Үзгәртүләр кертү|Үзгәртүләр кертү кагыйдәсе]]
* [[Ярдәм:Яңа мәкалә язу|Мәкалә язу]] - [[Ярдәм:Википедиягә ничек язарга|Википедиягә ничек язарга?]] 
** [[:ru:ВП:Руководство для быстрого старта]] -  [[:ru:Википедия:Оформление статей]]
* [[Википедия:Мәкаләләр остаханәсе|Мәкаләләр остаханәсе]]
* [[Википедия:Викиләштерү]]
* [[Википедия:Сурәтләү|Сурәтләү]]
* [[Ярдәм:Таблицалар|Таблицаларны урнаштыру]]
* [[Ярдәм:Төсләр|Төсләр таблицасы]]
* [[Ярдәм:Махсус билгеләр|Махсус билгеләр]]
* [[Ярдәм:Форматлау|Текст форматлануы]]
* [[Ярдәм:Үзгәрешлеләр|Үзгәрешлеләр]]
{{Ярдәм навигациясе}}</text>
      <sha1>ajsx79wneen05ni62wde5ixwrkw3jgi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5793017</id>
      <parentid>5792993</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T06:07:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Blackisnewyellow</username>
        <id>44652</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5793017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26896" sha1="iqkhm1oiy9ybn8qfpfs2raw92z5q2u6" xml:space="preserve">{{TwinCYR|Ярдәм:Üzgärtü}}
&lt;!-- {{Кулланмалар}} --&gt;
{| style=&quot;background-color:transparent; font-size:small; float: right; margin:3px 3px 3px 10px&quot;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot; | '''Мәкаләләрне бизәү''' ([[Ярдәм:Форматлау|тулырак]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;'''калын'''&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |'''калын'''
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;''авышлы''&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |''авышлы''
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
* бер
* ике
* өч&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |
* бер
* ике
* өч
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
# бер
# ике
# өч&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |
# бер
# ике
# өч
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;== Бүлек ==&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |

== Бүлек ==
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | 
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | '''Сылтама''' ([[Ярдәм:Сылтамалар|Ярдәм]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[Сылтама]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |[[Сылтама]]
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[Сылтама|Күренә торган өлеш]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |[[Сылтама|Күренә торган өлеш]]
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;http://azatliq.org&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; | http://azatliq.org
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | 
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | '''Телара сылтамалар''' ([[Ярдәм:Телара сылтамалар|Ярдәм]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[en:Article]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |«Башка телләрдә»&lt;br&gt; 
тирәсендә күренер.
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | 
|-
| colspan=&quot;2&quot;  style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | '''Рәсемнәр''' ([[Ярдәм:Рәсем|Ярдәм]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[File:Wiki.png]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt; &lt;br /&gt; яисә &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[Файл:Wiki.png]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |[[Image:Wiki.png]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; padding:0.3em&quot;  | 
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#99cc99; text-align:center; padding:0.3em&quot; | '''Таблицалар'''  ([[Ярдәм:Таблицалар|Ярдәм]])
|-
|style=&quot;background-color:#CCCCAA&quot; | &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
{| border=&quot;1&quot;
|бер ||ике
|-
|өч  ||дүрт
|}&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|style=&quot;background-color:#EEEEDD&quot; |
{| border=&quot;1&quot; style=&quot;background-color:transparent&quot;
|бер ||ике
|-
|өч  ||дүрт
|}
|-
|}

Википедия битен үзгәртү эше бик җиңел. Бит өстендәге '''«Үзгәртү»''' сүзенә басканда, үзгәртү таблосы чыга. Аның эчендә текстны үзгәртеп һәм яңа мәгълүмат өстәп була. Аннары астагы '''«Битне саклау»''' сүзенә басыгыз. Саклау алдыннан '''Алдан карау''' сүзенә басып, битнең үзгәрткәннән соң күренешен карап була.
[[Төркем:Википедия:Ярдәм]]

== Күрсәтмәле редактор һәм вики-текстны редакторлау ==

Битләрне редакторлауның ике ысулы бар: [[mw:Help:VisualEditor/User guide/ru|күрсәтмәле редактор]] һәм викитекст редакторы ярдәмендә.

* &quot;Кодны үзгәртү&quot; төймәсенә баскач ачыла торган '''вики-текст редакторы''' сезгә вики разметканың үзен үзгәртергә мөмкинлек бирә.
* &quot;Үзгәртү&quot; төймәсенә басу белән ачыла торган '''күрсәтмәле редактор''' сезгә визуаль кораллар ярдәмендә мәкалә булдырырга һәм үзгәртергә мөмкинлек бирә.

Күрсәтмәле редактор турында мәгълүматны Күрсәтмәле редактор битендә табарга мөмкин.

Бу кулланма викитекст режимында редакторлауны яктыртачак.

== Вики-текстны редакторлау нигезләре ==

Битнең өске өлешендәге &quot;Вики-текстны үзгәртү&quot; сылтамасын басыгыз. Мәкалә текстын редакторлау һәм махсус символлар тупланган бит - &quot;вики разметка&quot; белән үзгәртү бите ачылачак.

=== Редакторлау ===

# Башлангыч текстка кирәкле үзгәрешләрне кертегез.
# Үзгәртүләрегезнең аңлатмасын &quot;Үзгәртүләр тасвирламасы&quot; юлында кыскача күрсәтегез.
# Битнең дөрес күрсәтелгәнен тикшерү өчен, &quot;Карап алу&quot; төймәсенә басыгыз.
# Биттә барысы да тәртиптә булса, &quot;Саклау&quot; төймәсенә басып, яңа версиягезне бастырыгыз.

[[Википедия:Нейтраль караш|Нейтраль караштан]] языгыз, хисләргә артык бирешмәгез, гадел булыгыз; чыганакларыгызны күрсәтегез: бу башкаларга сезнең хезмәтегезне тикшерергә һәм киңәйтергә ярдәм итәчәк. Гомумән әйткәндә, [[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|кагыйдәләрне]] үтәгез; бу авыр түгел һәм бик файдалы.

=== Өстәмә мөмкинлекләр ===
Текстны редакцияләү формасыннан югарырак текстны форматлау өчен төймәләр белән редакцияләү панеле урнашкан. Астарак махсус символларны, вики-разметка элементларын һәм калыпларны тиз өстәү өчен махсус панель бар.

[[Википедия:Теркәлү|Теркәлгән]] катнашучылар өчен шулай ук түбәндәге мөмкинлекләр ачыла:

* Төзәтмәләрегезне әһәмиятле булмаган дип билгеләү өчен кече төзәтмә билгесе;
* Мәкаләнең киләчәктәге яңартуларны күзәтеп тору өчен, &quot;Бу битне күзәтү&quot; сылтамасы.

Кайвакыт текстны башта текст редакторына күчереп алу (буфер аша), аны редакторлау, һәм аннары [[Гизгеч|браузер]] эчендә редакторлау формасына кире күчерү уңайлы була. Бу максатлар өчен сезгә Unicode кодлавы белән эшли ала торган текст редакторын кулланырга кирәк; югыйсә, башка телләрдәге кайбер текстлар югалырга мөмкин (Windows ОС-сының рус телендәге версиясен кулланучыларда латин һәм кириллицадан кала барлык башка әлифбаларда язылган текст югалачак).

Шулай ук, сез мәкаләләр буенча башка кулланучылар белән дә фикер алыша аласыз. Википедиянең һәр мәкаләсендә диярлек параллель фикер алышу бите бар. Катнашучылар бу битне мәкаләләрне үзгәрткән кебек үк үзгәртәләр: &quot;Бәхәс&quot; битенә кереп &quot;Вики-текстны үзгәртү&quot; төймәсенә басырга гына кирәк. Бәхәс битләрендә, [[Википедия:Бәхәс битләре|кагыйдәләрне]] шулай ук бозмаска кирәк. Иң әһәмиятлесе - тупас һәм кискен бәяләүләрне кулланудан сакланыгыз һәм биткә язылыгыз (битнең кодында дүрт тильда &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;).

== Вики-разметка ==

Түбәндә Википедиядә редакторлау өчен белешмә җәдвәле бирелгән. Бу «коралларны» «тере» Википедиядә куллану алдыннан, баштан «[[Википедия:Өйрәнү урыны|Комлыкта]]» тестлап карагыз (яки « Карап алу» төймәсен кулланыгыз).

=== Бүлекләр, параграфлар, исемлекләр һәм юллар ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Нәрсәне җыярга кирәк
!Нәтиҗәдә нәрсә күрсәтелә
!HTML аналогы
!Өстәмә аңлатмалар
|-
|&lt;pre&gt;
== Яңа бүлек ==

=== Бүлекчә ===

==== Асбүлекчә ====
&lt;/pre&gt;
|
{{Fake heading|Яңа бүлек|level=2}}
{{Fake heading|Бүлекчә|level=3}}
{{Fake heading|Асбүлекчә|level=4}}
|[[Википедия:Bülek|h1—h6]]
|Мәкаләләр эчендә (берәмле &lt;code&gt;=&lt;/code&gt; билгесе белән чорнап алынган) беренче дәрәҗә башлыгын кулланмагыз: беренче дәрәҗә барыт тик мәкалә исеме өчен генә кулланыла. Дәрәҗәләрне үтеп кенә китмәгез.
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
Юлны бер тапкыр күчерү разметкага тәэсир итми. 
Аны бер параграф эчендә аерым җөмләләрне аеру өчен кулланырга була.
Кайбер мөхәррирләр шулай эшләүне җайлы дип саный һәм «юрамаларны чагыштыру» функциясен яхшырта ди.

Ләкин юл буш булса, икенче юлда яңа абзац башлана.
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|p
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
«br» тэгы ярдәмендә юлларны параграф эчендә&lt;br&gt;
бүләргә була.
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|br
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Исемлекне төзү бик җиңел:
* һәрбер юл йолдызчыктан башлана;
** күбрәк йолдызчык — эчкәрәк текст бүлеге. 
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| ul, li
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
# Номерланган исемлекләр дә әйбәт:
## яхшы тәртипләнгән;
## җиңел укылалар.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|ol, li
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
* Шулай ук катнаш исемлекләр төзергә була:
*# һәм аларны
*#* мондагыча кебек
*# бер берсенә кертергә була.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|ul, ol, li
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
; Термин 1
: Билгеләмә 1
; Термин 2
: Билгеләмә 2
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|dl, dt, dd
|Билгеләмәләр исемлеге яки ассоциатив исемлек. Өтерле ноктаны (&lt;code&gt;;&lt;/code&gt;) ахырында икеле нокта &lt;code&gt;:&lt;/code&gt; белән генә кулланырга кирәк. Шулай кулланылмаса, HTML5 коды дөрес төзелмәячәк һәм браузерларда дөрес эшләмиячәк. Алдында өтерле нокта куелмаган икеле нокта өчен дә шундый ук тәртип эшли.
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
: Юл башында икеле нокта абзац өчен эчкә кертем ясый.
Шуннан соң юлны күчерү яңа абзац башлый.
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|dl, dd
|Моны бары тик бәхәс битләрендә генә кулланыгыз.
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;
 Юл буш урын билгесеннән башланса,
  ул ничек җыелган, шулай форматлыштырылачак.
    Шрифт монокиңлекле булачак.
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|pre
|Шулай ук [[Ярдәм:Үзгәртү|программа коды өчен разметканы]] карагыз.
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;{{center|Уртага күчертелгән текст.}}&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|
|-
| {{Demo|&lt;nowiki&gt;Теманы бүлү (калыпларда һәм бәхәс битләрендә куллану өчен - аны мәкаләләрдә кулланмагыз): 
----
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|hr
|Урнаштыру өчен рәттән дүрт дефис тамгасын куегыз.
|}

=== Сылтамалар, {{Тәрҗемә ителмәгән 5|URL|URL|ru|URL}} ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Нәрсәне җыярга кирәк
! Нәтиҗәдә нәрсә күрсәтелә
! Өстәмә аңлатмалар
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Казанда бүген кояшлы [[һава торышы]].&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
* Һәдәф мәкалә исеменең беренче хәрефе автоматик рәвештә зур хәрефкә әйләнә.
* Исем эчендәге буш урын билгеләре автоматик рәвештә ассызыклау билгеләренә әйләнә (ассызыклау билгеләре җыелмасы буш урын билгеләре җыелмасы кебек эшли, ләкин аны куллану киңәш ителми).

Нәтиҗәдә, югарыда ктерелгән сылтама Википедиянең http://tt.wikipedia.org/wiki/Һава_торышы мәкаләсенә юнәлтә.

Кирәк булса, шул ук темага башка телдәге мәкаләне карау өчен [[Википедия:Интервики|Интервики]] кулланыгыз.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[[Казан|Казанда]] бүген кояшлы көн.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Википедиядәге мәкаләгә сылтама баш килештә кулланылмаса, икеле шакмаклы җәяләр эчендә сылтаманың сул ягына бүлүче вертикаль сызык һәм мәкалә исеменең баш килештәге формасын өстәргә кирәк.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Сылтама исеме мәкалә исеме белән тәңгәл килми: [[Википедия:Ярдәм|Өстәмә мәгълүмат]]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Кушымчалар сылтамага &quot;ябыша&quot;: [[2008 ел]]да [[автобус]]лар&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| &lt;pre&gt;Исем ахырында түгәрәк җәяләр эченә кертелгән текст автомат рәвештә яшерелә: [[Казан (шәһәр)|]].

Исемара автомат рәвештә яшерелә: [[Википедия:Җәмгыять үзәге|]].&lt;/pre&gt;
| Исем ахырында түгәрәк җәяләр эченә кертелгән текст автомат рәвештә яшерелә: [[Казан (шәһәр)|Казан]].

Исемара автомат рәвештә яшерелә: [[Википедия:Җәмгыять үзәге|Җәмгыять үзәге]].
| Сервер &lt;code&gt;&amp;#124;&lt;/code&gt; билгесеннән соң куела торган өлешне битне бастыру вакытында тутыра.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Мәкалә эчендә бүлекчәгә сылтама ясарга була моның өчен «рәшәткә» кулланыгыз: [[Ярдәм:Википедиягә кереш#Башка мөмкинлекләр|Башка мөмкинлекләр]].&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Мәкаләне [[Википедия:Төркем|төркемгә]] кертмичә, шул төркемгә гади сылтама гына ясарга теләсәсгез, сылтаманы болай куегыз: [[:Төркем:Википедия:Проектлар]].&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Сылтама башындагы &lt;code&gt;:&lt;/code&gt; билгесенә игътибар итегез.
|-
| &lt;pre&gt;Бәхәс битендә фикерләрне урнаштырганда, имза куярга кирәк. Моның өчен дүрт тильда өстәгез: ~~~~&lt;/pre&gt;
| Бәхәс битендә фикерләрне урнаштырганда, имза куярга кирәк. Моның өчен дүрт тильда өстәгез:[[Катнашучы:Кемдер|Кемдер]] 08:10, 16 октябрь 2010 (UTC)
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[[Казанда Formula-1]] — бу бит әле төзелмәгән.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Теләсә нинди катнашучы, сылтамага басып, шул мәкаләне булдыра ала. Күбрәк мәгълүмат {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Мәкаләне ничек булдырырга|Мәкаләне ничек булдырырга|ru|Википедия:Как создать статью}}» кулланмасында бар.
|-
| &lt;pre&gt;#юнәлтү [[Америка Кушма Штатлары]]&lt;/pre&gt;
| ''Мәкаләгә юнәлтү''
| Ниндидер исемле мәкаләне ачканда инде булдырылган башка исемле мәкалә ачылсын өчен аңа {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Юнәлтүләр|юнәлтү|ru|Википедия:Перенаправления}} булдырыгыз. Моның өчен беренче юлга күрсәтелгән текст урнаштырыгыз. Юнәлтүле биткә гади биткә сылтаган кебек сылтама ясарга була. Юнәлтү эчендә шулай ук мәкалә эчендәге бүлеккә {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Anchor (программалау)|anchor|ru|Якорь (программирование)}} да урнаштырырга була.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Тышкы сылтама: [https://www.nupedia.com Nupedia]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Мәкаләләрдә сылтамаларны турыдан туры куллану киңәш ителми. Күбрәк мәгълүмат {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Тышкы сылтамалар|Википедия:Тышкы сылтамалар|ru|Википедия:Внешние ссылки}} битендә.

Кайбер символлар адресларда тиешенчә эшләми. Шуңа күрә аларны процент билгесе ярдәмендә кодларга кирәк. Моның өчен:
* кораллар панелендә [[File:OOjs UI icon link-ltr.svg]] төймәсен кулланыгыз (ул сылтама өчен кирәк булган барлык вики-разметканы кертәчәк һәм сылтаманы кодлыячак),
* яки {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Калып:MediaWiki эчендә URL өчен кагыйдәләр|бу алмаштыру җәдвәлен|ru|Шаблон:Правила для URL в MediaWiki}} кулланыгыз.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[http://www.nupedia.com Сылтама исеме мәкалә исеме белән тәңгәл килми]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Яки URL адресын турыдан туры кертегез: http://www.nupedia.com.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[[Медиа:Dial up modem noises.ogg|Dial up модемы тавышы]]

[[Медиа:Tornado aircraft.jpg|Самолёт сурәте]]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Сылтамаларны сурәтләргә генә түгел, башка файлларга да, мәсәлән, аудиофайлларга да куярга була. Шундый файлларга яки сурәтләргә (биттә сурәтнең үзен күрсәтмичә) сылтаманы &lt;code&gt;Медиа:&lt;/code&gt; дип башлагыз.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;ISBN 0123456789&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Китапларга сылтамалар өчен.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;RFC 1234&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| {{Тәрҗемә ителмәгән 5|RFC|RFC|ru|RFC}} өчен сылтамалар.
|}

=== Текстны форматлау ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Нәрсәне җыярга кирәк
! Нәтиҗәдә нәрсә күрсәтелә
! Өстәмә аңлатмалар
|-
| &lt;pre&gt;Бас{{subst:басым}}ым&lt;/pre&gt;
| Басы́м
| .
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;
*''Логик басым''
*'''Структуралы аерып күрсәтү'''
*'''''Структуралы аерып күрсәтүдә логик басым (яки киресенчә)'''''
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Бу куштырнаклар түгел, ә икеле һәм өчле апострофлар. {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Мәкаләләрне бизәү#Аерып күрсәтү|Курсивлы һәм ярымкалын язуның кайчан кирәк булуы турында мәгълүмат|ru|Википедия:Оформление статей#Выделение}}.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Юлны күчерү тамгасы булмаган &lt;code&gt;компьютер коды кисәкләре&lt;/code&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;big&gt;Зур текст&lt;/big&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;small&gt;Кечкенә текст&lt;/small&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;s&gt;Сызылган текст&lt;/s&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Аскы индекс: x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;

Өске индекс: x&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;

ε&lt;sub&gt;0&lt;/sub&gt; = 8.85 × 10&lt;sup&gt;−12&lt;/sup&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;math&gt;\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}&lt;/math&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Катлаулы формулалар. {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Формулалар|Википедия:Формулалар|ru|Википедия:Формулы}} битен карагыз.
|-
| {{Anchor|nowiki}}&lt;pre&gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;(''Бу'') биткә &amp;amp;rarr;  [[Википедия:Ярдәм]] сылтама&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;/pre&gt;
| &lt;nowiki&gt;&lt;small&gt;(''Бу'') биткә &amp;rarr;  [[Википедия:Ярдәм]] сылтама&lt;/small&gt;&lt;/nowiki&gt;
| Вики-разметканы эшкәртүне сүндерү. Вики-разметканы тулысынча диярлек игнорлый. Бары тик {{Тәрҗемә ителмәгән 5|HTML кодында мнемоникалар|HTML символлары эзлеклелекләре|ru|Мнемоники в HTML}}(&lt;code&gt;&amp;amp;xyz;&lt;/code&gt;) генә эшли. Разметка символлары булган кодны күрсәтү өчен кулланыла.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;!-- Өстәмә аңлатма --&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Мәкалә кодында өстәмә аңлатма. Мәкаләне укыганда һәм битнең HTML-кодында күрсәтелми. Киләсе мөхәррирләр өчен өстәмә аңлатмаларны мәкалә кодына кертү өчен кулланыла.
|}

=== Мәкаләдә бүлекләр исемлеге ===
{{Main|Википедия:Бүлекләр}}
Мәкаләдә кимендә дүрт теләсә нинди дәрәҗәле [[Википедия:Үзгәртү#Бүлекләр, параграфлар, исемлекләр һәм юллар|бүлек]] булса, мәкаләдәге бүлекләр исемлеген күрсәткән «Эчтәлек» панеле автоматик рәвештә барлыкка килә. Ул нәкъ беренче башлык алдыннан (ягъни, кереш бүлегеннән — преамбуладан соң) хасил була.
* «Эчтәлек»не мәкаләнең стандартлы урынында түгел, ә башка урынында күрсәтергә теләсәгез, шул урынга махус &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__TOC__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сүзен куегыз. «Эчтәлек» битнең уң ягында булсын, ә текст эчтәлекне сул яктан чолгап алсын (яки киресенчә) дип теләсәгез, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__TOC__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сүзе урынына {{tl|TOC right}} яки {{tl|TOC left}} калыпларын кулланыгыз.
* «Эчтәлек» артык зур була башласа, {{tl|TOC limit}} калыбын кулланыгыз.
* Бүлекләр исемлегендә пунктларның нумерациясен бетерү өчен {{tl|nonumtoc}} калыбын кулланыгыз.


==Моны да карагыз==
* [[Википедия:Үзгәртүләр кертү|Үзгәртүләр кертү кагыйдәсе]]
* [[Ярдәм:Яңа мәкалә язу|Мәкалә язу]] - [[Ярдәм:Википедиягә ничек язарга|Википедиягә ничек язарга?]] 
** [[:ru:ВП:Руководство для быстрого старта]] -  [[:ru:Википедия:Оформление статей]]
* [[Википедия:Мәкаләләр остаханәсе|Мәкаләләр остаханәсе]]
* [[Википедия:Викиләштерү]]
* [[Википедия:Сурәтләү|Сурәтләү]]
* [[Ярдәм:Таблицалар|Таблицаларны урнаштыру]]
* [[Ярдәм:Төсләр|Төсләр таблицасы]]
* [[Ярдәм:Махсус билгеләр|Махсус билгеләр]]
* [[Ярдәм:Форматлау|Текст форматлануы]]
* [[Ярдәм:Үзгәрешлеләр|Үзгәрешлеләр]]
{{Ярдәм навигациясе}}</text>
      <sha1>iqkhm1oiy9ybn8qfpfs2raw92z5q2u6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Баш бит/Вакыйгалар/15 декабрь</title>
    <ns>10</ns>
    <id>15448</id>
    <revision>
      <id>5792929</id>
      <parentid>4117295</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:58:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-21991-09</username>
        <id>60323</id>
      </contributor>
      <origin>5792929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2790" sha1="pfle6kb5mxus3houc7muo6ij9f92tz5" xml:space="preserve">''Халыкара [[чәй]]'' һәм ''[[эсперанто]]'', {{Байрак/АКШ}} [[АКШ]]та — ''Хокуклар турында биль'', {{ABW}}, [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[d:Q27561|Бонэйр, Синт-Эстатиус һәм Саба]], [[File:Flag of Curaçao.svg|20px]] [[Кюрасао]], {{Байрак/Нидерландлар}} [[Нидерланд]] һәм [[File:Flag of Sint Maarten.svg|20px|border]] [[d:Q26273|Синт-Мартен]]да — ''[[Патша]]лык'', {{Байрак/Бразилия}} [[Бразилия]]дә — ''[[Архитектура|Архитекторлар]]'', ''[[Бакчачылык|бакчачылар]]'' һәм ''[[хатын-кыз]] [[адвокат]]лар'', {{Байрак/Россия}} [[Россия Федерациясе]]ндә — ''Вазыйфаларын башкарганда хәлак булган [[журналист]]ларны [[хәтер көне|искә алу]]'', {{Байрак/Украина}} [[Украина]]да — ''[[мәхкәмә]] [[хезмәткәр]]ләре көне''
[[Файл:Д.Исламов.jpg|100px|right|link=Динис Исламов]]
* [[1862 ел|1862]] — [[Газизә Сәмитова]], татар шагыйрәсе туа. 
* [[1883 ел|1883]] — [[Әхмәтгәрәй Хәсәни]], нәшир, тәрҗемәче, меценат дөньяга килә. 
* [[1887 ел|1887]] — татар язучысы [[Хөсни Кәрим]] туа.
* [[1901 ел|1901]] — татар язучысы [[Кави Нәҗми]] дөньяга килә.
* [[1912 ел|1912]] — шахматчы [[Рәшит Нәҗметдинов]] туа. 
* [[1920 ел|1920]] — татар җырчысы [[Фәридә Кудашева]] дөньяга килә. 
* [[1921 ел|1921]] — татар язучысы '''''[[Динис Исламов]]''''' туа.
* [[1946 ел|1946]] — [[Тинчурин театры|Тинчурин]] һәм [[Кариев театры|Кариев]] театрлары актеры [[Нуриәхмәт Сафин]] туа.
* [[1963 ел|1963]] — Татарстан телевидениесы дикторы, сәхнә теле мөгаллиме [[Инсаф Абдулла]] туа.
* [[1966 ел|1966]] — [[АКШ]] кинорежиссеры, продюсер [[Уолт Дисней]] вафат.
* [[1990 ел|1990]] — [[Кыргызстан]] Югары Советы Дәүләт суверенитеты турындагы декларацияне кабул итте.
* [[2001 ел|2001]] — татар театры режиссеры [[Празат Исәнбәт]] бакыйлыкка күчә.
&lt;noinclude&gt;[[Төркем:Калыплар:Көннәрнең вакыйгалары]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pfle6kb5mxus3houc7muo6ij9f92tz5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>15 декабрь</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15449</id>
    <revision>
      <id>5792926</id>
      <parentid>4409867</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:47:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-21991-09</username>
        <id>60323</id>
      </contributor>
      <comment>/* {{Туулар}} */</comment>
      <origin>5792926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13328" sha1="t50iync4z03uqyys57rkavff352cl04" xml:space="preserve">'''15 декабрь''' — [[Милади тәкъвиме]]ндә уникенче айның унбишенче көне. Ел ахырына кадәр 16 көн кала.
{{Декабрь тәкъвиме}}
{{Шулай ук карагыз/Көн}}
{{Тарихта бу көн}}
=={{Бәйрәмнәр һәм вакыйгалар}}==
==={{Халыкара истәлекле период}}===
==={{Илләр буенча бәйрәмнәр}}===
* {{Байрак/АКШ}} [[АКШ]] — ''[[Хокук]]лар турында [[билль]] көне''.&lt;ref name=&quot;en.wiki&quot;&gt;{{ref-en}} [[:en:December 15#Holidays and observances|Holidays and observances]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;fr.wiki&quot;&gt;{{ref-fr}} [[:fr:15 décembre#Célébrations|Célébrations]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ref-en}} [http://www.csmonitor.com/USA/DC-Decoder/Decoder-Wire/2009/1215/Bill-of-Rights-Day-what-Obama-says-about-it Bill of Rights Day: what Obama says about it]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ref-en}}[http://www.whitehouse.gov/the-press-office/2012/12/14/presidential-proclamation-bill-rights-day-2012 Site de la Maison Blanche] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131023164711/http://www.whitehouse.gov/the-press-office/2012/12/14/presidential-proclamation-bill-rights-day-2012 |date=2013-10-23 }}&lt;/ref&gt;
* {{GRE}} — ''[[:ru:Греческая операция НКВД|НКВД грек операциясен (рус.)]] искә алу көне''.&lt;ref name=&quot;uk.wiki&quot;&gt;{{ref-uk}} [[:uk:15 грудня#Свята і пам'ятні дні|Свята і пам'ятні дні]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ref-ru}} [http://www.calend.ru/holidays/0/0/2347/ День памяти жертв «Греческой операции» НКВД]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ref-ru}} [http://www.greeks-su.com/ru/news/calendar/292.html День памяти жертв «Греческой операции» НКВД] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110915215546/http://www.greeks-su.com/ru/news/calendar/292.html |date=2011-09-15 }} // [[:ru:Совет греков зарубежья]]&lt;/ref&gt;
* {{NED}} — ''[[Патша]]лык көне'' ([[якшәмбе]]гә төшсә, байраклар [[дүшәмбе]] көне күтәрелә).&lt;ref name=&quot;en.wiki&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;fr.wiki&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{ref-nl}} [http://www.koninklijkhuis.nl/english/General_navigation/F_A_Q/When_may_I_fly_the_flag_and_when_not.html When may I fly the flag and when not?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111122123400/http://koninklijkhuis.nl/english/General_navigation/F_A_Q/When_may_I_fly_the_flag_and_when_not.html |date=2011-11-22 }}&lt;/ref&gt;
* {{RUS}} — ''Вазыйфаларын башкарганда хәлак булган журналистлар көне''.&lt;ref name=&quot;en.wiki&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;uk.wiki&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{ref-ru}} [http://ria.ru/spravka/20121215/914680180.html День памяти журналистов, погибших при исполнении обязанностей]&lt;/ref&gt;&lt;/ref&gt;
==={{Һөнәри һәм җәмгыяви бәйрәмнәр}}===
* [[File:Flag of Esperanto.svg|20px]] ''Халыкара [[эсперанто]] көне''.&lt;ref name=&quot;en.wiki&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;fr.wiki&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;uk.wiki&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;es.wiki&quot;&gt;{{ref-es}} [[:es:15 de diciembre#Celebraciones|Celebraciones]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;it.wiki&quot;&gt;{{ref-it}} [[:it:15º dicembre#Feste e ricorrenze|Feste e ricorrenze]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pl.wiki&quot;&gt;{{ref-pl}} [[:pl:15 grudnia#Święta|Święta]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pt.wiki&quot;&gt;{{ref-pt}} [[:pt:15 de dezembro#Feriados e eventos cíclicos|Feriados e eventos cíclicos]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ru.wiki&quot;&gt;{{ref-ru}} [[:ru:15 декабря#Международные дни|Международные дни и праздники]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ref-en}} [http://esperanto-usa.org/en/content/esperanto-day-google] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141216004456/http://esperanto-usa.org/en/content/esperanto-day-google |date=2014-12-16 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=china radio international |url=http://esperanto.cri.cn/1/2004/12/22/1@18820.htm |access-date=2013-12-14 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171310/http://esperanto.cri.cn/1/2004/12/22/1@18820.htm |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
* ''[[:en:International Tea Day|Халыкара чәй көне (ингл.)]]'', [[чәй]] җитештерүче илләрдә [[2005]] елдан бирле билгеләнә&lt;ref name=&quot;uk.wiki&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ru.wiki&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{ref-ru}} [http://www.calend.ru/holidays/0/0/2667/ Международный день чая]&lt;/ref&gt;
* {{BRA}}:&lt;ref name=&quot;pt.wiki&quot;/&gt;
** ''[[Адвокат]] [[хатын-кыз]]лар көне''.&lt;ref name=&quot;datascomemorativas.me&quot;&gt;{{ref-pt}} [http://www.datascomemorativas.me/2013/12]&lt;/ref&gt;
** ''[[Архитектор]]лар көне''.&lt;ref&gt;{{ref-pt}} [http://www.caubr.gov.br/wp-content/uploads/anexos/resolucao/RES-8-2011-ARQUITETO-DIA.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140725135905/http://www.caubr.gov.br/wp-content/uploads/anexos/resolucao/RES-8-2011-ARQUITETO-DIA.pdf |date=2014-07-25 }}&lt;/ref&gt;
** ''[[Бакча]]чылар көне''.&lt;ref name=&quot;datascomemorativas.me&quot;/&gt;
* [[File:Flag of Alderney.svg|20px|border]] [[Олдерни]] ([[File:Flag of Guernsey.svg|20px|border]] [[Гернси]]) — ''Өйгә кайту көне''.&lt;ref name=&quot;en.wiki&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;fr.wiki&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{ref-en}} [http://www.visitalderney.com/events/diary/detail/?id=309 68th Homecoming Day]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* {{RUS}} — ''Хәрби һава көчләренең радиотехник гаскәрләрен булдыру көне, ([[1951]])''.&lt;ref name=&quot;ru.wiki&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{ref-ru}} [http://www.snariad.ru/2008/12/15/tvz-301970/ День радиотехнический войск ВВС России]&lt;/ref&gt;
* {{Байрак/Украина}} [[Украина]] — ''[[мәхкәмә]] [[хезмәткәр]]ләре көне''.&lt;ref name=&quot;uk.wiki&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ru.wiki&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{ref-ru}} [http://www.calend.ru/holidays/0/0/1565/ День работников суда Украины]&lt;/ref&gt;

== {{Вакыйгалар}} ==
* [[1990 ел|1990]] — [[Кыргызстан]] Югары {{коммент|Шурасы|Советы}} Дәүләт суверенитеты турындагы декларацияне кабул итте.
[[Рәсем:Рашид Нежметдинов.jpg|60px|thumb|right]]
== {{Туулар}} ==
{{Шулай ук карагыз|:Төркем:15 декабрь көнне туганнар}} 
* [[37 ел|37]] — [[Нерон]], Рим императоры ([[68 ел]]да вафат).
* [[1842 ел|1842]] — [[Николай Бунге]], 
* [[1845 ел|1845]] — [[Николай Красносельцев]], 
* [[1852 ел|1852]] — [[Антуан Аңри Беккерель]], физика галиме, Нобель бүләге иясе.
* [[1859 ел|1859]] — [[Людвиг Заменһоф]], 
* [[1860 ел|1860]] — [[Нилс Рүберг Финсен]], 
* [[1862 ел|1862]] — [[Газизә Сәмитова]], татар шагыйрәсе. 
* [[1883 ел|1883]] — 
** [[Мөхәммәтхан Фазлуллин]], телче-галим.
** [[Әхмәтгәрәй Хәсәни]], нәшир, тәрҗемәче, меценат. 
* [[1887 ел|1887]] — [[Хөсни Кәрим]], язучы.
* [[1888 ел|1888]] — [[Мөхәммәтша Бурангулов]], [[шагыйрь]], [[драматург]], халык авыз иҗатын барлаучы.
* [[1893 ел|1893]] — [[Айкануш Даниэлян]], 
* [[1894 ел|1894]] — [[Николай Антипов]], совет фирка һәм дәүләт эшлеклесе.
* [[1895 ел|1895]] — [[Товий Эпштейн]], 
* [[1896 ел|1896]] — [[Дан Кинельский]], 
* [[1897 ел|1897]] — [[Зента Мауриня]], 
* [[1898 ел|1898]] — [[Исмәгыйль Илялов]], [[мандолина]] остасы, музыка өлкәсе оештыручысы.
* [[1901 ел|1901]] — [[Кави Нәҗми]], татар язучысы, җәмәгать эшлеклесе.
* [[1903 ел|1903]] — [[Афанасий Ковалёв]], 
* [[1905 ел|1905]] — [[Николай Айзман]], 
* [[1907 ел|1907]] — [[Гариф Шабаев]], [[икътисад]]чы-финансист, [[җәлилче]]-патриот.
* 1907 — [[Пётр Новиков]], генерал-майор.
* [[1908 ел|1908]] — [[Арыслан Мөбәрәков]], 
* [[1912 ел|1912]] — [[Рәшит Нәҗметдинов]], шахматчы.
* [[1915 ел|1915]] — [[Мөсәллия Хәйруллина]], 
* [[1917 ел|1917]] — [[Мәрьям Вәлиева]], беренче татар тракторчы-кызлардан берсе.
* [[1918 ел|1918]] — [[Алексей Шретер]], ботаника галиме.
* 1918 — [[Павел Гурьянов]], 
* [[1919 ел|1919]] — [[Виктор Сулаквелидзе]], 
* [[1920 ел|1920]] — [[Фәридә Кудашева]], җырчы.
* [[1921 ел|1921]] — [[Динис Исламов]], язучы, журналист. 
* 1921 — [[Фәүзия Рәхимгулова]], татар-башкорт язучысы, шагыйрә. 
* [[1923 ел|1923]] — [[Алки Зеи]], 
* 1923 — [[Николай Сентюков]], 
* [[1926 ел|1926]] — [[Никос Кундурос]], 
* [[1928 ел|1928]] — [[Рифкать Зиннәтуллин]], 
* [[1929 ел|1929]] — [[Гомәр Әбделмәнов]], җырчы.
* [[1932 ел|1932]] — [[Шәвәли Вахитов]], 
* [[1933 ел|1933]] — [[Нәфисә Ляпина]], 
* [[1934 ел|1934]] — [[Станислав Шушкевич]], беларус һәм совет дәүләт эшлеклесе.
* [[1935 ел|1935]] — [[Баатыр Жалиев]], 
* 1935 — [[Сәрия Гомәрова]], 
* [[1937 ел|1937]] — [[Иҗат Сабитов]], 
* [[1940 ел|1940]] — [[Венера Дәүләтбаева]], 
* [[1941 ел|1941]] — [[Әнисә Таһирова]], башкорт шагыйрәсе. 
* 1941 — [[Гөлзада Әхтәмова]], татар язучысы. 
* [[1946 ел|1946]] — [[Евгений Винокуров]], 
* 1946 — [[Нуриәхмәт Сафин]], [[Кариев театры]] актеры, РФ атказанган, ТР халык артисты.
* [[1957 ел|1957]] — [[Рәмилә Кобагошова]], 
* [[1963 ел|1963]] — [[Инсаф Абдуллин]], татар телевидениесы дикторы, мөгәллим.
* [[1964 ел|1964]] — [[Кубатбек Боронов]], 
* [[1969 ел|1969]] — [[Данил Гыйниятов]], 
* [[1972 ел|1972]] — [[Урал Иделбаев]], 
* [[1973 ел|1973]] — [[Лилия Низамиева (1973)|Лилия Низамиева]], актриса, [[ТР атказанган артисты]] (2019).
* [[1974 ел|1974]] — [[Альберт Локманов]], 
* [[1975 ел|1975]] — [[Владимир Пантюшенко]], 
* [[1977 ел|1977]] — [[Марат Айзатуллин]], 
* [[1982 ел|1982]] — [[Ирина Богатырёва]], 
* [[1986 ел|1986]] — [[Вячеслав Селуянов]], 
* [[1988 ел|1988]] — [[Эрик Густафссон]], 
* [[1996 ел|1996]] — [[Александр Зинченко]],

== {{Вафатлар}} ==
{{Шулай ук карагыз|:Төркем:15 декабрь көнне вафатлар}}
* [[1877 ел|1877]] — [[Александр Лазарев (1815)|Александр Лазарев]], 
* [[1905 ел|1905]] — [[Фридрих фон Шпигель]], 
* [[1920 ел|1920]] — [[Владимир Хардин]], 
* [[1921 ел|1921]] — [[Миленко Веснич]], 
* [[1925 ел|1925]] — [[Георгий Афанасьев]], 
* [[1937 ел|1937]] — [[Шакир Измайлов]], 
* [[1942 ел|1942]] — [[Илья Британ]], 
* [[1949 ел|1949]] — [[Хәбибрахман Атласов]], 
* [[1958 ел|1958]] — [[Вольфганг Паули]], физика галиме.
* [[1966 ел|1966]] — [[Уолт Дисней]], [[АКШ]] кинорежиссеры, продюсер ([[1901 ел]]да туды).
* [[1973 ел|1973]] — [[Иван Саламбек]], 
* [[1981 ел|1981]] — [[Михаил Жаров]], 
* [[1987 ел|1987]] — [[Сәет Абдураманов]], 
* [[1991 ел|1991]] — [[Грет Мостни]], 
* 1991 — [[Җәмил Гыйльманов]], татар галиме.
* [[1993 ел|1993]] — [[Валентин Иванов (1911)|Валентин Иванов]], 
* [[1994 ел|1994]] — [[Хәй Мушинский]], беренче татар һөнәри фокусчысы.
* [[1998 ел|1998]] — [[Риза Яхин]], 
* [[2001 ел|2001]] — [[Празат Исәнбәт]], татар театры режиссеры
* [[2010 ел|2010]] — [[Борис Семёнов]], 
* 2010 — [[Рәис Сабиров]],

=={{Дини бәйрәмнәр}}==
===={{Исем бәйрәмнәре}}====
== Шулай ук карагыз ==
{{commonscat|15 December}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

{{Тәкъвим}}

[[Төркем:Ел көннәре]]
[[Төркем:15 декабрь]]</text>
      <sha1>t50iync4z03uqyys57rkavff352cl04</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1991 ел</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15465</id>
    <revision>
      <id>5792965</id>
      <parentid>5366633</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T19:14:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-21991-09</username>
        <id>60323</id>
      </contributor>
      <comment>/* Вакыйгалар */</comment>
      <origin>5792965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10421" sha1="53efrmprfjhd1gby0sru5pmimdw6959" xml:space="preserve">{{alsonumber|1991}}
{{Ел өчен навигация|1991}}
{{Гасыр өчен навигация|20}}
{{Ел башка тәкъвимнәрдә|1991|КТ=15&amp;nbsp;февраль}}
{{Башлана торган ел|1991}}

* [[Салкын сугыш]] тәмамлану, [[СССР|ССРБ]] таркалу елы.

== Вакыйгалар ==
* [[1 гыйнвар]] — [[Бөгелмә авазы]] газетасының беренче саны чыга. 
* [[20 гыйнвар]] — [[Кырым]] халкы референдумда утрауларына автономия статусын кайтаруны яклап чыга.
* [[20 гыйнвар]] — [[Латвия]] башкаласы [[Рига]] каласында баррикадалар ясала.
* [[3 март]] — Референдумда [[Латвия]]нең {{сан|74|%}}-ты һәм [[Эстония]]нең {{сан|83|%}}-ты [[ССРБ]]дан бәйсезлек өчен тавыш бирәләр.
* [[17 март]] — [[СССР|ССРБ]]-ны саклау турында референдум уза. 6&amp;nbsp;республика аны үткәрүдән баш тарта.
* [[9 апрель]] — [[Гөрҗистан]] Югары Шурасы илнең дәүләт суверенлыгын һәм [[СССР|ССРБ]]-дан бәйсезлекне игълан итә.
* [[19 апрель]] — [[Татарстан]]ның [[Апас районы]]нан [[Кайбыч районы]] бүленеп чыга.
* [[14 май]] ― Татарстан Югары Шурасы [[Татарстан Президенты]] вазифасын гамәлгә куя.
* [[12 июнь]] — [[Минтимер Шәймиев]] [[Татарстан Республикасы]]ның беренче Президенты итеп сайлана.
* [[25 июнь]] — [[Словения]] һәм [[Хорватия]] [[Югославия]]дән бәйсезлекне игълан итә.
* [[27 июнь]] — [[Югославия]] халык армиясе [[Словения]]гә бәреп керә.
* [[30 июнь]] — [[Кырым татарлары]] милли мәҗлесе суверенитны игълан итә, милли гимны һәм байракны раслый.
* [[5 июль]] — [[Татарстан ССР]] Югары Шурасы сессиясендә [[Мөхәммәт Сабиров]] республиканың [[Татарстан хөкүмәте рәисләре|Премьер-министры]] итеп раслана.
* [[29 июль]] — [[РСФСР]] [[Литва]] бәйсезлеген таный.
* [[16 август]] — [[Татарстан]] һәм [[Башкортстан]] арасында дуслык һәм хезмәттәшлек турында Шартнамә төзелә.
* [[19 август]] — [[ССРБ]]да [[ГКЧП]] оештырыла.
* [[20 август]] — [[Эстония]] бәйсезлеге игълан ителә.
* [[21 август]] — [[Латвия]] үз бәйсезлеген торгызуы турында игълан итә.
* [[21 август]] — [[ГКЧП]] таркала.
* [[4 сентябрь]] — [[Кырым]] дәүләт суверенитеты турында декларация кабул ителә.
* [[6 сентябрь]] — [[ССРБ]] [[Эстония]], [[Латвия]], [[Литва]] дәүләтләренең бәйсезлеген таный.
* [[6 сентябрь]] — Ленинградка тарихи [[Санкт-Петербург]] атамасы кайтарыла.
* [[8 сентябрь]] — [[Македония]] бәйсезлекне яулый.
* [[17 сентябрь]] — [[Латвия]], [[Литва]], [[Эстония]], [[Төньяк Корея|Төньяк]] һәм [[Көньяк Корея]] илләре БМО-га керделәр.
* [[21 сентябрь]] — Референдумда [[Әрмәнстан]]ның бәйсезлеген {{сан|99|%}} хуплаган.
* [[22 сентябрь]] — [[Таҗикстан]]да Компартия тыелды.
* [[23 сентябрь]] — [[Әрмәнстан]] үз бәйсезлеген игълан итә.
* [[30 сентябрь]] — [[Татарстан]] президентының [[Татарстан Фәннәр академиясе]]н оештыру турында боерыгы чыга.
* [[15 октябрь]] — милли хәрәкәт вәкилләре, [[Татарстан]] суверенитетын закон белән ныгытуны таләп итәр өчен, [[Татарстан Дәүләт Советы|Югары Совет]] утырышы барган бинага бәреп керү омтылышын ясыйлар.
* [[24 октябрь]] — «Татарстан Республикасының дәүләт бәйсезлеге акты турында» карар кабул ителә.
* [[26 октябрь]] — [[Төрекмәнстан]]да узган референдумда халыкның күпчелеге ил бәйсезлеге өчен тавыш биргән.
* [[16 декабрь]] — [[БМО]] үзенең [[1975&amp;nbsp;ел]]да кабул ителгән [[сионизм]] [[расизм]]га тиңләгән карарны кире кага.
* [[25 декабрь]] — [[Михаил Горбачев]] [[ССРБ]] президенты постыннан китә. РСФСР исеме Россия Федерациясенә үзгәртелә.
* [[26 декабрь]] — [[ССРБ]] таркалуы, [[Бәйсез Дәүләтләр Берлеге]] оешмасы төзелә.

== Туулар ==
{{Шулай ук карагыз|:Төркем:1991 елда туганнар}}
* [[25 март]] — [[Динә Гарипова]], [[Татарстан]] җырчысы, [[Первый канал (Россия)|Беренче канал]] оештырган җыр бәйгесе җиңүчесе ([[2012 ел|2012]]).
* [[7 май]] — [[Дания Нәгыйм]], шагыйрә.
* [[23 май]] — [[Лена Майер-Ландрут]], [[Алмания|алман]] җырчысы, [[Осло]]да узган халыкара [[Евровидение 2010]] җыр бәйгесе җиңүчесе.
* [[10 июль]] — [[Айдар Җаббаров]], театр режиссеры. 
* [[21 август]] — [[Артур Шайдуллин]], драма актеры.
* [[28 сентябрь]] — [[Ринат Фәхретдинов (1991)]], катнаш көрәш (MMA) белән һөнәри шөгыльләнүче спортчы.

== Вафатлар ==
{{Шулай ук карагыз|:Төркем:1991 елда вафатлар}}
* [[Җәмил Гыйльманов]], [[татар]] галиме, тарихчы.
* [[Әхмәт Галиәкбәров]], татар артисты.
* [[19 гыйнвар]] — [[Гозәер Абдураманов]], Советлар Берлеге Каһарманы.
* [[28 март]] — [[Әмир Нәҗип]], шәркыятьче галим, тюрколог. 
* [[3 апрель]] — [[Грэм Грин]] ({{lang-en|Henry Graham Greene}}), [[инглиз]] язучысы.
* [[12 апрель]] — [[Нури Арсланов]], татар шагыйре, [[Г.Тукай исемендәге ТР Дәүләт премиясе]] лауреаты.
* [[3 май]] — [[Гайшә Рахманкулова]], беренче татар хатын-кыз профессиональ рәссам. 
* [[24 июнь]] — [[Әхмәт Исхак]], татар шагыйре, тәрҗемәче.
* [[30 июнь]] — [[Тамара Ханым]], биюче, ССРБ халык артисты.
* [[21 август]] — [[Дмитрий Комарь]], [[август путчы|август фетнәсе]]ндә һәлак булучы, [[Советлар Берлеге Каһарманы]].
* [[17 август]] — [[Тәлгать Миңнебаев]], журналист-теоретик, сәясәт белгече, [[КДУ]]ның журналистика кафедрасы мөдире. 
* [[30 август]] — [[Газиз Кашапов]], татар язучысы, журналист.
* [[28 октябрь]] — [[Газиз Зыятдинов]], Академия театры артисты. 
* [[11 ноябрь]] — [[Михаил Куприянов]], ССРБ халык рәссамы.
* [[18 декабрь]] — [[Альберт Сафин]], татар язучысы.

== [[Г. Тукай исемендәге дәүләт премиясе]] лауреатлары ==
* [[Гөлшат Зәйнашева]], татар шагыйрәсе («Илле җыр» китабы өчен)&lt;ref&gt;[http://gabdullatukay.ru/tat/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1221&amp;Itemid=81 Тукай премиясе лауреатлары — Гөлшат Зәйнашева]&lt;/ref&gt;.
* [[Әбрар Кәримуллин]], татар галиме («У истоков татарской книги», «Татарская книга пореформенной России», «Татарская книга XX века» трилогиясе өчен)&lt;ref&gt;[http://gabdullatukay.ru/tat/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1218&amp;Itemid=81 Тукай премиясе лауреатлары — Әбрар Кәримуллин]&lt;/ref&gt;.

== [[Нобель премиясе]] лауреатлары ==
* [[Физика өлкәсендә Нобель премиясе]] — [[Пьер Жиль де Жен]].
* [[Химия өлкәсендә Нобель премиясе]] — [[Рихард Эрнст]].
* [[Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе]] — [[Эрвин Неер]], [[Берт Сакман]].
* [[Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе]] — [[Надин Гордимер]].
* [[Икътисад өлкәсендә Нобель премиясе]] — [[Рональд Коуз]].
* [[Тынычлык өчен Нобель премиясе]] — [[Аун Сан Су Чжи]].

== Шулай&amp;nbsp;ук карагыз ==
{{Навигация
|Викиҗыентык = 1991
}}
&lt;categorytree&gt;1991 ел&lt;/categorytree&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

[[Төркем:1991 ел|*]]
[[Төркем:Еллар]]</text>
      <sha1>53efrmprfjhd1gby0sru5pmimdw6959</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1862 ел</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17557</id>
    <revision>
      <id>5792927</id>
      <parentid>5531011</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:48:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-21991-09</username>
        <id>60323</id>
      </contributor>
      <comment>/* Туулар */</comment>
      <origin>5792927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2013" sha1="9vmp6fpy9151sfdmty3uq9wjhlch8xt" xml:space="preserve">{{alsonumber|1862}}
{{Ел өчен навигация|1862}}
{{Гасыр өчен навигация|19}}
{{Башлана торган ел|1862}}

== Вакыйгалар ==
* [[4 июль]] — пикник вакытында [[Чарльз Доджсон]] Алиса Лидделлга ''Могҗизалар дөньясы'' турында әкият сөйли башлады. Киләчәктә ул дөньякүләм танылган «[[Алиса Могҗизалар дөньясында]]» әкиятенә әйләнәчәк.
* [[22 сентябрь]] — [[АКШ президенты]] [[Авраам Линкольн]] [[негр]]-колларны азат итү турында игълан итә.

== Туулар ==
{{Шулай ук карагыз|:Төркем:1862 елда туганнар}}
* [[15 март]] — [[Габдулла Апанаев (1862)|Габдулла Апанаев]], мөгаллим.
* [[18 май]] — [[Николай Катанов]], галим.
* [[20 июль]] — [[Салих Гобәйдуллин]], Казан сәүдәгәре, күчмәс милек хуҗасы. 
* [[11 сентябрь]] — [[О.&amp;nbsp;Генри]], [[АКШ]] язучысы.
* [[15 декабрь]] — [[Газизә Сәмитова]], татар шагыйрәсе.

== Вафатлар ==
{{Шулай ук карагыз|:Төркем:1862 елда вафатлар}}
* [[4 август]] — [[Габделвахит Сөләйманов]], [[Оренбург Мөселманнар Диния нәзарәте|Ырынбур Мөселманнар Диния нәзараты]]ның III&amp;nbsp;мөфтие (''[[1840 ел|1840]]-1862''). 
* [[15 сентябрь]] — [[Людвик Кондратович]], поляк шагыйре, тәрҗемәче, драматург.
* [[3 ноябрь]] — [[Жан Батист Био]], француз физигы, геодезист һәм астроном.

[[Төркем:1862 ел]]
[[Төркем:Еллар]]</text>
      <sha1>9vmp6fpy9151sfdmty3uq9wjhlch8xt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Астрономия</title>
    <ns>1</ns>
    <id>24590</id>
    <revision>
      <id>5793038</id>
      <parentid>5515303</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:25:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Blackisnewyellow }}</comment>
      <origin>5793038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="250" sha1="96yj067hazmt4hl6p0hfbe2neacqsjh" xml:space="preserve">{{ТИМ|ru|Астрономия}}
{{Булырга тиешле мәкалә 10000}}
{{Булырга тиешле мәкалә}}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Blackisnewyellow }}</text>
      <sha1>96yj067hazmt4hl6p0hfbe2neacqsjh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дадановка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42595</id>
    <revision>
      <id>5792952</id>
      <parentid>4689324</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T18:51:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5792952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5136" sha1="4ovjstdp8rx6cblwm4t0shn9tybglm3" xml:space="preserve">{{ТП-Россия
|халәт                   = Авыл
|татар исеме         = Дадановка
|чын исем    = Дадановка
|чын исем    = 
|герб                     = 
|байрак                     = 
 |lat_deg = 53.81|lat_min = |lat_sec =
 |lon_deg = 55.8236|lon_min = |lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|ил харитасы              = 
|төбәк харитасы     = 
|район харитасы      = 
|ил харитасы зурлыгы      = 
|төбәк харитасы зурлыгы      = 
|район харитасы зурлыгы      = 
|төбәк                   = Башкортстан 
|төбәк җәдвәлдә         = Башкортстан 
|район төре               = 
|район                    = Авыргазы районы{{!}}Башкортстанның Авыргазы районы
|район җәдвәлдә          = Авыргазы районы
|җирлек төре            = Авыл җирлеге 
|җирлек                =
|җирлек җәдвәлдә      = 
|эчке бүленеш       = 
|башлык                    = 
|нигезләнү елы           = 
|беренче язма искә алу        = 
|элекке исемнәр            = 
|бирле                 = 
|мәйдан                  = 
|ТП үзәге биеклеге        = 
|халык саны = 67
|исәп елы           = 2010
|тыгызлык               = 
|агломерация             = 
|милли состав     = 
|дини состав = 
|этнохороним             = 
|почта индексы          = 453491
|сәгать кушагы          = +6
|почта индекслары         = 
|телефон коды           = 
|санлы идентификатор   = 80205822003
|Commons та төркем      = 
|сайт                     = 
}}
'''Дадановка''' — [[Башкортстан]]ның [[Авыргазы районы]]нда урнашкан авыл.
== Демография ==
Халык саны динамикасы:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; width:200px;&quot; class=bright; 
|--- class='bright'
! [[2002]]&lt;ref name='белешмә'&gt;Башкортостан Республикасының муниципаль районнары турындагы бердәм электрон белешмәсе — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls  Excel форматындагы кушымта] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.&lt;/ref&gt; !! [[2009]]&lt;ref name='белешмә'/&gt; !! [[2010]]&lt;ref name='башстат'&gt;{{Citation |title=Башкортстан Республикасы торак нокталары буенча халык саны |url=http://bashstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/bashstat/resources/2f055a804e303140ba45fe3bf8d20d64/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%BF%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%BC+%D0%BF%D1%83%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B0%D0%BC+%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8+%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD.pdf |access-date=2013-03-25 |archive-date=2014-08-20 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Rxi3K6iw?url=http://bashstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/bashstat/resources/2f055a804e303140ba45fe3bf8d20d64/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%BF%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D1%81 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
|--- class='bright'
| 76 || 60 || 67
|}
[[Бөтенроссия халык санын алу, 2010|2010 ел җанисәбен алу]] буенча биредә 67 кешенең яшәве мәгълүм.&lt;ref name=&quot;башстат&quot;/&gt;
== Шәхесләр ==
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q2569417. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны
|-
| 1952-05-22
| ''[[:d:Q13209881|Migul Ishimbay]]''
| 
| ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''&lt;br/&gt;[[шагыйрь]]&lt;br/&gt;[[язучы]]
| 
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}
== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* [http://www.asmo-rb.ru Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы].
{{Авыргазы районы}}
[[Төркем:Башкортстан авыллары]]</text>
      <sha1>4ovjstdp8rx6cblwm4t0shn9tybglm3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бик-Карамалы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46018</id>
    <revision>
      <id>5792947</id>
      <parentid>5371346</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T18:38:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Шәхесләр */  өстәмә</comment>
      <origin>5792947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4378" sha1="h1ijbo4q9stb4khvq0a6psto47zifqu" xml:space="preserve">{{ТП-Россия
|халәт                   = Авыл
|татар исеме         = Бик-Карамалы
|чын исем    = Новоурсаево
|чын исем    = 
|герб                     = 
|байрак                     = 
|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|ил харитасы              = 
|төбәк харитасы     = 
|район харитасы      = 
|ил харитасы зурлыгы      = 
|төбәк харитасы зурлыгы      = 
|район харитасы зурлыгы      = 
|төбәк                   = Башкортстан 
|төбәк җәдвәлдә         = Башкортстан 
|район төре               = 
|район                    = Дәүләкән районы{{!}}Башкортстанның Дәүләкән районы
|район җәдвәлдә          = Дәүләкән районы
|җирлек төре            = Авыл җирлеге 
|җирлек                =
|җирлек җәдвәлдә      = 
|эчке бүленеш       = 
|башлык                    = 
|нигезләнү елы           = 
|беренче язма искә алу        = 
|элекке исемнәр            = 
|бирле                 = 
|мәйдан                  = 
|ТП үзәге биеклеге        = 
|халык саны = 324
|исәп елы           = 2010
|тыгызлык               = 
|агломерация             = 
|милли состав     = 
|дини состав = 
|этнохороним             = 
|почта индексы          = 453422
|сәгать кушагы          = +6
|почта индекслары         = 
|телефон коды           = 
|санлы идентификатор   = 80222810001
|Commons та төркем      = 
|сайт                     = 
}}
'''Бик-Карамалы''' — [[Башкортстан]]ның [[Дәүләкән районы]]нда урнашкан татар авылы.
== Демография ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q1060237. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны
|-
| 1891-02-02
| [[Габдулла Мирсәетов]]
| [[«Галия» мәдрәсәсе]]&lt;br/&gt;[[К. А. Тимирязев исемендәге Башкорт педагогия институты|К.А. Тимирязев исемендәге Башкорт педагогия институты]]
| ''[[:d:Q2251335|мәктәп укытучысы]]''
| 
| 1969
| [[Талбазы (Авыргазы районы)|Толбазы]]
|-
| 1924-05-26
| ''[[:d:Q107519052|Дәүләтов Фәрит Нәғим улы]]''
| 
| ''[[:d:Q689909|feldsher]]''&lt;br/&gt;[[укытучы]]
| 
| 
| 
|-
| 1959-01-20
| [[Фаил Сафин]]
| [[Башкорт дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''
| 
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}
* [[Габдулла Мирсәетов|Мирсәетов Габдулла Сәет улы]] (1891—1969), БАССР атказанган укытучысы, [[Ленин ордены]] кавалеры.
* [[Фаил Сафин]] (1959), социолог, тарих фәннәре докторы (2001), БР атказанган фән эшлеклесе.
* [[Илнар Миранов]] (1992), җырчы, вокал педагогы, [[Татарстанның атказанган артисты]] (2020).

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* [http://www.asmo-rb.ru Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы].
{{Дәүләкән районы}}
[[Төркем:Башкортстан авыллары]]</text>
      <sha1>h1ijbo4q9stb4khvq0a6psto47zifqu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дәүләкән районы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49143</id>
    <revision>
      <id>5792949</id>
      <parentid>3540983</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T18:40:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Танылган шәхесләр */ өстәмә</comment>
      <origin>5792949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12570" sha1="6171x8z0zw1sccahp6b3mfx06xlwwk4" xml:space="preserve">{{АТБВМ
|Татар исеме= Дәүләкән районы
|Герб=   Coat of Arms of Davlekanovo rayon (Bashkortostan).png
|Гербның астагы язуы=
|Байрак =  Flag of Davlekanovo rayon (Bashkortostan).png
|Харита = Location of Davlekanovskiy rayon (Bashkortostan).svg
|Хаританың астагы язуы=
|Чын исем= Дәүләкән &lt;br /&gt; Дәүләкән районы
|Регион= [[Башкортстан]]
|Нигезләү= [[1930 ел]]
|Башкала= [[Дәүләкән]] шәһәре
|Зур шәсәрләр= 
|Киңлек=
|Озынлык=
|Башлык исеме= Глава
|Башлык= Фәйзрахманов Илшат
|Башлык исеме2=
|Башлык2=
|ТМП= &lt;!--тулаем милли продукт--&gt;
|ТМП исәбе елы=
|Телләр=
|Халык саны= 18 043&lt;ref&gt;[http://www.gks.ru/bgd/regl/b10_109/Main.htm Численность населения Российской Федерации по городам, поселкам городского типа и районам на 1 января 2010 года], Дәүләкәнне исәпләмәгәндә&lt;/ref&gt; кеше
|Халык саны исәбе елы= 2010
|Халык тыгызлыгы= 
|Мәйдан= 1 907&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
|Сәгать поясы= +6
|Сайт=  http://davlekanovo.tukaeva.ru/
|Искәрмә=
}}
'''Дәүләкән районы''' Башкортстанның [[Урал таулары]] алдындагы дала өлешендә урнашкан. Район үзәге [[Дәүләкән]] Уфа шәһәреннән 90 км еракта урнашкан.

Дәүләкән районы [[1930 ел]]ның [[20 август]]ында Үзәк башкарма комитетының карары белән барлыкка килгән. 
== Географик белешмә ==
Район ландшафтын көньяктан төньяктарафына агып ятучы [[Дим елгасы]] формалаштыра. Бер читтән генә [[Чәрмәсән]] уза.

Районда аерым торучы таулар күп: [[Балкантау]] (Дәүләкәннән 12 км читтә), Ярыштау, Ташморын, Көрәштау.

Район териториясендә Башкортстанда иң зур [[Ачылы күл]] урнашкан. Аның тулы мәйданы 2 260 га тәшкил итә. Озынлыгы – 7-8 км, киңлеге 5 км. Уртача тирәнлеге – 5-6 м.

Табигый казылмалар – [[нефть]] (Казангул, Алга, Шестаево, Соколка авыл советларында), ком-таш катнашмасы, кызыл балчык (Морадым ятмасы).

Табигый Ачылы күлгә өстәп районда 34 ясама күл бар. Хуҗалык максатларында һәм сугару өчен файдаланыла.

Район урманнарга бик ярлы. Агачлыклар районның 6% тәшкил итә (11309 га).
=== Чиктәшлек ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Як !! Район яки өлкә
|-
| Төньяк-көнчыгыш || [[Чишмә|Чишмә районы]], [[Болгавар районы|Болгавар]]
|-
| Төньяк-көнбатыш || [[Бүздәк районы|Бүздәк]]
|-
| Көнбатыш || [[Бәләбәй районы|Бәләбәй]]
|-
| Көньяк-көнбатыш || [[Әлшәй районы|Әлшәй]]
|-
| Көньяк-көнчыгыш || [[Авыргазы районы|Авыргазы]]
|}

== Тарихи белешмә ==
[[Дим елгасы]]ның ике ягында буенда яткан кара туфраклы җирләр Россия империясенең көнчыгыш һәм үзәк өлешләрдә яшәүчеләрне үзенә җәлеп иткән. Бер [[1897 ел]]да гына бу якта 20 яңа авыл барлыкка килгән. 
[[Самар]]-[[Уфа]] тимер юлы төзелү сәбәпле Дәүләкән авылы тимер юл станциясе булып китә һәм әйләнә-тирә авыллар өчен мөһим сәүдә, икътисади үзәккә әйләнә.

== Демография ==
{{ХСВМ||Таблица}}

== Танылган шәхесләр ==
* [[Габдерәхим Утыз Имәни]] — татар шагыйре, Хаҗ сәфәреннән кайткач, Мерәс авылына килеп төпләнә. 
* [[Әмирхан Еники]] — балачагы Дәүләкәндә узган. 
* [[Әхияр Хәкимов]] — язучы. 
* [[Газыйм Тукаев]] — артист.
* [[Баязит Дим]] — [[язучы]], мөхәррир, журналист. [[Бөек Ватан сугышы]]нда катнашкан яугир.
* [[Марат Гайсин]] — [[Ишембай районы]] башлыгы ([[2008]]), БР атказанган икътисадчысы, икътисад фәннәре кандидаты.
* [[Зәкуан Богданов]] (1891―1956), геодезия белгече, вуз (КДУ, КДПИ) укытучысы.
* [[Илнар Миранов]] (1992), җырчы, вокал педагогы, [[Татарстанның атказанган артисты]] (2020).

== Авыллар ==
XVIII гасырда бирегә күп санда татарлар күчеп утыра. [[Чуенчы]], [[Имай-Карамалы]], [[Бик-Карамалы]], [[Искәндәр (Дәүләкән районы)|Искәндәр]], [[Аюхан]]. [[1870 ел]]ны район территориясендә 7 татар авылы булган, татарлар саны 5 334 тәшкил иткән. Ул заманда күбесенчә икмәк игү белән, [[терлекчелек]], [[умартачылык]] белән шөгыльләнгәннәр. Искәндәрдә тимерчелек үскән, [[Чуенчы-Николаевка]]да сарык тиреләрен эшкәрткәннәр, Чуенчыда сәүдә тармагы алга киткән, 18 кибет булган. Аюханда тегүчелек белән көн иткәннәр. Яппар, Бик-Карамалы, Мерәс, [[Кадеркул]] авылларында чана, арба, тәртә, көпчәк ясап сату иткәннәр.&lt;ref&gt;http://davlekan.narod.ru/basics/HOMEPAGE.HTM&lt;/ref&gt;
[[Рәсем:Lake Aslykul.jpg|350px|thumb|center|[[Ачылы күл]] күренеше]]

Архив материалларында [[Ташлы-Шәрип]], [[Ташлытамак]], Имай-Карамалы, Искәндәр, Бик-Карамалы, Чуенчы авыллары (Дәүләкән районы) — татар авыллары һәм аларда татарлар, [[мишәрләр]], [[типтәрләр]] яшәгәннәр, нигез салганнар, диелә. [[1748 ел]]да барлыкка килгән  Имай-Карамалыда, мәсәлән, 1816 елда — 163, 1834 елда 223 җан мишәр яшәгән. (ЦГИА РБ, Ф2, Оп.2 Д 13068, Л. 60).

1748 елда барлыкка килгән  Бик-Карамалыда 1795 елда 48 йортта 292 типтәр, 1810 елда — 194, 1834 елда 293 мишәр ир-аты яшәгән (ЦГИА РБ, Ф2, Оп.1 Д 4875, Л 18, Оп.1 Д 2083, ЛИ; ЮАС. Вп.2 с. 339).

1762 елда барлыкка килгән Чуенчы авылында 69 йортта 592 мишәр яшәгәнлеге күрсәтелгән (ЮАС, Вп.2, с. 337).

Ташлы-Шәрип авылында 1810 елда — 93, 1834 елда 127 ан типтәр ир-ат яшәгәнлеге әйтелә (Малоизученные источники по истории Башкирии. с. 107, ЦГИА РБ, Ф1, Оп.1, Д 8083, Л. 9).

Искәндәр авылында да мишәрләр яшәгәнлеге күрсәтелгән. Шулай булуга карамастан, Дәүләкәнне туган якны өйрәнү музее хезмәтәкрлре, тарихи фактларны бозып, бу авылларга башкортлар нигез салган, дип яза.

1798-1865 елларда Башкортстанда кантун системасы хөкем сөрә. Кантун системасы бетерелгәч, башкортларга — 30ар, мишәрләргә 15әр дисәтин ир бирергә дигән указ чыга. Шуңа бәйле Имай-Карамалы һәм Бик-Карамалы мишәрләре җирне күбрәк алу максатында үзләрен башкорт дип яздырырга була. Авыл җыенында Мөхәммәтҗан Богданов һәм Нигъмәтҗан Мөхәммәткәримовка бу эшне судта карауны оештырырга йөкләтелә. Әлеге мәсәлә Уфадә карала.
Нәтиҗәдә, суд Имай-Карамалы, Ташлытамак һәм Бик-Карамалы авылында яшәүчеләрне башкортлар дип танырга, дигән карар чыгара. (ЦГИА РБ Ф. И. 10, оп. 1 Д. 1283, лист 52). Шулай итеп, 1870 һәм 1920 елгы халык исәбен алуда бу авылда яшәчеләр башкортлар дип күрсәтеләләр.&lt;ref&gt;Ф. Хәмәтдинов. [http://kiziltan.ru/useruploads/files/KT_164_31_08_12.pdf Тарих дөреслекне ярата.]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // Кызыл таң, 31.8.2012&lt;/ref&gt;

== Мәгариф ==
2009-10 уку елында районда 34 гомуми белем бирүче мәктәп һәм 20 филиал эшләгән. Ш.и. 1 гимназия (609 укучы), 1 лицей (666), 1 башкорт гимназиясе (429), 1 интернат төрендәге мәктәп (229). Барлык укучылар саны – 5 184.

Шулар арасында 1697 башкорт баласы, 1038 татар баласы, 227 чуаш баласы укыганнар.

Район мәктәпләрендә укыту 4 телдә алып барыла. 2009-10 уку елында 12 мәктәптә укыту [[башкорт теле]]ндә барган. Укучылар саны – 947 (54,48%), 20 мәктәптә башкорт телен туган тел урынына укыйлар 1010 бала, шуларның 219 – башкорт булмаганнар.

5 мәктәптә 79 бала [[татар теле]]ндә уку бәхетенә ирешкән. 9 мәктәптә 319 бала татар телен укый фән буларак. Барлыгы татар телен укый ала 384 укучы, ә аларның 359-ы – татарлар.

Бу яктан чуаш балалары бәхетлерәк күренәләр. Аларның ике мәктәпләрендә укыту [[чуаш теле]]ндә алып барыла. Укучылар саны – 125 (55,1%), тагын 51 бала чуаш телен фән буларак өйрәнә.

15 мәктәптә 1614 бала [[рус теле]]н ана теле урынына укый. 
Районда 122 ана теле укытучысы бар, тик шуларның 99-ы башкорт телен укыта. Татар телен һәм әдәбиятын 15 укытучы, чуаш телен – 8 укытучы укыта.&lt;ref&gt;[http://davlobr.se-ua.net/files/programma_razvitiya.rar 2009-2013 еллар өчен мәгариф үстерү программасы]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Транспорт ==
[[Куйбышев тимер юлы]] районны ике тигез өлешкә бүлеп китә. 
Чишмә – Раевка – Миякә, Толбазы – Дәүләкән – Бүздәк автоюллары.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Чыганаклар ==
* [http://davlekanovo.tukaeva.ru/?q=node/532 Муниципаль программа]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Башкортстан}}
{{Дәүләкән районы}}

[[Төркем:Башкортстан районнары]]</text>
      <sha1>6171x8z0zw1sccahp6b3mfx06xlwwk4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Люксембург</title>
    <ns>1</ns>
    <id>103036</id>
    <revision>
      <id>5793040</id>
      <parentid>802254</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:27:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Шомбайлы }}</comment>
      <origin>5793040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="170" sha1="2kelokqe88l2o8rjdqd99i0wndrskz0" xml:space="preserve">{{Булырга тиешле мәкалә 10000}}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Шомбайлы }}</text>
      <sha1>2kelokqe88l2o8rjdqd99i0wndrskz0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Ulaanbaatar</title>
    <ns>1</ns>
    <id>103122</id>
    <revision>
      <id>5793046</id>
      <parentid>5512668</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:34:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Nanoqq }}</comment>
      <origin>5793046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="qr1ovleajy1n5g1ik7jr9y78rnjeelj" xml:space="preserve">{{Булырга тиешле мәкалә 10000}}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Nanoqq }}</text>
      <sha1>qr1ovleajy1n5g1ik7jr9y78rnjeelj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фирдүс Тямаев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128867</id>
    <revision>
      <id>5792982</id>
      <parentid>4643540</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:23:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Шәхси тормышы */ өстәмә</comment>
      <origin>5792982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6781" sha1="0wykn7499alnj36y0hv7m52ls6y2k35" xml:space="preserve">{{Музыкант
 |Исем              = Фирдүс Тямаев
 |Имза          = 
 |Фото             = Тямаев.jpg
 |Рәсем асты язуы    = 
 |Фон              = solo_singer
 |Тугандагы исеме = 
 |Тулы исеме       = Фирдүс Фәрит улы Тямаев
 |Туу көне    =3.2.1983
 |Туу урыны   = [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], {{Туу җире|Октябрь районы (Татарстан)|Норлат районында}}, [[Түбән Норлат]] 
 |Үлү көне      = 
 |Үлү урыны     = 
 |Еллар             = 2002 - {{х.в.}}
 |Дәүләт           = {{байрак|СССР}} [[СССР]]&lt;br/&gt;{{байрак|Россия}} [[РФ]]
 |Һөнәрләр        = [[җырчы]]
 |Моң  = 
 |Кораллар      = 
 |Жанрлар            = эстрада
 |Псевдонимнар       = 
 |Коллективлар       = 
 |Хезмәттәшлек   = 
 |Лейбллар           = 
 |Бүләкләр          = «[[Татар җыры]]» фестивале лауреаты&lt;br/&gt;[[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|20px|ТР атказанган артисты (2018)]]
 |Сайт             =
}}
'''Фирдүс Тямаев''', Фирдүс Фәрит улы Тямаев (''[[1983 ел]]ның [[3 февраль|3 феврале]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Октябрь районы (Татарстан)|Октябрь районы]], [[Түбән Норлат]]'') — популяр эстрада җырчысы, автор-башкаручы, [[Татарстанның атказанган артисты]] (''[[2018 ел|2018]]''). [[Норлат]]ның мактаулы гражданы (2024).
== Тәрҗемәи хәле ==
Тямаев Фирдүс Фәрит улы [[1983 ел]]ның [[3 февраль|3 февралендә]] [[ТАССР]] [[Октябрь районы (Татарстан)|Октябрь районы]] (''1997 елдан [[Норлат районы]]'') [[Түбән Норлат]] авылында туган.

9 нчы классны тәмамлагач, [[1998 ел]]да [[Лениногорски]] шәһәрендә [[Лениногорск музыка-сәнгать педагогика көллияте|музыка училищесына]] укырга керә. Баян бүлегендә бик яратып укый, көйләр яза башлый, [[КВН]]да катнаша, беренче урыннар алалар.

Соңгы курсны тәмамларга 6 ай калгач, 8 октябрь 2001 елда әтисе вафат була. Укуын тәмамлагач, шул ук елны [[Азнакай]] шәһәренә күчеп китә. Шул шәһәрдә 4 ел эшли һәм 40 ка якын көй яза.

2005 елда кире туган ягына кайтып китә. Группа җыя, төрле артистлар белән гастрольләргә йөри башлый. Татарстан, Башкортстан, Самара, Сембер өлкәләре шәһәр-авылларында, Мәскәүдә концертлар куя. 
Бүгенге көндә 50 дән артык язган көе бар, күптән түгел студия ачылды, беренче дискы дөнья күрде. Туйлар, юбилейлар алып бара.

== Шәхси тормышы ==
Исән-сау әнисе, олы апасы һәм энесе бар.&lt;br/&gt; 
Гаиләле. Хатыны Резедә Әхмәтвәлиева&lt;ref&gt;{{Citation |title=Татар музыкаль телеканалы |url=http://tmtv-online.ru/?p=7536 |access-date=2016-02-03 |archive-date=2014-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140209220205/http://tmtv-online.ru/?p=7536 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;. Балалары: олы улы Раян&lt;ref&gt;[http://www.azatliq.org/media/photogallery/27523892.html  Казанда «Балалы солянка» популярлаша]{{Deadlink|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;, икенче улы Кәрим, кызы Мәрьям&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240323110623/https://tnv.ru/news/obshchestvo/380152-stalo-izvestno-imya-novorozhdennoy-docheri-firdysa-tyamaeva/   Стало известно имя новорожденной дочери Фирдуса Тямаева.] tnv.ru, 22.03.2024&lt;/ref&gt;

== Кызыклы фактлар ==
* 2019 елда Буа районы Сабантуенда халыкны шаккаттырып суга тошеп жырлады.&lt;ref&gt;https://www.instagram.com/p/Byeieuyga0B/?igshid=rdbzk6ufqrtq&lt;/ref&gt;

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* «[[Татар җыры]]» фестивале лауреаты
* [[2018 ел|2018]] — [[Татарстанның атказанган артисты]]&lt;ref&gt;[https://www.azatliq.org/a/29651987.html  Җырчы Фирдүс Тямаевка Татарстанның атказанган артисты исеме бирелде.] [[Азатлык радиосы]], 12.12.2018&lt;/ref&gt;
* 2024 ― [[Норлат]]ның мактаулы гражданы ― ''СВО мобилизацияләнгән сугышчыларына ярдәм оештыруда актив эшләгәне өчен''&lt;ref&gt;''Рузалия Хакимуллина.'' [https://web.archive.org/web/20240323112732/https://www.kazan.kp.ru/online/news/5726569/  Заслуженный артист Татарстана Тямаев получил звание «Почетный гражданин Нурлата».] KP.RU, 20.03.2024{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

==Сылтамалар==
* [https://vk.com/public27399154 Ф. Тямаевның рәсми төркеме]
* [http://xn----7sbaabatrryck8dtb2d.xn--p1ai/tt/node/151 Әби-апаларны “елатучы” Фирдүс Тямаев]{{Deadlink|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.instagram.com/firdustamaev_official/?utm_source=ig_embed  firdustamaev_official.] instagram.com
{{Тышкы сылтамалар}}
== Моны да карагыз ==
{{Татарстан Республикасының Атказанган артистлары}}

{{DEFAULTSORT:Тәмәев, Фирдүс}}
[[Төркем:Әлифба буенча җырчылар]]
[[Төркем:Татар җырчылары]]
[[Төркем:Татарстанның атказанган артистлары]]
[[Төркем:Лениногорск педагогика көллиятен тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Норлатның мактаулы гражданнары]]</text>
      <sha1>0wykn7499alnj36y0hv7m52ls6y2k35</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Һәдия Дәүләтшина</title>
    <ns>0</ns>
    <id>158223</id>
    <revision>
      <id>5792997</id>
      <parentid>4077009</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T21:29:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Хәтер */ өстәмә</comment>
      <origin>5792997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11535" sha1="a4kfozcmbhjf280xmmuo2qvbfllgnjt" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем = ''Һәдия Дәүләтшина''
| рәсем = Davletshina.jpg
| рәсем язуы 
| тулы исем = Һәдия Лотфулла кызы Дәүләтшина
| һөнәр = [[язучы]]
| туу датасы = 05.03.1905
| туу җире = [[Хәсән]], Пугачев өязе, {{туу җире|Самар губернасы|Самар өязендә}}, [[Россия империясе]]
| гражданлык = [[Россия империясе]]&lt;br/&gt;[[РСФСР]]&lt;br/&gt;[[СССР]]
| милләт = [[башкорт]]
| үлем датасы = 05.12.1954
| үлем җире = {{үлем җире|Бөре (шәһәр)|Бөредә}}, [[Башкортстан АССР]], [[ССРБ]]
| әти = 
| әни =
| ир = Гобәй Дәүләтшин
| хатын =
| балалар =
| бүләк һәм премияләр = {{Салават Юлаев премиясе}}([[1967]])
| сайт =
| башка мәгълүмат = 
}}
{{Башка мәгънәләр|төр=фамилия|Дәүләтшин}}
'''Һәдия Дәүләтшина''', Һәдия Лотфулла кызы Дәүләтшина ({{Lang-ba|Дәүләтшина Һәҙиә Лотфулла ҡыҙы}}, ''[[1905 ел]]ның [[5 март]]ы, [[РИ]], [[Самара губернасы]], Николаевск өязе, Хәсән — [[1954 ел]]ның [[5 декабрь|5 декабре]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[БАССР]], [[Бөре (шәһәр)|Бөре]]'') — [[СССР|совет]] [[язучы]]сы, [[Салават Юлаев премиясе|Салават Юлаев бүләге иясе]] (''[[1967]], вафатыннан соң'').

== Тәрҗемәи хәле ==
[[1905 ел]]ның 5 мартында [[Самара губернасы]] Николаевск ([[1918 ел]]дан Пугачев) өязе (хәзерге [[Самара өлкәсе]]нең [[Олы Черниговка районы]]) [[Хәсән]] авылында туган. [[1954 ел]]ның 5 декабрендә [[Бирск|Бөре]]дә вафат.

Авыл мәдрәсәсендә, аннары совет мәктәбендә укыган. [[1920 ел]]да унбиш яшеннән күршедәге Диңгезбай авылында мөгаллимлек иткән. [[Ватандашлар сугышы]] чорында укытучы-комсомол әгъзасы Һ.Дәүләтшинаның тормышына куркыныч яный. Шуңа күрә аны [[Самара татар-башкорт педагогия укуханәсе]]нә укырга җибәрәләр. [[Максим Горький]] әсәрләрен яратып укый, язучы һөнәре белән кызыксыну уяна.&lt;ref&gt;[http://www.biografii.ru/biogr_dop/davletshina_h_l/davletshina_h_l.php Люди и биографии сайтында]&lt;/ref&gt;
* [[1922 ел]]да ире [[Гобәй Дәүләтшин]] белән [[Мәскәү]]гә күчеп китәләр.
* [[1924 ел]]да вакытлыча өзелеп торган укуын [[Уфа педагогия институты]] рабфагында дәвам итә.
* [[1927 ел]]да [[Шәһит Ходайбирдин]] исемендәге балалар йортында тәрбияче булып эшли.
* [[1932 ел]]да [[Мәскәү]]дә [[китап]] нәшриятлары өчен мөхәррирләр әзерләү институтында укый.
* [[1933 ел]]да ире  Гобәй Дәүләтшин белән [[Баймак районы]] «Җылаер» орлыкчылык совхозының сәяси бүлеге гәҗитендә әдәби хезмәткәр булып эшли.
* [[1935]]-[[1937 ел]]ларда педагогия институтында тел һәм әдәбият бүлегендә белемен дәвам итә.
* [[СССР|ССРБ]] язучылар берлегенең 1нче корылтаенда ([[1934]]), [[СССР|ССРБ]] язучыларының 3нче пленумында ([[1936]], [[Минск]]) катнаша.
* [[1937]]-[[1942 ел]]ларда гаепсезгә хөкем ителә, [[халык дошманы]] хатыны дип [[Мордовия]]дә төрмәдә ябылуда була.
* [[1942 ел]]да [[Башкортстан]]га кайта, вафатына хәтле ([[1954]])  [[Бирск|Бөре]]дә сөргендә яши.

== Иҗаты ==
Һәдия Дәүләтшинаны «''Совет [[Көнчыгыш]]ының   беренче талантлы хатын-кыз роман язучысы''» дип атыйлар.
* Беренче әсәре – «Сылукай-пионерка» хикәясе ([[1926]])  «''Башкортстан яшьләре''» гәҗитендә басыла.
* «Айбикә» повестенда ([[1932]])  шуралар  илендә яңа кеше барлыкка килүне Айбикә образы аша ышандырырлык итеп ачып биргән, 
хатын-кызның холкын тирән ачкан, әсәрнең әдәби теле халыкчан, тасвирлы булуы белән аерылып тора.
* «Башаклар дулкыны» повестенда  ([[1932]]) күмәк хуҗалыклар оештыру елларында яшерен дошманнарга каршы көрәш барышында аерым [[шәхес]]ләрнең бердәм көч булып туплана алуын күрсәтә, авыл кешесендә бердәмлек хисе ныгуын җанлы характерлар аша ачып бирә.
* «Сырга сабагы» хикәясендә ([[1935]]) хатын-кыз образлары аша халыкның үткәндәге тормышын, гореф-гадәтләрен колоритлы итеп тасвирлауга ирешә.
* «Хикәяләр шәлкеме» ([[1935]]) исеме астында сайланма әсәрләренең тәүге китабы басылып чыга.
* Язучы [[СССР|илдә]] «Ыргыз» романы белән таныла. Әсәрне ул ун елдан артык ([[1942]]-[[1952]]) яза. Ләкин аерым планнары, кайбер вариантлары [[1930 ел]]ларда ук уйланылган була. «Ялкынлы еллар» повесте ([[1932]]-[[1937]]) шушы романның башлангычы дип каралырга хаклы. Романда XX гасыр башы - [[1902]]-[[1920 ел]]лар арасындагы  тарихи вакыйгалар сурәтләнә: [[беренче бөтендөнья сугышы]], [[Октябрь инкыйлабы]], [[Ватандашлар сугышы]]. Язучы [[башкорт|туган халкының]] шул  заман өчен  мөһим сорауларын күтәрә. Төрле социаль төркемнәрнең характерлы типларын тудырып, әдәбиятта роман жанрының тел-стиль сыйфатларын баетты. Әсәрнең теле йөгерек, авыз иҗаты үрнәкләре белән баетылган. [[СССР|ССРБ]] язучылар берлегенең I корылтаенда ([[1934]]) Леонид Соболев романга югары бәя бирә: '''''«Һәдия Дәүләтшинаның «Ыргыз»  романын укымыйча торып, [[башкорт]] чынбарлыгын, аның  тормышын аңлап җитү мөмкин түгел»'''''. [[Казакъ]] язучысы [[Сабит Муканов]] Һ. Дәүләтшинаның роман язуын иҗат каһарманлыгына тиңли. Роман аерым китап булып [[1957 ел]]да гына басылып чыга. [[1961 ел]]да романның тулырак икенче басмасы дөнья күрә. Шул ук елда [[Мәскәү]]дә [[рус теле]]ндә басыла. [[1976 ел]]да [[Алматы]]да басыла.

Марат Минһаҗетдинов ([[Уфа|БДУ]]) язучының  иҗатын өйрәнеп, кандидатлык диссертациясе яклый  ([[1965]]).&lt;ref&gt;{{Citation |title=''«Ватандаш» журналы'' |url=http://www.vatandash.ru/index.php?article=142 |access-date=2014-09-24 |archive-date=2020-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201201080723/http://vatandash.ru/index.php?article=142 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

== Бүләкләре ==
[[1967 ел]]да [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы|БАССР]] хөкүмәте әдәбият, сәнгать, архитектура өлкәсендәге иң яхшы әсәрләрне билгеләү өчен [[Салават Юлаев премиясе|Салават Юлаев исемендәге премия]] булдырды. Беренче премия Һәдия Дәүләтшинага «Ыргыз» романы өчен бирелә (вафатыннан соң).&lt;ref&gt;[http://ulaev-salavat.narod.ru/spisok.htm  Салават Юлаев сайты]&lt;/ref&gt;

== Хәтер ==
&lt;gallery&gt;|
&lt;/gallery&gt;
* [[Уфа]]да Һ. Дәүләтшина бульвары бар.
* [[Сибай]]да язучыга бюст куелган.
* [[Бөре социаль-педагогия академиясе]]ндә музее эшли.
* Язучы турында тулы метражлы «Романистка» фильмы төшерелгән (сценарист һәм редактор ― Анна Мурзабулатова, «Башкортостан» киностудиясе хезмәткәре)&lt;ref&gt;[https://kinorb.ru/novosti/uspehi-sotrudnikov-kinostudii-bashkortostan-rezultat-nacionalnogo-proekta-kultura/  Успехи сотрудников Киностудии «Башкортостан» – результат национального проекта «Культура».] Киностудия Башкортостан, 11.11.2025{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.
==Әсәрләре==
* Дәүләтшина Һ. Л. Ыргыз : роман / Һәдия Дәүләтшина; Ә. Мирзаһитов кереш сүзе б-н. – Казан : Татар. кит. нәшр., 1988. – 416 б. – 15000 д.
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Әдәбият ==
* ''Минһаҗетдинов М''. Һәдия Дәүләтшина: Тормышы һәм иҗаты. Уфа, 1966.
* Совет Башкортстаны язучылары. Биобиблиографик белешмәлек. Уфа, 1988.

== Сылтамалар ==
;[[Башкортостан Республикасының Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханәсе]]нең электрон бүлегендә 
* [http://ebook.bashnl.ru/dsweb/View/ResourceCollection-3520 башкорт телендәге әсәрләре]
{{Тышкы сылтамалар}}
{{Портал|Мәдәният}}
{{Портал|Әдәбият}}
{{DEFAULTSORT:Дәүләтшина, Һәдия}}
[[Төркем:Башкортстан язучылары]]
[[Төркем:Башкорт язучылары]]
[[Төркем:Сәяси репрессия корбаннары]]
[[Төркем:Салават Юлаев премиясе лауреатлары]]</text>
      <sha1>a4kfozcmbhjf280xmmuo2qvbfllgnjt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нәриман районы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>158391</id>
    <revision>
      <id>5792944</id>
      <parentid>4115667</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T17:56:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-21991-09</username>
        <id>60323</id>
      </contributor>
      <origin>5792944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7352" sha1="6jz0d5zryolonzx418f1mjssstk5e7l" xml:space="preserve">{{АТБВМ
|Төс1                                = {{Төс/Русия}}
|Татар исеме                         = Нәриман районы
|Чын исем                            = {{lang-ru|Наримановский район}}
|Герб                                = 
|Байрак                              = 
|Герб киңлеге                        = 
|Байрак киңлеге                      = 
|Герб тасвирламасы                   = 
|Байрак тасвирламасы                 = 
|Ил                                  = [[Русия]]
|lat_deg =|lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec = 
|region     = 
|type       = 
|уровень    = 
|CoordScale = 
|Гимн                                = 
|Статус                              = [[Район]]
|Регион төре                         =[[Өлкә]]
|Регион                              = [[Әстерхан өлкәсе]]
|Башкала                             = [[Нәриман]]
|ЭреШәһәрләр                         =  
|Нигезләү                            =
|Юкка чыгу                           = 
|Башлык                              = 
|Башлык исеме                       = Район башлыгы
|Башлык2                             = 
|Башлык исеме2                      = 
|ТЭП                                 = 
|ТЭП елы                            = 
|ТЭП буенча урын                    = 
|Кеше башына ТЭП                    = 
|Кеше башына ТЭП буенча урын        = 
|Тел                                 =
|Телләр                              = 
|Халык саны                          = {{formatnum:{{ ХСР | Нариман районы }}}} кеше
|Халык саны исәбе елы               = 2010
|Халыктан %                         = 
|Халык саны буенча урын             = 
|Халык тыгызлыгы                    =
|Халык тыгызлыгы буенча урын        =
|Милли состав                       = 
|Дини состав                        = 
|Мәйдан                              = 6100
|Мәйданнан %                        = 
|Мәйдан буенча урын                 = 
|Максималь биеклеге                  = 
|Урта биеклеге                       = 
|Минималь биеклеге                   = 
|Киңлек                              = 
|Озынлык                             = 
|Харита                              = Astrakhanskaya oblast Narimanovskiy rayon.svg
|Харита зурлыгы                      = 350px
|Административ берәмлек харитасы     = 
|Харита зурлыгы ае                  = 
|Сәгать поясы                         =  {{MSK+0}}
|Аббревиатура                        = 
|ISO                                 = 
|Телефон коды                        = 
|Почта индекслары                    = 
|Интернет домены                     = 
|Автомобиль номерлар коды            = 30
|Сайт                                =http://narimanov.astrobl.ru 
|Commons-та төркем                   =
|Искәрмә                             = 
}}
 
'''Нәриман районы''' ({{lang-ru|Наримановский район}}) — [[Әстерхан өлкәсе]] составына керүче муниципаль район.

Административ үзәк — [[Нәриман]] шәһәре.

==  География ==

=== Чиктәшлек ===
{| class=&quot;wikitable&quot;

!
Як
!
Район яки төбәк
|-
|Төньяк
| [[Янтау районы]]
|-
|Көнчыгыш
| [[Хәрәбәле районы|Хәрәбәле]], [[Кызыл Яр районы (Әстерхан өлкәсе)|Кызыл Яр]], [[Идел буе районы (Әстерхан өлкәсе)|Идел буе]] районнары
|-
|Көньяк
| [[Лиман районы|Лиман]], [[Икряное районы|Икряное]] районнары
|-
|Көнбатыш
| [[Калмыкстан]]
|}

== Тарих ==
Нәриман районы 1931 елның 30 августында '''татар-нугай милли районы''' буларак элекке Әстерхан районы территориясендә оештырылган. Үзәге Зацарево авылында урнашкан булган.

[[1934 ел]]дан — [[Сталинград крае]], 1936 елдан — [[Сталинград өлкәсе]], [[1943 ел]]дан — [[Әстерхан өлкәсе]] составында.

1957 елда, Зацарево авылы Әстерхан составына кертелү сәбәпле район үзәге [[Әстерхан]]га күчерелгән. 1963 елда райүзәк Приволжский [[штб]]сына күчерелгән, ләкин ике елдан соң, шул ук сәбәпле, райүзәк кире Әстерханга кайтарылган.

1983 елда райүзәк Нижневолжский бистәсенә күчерелгән, 1985 елда ул''' Нәриман '''шәһәренә үзгәртеп корылган.

== Халык ==
{| class='standard' style='text-align: center;' width=63%
|- class='bright'
! [[1939]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_pop_39_2.php&lt;/ref&gt; !!  [[1959]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg1.php&lt;/ref&gt; !! [[1970]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus70_reg1.php&lt;/ref&gt; !! [[1979]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus79_reg1.php&lt;/ref&gt; !! [[1989]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg1.php&lt;/ref&gt; !! [[2002]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus02_reg1.php&lt;/ref&gt; !! [[2010]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus10_reg1.php&lt;/ref&gt;
|- class='bright'
|40116&lt;ref&gt;шул исәптә махсус контингент — 934 кеше&lt;/ref&gt;
|24719
|62700
|69282
|43332
|44077
|45457
|}

Милли состав (2010): урыслар (40,8%), казакълар (25,3%), татарлар (20,7%), даргиләр (2,1%), төрекләр (1,7%), калмыклар (1,6%).&lt;ref&gt;{{Citation |title=2010 елгы җанисәп алу базасы. |url=http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |access-date=2014-09-30 |archive-date=2015-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150915194436/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Милләтне әйтмәгән кешеләрне исәпләмичә&lt;/ref&gt;
== Административ бүленеш ==
Нәриман районы составына 1 шәһәр һәм 12 авыл җирлеге керә.
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Тышкы сылтамалар ==
* [http://narimanov.astrobl.ru Рәсми сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090216090053/http://narimanov.astrobl.ru/ |date=2009-02-16 }}

{{Әстерхан өлкәсе}}

[[Төркем:Нариман районы|*]]


{{Astr-obl-stub}}
[[Төркем:Татар районнары]]</text>
      <sha1>6jz0d5zryolonzx418f1mjssstk5e7l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Артем Пискунов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>167016</id>
    <revision>
      <id>5792998</id>
      <parentid>4644805</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T21:35:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Тәрҗемәи хәле */ өстәмә</comment>
      <origin>5792998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12699" sha1="mxofguwmtl2jx1r8gux285gmgz67bq3" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем = Артем Пискунов
| рәсем = А.Пискунов.jpg
| рәсем_зурлыгы = 200px
| alt = &lt;!—Артем Пискунов --&gt;
| рәсем язуы = &lt;small&gt;Артем Пискунов&lt;/small&gt;
| тулы исем = Артем Олег улы Пискунов
| һөнәр = драма артисты
| туу датасы = 05.06.1989
| туу җире = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]],  {{туу җире|Мөслим районы|Мөслим районында}} [[Яңа Усы]] 
| гражданлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]]&lt;br/&gt;{{байрак|Россия}} [[РФ]]
| милләт = [[татар]]
| үлем датасы = 
| үлем җире = 
| әти = Олег
| әни = Гөлсинә
| ир = 
| хатын = [[Резеда Сәләхова]], ''актриса''
| балалар = ''улы'' Әскәр
| бүләк һәм премияләр =[[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|20px|ТР атказанган артисты (2025)]] {{Тантана}} [[Файл:Dzhalil Prize new medal.png|20px|Муса Җәлил премиясе, 2017]]&lt;br/&gt; [[Дамир Сираҗиев премиясе]] (''[[2011]], [[2024]]'')
| сайт =
| башка мәгълүмат = 
}}
{{Башка мәгънәләр|төр=фамилия|Пискунов}}
[[Файл:Belem zheuherlere (2022-12-18) 07.jpg|200px|thumb|right|«Белем җәүһәрләре» XIII Бөтендөнья интернет-проектлар конкурсына йомгак ясау тантанасында алып баручы буларак катнашуы (уңда), сулда [[Резеда Сәләхова]]]]
'''Артем Пискунов''', Артем Олег улы Пискунов (''[[1989 ел]]ның [[5 июнь|5 июне]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]] [[Мөслим районы]] [[Яңа Усы]]'') ― драма актеры, 2008 елдан  Кәрим Тинчурин исемендәге [[Татар дәүләт драма һәм комедия театры]] артисты, [[«Тантана» премиясе|«Тантана»]] (2014), [[Дамир Сираҗиев премиясе|Дамир Сираҗиев]] (2011; 2024), [[Муса Җәлил премиясе|Муса Җәлил]] (2017) исемендәге премияләр лауреаты. [[Татарстанның атказанган артисты]] (2025).

== Тәрҗемәи хәле ==
[[Файл:А.Пискунов 1.jpg|200px|thumb|right|Артем Пискунов]]
1989 елның 5 июнендә Татарстан АССР [[Мөслим районы]] [[Яңа Усы]] авылында биш балалы гаиләдә туган. Апасы, ике абыйсы, энесе бар&lt;ref&gt;''Энҗе Шәйхетдинова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/artem-piskunov-mina-uz-fikeremne-itkererlek-uryn-itmi-vatanym-tatarstan-5922056?utm_source=top  Артем Пискунов: Миңа үз фикеремне җиткерерлек урын җитми.] [[Ватаным Татарстан|«Ватаным Татарстан»]], 12.04.2026&lt;/ref&gt;. Әтисе Олег Романович ― [[керәшен]], әнисе Гөлсинә [[Актаныш районы]] [[Түбән Гәрәй|Гәрәй]] авылыннан, башлангыч сыйныфлар укытучысы. Апасы дипломлы программист та, бухгалтер да, укытучы да. Абыйсы ― эретеп ябыштыручы булып эшли. Кече абыйсы ― ветеринар. Энесе сәүдә-икътисад юнәлешендә укыган һәм хәзер бизнеста&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;''Раил Садретдинов''. [https://intertat.tatar/news/artem-piskunov-kyinalulardan-kurykmadym-5867805  Артем Пискунов: «Кыйналулардан курыкмадым».] [[Интертат]], 11.08.2024&lt;/ref&gt;.

[[Казан театр укуханәсе]]н (''[[Рәшит Заһидуллин]] курсы'', сәхнә теле укытучысы Габдерәүф Нуриев&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;), [[КФУ]] татар филологиясе факультетын тәмамлаган.

== Хезмәт юлы ==
* [[2008 ел]]да [[Казан яшь тамашачы театры|Габдулла Кариев исемендәге Казан татар яшь тамашачылар театры]]на билгеләнә.
* Шул ук елны, Зөлфәт Закиров Мәскәүгә укырга кергәнлектән, бер урын бушап&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;, [[Тинчурин театры|Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театрына]] күчә.

== Иҗаты ==
[[Мостай Кәрим]] әсәре буенча куелган «Айгөл иле» романтик драмасында Ричард Галин ролен башкаруы танылу китерә. Театр белән Россия өлкәләрендә, [[Төркия]]дә, [[Бельгия]]дә гастрольләрдә була. [[Уильям Шекспир]]ның «Гамлет»ында Гамлетны уйнау яңа уңыш китерә.
{{цитата|автор=А. Пискунов|«Татар халкында ике Гамлет хәзер — [[Мөхтәр Мутин]] да мин»}}
== Уйнаган рольләре ==
* ''Гамлет'' — «Гамлет. Күренешләр» [[Уильям Шекспир|У. Шекспир]].
* ''Рөстәм'' — «Гайфи бабай, өйлән давай!» [[Гөлшат Зәйнашева|Г. Зәйнашева]].
* ''Марат'' — «Бәйрәм белән, кызлар!» [[Шамил Фәрхетдинов|Ш. Фәрхетдинов]], [[Рәшит Заһидуллин|Р. Заһидуллин]].
* ''Шагыйрь'' — «Сөй гомерне!» [[Габдулла Тукай|Г. Тукай]].
* ''Рамазан'' — «Төн яна учакта» [[Хәбир Ибраһим|Х. Ибраһим]].
* ''Барлас'' —  «Кияүләр» [[Хәй Вахит|Х.Вахит]].
* ''Артем'' — «Мәхәббәт баскычы» [[Шамил Фәрхетдинов|Ш. Фәрхетдинов]], [[Рәшит Заһидуллин|Р. Заһидуллин]].
* ''Хор'' — «Төш» [[Туфан Миңнуллин|Т. Миңнуллин]].
* ''Әлтафи'' — «Без — кырык беренче ел балалары»  [[Мөхәммәт Мәһдиев|М. Мәһдиев]].
* ''Гада'' — «Йосыф — Зөләйха»  [[Нурмөхәммәт Хисамов|Н. Хисамов]].
* ''Автор'' — «Язмышым юллары»  [[Разил Вәлиев|Р. Вәлиев]].
* ''Помидор Әфәнде, Мистер Кишер, Профессор {{comment|Армут|груша}}'' — «Чиполлино маҗаралары» Джанни Родари.
* ''Ильяс'' — «Назлы кияү»  [[Кәрим Тинчурин|К. Тинчурин]].
* ''Ят кеше'' — «Без барыбыз да кешеләр» Эрих Мария Ремарк.
* ''Язучы'' — «Гашыйклар тавы»  [[Илдар Юзеев|И. Юзеев]].
* ''Артист'' — «Өметсез хыяллар» Федерико Гарсиа Лорка.
* ''Камыр батыр'' — «Шүрәле- online» [[Шамил Фәрхетдинов|Ш. Фәрхетдинов]].
* ''Рөстәм'' — «Нәрсә соң ул Яңа ел»  [[Шамил Фәрхетдинов|Ш. Фәрхетдинов]].
* ''Ричард Галин'' —  «Айгөл иле»  [[Мостай Кәрим|М. Кәрим]].
* ''Җәләл'' — «Хаҗи әфәнде өйләнә»  [[Шәриф Камал|Ш. Камал]].
* ''Илгизәр'' — «Яшьлегем- юләрлегем»  [[Туфан Миңнуллин|Т. Миңнуллин]].
* ''Батырхан'' ― «Җилкәнсезләр» [[Кәрим Тинчурин|К. Тинчурин]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt; һ.б.
== Фильмография ==
* 2025 ― [[Ай булмаса, йолдыз бар (телесериал)|«Ай булмаса, йолдыз бар» телесериалы]] (режиссёр [[Александр Далматов]], «Ватан 21 гасыр» киноширкәте) ― ''Мирзанур''

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
[[Файл:Tantana emblem.png|80px|thumb|left|&lt;small&gt; [[«Тантана» премиясе]]&lt;/small&gt;]]
* [[2014 ел|2014]] ― [[«Тантана» премиясе]] ― «Иң яхшы ир-ат роле» номинациясендә ― [[Тинчурин театры]] куйган «Гамлет» спектаклендә Гамлет роле өчен. 
* [[2014 ел|2014]], [[2024 ел|2024]] ― [[Дамир Сираҗиев премиясе]]&lt;ref&gt;[https://mincult.tatarstan.ru/index.htm/news/2292062.htm  Министерство культуры Республики Татарстан]&lt;/ref&gt;  
* [[2017 ел|2017]] ― [[Муса Җәлил премиясе]] — «''театр сәнгате өлкәсендә ирешкән уңышлары өчен''»&lt;ref&gt;{{Citation |title=ТР министрлар кабинеты карары  № 420 23.06.2017 |url=http://prav.tatarstan.ru/rus/file/pub/pub_1016242_enc_87688.pdf |access-date=2017-07-04 |archive-date=2021-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413130834/https://prav.tatarstan.ru/rus/file/pub/pub_1016242_enc_87688.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[2022 ел|2022]] ― «Яңа татар җыры II» бәйгесенең «Иң яхшы татар җыры» номинациясендә 3нче урын ― «Татарстан» җыры белән (Артем Пискунов көе һәм сүзләре)&lt;ref&gt;''Лилия Заһидуллина.'' [https://intertat.tatar/news/yana-tatar-yry-ingan-yrlar-kaisy-sandykta-yata-konkurs-tirasenda-kem-tavys-cygara-5856728  «Яңа татар җыры»: җиңгән җырлар кайсы сандыкта ята, конкурс тирәсендә кем тавыш чыгара?] [[Интертат]], 24.12.2022&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;
* [[2025 ел|2025]] ― [[Татарстан Республикасының атказанган артисты]]&lt;ref&gt;[https://kzn1.ru/artemu-piskunovu-prisvoeno-pochetnoe-zvanie.html Артему Пискунову присвоено почетное звание.]{{Deadlink|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} kzn1.ru, 12.08.2025&lt;/ref&gt;
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}} 
== Әдәбият ==
;Мәкаләләр
# ''Фәнзилә Мостафина''. Артем белән әңгәмә. «[[Безнең гәҗит]]», 11.03.2015
# ''Максим Шубин''. Роль Гамлета на татарском языке принесла молодому актеру престижную премию. «[[Казанские ведомости (гәҗит)|Казанские ведомости]]», 08.05.2014.

== Сылтамалар ==
* [http://tinchurinteatr.ru/?p=87  Тинчурин театры рәсми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150629223757/http://tinchurinteatr.ru/?p=87 |date=2015-06-29 }}
* [http://beznen.ru/basma/2015-10/artem-piskunov-mina-milliard-dollar-birselerme/   Артем Пискунов: «Миңа миллиард доллар бирсәләрме..»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305145620/http://beznen.ru/basma/2015-10/artem-piskunov-mina-milliard-dollar-birselerme/ |date=2016-03-05 }}
* ''Раил Садретдинов''. [https://intertat.tatar/news/artem-piskunov-kyinalulardan-kurykmadym-5867805   Артем Пискунов: «Кыйналулардан курыкмадым».] [[Интертат]], 11.08.2024
{{DEFAULTSORT:Пискунов, Артем}}
[[Төркем:Тинчурин театры актерлары]]
[[Төркем:Татар артистлары]]
[[Төркем:«Тантана» премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:Казан театр укуханәсен тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Җәлил премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:Дамир Сираҗиев премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:Казан (Идел буе) федераль университетын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Татарстанның атказанган артистлары]]</text>
      <sha1>mxofguwmtl2jx1r8gux285gmgz67bq3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гатин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>167372</id>
    <revision>
      <id>5792964</id>
      <parentid>4413206</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T19:14:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>өстәмә</comment>
      <origin>5792964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1449" sha1="ho1j1u7ue6fyi6by1va8dffzps8ywcm" xml:space="preserve">'''Гатин''' — [[татар]] фамилиясе. [[Гарәп теле]]ннән кергән Гата («''бүләк итү''») исеменнән ясалган.

''[[Татар]]ча [[Википедия]]дә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:''
* [[Рүзил Гатин]] (1987), җырчы, шоумен.
* [[Марат Гатин]]: 
** [[Марат Гатин (1976)|Марат Гатин]] (1976):
*** [[Марат Илшат улы Гатин]] (25.09.1976), Россотрудничество хезмәткәре (2025 елга кадәр), ТР Рәисе ярдәмчесе (2025 елдан).
*** [[Марат Салават улы Гатин]] (3.07.1976), тарихчы, [[КФУ]] доценты.
* [[Мәхмүт Гатин]] (1946), төзелеш оешмасы башлыгы ([[Түбән Кама]]).
* [[Фоат Гатин (боксчы)|Фоат Гатин]] (1966), боксчы, ССРБ спорт остасы.
* [[Фоат Гатин (табиб)|Фоат Гатин]] (1956), медицина фәннәре докторы, КДМА профессоры.
----
;Гатина
* [[Гөлнара Гатина]] (1987), җырчы.
* [[Екатерина Гатина]] (2004), Россия волейболчысы.
{{Күп мәгънәле}}

[[Төркем:Шәхесләр]]
[[Төркем:Фамилияләр]]</text>
      <sha1>ho1j1u7ue6fyi6by1va8dffzps8ywcm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Григорий Зиновьев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172222</id>
    <revision>
      <id>5792972</id>
      <parentid>4404245</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T19:27:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>{{Фш|}}</comment>
      <origin>5792972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5914" sha1="1g96u73dx2694dxptby7rv6z75r724i" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем = Григорий Зиновьев
| рәсем =
| рәсем_зурлыгы = 250px
| alt = &lt;!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--&gt;
| рәсем язуы =
| тулы исем = 
| һөнәр = 
| туу датасы = 23.9.1883
| туу җире = [[Елисаветград]], [[Херсон губернасы]], [[Россия империясе]]
| гражданлык = 
| милләт = 
| үлем датасы = 25.8.1936
| үлем җире = [[Мәскәү]], [[СССР|ССРБ]]
| әти = 
| әни =
| ир = 
| хатын =
| балалар =
| бүләк һәм премияләр = 
| сайт =
| башка мәгълүмат = 
}}{{Фш|Зиновьев}}
'''Григорий Евсей улы Зиновьев''' (чын исеме ''Евсей-Гершон (Һирш) Арон улы Радомысльский'', {{ДР|23|9|1883|11}}, {{МестоРождения|Елисаветград|Кировоградта}}, [[Россия империясе]] — {{ДС|25|8|1936}}, Мәскәү, [[СССР|ССРБ]]) — Россия инкыйлабчысы, совет сәясәт һәм дәүләт эшлеклесе.
== Тәрҗемәи хәле ==
[[Херсон губернасы]] [[Елисаветград]] шәһәрендә [[сөт]] фермасы хуҗасы гаиләсендә туган. Яһүд милләтеннән. [[Берн]] университетында укыган (1906 да Россия инкыйлабында катнашыр өчен укуые ташлый). [[Февраль инкыйлабы]]на кадәр [[Швейцария]]дә яши. 
* 1917—1926 да Петроград (Ленинград) шурасы рәисе, бер үк вакытта 1919—1926 да Коминтерн {{comment|башкармасы|исполком}} рәисе, 1918 нең гыйнвар—мартында {{comment|ҺББҮШ|Һөнәри берлекләрнең бөтенсоюз үзәк шурасы, ВЦСПС}} рәисе. Зиновьев һәм Каменев [[Октябрь инкыйлабы]]ның яшерен датасын матбугатта һәм [[Вакытлы хөкүмәт]]кә фаш итә, шуның өчен [[Ленин]] Зиновьевны һәм Каменевны &quot;сатлык җаннар&quot; дип атый, соңрак [[Сталин]] бу вакыйганы еш искә төшерә һәм нәтиҗәдә кичерми.
* 1927 дә беренче мәртәбә фиркадән чыгарыла.
* 1928 дә фиркадә торгызыла һәм [[Казан үнивирситите|Казан университеты]]нда ректор булып эшли. 1931 дән РСФСР Мәгариф халык комиссарлыгы коллегиясе әгъзасы. 
* 1932 дә янә фиркадән чыгарыла, кулга алына һәм [[Костанай]]га сөрелә. 
* 1933 дә фиркадә торгызыла, «Большевик» журналының мөхәррирләр коллегиясендә эшли.

1934 нең декабрендә кулга алына һәм фиркадән чыгарыла. 1935 нең 16 гыйнварында ССРБ Югары Мәхкәмәсенең хәрби коллегиясе тарафыннан 10 ел иректән мәхрүм итүгә хөкем ителгән; 1936 ның [[24 август]]ында ''«Берләшкән шура хакимиятенә каршы троцкий-зиновьевчылар үзәге»'' эше буенча үлем җәзасына хөкем ителгән, икенче көнне атып үтерелгән.

1988 нең 13 июнендә ССРБ Югары Мәхкәмәсе плнеумы карары белән акланган.

== Гаиләсе ==
* Беренче хатыны — Сарра Наум кызы Равич (1879, [[Витебск]] — 1957). 1903 елдан [[РСДЭФ]] әгъзасы. Дүрт мәртәбә кулга алынган ([[1934]], [[1937]], [[1946]], [[1951]]). Сәламәтлеге какшавы сәбәпле 1954 тә иреккә чыгарылган.
* Икенче хатыны — Злата Ион кызы Лилина (1882, [[Вильно губернасы]] —1929, [[Ленинград]]). 1902 елдан [[РСДЭФ]] әгъзасы. 1927 дә (ире белән бер үк вакытта) фиркадән чыгарылган, 1928 дә кире торгызылган. Үпкә рагыннан үлгән.
* Икенче хатыныннан улы — Стефан Григорий улы Радомысльский (1908, Женева —1937), кулга алынган һәм атып үтерелгән&lt;ref&gt;http://www.sakharov-center.ru/asfcd/martirolog/?t=page&amp;id=12998&lt;/ref&gt;. Аның атыны Берта Җафарова (Левина) ике мәртәбә кулга алынган, сөргендә, ябылуда булган.
* Өченче хатыны — Евгения Яков кызы Ласман (1894—1985). 1936—1954 дә төрмәдә һәм сөргендә булган.

== Хәтер ==
* [[Кировоград]] шәһәре 1924—1934 елларда ''Зиновьевск'' дип аталган булган.

== Моны да карагыз ==
* [[Лев Каменев]]

== Чыганаклар ==
* http://www.hronos.ru {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150801141829/http://hronos.ru/ |date=2015-08-01 }}

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

[[Төркем:Санкт-Петербург башлыклары]]
[[Төркем:Сталин репрессияләре корбаннары]]
[[Төркем:СБКФ ҮК сәяси бюросы әгъзалары]]</text>
      <sha1>1g96u73dx2694dxptby7rv6z75r724i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кәменни (Янкала районы)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>174467</id>
    <revision>
      <id>5792928</id>
      <parentid>3623446</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:52:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-21991-09</username>
        <id>60323</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кәменнидә туып-үскән танылган шәхесләр */</comment>
      <origin>5792928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3963" sha1="eu4r1w1ishdu5cfkm4f004kq79cxfo7" xml:space="preserve">{{ТП/ВМ
 |халәт = сала
|татар исеме= Кәменни
|чын исеме  =Каменный Яр
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|ил   = Русия
|төбәк харитасы   = 
|район харитасы   = 
|ил харитасы зурлыгы   = 
|төбәк харитасы зурлыгы   = 
|район харитасы зурлыгы   = 
|төбәк = Әстерхан өлкәсе 
|төбәк җәдвәлдә= Әстерхан өлкәсе
|район төре   = Район
|район = Янкала районы{{!}}Янкала районы
|район җәдвәлдә = 
|җирлек төре  = 
|җирлек    =
|җирлек җәдвәлдә   = 
|эчке бүленеш    = 
|башлык = 
|нигезләнү елы = 
|беренче язма искә алу    = 
|элекке исемнәр  = 
|бирле    = 
|мәйдан= 
|ТП үзәге биеклеге    = 
|халык саны                          = {{formatnum:{{ Халык саны | Каменный Яр (Астраханская область)  | тс }}}}
|исәп елы               = {{ Халык саны | Каменный Яр (Астраханская область) | г }}
|тыгызлык   = 
|агломерация  = 
|милли состав   =
|дини состав = 
|этнохороним  = 
|почта индексы =
|сәгать кушагы = 
|почта индекслары=
|телефон коды = 
|санлы идентификатор  = 
|Commons та төркем   = 
|сайт  = 
|add3n        = 
|add3        = 
}}
'''Кәменни''' яки Ташлыяр&lt;ref&gt;{{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.kitap.net.ru/samitova.php |access-date=2020-03-31 |archive-date=2020-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406072810/http://kitap.net.ru/samitova.php |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; (Каменный Яр) — [[Әстерхан өлкәсе]]нең [[Янкала районы]]нда урнашкан торак пункт.

== Сәгать поясы ==
{{ОбъектныңСәгатьКушагы/MSK+0|Объект={{PAGENAME}}}}

== Халык ==
{{ Халык саны |Бизәнү=standard| Каменный Яр (Астраханская область) | гс }}

Милләтләр (2010): татарлар — 29,7%, урыслар — 49,6%, даргиләр — 6,1%.&lt;ref&gt;{{Citation |title=2010 елгы җанисәп алу базасы. |url=http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |access-date=2016-01-08 |archive-date=2015-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150915194436/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Милләтне әйтмәгән кешеләрне исәпләмичә&lt;/ref&gt;

==Мәдәният==

* [[2014 ел]]да авыл халкы инициативасы белән [[Газизә Сәмитова музее]] ачылды.&lt;ref&gt;[http://gorodskoyportal.ru/astrakhan/afisha/place/1214/ Музей Газизы Самитовой]&lt;/ref&gt;
* Тарих музее [[1970 ел]]да ачылган.
* Авылда «Мир» авылара мәдәни-ял үзәге эшли.&lt;ref&gt;{{Citation |title=архив күчермәсе |url=https://mir.astr.muzkult.ru/ |access-date=2020-03-31 |archive-date=2022-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308115352/https://mir.astr.muzkult.ru/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

== Кәменнидә туып-үскән танылган шәхесләр ==
* [[Газизә Сәмитова]] — Әстерхан җирендә беренче шагыйрә.
* [[Фәхретдин Әбләзов]] — Советлар Берлеге Каһарманы.

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

[[Төркем:Янкала районы торак пунктлары]]
[[Төркем:Әстерхан өлкәсе торак пунктлары]]</text>
      <sha1>eu4r1w1ishdu5cfkm4f004kq79cxfo7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уфа дәүләт сәнгать институты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176378</id>
    <revision>
      <id>5792925</id>
      <parentid>5542332</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:38:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5792925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48465" sha1="i2i2toc1jtctckm5g72ekf2v5zoc2fr" xml:space="preserve">{{УК}}
[[Файл:УГИИ 1.jpg|250px|thumb|right|Институтның 1 нче уку корпусы]]
[[Файл:УГИИ 2.jpg|250px|thumb|right|Институтның 2 нче уку корпусы]]
'''Уфа дәүләт сәнгать институты''', Заһир Исмәгыйлов исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты, {{lang-en|Ufa State Institute of arts named after Zagir Ismagilov}}, {{lang-ba|Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты}},  {{lang-ru|Уфимский государственный институт искусств им. Загира Исмагилова}} — [[1968 ел]]дан Уфада эшләп килүче, музыка, театр, бию, сынлы сәнгать өлкәләрендә югары белемле белгечләр әзерләүче, РФ мәдәният министрлыгы карамагындагы күппрофильле һөнәри югары уку йорты.

;Ректор
* [[2013 ел]]дан — Әминә Әсфәндиярова, ''сәнгать фәннәре кандидаты, профессор, БР атказанган сәнгать эшлеклесе''.
* [[2023 ел]]ның 12 апреленнән ― Илмар Әлмөхәммәтов (''2016―2023 елларда [[Башкортстан дәүләт опера һәм балет театры|Уфа опера театры]] генераль директоры'').
== Тарих ==
[[Файл: Р.Сабитов.jpg|180px|thumb|right|[[Рөстәм Сабитов]].&lt;br/&gt; ''[[1980 ел]]гы чыгарылыш'']]
[[Файл: Ф.Килдиярова.jpg|180px|thumb|right|[[Флюра Килдиярова]].&lt;br/&gt; ''[[1981 ел]]гы чыгарылыш'']]
[[Файл:Ә.Абдразаков 4.jpg|180px|thumb|right|[[Әскар Абдразаков]]. ''[[1994 ел]]гы чыгарылыш'']]
[[Файл:А.Әбүшахманов 3.jpg|180px|thumb|right|[[Айрат Әбүшахманов]].&lt;br/&gt; ''[[1995 ел]]гы чыгарылыш'']]
[[Файл:Ә.Кәримова.jpg|180px|thumb|right|[[Әлфия Кәримова]].&lt;br/&gt; ''[[2005 ел]]гы чыгарылыш'']]
[[1968 ел]]да Гнесиннар исемендәге дәүләт музыкаль-педагогика институтының [[Уфа]]дагы укыту-консультация пункты нигезендә ачыла &lt;ref&gt;Постановление Совета Министров СССР № 417 от 05.06.1968&lt;/ref&gt;. Укыту эшенә, нигездә, Гнесиннар институты, [[Мәскәү]] һәм [[Ленинград]] вузлары укытучылары һәм башкала вузларын тәмамлаган белгечләр җәлеп ителә. Уфа сәнгать укуханәсеннән әйдәүче укытучылар чакырыла.

Институтта музыка һәм театр факультетлары, 5 кафедра (фортепиано һәм оркестр өчен уен кораллары (эскрипкә, альт, виолончель, контрабас) кафедрасы, хор дирижерлыгы һәм халык уен кораллары кафедрасы, музыка тарихы, теориясе һәм композиторлык кафедрасы, актерлык осталыгы һәм режиссура кафедрасы, гуманитар фәннәр кафедрасы) оештырыла.
* [[1969 ел]]да вокал бүлеге ачыла.
* [[1973 ел]]да РСФСР мәдәният министрлыгы сынлы сәнгать бүлеге ачарга рөхсәт бирә.
* [[1978 ел]]да тынлы һәм бәрмә уен кораллары кафедрасы ачыла.
* [[1993 ел]]дан ассистентура, [[1998 ел]]дан аспирантура ачыла.
* [[2003]]-[[2015 ел]]ларда [[Уфа дәүләт сәнгать академиясе]].
* [[2015 ел]]дан Уфа дәүләт сәнгать институты&lt;ref&gt;Приказ Министерства культуры РФ № 3004 от 08.12.2015&lt;/ref&gt;. 
4 факультетта (музыка, башкорт музыкасы, театр, сынлы сәнгать) һәм 23 кафедрада 33 белгечлек һәм юнәлеш  буенча укыту алып барыла.

Институтта елга 4 мәртәбә «''Проблемы музыкальной жизни''» журналы (ISSN: 1997-0854) нәшер ителә&lt;ref&gt;{{Citation |title=Журнал рәсми сайты |url=http://journalpmn.com/index.php/PMN/about/contact |access-date=2016-03-04 |archive-date=2019-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190424023949/http://journalpmn.com/index.php/PMN/about/contact |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Бина ==
Ике уку корпусы бар.&lt;br/&gt; 
Элекке дворяннар җыены бинасы (''Ленин ур., 14'') һәм икенче бина (''Цюрупа ур., 9'').&lt;br/&gt;
Институтның 12 катлы, 226 бүлмәле, [[1978 ел]]да төзелгән  тулай торагы (''Пушкин ур., 114'') бар.

== Белгечлекләр ==
==== Музыка факультеты ====
* Фортепиано
* Концерт кыллы уен кораллары
* Концерт тынлы һәм бәрмә уен кораллары
* Концерт халык уен кораллары
* Опера җыры сәнгате
* Симфоник оркестр һәм академик хор белән сәнгать җитәкчелеге
* Музыка белгечлеге
* Композиция
* Музыкаль тавыш режиссурасы
* Академик хор дирижеры
* Халык уен кораллары ансамбле дирижеры
* Тынлы оркестр һәм бәрмә уен кораллары оркестры
* Баян, аккордеон һәм кыллы чиртмә уен кораллары
* Эстрада уен кораллары
* Эстрада джаз җыры
* Менеджмент
==== Башкорт музыкасы факультеты ====
* Концерт халык уен кораллары
* Россия халыкларының халык уен кораллары
* Этник музыка белеме
==== Театр факультеты ====
* Актер осталыгы
* Театр режиссурасы
* Бию сәнгате
* Театр белеме
==== Сынлы сәнгать факультеты ====
* Сынлы сәнгать
* Графика
* Скульптура
* Дизайн
* Сәнгать теориясе һәм тарихы
* Дизайн

== Шәхесләр ==
=== Ректорлар ===
* [[1968]]-[[1988]] Заһир Исмәгыйлов (''[[1917]]-[[2003]]'')
* [[1988]]-[[2000]] Зиннур Нургалин
* [[2000]]-[[2010]] Ишмөхәммәт Галәветдинов (''[[1948]]-[[2015]]'')
* [[2010]]-[[2012]] [[Әминә Шәфыйкова]]
* [[2013 ел]]дан Әминә Әсфәндиярова
* [[2023 ел]]дан Илмар Әлмөхәммәтов &lt;ref&gt;''[[Ләйлә Аралбаева]].'' [https://bash.bashinform.ru/news/culture/2023-04-13/bash-ort-opera-m-balet-teatrynda-ya-y-general-direktor-3218285  Башҡорт опера һәм балет театрында — яңы генераль директор.] [[Башинформ]], 13.04.2023{{ref-ba}}&lt;/ref&gt;

=== Укытучылар ===
{{seealso|Төркем:Уфа сәнгать институты укытучылары}}
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q4479074. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p108/Q4479074/p580:башлау,p108/Q4479074/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p373,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! башлау
! тәмамлау
! Исем
! туу датасы
! туу урыны
! әлма-матер
! һөнәр төре
! Викиҗыентыктагы төркем
! үлем датасы
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q111723775|Фоменков Михаил Петрович]]''
| 1924-11-05
| [[Уфа]]
| [[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]''&lt;br/&gt;[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''&lt;br/&gt;[[укытучы]]
| 
| 2004-01-22
|-
| 
| 
| [[Рәйсә Галимуллина]]
| 1931-05-07
| [[Каракул|Каракол]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''
| 
| 2000-09-06
|-
| 
| 
| [[Сергей Тюфяков]]
| 1949-04-01
| [[Уфа]]
| Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты
| ''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Людмила Шәймөхәммәтова]]
| 1951-11-12
| [[Екатеринбург]]
| ''[[:d:Q4476712|Урал дәүләт консерваториясе]]''
| ''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16145150|музыка педагогы]]''
| [[:commons:Category:Lyudmila Shaymukhametova|Lyudmila Shaymukhametova]]
| 2025-01-31
|-
| 2001
| 
| [[Идрис Газиев]]
| 1960-04-21
| [[Корманай]]
| Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты
| [[җырчы]]
| [[:commons:Category:Idris Gaziev|Idris Gaziev]]
| 
|-
| 
| 
| [[Әминә Әсфәндиярова|Әминә Әсфәндиярева]]
| 1961-07-27
| [[Уфа]]
| 
| [[галим]]
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Гөлнара Нәзиуллина]]
| 1967-07-28
| [[Октябрьски]]
| Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Әминә Шәфыйкова]]
| 1974-03-24
| [[Ыргызлы]]
| ''[[:d:Q24932182|Pushkin Street, 104]]''&lt;br/&gt;Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q486748|пианист]]''
| [[:commons:Category:Amina Shafikova Yurievna|Amina Shafikova Yurievna]]
| 
|-
| 1998
| 2016
| [[Рөстәм Шәйхетдинов|Рөстәм Шәйхетдинев]]
| 1976-05-05
| [[Уфа]]
| 
| ''[[:d:Q486748|пианист]]''
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}

=== Тәмамлаучылар ===
{{seealso|Төркем:Уфа сәнгать институтын тәмамлаучылар}}
[[1968 ел]]дан башлап, [[Башкортстан]] һәм [[РФ]]ның күрше өлкәләрендәге уку йортлары һәм театр, сәнгать оешмалары өчен 4000 югары белемле белгеч әзерләнгән.
{{col-begin}}
{{col-2}}
* [[Илдар Абдразаков]]
* [[Әскар Абдразаков]]
* [[Азамат Гафаров]]
* [[Таңчулпан Бабичева]]
* [[Наил Байбурин]]
* [[Заһир Вәлитов]]
* [[Алсу Галина (Гафарова)]]
* [[Идрис Газиев]]
* [[Зөфәр Гаянов]]
* [[Нур Даутов]]
* [[Нурия Ирсаева]]
{{col-2}}
* [[Флюра Килдиярова]]
* [[Әлфия Кәримова]]
* [[Салават Низаметдинов]]
* [[Рөстәм Сабитов]]
* [[Илдар Сәетов]]
* [[Олег Ханов]]
* [[Гали Хәмзин]]
* [[Рим Хәсәнов]]
* [[Хөрмәтулла Үтәшев]]
* [[Айрат Әбүшахманов]]
{{col-end}}
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q4479074. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p69/Q4479074/p580:башлау,p69/Q4479074/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p106,p108,p373,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! башлау
! тәмамлау
! Исем
! туу датасы
! туу урыны
! һөнәр төре
! эш урыны
! Викиҗыентыктагы төркем
! үлем датасы
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q65334740|Ханов Закирйән Хан улы]]''
| 1920-02-07
| [[Салават районы]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 1978
| [[Искәндәр Саяпов]]
| 1934-09-15
| [[Чишмә-Борай]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| 
| 2008-07-08
|-
| 
| 
| [[Әбрар Габдерахманов|Әбрар Габдерахманыв]]
| 1935-01-01
| [[Наурыз]]
| [[композитор]]
| 
| 
| 2013-10-15
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q110503391|Нәҙершин Ким Рәүеф улы]]''
| 1937-01-11
| [[Исмәгыйль (Авыргазы районы)|Исмәгыйль]]
| ''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''
| ''[[:d:Q23780949|Republican Puppet Theater of Uzbekistan]]''&lt;br/&gt;[[Сибай драма театры]]&lt;br/&gt;[[Салават драма театры]]
| 
| 2019-12-22
|-
| 
| 
| [[Фәния Сөләйманова]]
| 1939-02-18
| [[Сыртлан (Мәләвез районы)|Сыртлан]]
| [[Jurnalist|журналист]]&lt;br/&gt;[[җырчы]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q16635425|Robert Gazizov]]''
| 1939-09-25
| [[Уфа]]
| [[композитор]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q16145150|музыка педагогы]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Эльмира Давыдова]]
| 1940-02-01
| [[Кыргыз Совет Социалистик Республикасы|Кыргыз Совет Социалистик Җөмһүрияте]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| 
| 
| 2018-07-30
|-
| 
| 
| [[Заһир Вәлитов]]
| 1940-11-01
| [[Вәлит]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| [[Башкорт дәүләт академия драма театры]]
| 
| 2019-02-17
|-
| 
| 
| [[Айрат Кәримов (1941)|Айрат Кәримев]]
| 1941-01-21
| [[Уфа]]
| [[композитор]]
| 
| 
| 2016-05-11
|-
| 
| 1978
| [[Зөфәр Гаянов]]
| 1941-05-14
| [[Сәйтәк (Балтач районы)|Сәйтәк]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| 
| 2015-03-07
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q4064319|Rim Aminov]]''
| 1941-06-18
| [[Башкортстан]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Нурия Ирсаева]]
| 1942-10-13
| [[Канбәк]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Башкорт дәүләт академия драма театры]]
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q111685473|Нурмөхәмәтов Әнүәр Әбүбәкер улы]]''
| 1943-05-09
| [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]&lt;br/&gt;[[Яңа Усман (Бөрҗән районы)|Яңа Усман]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''
| 
| 
| 2009-03-17
|-
| 
| 1966
| [[Тәнзилә Хисамова]]
| 1945-04-04
| ''[[:d:Q4494656|Khazinovo]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Башкорт дәүләт академия драма театры]]
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q16715024|Akhat Khusaynov]]''
| 1946-08-05
| [[Кырмыскалы районы]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Рим Хәсәнов]]
| 1947-03-09
| [[Язикәү]]
| [[композитор]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Михаил Копьев|Михаил Копьов]]
| 1947-05-13
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| 
| 2017-08-19
|-
| 
| 
| [[Вадим Тирон]]
| 1947-07-15
| ''[[:d:Q212056|Монголия Халык Республикасы]]''
| [[җырчы]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q116732061|Leonard Abuzarov]]''
| 1947-07-30
| [[Байкыбаш (Тәтешле районы)|Байкыбаш]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| 
| 1985-10-13
|-
| 
| 
| [[Ренат Вәлиуллин (1947)|Ренат Вәлиуллин]]
| 1947-09-20
| [[Югары Бишенде]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Зоя Киреева]]
| 1947-10-28
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q115252071|Лилия Сәлмәнова]]''
| 1947-11-20
| [[Аргаяш районы]]
| ''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''
| [[Тарих, тел һәм әдәбият институты (Уфа)|РФА УФҮ Тарих, тел һәм әдәбият иниституты]]
| 
| 
|-
| 
| 1980
| [[Риф Абдуллин|Риф Габдуллин]]
| 1948-01-01
| [[Яңа Нугай]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q116057205|Салауатов Юнир Хәй улы]]''
| 1948-02-01
| [[Байназар (Бөрҗән районы)|Байназар]]
| ''[[:d:Q138858|эстрада артисты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12406482|юморист]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q9334029|сатирик]]''
| [[Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясе|Башкорт дәүләт филармониясе]]
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Венера Хәсәнова]]
| 1948-02-15
| [[Мәсәк]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| [[:commons:Category:Venera Ginijatovna Hasanova|Venera Ginijatovna Hasanova]]
| 
|-
| 
| 
| [[Нилә Байрамгулова]]
| 1948-02-21
| [[Яңа Байрамгул]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| 
| 
| 2025-09-28
|-
| 
| 
| [[Әхтәм Әбүшахманов]]
| 1948-03-10
| [[Бурангул (Әбҗәлил районы)|Бурангул]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Башкорт дәүләт академия драма театры]]
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Владимир Абросимов]]
| 1948-10-10
| [[Химки]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3391743|сынлы сәнгать эшлеклесе]]''
| 
| 
| 2018-08-15
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q16652784|Raus Zagitov]]''
| 1948-11-19
| [[Иске Мөхәммәт]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| [[Башкорт дәүләт академия драма театры]]
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Владимир Суханов]]
| 1948-11-27
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q16145150|музыка педагогы]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Суфия Корбангалиева]]
| 1949-02-13
| ''[[:d:Q4075420|Bayguzino]]''&lt;br/&gt;[[Ишембай районы]]
| ''[[:d:Q16145150|музыка педагогы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Сергей Тюфяков]]
| 1949-04-01
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''
| Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты&lt;br/&gt;[[Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясе|Башкорт дәүләт филармониясе]]
| 
| 
|-
| 
| 1976
| ''[[:d:Q122397528|Liudmyla Oleksandrivna Krasovska]]''
| 1949-08-21
| [[Коркино]]
| [[җырчы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''
| ''[[:d:Q23975|Харкау дәүләт мәдәният әкәдимиясе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2084000|Kharkiv Philharmonic Society]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4496333|Kharkiv National Academic Opera and Ballet Theatre M. V. Lysenka]]''
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Риф Сәйфуллин]]
| 1949-10-04
| [[Архангель районы (Башкортстан)|Архангель районы]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Айрат Әхмәтшин]]
| 1949-12-04
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1231865|педагог]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Айрат Кобагошов]]
| 1950-02-01
| [[Куергазы районы]]
| [[композитор]]
| 
| 
| 2021-09-06
|-
| 
| 
| [[Гали Хәмзин]]
| 1950-06-12
| [[Козгын-Әхмәр]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| 
| 
| 2009-11-15
|-
| 
| 
| [[Александр Донгузов]]
| 1951-01-04
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Газиз Дәүләтбирдин]]
| 1951-01-24
| [[Иске Собхангол (Бөрҗән районы)|Иске Собхангол]]
| [[композитор]]&lt;br/&gt;[[укытучы]]
| 
| 
| 2011-09-02
|-
| 
| 
| [[Рафига Галина]]
| 1951-03-15
| [[Салават районы]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Фәйрүзә Шәйдуллина]]
| 1951-03-20
| [[Лаяшты]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Вәкил Шәйхетдинов]]
| 1951-05-04
| [[Кәпәй-Кобау]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| [[:commons:Category:Vakil Shaykhetdinov|Vakil Shaykhetdinov]]
| 
|-
| 
| 
| [[Александр Якупов]]
| 1951-05-13
| [[Светлогорск (Чиләбе өлкәсе)|Светлогорск]]
| ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16145150|музыка педагогы]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Зифа Баязитова]]
| 1951-06-04
| [[Күсәй]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Олег Ханов]]
| 1951-08-11
| [[Кызгы]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q61817103|principal director]]''
| 
| 
| 2025-09-30
|-
| 
| 
| [[Флюра Килдиярова]]
| 1952-01-15
| [[Учалы районы]]
| [[җырчы]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q20605303|Рафил Нәбиуллин]]''
| 1952-01-23
| [[Уфа]]
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q65333456|Йосопов Вәкил Барый улы]]''
| 1952-02-20
| [[Әмин (Баймак районы)|Әмин]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''
| [[Сибай драма театры]]
| 
| 2025-03-14
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q4250101|Rail' Kuchukov]]''
| 1952-03-28
| [[Колый (Чиләбе өлкәсе)|Колый]]
| [[җырчы]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q111045847|Ҡасимов Валерий Ғабдулхай улы]]''
| 1952-03-29
| [[Свидница|Чвиднитса]]
| ''[[:d:Q486748|пианист]]''&lt;br/&gt;[[композитор]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1231865|педагог]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q4139464|В. Г. Короленко исемендәге Глазов дәүләт педагогия институты]]''
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q112939333|Өлфәт Кобагышов]]''
| 1952-04-01
| [[Таймас]]
| ''[[:d:Q1281618|сынчы]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q111736720|Гәрәева Лина Авзал ҡыҙы]]''
| 1952-05-01
| [[Таңатар]]
| [[җырчы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q108289408|creative and performing artist]]''
| 
| 
| 2021-11-11
|-
| 
| 
| [[Әнисә Яхина]]
| 1952-05-11
| [[Стәрлебаш районы]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясе|Башкорт дәүләт филармониясе]]
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Рәшит Җиһанов]]
| 1952-06-28
| [[Уфа]]
| [[композитор]]
| 
| [[:commons:Category:Ziganov Rashit|Ziganov Rashit]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q113626476|Олег Килмөхәммәтов]]''
| 1952-08-26
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1231865|педагог]]''
| [[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесы]]&lt;br/&gt;[[Башкортстан дәүләт опера һәм балет театры|Башкорт дәүләт опера һәм балет театры]]
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Рәйлә Азнакаева]]
| 1952-10-18
| [[Куандык]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Үзәнбаева Тәнзилә Хәмит кызы]]
| 1953-01-02
| [[Смак (Мәләвез районы)|Смак]]
| [[җырчы]]
| [[Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясе|Башкорт дәүләт филармониясе]]
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Валерий Платонов]]
| 1953-01-06
| [[Белорет]]
| ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q20604604|Исмәғилев Рәйес Абдрахман улы]]''
| 1953-01-29
| [[Зөяк]]
| ''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2462658|менеджер]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Байрас Ибраһимов]]
| 1953-02-19
| [[Күрдем]]
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Урал Мөхәммәтшин]]
| 1953-02-27
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| 
| 2017-01-01
|-
| 
| 
| [[Таңчулпан Бабичева]]
| 1953-05-15
| [[Дәүләкән]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| [[Башкорт дәүләт академия драма театры]]
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Ринат Харисов (1953)]]
| 1953-06-12
| [[Ленин Бүләге]]
| ''[[:d:Q4685922|adult educator]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| [[Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты|Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университеты]]
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q134621888|Харисов Ринат Зөфәр улы]]''
| 1953-06-12
| [[Ленин Бүләге]]
| ''[[:d:Q4685922|adult educator]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| [[Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты|Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университеты]]
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Игорь Капатов]]
| 1953-08-19
| [[Түбән Новгород]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 2024-02-29
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q16537040|Ildar Bikbulatov]]''
| 1953-11-04
| [[Белорет]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| 
| 1996
|-
| 
| 
| [[Лилия Фатыйхова]]
| 1954-01-03
| [[Солтанморат]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q57203517|Аҙнабаева Зилә Рамаҙан ҡыҙы]]''
| 1954-04-17
| [[Белорет районы]]
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| 1978
| [[Фәйзрахман Исмәгыйлев]]
| 1955-03-24
| [[Зөяк]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Римма Лощенкова]]
| 1955-06-15
| [[Әлмән районы]]
| [[укытучы]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Рөстәм Сабитов|Рөстәм Сабитыв]]
| 1955-12-05
| [[Уфа]]
| [[композитор]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Нур Даутов]]
| 1956-01-05
| [[Бәләбәй районы|Бәләбәй райуны]]
| [[композитор]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Радик Гәрәев]]
| 1956-03-23
| [[Яңавыл]]
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''
| 
| 
| 1996-10-29
|-
| 
| 
| [[Наил Байбурин]]
| 1956-07-17
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''&lt;br/&gt;[[Драматурглар|драматург]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''
| 
| 
| 2015-07-20
|-
| 
| 
| [[Илдар Сәетов|Илдар Сәетев]]
| 1957-01-25
| [[Бакалы]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Башкорт дәүләт академия драма театры]]
| 
| 2020-10-14
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q118865252|Фатыйх Хөснетдинов]]''
| 1957-01-31
| [[Өметбай (Баймак районы)|Өметбай]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''
| 
| 
| 2020-06-30
|-
| 
| 
| [[Салават Низаметдинов]]
| 1957-03-03
| [[Учалы районы]]
| [[композитор]]
| 
| 
| 2013-07-29
|-
| 
| 
| [[Мөдәрис Мөсифуллин]]
| 1957-03-25
| [[Түбән Әлкәш]]
| [[Драматурглар|драматург]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Фәнәви Салихов|Фәнәви Сәлихов]]
| 1957-04-15
| [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]&lt;br/&gt;[[Яңавыл районы]]
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Нурзидә Әбдрәшитова]]
| 1957-04-30
| [[Баймак районы]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Илдар Гомәров]]
| 1958-09-23
| [[Илчегол (Миякә районы)|Илчегол]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Башкорт дәүләт академия драма театры]]
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Салават Гыйләҗетдинов|Салават Гыйләҗетдинев]]
| 1959-01-01
| [[Борай (Башкортстан)|Борай]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Райман Ишбаев]]
| 1959-03-12
| [[Бөрҗән районы]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| 
| 
| 2006-12-05
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q16272850|Linar Minigajanovitsj Achmetvaliev]]''
| 1959-08-05
| [[Стәрлетамак]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Мостай Кәрим исемендәге милли яшьләр театры]]
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Хөрмәтулла Үтәшев]]
| 1959-11-23
| [[Хәйбулла районы]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Эльвира Юнысова]]
| 1960-01-04
| [[Сибай]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Башкорт дәүләт академия драма театры]]
| 
| 
|-
| 
| 1986
| [[Идрис Газиев]]
| 1960-04-21
| [[Корманай]]
| [[җырчы]]
| [[Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясе|Башкорт дәүләт филармониясе]]&lt;br/&gt;Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты
| [[:commons:Category:Idris Gaziev|Idris Gaziev]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q111019126|Дибаева Зилә Сиражетдин ҡыҙы]]''
| 1960-11-22
| [[Иске Мөсет]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Башкорт дәүләт академия драма театры]]&lt;br/&gt;[[Башкортстан юлдаш телевидениесе|Башкорт иярчен телевидениесе]]
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q65334350|Галина Гөлназ Салауат ҡыҙы]]''
| 1961-02-03
| [[Уфа]]
| [[укытучы]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Татьяна Макрушина]]
| 1961-09-09
| [[Ишембай]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 1983
| [[Шәүрә Дилмөхәмәтова]]
| 1961-09-23
| 
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| [[Башкорт дәүләт академия драма театры]]
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q16635511|Ramil Gayzullin]]''
| 1961-09-25
| [[Межгорье (Башкортстан)]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Айрат Солтанов]]
| 1962-01-28
| [[Борай (Башкортстан)|Борай]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Александр Федеряев]]
| 1962-01-30
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Мәгафүр Усманов]]
| 1962-03-26
| [[Кызгы]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Мостай Кәрим исемендәге милли яшьләр театры]]
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Ризидә Фәхруллина]]
| 1962-04-01
| [[Югары Манчар]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Башкорт дәүләт академия драма театры]]
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q16635521|Ayrat Rasjitovitsj Gaysin]]''
| 1962-04-09
| [[Асылай (Әбҗәлил районы)|Асылай]]
| [[композитор]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Владимир Латыйпов-Догадов]]
| 1962-04-22
| [[Октябрьски]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 2024-06-07
|-
| 
| 
| [[Таһир Камалов|Таһир Камалыв]]
| 1962-06-02
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| 
| 
| 2021-01-04
|-
| 
| 
| [[Ирина Агашкова-Коренева]]
| 1962-09-29
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Гүзәл Маликова]]
| 1962-11-08
| [[Баймак]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Башкорт дәүләт академия драма театры]]
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q115522015|Сәғитов Ришат Рәфҡәт улы]]''
| 1962-12-27
| [[Бакал]]
| [[композитор]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q29169123|баянчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1231865|педагог]]''
| ''[[:d:Q24932182|Pushkin Street, 104]]''
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Светлана Хәкимова]]
| 1963-06-26
| [[Иске Сәпәш]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Башкорт дәүләт академия драма театры]]
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Рәсимә Гайфуллина]]
| 1964-05-04
| [[Салават районы]]
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Фирзәт Галиев]]
| 1965-01-03
| [[Куергазы районы]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Миңзифа Искужина]]
| 1965-01-15
| [[Темәс]]
| [[җырчы]]
| [[Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясе|Башкорт дәүләт филармониясе]]
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Гүзәл Үлмәскулова]]
| 1965-03-12
| [[Иске Субыл|Иске Соболева]]
| [[җырчы]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Идрис Кәлимуллин]]
| 1965-03-30
| [[Шәммәт]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;[[җырчы]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Ольга Мусина]]
| 1965-04-13
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 1997
| [[Фәнүзә Баһаветдинова]]
| 1965-05-22
| [[Ибракай|Ибракәй]]
| [[укытучы]]&lt;br/&gt;[[Jurnalist|журналист]]
| [[Башкортстан юлдаш телевидениесе|Башкорт иярчен телевидениесе]]
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Вахит Хызыров]]
| 1965-11-16
| [[Таштимер]]
| [[җырчы]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Светлана Аргынбаева]]
| 1966-01-08
| [[Сибай]]
| [[җырчы]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Радик Вәлмөхәмәтов]]
| 1966-02-12
| [[Ташбулат (Әбҗәлил районы)|Ташбулат]]
| [[җырчы]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Радмир Усаев]]
| 1966-03-03
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q183945|музыка продюсеры]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q16713024|Ruslan Khabibullin]]''
| 1966-03-27
| [[Бәләбәй]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Гаяз Алтыншин]]
| 1966-04-23
| [[Иске Собхангол (Бөрҗән районы)|Иске Собхангол]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q10800557|киноактер]]''
| 
| 
| 2008-08-20
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q16708281|Туҡтағолов Артур Бәҙри улы]]''
| 1967-01-02
| [[Куандык районы]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Фәдис Ганиев]]
| 1967-02-11
| [[Мулла авыл (Башкортстан)|Мулла авыл]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Айбулат Рәхмәтуллин]]
| 1967-05-12
| [[Нәби (Бөрҗән районы)|Нәби]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Сара Буранбаева]]
| 1967-06-24
| [[Әлмөхәммәт]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Башкорт дәүләт академия драма театры]]
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Гөлнара Нәзиуллина]]
| 1967-07-28
| [[Октябрьски]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты&lt;br/&gt;[[Башкортстан Республикасы дәүләт академия симфоник оркестры]]
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Җәлил Сөләймәнов]]
| 1968-03-16
| [[Нәби (Бөрҗән районы)|Нәби]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Рәсүл Карабулатов]]
| 1968-03-18
| [[Урта Муйнак]]
| [[җырчы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q639669|музыкачы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Алмас Әмиров]]
| 1968-05-06
| [[Ахун (Учалы районы)|Ахун]]
| ''[[:d:Q138858|эстрада артисты]]''
| [[Башкорт дәүләт академия драма театры]]
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Финә Вәлиева]]
| 1969-01-08
| [[Гәрибаш|Гарибаш]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Әскар Абдразаков]]
| 1969-07-11
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''
| 
| [[:commons:Category:Askar Abdrazakov|Askar Abdrazakov]]
| 
|-
| 
| 
| [[Азамат Хәлилов]]
| 1970-05-03
| [[Иске Собхангол (Бөрҗән районы)|Иске Собхангол]]
| 
| 
| 
| 2018-05-27
|-
| 
| 1993
| ''[[:d:Q95133643|Фәрүәз Урманшин]]''
| 1970-05-23
| [[Юлык (Гафури районы)|Юлык]]
| [[җырчы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''
| [[Юлдаш радиосы]]
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Гөлназ Мөхәммәдиева]]
| 1971
| [[Куштирәк (Бакалы районы)|Куштирәк]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Гөлназ Латыйпова]]
| 1971-02-13
| [[Меңнәр]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Туймазы дәүләт татар драма театры|Туймазы татар дәүләт драма театры]]
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q18634017|Ilmar Almukhametov]]''
| 1971-06-09
| [[Ишембай]]
| [[язучы]]&lt;br/&gt;[[Драматурглар|драматург]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Роберт Юлдашев|Рубирт Юлдашев]]
| 1971-07-09
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| 
| [[:commons:Category:Robert Yuldashev|Robert Yuldashev]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q108828107|Фәтихова Эльвира Миҙхәт ҡыҙы]]''
| 1971-08-15
| [[Уфа]]
| [[җырчы]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Риза Мәһәдиев]]
| 1972-03-13
| [[Ибрай (Ишембай районы)|Ибрай]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 2021-01-12
|-
| 
| 1995
| [[Римма Амангилдина]]
| 1972-04-01
| [[Хәлил (Әбҗәлил районы)|Хәлил]]
| [[җырчы]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Алсу Галина (Гафарова)|Алсу Галина]]
| 1973-03-03
| [[Балтач районы (Башкортстан)|Балтач районы]]
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Әнвәр Нургалиев]]
| 1974-01-28
| [[Әүрезтамак]]
| [[җырчы]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Әминә Шәфыйкова]]
| 1974-03-24
| [[Ыргызлы]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q486748|пианист]]''
| Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты
| [[:commons:Category:Amina Shafikova Yurievna|Amina Shafikova Yurievna]]
| 
|-
| 
| 
| [[Сәгыйдулла Байегетов]]
| 1974-04-03
| [[Баймак районы]]&lt;br/&gt;[[Иске Сибай]]
| [[җырчы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q42296310|Ilsur Akhtarowitsch Baimov]]''
| 1974-04-14
| [[Сәксәй]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Башкорт дәүләт академия драма театры]]&lt;br/&gt;[[Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясе|Башкорт дәүләт филармониясе]]
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Резида Зарипова]]
| 1974-04-27
| [[Сөендек (Караидел районы)|Сөендек]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Уфа дәүләт «Нур» татар театры]]
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Азамат Гафаров]]
| 1974-06-19
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q138858|эстрада артисты]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q21088623|Raoesjanija Moesavirovna Badretdinova]]''
| 1974-09-28
| [[Яшергән]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Римма Закирова|Римма Закирева]]
| 1975
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 2000
| 2006
| [[Хәсән Усманов]]
| 1975-01-09
| [[Аскар (Әбҗәлил районы)|Аскар]]
| [[җырчы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''
| 
| [[:commons:Category:Hasan Usmanov|Hasan Usmanov]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q110620469|Биксурин Азат Нуриман улы]]''
| 1975-05-04
| [[Баймак]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Руслан Мөхәммәтов|Руслан Мөхәммәтев]]
| 1975-06-26
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Светлана Гыйниятуллина]]
| 1975-07-07
| [[Караидел районы]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 2004
| [[Илһам Вәлиев]]
| 1975-07-19
| [[Имәнлекүл]]
| [[җырчы]]
| [[Башкортстан дәүләт опера һәм балет театры|Башкорт дәүләт опера һәм балет театры]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4174311|Екатеринбург дәүләт академия опера һәм балет театры]]''
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Чулпан Киекбирдина]]
| 1976-07-12
| [[Ярмөхәммәт (Баймак районы)|Ярмөхәммәт]]
| [[җырчы]]
| 
| 
| 2015-09-29
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q23673942|Рәнис Алтынбаев]]''
| 1976-08-18
| [[Инҗәр (Белорет районы)|Инҗәр]]
| ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1231865|педагог]]''&lt;br/&gt;[[җырчы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8359428|җәмгыять активисты]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Илдар Абдразаков]]
| 1976-09-26
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| 
| [[:commons:Category:Ildar Abdrazakov|Ildar Abdrazakov]]
| 
|-
| 
| 
| [[Рөстәм Шәрипов (1976)]]
| 1976-11-01
| [[Җылаер районы|Зилаер районы]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Артем Макаров|Артөм Макаров]]
| 1977
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q486748|пианист]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Ләйлә Аралбаева]]
| 1977-03-14
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''&lt;br/&gt;[[Jurnalist|журналист]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q119521002|Венера Юлгилдина]]''
| 1977-06-16
| [[Яңа Мөсет]]
| [[җырчы]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Әлфия Кәримова]]
| 1977-06-24
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Рөстәм Сөләйманов]]
| 1977-10-05
| [[Стәрлетамак]]
| ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''
| 
| 
| 2025-07-19
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q111367906|Вәлиев Салауат Мөҙәрис улы]]''
| 1980-07-12
| [[Лагыр (Башкортстан)|Лагыр]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Сибай драма театры]]
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q19916706|Арыслан Җанбәкев]]''
| 1980-08-03
| [[Сибай]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;[[җырчы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''
| 
| 
| 2011-09-21
|-
| 
| 
| [[Илдус Закиров (1983)|Илдус Закиров]]
| 1983-08-13
| [[Кандаковка (Кыйгы районы)|Кандаковка]]
| ''[[:d:Q1281618|сынчы]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Рәдиф Зарипов]]
| 1983-08-26
| [[Малаяз]]
| [[җырчы]]
| [[Кәрвансарай (төркем)|Кәрвансарай]]&lt;br/&gt;[[Башкортстан дәүләт опера һәм балет театры|Башкорт дәүләт опера һәм балет театры]]
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q67189630|Таһиров Илгиз Тайфур улы]]''
| 1984-06-23
| [[Норкино]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Марсель Мөсәвиров]]
| 1987-08-12
| [[Октябрьски]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;[[җырчы]]
| [[Туймазы дәүләт татар драма театры|Туймазы татар дәүләт драма театры]]&lt;br/&gt;[[Чаллы дәүләт татар драма театры|Аяз Гыйләҗев исемендәге Чаллы татар дәүләт драма театры]]
| 
| 
|-
| 
| 2013
| [[Ришат Төхвәтуллин]]
| 1989-03-03
| [[Карамалы-Гобәй]]
| [[җырчы]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Олег Кинҗәгулов]]
| 1989-04-12
| ''[[:d:Q917366|Lyubinsky (urban-type settlement)]]''
| ''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q65333934|Ғафаров Искәндәр Алмас улы]]''
| 1990-04-05
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q486748|пианист]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Гөлнара Вәлиева (1990)|Гөлнара Вәлиева]]
| 1990-11-17
| [[Башкортстан]]&lt;br/&gt;[[Бөрҗән районы]]&lt;br/&gt;[[Колгына (Бөрҗән районы)]]
| [[җырчы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''
| [[Башкортстан дәүләт опера һәм балет театры|Башкорт дәүләт опера һәм балет театры]]
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q65333025|Шәрипов Фәиз Вилдан улы]]''
| 
| [[Учалы районы]]
| [[укытучы]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q65333491|Кейекбирҙин Нурғәле Мирғәле улы]]''
| 
| [[Баймак районы]]
| 
| [[Башкорт дәүләт университеты]]
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q131397970|Хамитова Гузель Чулпановна]]''
| 
| 
| [[Jurnalist|журналист]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q22976182|тележурналист]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1235146|documentary filmmaker]]''
| [[Башкортстан юлдаш телевидениесе|Башкорт иярчен телевидениесе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q16535915|Bashkortostan]]''
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
* [http://ufaart.ru/about/ Институт сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160331131634/http://ufaart.ru/about/ |date=2016-03-31 }}
* [http://www.bashinform.ru/bash/804380/ Уфа сәнгать академиясе тарихи исемен кире кайтарды]

== Моны да карагыз ==
{{Башкортстан мәгарифе}}

[[Төркем:Әлифба буенча институтлар]]
[[Төркем:1968 елда нигезләнгән уку йортлары]]
[[Төркем:Сәнгать уку йортлары]]
[[Төркем:Башкортстан вузлары]]
[[Төркем:Уфа уку йортлары]]</text>
      <sha1>i2i2toc1jtctckm5g72ekf2v5zoc2fr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Радий Хәбиров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183214</id>
    <revision>
      <id>5792996</id>
      <parentid>5702650</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T21:13:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Тәрҗемәи хәле */  яңарту: + абыйсы вафат</comment>
      <origin>5792996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21503" sha1="bl350r25bxbkp3x82r2b2e9ebomvvv9" xml:space="preserve">{{Дәүләт эшлеклесе
 | исем               = Радий Хәбиров
 | чын исем           = Радий Хәбиров
 | рәсем              = Radiy Khabirov (2020-08-27) (cropped).jpg 
 | киңлек             = 200px
 | титул1              = [[Башкортстан Республикасы Башлыгы]] 
 | байрак1             = Flag of the President of Bashkortostan.svg
| чорбаш1             = [[2019 ел]]ның [[8 сентябрь|8 сентябре]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;2018 елның 11 октябреннән — {{comment|в.в.б.|вазифаны вакытлыча башкаручы}}&lt;/small&gt; 
| чоразак1               =   
 | президент1          = [[Владимир Путин]]
 | аңа кадәр1         = [[Рөстәм Хәмитов]]
 | дәвамчысы1         = 
| титул2            = [[Башкортстан хөкүмәте]] башлыгы
 | байрак2           = 
 | тәртип2           = 
 | чорбаш2           = [[2019 ел]]
 | чоразак2          =  [[2020 ел]]
 | президент_2          = 
 | аңа кадәр2         = [[Рөстәм Мәрданов]]
 | дәвамчысы2         = [[Андрей Назаров]] 
 | титул3            = [[Красногорск]] шәһәр округы башлыгы
 | тәртип3           = 
 | байрак3           = 
 | президент_3         = 
 | чорбаш3           = [[2017 ел]]
 | чоразак3          = [[2018 ел]]
 | аңа кадәр3        = Михаил Сапунов
 | дәвамчысы3        = Эльмира Хаймурзина
 | титул4           = Россия Федерациясе Президенты Администрациясенең Эчке сәясәт буенча идарә башлыгы урынбасары
 | тәртип4           = 
 | байрак4           = 
 | президент4         = 
 | чорбаш4           = [[2009 ел]]
 | чоразак4          = [[2016 ел]]
 | аңа кадәр4        = 
 | дәвамчысы4        = 
 | хезмәт еллары      = 
 | иялек              = {{Россия}}
 | дин                = [[ислам]]
 | фирка              = 
 | белем              = 
 | туу датасы         = 20.03.1964
 | туу урыны          = {{туу урыны|Ишембай районы|Ишембай районында}}, [[БАССР]], [[РСФСР]], [[СССР]]
 | үлем датасы = 
 | үлем урыны = 
 | әти = Фәрит Барый улы (1930—2003)
 | әни = Разия Исхак кызы (1933—2015)
 | ир = 
 | хатын = I Лариса, юрист.&lt;br/&gt;II Каринэ, теш табибы
 | балалары = ''[[кыз]]лары'' Светлана, Рита, ''[[ул]]лары'' Фәрит, Тимер
 | сайт               = 
 | Commons            = 
}}
{{Башка мәгънәләр|төр=фамилия|Хәбиров}}
'''Радий Хәбиров''', Радий Фәрит улы Хәбиров ({{lang-ba|Радий Фəрит улы Хəбиров}}, {{lang-ru|Хабиров Радий Фаритович}}, ''[[1964 ел]]ның [[20 март]]ы, [[СССР]], [[РСФСР]], [[БАССР]], [[Ишембай районы]], [[Сайран (Ишембай районы)|Сайран]]'') — [[РФ]] һәм БР дәүләт эшлеклесе, [[Башкортстан Республикасы Башлыгы]] (2019 елның 8 сентябреннән; 2018 елның 11 октябреннән — {{comment|в.в.б.|вакытлыча вазыйфа башкаручы}}&lt;ref&gt;[https://www.azatliq.org/a/29538751.html  Азатлык радиосы]&lt;/ref&gt;), [[Башкортстан хөкүмәте]] башлыгы (2019&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=TWQXPi0LL3g  Оперативное совещание в Правительстве Республики Башкортостан: прямая трансляция 28 октября 2019 года]&lt;/ref&gt;—2020), БР президенты администрациясе башлыгы (2003 ел, октябрь—2008), РФ президентының эчке эшләр идарәсе башлыгы урынбасары (2009—2016, сентябрь), юридик фәннәр кандидаты (1998), БР атказанган юристы (2008). Классик һәм грек-рим көрәше буенча спорт мастерлыгына кандидат. 2нче класслы РФ дәүләт киңәшчесе (2009&lt;ref&gt;РФ президенты указы № 570 07.05.2009&lt;/ref&gt;). Хокук гыйлеме буенча 30лап фәнни хезмәт авторы.

2024 елның 6-8 сентябрендә узган [[Башкортстан башлыгын сайлау (2024)|сайлауларда]] икенче срокка Башкортстан Башлыгы итеп сайланган&lt;ref&gt;[https://www.bashinform.ru/news/politics/2024-09-09/radiy-habirov-pobedil-na-vyborah-v-bashkirii-3921150 Радий Хабиров победил на выборах в Башкирии.] [[Башинформ]], 9.09.2024&lt;/ref&gt;.

== Тәрҗемәи хәле ==
[[Файл:Р.Ф.Хәбиров.jpg|200px|thumb|right|Р. Ф. Хәбиров]]
1964 елның 20 мартында БАССР [[Ишембай районы]] [[Сайран (Ишембай районы)|Сайран]] авылында [[укытучы]]лар гаиләсендә өченче бала булып туган. Абыйлары Рамил (1955), Ришат (1958―2026)&lt;ref&gt;''[[Ләйлә Аралбаева|Лейла Аралбаева]].'' [https://www.bashinform.ru/news/social/2026-04-12/skonchalsya-brat-glavy-bashkirii-rishat-habirov-4649347   Скончался брат Главы Башкирии Ришат Хабиров.] [[Башинформ]], 12.04.2026&lt;/ref&gt;. [[Башкорт дәүләт университеты]]ның юридик факультетын (1998), [[Төркия]]нең Билкәнт университетында магистратура (''[[Әнкара]], 1994'') тәмамлаган. [[Башкорт дәүләт университеты|БДУда]] «''Россия Федерациясендә уңайлы әйләнә-тирә мохиткә хокукның барлыкка килүе һәм үсеше''» ({{lang-ru|Становление и развитие права на благоприятную окружающую среду в Российской Федерации}}) темасына юридик фәннәр кандидатлыгына диссертация яклаган (1998, фәнни җитәкчесе проф. Фәнис Раянов&lt;ref&gt;[http://www.dslib.net/zem-pravo/stanovlenie-i-razvitie-prava-na-blagoprijatnuju-okruzhajuwuju-sredu-v-rossijskoj.html  Диссертациясе турында мәгълүмат]&lt;/ref&gt;). [[Армия|Хәрби хезмәттә]] булган (1982—1984).

== Хезмәт юлы ==
1981—1982 елларда — Ишембай транспорт машина төзелеше заводында фрезерлаучы өйрәнчеге.

1989 елдан — БДУ юридик факультетында: дәүләт хокукы һәм совет төзелеше кафедрасы ассистенты, БДУ студентларының һөнәри берлеге рәисе (1989—1992), өлкән укытучы (1994—1998), юридик факультет деканы урынбасары, доцент (1998—2002), БДУ хокук институты директоры в.б., директоры (2002—2003).

2003, сентябрь —2008, июль — БР президенты администрациясе җитәкчесе. «''Торак һәм күчемсез милек белән махинация ясавы, декларациясендә шәхси милкен тулысынча күрсәтмәве өчен''», [[Мортаза Рәхимов]] тарафыннан эшеннән бушатыла &lt;ref&gt;{{Citation |title=Радиоактивный Радий. «''Трибуна Башкирии''» яңалыклар порталы. 18.11.2011 |url=http://bashtribuna.ru/akitilop/84-jynvitkaoidar-jidar |access-date=2016-09-19 |archive-date=2017-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170102214953/http://bashtribuna.ru/akitilop/84-jynvitkaoidar-jidar |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://last24.info/read/2008/07/09/2/3315 Бывшего главу администрации Рахимова исключили из «Единой России»…]&lt;/ref&gt;.

2008, август—декабрь — РФ президенты эчке эшләр идарәсенең РФ Федераль җыены, сәяси фиркаләр һәм Иҗтимагый пулат (2014 елга кадәр) белән багланышлар департаменты директоры.

2009—2016, сентябрь — РФ президентының эчке эшләр идарәсе башлыгы урынбасары. 2016 елның 19 сентябрендә әлеге вазифадан китү турында гариза яза&lt;ref&gt;[https://meduza.io/news/2016/09/14/radiy-habirov-pokinet-post-kuratora-gosdumy-posle-vyborov Радий Хәбиров сайлаулардан соң Дәүләт думасы кураторы вазифасыннан китә]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.vedomosti.ru/politics/news/2016/09/19/657595-peskov-habirova Песков подтвердил уход Хабирова из Кремля]&lt;/ref&gt;.

2017—2018 елларда — [[Красногорск]] шәһәр округы башлыгы.

2018 елның 11 октябреннән — [[Башкортстан Республикасы Башлыгы|БР Башлыгы]] вазыйфасын башкаручы.

2019 елның 8 сентябреннән — [[Башкортстан Республикасы Башлыгы|БР Башлыгы]]&lt;ref&gt;[http://www.interfax-russia.ru/Povoljie/main.asp?id=1063096  Хабиров по результатам обработки 100% бюллетеней победил на выборах главы Башкирии.] interfax-russia.ru, 09.09.2019{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

2019 елның 28 октябреннән — [[Башкортстан хөкүмәте]] башлыгы&lt;ref&gt;[https://pravitelstvorb.ru/ru/press-office/news.php?ELEMENT_ID=21904  Радий Хабиров определил структуру Правительства Башкортостана.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211016090538/https://pravitelstvorb.ru/ru/press-office/news.php?ELEMENT_ID=21904 |date=2021-10-16 }} Правительство Республики Башкортостан. Официальный сайт, 28.10.2019{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* 2008 — БР атказанган юристы
* Почет ордены ([[РФ]])
* 2015 — «Бурычка тугърылык» ордены (''[[Кырым]]'') — ''батырлык, патриотизм, актив иҗтимагый-сәяси эшчәнлек, Кырым Республикасының бердәмлеген ныгытуга, үсешенә һәм чәчәк атуына керткән шәхси өлеше өчен һәм Кырымның Россия белән кушылуы көне уңаеннан''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://rk.gov.ru/rus/file/pub/pub_242085.pdf |title=Указ Главы Республики Крым № 69-У от 13 марта 2015 г. «О награждении государственными наградами Республики Крым» |accessdate=2015-05-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402152557/http://rk.gov.ru/rus/file/pub/pub_242085.pdf |archivedate=2015-04-02 |deadlink=yes }}&lt;/ref&gt;
* 2021 — Александр Невский ордены (РФ) — ''Башкортстан Республикасының социаль-икътисади үсешенә керткән зур өлеше һәм күпьеллык тырыш хезмәте өчен''&lt;ref&gt;[https://tatar-inform.tatar/news/society/12-09-2021/vladimir-putin-radiy-h-birovny-aleksandr-nevskiy-ordeny-bel-n-b-l-kl-de-5837340  Владимир Путин Радий Хәбировны Александр Невский ордены белән бүләкләде.] [[Татар-информ]], 12.09.2021&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001202109110002?index=13&amp;rangeSize=1 Указ Президента Российской Федерации от 10 сентября 2021 года № 525 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»]&lt;/ref&gt;.
* 2023 ― Россия Журналистлар берлегенең «Һөнәри берләшмә алдындагы хезмәтләре өчен» мактау билгесе &lt;ref&gt;''Ляйсан Закирова.'' [https://www.bashinform.ru/news/social/2023-06-06/predsedatel-soyuza-zhurnalistov-rossii-vladimir-soloviev-vruchil-glave-bashkirii-nagradu-3289755  Председатель Союза журналистов России Владимир Соловьев вручил Главе Башкирии награду.] [[Башинформ]], 6.06.2023{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* 2023 ― {{Тәрҗемә ителмәгән 5|«Халыкара хезмәттәшлеккә керткән өлеше өчен» күкрәк билгесе|«Халыкара хезмәттәшлеккә керткән өлеше өчен» күкрәк билгесе|d|Q4311793}} ([[Россия Федерациясе чит ил эшләре министрлыгы|РФ чит ил эшләре министрлыгы]])&lt;ref&gt;''Роман Якимчук.'' [https://www.bashinform.ru/news/politics/2023-11-15/glava-bashkirii-nagrazhden-za-vklad-v-mezhdunarodnoe-sotrudnichestvo-3522301  Глава Башкирии награжден за вклад в международное сотрудничество.] ИА [[Башинформ|«Башинформ»]], 15.11.2023&lt;/ref&gt;
*2024 ― IV дәрәҗә [[Ватан алдындагы хезмәтләр өчен ордены]]&lt;ref&gt;''[[Ләйлә Аралбаева|Лейла Аралбаева.]] ''[https://www.bashinform.ru/news/politics/2024-11-07/vladimir-putin-nagradil-radiya-habirova-za-zaslugi-pered-otechestvom-3999755  Владимир Путин наградил Радия Хабирова за заслуги перед Отечеством.] [[Башинформ]], 7.11.2024&lt;/ref&gt;
* 2026 ― Россия Президентының Рәхмәт хаты ― ''Россия Федерациясендә торак төзелешен үстерүгә зур өлеш керткән өчен''&lt;ref&gt;''Альмира Давлетбаева.'' [https://bash.bashinform.ru/news/politics/2026-04-02/radiy-h-birov-r-s-y-prezidentyny-r-hm-t-hatyna-layy-buldy-4637315  Радий Хәбиров Рәсәй Президентының рәхмәт хатына лайыҡ булды.] Башинформ, 2.04.2026{{ref-ba}}&lt;/ref&gt;

== Гаиләсе ==
Беренче хатыны Лариса (Лукьянова), ''юрист'', ''[[кыз]]лары'' Светлана (Кәримова), Рита (''1987-2013'').&lt;br/&gt;
Икенче хатыны Каринэ (Хәбирова), ''[[ул]]лары'' Фәрит һәм Тимер (2021) &lt;ref&gt;[https://www.bashinform.ru/news/1550960-stalo-izvestno-kak-radiy-khabirov-nazval-svoego-syna/ Стало известно, как Радий Хабиров назвал своего сына.] [[Башинформ]]. 26 января 2021.&lt;/ref&gt;.

Милләте төгәл билгеле түгел. [[Башкортлар|Башкорт]], [[Татарлар|татар]], [[татарлар]]ның этник төркеменнән (''[[Типтәрләр|типтәр]], [[мишәрләр|мишәр]]ләрләрдән'') чыгуы мөмкин{{чыганагы}}.

Радий Хәбиров:
{{начало цитаты}}{{comment|Мин мөселман һәм дингә ышанам. Тик шулай кызык килеп чыкты, минем өч балам да — [[православие]] динендә|Я мусульманин и верующий. Но так интересно сложилось, что все трое моих детей — православные!}}&lt;ref&gt;[http://www.bashinform.ru/news/1227035-o-chem-radiy-khabirov-rasskazal-federalnomu-telekanalu-glavnoe    О чем Радий Хабиров рассказал федеральному телеканалу. Главное]. bashinform.ru, 24.10.2018{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;{{конец цитаты}}

==Эшчәнлекне бәяләү==
[[Файл:Путин и Хабиров 2019 год.jpg|300px|thumb|right|[[Владимир Путин|В. В. Путин]] (''{{comment|с|сулда}}'') белән. ''[[2019 ел|2019]]'']]
===Уңай===
===Тискәре===
*«[[Абдрахман]]» [[Башкорт халык жырлары|башкорт халык җыры]]нда &quot;Якын күргән дустан да яманы юк, Авыр чакта сиңа ят булса&quot; сюжеты Радий Хәбиров тарафыннан [[Куштау]] шиханын юкка чыгару карарына (2018) охшаш{{чыганагы}}. 2018 ел ахырында Башкортстан Хөкүмәте «Башкортстан сода компаниясе» чималын эшләү өчен кушарга дигән карар кабул итте &lt;ref&gt;[https://www.kommersant.ru/doc/3821836?query=%D1%88%D0%B0%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%83 BSK and Radiy Khabirov agreed on the solution of commodity problems of an enterprise]&lt;/ref&gt;. Моннан алда Р. З. Хәмитов Башкортстан икътисадын диверсификацияләү дәрәҗәсен күтәрү максатыннан, барлык шиханнарны эшләнмәләренә каршы кискен сүзләр әйтте (компанияне сода алуның фәнни алымнарына стимуллаштыру күздә тотыла иде).

== Гаепләү белдерү ==
2024 елның июлендә Украина прокуратурасы Башкортстан башлыгы Радий Хәбировка һәм Уфа мэры Ратмир Мәүлиевка читтән торып гаепләү белдергән.
Прокуратура аларны «Россия гаскәрләренең ихтыяҗларын матди тәэмин итүгә булыша», ди. Түрәләргә Украинаның «чикләрен үзгәртү максаты белән кылынучы гамәлләрне финанслау» дигән гаепләү белдерелгән&lt;ref&gt;''Кира Миронова.'' [https://www.bashinform.ru/news/politics/2024-07-01/eksperty-nazvali-bezosnovatelnym-obvinenie-habirova-ukrainoy-za-podderzhku-svo-3830957 Дело Украины против Радия Хабирова доказывает значимый вклад Башкирии в дело СВО.]  [[Башинформ]], 1.07.2024&lt;/ref&gt;.
== Моны да карагыз ==

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Чыганаклар ==
* ''Азат Бадранов''. [http://rabkor.ru/columns/analysis/2018/10/13/habirov  Перемены в Башкирии.] интернет-журнал «Рабкор»,14.10.2018 {{ref-ru}}

== Сылтамалар ==
* [https://vk.com/radiyhabirov «ВК» шәхси сәхифәсе]
* [https://www.facebook.com/radiyhabirov «Фейсбук»та шәхси сәхифәсе]
* [http://viperson.ru/people/habirov-radiy-faritovich     Р.Ф. Хәбиров ВИПЕРСОН сайтында] 
{{Тышкы сылтамалар}}{{Башкортстан Башлыклары}}{{Россия субъектлары җитәкчеләре}}

{{DEFAULTSORT:Хәбиров, Радий}}
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Әлифба буенча сәясәтчеләр]]
[[Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Юридик фәннәр кандидатлары]]
[[Төркем:Россия сәясәтчеләре]]
[[Төркем:Башкортстан сәясәтчеләре]]
[[Төркем:Башкортстанның беренче җитәкчеләре]]
[[Төркем:Башкортстанның атказанган юристлары]]
[[Төркем:Бердәм Россия фиркасе әгъзалары]]
[[Төркем:Башкортстан хөкүмәте башлыклары]]
[[Төркем:Почет ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Россиянең Александр Невский ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Россия Чит ил эшләре министрлыгының «Халыкара хезмәттәшлеккә керткән өлеше өчен» күкрәк билгесе белән бүләкләнүчеләр]]
[[Төркем:4 дәрәҗә &quot;Ватан алдында казанышлары өчен&quot; ордены кавалерлары]]</text>
      <sha1>bl350r25bxbkp3x82r2b2e9ebomvvv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дмитрий Зиновьев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191925</id>
    <revision>
      <id>5792973</id>
      <parentid>2198259</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T19:28:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>{{Фш|}}</comment>
      <origin>5792973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1120" sha1="tk5699sxhv3y3upmrw9d6npaydf25ep" xml:space="preserve">{{Шәхес}}
{{Фш|Зиновьев}}
'''Дмитрий Зиновьев''' (Дмитрий Николай улы Зиновьев, {{ТД}} — {{ҮД}}) — [[язучы]], нәшир. 1807 елда Казан [[Казан губернасы|губерна]] идарәсе басмаханәсен (Казанда беренче урыстелле нәшрият) карап тоткан. 1811 елда {{comment|''«Казанские известия»''|«Казан хәбәрләре»}} гәҗитен нәшер иткән. Беренче булып [[Иске Казан]] шәһәрлегенең тасвирламасын бастырып чыгарган, {{comment|''«Топографическое описание [[Казан]]и и [[Казан өязе|уезда]]»''|«Казаның һәм Казан өязенең топографик тасвирламасы»}} (1788), [[тарих]]ка һәм [[этнография]]гә караган мәкаләләр авторы.
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}</text>
      <sha1>tk5699sxhv3y3upmrw9d6npaydf25ep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иван Зиновьев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191926</id>
    <revision>
      <id>5792970</id>
      <parentid>2305093</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T19:26:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>{{Фш|}}</comment>
      <origin>5792970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="899" sha1="qpai6g6553u04fo2uf57a3yig3pc598" xml:space="preserve">{{Шәхес}}{{Фш|Зиновьев}}
'''Иван Зиновьев''' (Иван Дмитрий улы Зиновьев, {{ТД}} — {{ҮД}}) — [[ССРБ Каһарманы]] (1940). [[Совет-фин сугышы (1939-1940)|Совет-фин сугышы]] вакытында [[капитан]], чик буе гаскәрләре ротасы командиры, Уома авылы янындагы сугышларда батырлык күрсәтә. [[Алман-совет сугышы]] вакытында укчылар [[дивизия]]се командиры, [[полковник]]. [[1942 ел]]да әсир төшә, лагирдән качып китү омтылышын әзерләүдә гаепләнеп [[Атып үтерү|атып үтерелә]].
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}</text>
      <sha1>qpai6g6553u04fo2uf57a3yig3pc598</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Испания милли футбол җыелмасы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>206725</id>
    <revision>
      <id>5793011</id>
      <parentid>5563547</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T00:40:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5793011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4043" sha1="6k2x599yvt8o3s9oqodv800y065wazm" xml:space="preserve">{{Футбол җыелмасы}}
'''Испания милли футбол җыелмасы''' ({{lang-pt|Selección de fútbol de España}}) — халыкара [[футбол]] ярышларында [[Испания]] вәкиле булып торучы [[милләт|милли]] [[такым]]. 
{{ФРВМ||График}}
== Әгъзалар ==
{{Wikidata list|sparql=SELECT ?item ?assumedOffice WHERE {
  ?item p:P54 ?posheld.
  ?posheld ps:P54 wd:Q42267.
  ?posheld pq:P580 ?assumedOffice.
  MINUS { ?posheld pq:P582 ?endTime. }
}
ORDER BY ?assumedOffice
|columns=label,p569
|sort=label
|autolist=fallback
|row_template=subst:Wikidata list/Тамгалы исемлек569
|skip_table=1
|col_count=3
}}
* ''[[:d:Q15221199|Adama Traoré]]'' (1996-01-25)
* ''[[:d:Q100386793|Aitor Paredes]]'' (2000-04-29)
* ''[[:d:Q19968626|Aleix García]]'' (1997-06-28)
* ''[[:d:Q20492591|Alejandro Remiro]]'' (1995-03-24)
* ''[[:d:Q59823403|Ander Barrenetxea Muguruza]]'' (2001-12-27)
* ''[[:d:Q127499|Asier Illarramendi]]'' (1990-03-08)
* ''[[:d:Q3855340|Aymeric Laporte]]'' (1994-05-27)
* ''[[:d:Q15427728|Ayoze Pérez]]'' (1993-07-29)
* ''[[:d:Q109853508|Bryan Zaragoza]]'' (2001-09-09)
* ''[[:d:Q127452|Dani Carvajal]]'' (1992-01-11)
* ''[[:d:Q16972254|Dani Ceballos]]'' (1996-08-07)
* ''[[:d:Q19560313|Dani Olmo]]'' (1998-05-07)
* ''[[:d:Q63368196|Daniel Vivian]]'' (1999-07-05)
* ''[[:d:Q17712329|David García Zubiria]]'' (1994-02-14)
* ''[[:d:Q19665907|David Raya]]'' (1995-09-15)
* ''[[:d:Q112184628|Dean Huijsen]]'' (2005-04-14)
* ''[[:d:Q13382434|Diego Llorente]]'' (1993-08-16)
* ''[[:d:Q59938996|Eric García]]'' (2001-01-09)
* ''[[:d:Q18637930|Fabián Ruiz]]'' (1996-04-03)
* ''[[:d:Q117312887|Fermín López]]'' (2003-05-11)
* ''[[:d:Q44297797|Ferran Torres]]'' (2000-02-29)
* ''[[:d:Q108111889|Gavi]]'' (2004-08-05)
* ''[[:d:Q356126|Gerard Deulofeu]]'' (1994-03-13)
* ''[[:d:Q5550103|Gerard Moreno]]'' (1992-04-07)
* ''[[:d:Q30346426|Hugo Guillamón]]'' (2000-01-31)
* ''[[:d:Q3180002|Jonathan Castro Otto]]'' (1994-03-03)
* ''[[:d:Q134729|Joselu]]'' (1990-03-27)
* ''[[:d:Q15396247|José Luis Gayà]]'' (1995-05-25)
* ''[[:d:Q649788|Juanmi Jiménez]]'' (1993-05-20)
* ''[[:d:Q113704154|Lamine Yamal]]'' (2007-07-13)
* ''[[:d:Q114085673|Marc Casadó]]'' (2003-09-14)
* ''[[:d:Q22082505|Marc Cucurella]]'' (1998-07-22)
* ''[[:d:Q16148978|Marco Asensio]]'' (1996-01-21)
* ''[[:d:Q512377|Mario Gaspar Pérez]]'' (1990-11-24)
* ''[[:d:Q20719582|Mario Hermoso Canseco]]'' (1995-06-18)
* ''[[:d:Q63384759|Martín Zubimendi]]'' (1999-02-02)
* ''[[:d:Q17612631|Mikel Merino]]'' (1996-06-22)
* ''[[:d:Q21195147|Mikel Oyarzabal]]'' (1997-04-21)
* ''[[:d:Q15963931|Munir El Haddadi]]'' (1995-09-01)
* ''[[:d:Q104414736|Nico Williams]]'' (2002-07-12)
* ''[[:d:Q66466886|Oihan Sancet]]'' (2000-04-25)
* ''[[:d:Q118473161|Pau Cubarsí]]'' (2007-01-22)
* ''[[:d:Q43384100|Pau Torres]]'' (1997-01-16)
* ''[[:d:Q66606355|Pedri]]'' (2002-11-25)
* ''[[:d:Q56043276|Robert Sánchez]]'' (1997-11-18)
* ''[[:d:Q27469970|Robin Le Normand]]'' (1996-11-11)
* ''[[:d:Q20994118|Rodri]]'' (1996-06-22)
* ''[[:d:Q116923606|Samu Aghehowa]]'' (2004-05-05)
* ''[[:d:Q314232|Sergio Asenjo]]'' (1989-06-28)
* ''[[:d:Q24258610|Sergio Reguilón]]'' (1996-12-16)
* ''[[:d:Q37506695|Unai Núñez]]'' (1997-01-30)
* ''[[:d:Q23908113|Unai Simón]]'' (1997-06-11)
* ''[[:d:Q7944670|Vitolo]]'' (1989-11-02)
* ''[[:d:Q100735281|Yéremy Pino]]'' (2002-10-20)
* ''[[:d:Q97404267|Álex Baena]]'' (2001-07-20)
* ''[[:d:Q921324|Álex Grimaldo]]'' (1995-09-20)
* ''[[:d:Q27899245|Álvaro Fernández]]'' (1998-04-13)
* ''[[:d:Q48770|Álvaro Morata]]'' (1992-10-23)
* ''[[:d:Q102292155|Óscar Mingueza]]'' (1999-05-13)
{{Wikidata list end}}
== Сылтамалар ==
* {{wikidata|p856|}} Рәсми сайт
* {{wikidata|p2013|}} [[Facebook]] хисап язмасы
* {{wikidata|p2002|}} [[Twitter]] хисап язмасы

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

{{rq|stub|image}}

[[Төркем:Испания]]
[[Төркем:Футбол җыелмалары]]</text>
      <sha1>6k2x599yvt8o3s9oqodv800y065wazm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>УЕФА Аурупа лигасы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212692</id>
    <revision>
      <id>5792943</id>
      <parentid>5539535</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T17:45:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5792943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9201" sha1="36accan9jppxsui27xbwwjxo58ompjy" xml:space="preserve">'''УЕФА Яypyпa лигасы''' ({{lang-en|UEFA Europa League}}) — [[УЕФА]] канаты астында үткәрелә торган [[Яypyпa]] клубара турниры. 1971/72 — 2008/09 елларда ''УЕФА ᴋупьıсы'' исемен йөрткән.

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?__________ ?__________Label WHERE {
  ?item wdt:P3450 wd:Q18760.
  OPTIONAL { ?item wdt:P1346 ?__________. }
}
|section=
|links=text 
|sort=p585
|columns=p585:Ел,label:Исем,p1346:Җиңүче,p1132:Катнашучылар,p1350:Уеннар,p1351:Голлар,p1110:Тамашачылар
}}
{| class='wikitable sortable'
! Ел
! Исем
! Җиңүче
! Катнашучылар
! Уеннар
! Голлар
! Тамашачылар
|-
| 1971
| 1971–72 еллардагы УЕФА купысы
| [[Tottenhem Hotspur|Тоттенһәм Һотспур]]
| 64
| 123
| 373
| 
|-
| 1972
| 1972–73 еллардагы УЕФА купысы
| [[Liverpul futbol taqımı|Ливерпуль]]
| 64
| 124
| 405
| 
|-
| 1974
| 1974–75 еллардагы УЕФА купысы
| Боруссия
| 64
| 124
| 388
| 
|-
| 1975
| 1975–76 еллардагы УЕФА купысы
| [[Liverpul futbol taqımı|Ливерпуль]]
| 64
| 126
| 371
| 
|-
| 1976
| 1976–77 еллардагы УЕФА купысы
| [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]]
| 64
| 126
| 399
| 
|-
| 1977
| 1977–78 еллардагы УЕФА купысы
| [[ПСВ (футбол клубы, Эйндһовен)|ПСВ]]
| 64
| 126
| 423
| 
|-
| 1978
| 1978–79 еллардагы УЕФА купысы
| Боруссия
| 64
| 126
| 365
| 
|-
| 1979
| 1979–80 еллардагы УЕФА купысы
| Айнтрахт
| 64
| 126
| 352
| 
|-
| 1980
| 1980–81 еллардагы УЕФА купысы
| Ипсвич Таун
| 64
| 126
| 375
| 
|-
| 1981
| 1981–82 еллардагы УЕФА купысы
| Гөтеборг
| 64
| 126
| 389
| 
|-
| 1982
| 1982–83 еллардагы УЕФА купысы
| Андерлехт
| 64
| 126
| 352
| 
|-
| 1983
| 1983–84 еллардагы УЕФА купысы
| [[Tottenhem Hotspur|Тоттенһәм Һотспур]]
| 64
| 126
| 371
| 
|-
| 1985
| 1985–86 еллардагы УЕФА купысы
| [[Реал (футбол клубы, Мадрид)|Реал Мадрид]]
| 64
| 126
| 374
| 
|-
| 1986
| 1986–87 еллардагы УЕФА купысы
| Гөтеборг
| 64
| 126
| 290
| 
|-
| 1987
| 1987–88 еллардагы УЕФА купысы
| Байер 04
| 64
| 126
| 308
| 
|-
| 1988
| 1988–89 еллардагы УЕФА купысы
| [[Наполи (футбол клубы)|Наполи]]
| 64
| 126
| 334
| 
|-
| 1989
| 1989–90 еллардагы УЕФА купысы
| [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]]
| 65
| 128
| 
| 
|-
| 1990
| 1990–91 еллардагы УЕФА купысы
| [[İnter Milan futbol taqımı|Интер]]
| 64
| 126
| 286
| 
|-
| 1991
| 1991–92 еллардагы УЕФА купысы
| [[Ayaks futbol taqımı|Аякс]]
| 64
| 126
| 304
| 
|-
| 1992
| 1992–93 еллардагы УЕФА купысы
| [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]]
| 64
| 126
| 395
| 
|-
| 1993
| 1993–94 еллардагы УЕФА купысы
| [[İnter Milan futbol taqımı|Интер]]
| 64
| 126
| 307
| 
|-
| 1994
| 1994–95 еллардагы УЕФА купысы
| Парма
| 91
| 180
| 525
| 
|-
| 1995
| 1995–96 еллардагы УЕФА купысы
| [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]]
| 96
| 126
| 472
| 
|-
| 1996
| 1996–97 еллардагы УЕФА купысы
| Шальке 04
| 117
| 232
| 654
| 
|-
| 1997
| 1997–98 еллардагы УЕФА купысы
| [[İnter Milan futbol taqımı|Интер]]
| 102
| 201
| 580
| 
|-
| 1998
| 1998–99 еллардагы УЕФА купысы
| Парма
| 104
| 205
| 613
| 
|-
| 1999
| 1999–2000 еллардагы УЕФА купысы
| [[Galatasaray futbol taqımı|Галатасарай]]
| 142
| 297
| 818
| 
|-
| 2000
| 2000–01 еллардагы УЕФА купысы
| [[Liverpul futbol taqımı|Ливерпуль]]
| 145
| 295
| 833
| 
|-
| 2001
| 2001–02 еллардагы УЕФА купысы
| [[Фейеноорд (футбол клубы, Роттердам)|Фейеноорд]]
| 145
| 204
| 800
| 
|-
| 2002
| 2002–03 еллардагы УЕФА купысы
| [[Portu futbol taqımı|Порту]]
| 145
| 205
| 834
| 
|-
| 2003
| 2003–04 еллардагы УЕФА купысы
| [[Valensiä futbol taqımı|Валенсия]]
| 145
| 287
| 717
| 
|-
| 2004
| 2004–05 еллардагы УЕФА купысы
| [[ЦСКА (футбол клубы, Мәскәү)|ЦСКА]]
| 145
| 306
| 909
| 
|-
| 2005
| 2005–06 еллардагы УЕФА купысы
| [[Sevilya futbol taqımı|Севилья]]
| 88
| 333
| 840
| 
|-
| 2006
| 2006–07 еллардагы УЕФА купысы
| [[Sevilya futbol taqımı|Севилья]]
| 30
| 219
| 
| 
|-
| 2007
| 2007–08 еллардагы УЕФА купысы
| [[Зенит (футбол клубы, Санкт-Петербург)|Зенит]]
| 80
| 221
| 563
| 
|-
| 2008
| 2008–09 еллардагы УЕФА купысы
| Шахтар
| 88
| 221
| 572
| 
|-
| 2009
| 2009–10 UEFA Europa League
| [[Atletiko Madrid futbol taqımı|Атлетико Мадрид]]&lt;br/&gt;Фулһәм
| 48
| 205
| 539
| 
|-
| 2010
| 2010–11 UEFA Europa League
| [[Portu futbol taqımı|Порту]]
| 194
| 178
| 479
| 
|-
| 2011&lt;br/&gt;2012
| 2011–12 UEFA Europa League
| [[Atletiko Madrid futbol taqımı|Атлетико Мадрид]]
| 194
| 205
| 585
| 
|-
| 2012
| 2012–13 UEFA Europa League
| [[Çelsi futbol taqımı|Челси]]
| 193
| 205
| 521
| 4174756
|-
| 2013
| 2013–14 UEFA Europa League
| [[Sevilya futbol taqımı|Севилья]]
| 170
| 205
| 475
| 3411208
|-
| 2014
| 2014–15 UEFA Europa League
| [[Sevilya futbol taqımı|Севилья]]
| 195
| 205
| 548
| 4066128
|-
| 2016
| 2015–16 UEFA Europa League
| [[Sevilya futbol taqımı|Севилья]]
| 191
| 205
| 536
| 4487160
|-
| 2017
| 2016–17 UEFA Europa League
| [[Mançester Yunayted futbol taqımı|Манчестер Юнайтед]]
| 188
| 144
| 397
| 4492885
|-
| 2018
| 2017–18 UEFA Europa League
| [[Atletiko Madrid futbol taqımı|Атлетико Мадрид]]
| 48
| 205
| 556
| 4546105
|-
| 2019
| 2018–19 UEFA Europa League
| [[Çelsi futbol taqımı|Челси]]
| 48
| 24
| 565
| 5038109
|-
| 2020
| 2019–20 UEFA Europa League
| [[Sevilya futbol taqımı|Севилья]]
| 48
| 24
| 75
| 4069102
|-
| 
| 1973–74 еллардагы УЕФА купысы
| [[Фейеноорд (футбол клубы, Роттердам)|Фейеноорд]]
| 64
| 126
| 401
| 
|-
| 
| 1984–85 еллардагы УЕФА купысы
| [[Реал (футбол клубы, Мадрид)|Реал Мадрид]]
| 64
| 126
| 357
| 
|-
| 
| 2015–16 UEFA Europa League qualifying phase and play-off round
| 
| 142
| 226
| 
| 
|-
| 
| 2015–16 UEFA Europa League group stage
| 
| 48
| 144
| 
| 
|-
| 
| UEFA Europa League 2015-2016
| 
| 44
| 44
| 
| 
|-
| 
| 2016–17 UEFA Europa League qualifying phase and play-off round
| 
| 139
| 219
| 
| 
|-
| 
| 2016–17 UEFA Europa League group stage
| 
| 48
| 144
| 
| 
|-
| 
| 2016–17 UEFA Europa League knockout phase
| 
| 32
| 61
| 
| 
|-
| 
| 2017–18 UEFA Europa League qualifying phase and play-off round
| 
| 141
| 224
| 
| 
|-
| 
| 2017–18 UEFA Europa League group stage
| 
| 48
| 144
| 
| 
|-
| 
| 2017–18 UEFA Europa League knockout phase
| 
| 32
| 61
| 
| 
|-
| 
| UEFA Europa League 2017-2018
| 
| 44
| 44
| 
| 
|-
| 
| 2018–19 UEFA Europa League group stage
| 
| 48
| 144
| 
| 
|-
| 
| 2018–19 UEFA Europa League knockout phase
| 
| 32
| 61
| 
| 
|-
| 
| 2018–19 UEFA Europa League qualifying phase and play-off round
| 
| 172
| 272
| 
| 
|-
| 
| UEFA Europa League 2018-2019
| 
| 42
| 42
| 
| 
|-
| 
| 2020–21 UEFA Europa League
| Villarreal CF
| 48
| 143
| 618
| 108617
|-
| 
| 2019–20 UEFA Europa League qualifying phase and play-off round
| 
| 172
| 
| 
| 
|-
| 
| 2019–20 UEFA Europa League group stage
| 
| 48
| 72
| 
| 
|-
| 
| UEFA Europa League 2019-2020
| 
| 42
| 42
| 
| 
|-
| 
| 2019–20 UEFA Europa League knockout phase
| 
| 32
| 
| 
| 
|-
| 
| 2021–22 UEFA Europa League
| Айнтрахт
| 
| 96
| 252
| 3435542
|-
| 
| 2020–21 UEFA Europa League qualifying phase and play-off round
| 
| 213
| 
| 
| 
|-
| 
| 2020–21 UEFA Europa League group stage
| 
| 48
| 
| 
| 
|-
| 
| 2020–21 UEFA Europa League knockout phase
| 
| 32
| 
| 
| 
|-
| 
| 2022–23 UEFA Europa League
| [[Sevilya futbol taqımı|Севилья]]
| 
| 31
| 91
| 4067872
|-
| 
| 2023–24 UEFA Europa League
| [[Аталанта (футбол клубы)]]
| 32
| 
| 
| 4370262
|-
| 
| 2024–25 UEFA Europa League
| [[Tottenhem Hotspur|Тоттенһәм Һотспур]]
| 
| 
| 
| 5620369
|-
| 
| 2025–26 UEFA Europa League
| 
| 36
| 
| 
| 
|-
| 
| 2026-27 UEFA Europa League
| 
| 
| 
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}

[[Төркем:УЕФА клуб ярышлары]]
[[Төркем:УЕФА Яypyпa лигасы| ]]</text>
      <sha1>36accan9jppxsui27xbwwjxo58ompjy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Стево Пендаровски</title>
    <ns>0</ns>
    <id>220416</id>
    <revision>
      <id>5792975</id>
      <parentid>4163325</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T19:36:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Шәхси тормышы */ өстәмә</comment>
      <origin>5792975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7978" sha1="mhp7vmjrgobttuxrpe67xsogn62ei63" xml:space="preserve">{{Дәүләт эшлеклесе
 | исем               = Стево Пендаровски
 | тулы исем           = {{lang-mk|Стево Пендаровски}}
| рәсем              = Pentarovski2019.jpg
| киңлек             = 180px
 | титул              = 5нче [[Төньяк Македония]] президенты 
 | байрак             =
 | чорбаш             = [[2019 ел]]
 | чоразак            = [[2024 ел]]
 | аңа кадәр         = [[Георге Иванов]]
 | дәвамчысы         = [[Гордана Силяновская-Давкова]] 
 | титул2            = 
 | байрак2           =
 | тәртип2           =  
 | чорбаш2           = 
 | чоразак2          = 
 | президент_2          =  
 | аңа кадәр2         = 
 | дәвамчысы2         = 
 | титул3            = 
 | тәртип3           = 
 | байрак3           = 
 | президент_3         = 
| чорбаш3           = 
| чоразак3          = 
 | аңа кадәр3        =
 | дәвамчысы3        = 
 | хезмәт еллары      = 
 | иялек              = [[Төньяк Македония]]
 | дин                =  
 | фирка              = [[Македония социал-демократик берлеге|МСДБ]] 
| белем              = Өскеп Изге Кирилл һәм Мефодий университеты
| туу датасы         = 3.04.1963
 | туу урыны          = {{туу урыны|Югославия|Скопьеда}}, [[Өскеп]]   
 | үлем датасы = 	
 | үлем урыны = 
 | әти =  
 | әни = 
 | ир = 
 | хатын = 
 | балалары = 
 | сайт               = 
 | Commons            = 
}}
'''Стево Пендаровски''' ({{lang-mk|Стево Пендаровски}}, ''[[1963 ел]]ның [[3 апрель|3 апреле]], [[Югославия Социалистик Федератив Җөмһүрияте]],  [[Македония Социалистик Җөмһүрияте]], [[Өскеп|Скопье]]'') — [[Төньяк Македония|македон]] сәясәтчесе, политология профессоры, [[2019 ел]]ның [[21 апрель|21 апрелендә]] узган [[Төньяк Македония президентын сайлаулар (2019)|сайлауларда]] [[Файл:Flag of North Macedonia.svg |30px]]  [[Төньяк Македония]] президенты итеп сайланды.

== Тәрҗемәи хәле ==
[[Файл:Stevo Pendarovski.jpg|200px|thumb|right|Стево Пендаровски [[Төньяк Македония президентын сайлаулар (2019)|сайлаулар]] вакытында.  ''[[2019 ел|2019]]'']]
[[1963 ел]]ның [[3 апрель|3 апрелендә]] [[Югославия Социалистик Федератив Җөмһүрияте]]нә кергән [[Македония Социалистик Җөмһүрияте]] административ үзәге [[Өскеп]] (''Скопье'') шәһәрендә туган. Өскеп Изге Кирилл һәм Мефодий университетының юридик факультетында бакалавриат (''[[1987 ел|1987]]''), магистратура тәмамлаган. Политология докторы дәрәҗәсе бар. [[2008 ел]]дан Өскеп Америка көллияте университетының сәясәт фәннәре факультетында халыкара хәвефсезлек, тышкы сәясәт һәм глобальләштерү буенча доцент вазифасында.

[[1998 ел|1998]]—[[2001 ел]]ларда [[Македония Җөмһүрияте]]нең тышкы эшләр министрлыгында министр Любомир Фрчкоскиның иҗтимагый элемтәләр буенча ярдәмчесе, анализ һәм тикшеренүләр бүлеге башлыгы.

[[2001 ел|2001]]—[[2004 ел]]ларда илнең 2нче президенты Борис Трайковскийның милли хәвефсезлек һәм тышкы элемтәләр буенча киңәшчесе.

[[2004 ел|2004]]—[[2005 ел]]ларда илнең дәүләт сайлау комиссиясе рәисе.
 
[[2005 ел|2005]]—[[2009 ел]]ларда илнең 3нче президенты Бранко Црвенковскийның милли хәвефсезлек һәм тышкы элемтәләр буенча киңәшчесе.

[[2014 ел]]да узган президент сайлауларында икенче урынны ала.

[[ел|2016]]—[[2017 ел]]ларда НАТО милли координаторы вазифасында.

[[2019 ел]]ның [[21 апрель|21 апрелендә]] (''беренче тур'') узган [[Төньяк Македония президентын сайлаулар (2019)|сайлауларда]] икенче турга уза. [[5 май]]да узган икенче турда [[Төньяк Македония]]нең 5нче президенты итеп сайланды.

== Сәяси карашлары ==
Стево Пендаровски [[Төньяк Македония|илнең]] [[НАТО]]га һәм [[Европа берлеге]]нә керүе өчен тырыша, шуның өчен илнең атамасын [[Македония Җөмһүрияте]]ннән [[Төньяк Македония]] итеп үзгәртү турында [[Греция]] белән килешүне имзалау яклы була &lt;ref&gt;[https://www.svoboda.org/a/29922396.html На выборах в Северной Македонии побеждает прозападный кандидат]. [[Азатлык радиосы|Радио Свобода]], 5.05.2019{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.
== Шәхси тормышы ==
Гаиләле. Хатыны [[Элизабета Гёргиевская]], Балалар һәм профилактик стоматология клиникасында эшләүче доктор һәм Скопьедагы стоматология факультеты профессоры. Уллары Огнен&lt;ref&gt;{{Cite web|language=mk|url=https://zenskimagazin.mk/dobrinata-e-edinstvenoto-shto-ostanuva-po-nas-intervju-so-elizabeta-gjorgievska-sopruga-na-pretsedatelot-stevo-pendarovski-|title=Добрината е единственото што останува по нас: Интервју со Елизабета Ѓоргиевска, сопруга на Претседателот Стево Пендаровски|website=Женски Магазин (in Macedonian)|archive-url=https://web.archive.org/web/20200719195727/https://zenskimagazin.mk/dobrinata-e-edinstvenoto-shto-ostanuva-po-nas-intervju-so-elizabeta-gjorgievska-sopruga-na-pretsedatelot-stevo-pendarovski-|archive-date=2020-07-19|access-date=2020-07-19|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* [https://web.archive.org/web/20140613124056/http://scoop.mk/investigations/261.html  Биографиясе]
* [https://www.sobranie.mk/independent-mps-16-en-ns_article-stevo-pendarovski-16-en.nspx  Төньяк Македония ассамблеясындагы сәхифәсе]
{{Тышкы сылтамалар}}
== Моны да карагыз ==
* [[Төньяк Македония президентын сайлаулар (2019)|Төньяк Македония президентын сайлаулар]]
{{Төньяк Македония президентлары}}
{{DEFAULTSORT:Пендаровски, Стево }}
[[Төркем:Төньяк Македония сәясәтчеләре]]
[[Төркем:Төньяк Македония президентлары]]</text>
      <sha1>mhp7vmjrgobttuxrpe67xsogn62ei63</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зифа Нагаева</title>
    <ns>0</ns>
    <id>233276</id>
    <revision>
      <id>5792986</id>
      <parentid>4414187</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:40:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Шәхси тормышы */ өстәмә</comment>
      <origin>5792986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14141" sha1="piynlodlopp4zhehs1j7alr7ys3gmcw" xml:space="preserve">{{Музыкант
 |Исем              = Зифа Нагаева
 |Имза          = 
 |Фото             = З.В.Нагаева.jpg
 |Рәсем асты язуы    = 
 |Фон              = solo_singer
 |Тугандагы исеме = 
 |Тулы исеме       = Зифа Вәли кызы Нагаева
 |Туу көне    = 1.03.1956
 |Туу урыны   = [[ССРБ]], [[РСФСР]],  [[БАССР]], {{туу урыны|Авыргазы районы|Авыргазы районында}} [[Иске Итекәй]] 
 |Үлү көне      = 
 |Үлү урыны     = 
 |Еллар             = 1991 - {{х.в.}}
 |Дәүләт           = {{байраклаштыру|ССРБ}}→&lt;br/&gt;{{байрак|Россия}} [[РФ]]
 |Һөнәрләр        = [[җырчы]]
 |Моң  = 
 |Кораллар      = баян
 |Жанрлар            = поп-музыка
 |Псевдонимнар       = 
 |Коллективлар       =Юлдаш радиосы&lt;br/&gt; [[Туган тел (телеканал)|Туган тел]]
 |Хезмәттәшлек   = 
 |Лейбллар           = 
 |Бүләкләр          = [[Г. Ибраһимов премиясе]] (2006)&lt;br/&gt;[[Башкортстанның атказанган мәдәният хезмәткәре]] (2003),&lt;br/&gt; [[Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе]] (2011),&lt;br/&gt;[[Башкортстанның халык артисты]] (2020)&lt;br/&gt;[[Татарстанның халык артисты]] (2022)
 |Сайт             = [https://vk.com/zifa_nagaeva  zifa_nagaeva]
}}
{{Башка мәгънәләр|төр=фамилия|Нагаев}}
'''Зифа Нагаева''', Зифа Вәли кызы Нагаева (''[[1956 ел]]ның [[1 март]]ы, [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[БАССР]], [[Авыргазы районы]], [[Иске Итекәй]]'') — һәвәскәр композитор һәм җырчы, шагыйрә, популяр җырлар авторы, автор-башкаручы, радио (1996—2013), телевидение алып баручысы, тантаналар алып баручы. [[Башкортстанның атказанган мәдәният хезмәткәре]] (2003), [[Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе]] (2011), [[Башкортстанның халык артисты|Башкортстанның]] (2020) һәм [[Татарстанның халык артисты|Татарстанның]] (2022) халык артисты.  [[Авыргазы районы]] хакимияте тарафыннан булдырылган [[Г. Ибраһимов премиясе]] лауреаты (2006). Авыргазы районының мактаулы гражданы (2024).

== Тәрҗемәи хәле ==
[[1956 ел]]ның [[1 март]]ында [[БАССР]] [[Авыргазы районы]] [[Иске Итекәй]] (''вариант'': [[Гомәр (Таштамак авыл советы)|Гомәр]]) авылында туган. Әтисез үскән&lt;ref&gt;''Резидә Вәлитова''. [https://kiziltan.rbsmi.ru/articles/gail-uchagy/zifa-nagaeva-tugannaryn-tapkan/?sphrase_id=780256 Зифа Нагаева туганнарын тапкан.]{{Deadlink|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Кызыл таң]], 24.07.2019&lt;/ref&gt;. Бертуган энесе (үзенең автосервисы бар). Әнисе Зәйтүнә — 40 ел укытучы булып эшләгән. 8 сыйныфны тәмамлагач, [[Уфа]]ның 2нче педагогия училищесында «музыка укытучысы» һөнәрен үзләштерә. Аны тәмамлап, [[Авыргазы районы]] үзәгендә балалар бакчасында, мәктәптә музыка укытучысы булып эшли, музыка мәктәбе директоры була. Авыргазы халык театрында уйный. Читтән торып, [[Башкортстан дәүләт педагогия институты]]ның (''2000 елдан [[Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты|университет]], 2006 елдан [[Мифтахетдин Акмулла|Акмулла]] исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты'') психология факультетын тәмамлаган. [[1991 ел]]да гаиләсе белән [[Уфа]]га күченә, Резина-техник әйберләр заводының мәдәният сараендагы үзешчән түгәрәкләр эшендә актив катнаша. 84нче татар гимназиясендә, 107нче мәктәптә җыр түгәрәкләре алып бара, «Синтезспирт» заводы мәдәният сараенда ансамбльләр оештыра. Егерме елдан артык [[радио]]да эшли: яңа ачылган «Шәрык» радиосында музыкаль мөхәррир булып 4 ел хезмәт куя, аннары «Радио-2», «Юлдаш»&lt;ref&gt;[https://bash.news/yuldash/11994_yuldashta-kunakta-bashkortostannyn-atkazangan-medeniyat-hezmetkere-tatarstannyn-atkazangan-sengat-eshleklese-zifa-veli-kyzy-nagaeva/   «Юлдаш»та кунакта Зифа Нагаева.]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} bash.news, 11.01.2020&lt;/ref&gt; радиоларында эшли. Биш ел [[Фән Вәлиәхмәтов]] белән чыгыш ясый&lt;ref&gt;''Рәфилә Рәсүлева''. [http://yanarysh.ru/зифа-нагаева-кешегә-һәрвакыт-хәрәк/?fdx_switcher=true Зифа Нагаева: Кешегә һәрвакыт хәрәкәт кирәк!]{{Deadlink|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[«Яңарыш» (Ижау)|«Яңарыш»]], 06.04.2017&lt;/ref&gt;.

== Иҗаты ==
[[1996 ел|1996]]—[[2013 ел]]ларда «Башкортстан» радиосында эшли, «Юлдаш» иҗат берләшмәсендә «Югалту-табышларым»&lt;ref&gt;[https://kiziltan.rbsmi.ru/articles/obchestvo/dus-serdsh-kishche-m-yuldash/?sphrase_id=780256 Дус, сердәш, киңәшче һәм юлдаш.]{{Deadlink|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Кызыл таң]], 07.05.2008&lt;/ref&gt;, «Сәхнә тормышы», «Еллар һәм юллар» һәм башка популяр тапшырулар алып бара.

[[2009 ел]]дан эшли башлаган [[Туган тел (телеканал)|«Туган тел» телеканалында]] «Күзгә-күз карашып» тапшыруын алып бара.
 
500 дән артык җырның сүзләре һәм музыкасы авторы. [[Харрас Әюп]], [[Нияз Акмал]], [[Дилә Булгакова]], [[Салават Рәхмәтулла]] һ. б. шигырьләренә язылган җырлары бар. Җырларын күренекле җырчылар [[Салават Фәтхетдинов]], [[Фән Вәлиәхмәтов]], [[Бәширә Насыйрова]], [[Зөһрә Шәрифуллина]], Зөлфия һәм Җәвит Шакировлар, Динә һәм Рафаэль Латыйповлар, Лилия Биктимерова белән [[Фәдис Ганиев]], Гөлназ Асаева, Әнвәр Нургалиев, [[Марат Шәйбәков]], [[Ришат Төхвәтуллин]], башлап җырлаучылар Ришат Галиханов, Миңнегали Хөснетдинов, Нурия Ярмөхәммәтова, Гүзәл Диникәева һ. б. бик күп җырчылар башкара&lt;ref&gt;''[[Фәния Габидуллина]]''. [http://ktrb.ru/tat/news/kyltyra-i-iskysstvo/1900.html   Зифа Нагаева тиздән Мәскәүгә китә.] [[Кызыл таң]], 25.02.2011&lt;/ref&gt;.

Дөнья күргән китаплары: «Зифа Нагаева җырлары», «Гомерем балкышында», «Язмышым - җырларымда» (яңа йөз җыры кертелгән), «Алма кебек гомерләр», «Бөртекләп җыелган бәхет».

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* 2003 — [[Башкортстанның атказанган мәдәният хезмәткәре]]
* 2006 — [[Авыргазы районы]]ның [[Г. Ибраһимов премиясе|Галимҗан Ибраһимов исемендәге премиясе]] 
* 2011 — [[Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе]]
* 2020 — [[Башкортстан Республикасының халык артисты|Башкортстанның халык артисты]]
* 2022 ― [[Татарстанның халык артисты]]&lt;ref&gt;[https://inkazan.ru/news/society/29-04-2022/bashkirskaya-pevitsa-stal-narodnoy-artistkoy-tatarstana Башкирская певица стала народной артисткой Татарстана. Сайт Inkazan.ru, 29 апреля 2022 год] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220503210459/https://inkazan.ru/news/society/29-04-2022/bashkirskaya-pevitsa-stal-narodnoy-artistkoy-tatarstana |date=2022-05-03 }}{{ref-ru}}{{V|5|05|2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://president.tatarstan.ru/file/laws/laws/laws_393981.pdf Указ Президента Республики Татарстан «О присвоении почетного звания &quot;Народный артист Республики Татарстан&quot;»]{{Deadlink|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}{{V|5|05|2022}}&lt;/ref&gt;
* 2024 ― Авыргазы районының мактаулы гражданы&lt;ref&gt;[https://vk.com/crb_g.ibragimov?z=photo-162776631_457244509%2Falbum-162776631_00%2Frev Звания «Почетный гражданин Аургазинского района» удостоена Зифа Нагаева.]{{Deadlink|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ЦРБ им. Г. Ибрагимова ВКонтакте, 7.03.2024&lt;/ref&gt;
== Шәхси тормышы ==
Беренче ире — техника буенча инженер, 23 ел бергә яшәгәч аерылышканнар. 54 яшьтә йөрәк авыруыннан вафат булган
&lt;ref&gt;''Илгизә Галиуллина.'' [https://tatar-inform.tatar/news/zifa-nagaeva-kiyauga-cygyp-bula-ul-a-mena-an-dustynny-tabu-kyen-sahri-kazan-5921717?utm_source=top  Зифа Нагаева: Кияүгә чыгып була ул, ә менә җан дустыңны табу кыен.] [[Шәһри Казан|«Шәһри Казан»]], 6.04.2026&lt;/ref&gt;. Уртак ике балалары бар, икесе дә югары белемле: улы Эльвир аграр университет тәмамлаган инженер, үз эше бар; кызы Светлана медицина өлкәсендә укыган, косметолог, психолог белгечлеген дә үзләштергән. Балалары гаиләләре белән Уфада яшиләр.

Икенче ире Шәйхинур&lt;ref&gt;[https://www.instagram.com/p/B75M7kBhFDh/ zifa_nagaeva. Инстаграм]&lt;/ref&gt; [[Авыргазы районы]]ннан, җиде яшькә кече, беренче никахыннан ике баласы, ике гаиләдә җиде оныгы бар. [[Уфа]]ның Нижегородка бистәсендә үз йортлары белән яшиләр&lt;ref&gt;''Румия Сәйфуллина''. [http://akcharlak.com/article/zifa-nagaeva-nine-t-rbiyal-p-kalyrga-vakyt-itkerep-bulmady/   Зифа Нагаева: «Әнине тәрбияләп калырга вакыт җиткереп булмады».] [[Акчарлак (газета)|«Акчарлак»]], 6.02.2020, 2-3нче бит.&lt;/ref&gt;.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
* [http://libmap.bashnl.ru/node/640    Зифа Валиевна Нагаева.] Литературная карта РБ{{ref-ru}}
* [https://vk.com/zifa_nagaeva Зифа Нагаева.] ВКонтакте
* [https://vk.com/zifanagaeva Творчество Зифы Нагаевой.] ВКонтакте
* [https://www.instagram.com/zifa_nagaeva/ Зифа Нагаева.] Инстаграм
* [https://tatbash.ru/tatarskie/klipy/908-zifa-nagaeva-balakaem   Зифа Нагаева җырлары] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200929103535/https://tatbash.ru/tatarskie/klipy/908-zifa-nagaeva-balakaem |date=2020-09-29 }}

== Моны да карагыз ==
{{Татарстан Республикасының Халык артисты}}
{{Татарстан Республикасының Атказанган сәнгать эшлеклесе}}

{{DEFAULTSORT:Нагаева, Зифа}}
[[Төркем:Башкортстан җырчылары]]
[[Төркем:Татар җырчылары]]
[[Төркем:Башкортстан шагыйрьләре]]
[[Төркем:Татар шагыйрьләре]]
[[Төркем:Башкорт дәүләт педагогия институтын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Башкортстанның атказанган мәдәният хезмәткәрләре]]
[[Төркем:Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклеләре]]
[[Төркем:Башкортстанның халык артистлары]]
[[Төркем:Татарстанның халык артистлары]]
[[Төркем:Г. Ибраһимов премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:Авыргазы районының мактаулы гражданнары]]</text>
      <sha1>piynlodlopp4zhehs1j7alr7ys3gmcw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Lillian Giş</title>
    <ns>1</ns>
    <id>426535</id>
    <revision>
      <id>5793048</id>
      <parentid>5516726</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:35:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Nanoqq }}</comment>
      <origin>5793048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="283" sha1="bk8eqegzhbmmrg9pgsio5fm96xcut6d" xml:space="preserve">{{«WikiGap 2021 Russia» бәйгесе мәкаләсе |кулланучы= Fxan}}
{{ТИМ|ru|Гиш, Лиллиан}}
{{Булырга тиешле мәкалә 10000}}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Nanoqq }}</text>
      <sha1>bk8eqegzhbmmrg9pgsio5fm96xcut6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шишкин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>485618</id>
    <revision>
      <id>5792959</id>
      <parentid>5743003</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T19:00:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>өстәмә</comment>
      <origin>5792959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="679" sha1="47f22zu5fg825adw3rc32eww8dal2vw" xml:space="preserve">'''Шишкин''' ― фамилия.
* [[Иван Шишкин]] (1832—1898), рәссам, гравюра, [[литография]] һәм офорт остасы, академик, профессор.
* [[Николай Шишкин]] (1840—1906), педагог, Мәскәү университетының приват-доценты.
----
;Шишкина
* [[София Шишкина]] (1998), футболчы, Россиянең спорт мастеры.

== Моны да карагыз ==
* [[(3558) Шишкин]], астероид.

== Шулай ук карагыз ==
* '''[[Шишков]]'''
{{күп мәгънәле}}
[[Төркем:Фамилияләр]]</text>
      <sha1>47f22zu5fg825adw3rc32eww8dal2vw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кулланучы:Takhirgeran Umar/importpywikibot.tt</title>
    <ns>2</ns>
    <id>496385</id>
    <revision>
      <id>5793021</id>
      <parentid>3802347</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:13:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Takhirgeran Umar</username>
        <id>6267</id>
      </contributor>
      <origin>5793021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1482" sha1="cb0e4awbirfyimoi9tehv1j7iuplngr" xml:space="preserve">&lt;syntaxhighlight lang=&quot;python&quot;&gt;
import pywikibot
from pywikibot import pagegenerators as pg

ttSite=pywikibot.Site('tt','wikipedia')
srSite=pywikibot.Site('sr','wikipedia')
repo=ttSite.data_repository()
cat1='Төркем:Википедия:Географик координатларсыз Мексика торак пунктлары'
cat2='Төркем:Википедия:Географик координатларсыз Мексика торак пунктлары'
searchfor='[[sr:'

cat = pywikibot.Category(ttSite,cat1)
gen = pg.CategorizedPageGenerator(cat,12)
for TTpage in gen:
  if (not ('wikibase_item' in TTpage.properties())):  
    print(TTpage.title())
    start=TTpage.text.find(searchfor)
    end=TTpage.text[start:].find(']]')
    #print(TTpage.text[start+5:start+end])
    SRpage=pywikibot.Page(srSite,TTpage.text[start+5:start+end])
    if ('wikibase_item' in SRpage.properties()):
      wd=SRpage.data_item()
      wd.get(get_redirect=True)
      if (not ('ttwiki' in wd.sitelinks)):  
        print(wd.title())
        TTpage.put(TTpage.text[:start]+TTpage.text[start+end+2:],f'move sitelink to WikiData [[d:{wd.title()}]]')
        #pywikibot.Page(site,wikiurl['nl']).put(wikisuk,summary='#dp-update')        
        data={}
        data.update({'site':'ttwiki', 'title':TTpage.title()},summary='add tt-sitelink to sr-wiki from text-link')
        wd.setSitelink(data)
    else:
      print('SRpage has no wd-item: %s' % SRpage.title())

&lt;/syntaxhighlight&gt;</text>
      <sha1>cb0e4awbirfyimoi9tehv1j7iuplngr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бүюккале (Везиркөпрү)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>509424</id>
    <revision>
      <id>5792960</id>
      <parentid>4701754</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T19:05:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5792960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3029" sha1="gysqu6a5x6yutjbnr33knncoyy1yliv" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=октябрь 2024}}
{{Orphan|date=октябрь 2024}}

{{УК}}

{{мәгънәләр|Бүюккале}}

'''Бүюккале''' ({{lang-tr|Büyükkale}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; Самсун иле Везиркөпрү илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
{{Бүлекне тулыландырырга}}

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q5005332. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}

{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &amp;#91;в 35 т.&amp;#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}

[[Төркем:Везиркөпрү илчесе мәхәлләләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия мәхәлләләре]]


{{Turkey-geo-stub}}</text>
      <sha1>gysqu6a5x6yutjbnr33knncoyy1yliv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Елдырым (Сарыоглан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>512323</id>
    <revision>
      <id>5793013</id>
      <parentid>5391866</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T03:12:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5793013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3642" sha1="6edj8hnngjow849uqaat2sqg7ugxc56" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=октябрь 2024}}
{{Orphan|date=октябрь 2024}}

{{УК}}

{{мәгънәләр|Елдырым (мәгънәләр)}}

'''Елдырым''' ({{lang-tr|Yıldırım}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эчке Анатолия бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; Кайсери иле Сарыоглан илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Елдырым Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 288 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 637 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6502416. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}

{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &amp;#91;в 35 т.&amp;#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}

[[Төркем:Сарыоглан илчесе мәхәлләләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия мәхәлләләре]]


{{Turkey-geo-stub}}</text>
      <sha1>6edj8hnngjow849uqaat2sqg7ugxc56</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ениҗе (Сивриһисар)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>512616</id>
    <revision>
      <id>5793012</id>
      <parentid>5394105</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T02:49:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5793012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3046" sha1="0vct58wcmyuz3axhsdh6qxu5ab4dzvp" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=октябрь 2024}}
{{Orphan|date=октябрь 2024}}

{{УК}}

{{мәгънәләр|Ениҗе (мәгънәләр)}}

'''Ениҗе''' ({{lang-tr|Yenice}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эчке Анатолия бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; Эскишеһир иле Сивриһисар илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
{{Бүлекне тулыландырырга}}

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q109387725. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}

{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &amp;#91;в 35 т.&amp;#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}

[[Төркем:Сивриһисар илчесе мәхәлләләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия мәхәлләләре]]


{{Turkey-geo-stub}}</text>
      <sha1>0vct58wcmyuz3axhsdh6qxu5ab4dzvp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Каваклы (Боздоган)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>514472</id>
    <revision>
      <id>5792962</id>
      <parentid>4869475</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T19:08:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5792962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3593" sha1="30bmtsa0egp21r4d42mcw76f2czqe0v" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=октябрь 2024}}
{{Orphan|date=октябрь 2024}}

{{УК}}

{{мәгънәләр|Каваклы}}

'''Каваклы''' ({{lang-tr|Kavaklı}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эгей бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; Айдын иле Боздоган илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Каваклы Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 463 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 367 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4824954. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}

{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &amp;#91;в 35 т.&amp;#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}

[[Төркем:Боздоган илчесе мәхәлләләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия мәхәлләләре]]


{{Turkey-geo-stub}}</text>
      <sha1>30bmtsa0egp21r4d42mcw76f2czqe0v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хүрриет (Искендерун)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>524032</id>
    <revision>
      <id>5792954</id>
      <parentid>4813200</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T18:53:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5792954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2953" sha1="0k9s92kbm1re9it07adyp94xkzjhi11" xml:space="preserve">{{УК}}

{{мәгънәләр|Хүрриет (мәгънәләр)}}

'''Хүрриет''' ({{lang-tr|Hürriyet}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Акдиңгез бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; Һатай иле Искендерун илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
{{Бүлекне тулыландырырга}}

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q109387779. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}

{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}

{{Turkey-geo-stub}}

[[Төркем:Искендерун илчесе мәхәлләләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия мәхәлләләре]]</text>
      <sha1>0k9s92kbm1re9it07adyp94xkzjhi11</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чай (Теккекөй)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>524266</id>
    <revision>
      <id>5793004</id>
      <parentid>4844021</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T22:59:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5793004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3515" sha1="emc8dk3pkhepwz902d310sor90zkafe" xml:space="preserve">{{УК}}

{{мәгънәләр|Чай (мәгънәләр)}}

'''Чай''' ({{lang-tr|Çay}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; Самсун иле Теккекөй илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Чай Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 336 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 627 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q109394781. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}

{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}

{{Turkey-geo-stub}}

[[Төркем:Теккекөй илчесе мәхәлләләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия мәхәлләләре]]</text>
      <sha1>emc8dk3pkhepwz902d310sor90zkafe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Көмүркөй (Визе)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>538058</id>
    <revision>
      <id>5793016</id>
      <parentid>5712208</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T04:51:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5793016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4505" sha1="7ow3htoyji2mps4fus85hmq8o74f3jd" xml:space="preserve">{{Orphan|date=октябрь 2024}}

{{УК}}

{{мәгънәләр|Көмүркөй}}

'''Көмүркөй''' ({{lang-tr|Kömürköy}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Мәрмәр бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; [[Кыркларэли]] иле Визе илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Көмүркөй Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 460 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 115 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q3657561. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны
|-
| No/unknown value
| ''[[:d:Q139177264|Fotaki Dimitrov]]''
| 
| 
| 
| 1903
| [[Балкая (Визе)|Балкая]]
|-
| 1877
| ''[[:d:Q139093729|Dimitar Kehayov]]''
| 
| 
| 
| No/unknown value
| [[Страшимирово]]
|-
| 1877-10-22
| ''[[:d:Q12296626|Тодор Шишманов]]''
| 
| 
| 
| 1909-10-12
| Көмүркөй
|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &amp;#91;в 35 т.&amp;#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}
* {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }}

[[Төркем:Визе илчесе авыллары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия авыллары]]


{{Turkey-geo-stub}}</text>
      <sha1>7ow3htoyji2mps4fus85hmq8o74f3jd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сагын (Каракочан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>540682</id>
    <revision>
      <id>5792971</id>
      <parentid>4830013</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T19:27:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5792971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3972" sha1="edmvb7ptrfi4l3y96xta30cnb17pzoa" xml:space="preserve">{{УК}}

{{мәгънәләр|Сагын}}

'''Сагын''' ({{lang-tr|Sağın}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; [[Элазыг]] иле Каракочан илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Сагын Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 618 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 961 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6578315. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}

{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}
* {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }}

{{Turkey-geo-stub}}

[[Төркем:Каракочан илчесе авыллары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия авыллары]]</text>
      <sha1>edmvb7ptrfi4l3y96xta30cnb17pzoa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сарыҗан (Каракочан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>541034</id>
    <revision>
      <id>5792966</id>
      <parentid>4830971</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T19:15:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5792966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3985" sha1="891mi31mjjkcjjh2kfksm390xj123zw" xml:space="preserve">{{УК}}

{{мәгънәләр|Сарыҗан}}

'''Сарыҗан''' ({{lang-tr|Sarıcan}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; [[Элазыг]] иле Каракочан илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Сарыҗан Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 635 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 979 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q3672454. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}

{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}
* {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }}

{{Turkey-geo-stub}}

[[Төркем:Каракочан илчесе авыллары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия авыллары]]</text>
      <sha1>891mi31mjjkcjjh2kfksm390xj123zw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сарыяпрак (Бесни)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>541176</id>
    <revision>
      <id>5792950</id>
      <parentid>4830930</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T18:46:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5792950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3999" sha1="gf20c84tg0j42k02e3zppr8f7qhpzmv" xml:space="preserve">{{УК}}

{{мәгънәләр|Сарыяпрак}}

'''Сарыяпрак''' ({{lang-tr|Sarıyaprak}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; [[Адыяман]] иле Бесни илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Сарыяпрак Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 496 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 843 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q1890159. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}

{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}
* {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }}

{{Turkey-geo-stub}}

[[Төркем:Бесни илчесе авыллары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия авыллары]]</text>
      <sha1>gf20c84tg0j42k02e3zppr8f7qhpzmv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тарлаөрен (Караман)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>541933</id>
    <revision>
      <id>5792942</id>
      <parentid>4832577</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T17:16:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5792942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3976" sha1="opom9j8vb3jaof6r55uf624sf8erz4g" xml:space="preserve">{{УК}}

{{мәгънәләр|Тарлаөрен}}

'''Тарлаөрен''' ({{lang-tr|Tarlaören}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Акдиңгез бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; [[Караман]] иле Караман илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Тарлаөрен Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 322 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 574 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6567209. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}

{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}
* {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }}

{{Turkey-geo-stub}}

[[Төркем:Караман илчесе авыллары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия авыллары]]</text>
      <sha1>opom9j8vb3jaof6r55uf624sf8erz4g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үчкөпрү (Кайнашлы)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>542916</id>
    <revision>
      <id>5792948</id>
      <parentid>4851107</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T18:39:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5792948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3990" sha1="tuuttsbt1l6e9t0suydwhqxrl44dt6o" xml:space="preserve">{{УК}}

{{мәгънәләр|Үчкөпрү (мәгънәләр)}}

'''Үчкөпрү''' ({{lang-tr|Üçköprü}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; [[Дүзҗе]] иле Кайнашлы илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Үчкөпрү Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 167 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 193 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6456271. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}

{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}
* {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }}

{{Turkey-geo-stub}}

[[Төркем:Кайнашлы илчесе авыллары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия авыллары]]</text>
      <sha1>tuuttsbt1l6e9t0suydwhqxrl44dt6o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Википедия бүләкләре, медальләре һәм танылу юллары</title>
    <ns>10</ns>
    <id>665156</id>
    <revision>
      <id>5792985</id>
      <parentid>5551691</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:39:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ [[Википедия:Марафоннар/Төмән#Дан_аллеясе|Төмән]]{{*}}</comment>
      <origin>5792985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11085" sha1="m6tt3eakzrxum85qd4mpcxuzszih1od" xml:space="preserve">{{Navbox
|name      = Википедия бүләкләре, медальләре һәм танылу юллары
|state     = {{{state|collapse}}}
|title     = :[[File:Wikipedia-logo-v2.svg|20px]] [[Википедия:Танылу|Википедия бүләкләре, медальләре һәм танылу юллары]]
|bodyclass = hlist
|listclass = hlist
|image     = [[File:Blason-Semis-de-Wiki-sur-fond-d'argent.svg|80px|right]]
|above     = 

|group1    = Википедияне нигезләүче [[Джимми Уэйлс]]&lt;sup&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[d:Q181#sitelinks-wikipedia|d]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/sup&gt; биргәне
|list1     = 
* [[File:Jimbo medal3.png|20px|link=ВП:Википедия бәйрәмнәре]] [[ВП:Википедия бәйрәмнәре|Көн ордены]]&lt;sup&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[d:Q14360432#sitelinks-wikipedia|d]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/sup&gt;
* [[File:Wikimania logo with text.svg|20px|link=Ел викимедиачысы]] [[Ел викимедиачысы]]&lt;sup&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[d:Q17525053#sitelinks-wikipedia|d]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/sup&gt;
** шулай ук ил буенча

|group2    = [[Википедия:Проектлар|Проектлар]] катнашучылары исеменнән [[Википедия:ВикиПроектлар бүләкләре|бүләкләр]]&lt;sup&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[d:Q15729133#sitelinks-wikipedia|d]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/sup&gt;
|list2    = 
* [[File:Trophy.png|14px|link=Википедия:ВикиКубок]] [[Википедия:ВикиКубок|ВикиКубок]]&lt;sup&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[d:Q5562372#sitelinks-wikipedia|d]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/sup&gt;
* [[File:Editor of the week barnstar.svg|20px|link=Википедия:Атна мөхәррире]] [[Википедия:Атна мөхәррире|Атна мөхәррире]]&lt;sup&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[d:Q16029541#sitelinks-wikipedia|d]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/sup&gt;
* [[File:Golden W Award2.png|14px|link=Википедия:W бүләкләре]] [[Википедия:W бүләкләре|W бүләкләре]]&lt;sup&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[d:Q67171528#sitelinks-wikipedia|d]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/sup&gt;
* [[File:Four Award.svg|20px|link=Википедия:4 бүләге]] [[Википедия:4 бүләге|4 бүләге]]&lt;sup&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[d:Q12106057#sitelinks-wikipedia|d]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/sup&gt;
* [[File:Crown of Savoy.svg|20px|link=Википедия:Өчле таҗ]] [[Википедия:Өчле таҗ|Өчле таҗ]]&lt;sup&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[d:Q14938249#sitelinks-wikipedia|d]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/sup&gt;
* [[File:Million award logo.svg|20px|link=Википедия:Миллион бүләге]] [[Википедия:Миллион бүләге|Миллион бүләге]]&lt;sup&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[d:Q20791676#sitelinks-wikipedia|d]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/sup&gt;

|group3     = Медальләр һәм башка шәхси бүләкләр
|list3      = 
* [[File:Original Barnstar Hires.svg|20px|link=Википедия:Википедия катнашучыларына бүләкләр]] [[Википедия:Википедия катнашучыларына бүләкләр|Медаль һәм орденнар]]
** [[Wikipedia:Barnstars/Topical|тема буенча]]&lt;sup&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[d:Q116480334#sitelinks-wikipedia|d]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/sup&gt;
* {{nbsp|1}}[[File:BoNM - United Nations Hires.png|11px|link=Википедия:Википедия катнашучыларына бүләкләр/Милли рәхмәтләр]]{{nbsp|1}} [[Википедия:Википедия катнашучыларына бүләкләр/Милли рәхмәтләр|Илләр буенча бүләкләр]]
** [[Википедия:Википедия катнашучыларына бүләкләр 2.0/Милли рәхмәтләр|2.0]]&lt;sup&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[d:Q116374827#sitelinks-wikipedia|d]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/sup&gt;
* [[File:Choco chip cookie.png|22px|link=Википедия:Шәхси катнашучы бүләкләре]]&amp;nbsp;[[Википедия:Шәхси катнашучы бүләкләре|Шәхси катнашучы бүләкләре]]&lt;sup&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[d:Q108328640#sitelinks-wikipedia|d]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/sup&gt;
** [[File:WikiMedal for Janitorial Services.png|18px|link=Википедия:Башка бүләкләр]] [[Википедия:Башка бүләкләр|Башка бүләкләр]]&lt;sup&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[d:Q10985685#sitelinks-wikipedia|d]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/sup&gt;
* [[File:Original Ribbon.png|40px]] [[Википедия:Тасмалар|Тасмалар]]&lt;sup&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[d:Q10954512#sitelinks-wikipedia|d]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/sup&gt;

|group4     = Үзгәртүләр саны буенча бүләкләр
|list4      = 
* [[File:Editorrib22.svg|40px|link=Википедия:Хезмәт бүләкләре]] [[Википедия:Хезмәт бүләкләре|Хезмәт бүләкләре]]&lt;sup&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[d:Q10974630#sitelinks-wikipedia|d]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/sup&gt;
* [[File:Editorrib05-4.svg|40px|link=Википедия:Яхшырту хезмәте бүләкләре]] [[Википедия:Яхшырту хезмәте бүләкләре|Яхшырту хезмәте бүләкләре]]&lt;sup&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[d:Q13426083#sitelinks-wikipedia|d]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/sup&gt;
* [[File:Adminrib20.svg|40px|link=Википедия:Административ хезмәт бүләкләре]] [[Википедия:Административ хезмәт бүләкләре|Административ хезмәт бүләкләре]]&lt;sup&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[d:Q109666783#sitelinks-wikipedia|d]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/sup&gt;

|group5     = [[Википедия:Үзгәртүләр кертү|Үзгәртүләр кертү]] активлыгы ''Дан аллеяләре''
|list5      =
[[Википедия:Марафончылар/Дан_аллеясе|10*10*10]] {{*}} [[Википедия:Белем_җәүһәрләре/Дан_аллеясе|Белем җәүһәрләре]] {{*}} [[Википедия:Бәйгеләр/МинБезТатар#Дан_аллеясе|МинБезТатар]]  

|group6     = [[Википедия:Бәйгеләр|Тематик марафоннар]] буенча ''Дан аллеяләре''
|list6      = [[Википедия:Бәйгеләр/Азия ае#Дан аллеясе|Азия ае]]{{*}}[[Википедия:Бәйгеләр/Партнёрларныкы/Башкортстан татарлары#Дан аллеясе|Башкортстан татарлары]]{{*}}[[Википедия:Бәйгеләр/Безнең университетлар#Дан аллеясе|Безнең университетлар]]{{*}}[[Википедия:Бәйгеләр/Вики-Африка#Дан_аллеясе|Вики-Африка]]{{*}}[[Википедия:Бәйгеләр/Вики Кавказны ярата#Дан аллеясе|Вики Кавказны ярата]]{{*}}[[Википедия:Бәйгеләр/Вики моданы ярата#Дан аллеясе|Вики моданы ярата]]{{*}}[[Википедия:Марафоннар/Вики Рамазанны ярата#Дан аллеясе|Вики Рамазанны ярата]]{{*}}[[Википедия:Бәйгеләр/Вики спортны ярата#Дан аллеясе|Вики спортны ярата]]{{*}}[[Википедия:Бәйгеләр/Вики-яз#Дан аллеясе|Вики-яз]]{{*}}[[Википедия:Бәйгеләр/Иҗтимагый мирас#Дан аллеясе|Иҗтимагый мирас]]{{*}}[[Википедия:Бәйгеләр/Минем Татарстан#Дан аллеясе|Минем Татарстан]]{{*}}[[Википедия:Россия белән таныш/Новгород җирләре#Дан аллеясе|Новгород җирләре]]{{*}}[[Википедия:Бәйгеләр/Россия чыгарылышлары һәм остазлары#Дан аллеясе|Россия чыгарылышлары һәм остазлары]]{{*}}[[Википедия:Бәйгеләр/КешеХокукларыӨченВики/Сау-сәламәт әйләнә-тирә мохиткә хокук#Дан аллеясе|Сау-сәламәт әйләнә-тирә мохит]]{{*}}[[Википедия:Бәйгеләр/Татар_4.0#Дан_аллеясе|Татар 4.0]]{{*}}[[Википедия:Марафоннар/Татар дөньясы#Дан_аллеясе|Татар дөньясы]]{{*}}[[Проект:Төбәк тематик атналыгы#Дан_аллеясе|Төбәк атналыгы]]{{*}}[[Википедия:Марафоннар/Төмән#Дан_аллеясе|Төмән]]{{*}}[[Википедия:Бәйгеләр/Төрки марафон#Дан_аллеясе|Төрки марафон]]{{*}}[[Википедия:Бәйгеләр/Украин мәдәни дипломатиясе айлыгы#Дан аллеясе|Украина мәдәнияте]]{{*}}[[Википедия:Бәйгеләр/ФГОС.wiki#Дан аллеясе|ФГОС.wiki]]{{*}}[[Википедия:Бәйгеләр/Халык мәдәнияте һәм хатын-кыз#Дан аллеясе|Халык мәдәнияте һәм хатын-кыз]]{{*}}[[Википедия:Бәйгеләр/WikiGap#Дан аллеясе|WikiGap]]

|group7     = Шулай ук карагыз
|list7      =
* [[Википедия:Бүләкләү тактасы|Бүләкләү тактасы]]&lt;sup&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[d:Q14943994#sitelinks-wikipedia|d]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/sup&gt;
* [[Википедия:Идарәчеләр|Вики-идарәчеләр]]
* [[Википедия:Викиочрашу|Вики-очрашулар]]
* [[File:Wikilove2.png|22px|link=Википедия:ВикиСөю]] [[Википедия:ВикиСөю|ВикиСөю]]&lt;sup&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[d:Q4654484#sitelinks-wikipedia|d]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/sup&gt;
* [[Википедия:Чаралар|Вики-чаралар]]
* [[:Төркем:Катнашучы өлгеләре|Катнашучы өлгеләре]]
* [[File:GlobePolo.jpeg|20px|link=Википедия:Мерч тарату]] [[Википедия:Мерч тарату|Мерч тарату]]&lt;sup&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[m:Merchandise giveaways|m]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/sup&gt;
* [[File:Echo thanks.svg|22px|link=Ярдәм:Искәртүләр/Рәхмәтләр]] [[Ярдәм:Искәртүләр/Рәхмәтләр|Рәхмәт!]]&lt;sup&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[d:Q14625810#sitelinks-wikipedia|d]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/sup&gt;

| below      = 
* [[File:BronzepzpcbgA.png|22px]] [[Википедия:ВикиПроект Википедия бүләкләре|ВикиПроект Википедия бүләкләре]]&lt;sup&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[d:Q10980677#sitelinks-wikipedia|d]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/sup&gt;
* [[File:Peace dove.svg|22px|Peace dove]] [[Википедия:Проект атмосферасы|Проект атмосферасы]]&lt;sup&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[d:Q10974859#sitelinks-wikipedia|d]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/sup&gt;

}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m6tt3eakzrxum85qd4mpcxuzszih1od</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фәлсәфи төшенчәләр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>863397</id>
    <revision>
      <id>5793006</id>
      <parentid>5551627</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T00:06:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5793006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47744" sha1="5zljfl8dmpe53xritbnx1ckue41cywf" xml:space="preserve">{{УК}}

'''Фәлсәфи төшенчә''' ({{lang-ar|{{Label|Q33104279|lang=ar}}}}, {{lang-en|{{Label|Q33104279|lang=en}}}}, {{lang-zh|{{Label|Q33104279|lang=zh}}}}, {{lang-ru|{{Label|Q33104279|lang=ru}}}}) — [[фәлсәфә]] фәне һәм өйрәнелгән вәзгыять-процессларны аңлату ысулы.
 
== Исемлек ==
{{seealso|Төркем:Фәлсәфи төшенчәләр|en:Category:Philosophical concepts|ru:Категория:Философские понятия}}
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q33104279}
|section=
|sort=label
|columns=label:исем,description:тасвир,p279}}
{| class='wikitable sortable'
! исем
! тасвир
! нәрсәнең ассыйныфы
|-
| ''[[:d:Q48772412|A priori corrélationnel]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12761815|Abstraktno]]''
| 
| ''[[:d:Q2712963|abstract noun]]''
|-
| ''[[:d:Q16146969|Aevum]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q382772|Affinität]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q13368452|Afikovať]]''
| 
| ''[[:d:Q1307337|иҗтимагый йогынты]]''
|-
| ''[[:d:Q12835508|Ahəngyol]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12762238|Amfibólia]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q484946|Analogia entis]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12359064|Analogon]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q13374688|Analyzans]]''
| 
| [[Ышану|иман]]
|-
| ''[[:d:Q2671758|Antahkarana]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q583973|Antithetik]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2857797|Anumāna]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q111207298|Aphairesis]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115042084|Assertion]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q741863|Assimilation in der Psychophysiologie]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q186999|Aufheben]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123292085|Authority of the bootmaker]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3640188|Bios]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12763685|Bytostný]]''
| 
| ''[[:d:Q114980101|defining quality]]''
|-
| ''[[:d:Q56316429|Chair du monde]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12614222|Chajusong]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1076484|Chorismos]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115798853|Civitio]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q56316327|Corps propre]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136831153|Critical Fiction]]''
| 
| [[герменевтика]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q17737|теория]]''
|-
| ''[[:d:Q113834990|Création continue d'imprévisible nouveauté]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136831273|Cultural Self-Phagy]]''
| 
| [[эпистемология]]
|-
| ''[[:d:Q404130|Dasein]]''
| 
| ''[[:d:Q7048977|абстракт объект]]''
|-
| ''[[:d:Q5227788|Datum]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12308309|Destruktion]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12764605|Diasystém]]''
| 
| ''[[:d:Q6671777|структура]]''
|-
| ''[[:d:Q135982915|Digital Author Persona]]''
| 
| ''[[:d:Q528053|digital identity]]''
|-
| ''[[:d:Q12781191|Early]]''
| 
| ''[[:d:Q937228|үзлек]]''
|-
| ''[[:d:Q136145068|Eco-digital posthumanism]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q13408533|Empiréma]]''
| 
| [[фикер]]
|-
| ''[[:d:Q584569|Eusebeia]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q138645326|Existential Courage]]''
| 
| ''[[:d:Q208160|courage]]''
|-
| ''[[:d:Q13381602|Feststellung]]''
| 
| ''[[:d:Q1355050|гыйлем алу]]''
|-
| ''[[:d:Q13038934|Figuration]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12765882|Finitizmus]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12220384|Form]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q13538472|Gebrauch]]''
| 
| ''[[:d:Q3249551|процесс]]''
|-
| ''[[:d:Q12765387|Gedankending]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12766433|Graciózny]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12822809|Gumanitar]]''
| 
| ''[[:d:Q46158|гуманизм]]''
|-
| ''[[:d:Q5638148|Haecceitism]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q629593|Heimat]]''
| 
| [[туган як]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q17524420|тарих аспекты]]''
|-
| ''[[:d:Q5701036|Heisenberg cut]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3144962|Henade]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136831498|Hermeneutic Metanoia]]''
| 
| [[герменевтика]]&lt;br/&gt;[[эпистемология]]
|-
| ''[[:d:Q10525717|Homo duplex]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q422282|Homo faber]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3882151|Homoiomerien]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12766997|Homomorfia]]''
| 
| ''[[:d:Q2712963|abstract noun]]''
|-
| ''[[:d:Q3140544|Horizont]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136536768|Human–machine symbiosis]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q844129|Hypokeimenon]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q13419436|Im werden]]''
| 
| ''[[:d:Q10843872|процесс]]''
|-
| ''[[:d:Q136831245|Image Theory]]''
| 
| [[эстетика]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q861716|visual culture]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q165650|media studies]]''
|-
| ''[[:d:Q15820231|Instrumentelle Vernunft]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113838670|Intelligence fabricatrice]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134661907|Intranatiology]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q138378880|Invariance Constraint]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12767618|Ironizmus]]''
| 
| [[прагматизм]]
|-
| ''[[:d:Q12767645|Isté]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12544755|Jeti Gazina]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3179298|Jivatman]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1208000|Junzi]]''
| 
| ''[[:d:Q749212|gentleman]]''
|-
| ''[[:d:Q2395767|Karmendriya]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12027665|Katsujinken]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q60833669|Kehre]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12893146|Lakay]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q11875698|Li]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q16874297|Living Garment of God]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q6667444|Logic Spectacles]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136721447|Logic pillar (The Cohesive Tetrad)]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3282138|Malitia]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q6810190|Meinong's jungle]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137660270|Meta-Dialectic]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q106892800|Mights and Rights]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q65267412|Mind]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q16685950|Mitsein]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q10587725|Molom]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113840091|Mouvement rétrograde de la vérité]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136727874|Mystica pillar (The Cohesive Tetrad)]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q6980620|Natural Supernaturalism]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1974290|Negativismus (Kritischer Rationalismus)]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q49095430|Nemesis divina]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3637535|Nietzschean affirmation]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q13537536|Ničiteľ]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q835041|Nous]]''
| 
| [[Өрәк|ия]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q353284|интеллект]]''
|-
| ''[[:d:Q12772770|Názornina]]''
| 
| ''[[:d:Q12774177|means]]''
|-
| ''[[:d:Q17325509|Objektivation]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q20826077|Operationalismus]]''
| 
| ''[[:d:Q59115|фән фәлсәфәсе]]''
|-
| ''[[:d:Q17636182|Ou mallon]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1411075|Ousia]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12773255|Overovanie]]''
| 
| ''[[:d:Q953429|verification]]''
|-
| ''[[:d:Q472263|Parergon]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q5861940|Philautía]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113840368|Philosophy of pity]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12774098|Pojmový]]''
| 
| ''[[:d:Q937228|үзлек]]''
|-
| ''[[:d:Q126921644|Political Imagination]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12774156|Polymathie]]''
| 
| [[белем алу]]
|-
| ''[[:d:Q13538474|Povedomie]]''
| 
| [[аң]]
|-
| ''[[:d:Q19894227|Pratibandhaka]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q132665075|Prehension]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q10638900|Prisca sapientia]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q60846976|Privation]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12774706|Protiva]]''
| 
| ''[[:d:Q1498321|капма-каршысы]]''
|-
| ''[[:d:Q105715491|Prāmāṇya]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136731422|Qualia pillar (The Cohesive Tetrad)]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q16672346|Reconnaissance]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q138378872|Reflex Agency]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q16254949|Ressentiment]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113840626|Retour aux choses mêmes]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q28872093|Rien]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12775472|Rozdielny]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q698737|Rule of Faith]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136720879|Sabda (Revelatory Word pillar, The Cohesive Tetrad)]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q109134908|Sauerteig]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1509940|Scheinproblem]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q108914982|Scheinsubjekt]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q7622187|Scheler's stratification of emotional life]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2234134|Schichtenlehre]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q110408317|Sensori comú]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12050804|Setsuninto]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2289325|Singularismus]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q18630775|Sinnesqualität]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1251910|Sinnkriterium]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12600597|Situation (philosophy)]]''
| 
| фәлсәфи төшенчә
|-
| ''[[:d:Q106538712|Socratische methode bij Nelson]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q138376261|Structural Intelligence]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q109652108|Subjektorientierung]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1681977|Subsumtion]]''
| 
| ''[[:d:Q13582682|сыйныфлаштыру]]''
|-
| ''[[:d:Q105338075|Svasabdavacya]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136536719|Symbiotic Intelligence]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q9350355|Synkrisis]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12777174|Súvisenie]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q16857425|Tathandlung]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12777412|Tetika]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127601929|The One]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12777659|Tragické]]''
| 
| ''[[:d:Q937228|үзлек]]''
|-
| ''[[:d:Q4461757|Tragik]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3912973|Trialism]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q495196|Tschandala]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q9363700|Typowość]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q106680642|Undoing Gender]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q326822|Untermensch]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12778300|Vedeckosť]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12778352|Veracitas Dei]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q15852693|Vermittlung (Hegel)]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2297282|Verstehen]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12778717|Vnútorné]]''
| 
| ''[[:d:Q937228|үзлек]]''
|-
| ''[[:d:Q12778803|Vonkajšie]]''
| 
| ''[[:d:Q937228|үзлек]]''
|-
| ''[[:d:Q12779016|Vírjá]]''
| 
| ''[[:d:Q937228|үзлек]]''
|-
| ''[[:d:Q1309272|Widerspruch]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q17122847|Willful ignorance]]''
| 
| ''[[:d:Q1304954|hatred of reason]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q815577|наданлык]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q19829125|юклык]]''
|-
| ''[[:d:Q25521246|Work]]''
| 
| ''[[:d:Q8187769|икътисади эшмәкәрлек]]''
|-
| ''[[:d:Q15411328|World spirit]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q111901537|Writing in philosophy]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q8048261|Yanantin]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3511040|Zijnde]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12779473|Znakovenie]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12780885|Zvláštne]]''
| 
| [[фикер]]
|-
| ''[[:d:Q88355065|abalietas]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q4663381|abandonment]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3815580|abjection]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123334831|absolute truth]]''
| 
| [[хакыйкать]]
|-
| ''[[:d:Q430727|absurdity]]''
| 
| ''[[:d:Q3968640|психик халәте]]''
|-
| ''[[:d:Q2720959|acatalepsy]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1973406|active intellect]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q9143602|actuality]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12527050|adequacy]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q356932|adiaphora]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q5403187|adjacent]]''
| 
| ''[[:d:Q19267375|якынлык]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15852127|immediacy (philosophy)]]''
|-
| ''[[:d:Q398085|aeon]]''
| 
| [[вакыт]]
|-
| ''[[:d:Q11904250|afat]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q6322685|affect]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q56573161|affectio]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q210143|agape]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3951828|agency]]''
| 
| ''[[:d:Q1347367|сәләт]]''
|-
| ''[[:d:Q97365371|aida]]''
| 
| ''[[:d:Q58415929|spatio-temporal entity]]''
|-
| ''[[:d:Q131832379|aktywizm]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q583580|alterity]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2840945|amala-vijñāna]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q470825|amicitia]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q56327428|amicizia]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1983173|amphibology]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q484026|anagoge]]''
| 
| ''[[:d:Q244783|exegesis]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q508069|biblical hermeneutics]]''
|-
| ''[[:d:Q88356365|anapodictic]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q4770899|antagonistic contradiction]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q138035126|anti-essentialism]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q29788488|anticipation]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q13375179|antilogism]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q262759|antinomy]]''
| 
| ''[[:d:Q363948|каршылык]]''
|-
| ''[[:d:Q406365|apatheia]]''
| 
| [[стоиклык]]
|-
| ''[[:d:Q194245|apeiron]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q618829|apodicticity]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q4780492|apophantic]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q9158493|apophatic]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2967659|apoproegmena]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q620995|apperception]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q621701|apprehension]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q4786171|archi-writing]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q726679|ase]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q723555|aseity]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q25339785|assemblage]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q356421|assertoric proposition]]''
| 
| [[фикер]]
|-
| ''[[:d:Q757514|atmosphere]]''
| 
| ''[[:d:Q331769|кәеф]]''&lt;br/&gt;[[Тойгы|хис]]
|-
| ''[[:d:Q9162448|autarcheia]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q47469375|back to the state of nature]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q4348672|bad faith]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12534370|baq-däulet]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q461674|becoming]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q4881321|being in itself]]''
| 
| [[яшәү]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1274979|хальк]]''
|-
| ''[[:d:Q135231682|being-in-the-world]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q4953701|bracketing]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q4979869|brute fact]]''
| 
| ''[[:d:Q188572|факт]]''
|-
| ''[[:d:Q907950|case]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q88365184|cataleptic representation]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q88364778|cataphatic]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q714737|category of being]]''
| 
| ''[[:d:Q7048977|абстракт объект]]''
|-
| ''[[:d:Q105981888|centre of immensities]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q5090544|chemism]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q132555345|choix fictionnel]]''
| 
| ''[[:d:Q126078840|fictional process]]''
|-
| ''[[:d:Q95972591|claim]]''
| 
| [[фикер]]
|-
| ''[[:d:Q1744446|clarity]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1101507|clinamen]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q248966|conatus]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q85853015|concept of Logos in the philosophy of Martin Heidegger]]''
| 
| ''[[:d:Q16657656|logos]]''
|-
| ''[[:d:Q102332258|conflux of eternities]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q56301349|consentement]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q659390|construct]]''
| 
| [[мәсләк]]
|-
| ''[[:d:Q29017603|control]]''
| 
| ''[[:d:Q1914636|эшчәнлек]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1347367|сәләт]]''
|-
| ''[[:d:Q16908638|coscienza]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1791776|culture industry]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1763277|desiring-production]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1405881|deterritorialization]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q5270971|diamond net]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q431285|dianoia]]''
| 
| ''[[:d:Q353284|интеллект]]''
|-
| ''[[:d:Q111079955|dichotomy of control]]''
| 
| [[стоиклык]]
|-
| ''[[:d:Q1224570|différance]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q5281657|discontinuity]]''
| 
| ''[[:d:Q937228|үзлек]]''
|-
| ''[[:d:Q5318387|dyad]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q190393|Tao]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q107357158|dṛśyānupalabdhi]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2736073|efficient cause]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1302668|eidola]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12776442|elenchos]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q5409756|embodied knowledge]]''
| 
| [[белем]]
|-
| ''[[:d:Q215772|emergence]]''
| 
| ''[[:d:Q87864708|emergence]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q937228|үзлек]]''
|-
| ''[[:d:Q8775869|energeia]]''
| 
| ''[[:d:Q263307|aristotelianism]]''&lt;br/&gt;[[риторика]]
|-
| ''[[:d:Q2740449|enlightenment]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1327399|entelechy]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q60666266|epistemic cultures]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133798571|epistemological values]]''
| 
| [[кыйммәт]]
|-
| ''[[:d:Q88540082|episyllogism]]''
| 
| ''[[:d:Q107342|силлогизм]]''
|-
| ''[[:d:Q1153422|epoché]]''
| 
| ''[[:d:Q3965155|suspension of judgment]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q17522177|чор]]''
|-
| ''[[:d:Q3847033|error]]''
| 
| ''[[:d:Q29485|хата]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q61788060|кеше эшчәнлеге]]''
|-
| ''[[:d:Q22101109|esprit noble]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1074200|eternal return]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q58927801|ethical theory]]''
| 
| ''[[:d:Q5389993|фәлсәфи теория]]''
|-
| ''[[:d:Q1771260|eudaimonia]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q425735|euthymia]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1502279|evil demon]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q5419675|exclusion principle]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q244783|exegesis]]''
| 
| ''[[:d:Q2407954|text interpretation]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q275456|текстология]]''
|-
| ''[[:d:Q5420352|existence precedes essence]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133054989|existential import]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1383843|existentiell]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3733407|extension]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102432178|externality]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3356259|facticity]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3030741|fact–value distinction]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q5428868|faculties of the soul]]''
| 
| ''[[:d:Q1347367|сәләт]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q18340964|көч]]''
|-
| ''[[:d:Q4968655|fatality]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q24075297|fate]]''
| 
| ''[[:d:Q131133|детерминизм]]''
|-
| ''[[:d:Q11396071|fen]]''
| 
| ''[[:d:Q11424100|status]]''
|-
| ''[[:d:Q1053526|fenomeno]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1321529|fictionalism]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1417326|finitism]]''
| 
| ''[[:d:Q1137814|constructivism]]''
|-
| ''[[:d:Q12764245|foreignness]]''
| 
| ''[[:d:Q282250|квалиа]]''
|-
| ''[[:d:Q422742|form of life]]''
| 
| ''[[:d:Q21146257|тип]]''
|-
| ''[[:d:Q3798896|formal innatism]]''
| 
| ''[[:d:Q2070614|тумыштанлык]]''
|-
| ''[[:d:Q5876848|generación]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1502213|genidentity]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q6021531|genus]]''
| 
| ''[[:d:Q16889133|сыйныф]]''
|-
| ''[[:d:Q1899980|gestalt]]''
| 
| ''[[:d:Q57199699|apparition]]''
|-
| ''[[:d:Q2049050|great chain of being]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1304954|hatred of reason]]''
| 
| ''[[:d:Q1412340|irrationality]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q136484632|uncritical thinking]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q136484742|intellectual dishonesty]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q136484928|epistemology (in a broad sense of rejection)]]''
|-
| ''[[:d:Q113297327|hesychia]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q66121957|heterocosm]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q16945639|heuristic argument]]''
| 
| ''[[:d:Q186619|аргумент]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q201413|эвристика]]''
|-
| ''[[:d:Q3603729|hexis]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q41313|hic et nunc]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2902177|holarchy]]''
| 
| ''[[:d:Q3622126|conceptual system]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6671777|структура]]''
|-
| ''[[:d:Q323903|holon]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q28937368|human being]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1434580|hyle]]''
| 
| ''[[:d:Q544736|материя]]''
|-
| ''[[:d:Q3801572|hyperuranion]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q651118|hypostasis]]''
| 
| [[чынбарлык]]
|-
| ''[[:d:Q525506|identity of indiscernibles]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q11286871|idol]]''
| 
| ''[[:d:Q742736|ялгышлыктан алу]]''
|-
| ''[[:d:Q136744908|image disappropriation]]''
| 
| ''[[:d:Q1414089|сәнгать теориясе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q136831245|Image Theory]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q861716|visual culture]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q165650|media studies]]''&lt;br/&gt;[[эпистемология]]
|-
| ''[[:d:Q552130|immanence]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2811064|immediacy]]''
| 
| ''[[:d:Q15852127|immediacy (philosophy)]]''
|-
| ''[[:d:Q15852127|immediacy (philosophy)]]''
| 
| ''[[:d:Q19267375|якынлык]]''
|-
| ''[[:d:Q6007516|impossible world]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q17130772|incorrigibility]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2918354|indeterminacy of translation]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2674302|individual liberty]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q352099|inherence]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q6035278|innateness hypothesis]]''
| 
| ''[[:d:Q2070614|тумыштанлык]]''
|-
| ''[[:d:Q73204959|instrumentality]]''
| 
| ''[[:d:Q21263262|файдалылык]]''
|-
| ''[[:d:Q1636491|intellectual intuition]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q17056694|intellectual responsibility]]''
| 
| ''[[:d:Q1274115|responsibility]]''
|-
| ''[[:d:Q654390|intentionality]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q855395|interpretation]]''
| 
| ''[[:d:Q29182544|assignment]]''
|-
| ''[[:d:Q13638369|involution]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12621536|judgment]]''
| 
| ''[[:d:Q781413|cognitive process]]''
|-
| ''[[:d:Q145874|justification]]''
| 
| ''[[:d:Q1710397|reason]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7958|explanation]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q117304541|justification]]''
|-
| ''[[:d:Q845756|kairos]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q106413999|karman]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q385379|katalepsis]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q460047|katechon]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2313132|language criticism]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q247592|language-game]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3243516|leap of faith]]''
| 
| [[Ышану|иман]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q186150|fallacy]]''
|-
| ''[[:d:Q3229262|lekton]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1502991|lifeworld]]''
| 
| ''[[:d:Q164359|тәҗрибә]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q179235|phenomenology]]''
|-
| ''[[:d:Q11658068|logical quantification]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q180832|logos]]''
| 
| [[мантыйк]]
|-
| ''[[:d:Q16657656|logos]]''
| 
| ''[[:d:Q180832|logos]]''
|-
| ''[[:d:Q1963130|map–territory relation]]''
| 
| ''[[:d:Q930933|мөнәсәбәт]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5282965|аеру]]''
|-
| ''[[:d:Q1614127|master morality]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134008534|master-signifier]]''
| 
| ''[[:d:Q651943|signifier]]''&lt;br/&gt;[[символ]]
|-
| ''[[:d:Q855702|master–slave morality]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2712979|material cause]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3853727|mediazione]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12771393|merism]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q132586615|meta-fictionalism]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3774411|metaphysics of presence]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q751832|methexis]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q28693288|michi]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q468427|mimesis]]''
| 
| ''[[:d:Q11024|аралашу]]''
|-
| ''[[:d:Q2123221|mimesisproblematiek]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2741122|mind–body problem]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q11414696|ming]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q16916825|minimal decency]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q19381651|mistankens hermeneutik]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1516917|modality]]''
| 
| ''[[:d:Q7048977|абстракт объект]]''
|-
| ''[[:d:Q106507513|modern liberalism]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q4760257|modus]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12827531|modus]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2633854|moral imperative]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q8095296|moral luck]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1478979|musica universalis]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12772142|mystic]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105842621|mūlāvidyā]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q15081058|naturalized epistemology]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3345699|noema]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2575530|noesis]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q16889528|nomological]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q239581|noumenon]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2011770|objective spirit]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q206330|objectivity]]''
| 
| ''[[:d:Q1207505|сыйфат]]''
|-
| ''[[:d:Q624819|oikeiôsis]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3181456|ontic]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q7096433|open texture]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q286017|operationalization]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q9052799|orden]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q88538201|ought to be]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q4358242|pain]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q17165614|paper abortion]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3364869|parsimony]]''
| 
| ''[[:d:Q508291|гадилек]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1034411|нәтиҗәлелек]]''
|-
| ''[[:d:Q65560376|partial coincidence]]''
| 
| ''[[:d:Q19267375|якынлык]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q110765520|commonality]]''
|-
| ''[[:d:Q11813114|participation]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3368369|passions]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136460124|pastoral power]]''
| 
| ''[[:d:Q25107|хакимият]]''
|-
| ''[[:d:Q25499863|patriarchality]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137261679|people as the root]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q657488|perennial philosophy]]''
| 
| ''[[:d:Q3109612|inclusivism]]''
|-
| ''[[:d:Q7169333|permission]]''
| 
| ''[[:d:Q937228|үзлек]]''
|-
| ''[[:d:Q7170675|personhood]]''
| 
| ''[[:d:Q21075805|significance]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3951828|agency]]''
|-
| ''[[:d:Q30752250|phenomenological reduction]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2316040|phronesis]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1248453|physis]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3817192|plane of immanence]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1425169|poiesis]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2101087|polarity in philosophy]]''
| 
| ''[[:d:Q813912|шарт]]''
|-
| ''[[:d:Q7234831|potential person]]''
| 
| [[шәхес]]
|-
| ''[[:d:Q5068193|potentiality and actuality]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q87716459|prameya]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105757313|pramāṇaphala]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q357532|pre-established harmony]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1748491|predicable]]''
| 
| ''[[:d:Q930933|мөнәсәбәт]]''
|-
| ''[[:d:Q1784969|predication]]''
| 
| ''[[:d:Q851176|assessment]]''
|-
| ''[[:d:Q908656|preference]]''
| 
| ''[[:d:Q12888920|сайлау]]''
|-
| ''[[:d:Q641704|primum movens]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q371857|principle of individuation]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q7245453|prioritarianism]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q106307993|private judgment]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q7246320|privileged access]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q10354083|problema]]''
| 
| ''[[:d:Q621184|problem]]''
|-
| ''[[:d:Q7246970|problematization]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2112645|prolepsis]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q28129886|proper name]]''
| 
| [[исем]]
|-
| ''[[:d:Q2867688|proton pseudos]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q121818319|prove a negative]]''
| 
| ''[[:d:Q1535975|дәлилләү җаваплылыгы]]''&lt;br/&gt;[[эпистемология]]
|-
| ''[[:d:Q135678162|providence]]''
| 
| ''[[:d:Q131133|детерминизм]]''
|-
| ''[[:d:Q3924878|pseudoconcetto]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q18659481|qualitative change]]''
| 
| ''[[:d:Q1150070|үзгәреш]]''
|-
| ''[[:d:Q176640|randomness]]''
| 
| ''[[:d:Q13649246|билгесезлек]]''
|-
| ''[[:d:Q620563|rasa]]''
| 
| ''[[:d:Q55387456|эстетика төшенчәсе]]''
|-
| ''[[:d:Q2147269|receptivity]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q20820253|recipient]]''
| 
| ''[[:d:Q113460451|immediate agent]]''
|-
| ''[[:d:Q206829|reductionism]]''
| 
| ''[[:d:Q6128824|simplism]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3364869|parsimony]]''
|-
| ''[[:d:Q30419785|reference]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q135733291|relationality]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q7311359|religious ground motive]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q7316681|reterritorialization]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136384020|right to reality]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q403605|robustness]]''
| 
| ''[[:d:Q1207505|сыйфат]]''
|-
| ''[[:d:Q109127329|sansculottism]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2233172|schema]]''
| 
| ''[[:d:Q12775893|схема]]''
|-
| ''[[:d:Q233292|second nature]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q97350832|self-cultivation]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q14565648|sensation]]''
| 
| ''[[:d:Q859031|stimulus]]''&lt;br/&gt;[[вакыйга]]
|-
| ''[[:d:Q2488994|sentience]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1530412|simultaneity]]''
| 
| ''[[:d:Q65560351|тәңгәллек]]''
|-
| ''[[:d:Q41100577|simultaneity]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q24247624|skylarking]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q7551100|social equity]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q7563762|sortal]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3958666|sphere]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q24930288|sphere of fire]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12773076|state-description]]''
| 
| [[җөмлә]]
|-
| ''[[:d:Q3503353|subject of the unconscious]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2361671|subject-object split]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q378078|substance]]''
| 
| [[зат]]
|-
| ''[[:d:Q3077464|substantial form]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q24055197|sufficiency]]''
| 
| ''[[:d:Q1516917|modality]]''
|-
| ''[[:d:Q2367476|supererogation]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q17141227|supervaluationism]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q202834|supervenience]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q17144204|survivance]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q629199|suum cuique]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q107357268|svabhāvahetu]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1298714|sympatheia]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2374696|sympathy]]''
| 
| ''[[:d:Q1412160|compassion]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q182263|эмпатия]]''
|-
| ''[[:d:Q56312904|systematisation]]''
| 
| ''[[:d:Q17853087|берләшү]]''
|-
| ''[[:d:Q9081125|sínolo]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q111972052|tailors]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q28498234|technic]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105981900|temple of immensity]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3517747|temporality]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q428278|tetrapharmakos]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105995064|the Invisible]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q489544|the Real]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q7773068|the Void]]''
| 
| фәлсәфи төшенчә
|-
| ''[[:d:Q136818501|theoretical disappropriation]]''
| 
| ''[[:d:Q1414089|сәнгать теориясе]]''&lt;br/&gt;[[герменевтика]]&lt;br/&gt;[[эпистемология]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q28515119|image theory]]''
|-
| ''[[:d:Q7782462|theory‐ladenness]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12359813|thing-in-itself]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q681075|third man argument]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q107142865|thought-action system methodology]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q104649723|time variation]]''
| 
| ''[[:d:Q1191527|бәйлелек]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1150070|үзгәреш]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5915039|inconstancy]]''
|-
| ''[[:d:Q2445511|totality]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12813014|trace]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q193359|transcendence]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q288121|transcendental]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1605909|transcendental deduction]]''
| 
| [[дедукция]]
|-
| ''[[:d:Q4601838|transcendentale reductie]]''
| 
| ''[[:d:Q4026292|гамәл]]''
|-
| ''[[:d:Q1432095|transcendentals]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2492095|transvaluation of values]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q5411613|truth-bearer]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q7848254|truth-value link]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1478776|truthmaker theory]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1821270|ultimate justification]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q87591648|unhappy consciousness]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q24687404|unicity]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3551307|universals]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q119286020|unknowability]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2577553|use–mention distinction]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1096079|vacuous truth]]''
| 
| [[импликация]]
|-
| ''[[:d:Q350184|validity]]''
| 
| ''[[:d:Q937228|үзлек]]''
|-
| ''[[:d:Q12778243|value]]''
| 
| [[кыйммәт]]
|-
| ''[[:d:Q25410005|vejez]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q222288|verisimilitude]]''
| 
| ''[[:d:Q105227892|охшашлык]]''
|-
| ''[[:d:Q30324235|wahdat al-mawjud]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q89372346|wahdat al-wujud]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q364340|will]]''
| 
| ''[[:d:Q706622|ният]]''
|-
| ''[[:d:Q13581386|world disclosure]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q109617391|worship of silence]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q8044471|xin]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q220303|zoon politikon]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12781057|Álasja]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q295056|Ökologische Naturästhetik]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q43484|Übermensch]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q17239222|écriture]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q618680|Āstika and nāstika]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1052811|Ātman]]''
| 
| ''[[:d:Q29970529|Ātman]]''
|-
| ''[[:d:Q558386|store-house consciousness]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3847686|Śāsana]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q13165457|Адам жашоосунун маңызы]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q4201248|Башка болмуш]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q326894|Бердәм зат]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q138789825|Внешний мир]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q13175600|Гегель диалектикасы]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q5516987|Гея фәлсәфәсе]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q358789|Даймоний]]''
| 
| 
|-
| [[Дөнья]]
| 
| ''[[:d:Q53617407|material entity]]''
|-
| ''[[:d:Q1147295|Дөнья җаны]]''
| планетаның бар җан ияләрен бәйләүче метафизик төшенчә
| 
|-
| ''[[:d:Q7140600|Изис челтәре]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q21162223|Майя челтәре]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12555857|Наным]]''
| 
| [[Ышану|иман]]
|-
| ''[[:d:Q12556057|Негіз]]''
| 
| ''[[:d:Q16857843|prerequisite]]''
|-
| ''[[:d:Q12556874|Нәрсе]]''
| 
| [[объект]]
|-
| ''[[:d:Q2311211|София]]''
| грек фәлсәфәдә хикмәтнең персонификациясе
| 
|-
| ''[[:d:Q997757|Табигать китабы]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q10028353|Таийи]]''
| Даосизм ышану системасы илаһы
| 
|-
| ''[[:d:Q308495|абдукция]]''
| 
| ''[[:d:Q408386|inference]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1156402|фикерләү]]''
|-
| ''[[:d:Q481201|абсолют]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q13367986|абстракт]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q116448388|абстракция баскычы]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q333625|абсурдизм]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q10862449|аерма]]''
| 
| ''[[:d:Q930933|мөнәсәбәт]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16889133|сыйныф]]''
|-
| ''[[:d:Q5282965|аеру]]''
| 
| ''[[:d:Q21142755|тану]]''
|-
| ''[[:d:Q6869239|азчылык]]''
| Жиль Делёз һәм Феликс Гваттари үстергән фәлсәфи төшенчә
| 
|-
| ''[[:d:Q420752|акратия]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q11850414|аксиома]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q423500|актуальлек]]''
| 
| 
|-
| [[акыл]]
| 
| ''[[:d:Q781413|cognitive process]]''
|-
| ''[[:d:Q2840730|алетейя]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1432603|алогизм]]''
| 
| ''[[:d:Q182545|stylistic device]]''
|-
| ''[[:d:Q96584302|альтернатива]]''
| 
| ''[[:d:Q12774177|means]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q111986453|option]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q55107540|башка]]''
|-
| ''[[:d:Q119168551|анархеология]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q64594123|анархотирания]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q4775090|антиперистазис]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2429037|антитезис]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q659577|апариграха]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2858441|аполлоник]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q618929|аполлоник һәм дионисик]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q261262|апория]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q265823|арете]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q13175496|ариша]]''
| 
| [[зиһен]]
|-
| ''[[:d:Q12762644|асмита]]''
| 
| ''[[:d:Q937228|үзлек]]''
|-
| ''[[:d:Q2517751|астея]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q262568|атараксия]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q757679|атопия]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q758243|атрибут]]''
| 
| ''[[:d:Q937228|үзлек]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1207505|сыйфат]]''
|-
| ''[[:d:Q1432874|ахыр сәбәп]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q11371059|аңлау]]''
| фәлсәфи төшенчә
| 
|-
| ''[[:d:Q12778969|бар булу]]''
| 
| ''[[:d:Q11398090|башкару]]''
|-
| ''[[:d:Q115865270|бар булу]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q7782435|барлык теориясе]]''
| 
| ''[[:d:Q17737|теория]]''
|-
| [[белем]]
| 
| ''[[:d:Q104127086|хәтер]]''
|-
| ''[[:d:Q10859544|белем исламлашуы]]''
| белем дөньясына мөселман карашлар аркылы карауны аңлатучы Ислам фәлсәфәсе төшенчәсе
| ''[[:d:Q931510|исламлашу]]''
|-
| ''[[:d:Q12772446|беленә алмаслык]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q55181023|бердәмлек]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q864663|биофилия гипотезасы]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1502025|буыннарара гадәллек]]''
| термин
| ''[[:d:Q7551100|social equity]]''
|-
| ''[[:d:Q12763140|бхутавада]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1191527|бәйлелек]]''
| 
| ''[[:d:Q930933|мөнәсәбәт]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q186290|корреляция]]''
|-
| ''[[:d:Q13047366|бәйлелек]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2165236|бөтен]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q100235738|вакыйга]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q99529497|вакыт]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q4026292|гамәл]]''
| агент кыла ала торган нәрсә
| [[вакыйга]]
|-
| ''[[:d:Q4738460|гел әзер]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2265584|генеалогия]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1571420|гетерономия]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q9292444|гипотетизм]]''
| 
| ''[[:d:Q5389993|фәлсәфи теория]]''
|-
| ''[[:d:Q1353460|гипотетик императив]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2661081|гири]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1355050|гыйлем алу]]''
| 
| [[белем]]
|-
| ''[[:d:Q192617|дини иман һәм рационализм]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3966837|дионисик]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q223388|докса]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q167312|дуализм]]''
| 
| [[төшенчә]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q135268494|group of 2]]''
|-
| ''[[:d:Q105336892|дхармамега]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1535975|дәлилләү җаваплылыгы]]''
| 
| [[фәлсәфә]]
|-
| ''[[:d:Q1217908|дөньяларның иң хәерлесе]]''
| урын алган барысында теләнелгәне дә, теләнелмәгәне дә хәерлегә булганына ышану яки доктрина
| 
|-
| ''[[:d:Q15098235|зарар]]''
| 
| ''[[:d:Q2047938|adverse effect]]''
|-
| ''[[:d:Q111210759|зарурлык]]''
| Аристотель фәлсәфәсе төшенчәсе
| 
|-
| ''[[:d:Q105702434|имза]]''
| абстракт төшенчә, берәр барлык-вәзгыятьнең характеристик үзенчәлекләре
| 
|-
| ''[[:d:Q1361365|имматериализм]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q11711885|имморализм]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133308138|интеллектуализм]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123582799|инь]]''
| 
| ''[[:d:Q3738441|I Ching studies]]''
|-
| ''[[:d:Q1088088|ихтимал дөньяларның берсе]]''
| безнекедән башка дөньяларның барлыгы мөмкинлеген аңлатучы фәлсәфи төшенчә һәм бәйле теория
| 
|-
| [[ихтыяр иреге]]
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q18643879|иҗтимагый файда]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q55919789|кабилиять]]''
| 
| ''[[:d:Q21170479|мөмкинлек]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1207505|сыйфат]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q18603648|тәэсир итүче фактор]]''
|-
| [[капма-каршылык законы]]
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q11565513|карагокоро]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2712971|каршылыклар бердәмлеге]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q209681|категорик императив]]''
| Кантның әхләкый фәлсәфәсенең үзәк төшенчәсе
| 
|-
| ''[[:d:Q4118499|категория]]''
| Кант фәлсәфәсе төшенчәсе
| 
|-
| ''[[:d:Q12032053|квинтэссенция]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q10883422|кеше үлеме]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3893330|кешеләр фикере әлифбасы]]''
| Готфрид Вилһелм Лейбниц тәкъдим иткән гипотетик тел
| 
|-
| ''[[:d:Q2301186|кирәклек]]''
| 
| ''[[:d:Q1516917|modality]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1191527|бәйлелек]]''
|-
| ''[[:d:Q62022645|коллар әхлакы]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134008695|коллектив карма]]''
| төркемнәрнең карманы коллектив килеш туплый алганы турында фәлсәфи һәм дини фикер
| [[карма]]
|-
| ''[[:d:Q5154234|коммуникатив гамәл]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q4406616|конкрет объект]]''
| 
| [[объект]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q132907471|individual item]]''
|-
| ''[[:d:Q12769399|конкретное]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q878143|кыйммәтлек]]''
| 
| ''[[:d:Q937228|үзлек]]''&lt;br/&gt;[[мәгълүмат]]
|-
| ''[[:d:Q16722960|күренеш]]''
| 
| [[төшенчә]]
|-
| ''[[:d:Q3748890|көч]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q18340964|көч]]''
| 
| ''[[:d:Q1347367|сәләт]]''
|-
| ''[[:d:Q1067192|манералар]]''
| 
| ''[[:d:Q1151067|кеше урнаштырган кагыйдә]]''
|-
| ''[[:d:Q1762967|матди объект һәм формаль объект]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q544736|материя]]''
| аңдан (рух) аермалы буларак гомумән физик субстанциясен билгеләүче фәлсәфи категория
| 
|-
| ''[[:d:Q1627145|матур җан]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q65156788|момент]]''
| 
| 
|-
| [[монада]]
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q54427|мәдәни гегемония]]''
| 
| ''[[:d:Q182034|гегемония]]''
|-
| ''[[:d:Q3360686|мәңгелек тынычлык]]''
| 
| [[тынычлык]]
|-
| ''[[:d:Q102425065|мәңгелек юк]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102425180|мәңгелек әйе]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q815577|наданлык]]''
| 
| ''[[:d:Q19829125|юклык]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q86923152|риск чыганагы]]''
|-
| ''[[:d:Q17051382|натурфәлсәфә]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q106988429|негативлык]]''
| фәлсәфи алым, берәр нәрсәне аны нәрсә булмаганлыгы аркылы билгеләү
| 
|-
| ''[[:d:Q125747192|нейрореализм]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3878446|норма]]''
| 
| [[төшенчә]]
|-
| ''[[:d:Q21235033|ностальгия]]''
| натурфәлсәфәче Новалис керткән фәлсәфи төшенчә
| 
|-
| ''[[:d:Q1207152|нәфислек]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q4335011|онтологизм]]''
| 
| ''[[:d:Q71966963|religion or world view]]''
|-
| ''[[:d:Q1001360|онтологик аерма]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q104859015|онтологик паразит]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q30692827|онтологик приоритет]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q685499|органнарсыз тән]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q2049701|паноптицизм]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q28643|парадигма]]''
| 
| ''[[:d:Q2083958|нәкыш]]''
|-
| ''[[:d:Q97169838|патша-фәлсәфәче]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1048935|пневма]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q3438873|пневма]]''
| стоиклар фәлсәфәсендә &quot;тормыш сулышы&quot; төшенчәсе
| 
|-
| ''[[:d:Q1202653|потенциальлек]]''
| 
| ''[[:d:Q21170479|мөмкинлек]]''
|-
| ''[[:d:Q1247560|практика]]''
| фәлсәфи төшенчә
| ''[[:d:Q10843872|процесс]]''
|-
| ''[[:d:Q194034|психика]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q182398|рациональ реконструкция]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q547445|рациональ хайван]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q120312205|рух]]''
| 
| ''[[:d:Q378078|substance]]''
|-
| ''[[:d:Q4177235|рәсми сәбәп]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12888920|сайлау]]''
| 
| ''[[:d:Q3249551|процесс]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1331926|decision making]]''
|-
| ''[[:d:Q1134306|синтез]]''
| 
| ''[[:d:Q3249551|процесс]]''
|-
| ''[[:d:Q181020|солипсизм]]''
| 
| ''[[:d:Q622645|attitude]]''
|-
| ''[[:d:Q2699744|соңгы кеше]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1759270|спекуляция]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q6671777|структура]]''
| 
| ''[[:d:Q99527517|collective entity]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12893838|order]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q27096213|geographic entity]]''
|-
| ''[[:d:Q5127848|сыйныф]]''
| 
| ''[[:d:Q7048977|абстракт объект]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q99527517|collective entity]]''
|-
| ''[[:d:Q1207505|сыйфат]]''
| 
| ''[[:d:Q937228|үзлек]]''
|-
| ''[[:d:Q2724757|сьядвада]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q14917525|табигать бифуркациясе]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q107265092|табигать кануннары]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q107265193|табигый хокук теорияләре]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q11828324|танып-белү объекты]]''
| 
| [[танып-белү]]&lt;br/&gt;[[объект]]
|-
| ''[[:d:Q7186260|теләк фәлсәфәсе]]''
| 
| ''[[:d:Q775842|теләк]]''
|-
| [[тоелу]]
| 
| ''[[:d:Q424630|accident]]''
|-
| ''[[:d:Q13133823|триада]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12777817|тропос]]''
| 
| ''[[:d:Q642659|thesis statement]]''
|-
| ''[[:d:Q2070614|тумыштанлык]]''
| 
| [[тәгълимат]]
|-
| ''[[:d:Q10260762|тәнлелек]]''
| физик формасы булу төшенчәсе
| [[яшәү]]
|-
| ''[[:d:Q65560351|тәңгәллек]]''
| 
| ''[[:d:Q19267375|якынлык]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65560376|partial coincidence]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q110765520|commonality]]''
|-
| ''[[:d:Q17631654|уен]]''
| фәлсәфи төшенчә
| 
|-
| ''[[:d:Q19001724|универсализм]]''
| 
| ''[[:d:Q1826286|дини хәрәкать]]''
|-
| ''[[:d:Q1743799|урын]]''
| аерым кешеләр өлеше яки максаты өчен өчен билгеләнгән җәмгыять аланы
| 
|-
| ''[[:d:Q3493035|фаллогоцентризм]]''
| 
| 
|-
| [[фикер]]
| 
| ''[[:d:Q246672|математик объект]]''&lt;br/&gt;[[мәсләк]]
|-
| ''[[:d:Q16932722|филия]]''
| 
| 
|-
| [[фундаментализм]]
| 
| ''[[:d:Q49447|дөньяга караш]]''
|-
| ''[[:d:Q464595|фундаменталь онтология]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q5389993|фәлсәфи теория]]''
| 
| ''[[:d:Q17737|теория]]''&lt;br/&gt;[[тәгълимат]]
|-
| ''[[:d:Q1787424|хавыс]]''
| 
| ''[[:d:Q3505845|торыш]]''
|-
| ''[[:d:Q390016|хайван-машина]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q107265141|хайваннарның әхлакый статусы]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q192891|холизм]]''
| 
| ''[[:d:Q12774177|means]]''
|-
| ''[[:d:Q2326055|хәрәкатләнмичә хәрәкәть иттерүче]]''
| галәмдә бар үзгәрешләрнең нигез сәбәбе
| ''[[:d:Q18706315|hypothetical entity]]''
|-
| ''[[:d:Q17635542|хәтер]]''
| фәлсәфи категория, аерым индивид яки кешеләр төркеменең үткән вәзгыятьләрне һәм үзләрен хәтерләү сәләте
| 
|-
| ''[[:d:Q1405962|чиксезлек]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1108997|чын һәм нигезле ышаныч]]''
| 
| 
|-
| [[шәхси кемлек]]
| 
| [[Кемлек (иҗтимагый фәннәр)]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q254474|identity]]''
|-
| ''[[:d:Q1369776|эйдос]]''
| Антик чор фәлсәфә һәм әдәбият термины
| 
|-
| ''[[:d:Q2333951|экстернизм]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q182263|эмпатия]]''
| 
| ''[[:d:Q1413287|social skill]]''
|-
| ''[[:d:Q3726381|энтузиазм]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q1164521|эпистема]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q391156|эссенциализм]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q111931734|эффект]]''
| 
| ''[[:d:Q4026292|гамәл]]''
|-
| ''[[:d:Q19829125|юклык]]''
| 
| ''[[:d:Q813912|шарт]]''
|-
| ''[[:d:Q123582806|ян]]''
| 
| ''[[:d:Q3738441|I Ching studies]]''
|-
| ''[[:d:Q16686448|ясалма объект]]''
| 
| [[объект]]
|-
| ''[[:d:Q3251291|яхшылык]]''
| этика төшенчәсе; әхлак өлкәсеннән позитив субъектив кыйммәтләр сыйфаты, начарлыкның каршысы
| ''[[:d:Q100212002|субъектив сыйфат]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q878143|кыйммәтлек]]''
|-
| ''[[:d:Q2486063|яшәү теләге]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q7009984|яңа кеше]]''
| ХХ гасыр тоталитар-утопик сәяси идеология төшенчәсе
| ''[[:d:Q131156|утопия]]''
|-
| [[Җиргә ышану]]
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q6546403|җиңеллек]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q4817368|җәмгыять атомизациясе]]''
| иҗтимагый тормыш анализында нигез берәмлек индивид икәнен билгеләүче социологик теория
| 
|-
| ''[[:d:Q52948|үзара бәйләнеш]]''
| 
| ''[[:d:Q111931734|эффект]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q930933|мөнәсәбәт]]''
|-
| ''[[:d:Q1150070|үзгәреш]]''
| 
| ''[[:d:Q67518978|була торган]]''
|-
| ''[[:d:Q134692015|Һинд тавышлар фәлсәфәсе]]''
| һинд Ведалар фәлсәфәсенә нигезләнүче фикер агымы
| [[фәлсәфә]]
|-
| ''[[:d:Q3796713|әхлаксызлык]]''
| 
| ''[[:d:Q31172650|әхлакый сыйфат]]''
|-
| ''[[:d:Q31454952|Өзгөчөлүк]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q12227142|عزيمة]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131588156|نوع]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q16311054|நித்திய கர்மம்]]''
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q10876707|中道 (儒家)]]''
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Моны да карагыз ==
{{Портал|Фәлсәфә}}

[[Төркем:Фәлсәфә]]
[[Төркем:Исемлекләр:Фән]]
{{Мәгълүмати исемлек}}</text>
      <sha1>5zljfl8dmpe53xritbnx1ckue41cywf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Россия югары уку йортлары исемлеге</title>
    <ns>0</ns>
    <id>864427</id>
    <revision>
      <id>5793003</id>
      <parentid>5792897</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T22:58:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>176</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing МГА_им_адм_ФФ_Ушакова.jpg with [[File:Вход_в_здание_Морской_государственной_академии_имени_адмирала_Ф._Ф._Ушакова.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: correct name).</comment>
      <origin>5793003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="242432" sha1="r074q3uo2xbeyzrd51jsivzd2yz5n99" xml:space="preserve">{{Мәгълүмати исемлек}}
{{УК}}

'''Россия югары уку йортлары исемлеге''' яки ''Россия университетлары исемлеге'' — {{RUS}}ндә эшләүче '''университет''' һәм башка статуслы [[югары уку йорты|югары уку йортлары]] исемлеге.

== Уникаль статуслы университетлар (2) ==
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! сурәт
! урнашу
! Викиҗыентык
! веб-сайт
|-
| style='text-align:right'| 1
| 1724-01-22
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| [[Файл:Spb 06-2012 University Embankment 06.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Saint Petersburg State University|Saint Petersburg State University]]
| http://www.spbu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 2
| 1755-01-12
| [[Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[Файл:МГУ, вид с воздуха.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2359096|Раменки]]''
| [[:commons:Category:Moscow State University|Moscow State University]]
| https://www.msu.ru/&lt;br/&gt;https://www.msu.ru/en/&lt;br/&gt;https://www.msu.ru/ch/
|}

== Федераль университетлар (10) ==
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q4481793 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! сурәт
! урнашу
! Викиҗыентык
! веб-сайт
|-
| style='text-align:right'| 1
| 1804-11-05
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[Файл:Kazan State University from the 2 Korpus.jpg|center|128px]]
| [[Казан]]&lt;br/&gt;[[Казанның Вахитов районы|Вахит районы]]&lt;br/&gt;[[Татарстан]]
| [[:commons:Category:Kazan University|Kazan University]]
| https://kpfu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 2
| 1899
| [[Ерак Көнчыгыш федераль университеты]]
| [[Файл:Far Eastern Federal University 2.JPG|center|128px]]
| [[Диңгез буе крае]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4112963|Владивосток шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15189883|Русский бистәсе]]''
| [[:commons:Category:Far Eastern Federal University|Far Eastern Federal University]]
| https://www.dvfu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 3
| 1915
| ''[[:d:Q2065921|Көньяк федераль университеты]]''
| [[Файл:Rostov-on-Don, Southern Federal University, Russia.jpg|center|128px]]
| [[Ростов-на-Дону]]
| [[:commons:Category:Southern Federal University (Rostov-on-Don)|Southern Federal University (Rostov-on-Don)]]
| http://www.sfedu.ru
|-
| style='text-align:right'| 4
| 1920
| [[Урал федераль университеты|Беренче Россия президенты Борис Николаевич Ельцин исемендәге Урал федераль университеты]]
| [[Файл:Ural State Technical University (August 2022) - 1.jpg|center|128px]]
| [[Екатеринбург]]&lt;br/&gt;[[Екатеринбурның Киров районы|Киров районы]]&lt;br/&gt;[[Свердловск өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Ural Federal University|Ural Federal University]]
| http://www.ustu.ru/&lt;br/&gt;https://urfu.ru/ru/&lt;br/&gt;https://urfu.ru/en/
|-
| style='text-align:right'| 5
| 1934
| [[М. К. Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты|Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты]]
| [[Файл:КФЕН СВФУ август 2013.jpg|center|128px]]
| [[Якутия]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q18405912|Якутск шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Якутск]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4333128|Октябрьский округ]]''
| [[:commons:Category:North-Eastern Federal University|North-Eastern Federal University]]
| http://s-vfu.ru
|-
| style='text-align:right'| 6
| 1947
| ''[[:d:Q805777|Иммануил Кант ис. Балтыйк федераль университеты]]''
| [[Файл:101-0160 IMG.JPG|center|128px]]
| [[Калининград]]
| [[:commons:Category:Immanuel Kant Baltic Federal University|Immanuel Kant Baltic Federal University]]
| http://www.kantiana.ru/
|-
| style='text-align:right'| 7
| 2006
| [[Себер федераль университеты]]
| [[Файл:Siberian Federal University (site 4), Krasnoyarsk.JPG|center|128px]]
| [[Красноярск]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4333155|Oktyabrsky District]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q18405934|Красноярск шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Красноярск крае]]
| [[:commons:Category:Siberian Federal University|Siberian Federal University]]
| https://sfu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 8
| 2010
| ''[[:d:Q4352907|Михаил Ломоносов исемендәге Төньяк (Арктик) федераль университеты]]''
| [[Файл:Arkhangelsk technology university.jpg|center|128px]]
| [[Архангельск]]
| [[:commons:Category:Northern (Arctic) Federal University|Northern (Arctic) Federal University]]
| http://narfu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 9
| 2012
| ''[[:d:Q4412491|Төньяк Кавказ федераль университеты]]''
| [[Файл:Main campus of NCFU.jpg|center|128px]]
| [[Ставрополь]]
| [[:commons:Category:North-Caucasus Federal University|North-Caucasus Federal University]]
| http://www.ncfu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 10
| 2014
| ''[[:d:Q17749157|Владимир Иванович Вернадский исемендәге Кырым федераль университеты]]''
| [[Файл:ТНУ - panoramio (4).jpg|center|128px]]
| [[Кырым]]
| [[:commons:Category:Crimean Federal University|Crimean Federal University]]
| https://cfuv.ru
|}
{{Wikidata list end}}

== Илкүләм тикшеренү университетлары (29) ==
{{seealso|Россиянең илкүләм тикшеренү университеты}}
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q4315006 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! сурәт
! урнашу
! Викиҗыентык
! веб-сайт
|-
| style='text-align:right'| 1
| 1773-11-01
| [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]]
| [[Файл:Spb Vasilievsky Island Mining College asv2019-09 img3.jpg|center|128px]]
| [[Василий утравы районы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4032432|Municipal Okrug #7]]''&lt;br/&gt;[[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Saint Petersburg Mining University|Saint Petersburg Mining University]]
| http://www.spmi.ru/
|-
| style='text-align:right'| 2
| 1830-07-13
| ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''
| [[Файл:Слободской дворец 003.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Bauman Moscow State Technical University|Bauman Moscow State Technical University]]
| https://bmstu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 3
| 1876
| ''[[:d:Q2010483|Белгород дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Belgorod State University in september.jpg|center|128px]]
| [[Белгород]]
| [[:commons:Category:Belgorod State University|Belgorod State University]]
| https://bsuedu.ru/en/
|-
| style='text-align:right'| 4
| 1878
| ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Главный корпус ТГУ.jpg|center|128px]]
| [[Тум|Томск]]
| [[:commons:Category:Tomsk State University|Tomsk State University]]
| http://www.tsu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 5
| 1890-06-14
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
| [[Файл:Kazan-khti-main.jpg|center|128px]]
| [[Казан]]
| [[:commons:Category:Kazan National Research Technological University|Kazan National Research Technological University]]
| http://www.kstu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 6
| 1896
| ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]''
| [[Файл:Ленина-30-DSN57425.jpg|center|128px]]
| [[Тум|Томск]]
| [[:commons:Category:Tomsk Polytechnical University|Tomsk Polytechnical University]]
| http://www.tpu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 7
| 1899
| [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]
| [[Файл:Политехнический институт. Главное здание01.jpg|center|128px]]
| [[Калинин районы (Санкт-Петербург)|Санкт-Петербургның Калинин районы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4059198|Академическое муниципаль округы]]''&lt;br/&gt;[[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Saint Petersburg Polytechnical University|Saint Petersburg Polytechnical University]]
| http://www.spbstu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 8
| 1900
| ''[[:d:Q1342013|ИТМО университеты]]''
| [[Файл:ITMO University's main building, August 2016.jpg|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:SPbSU ITMO|SPbSU ITMO]]
| https://itmo.ru/
|-
| style='text-align:right'| 9
| 1906
| ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]''
| [[Файл:RGMU.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Russian Medical University|Russian Medical University]]
| https://rsmu.ru
|-
| style='text-align:right'| 10
| 1909
| [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]]
| [[Файл:Univer saratov.JPG|center|128px]]
| [[Сарытау]]&lt;br/&gt;[[Сарытауның Киров районы]]&lt;br/&gt;[[Сарытау өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Saratov State University|Saratov State University]]
| http://www.sgu.ru/&lt;br/&gt;https://en.sgu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 11
| 1916
| ''[[:d:Q492766|Николай Иванович Лобачевский исемендәге Түбән Новгород дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Lobachevsky University. Faculty of Philology 03.jpg|center|128px]]
| [[Түбән Новгород]]
| [[:commons:Category:Lobachevsky State University of Nizhny Novgorod|Lobachevsky State University of Nizhny Novgorod]]
| http://www.unn.ru
|-
| style='text-align:right'| 12
| 1916
| [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]]
| [[Файл:Пермский государственный университет. Корпус №5.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4160819|Дзержинский районы]]''&lt;br/&gt;[[Пермь]]&lt;br/&gt;[[Пермь крае]]
| [[:commons:Category:Perm State University|Perm State University]]
| http://www.psu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 13
| 1918
| [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]]
| [[Файл:Korpus b.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Moscow Institute of Steel and Alloys|Moscow Institute of Steel and Alloys]]
| http://www.misis.ru/
|-
| style='text-align:right'| 14
| 1921-11-22
| [[Мәскәү дәүләт төзелеш университеты]]
| [[Файл:Mgsu.kampus.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]&lt;br/&gt;[[Төньяк-Көнчыгыш административ округ (Мәскәү)|Төньяк-Көнчыгыш административ округ]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2367611|Ярославский районы]]''
| [[:commons:Category:Moscow State University of Civil Engineering|Moscow State University of Civil Engineering]]
| https://mgsu.ru
|-
| style='text-align:right'| 15
| 1930
| ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''
| [[Файл:Lefortovo mei.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Moscow Power Engineering Institute|Moscow Power Engineering Institute]]
| http://www.mpei.ru/&lt;br/&gt;https://mpei.ru/lang/more/chn/Pages/default.aspx&lt;br/&gt;https://mpei.ru/lang/en/Pages/default.aspx&lt;br/&gt;https://mpei.ru/lang/more/deu/Pages/default.aspx
|-
| style='text-align:right'| 16
| 1930-02-26
| [[Иркутск илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| [[Файл:НИ ИрГТУ (ИрНИТУ).jpg|center|128px]]
| [[Иркутск өлкәсе]]&lt;br/&gt;[[Иркутск]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4410160|Свердловский округы]]''
| [[:commons:Category:Irkutsk National Research Technical University|Irkutsk National Research Technical University]]
| http://www.istu.edu/cng&lt;br/&gt;http://www.istu.edu/&lt;br/&gt;https://eng.istu.edu/&lt;br/&gt;https://fr.istu.edu/
|-
| style='text-align:right'| 17
| 1930-04-17
| [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]]
| [[Файл:Moscow-1254 - 18 Ленинский проспект.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]&lt;br/&gt;[[Көньяк-Көнбатыш административ округ (Мәскәү)|Көньяк-Көнбатыш административ округ]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1962831|Вернадский проспекты районы]]''
| [[:commons:Category:Gubkin Russian State University of Oil and Gas|Gubkin Russian State University of Oil and Gas]]
| http://www.gubkin.ru
|-
| style='text-align:right'| 18
| 1930-08-29
| ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]''
| [[Файл:MAI-moscow.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Moscow Aviation Institute|Moscow Aviation Institute]]
| http://www.mai.ru/
|-
| style='text-align:right'| 19
| 1931-10-01
| [[Мордовия дәүләт университеты|Николай Платонович Огарёв исемендәге Илкүләм тикшеренү Мордовия дәүләт университеты]]
| [[Файл:Saransk University (42033511865).jpg|center|128px]]
| [[Саранск]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q48941175|Ленин районы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4145676|Саранск шәһәр бүлгесе]]''&lt;br/&gt;[[Мордовия]]
| [[:commons:Category:Mordovian State University|Mordovian State University]]
| https://mrsu.ru/ru/
|-
| style='text-align:right'| 20
| 1932-03-05
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| [[Файл:Здание 1-ой мужской гимназии (г. Казань, ул. К.Маркса) - 2.JPG|center|128px]]
| [[Татарстан]]&lt;br/&gt;[[Казан]]&lt;br/&gt;[[Казанның Вахитов районы|Вахит районы]]
| [[:commons:Category:Kazan State Technical University named after A. N. Tupolev|Kazan State Technical University named after A. N. Tupolev]]
| http://www.kai.ru/
|-
| style='text-align:right'| 21
| 1942-10-01
| [[Академик С. П. Королёв исемендәге Самар илкүләм тикшеренү университеты|Академик С. П. Королёв исемендәге Самар милли тикшеренү университеты]]
| [[Файл:SSAU.jpg|center|128px]]
| [[Самар өлкәсе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q27577214|Самар шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Самар]]&lt;br/&gt;[[Самарның Октябрь районы]]
| 
| http://www.ssau.ru
|-
| style='text-align:right'| 22
| 1942-11-22
| ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]''
| [[Файл:Главный корпус МИФИ (21.03.2026).jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Moscow Engineering Physics Institute|Moscow Engineering Physics Institute]]
| https://www.mephi.ru/
|-
| style='text-align:right'| 23
| 1943-12-15
| ''[[:d:Q1777988|Көньяк Урал дәүләт университеты]]''
| [[Файл:South Ural State University (13125656685).jpg|center|128px]]
| [[Чиләбе]]
| [[:commons:Category:South Ural State University|South Ural State University]]
| https://www.susu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 24
| 1946
| ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''
| [[Файл:Mipt phystech.jpg|center|128px]]
| [[Долгопрудный]]&lt;br/&gt;[[Жуковский (Мәскәү өлкәсе)|Жуковски (Мәскәү өлкәсе)]]&lt;br/&gt;[[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Moscow Institute of Physics and Technology|Moscow Institute of Physics and Technology]]
| https://mipt.ru/
|-
| style='text-align:right'| 25
| 1953
| ''[[:d:Q689800|Пермь илкүләм тикшеренү политехника университеты]]''
| [[Файл:Пермский национальный исследовательский политехнический университет.jpg|center|128px]]
| [[Пермь]]
| [[:commons:Category:Perm State Technical University (Main Building)|Perm State Technical University (Main Building)]]
| http://pstu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 26
| 1959
| ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Akademgorodok NSU Interweek.jpg|center|128px]]
| [[Новосибирск]]
| [[:commons:Category:Novosibirsk State University|Novosibirsk State University]]
| http://www.nsu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 27
| 1965
| ''[[:d:Q182118|«МИЭТ» илкүләм тикшеренү университеты]]''
| [[Файл:Zelenograd - MIET.jpg|center|128px]]
| [[Зеленоград административ округы (Мәскәү)|Зеленоград административ округы]]
| [[:commons:Category:National Research University of Electronic Technology|National Research University of Electronic Technology]]
| https://www.miet.ru/
|-
| style='text-align:right'| 28
| 1992-11-20
| [[Югары икътисад мәктәбе|&quot;Югары икътисад мәктәбе&quot; илкүләм тикшеренү университеты]]
| [[Файл:HSE new building (2015-01-22) 01.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]&lt;br/&gt;[[Үзәк административ округ (Мәскәү)|Үзәк административ округ]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1669860|Басманный районы]]''
| [[:commons:Category:National Research University Higher School of Economics|National Research University Higher School of Economics]]
| http://www.hse.ru/
|-
| style='text-align:right'| 29
| 1997&lt;br/&gt;2002-10-08
| [[РФА Ж. И. Алферов исемендәге Санкт-Петербург милли тикшеренү академия университеты|Россия фәннәр академиясенең Жорес Иванович Алфёров исемендәге Санкт-Петербург академия университеты]]
| [[Файл:0425Aa1. Saint Petersburg. Alferov University.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]&lt;br/&gt;[[Калинин районы (Санкт-Петербург)|Санкт-Петербургның Калинин районы]]
| 
| http://spbau.ru/
|}
{{Wikidata list end}}

== Төбәк терәк университетлары (33) ==
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q48940751 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! сурәт
! урнашу
! Викиҗыентык
! веб-сайт
|-
| style='text-align:right'| 1
| 1888-08-03
| [[Себер дәүләт медицина университеты]]
| [[Файл:Siberian State Medical University.jpg|center|128px]]
| [[Тум|Томск]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4221687|Томскның Киров районы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q24636058|Томск шәһәр бүлгесе]]''&lt;br/&gt;[[Тум өлкәсе|Томск өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Siberian State Medical University|Siberian State Medical University]]
| http://www.ssmu.ru
|-
| style='text-align:right'| 2
| 1914
| ''[[:d:Q4406402|Самар дәүләт техника университеты]]''
| [[Файл:Главный корпус .jpg|center|128px]]
| [[Самар]]
| [[:commons:Category:Samara State Technical University|Samara State Technical University]]
| http://www.samgtu.ru
|-
| style='text-align:right'| 3
| 1917
| ''[[:d:Q4318652|Ростислав Евгеньевич Алексеев исемендәге Нижгар дәүләт технология университеты]]''
| [[Файл:Nizhny Novgorod Technical University 1st building.jpg|center|128px]]
| [[Түбән Новгород]]
| [[:commons:Category:Nizhny Novgorod State Technical University|Nizhny Novgorod State Technical University]]
| http://nntu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 4
| 1919-06-23&lt;br/&gt;1931
| ''[[:d:Q7101513|Иван Сергеевич Тургенев исемендәге Орёл дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Главный корпус ОГУ (Орёл, Комсомольская, 95) (2).jpg|center|128px]]
| [[Орёл]]
| [[:commons:Category:Oryol State University|Oryol State University]]
| http://www.univ-orel.ru/&lt;br/&gt;http://int.oreluniver.ru/en/
|-
| style='text-align:right'| 5
| 1930
| ''[[:d:Q1511650|Тула дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Tula State University (building 1).jpg|center|128px]]
| [[Тула]]
| [[:commons:Category:Tula State University|Tula State University]]
| https://tulsu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 6
| 1930
| ''[[:d:Q4122969|Волгоград дәүләт техник университеты]]''
| [[Файл:Volgograd State Technical University 001.jpg|center|128px]]
| [[Волгоград]]
| [[:commons:Category:Volgograd State Technical University|Volgograd State Technical University]]
| http://www.vstu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 7
| 1930
| ''[[:d:Q4166431|Дон дәүләт техник университеты]]''
| [[Файл:Don state technical university.JPG|center|128px]]
| [[Ростов-на-Дону]]
| [[:commons:Category:Don State Technical University|Don State Technical University]]
| https://donstu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 8
| 1930-10-06&lt;br/&gt;1930
| ''[[:d:Q4408464|Сарытау дәүләт техник университеты]]''
| [[Файл:Саратовский политехнический универ 1.jpg|center|128px]]
| [[Сарытау]]
| [[:commons:Category:Saratov State Technical University|Saratov State Technical University]]
| http://www.sstu.ru&lt;br/&gt;http://en.sstu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 9
| 1932
| ''[[:d:Q28656881|Кострома дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Главный корпус Костромского государственного технологического университета.jpg|center|128px]]
| [[Кострома]]
| [[:commons:Category:Kostroma State University|Kostroma State University]]
| http://kstu.edu.ru
|-
| style='text-align:right'| 10
| 1934-03-22
| [[Магнитогорск дәүләт техник университеты|Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты]]
| [[Файл:Магнитогорский государственный технический университет.jpg|center|128px]]
| [[Чиләбе өлкәсе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q19910636|Магнитогорск шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Магнитогорск]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q30891259|Ленинский районы]]''
| [[:commons:Category:Magnitogorsk State Technical University|Magnitogorsk State Technical University]]
| http://www.magtu.ru&lt;br/&gt;https://en.magtu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 11
| 1940
| ''[[:d:Q4361461|Петрозаводск дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Petrozavodsk 06-2017 img34 University.jpg|center|128px]]
| [[Петрозаводск]]
| [[:commons:Category:Petrozavodsk State University|Petrozavodsk State University]]
| http://www.petrsu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 12
| 1942-11-16
| [[Омск дәүләт техник университеты]]
| 
| [[Омск]]&lt;br/&gt;[[Совет административ округы (Омск)|Совет административ округы]]&lt;br/&gt;[[Омск өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Omsk State Technical University|Omsk State Technical University]]
| http://www.omgtu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 13
| 1948-10-04
| [[Уфа дәүләт нефть техника университеты|Уфа дәүләт нефть-техника университеты]]
| [[Файл:UGNTU (Ufa).jpg|center|128px]]
| [[Уфаның Орджоникидзе районы|Орҗоникидзе районы]]&lt;br/&gt;[[Уфа]]&lt;br/&gt;[[Башкортстан]]
| [[:commons:Category:Ufa State Petroleum Technological University|Ufa State Petroleum Technological University]]
| http://www.rusoil.net/&lt;br/&gt;https://ugntu.ru/&lt;br/&gt;https://ugntu.ru/en
|-
| style='text-align:right'| 14
| 1950
| ''[[:d:Q1467445|Новосибирск дәүләт техник университеты]]''
| [[Файл:Nstu-1.jpg|center|128px]]
| [[Новосибирск]]
| [[:commons:Category:Novosibirsk State Technical University|Novosibirsk State Technical University]]
| https://www.nstu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 15
| 1950-01-11
| [[Мурманск арктик университеты]]
| [[Файл:МГТУ.jpg|center|128px]]
| [[Мурманск]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q17082747|Pervomaysky District]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q17080695|Oktyabrsky District]]''
| [[:commons:Category:Murmansk State Technical University|Murmansk State Technical University]]
| https://mauniver.ru/&lt;br/&gt;https://mauniver.ru/en/
|-
| style='text-align:right'| 16
| 1954-04-29
| [[Белгород дәүләт технология университеты|Владимир Григорьевич Шухов исемендәге Белгород дәүләт технология университеты]]
| [[Файл:Bstu00938.jpg|center|128px]]
| [[Белгород]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q27532780|Белгород шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Белгород өлкәсе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4126633|Белгородның Көнчыгыш округ районы]]''
| [[:commons:Category:Belgorod University of Technology|Belgorod University of Technology]]
| http://www.bstu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 17
| 1956-08-14
| [[Воронеж дәүләт техник университеты|Воронеж дәүләт техника университеты]]
| [[Файл:016. Воронеж. Архитектурно-строительный университет.jpg|center|128px]]
| [[Воронеж]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4258358|Ленинский районы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q27538353|Воронеж шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Воронеж өлкәсе]]
| 
| http://cchgeu.ru/&lt;br/&gt;https://cchgeu.ru/en/&lt;br/&gt;https://cchgeu.ru/fr/&lt;br/&gt;https://cchgeu.ru/de/&lt;br/&gt;https://cchgeu.ru/cn/&lt;br/&gt;https://cchgeu.ru/ar/
|-
| style='text-align:right'| 18
| 1958
| ''[[:d:Q4113278|Александр һәм Николай Григорьевич Столетовлар исемендәге Владимир дәүләт университеты]]''
| [[Файл:ВлГУ.jpg|center|128px]]
| [[Владимир (шәһәр)|Владимир]]
| [[:commons:Category:Vladimir State University|Vladimir State University]]
| http://www.vlsu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 19
| 1960
| ''[[:d:Q174220|Академик Михаил Фёдорович Решетнёв исемендәге Себер дәүләт аэро-космос университеты]]''
| [[Файл:Siberian State Aerospace University, Krasnoyarsk.jpg|center|128px]]
| [[Красноярск]]
| [[:commons:Category:Siberian State Aerospace University|Siberian State Aerospace University]]
| http://www.sibsau.ru
|-
| style='text-align:right'| 20
| 1963
| ''[[:d:Q4467498|Төмән индустриаль университеты]]''
| [[Файл:Tyumen Oblast Tyumen Industrial University 2023-06 1687891138.JPG|center|128px]]
| [[Төмән]]
| [[:commons:Category:Tyumen Industrial University|Tyumen Industrial University]]
| https://www.tyuiu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 21
| 1963-03-13
| [[Вятка дәүләт университеты]]
| [[Файл:Главный корпус ВятГУ.png|center|128px]]
| [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]]&lt;br/&gt;[[Кировның Ленин районы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4221641|Киров шәһәре муниципалитеты]]''&lt;br/&gt;[[Киров өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Vyatka State University|Vyatka State University]]
| http://www.vyatsu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 22
| 1970
| ''[[:d:Q786280|Басан Бадьминович Городовиков исемендәге Калмык дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Kalmuniversitet.jpg|center|128px]]
| [[Элиста]]
| [[:commons:Category:Kalmyk State University|Kalmyk State University]]
| http://www.kalmsu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 23
| 1970
| ''[[:d:Q958886|Павел Григорьевич Демидов исемендәге Ярославль дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Yaroslavl State University, 1 corpus.JPG|center|128px]]
| [[Ярославль]]
| [[:commons:Category:Yaroslavl State University|Yaroslavl State University]]
| http://www.uniyar.ac.ru/
|-
| style='text-align:right'| 24
| 1972-01-01
| [[Мари дәүләт университеты]]
| [[Файл:The main building of Mari State University.jpg|center|128px]]
| [[Мари Ил|Мари Иле]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q18055588|«Йошкар-Ола каласы» шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Йошкар-Ола]]
| [[:commons:Category:Mari State University|Mari State University]]
| http://www.marsu.ru&lt;br/&gt;https://marsu.ru/en/
|-
| style='text-align:right'| 25
| 1972-02-10
| [[Питирим Сорокин исемендәге Сыктывкар дәүләт университеты]]
| [[Файл:Главный корпус СыктГУ.jpg|center|128px]]
| [[Коми Республикасы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3744966|Сыктывкар шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Сыктывкар]]
| [[:commons:Category:Syktyvkar State University|Syktyvkar State University]]
| http://www.syktsu.ru/&lt;br/&gt;https://en.syktsu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 26
| 1973
| ''[[:d:Q4062936|Алтай дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Architecture of Barnaul-2021 - 26.jpeg|center|128px]]
| [[Барнавыл]]
| [[:commons:Category:Altai State University|Altai State University]]
| https://www.asu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 27
| 1973-02-22
| [[Кемерово дәүләт университеты]]
| [[Файл:НФИ КемГУ.jpg|center|128px]]
| [[Кемерово]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4183182|Заводский районы]]''&lt;br/&gt;[[Кемерово өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Kemerovo State University|Kemerovo State University]]
| http://www.kemsu.ru&lt;br/&gt;https://en.kemsu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 28
| 1988
| [[Сембер дәүләт университеты]]
| [[Файл:Симбирский банк Ульяновск.jpg|center|128px]]
| [[Сембер]]&lt;br/&gt;[[Сембернең Ленин районы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4145679|Сембер шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Сембер өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Ulyanovsk State University|Ulyanovsk State University]]
| http://english.ulsu.ru&lt;br/&gt;https://ulsu.ru/en/&lt;br/&gt;https://ulsu.ru/ru/
|-
| style='text-align:right'| 29
| 1989-03-29
| [[Сочи дәүләт университеты]]
| [[Файл:Sochi State University.jpg|center|128px]]
| [[Сочи]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2084341|Центральный районы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3085607|Сочи курорт шәһәре муниципаль берәмлеге]]''&lt;br/&gt;[[Краснодар крае]]
| [[:commons:Category:Sochi State University|Sochi State University]]
| https://sutr.ru/&lt;br/&gt;http://en.sutr.ru/
|-
| style='text-align:right'| 30
| 1993-06-30
| ''[[:d:Q4322512|Ярослав Зирәк исемендәге Новгород дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Главный корпус НовГУ.jpg|center|128px]]
| [[Бөек Новгород]]
| [[:commons:Category:Yaroslav-the-Wise Novgorod State University|Yaroslav-the-Wise Novgorod State University]]
| http://www.novsu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 31
| 1996-06-03
| [[Череповец дәүләт университеты]]
| [[Файл:Cherepovets State University (1).jpg|center|128px]]
| [[Вологда өлкәсе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q27538324|Череповец шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Череповец]]
| 
| https://www.chsu.ru/&lt;br/&gt;https://www.chsu.ru/en/
|-
| style='text-align:right'| 32
| 2001
| ''[[:d:Q4460099|Тольятти дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Togliatti state university 0475.JPG|center|128px]]
| [[Тольятти]]
| 
| http://www.tltsu.ru
|-
| style='text-align:right'| 33
| 2010-12-27
| [[Псков дәүләт университеты]]
| [[Файл:Pskov State University 1.jpg|center|128px]]
| [[Псков]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q127587217|Псков шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Псков өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Pskov State University|Pskov State University]]
| https://www.pskgu.ru/&lt;br/&gt;https://www.pskgu.ru/en/
|}
{{Wikidata list end}}

== Башка университетлар ==
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q3918 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! сурәт
! урнашу
! Викиҗыентык
! веб-сайт
|-
| style='text-align:right'| 1
| 1758
| ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]''
| [[Файл:Научно-исследовательский центр МГМУ (Москва) 003.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:I.M. Sechenov First Moscow State Medical University|I.M. Sechenov First Moscow State Medical University]]
| https://sechenov.ru/
|-
| style='text-align:right'| 2
| 1779-05-27
| [[Мәскәү дәүләт геодезия һәм картография университеты]]
| [[Файл:Старый миигаик.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]&lt;br/&gt;[[Үзәк административ округ (Мәскәү)|Үзәк административ округ]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1669860|Басманный районы]]''
| [[:commons:Category:Moscow State University of Geodesy and Cartography|Moscow State University of Geodesy and Cartography]]
| http://www.miigaik.ru/
|-
| style='text-align:right'| 3
| 1797
| ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]''
| [[Файл:Herzen State Pedagogical University of Russia, main building at winter evening.JPG|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Herzen University|Herzen University]]
| http://www.herzen.spb.ru/
|-
| style='text-align:right'| 4
| 1803-05-22
| [[Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты|Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты]]
| [[Файл:СПбГЛТУ - главное здание.jpg|center|128px]]
| [[Выборг районы (Санкт-Петербург)|Выборг районы]]&lt;br/&gt;[[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Saint Petersburg State Forestry Academy|Saint Petersburg State Forestry Academy]]
| http://spbftu.ru&lt;br/&gt;https://polyglot.spbftu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 5
| 1804
| ''[[:d:Q1054816|Мәскәү дәүләт лингвистика университеты]]''
| [[Файл:Moscow State Linguistic University at Ostozhenka (2013) by shakko 01.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q862100|Хамовники]]''
| [[:commons:Category:Moscow State Linguistic University|Moscow State Linguistic University]]
| http://www.linguanet.ru/
|-
| style='text-align:right'| 6
| 1809
| ''[[:d:Q2378801|Петербург дәүләт тимер юллар университеты]]''
| [[Файл:505. Petersburg State Transport University. Main building.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:St. Petersburg State Transport University|St. Petersburg State Transport University]]
| http://www.pgups.ru/
|-
| style='text-align:right'| 7
| 1814-05-14
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| [[Файл:Казань, главный корпус КГМУ.jpg|center|128px]]
| [[Казан]]&lt;br/&gt;[[Татарстан]]&lt;br/&gt;[[Казанның Вахитов районы|Вахит районы]]
| [[:commons:Category:Kazan State Medical University|Kazan State Medical University]]
| https://kazangmu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 8
| 1825
| ''[[:d:Q2360835|Сергей Григорьевич Строганов исемендәге Россия дәүләт сәнгать-сәнәгать университеты]]''
| [[Файл:Здание МГХПА.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q2704327|Сокол]]''
| [[:commons:Category:Stroganov Moscow State University of Arts and Industry|Stroganov Moscow State University of Arts and Industry]]
| https://rghpu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 9
| 1832-05-09
| [[Санкт-Петербург дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
| [[Файл:DSC02490 2006 Санкт-Петербург, 2-я Красноармейская улица, 4, Учебный корпус Института гражданских инженеров им. императора Николая I.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]&lt;br/&gt;[[Адмираллык районы|Санкт-Петербургның Адмираллык районы]]
| [[:commons:Category:Saint-Petersburg State University of Architecture and Civil Engineering|Saint-Petersburg State University of Architecture and Civil Engineering]]
| http://spbgasu.ru/&lt;br/&gt;http://spbgasu.ru/en/
|-
| style='text-align:right'| 10
| 1864&lt;br/&gt;1865
| ''[[:d:Q4304083|Мәскәү политехника университеты]]''
| [[Файл:Главный корпус Московского политехнического университета.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Moscow Polytechnic University|Moscow Polytechnic University]]
| https://mospolytech.ru/&lt;br/&gt;http://www.mospolytech.ru/index.php?eng
|-
| style='text-align:right'| 11
| 1870
| ''[[:d:Q4453265|Тверь дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Tver university.jpg|center|128px]]
| [[Тверь]]
| [[:commons:Category:Tver State University|Tver State University]]
| http://university.tversu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 12
| 1872
| ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''
| [[Файл:МПГУ 01.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Moscow Pedagogical State University|Moscow Pedagogical State University]]
| http://www.mpgu.edu/
|-
| style='text-align:right'| 13
| 1878
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| [[Файл:Gitismoscow.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2320761|Пресненский районы]]''
| [[:commons:Category:Russian Academy of Theatre Arts|Russian Academy of Theatre Arts]]
| http://www.gitis.net/
|-
| style='text-align:right'| 14
| 1880
| ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:D. Mendeleev University of Chemical Technology of Russia|D. Mendeleev University of Chemical Technology of Russia]]
| http://www.muctr.ru/
|-
| style='text-align:right'| 15
| 1886-06-03
| [[Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты|Владимир Ильич Ульянов (Ленин) исемендәге «ЛЭТИ» Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты]]
| [[Файл:Electrotechnical University SPB 01.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]&lt;br/&gt;[[Петроград районы|Санкт-Петербургның Петроград районы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4068270|Аптекарский утравы муниципаль округы]]''
| [[:commons:Category:Saint Petersburg State Electrotechnical University|Saint Petersburg State Electrotechnical University]]
| https://etu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 16
| 1890
| ''[[:d:Q4303364|Адмирал Геннадий Иванович Невельской исемендәге Дәүләт диңгезчелек университеты]]''
| [[Файл:Морской государственный университет, Владивосток.JPG|center|128px]]
| [[Владивосток]]
| 
| http://www.msun.ru/
|-
| style='text-align:right'| 17
| 1896
| ''[[:d:Q4314989|П. Ф. Лесгафт исемендәге Милли дәүләт физик тәрбия, спорт һәм сәламәтлек университеты]]''
| [[Файл:Spb 06-2012 Moika various 02.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Lesgaft National State University of Physical Education, Sport and Health, St. Petersburg|Lesgaft National State University of Physical Education, Sport and Health, St. Petersburg]]
| http://www.lesgaft.spb.ru
|-
| style='text-align:right'| 18
| 1896
| ''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]''
| [[Файл:MIIT.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2622887|Maryina Roshcha District]]''
| [[:commons:Category:Russian University of Transport|Russian University of Transport]]
| http://www.miit.ru/
|-
| style='text-align:right'| 19
| 1900-07-01
| ''[[:d:Q4304107|Мәскәү дәүләт нәзек химия технологияләре университеты]]''
| [[Файл:Институт тонких химических технологий им. Ломоносова.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Moscow State University of Fine Chemical Technologies|Moscow State University of Fine Chemical Technologies]]
| http://www.mitht.ru/
|-
| style='text-align:right'| 20
| 1901
| ''[[:d:Q4130472|Вятка дәүләт агротехнология университеты]]''
| [[Файл:ВГАТУ.jpg|center|128px]]
| [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]]
| 
| https://vgatu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 21
| 1902-07-01
| [[Томск дәүләт педагогика университеты]]
| [[Файл:Киевская-60-DSN55737.jpg|center|128px]]
| [[Тум өлкәсе|Томск өлкәсе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q24636058|Томск шәһәр бүлгесе]]''&lt;br/&gt;[[Тум|Томск]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4426470|Советский районы]]''
| [[:commons:Category:Tomsk State Pedagogical University|Tomsk State Pedagogical University]]
| https://tspu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 22
| 1904
| ''[[:d:Q1628690|Санкт-Петербург дәүләт аграр университеты]]''
| [[Файл:Здание Большой оранжереи в Пушкине.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]&lt;br/&gt;[[Пушкин (шәһәр)|Пушкин]]
| [[:commons:Category:Saint Petersburg State Agricultural University|Saint Petersburg State Agricultural University]]
| http://spbgau.ru/
|-
| style='text-align:right'| 23
| 1906
| ''[[:d:Q3551555|Санкт-Петербург дәүләт инженер-икътисади университеты]]''
| [[Файл:Марата 27 02.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Saint Petersburg State University of Engineering and Economics|Saint Petersburg State University of Engineering and Economics]]
| http://engec.ru
|-
| style='text-align:right'| 24
| 1907
| ''[[:d:Q1751487|Көньяк Россия дәүләт техника университеты]]''
| [[Файл:Панорама-НПИ-Главный.jpg|center|128px]]
| [[Новочеркасск]]
| [[:commons:Category:South-Russian State Technical University|South-Russian State Technical University]]
| https://www.npi-tu.ru/index.php?id=226
|-
| style='text-align:right'| 25
| 1907
| ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]''
| [[Файл:Third housing of Plekhanov University of Economics in Moscow, front view.JPG|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Plekhanov Russian University of Economics|Plekhanov Russian University of Economics]]
| http://www.rea.ru/eng/ginfo.shtml&lt;br/&gt;https://www.rea.ru/
|-
| style='text-align:right'| 26
| 1908
| ''[[:d:Q4538869|К. Д. Ушинский исемендәге Ярославль дәүләт педагогия университеты]]''
| [[Файл:Yaroslavl Respublikanskaya October 001.jpg|center|128px]]
| [[Ярославль]]
| [[:commons:Category:Yaroslavl State Pedagogical University|Yaroslavl State Pedagogical University]]
| http://yspu.org
|-
| style='text-align:right'| 27
| 1909-06-10
| ''[[:d:Q4408455|Сарытау дәүләт медицина университеты]]''
| [[Файл:Saratov Regional Basic Medical College.jpg|center|128px]]
| [[Сарытау]]
| [[:commons:Category:Saratov State Medical University|Saratov State Medical University]]
| http://www.sgmu.ru/&lt;br/&gt;http://www.sgmu.ru/en/
|-
| style='text-align:right'| 28
| 1911
| ''[[:d:Q4318650|Нижгар дәүләт педагогия университеты]]''
| [[Файл:NN 28-08-2021 04.jpg|center|128px]]
| [[Түбән Новгород]]
| [[:commons:Category:Nizhny Novgorod State Pedagogical University|Nizhny Novgorod State Pedagogical University]]
| http://www.mininuniver.ru
|-
| style='text-align:right'| 29
| 1911-10-16&lt;br/&gt;1911
| ''[[:d:Q4366448|Самар дәүләт социаль-педагогика университеты]]''
| [[Файл:Samara state university of social sciences and education.jpg|center|128px]]
| [[Самар]]
| [[:commons:Category:Samara state university of social sciences and education|Samara state university of social sciences and education]]
| http://pgsga.ru
|-
| style='text-align:right'| 30
| 1912
| ''[[:d:Q137355|Воронеж дәүләт аграр университеты]]''
| [[Файл:ВГАУ.jpeg|center|128px]]
| [[Воронеж]]
| [[:commons:Category:Voronezh State Agricultural University|Voronezh State Agricultural University]]
| http://www.vsau.ru/
|-
| style='text-align:right'| 31
| 1912
| ''[[:d:Q4398135|Россия кооперация университеты]]''
| [[Файл:Новый корпус РУК в Мытищах.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Russian University of Cooperation|Russian University of Cooperation]]
| http://www.ruc.su/
|-
| style='text-align:right'| 32
| 1913-09-15
| [[Николай Иванович Вавилов исемендәге Сарытау дәүләт генетика, биотехнология һәм инженерия университеты]]
| [[Файл:Buildings in Saratov (July 2025) - 0 10.jpg|center|128px]]
| [[Сарытау]]&lt;br/&gt;[[Сарытауның Фрунзе районы]]&lt;br/&gt;[[Сарытау өлкәсе]]
| 
| https://www.vavilovsar.ru
|-
| style='text-align:right'| 33
| 1914-07-16
| [[Урал дәүләт тау университеты|Урал дәүләт тау эше университеты]]
| [[Файл:Женская гимназия Уральский горный университет Екатеринбург Куйбышева 30.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q19908245|Центр]]''&lt;br/&gt;[[Екатеринбурның Ленин районы|Екатеринбургның Ленин районы]]&lt;br/&gt;[[Екатеринбург]]&lt;br/&gt;[[Свердловск өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Ural State Mining University|Ural State Mining University]]
| https://www.ursmu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 34
| 1915
| ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]''
| [[Файл:SFedU.jpg|center|128px]]
| [[Ростов-на-Дону]]
| [[:commons:Category:Rostov State University|Rostov State University]]
| http://www.rsu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 35
| 1915
| ''[[:d:Q4402655|С.А. Есенин исемендәге Рязань дәүләт университеты]]''
| [[Файл:RGU Ryazan.jpg|center|128px]]
| [[Рязань]]
| [[:commons:Category:Ryazan State University|Ryazan State University]]
| http://www.rsu.edu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 36
| 1916
| ''[[:d:Q4351496|Академик Е. А. Вагнер исемендәге Пермь дәүләт медицина университеты]]''
| [[Файл:PermSMA foto1.jpg|center|128px]]
| [[Пермь]]
| [[:commons:Category:Perm State Medical University|Perm State Medical University]]
| http://psma.ru
|-
| style='text-align:right'| 37
| 1917
| ''[[:d:Q4153934|Дагъстан дәүләт педагогика университеты]]''
| [[Файл:Улица Ярагского, 57.jpg|center|128px]]
| [[Махачкала]]
| 
| https://www.dgpu.net/ru/
|-
| style='text-align:right'| 38
| 1918
| ''[[:d:Q1540876|Санкт-Петербург дәүләт кино һәм телевидение университеты]]''
| [[Файл:Здание с б.церковью Благоверного князя Александра Невского при училищном совете Правительствующего Синода.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| 
| http://gukit.ru
|-
| style='text-align:right'| 39
| 1918
| ''[[:d:Q4196666|Иваново дәүләт химия-технология университеты]]''
| [[Файл:Ivanovo ISUCT.jpg|center|128px]]
| [[Иваново]]
| [[:commons:Category:Ivanovo State University of Chemistry and Technology|Ivanovo State University of Chemistry and Technology]]
| https://www.isuct.ru/
|-
| style='text-align:right'| 40
| 1918&lt;br/&gt;1974-01-28
| [[Иваново дәүләт университеты]]
| [[Файл:Ивановский государственный университет.jpg|center|128px]]
| [[Иваново өлкәсе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q27547037|Иваново шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Иваново]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4333152|Октябрьский районы]]''
| [[:commons:Category:Ivanovo State University|Ivanovo State University]]
| https://ivanovo.ac.ru/
|-
| style='text-align:right'| 41
| 1918
| ''[[:d:Q4243515|Кубан дәүләт технология университеты]]''
| [[Файл:2023. Краснодар DSC 0351.jpg|center|128px]]
| [[Краснодар]]
| [[:commons:Category:Kuban State Technological University|Kuban State Technological University]]
| http://kubstu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 42
| 1918
| ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]''
| [[Файл:Rgufk.JPG|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Russian State University of Physical Education, Sport, Youth and Tourism|Russian State University of Physical Education, Sport, Youth and Tourism]]
| http://www.sportedu.ru/&lt;br/&gt;https://gtsolifk.ru/
|-
| style='text-align:right'| 43
| 1918
| ''[[:d:Q4406409|Самар дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Samara State University, Main building.jpg|center|128px]]
| [[Самар]]
| [[:commons:Category:Samara State University|Samara State University]]
| http://www.samsu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 44
| 1918
| ''[[:d:Q4450873|Гаврила Романович Державин исемендәге Тамбов дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Ул.Интернациональная,33, ТГУ им.Г.Р.Державина, 17.10.2011 - panoramio.jpg|center|128px]]
| [[Тамбов]]
| [[:commons:Category:Tambov State University|Tambov State University]]
| http://www.tsutmb.ru/
|-
| style='text-align:right'| 45
| 1918
| ''[[:d:Q7370051|Ростов дәүләт медицина университеты]]''
| [[Файл:Rostsmu2.jpg|center|128px]]
| [[Ростов-на-Дону]]
| [[:commons:Category:Rostov State Medical University|Rostov State Medical University]]
| http://www.rostgmu.ru
|-
| style='text-align:right'| 46
| 1918
| ''[[:d:Q4424975|Смоленск дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Smolensk State University.jpg|center|128px]]
| [[Смоленск]]
| [[:commons:Category:Smolensk State University|Smolensk State University]]
| http://www.smolgu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 47
| 1918-07-01&lt;br/&gt;1930
| ''[[:d:Q4351497|Академик Дмитрий Николаевич Прянишников исемендәге Пермь дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе]]''
| [[Файл:Мариинская женская гимназия (Пермь).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4361536|Petropavlovskaya Street (Perm)]]''
| 
| http://pgsha.ru
|-
| style='text-align:right'| 48
| 1918-09-04
| ''[[:d:Q1961160|Мәскәү дәүләт таучылык университеты]]''
| [[Файл:Корпус МГА.gif|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| 
| http://www.msmu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 49
| 1918-10-05
| ''[[:d:Q4145910|Тау төбәге дәүләт аграр университеты]]''
| [[Файл:ГГАУ.jpg|center|128px]]
| [[Владикавказ]]
| 
| http://www.gorskigau.com/
|-
| style='text-align:right'| 50
| 1918-10-27
| [[Иркутск дәүләт университеты]]
| [[Файл:Buildings in Irkutsk (September 2025) - 0 16.jpg|center|128px]]
| [[Иркутск]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4376063|Уң яр округы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q27551718|Иркутск шәһәр округы]]''
| [[:commons:Category:Irkutsk State University|Irkutsk State University]]
| http://isu.ru/&lt;br/&gt;https://isu.ru/zh/&lt;br/&gt;https://isu.ru/en/&lt;br/&gt;https://isu.ru/mon/&lt;br/&gt;https://isu.ru/fr/
|-
| style='text-align:right'| 51
| 1918-11-07
| [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]]
| [[Файл:АГМУ Новый корпус.jpg|center|128px]]
| [[Әстерхан]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4221671|Киров районы]]''&lt;br/&gt;[[Әстерхан өлкәсе]]
| 
| http://astgmu.ru
|-
| style='text-align:right'| 52
| 1919
| ''[[:d:Q1131600|Дәүләт идарә университеты]]''
| [[Файл:Management university.JPG|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:State University of Management|State University of Management]]
| http://guu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 53
| 1919
| ''[[:d:Q4113277|Владимир дәүләт гуманитар университеты]]''
| [[Файл:Vladimir asv2019-01 img04 Nikitskaya1.jpg|center|128px]]
| [[Владимир (шәһәр)|Владимир]]
| [[:commons:Category:Vladimir State Humanitarian University|Vladimir State Humanitarian University]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 54
| 1919
| ''[[:d:Q4407665|Санкт-Петербург дәүләт химия-фармацевтика университеты]]''
| [[Файл:Аптекарский 6 и Профессора Попова 4 литера В 02.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| 
| http://www.spcpa.ru/
|-
| style='text-align:right'| 55
| 1919-03-01
| [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]]
| [[Файл:Finuniver mainbuilding.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]&lt;br/&gt;[[Төньяк административ округ (Мәскәү)|Төньяк административ округ]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2366712|Хорошёвский районы]]''
| [[:commons:Category:Finance University|Finance University]]
| https://www.fa.ru/&lt;br/&gt;https://en.fa.ru/
|-
| style='text-align:right'| 56
| 1919-07-09
| [[Ырынбур дәүләт педагогия университеты]]
| [[Файл:Гимназия мужская (Оренбург). Вид с перекрестка улиц Советская и Правды..jpg|center|128px]]
| [[Ырынбур]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q32362081|Үзәк районы]]''&lt;br/&gt;[[Ырынбур районы]]&lt;br/&gt;[[Ырынбур өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Orenburg State Pedagogical University|Orenburg State Pedagogical University]]
| http://www.ospu.ru
|-
| style='text-align:right'| 57
| 1919-10-27
| [[Иркутск дәүләт медицина университеты]]
| 
| [[Иркутск өлкәсе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q27551718|Иркутск шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Иркутск]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4376063|Уң яр округы]]''
| 
| https://irkgmu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 58
| 1920
| ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]''
| [[Файл:Ural State Technical University (August 2022) - 2.jpg|center|128px]]
| [[Екатеринбург]]
| [[:commons:Category:Ural State Technical University|Ural State Technical University]]
| http://www.ustu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 59
| 1920
| [[Грозный дәүләт нефть техника университеты|Академик М.Д. Миллионщиков исемендәге Грозный дәүләт нефть техник университеты]]
| [[Файл:Grozny Oil University.jpg|center|128px]]
| [[Грозный]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4258359|Әхмәт районы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4144847|Грозный шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Чечня]]
| [[:commons:Category:Grozny State Oil Technical University|Grozny State Oil Technical University]]
| http://gstou.ru/
|-
| style='text-align:right'| 60
| 1920
| ''[[:d:Q4243512|Кубань дәүләт медицина университеты]]''
| [[Файл:Кубанский Государственный Медицинский Университет Минздрава России.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q10555398|Kuban]]''&lt;br/&gt;[[Краснодар]]
| [[:commons:Category:Kuban State Medical University|Kuban State Medical University]]
| http://www.ksma.ru/
|-
| style='text-align:right'| 61
| 1920
| ''[[:d:Q4318620|Идел буе тикшеренү медицина университеты]]''
| [[Файл:NN 01-09-2021 08.jpg|center|128px]]
| [[Түбән Новгород]]
| [[:commons:Category:Privolzhsky Research Medical University|Privolzhsky Research Medical University]]
| https://pimunn.ru/
|-
| style='text-align:right'| 62
| 1920-08-21
| [[К. Л. Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты|Коста Леванович Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты]]
| [[Файл:Vladikavkaz Universitet.jpg|center|128px]]
| [[Владикавказ]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q19909744|Иристон районы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q28589810|Владикавказ шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Төньяк Осетия]]
| 
| http://www.nosu.ru/&lt;br/&gt;https://eng.nosu.ru/&lt;br/&gt;https://oset.nosu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 63
| 1920-09-19
| [[Кубан дәүләт университеты]]
| [[Файл:Кубанский государственный университет (IMG 3253).jpg|center|128px]]
| [[Краснодар]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4214245|Карасунский округы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4307501|Краснодар шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Краснодар крае]]
| [[:commons:Category:Kuban State University|Kuban State University]]
| http://www.kubsu.ru/&lt;br/&gt;https://inter.kubsu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 64
| 1921
| ''[[:d:Q4304299|Мәскәү элемтә һәм информатика техник университеты]]''
| [[Файл:Moscow Lapina8 6553.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1382617|Lefortovo District]]''
| [[:commons:Category:Moscow Technical University of Communications and Informatics|Moscow Technical University of Communications and Informatics]]
| https://mtuci.ru/
|-
| style='text-align:right'| 65
| 1921
| ''[[:d:Q4334699|Омск дәүләт медицина университеты]]''
| [[Файл:Дом торговый «Товарищества братьев Овсянниковых и Ганшиных с сыновьями».jpg|center|128px]]
| [[Омск]]
| 
| http://www.omsk-osma.ru
|-
| style='text-align:right'| 66
| 1921-09-09
| [[Пермь дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| [[Файл:Perm asv2019-05 img43 Sibirskaya24.jpg|center|128px]]
| [[Пермь]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3924191|Ленинский районы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q78223868|Пермь шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Пермь крае]]
| [[:commons:Category:Perm State Humanitarian Pedagogical University|Perm State Humanitarian Pedagogical University]]
| https://www.pspu.ru&lt;br/&gt;https://en.pspu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 67
| 1922
| ''[[:d:Q4453264|Тверь дәүләт техник университеты]]''
| [[Файл:Tvstu-winter-2024.jpg|center|128px]]
| [[Тверь]]
| [[:commons:Category:Tver State Technical University|Tver State Technical University]]
| http://www.tstu.tver.ru
|-
| style='text-align:right'| 68
| 1922-03-12
| ''[[:d:Q133965|Кубан дәүләт аграр университеты]]''
| [[Файл:КубГАУ, Кубанский государственный аграрный университет , ЗооФак. - panoramio.jpg|center|128px]]
| [[Краснодар]]
| [[:commons:Category:Kuban Agricultural University|Kuban Agricultural University]]
| http://kubsau.ru
|-
| style='text-align:right'| 69
| 1922-04-02
| ''[[:d:Q4304082|Россия медицина университеты]]''
| [[Файл:Долгоруковская ул., 4,г ФГБОУ ВО «Российский университет медицины» Минздрава России.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Moscow State University of Medicine and Dentistry|Moscow State University of Medicine and Dentistry]]
| http://www.msmsu.ru
|-
| style='text-align:right'| 70
| 1923-06-28
| ''[[:d:Q114436530|Луганск дәүләт педагогика университеты]]''
| 
| [[Lugansk Xalıq Respublikası|Луганск халык республикасы]]&lt;br/&gt;[[Луганск]]
| 
| https://lgpu.org/
|-
| style='text-align:right'| 71
| 1925-01-07
| [[Санкт-Петербург дәүләт педиатрия медицина университеты|Санкт-Петербург дәүләт педиатрия медицинасы университеты]]
| [[Файл:Санкт-Петербург, комплекс СПбГПМУ сверху.jpg|center|128px]]
| [[Выборг районы (Санкт-Петербург)|Выборг районы]]&lt;br/&gt;[[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Saint Petersburg Pediatric Academy|Saint Petersburg Pediatric Academy]]
| https://gpmu.org/
|-
| style='text-align:right'| 72
| 1929
| ''[[:d:Q4097537|Брянск дәүләт техник университеты]]''
| [[Файл:Старый корпус БГТУ Брянск.JPG|center|128px]]
| [[Брянск]]
| [[:commons:Category:Bryansk State Technical University|Bryansk State Technical University]]
| https://www.tu-bryansk.ru/&lt;br/&gt;http://www.tu-bryansk.ru/
|-
| style='text-align:right'| 73
| 1929
| ''[[:d:Q4325464|Новосибирск дәүләт икътисад һәм идарә университеты]]''
| [[Файл:Новосибирский государственный университет экономики и управления &quot;НИНХ&quot;.jpg|center|128px]]
| [[Новосибирск]]
| [[:commons:Category:Novosibirsk State University of Economics and Management|Novosibirsk State University of Economics and Management]]
| http://nsuem.ru/
|-
| style='text-align:right'| 74
| 1929
| ''[[:d:Q4398496|Ростов дәүләт транспорт университеты]]''
| [[Файл:RSTU 2021-02.jpg|center|128px]]
| [[Ростов-на-Дону]]&lt;br/&gt;[[Ростов]]
| [[:commons:Category:Rostov State Transport University|Rostov State Transport University]]
| http://www.rgups.ru/
|-
| style='text-align:right'| 75
| 1929-12-07
| ''[[:d:Q4154234|Ерак Көнчыгыш дәүләт медицина университеты]]''
| [[Файл:ХГМИ.jpg|center|128px]]
| [[Хабарау|Хабаровск]]
| [[:commons:Category:Far Eastern State Medical University|Far Eastern State Medical University]]
| http://www.fesmu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 76
| 1930
| ''[[:d:Q605825|Г. Ф. Морозов исемендәге Воронеж дәүләт урман техник университеты]]''
| [[Файл:Из академии в универсиетет.JPG|center|128px]]
| [[Воронеж]]
| 
| https://vgltu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 77
| 1930
| ''[[:d:Q652280|Калининград дәүләт техник университеты]]''
| [[Файл:Kaliningrad 05-2017 img51 Technical University.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]&lt;br/&gt;[[Калининград]]
| 
| http://www.klgtu.ru/en/
|-
| style='text-align:right'| 78
| 1930
| ''[[:d:Q1296887|Новосибирск дәүләт архитектура һәм төзелеш университеты]]''
| [[Файл:Новосибирский государственный архитектурно-строительный университет 02.jpg|center|128px]]
| [[Новосибирск]]
| 
| http://www.sibstrin.ru/
|-
| style='text-align:right'| 79
| 1930
| ''[[:d:Q4087768|Благовещенск дәүләт педагогика университеты]]''
| [[Файл:Bgpu main building.JPG|center|128px]]
| [[Благовещенск]]
| [[:commons:Category:Blagoveshchensk State Pedagogical University|Blagoveshchensk State Pedagogical University]]
| http://www.bgpu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 80
| 1930
| ''[[:d:Q4097524|Брянск дәүләт инженер-техник университеты]]''
| [[Файл:Dom bankov i promishlennosty.jpg|center|128px]]
| [[Брянск]]
| [[:commons:Category:Bryansk State University of Engineering and Technology|Bryansk State University of Engineering and Technology]]
| http://www.bgita.ru
|-
| style='text-align:right'| 81
| 1930
| ''[[:d:Q4097540|Академик И. Г. Петровский исемендәге Брянск дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Брянский государственный университет.JPG|center|128px]]
| [[Брянск]]&lt;br/&gt;[[Яңа Зыбков]]
| [[:commons:Category:Bryansk State University|Bryansk State University]]
| http://www.brgu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 82
| 1930
| ''[[:d:Q4125386|Воронеж дәүләт медицина университеты]]''
| [[Файл:ВГМУ (ВГМИ) -2.jpg|center|128px]]
| [[Воронеж]]
| [[:commons:Category:Voronezh State Medical University|Voronezh State Medical University]]
| http://www.vrngmu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 83
| 1930
| ''[[:d:Q4125415|Воронеж дәүләт инженер технологияләр университеты]]''
| [[Файл:Воронежская государственная технологическая академия - panoramio.jpg|center|128px]]
| [[Воронеж]]
| 
| http://www.vsuet.ru/
|-
| style='text-align:right'| 84
| 1930
| ''[[:d:Q4146979|Дәүләт җиртөзүчелек университеты]]''
| [[Файл:Basmanny District, Moscow, Russia - panoramio (393).jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:State University of Land Use Planning|State University of Land Use Planning]]
| http://www.guz.ru/
|-
| style='text-align:right'| 85
| 1930
| ''[[:d:Q4196665|Иваново дәүләт энергетика университеты]]''
| [[Файл:ИГЭУ им. В.И. Ленина.JPG|center|128px]]
| [[Иваново]]
| [[:commons:Category:Ivanovo State Energy University|Ivanovo State Energy University]]
| http://www.ispu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 86
| 1930
| ''[[:d:Q4304067|В. П. Горячкин исемендәге Мәскәү дәүләт авыл хуҗалыгы инженерлары университеты]]''
| [[Файл:Timiryazevsky District, Moscow, Russia - panoramio (43).jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Block 15, Timiryazev Academy of Agriculture|Block 15, Timiryazev Academy of Agriculture]]
| http://www.eng.timacad.ru/
|-
| style='text-align:right'| 87
| 1930
| ''[[:d:Q4304094|«Станкин» Мәскәү дәүләт технология университеты]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Stankin Moscow State Technological University|Stankin Moscow State Technological University]]
| https://www.stankin.ru/
|-
| style='text-align:right'| 88
| 1930
| ''[[:d:Q4304097|Алексей Николаевич Косыгин исемендәге Россия дәүләт университеты (Технологияләр. Дизайн. Сәнгать)]]''
| [[Файл:Moscow, Sadovnicheskaya 33, main entrance (2).jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Moscow University of Design and Technology|Moscow University of Design and Technology]]
| https://rguk.ru/
|-
| style='text-align:right'| 89
| 1930
| ''[[:d:Q4304104|Мәскәү дәүләт табигать белән идарә итү университеты]]''
| [[Файл:Московский государственный университет природообустройства (31159877312).jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Moscow State University of Environmental Engineering|Moscow State University of Environmental Engineering]]
| http://ieek.timacad.ru/
|-
| style='text-align:right'| 90
| 1930
| ''[[:d:Q4318648|Түбән Новгород дәүләт архитектура һәм төзелеш университеты]]''
| [[Файл:Nizhny Novgorod Ilyinskaya Street 07-2019 13.jpg|center|128px]]
| [[Түбән Новгород]]
| [[:commons:Category:Nizhny Novgorod State University of Architecture and Civil Engineering|Nizhny Novgorod State University of Architecture and Civil Engineering]]
| http://www.nngasu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 91
| 1930
| ''[[:d:Q4336188|Ырынбур дәүләт аграр университеты]]''
| 
| [[Ырынбур]]
| [[:commons:Category:Orenburg State Agrarian University|Orenburg State Agrarian University]]
| http://orensau.ru
|-
| style='text-align:right'| 92
| 1930
| ''[[:d:Q4398054|Владимир Иванович Вернадский исемендәге Россия дәүләт халык хуҗалыгы университеты]]''
| 
| [[Балашиха]]
| 
| http://www.rgazu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 93
| 1930
| ''[[:d:Q4398071|Константин Эдуардович Циолковский исемендәге Россия дәүләт технология университеты]]''
| [[Файл:3 Orshanskaya Street, Moscow, Russia.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Moscow State Aviation Technological University|Moscow State Aviation Technological University]]
| http://www.mati.ru
|-
| style='text-align:right'| 94
| 1930
| ''[[:d:Q4407693|Санкт-Петербург дәүләт диңгез техник университеты]]''
| [[Файл:SMTU.JPG|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:State Marine Technical University of St. Petersburg|State Marine Technical University of St. Petersburg]]
| http://www.smtu.ru
|-
| style='text-align:right'| 95
| 1930
| ''[[:d:Q4407705|Профессор М. А. Бонч-Бруевич исемендәге Санкт-Петербург дәүләт телекоммуникацияләр университеты]]''
| [[Файл:Новый корпус СПбГУТ на пр. Большевиков.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:St. Petersburg State University of Telecommunications|St. Petersburg State University of Telecommunications]]
| http://www.sut.ru
|-
| style='text-align:right'| 96
| 1930
| ''[[:d:Q4412476|Төньяк-Көнбатыш дәүләт читтән торып укулы техника университеты]]''
| [[Файл:Мраморный дворец, служебный корпус.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| 
| http://www.nwotu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 97
| 1930
| ''[[:d:Q4418285|Себер дәүләт сәнәгый университеты]]''
| [[Файл:СибГИУ.jpg|center|128px]]
| [[Новокузнецк]]
| [[:commons:Category:Siberian State Industrial University|Siberian State Industrial University]]
| http://www.sibsiu.ru
|-
| style='text-align:right'| 98
| 1930
| ''[[:d:Q4439026|Ставрополь дәүләт аграр университеты]]''
| [[Файл:Сельскохозяйственный университет Ставрополь.jpg|center|128px]]
| [[Ставрополь]]
| 
| http://www.stgau.ru
|-
| style='text-align:right'| 99
| 1930
| ''[[:d:Q4439029|Ставрополь дәүләт университеты]]''
| 
| [[Ставрополь]]
| [[:commons:Category:Stavropol State University|Stavropol State University]]
| http://www.stavsu.ru
|-
| style='text-align:right'| 100
| 1930
| ''[[:d:Q4476752|Урал дәүләт урман техник университеты]]''
| [[Файл:Уральский лесотехнический университет.jpg|center|128px]]
| [[Екатеринбург]]
| [[:commons:Category:Ural State Forest Engineering University|Ural State Forest Engineering University]]
| http://usfeu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 101
| 1930
| ''[[:d:Q4476754|Урал дәүләт педагоика университеты]]''
| [[Файл:Ural Pedagogical University (July 2023) - 3.jpg|center|128px]]
| [[Екатеринбург]]
| [[:commons:Category:Ural State Pedagogical university|Ural State Pedagogical university]]
| http://www.uspu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 102
| 1930
| ''[[:d:Q4476790|Урал элемтә һәм информатика техник университеты]]''
| [[Файл:Biblioteka uisi.jpg|center|128px]]
| [[Екатеринбург]]
| [[:commons:Category:Ural Technical Institute of Communications and Informatics|Ural Technical Institute of Communications and Informatics]]
| http://www.uisi.ru/
|-
| style='text-align:right'| 103
| 1930
| ''[[:d:Q13419624|Төмән дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Tjumena Ŝtata Universitato.jpg|center|128px]]
| [[Төмән өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Tyumen State University|Tyumen State University]]
| http://www.utmn.ru/
|-
| style='text-align:right'| 104
| 1930
| ''[[:d:Q18755189|Saint Petersburg State University of Economics and Finance]]''
| 
| [[Санкт-Петербург]]
| 
| http://www.finec.ru/
|-
| style='text-align:right'| 105
| 1930
| ''[[:d:Q4508686|Көньяк Урал дәүләт аграр университеты]]''
| [[Файл:Chgay.jpg|center|128px]]
| [[Чиләбе]]
| [[:commons:Category:South Ural State Agrarian University|South Ural State Agrarian University]]
| https://юургау.рф/
|-
| style='text-align:right'| 106
| 1930-04-08
| ''[[:d:Q4154235|Ерак Көнчыгыш дәүләт техник балык үрчетү университеты]]''
| [[Файл:Владивосток, Дальрыбвтуз.jpg|center|128px]]
| [[Владивосток]]
| 
| http://www.dalrybvtuz.ru/
|-
| style='text-align:right'| 107
| 1930-04-17&lt;br/&gt;1930
| ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]''
| [[Файл:Российский государственный геологоразведочный университет имени Серго Орджоникидзе.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Russian State Geological Prospecting University|Russian State Geological Prospecting University]]
| https://mgri.ru/
|-
| style='text-align:right'| 108
| 1930-04-26
| ''[[:d:Q4407701|Санкт-Петербург дәүләт технология һәм дизайн университеты]]''
| [[Файл:SPbSUITD.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Saint Petersburg State University of Industrial Technologies and Design|Saint Petersburg State University of Industrial Technologies and Design]]
| http://www.sutd.ru
|-
| style='text-align:right'| 109
| 1930-05-13
| [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
| [[Файл:Zelyonaya street 1, Kazan (2017-10-22) 01.jpg|center|128px]]
| [[Казан]]&lt;br/&gt;[[Казанның Вахитов районы|Вахит районы]]&lt;br/&gt;[[Татарстан]]
| [[:commons:Category:Kazan State University of Architecture and Engineering|Kazan State University of Architecture and Engineering]]
| http://www.kgasu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 110
| 1930-05-14
| ''[[:d:Q4304100|Россия биотехнология университеты]]''
| [[Файл:МГУПП.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Moscow State University of Food Production|Moscow State University of Food Production]]
| http://www.mgupp.ru/&lt;br/&gt;http://www.imomgupp.com
|-
| style='text-align:right'| 111
| 1930-06-10
| [[И. Я. Яковлев исемендәге Чуаш дәүләт педагогика университеты|Иван Яковлевич Яковлев исемендәге Чуаш дәүләт педагогика университеты]]
| [[Файл:Здание чувашского государственного педагогического института им И.Я. Яковлева.JPG|center|128px]]
| [[Чабаксар]]&lt;br/&gt;[[Чабаксарның Ленин районы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q28589804|Чабаксар шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Чуашстан]]
| 
| https://chuvgpu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 112
| 1930-07-10
| [[Урал дәүләт медицина университеты]]
| [[Файл:Главный корпус УГМУ.jpg|center|128px]]
| [[Екатеринбург]]&lt;br/&gt;[[Екатеринбурның Югары Исәт районы|Екатеринбургның Югары Исәт районы]]&lt;br/&gt;[[Екатеринбур шәһәре муниципаль берәмлеге|Екатеринбург шәһәре муниципаль берәмлеге]]&lt;br/&gt;[[Свердловск өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Ural State Medical University|Ural State Medical University]]
| https://usma.ru/
|-
| style='text-align:right'| 113
| 1930-07-23
| [[Башкорт дәүләт аграр университеты]]
| [[Файл:Башкирский Государственный Аграрный Университет.jpg|center|128px]]
| [[Уфа]]&lt;br/&gt;[[Уфаның Совет районы|Совет районы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q15190285|Уфа шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Башкортстан]]
| [[:commons:Category:Bashkir State Agrarian University|Bashkir State Agrarian University]]
| http://www.bsau.ru/
|-
| style='text-align:right'| 114
| 1930-07-23
| [[Россия дәүләт гидрометеорология университеты]]
| [[Файл:0653Aa1. Полярная академия.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]&lt;br/&gt;[[Фрунзе районы (Санкт-Петербург)|Санкт-Петербургның Фрунзе районы]]
| [[:commons:Category:Russian State Hydrometeorological University|Russian State Hydrometeorological University]]
| https://www.rshu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 115
| 1930-08-11
| [[Байкал дәүләт университеты]]
| [[Файл:Байкальский государственный университет.jpg|center|128px]]
| [[Иркутск]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4376063|Уң яр округы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q27551718|Иркутск шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Иркутск өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Baikal State University|Baikal State University]]
| http://bgu.ru&lt;br/&gt;http://bgu.ru/eng/&lt;br/&gt;https://bgu.ru/chi/&lt;br/&gt;https://bgu.ru/mng/
|-
| style='text-align:right'| 116
| 1930-08-20
| [[Себер дәүләт автомобиль-юл университеты|Себер дәүләт автомобиль юллары университеты]]
| [[Файл:На крыше вид на СИБАДИ 2 (33949794960).jpg|center|128px]]
| [[Омск өлкәсе]]&lt;br/&gt;[[Омск]]&lt;br/&gt;[[Совет административ округы (Омск)|Совет административ округы]]
| 
| http://www.sibadi.org/
|-
| style='text-align:right'| 117
| 1930-10-01
| [[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]]
| [[Файл:AGTU.jpg|center|128px]]
| [[Әстерхан]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4258352|Ленинский районы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q27532708|Әстерхан шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Әстерхан өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Astrakhan State Technical University|Astrakhan State Technical University]]
| https://www.astu.org/&lt;br/&gt;https://www.astu.org/en
|-
| style='text-align:right'| 118
| 1930-12-13
| ''[[:d:Q4304031|Мәскәү дәүләт автомобил-юл техника университеты]]''
| [[Файл:Madi front.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Moscow Automobile and Road Construction University|Moscow Automobile and Road Construction University]]
| http://www.madi.ru/
|-
| style='text-align:right'| 119
| 1930-12-17
| ''[[:d:Q4123106|Идел дәүләт су транспорты университеты]]''
| [[Файл:Volga State University of Water Transport. Main building.jpg|center|128px]]
| [[Түбән Новгород]]
| [[:commons:Category:Volga State University of Water Transport|Volga State University of Water Transport]]
| http://www.vsawt.ru/
|-
| style='text-align:right'| 120
| 1931
| ''[[:d:Q1614474|Волгоград дәүләт социаль-педагогик университет]]''
| [[Файл:Волгоградский государственный педагогический университет, фото 3.JPG|center|128px]]
| [[Волгоград]]
| [[:commons:Category:Volgograd State Socio-Pedagogical University|Volgograd State Socio-Pedagogical University]]
| http://www.vspu.ru
|-
| style='text-align:right'| 121
| 1931
| ''[[:d:Q2426185|Кырым дәүләт тыйб академиясе]]''
| [[Файл:Simferopol 04-14 img06 University.jpg|center|128px]]
| [[Акмәсҗит]]
| [[:commons:Category:Crimea State Medical University|Crimea State Medical University]]
| http://www.csmu.edu.ua/
|-
| style='text-align:right'| 122
| 1931
| ''[[:d:Q4298331|Мичуринск дәүләт аграр университеты]]''
| [[Файл:Зимний ВУЗ.JPG|center|128px]]
| [[Мичуринск]]
| 
| http://www.mgau.ru/
|-
| style='text-align:right'| 123
| 1931
| ''[[:d:Q4304086|Мәскәү дәүләт өлкә университеты]]''
| [[Файл:Moscow, Radio Street 10.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Moscow Region State University|Moscow Region State University]]
| https://eduprosvet.ru/
|-
| style='text-align:right'| 124
| 1931
| ''[[:d:Q4398493|Ростов дәүләт педагогика университеты]]''
| [[Файл:Пединститут.JPG|center|128px]]
| [[Ростов-на-Дону]]
| [[:commons:Category:Rostov State Pedagogical University|Rostov State Pedagogical University]]
| http://pi.sfedu.ru
|-
| style='text-align:right'| 125
| 1931
| ''[[:d:Q4398497|Ростов дәүләт икътисад университеты]]''
| [[Файл:Rostov-on-Don, Rostov State University of Economics, Russia.jpg|center|128px]]
| [[Ростов-на-Дону]]
| [[:commons:Category:Rostov State University of Economics|Rostov State University of Economics]]
| http://www.rsue.ru
|-
| style='text-align:right'| 126
| 1931
| ''[[:d:Q4407695|Санкт-Петербург дәүләт үсемлек полимерлары технологик университеты]]''
| [[Файл:Внешний-вштэ.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Saint Petersburg State Technological University of Plant Polymers|Saint Petersburg State Technological University of Plant Polymers]]
| http://www.gturp.spb.ru/
|-
| style='text-align:right'| 127
| 1931
| ''[[:d:Q4408459|Сарытау дәүләт социаль-икътисад университеты]]''
| [[Файл:СГСЭУ.jpg|center|128px]]
| [[Сарытау]]
| 
| http://www.seun.ru/
|-
| style='text-align:right'| 128
| 1931
| ''[[:d:Q4476714|Урал дәүләт юридик университеты]]''
| [[Файл:УрГЮУ 2019 01 corr.jpg|center|128px]]
| [[Екатеринбург]]
| [[:commons:Category:Ural State Law University|Ural State Law University]]
| http://www.usla.ru/
|-
| style='text-align:right'| 129
| 1931
| ''[[:d:Q110940012|Komi State Pedagogical Institute]]''
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 130
| 1931
| ''[[:d:Q111046861|Kazan Law Institute]]''
| 
| [[Казан]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 131
| 1931
| ''[[:d:Q4198178|Удмурт дәүләт аграр университеты]]''
| [[Файл:Izhevsk Agricultural Academy-1.jpg|center|128px]]
| [[Ижауның Октябрь районы]]
| [[:commons:Category:Izhevsk State Agricultural Academy|Izhevsk State Agricultural Academy]]
| http://www.izhgsha.ru/
|-
| style='text-align:right'| 132
| 1931-02-10
| [[Удмурт дәүләт университеты]]
| [[Файл:Удмуртский государственный университет.jpg|center|128px]]
| [[Ижауның Октябрь районы]]
| [[:commons:Category:Udmurt State University|Udmurt State University]]
| http://udsu.ru
|-
| style='text-align:right'| 133
| 1931-07-13
| [[Воронеж дәүләт педагогика университеты|«Воронеж дәүләт педагогика университеты» югары белем бирү федераль дәүләт бюджет мәгариф учреждениесе]]
| [[Файл:Université pédagogique de Voronej R003-004.jpg|center|128px]]
| [[Воронеж]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4504348|Центральный районы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q27538353|Воронеж шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Воронеж өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Voronezh State Pedagogical University|Voronezh State Pedagogical University]]
| http://www.vspu.ac.ru/
|-
| style='text-align:right'| 134
| 1931-09-12
| ''[[:d:Q4406405|Самара дәүләт икътисад университеты]]''
| 
| [[Самар]]
| 
| http://www.sseu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 135
| 1931-10-08
| [[Дагстан дәүләт университеты]]
| [[Файл:ДГУ.png|center|128px]]
| [[Махачкала]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4426461|Советский районы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16638662|Махачкала шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Дагстан]]
| [[:commons:Category:Dagestan State University|Dagestan State University]]
| http://www.dgu.ru
|-
| style='text-align:right'| 136
| 1932
| ''[[:d:Q1055243|Бурят дәүләт университеты]]''
| [[Файл:BSU 5.JPG|center|128px]]
| [[Бурятия]]
| [[:commons:Category:Buryat State University|Buryat State University]]
| http://www.bsu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 137
| 1932
| ''[[:d:Q4153922|Дагстан дәүләт аграр университеты]]''
| [[Файл:Даггау.jpg|center|128px]]
| [[Махачкала]]
| 
| http://www.dgsha.ru&lt;br/&gt;https://даггау.рф/
|-
| style='text-align:right'| 138
| 1932
| ''[[:d:Q4239244|Красноярск дәүләт педагогика университеты]]''
| [[Файл:КГПУ имени В. П. Астафьева.jpg|center|128px]]
| [[Красноярск]]
| [[:commons:Category:Krasnoyarsk State Pedagogical University|Krasnoyarsk State Pedagogical University]]
| http://www.kspu.ru
|-
| style='text-align:right'| 139
| 1932
| ''[[:d:Q4304111|Мәскәү дәүләт икътисад, статистика һәм информатика университеты]]''
| [[Файл:Main MESI.JPG|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| 
| http://www.mesi.ru
|-
| style='text-align:right'| 140
| 1932
| ''[[:d:Q4366456|Идел буе дәүләт технология университеты]]''
| [[Файл:The main building of Mari state technical university.jpg|center|128px]]
| [[Йошкар-Ола]]
| [[:commons:Category:Volga State University of Technology|Volga State University of Technology]]
| https://en.volgatech.net/&lt;br/&gt;https://www.volgatech.net/
|-
| style='text-align:right'| 141
| 1932
| ''[[:d:Q4371750|Поморье дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Pomor.State.University.JPG|center|128px]]
| 
| 
| http://www.pomorsu.ru
|-
| style='text-align:right'| 142
| 1932&lt;br/&gt;1919
| ''[[:d:Q4401554|П. А. Соловьёв исемендәге Рыбинск дәүләт авиация техник университеты]]''
| 
| [[Рыбинск]]
| 
| http://www.rsatu.ru&lt;br/&gt;http://www.rgata.ru/
|-
| style='text-align:right'| 143
| 1932
| ''[[:d:Q4412318|Төньяк дәүләт медицина университеты]]''
| [[Файл:Северный государственный медицинский университет.jpg|center|128px]]
| [[Архангельск]]
| 
| http://www.nsmu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 144
| 1932
| ''[[:d:Q4418282|Себер дәүләт тимер юллары университеты]]''
| [[Файл:СГУПС.jpg|center|128px]]
| [[Новосибирск]]
| [[:commons:Category:Siberian State Transport University|Siberian State Transport University]]
| http://www.stu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 145
| 1932
| ''[[:d:Q1628544|Балтыйк дәүләт техника университеты]]''
| [[Файл:БГТУ «ВОЕНМЕХ» им. Д.Ф. Устинова.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Baltic State Technical University|Baltic State Technical University]]
| http://www.voenmeh.ru/
|-
| style='text-align:right'| 146
| 1932-03-25
| [[И. Н. Ульянов исемендәге Сембер дәүләт педагогия университеты|Илья Николаевич Ульянов исемендәге Сембер дәүләт педагогия университеты]]
| [[Файл:Главный корпус УлГПУ имени И.Н. Ульянова.jpg|center|128px]]
| [[Сембер]]&lt;br/&gt;[[Сембернең Ленин районы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4145679|Сембер шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Сембер өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Ulyanovsk State Pedagogical University|Ulyanovsk State Pedagogical University]]
| http://www.ulspu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 147
| 1932-03-25
| [[Омск дәүләт педагогика университеты]]
| [[Файл:OmGPU 1.jpg|center|128px]]
| [[Омск]]&lt;br/&gt;[[Үзәк административ округ (Омск)|Үзәк административ округ]]&lt;br/&gt;[[Омск өлкәсе]]
| 
| http://www.omgpu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 148
| 1932-03-25
| [[Башкорт дәүләт медицина университеты]]
| [[Файл:Bashkortostan State Medical University (March 2025).jpg|center|128px]]
| [[Уфа]]&lt;br/&gt;[[Уфаның Киров районы|Киров районы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q15190285|Уфа шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Башкортстан]]
| [[:commons:Category:Bashkortostan State Medical University|Bashkortostan State Medical University]]
| http://www.bashgmu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 149
| 1932-10-01
| [[Әстерхан дәүләт университеты]]
| 
| [[Әстерхан]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4258352|Ленинский районы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q27532708|Әстерхан шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Әстерхан өлкәсе]]
| 
| https://asu-edu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 150
| 1932-10-15
| [[Дагстан дәүләт медицина университеты]]
| [[Файл:Makhachkala 20180917 131925.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4426461|Советский районы]]''
| [[:commons:Category:Dagestan State Medical University|Dagestan State Medical University]]
| https://www.dgmu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 151
| 1933
| ''[[:d:Q779992|Алтай дәүләт педагогика университеты]]''
| [[Файл:Bgpu-1.jpg|center|128px]]
| [[Барнавыл]]
| 
| https://www.altspu.ru
|-
| style='text-align:right'| 152
| 1933
| ''[[:d:Q4418232|Себер дәүләт геосистемалар һәм технологияләр университеты]]''
| [[Файл:Siberian Geosystems University.jpg|center|128px]]
| [[Новосибирск]]
| 
| https://sgugit.ru/
|-
| style='text-align:right'| 153
| 1934
| ''[[:d:Q4186375|Мәскәү читтән торулы халык сәнгать университеты]]''
| [[Файл:Moscow, Armyansky 13,13-1 Aug 2009 01.JPG|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| 
| http://www.znui.ru
|-
| style='text-align:right'| 154
| 1934
| ''[[:d:Q4248858|Курск дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Курский Государственный Университет.jpg|center|128px]]
| [[Курск]]
| [[:commons:Category:Kursk State University|Kursk State University]]
| http://www.kursk-uni.ru/
|-
| style='text-align:right'| 155
| 1934-05-09
| [[А. А. Ежевский исемендәге Иркутск дәүләт аграр университеты|Александр Александр улы Ежевский исемендәге Иркутск дәүләт аграр университеты]]
| [[Файл:ИрГСХА.JPG|center|128px]]
| [[Иркутск өлкәсе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1653084|Иркутский районы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4300782|Молодёжное авыл җирлеге]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4300797|Молодёжный бистәсе]]''
| [[:commons:Category:Irkutsk State Agrarian University|Irkutsk State Agrarian University]]
| https://irsau.ru/
|-
| style='text-align:right'| 156
| 1934-12-05
| [[Көньяк-Урал дәүләт гуманитар-педагогика университеты|Көньяк Урал дәүләт педагогика һәм гуманитар фәннәр университеты]]
| [[Файл:Южно-Уральский государственный гуманитарно-педагогический университет f016.jpg|center|128px]]
| [[Чиләбе]]&lt;br/&gt;[[Чиләбенең Үзәк районы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q19916281|Чиләбе шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Чиләбе өлкәсе]]
| [[:commons:Category:South Ural State Humanitarian-Pedagogical University|South Ural State Humanitarian-Pedagogical University]]
| http://www.cspu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 157
| 1935
| ''[[:d:Q4325461|Новосибирск дәүләт педагогика үниверситеты]]''
| 
| [[Новосибирск]]
| 
| http://www.nspu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 158
| 1935-08-17
| ''[[:d:Q3533383|Волгоград дәүләт медицина университеты]]''
| [[Файл:Volgograd State Medical University.jpg|center|128px]]
| [[Волгоград]]
| [[:commons:Category:Volgograd State Medical University|Volgograd State Medical University]]
| http://www.volgmed.ru/
|-
| style='text-align:right'| 159
| 1935-08-17
| [[Новосибирск дәүләт медицина университеты]]
| [[Файл:Novosibirsk State Medical Academy.jpg|center|128px]]
| [[Новосибирск өлкәсе]]&lt;br/&gt;[[Новосибирск]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q16715469|Үзәк округ]]''&lt;br/&gt;[[Новосибирскиның Үзәк районы]]
| [[:commons:Category:Novosibirsk State Medical University|Novosibirsk State Medical University]]
| https://ngmu.ru/&lt;br/&gt;https://en.ngmu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 160
| 1935-11-14
| [[Себер дәүләт инженерия һәм биотехнология университеты]]
| [[Файл:НГАУ 160.jpg|center|128px]]
| [[Новосибирск өлкәсе]]&lt;br/&gt;[[Новосибирск]]&lt;br/&gt;[[Новосибирскиның Октябрь районы]]
| [[:commons:Category:Novosibirsk State Agrarian University|Novosibirsk State Agrarian University]]
| https://edubiotech.ru/
|-
| style='text-align:right'| 161
| 1937
| ''[[:d:Q4154244|Ерак Көнчыгыш дәүләт тимер юллар университеты]]''
| [[Файл:極東国立交通大学.jpg|center|128px]]
| [[Хабарау|Хабаровск]]
| [[:commons:Category:Far Eastern State Transport University|Far Eastern State Transport University]]
| https://www.dvgups.ru/&lt;br/&gt;http://en.dvgups.ru/
|-
| style='text-align:right'| 162
| 1937&lt;br/&gt;1938
| ''[[:d:Q4439013|Ставрополь дәүләт медицина университеты]]''
| [[Файл:Ставропольский государственный медицинский университет.jpg|center|128px]]
| [[Ставрополь]]
| 
| http://www.stgmu.ru&lt;br/&gt;http://stavmed.com/
|-
| style='text-align:right'| 163
| 1937
| ''[[:d:Q110936726|Orsk Pedagogical Institute]]''
| 
| [[Орски|Ыр]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 164
| 1937-09-13
| [[Түбән Новгород дәүләт лингвистика университеты|Николай Александрович Добролюбов исемендәге Түбән Новгород дәүләт лингвистика университеты]]
| [[Файл:Нижегородский государственный лингвистический университет.jpg|center|128px]]
| [[Түбән Новгород]]&lt;br/&gt;[[Нижгарның Нижгар районы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q23898959|Түбән Новгород шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Түбән Новгород өлкәсе]]
| [[:commons:Category:N. A. Dobrolyubova State Linguistic University of Nizhny Novgorod|N. A. Dobrolyubova State Linguistic University of Nizhny Novgorod]]
| http://www.lunn.ru/
|-
| style='text-align:right'| 165
| 1938
| ''[[:d:Q4182332|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге Байкал арты дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]''
| [[Файл:ЗабГГПУ.JPG|center|128px]]
| [[Чита]]
| 
| http://www.zabspu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 166
| 1938
| ''[[:d:Q4465237|Тула дәүләт педагогика университеты]]''
| [[Файл:Tula pedagogia universitato.JPG|center|128px]]
| [[Тула]]
| [[:commons:Category:Tula Pedagogical State University|Tula Pedagogical State University]]
| http://tsput.ru/
|-
| style='text-align:right'| 167
| 1938&lt;br/&gt;1995
| ''[[:d:Q4516673|Байкал арты дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Zabaikalie State University.jpg|center|128px]]
| [[Чита]]
| 
| http://zabgu.ru
|-
| style='text-align:right'| 168
| 1938-02-07
| [[Чечен дәүләт университеты|Әхмәт хаҗи Әбделхәмид улы Кадыйров исемендәге Чечен дәүләт университеты]]
| [[Файл:Chechen university 1946.jpg|center|128px]]
| [[Грозный]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4258359|Әхмәт районы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4144847|Грозный шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Чечня]]
| [[:commons:Category:Chechen State University|Chechen State University]]
| http://www.chesu.ru
|-
| style='text-align:right'| 169
| 1939
| ''[[:d:Q4174759|Иван Алексеевич Бунин исемендәге Елец дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Елецкий государственный университет имени И. А. Бунина. Главный корпус.jpg|center|128px]]
| [[Елец]]
| 
| http://www.elsu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 170
| 1939
| ''[[:d:Q4385796|Пятигорск дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Lermontovskiy, Pyatigorsk, Stavropolskiy kray, Russia - panoramio.jpg|center|128px]]
| [[Биштау|Пятигорск]]
| 
| http://www.pglu.ru
|-
| style='text-align:right'| 171
| 1939-04-16&lt;br/&gt;1994
| ''[[:d:Q1059283|Николай Фёдорович Катанов исемендәге Хакасия дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Катанов памятник.jpg|center|128px]]
| [[Абакан]]
| [[:commons:Category:Khakas State University|Khakas State University]]
| http://www.khsu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 172
| 1940
| ''[[:d:Q4476709|Урал дәүләт аграр университеты]]''
| [[Файл:УрГАУ 2019.jpg|center|128px]]
| [[Екатеринбург]]
| [[:commons:Category:Ural State Agrarian University|Ural State Agrarian University]]
| http://www.urgau.ru/
|-
| style='text-align:right'| 173
| 1940-05-07&lt;br/&gt;1940
| ''[[:d:Q4273359|Дәүләт гуманитар-технологик университеты]]''
| 
| [[Орехово-Зуево]]
| 
| http://www.ggtu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 174
| 1941
| ''[[:d:Q1628751|Санкт-Петербург дәүләт аэро-космос приборлары төзелеше университеты]]''
| [[Файл:Главное здание ГУАП.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Saint Petersburg State University of Aerospace Instrumentation|Saint Petersburg State University of Aerospace Instrumentation]]
| http://www.guap.ru
|-
| style='text-align:right'| 175
| 1942
| ''[[:d:Q3701429|Иван Иванович Ползунов исемендәге Алтай дәүләт техник университеты]]''
| [[Файл:Astu barnaul autumn 2008.jpg|center|128px]]
| [[Барнавыл]]
| [[:commons:Category:Altai State Technical University|Altai State Technical University]]
| http://astu.secna.ru/
|-
| style='text-align:right'| 176
| 1942
| ''[[:d:Q30257472|Камчатка дәүләт техник университеты]]''
| 
| [[Петропавловск-Камчатский]]
| 
| http://kamchatgtu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 177
| 1942
| ''[[:d:Q4239243|Красноярск дәүләт медицина университеты]]''
| [[Файл:Krasnoyarsk State Medical University.jpg|center|128px]]
| [[Красноярск]]
| [[:commons:Category:Krasnoyarsk State Medical University (KrasSMU)|Krasnoyarsk State Medical University (KrasSMU)]]
| https://krasgmu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 178
| 1943
| ''[[:d:Q4398494|Ростов дәүләт төзелеш университеты]]''
| [[Файл:Rgsu.JPG|center|128px]]
| [[Ростов-на-Дону]]
| [[:commons:Category:Rostov State University of Civil Engineering|Rostov State University of Civil Engineering]]
| http://www.rgsu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 179
| 1943
| ''[[:d:Q4475180|Сембер дәүләт аграр университеты]]''
| [[Файл:Новый Венец, 1.jpg|center|128px]]
| [[Сембер]]
| [[:commons:Category:Ulyanovsk Agricultural Academy|Ulyanovsk Agricultural Academy]]
| http://www.ugsha.ru/
|-
| style='text-align:right'| 180
| 1943-07-03
| [[Пенза дәүләт университеты]]
| [[Файл:Penza State University building 1.jpg|center|128px]]
| [[Пенза өлкәсе]]&lt;br/&gt;[[Пенза]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q19910489|Ленинский районы]]''
| [[:commons:Category:Penza State University|Penza State University]]
| http://www.pnzgu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 181
| 1943-12-03
| ''[[:d:Q4062927|Алтай дәүләт аграр университеты]]''
| [[Файл:АГАУ, гланый корпус.jpg|center|128px]]
| [[Барнавыл]]
| [[:commons:Category:Altai State Agrarian University|Altai State Agrarian University]]
| http://www.asau.ru
|-
| style='text-align:right'| 182
| 1944
| ''[[:d:Q4534008|Көньяк Урал дәүләт медицина университеты]]''
| [[Файл:Chelyabinsk State Medical Academy.jpg|center|128px]]
| [[Чиләбе]]
| [[:commons:Category:South Ural State Medical University|South Ural State Medical University]]
| http://www.chelsma.ru/
|-
| style='text-align:right'| 183
| 1944
| ''[[:d:Q4538824|Ярославль дәүләт медицина университеты]]''
| [[Файл:Yaroslavl Pochtovaya Street 001.jpg|center|128px]]
| [[Ярославль]]
| 
| https://ysmu.ru
|-
| style='text-align:right'| 184
| 1944
| ''[[:d:Q4538874|Ярославль дәүләт техник университеты]]''
| [[Файл:Главный корпус ЯГТУ.jpg|center|128px]]
| [[Ярославль]]
| [[:commons:Category:Yaroslavl State Technical University|Yaroslavl State Technical University]]
| http://www.ystu.ru
|-
| style='text-align:right'| 185
| 1944-07-17&lt;br/&gt;1944
| ''[[:d:Q4122967|Волгоград дәүләт аграр университеты]]''
| [[Файл:Волгоградский государственный аграрный университет.JPG|center|128px]]
| [[Волгоград]]
| [[:commons:Category:Volgograd State Agricultural University|Volgograd State Agricultural University]]
| http://www.volgau.com
|-
| style='text-align:right'| 186
| 1944-10-14&lt;br/&gt;1944
| ''[[:d:Q277872|Мәскәү гуманитар университеты]]''
| [[Файл:Московский гуманитарный университет 3 корпус.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| 
| http://www.mosgu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 187
| 1944-10-14
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| [[Файл:MGIMO-University-main building.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]&lt;br/&gt;[[Көнбатыш административ округ (Мәскәү)|Көнбатыш административ округ]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1962831|Вернадский проспекты районы]]''
| [[:commons:Category:Moscow State Institute of International Relations|Moscow State Institute of International Relations]]
| http://www.mgimo.ru/&lt;br/&gt;https://english.mgimo.ru/
|-
| style='text-align:right'| 188
| 1948
| ''[[:d:Q4210420|Константин Эдуардович Циолковский исемендәге Калуга дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Kaluga 2013 Lunacharskogo 2 north 02 1TM.jpg|center|128px]]
| [[Калуга]]
| [[:commons:Category:Kaluga State University|Kaluga State University]]
| https://tksu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 189
| 1949
| ''[[:d:Q4154233|Ерак Көнчыгыш дәүләт аграр университеты]]''
| [[Файл:Г.Благовещенск,Амурская область,ул.Политехническая,86.Благовещенская духовная семинария. Построена в 1885г..JPG|center|128px]]
| [[Благовещенск]]
| 
| https://www.dalgau.ru/
|-
| style='text-align:right'| 190
| 1949
| ''[[:d:Q4262481|Липецк дәүләт педагогика университеты]]''
| [[Файл:Главный корпус ЛГПУ.JPG|center|128px]]
| [[Липецк]]
| [[:commons:Category:Lipetsk State Pedagogical University|Lipetsk State Pedagogical University]]
| http://lspu.lipetsk.ru/
|-
| style='text-align:right'| 191
| 1949
| ''[[:d:Q13416753|Рязань дәүләт агротехнология университеты]]''
| [[Файл:Acriculture university (Ryazan).JPG|center|128px]]
| [[Рязань]]
| [[:commons:Category:Ryazan State Agrotechnological University|Ryazan State Agrotechnological University]]
| http://www.rgatu.ru
|-
| style='text-align:right'| 192
| 1949-01-05
| [[Сахалин дәүләт университеты]]
| [[Файл:SakhGU 1.JPG|center|128px]]
| [[Сахалин өлкәсе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4145648|Южно-Сахалинск шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Южно-Сахалинск]]
| [[:commons:Category:Sakhalin State University|Sakhalin State University]]
| http://sakhgu.ru
|-
| style='text-align:right'| 193
| 1950
| ''[[:d:Q4244744|Кузбасс дәүләт техника университеты]]''
| [[Файл:KuzSTU.jpg|center|128px]]
| [[Кемерово]]
| 
| http://www.kuzstu.ru
|-
| style='text-align:right'| 194
| 1950-04-27
| [[Себер дәүләт физик культура һәм спорт университеты|Себер дәүләт физкультура һәм спорт университеты]]
| 
| [[Омск]]&lt;br/&gt;[[Киров административ округы (Омск)|Киров административ округы]]&lt;br/&gt;[[Омск өлкәсе]]
| 
| http://www.sibsport.ru/
|-
| style='text-align:right'| 195
| 1951
| ''[[:d:Q1987511|Акъяр дәүләт университеты]]''
| [[Файл:СНТУ. Учебный корпус. Студгородок..JPG|center|128px]]
| [[Акъяр]]
| 
| http://sevsu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 196
| 1951&lt;br/&gt;1930
| ''[[:d:Q4122971|Волгоград дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]''
| [[Файл:Центральный вход в ВолгГАСУ. Корпус Б.jpg|center|128px]]
| [[Волгоград]]
| [[:commons:Category:Volgograd State University of Architecture and Civil Engineering|Volgograd State University of Architecture and Civil Engineering]]
| http://www.vgasu.ru/eng/
|-
| style='text-align:right'| 197
| 1951
| ''[[:d:Q4304073|М.А. Шолохов ис. Мәскәү дәүләт гуманитар университеты]]''
| [[Файл:SholokhovMoscowStateUniversity2.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Sholokhov Moscow State University for Humanities|Sholokhov Moscow State University for Humanities]]
| http://www.mggu-sh.ru
|-
| style='text-align:right'| 198
| 1951
| ''[[:d:Q4402649|Владимир Фёдорович Уткин исемендәге Рязань дәүләт радиотехника университеты]]''
| [[Файл:Памятник Попову .jpg|center|128px]]
| [[Рязань]]
| [[:commons:Category:Ryazan State Radio Engineering University|Ryazan State Radio Engineering University]]
| http://www.rsreu.ru
|-
| style='text-align:right'| 199
| 1951
| ''[[:d:Q30257433|Пенза дәүләт аграр университеты]]''
| 
| [[Пенза]]
| 
| http://pgau.ru/
|-
| style='text-align:right'| 200
| 1952
| ''[[:d:Q1736331|Томск дәүләт архитектура һәм төзелеш университеты]]''
| [[Файл:Tomsk-State-University-of-Architecture-and-Building.jpg|center|128px]]
| [[Тум|Томск]]
| [[:commons:Category:Tomsk State University of Architecture and Building|Tomsk State University of Architecture and Building]]
| http://www.tsuab.ru
|-
| style='text-align:right'| 201
| 1952
| ''[[:d:Q1773512|Россия дәүләт туризм һәм сервис университеты]]''
| [[Файл:Mgus-rgutis.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| 
| http://www.rguts.ru/
|-
| style='text-align:right'| 202
| 1952
| ''[[:d:Q111108296|Borisoglebsk State Pedagogical Institute]]''
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 203
| 1952-02-22
| [[М. Т. Калашников исемендәге Ижевск дәүләт техник университеты|Михаил Тимофеевич Калашников исемендәге Ижевск дәүләт техник университеты]]
| [[Файл:Izhevsk State Technical University main building.jpg|center|128px]]
| [[Ижауның Октябрь районы]]
| [[:commons:Category:Izhevsk State Technical University|Izhevsk State Technical University]]
| http://inter.istu.ru/&lt;br/&gt;https://istu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 204
| 1953
| ''[[:d:Q4304106|Кирилл Григорьевич Разумовский исемендәге Мәскәү дәүләт технология һәм идарә университеты]]''
| [[Файл:МГУТУ главное здание.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Moscow State University of Technology and Management|Moscow State University of Technology and Management]]
| https://www.mgutm.ru/
|-
| style='text-align:right'| 205
| 1953
| ''[[:d:Q4418283|Себер дәүләт телекоммуникация һәм информатика университеты]]''
| [[Файл:Сибирский государственный университет телекоммуникаций и информатики 01.jpg|center|128px]]
| [[Новосибирск]]
| [[:commons:Category:Siberian State University of Telecommunications and Informatics|Siberian State University of Telecommunications and Informatics]]
| http://www.sibsutis.ru
|-
| style='text-align:right'| 206
| 1953
| ''[[:d:Q4239242|Красноярск дәүләт аграр университеты]]''
| [[Файл:Торговый дом Гадалова И. Г.jpg|center|128px]]
| [[Красноярск]]
| [[:commons:Category:Krasnoyarsk State Agrarian University|Krasnoyarsk State Agrarian University]]
| http://www.kgau.ru/
|-
| style='text-align:right'| 207
| 1954
| ''[[:d:Q3461622|Алтай дәүләт медицина университеты]]''
| [[Файл:Altai State Medical University 1.jpg|center|128px]]
| [[Барнавыл]]
| [[:commons:Category:Altai State Medical University|Altai State Medical University]]
| http://www.asmurussia.com
|-
| style='text-align:right'| 208
| 1954
| ''[[:d:Q3533388|Тверь дәүләт медицина университеты]]''
| [[Файл:Тверской государственный медицинский университет.jpg|center|128px]]
| [[Тверь]]
| [[:commons:Category:Tver State Medical University|Tver State Medical University]]
| https://tvgmu.ru
|-
| style='text-align:right'| 209
| 1955
| ''[[:d:Q4219236|Кемерово дәүләт медицина университеты]]''
| 
| [[Кемерово]]
| 
| https://www.kemsmu.ru/&lt;br/&gt;http://www.kemsma.ru/
|-
| style='text-align:right'| 210
| 1955
| ''[[:d:Q4230202|Амурдагы Комсомольск дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Knastu3.jpg|center|128px]]
| [[Амурдагы Комсомольск]]
| [[:commons:Category:Komsomolsk-on-Amur State University|Komsomolsk-on-Amur State University]]
| https://knastu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 211
| 1955
| ''[[:d:Q4407700|Санкт-Петербург дәүләт гражданнар авиациясе университеты]]''
| [[Файл:SPbGUGA.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Saint Petersburg State University of Civil Aviation|Saint Petersburg State University of Civil Aviation]]
| https://spbguga.ru/
|-
| style='text-align:right'| 212
| 1955&lt;br/&gt;1962
| ''[[:d:Q5329352|Көнчыгыш Себер дәүләт технология һәм идарә университеты]]''
| [[Файл:Ulan-Ude 20170625 125822.jpg|center|128px]]
| [[Улан-Удэ]]
| [[:commons:Category:East Siberia State University of Technology and Management|East Siberia State University of Technology and Management]]
| http://esstu.ru/&lt;br/&gt;http://www.esstu.ru
|-
| style='text-align:right'| 213
| 1955-09-14
| [[Ырынбур дәүләт университеты]]
| [[Файл:Orenburg State University (October 2025) - 0 1.jpg|center|128px]]
| [[Ырынбур өлкәсе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4144855|Ырынбур шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Ырынбур]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q32362081|Үзәк районы]]''
| [[:commons:Category:Orenburg State University|Orenburg State University]]
| http://osu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 214
| 1956
| ''[[:d:Q4267921|Lugansk State Medical University]]''
| 
| [[Луганск]]&lt;br/&gt;[[Lugansk Xalıq Respublikası|Луганск халык республикасы]]
| 
| https://lgmu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 215
| 1956
| ''[[:d:Q4418318|Себер кулланучылар кооперациясе университеты]]''
| [[Файл:СибУПК 03.jpg|center|128px]]
| [[Новосибирск]]
| [[:commons:Category:Siberian University of Consumer Cooperatives|Siberian University of Consumer Cooperatives]]
| http://www.sibupk.su
|-
| style='text-align:right'| 216
| 1956
| ''[[:d:Q4239246|Красноярск дәүләт техника университеты]]''
| [[Файл:Krasnoyarsk kgtu proc.jpg|center|128px]]
| [[Новосибирск]]&lt;br/&gt;[[Красноярск]]
| [[:commons:Category:Krasnoyarsk State Technical University|Krasnoyarsk State Technical University]]
| http://www.krgtu.ru
|-
| style='text-align:right'| 217
| 1956-01-04
| ''[[:d:Q4366452|Идел буе дәүләт телекоммуникацияләр һәм информатика университеты]]''
| [[Файл:Поволжский Гос. Университет Телекоммуникации и Информатики - 2011-01-31.jpg|center|128px]]
| [[Самар]]
| 
| https://www.psuti.ru
|-
| style='text-align:right'| 218
| 1956-06-23
| [[Урал дәүләт тимер юллары университеты]]
| [[Файл:УрГУПС.jpg|center|128px]]
| [[Свердловск өлкәсе]]&lt;br/&gt;[[Екатеринбур шәһәре муниципаль берәмлеге|Екатеринбург шәһәре муниципаль берәмлеге]]&lt;br/&gt;[[Екатеринбург]]&lt;br/&gt;[[Екатеринбурның Тимер юл районы|Екатиринбурның Тимер юл районы]]
| 
| http://www.usurt.ru/
|-
| style='text-align:right'| 219
| 1956-10-05
| [[«Югары нефть мәктәбе» Әлмәт дәүләт технология университеты]]
| 
| [[Әлмәт]]&lt;br/&gt;[[Әлмәт районы]]&lt;br/&gt;[[Татарстан]]
| 
| https://агту-вшн.рф/
|-
| style='text-align:right'| 220
| 1956-11-01
| [[Липецк дәүләт техник университеты]]
| [[Файл:Фасад ЛГТУ.jpg|center|128px]]
| [[Липецк]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4426443|Советский районы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q27588357|Липецк шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Липецк өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Lipetsk State Technical University|Lipetsk State Technical University]]
| http://www.stu.lipetsk.ru/
|-
| style='text-align:right'| 221
| 1957
| ''[[:d:Q4095958|Братск дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Братский государственный университет.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q132732|Bratsk]]''
| 
| http://www.brstu.ru/&lt;br/&gt;https://brstu.ru
|-
| style='text-align:right'| 222
| 1957
| ''[[:d:Q13416757|Диңгез буе дәүләт аграр-технологик университет]]''
| [[Файл:Уссурийск, дома на ул Раздольная.jpg|center|128px]]
| [[Уссурийск]]
| 
| http://primacad.ru/&lt;br/&gt;http://www.primacad.ru/
|-
| style='text-align:right'| 223
| 1957-04-05
| [[Х. М. Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты|Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты]]
| [[Файл:ГУК КБГУ новый.jpg|center|128px]]
| [[Налчык]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q19908781|Нальчик шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Кабарда-Балкария]]
| [[:commons:Category:Kabardino-Balkarian State University|Kabardino-Balkarian State University]]
| https://kbsu.ru
|-
| style='text-align:right'| 224
| 1957-09-18
| [[Сембер дәүләт техник университеты]]
| [[Файл:Ulstu.jpg|center|128px]]
| [[Сембер өлкәсе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4145679|Сембер шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Сембер]]&lt;br/&gt;[[Сембернең Ленин районы]]
| [[:commons:Category:Ulyanovsk State Technical University|Ulyanovsk State Technical University]]
| http://ulstu.ru&lt;br/&gt;https://ulstu.ru/en/
|-
| style='text-align:right'| 225
| 1958
| ''[[:d:Q2324453|Тын океан дәүләт медицина университеты]]''
| [[Файл:Vladivostok State Medical University (October 2024).jpg|center|128px]]
| [[Владивосток]]
| [[:commons:Category:Vladivostok State Medical University|Vladivostok State Medical University]]
| https://tgmu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 226
| 1958
| ''[[:d:Q4450874|Тамбов дәүләт техник университеты]]''
| [[Файл:Здание губернской земской управы - 3.jpg|center|128px]]
| [[Тамбов]]
| [[:commons:Category:TGTU main building|TGTU main building]]
| https://tstu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 227
| 1958
| [[Ухта дәүләт техник университеты]]
| [[Файл:Ukhta university.JPG|center|128px]]
| [[Ухта]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2602523|Ухта шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Коми Республикасы]]
| [[:commons:Category:Ukhta State Technical University|Ukhta State Technical University]]
| https://угту.рф&lt;br/&gt;https://en.ugtu.net/&lt;br/&gt;https://fr.ugtu.net/&lt;br/&gt;https://cn.ugtu.net/
|-
| style='text-align:right'| 228
| 1958-03-29
| [[Тын океан дәүләт университеты]]
| [[Файл:Togu entrance.jpg|center|128px]]
| [[Хабаровск крае]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q27517125|Хабаровск шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Хабарау|Хабаровск]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4200937|Индустриальный районы]]''
| [[:commons:Category:Pacific National University|Pacific National University]]
| https://togudv.ru/ru/&lt;br/&gt;https://togudv.ru/en/&lt;br/&gt;https://togudv.ru/zh/
|-
| style='text-align:right'| 229
| 1958-04-01
| ''[[:d:Q4348484|Пенза дәүләт архитектура һәм төзелеш университеты]]''
| 
| [[Пенза]]
| 
| http://www.pguas.ru/
|-
| style='text-align:right'| 230
| 1958-10-17
| ''[[:d:Q4211795|Витус Беринг исемендәге Камчатка дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Petropavlovsk-Kamchatsky building 01.jpg|center|128px]]
| [[Петропавловск-Камчатский]]
| 
| http://www.kamgu.ru
|-
| style='text-align:right'| 231
| 1959
| ''[[:d:Q4146737|Төньяк Урал аръягы дәүләт аграр университеты]]''
| [[Файл:Tyumen-TGU.JPG|center|128px]]
| [[Төмән]]
| [[:commons:Category:Alexander Realschool (Tyumen)|Alexander Realschool (Tyumen)]]
| http://www.tsaa.ru
|-
| style='text-align:right'| 232
| 1959-12-30
| ''[[:d:Q4348462|Пенза дәүләт технология университеты]]''
| 
| 
| 
| http://www.penzgtu.ru
|-
| style='text-align:right'| 233
| 1960
| [[Россия халыклар дуслыгы университеты]]
| [[Файл:Rudn-024.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]&lt;br/&gt;[[Көньяк-Көнбатыш административ округ (Мәскәү)|Көньяк-Көнбатыш административ округ]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q122788|Коньково]]''
| [[:commons:Category:Peoples' Friendship University of Russia|Peoples' Friendship University of Russia]]
| http://www.rudn.ru&lt;br/&gt;https://eng.rudn.ru/&lt;br/&gt;https://fr.rudn.ru/&lt;br/&gt;https://esp.rudn.ru/&lt;br/&gt;https://cn.rudn.ru/&lt;br/&gt;https://ar.rudn.ru/
|-
| style='text-align:right'| 234
| 1960-11-22
| [[Төньяк-Көнчыгыш дәүләт университеты]]
| 
| [[Магадан өлкәсе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q27588372|Магадан шәһәр округы]]''&lt;br/&gt;[[Магадан]]
| 
| http://www.svgu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 235
| 1962
| ''[[:d:Q4166430|Тын дәүләт аграр университеты]]''
| [[Файл:Донской государственный аграрный университет.jpg|center|128px]]
| [[Новочеркасск]]
| 
| http://www.dongau.ru
|-
| style='text-align:right'| 236
| 1962
| ''[[:d:Q4460386|Томск дәүләт идарә итү системалары һәм радиоэлектроника университеты]]''
| [[Файл:Tomsk State University of Control Systems and Radioelectronics.jpg|center|128px]]
| [[Тум|Томск]]
| [[:commons:Category:Tomsk State University of Control Systems and Radioelectronics|Tomsk State University of Control Systems and Radioelectronics]]
| http://www.tusur.ru/en/&lt;br/&gt;http://www.tusur.ru/
|-
| style='text-align:right'| 237
| 1962-06-30
| [[Макар Евсевьевич Евсевьев исемендәге Мордовия дәүләт педагогика университеты]]
| [[Файл:EVSMGPI.JPG|center|128px]]
| [[Саранск]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q19915751|Октябрьский районы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4145676|Саранск шәһәр бүлгесе]]''&lt;br/&gt;[[Мордовия]]
| [[:commons:Category:Evseviev Mordovian State Pedagogical University|Evseviev Mordovian State Pedagogical University]]
| http://mordgpi.ru/
|-
| style='text-align:right'| 238
| 1963
| ''[[:d:Q4239251|Красноярск дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Krasnoyarsk State University building in December 2006.jpg|center|128px]]
| [[Красноярск]]
| [[:commons:Category:Krasnoyarsk State University|Krasnoyarsk State University]]
| http://www.lan.krasu.ru
|-
| style='text-align:right'| 239
| 1963
| ''[[:d:Q4467479|Төмән дәүләт медицина университеты]]''
| [[Файл:Тюменский государственный медицинский университет.jpg|center|128px]]
| [[Төмән]]
| [[:commons:Category:Tyumen State Medical University|Tyumen State Medical University]]
| https://www.tyumsmu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 240
| 1964
| ''[[:d:Q4533671|Көньяк-Көнбатыш дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Юго-Западный государственный университет.jpg|center|128px]]
| [[Курск]]
| [[:commons:Category:KurskSTU|KurskSTU]]
| http://swsu.ru
|-
| style='text-align:right'| 241
| 1967
| ''[[:d:Q3272997|&quot;Мәскәү радиотехника, электроника һәм автоматика институты&quot; (МИРЭА) Россия технология университеты]]''
| [[Файл:МИРЭА — Российский технологический университет, 2024 год.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:MIREA - Russian Technological University|MIREA - Russian Technological University]]
| http://www.mirea.ru
|-
| style='text-align:right'| 242
| 1967
| ''[[:d:Q4112965|Владивосток дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Кампус.jpg|center|128px]]
| [[Владивосток]]
| [[:commons:Category:VSUES|VSUES]]
| http://vvsu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 243
| 1967-01-18
| [[Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты|Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университеты]]
| [[Файл:БГПУ (Уфа).jpg|center|128px]]
| [[Уфа]]&lt;br/&gt;[[Уфаның Киров районы|Киров районы]]&lt;br/&gt;[[Башкортстан]]
| [[:commons:Category:Akmulla Bashkir State Pedagogical University|Akmulla Bashkir State Pedagogical University]]
| http://www.bspu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 244
| 1967-08-17
| [[И. Н. Ульянов исемендәге Чуаш дәүләт университеты]]
| [[Файл:Здание Чебоксарского медицинского техникума.jpg|center|128px]]
| [[Чабаксар]]
| 
| http://www.chuvsu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 245
| 1967-10-10
| [[Урал дәүләт икътисад университеты]]
| [[Файл:Ural State University of Economics (Aug 2024) - 2.jpg|center|128px]]
| [[Екатеринбург]]&lt;br/&gt;[[Екатеринбурның Ленин районы|Екатеринбургның Ленин районы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q19908245|Центр]]''&lt;br/&gt;[[Свердловск өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Ural State University of Economics|Ural State University of Economics]]
| http://www.usue.ru/
|-
| style='text-align:right'| 246
| 1968-07-18
| [[Казан дәүләт энергетика университеты]]
| [[Файл:Kazan State Power Engineering University (2023-07-18) 04.jpg|center|128px]]
| [[Казан]]&lt;br/&gt;[[Казанның Киров районы|Киров районы]]&lt;br/&gt;[[Кәҗә бистәсе]]&lt;br/&gt;[[Татарстан]]
| [[:commons:Category:Kazan State Power Engineering University|Kazan State Power Engineering University]]
| http://www.kgeu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 247
| 1969
| ''[[:d:Q4243511|Кубань дәүләт физкультура, спорт һәм туризм университеты]]''
| [[Файл:2023-10-22. Краснодар DSC 7545.jpg|center|128px]]
| [[Краснодар]]
| 
| https://kgufkst.ru/
|-
| style='text-align:right'| 248
| 1970
| ''[[:d:Q4397991|Бөтенрусия дәүләт юстиция университеты]]''
| [[Файл:Всероссийский государственный университет юстиции (Ростов-на-Дону).jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Russian Law Academy of Ministry of Justice|Russian Law Academy of Ministry of Justice]]
| http://rpa-mu.ru
|-
| style='text-align:right'| 249
| 1970
| ''[[:d:Q4476757|Урал дәүләт физкультура университеты]]''
| [[Файл:Здание филиала Уральского государственного университета физической культуры в Екатеринбурге.jpg|center|128px]]
| [[Чиләбе]]
| [[:commons:Category:Ural State University of Physical Culture|Ural State University of Physical Culture]]
| https://www.uralgufk.ru/
|-
| style='text-align:right'| 250
| 1971
| ''[[:d:Q4304092|Мәскәү дәүләт техник граждан авиациясе университеты]]''
| [[Файл:Московский государственный технический университет гражданской авиации (30970622913).jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Moscow State Technical University of Civil Aviation|Moscow State Technical University of Civil Aviation]]
| http://www.mstuca.ru/
|-
| style='text-align:right'| 251
| 1971
| [[Төмән дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
| [[Файл:Строительная академия (Тюмень)-3.jpg|center|128px]]
| [[Төмән]]
| 
| http://www.tgasu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 252
| 1972
| [[Урал дәүләт архитектура-сәнгать университеты]]
| [[Файл:УралГАХА.jpg|center|128px]]
| [[Екатеринбург]]
| [[:commons:Category:University of Architecture and Art (Yekaterinburg)|University of Architecture and Art (Yekaterinburg)]]
| http://www.usaaa.ru/
|-
| style='text-align:right'| 253
| 1972
| ''[[:d:Q2563821|Дагстан дәүләт техник университеты]]''
| [[Файл:Дагестанский ГТУ.jpg|center|128px]]
| [[Махачкала]]
| 
| https://www.dstu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 254
| 1973
| ''[[:d:Q4406404|Идел буе дәүләт тимер юллар университеты]]''
| [[Файл:Samara State University of Transport Communications main building.jpg|center|128px]]
| [[Самар]]
| [[:commons:Category:Samara State University of Transport Communications|Samara State University of Transport Communications]]
| http://www.samgups.ru/
|-
| style='text-align:right'| 255
| 1974
| [[Ф.М. Достоевский исемендәге Омск дәүләт университеты|Омск дәүләт университеты]]
| [[Файл:Главный корпус ОмГУ им. Ф.М. Достоевского.jpg|center|128px]]
| [[Омск өлкәсе]]
| 
| http://www.omsu.ru
|-
| style='text-align:right'| 256
| 1975
| ''[[:d:Q4064597|Амур дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Амурский Государственный университет.JPG|center|128px]]
| [[Благовещенск]]
| [[:commons:Category:Amur State University|Amur State University]]
| http://www.amursu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 257
| 1975
| [[Иркутск дәүләт бәйләнеш юллары университеты|Иркутск дәүләт тимер юл транспорты университеты]]
| [[Файл:Irgups.jpg|center|128px]]
| [[Иркутск]]
| [[:commons:Category:Irkutsk State Transport University|Irkutsk State Transport University]]
| http://www.irgups.ru&lt;br/&gt;https://www.irgups.ru/
|-
| style='text-align:right'| 258
| 1975
| ''[[:d:Q4336880|Орёл дәүләт аграр университеты]]''
| [[Файл:Oryol State Agrarian University - Main building.jpg|center|128px]]
| [[Орёл]]
| [[:commons:Category:Oryol State Agrarian University|Oryol State Agrarian University]]
| http://www.orelsau.ru
|-
| style='text-align:right'| 259
| 1976
| [[Чиләбе дәүләт университеты]]
| [[Файл:Chelyabinsk State University (June 2025) - 0 1.jpg|center|128px]]
| [[Чиләбе]]
| [[:commons:Category:Chelyabinsk State University|Chelyabinsk State University]]
| http://www.csu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 260
| 1978
| ''[[:d:Q4081704|Василий Яковлевич Горин исемендәге Белгород дәүләт аграр университеты]]''
| 
| [[Белгород]]
| 
| http://www.bsaa.edu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 261
| 1978
| [[Белгород кооперация, икътисад һәм хокук университеты]]
| [[Файл:BUPK.jpg|center|128px]]
| [[Белгород]]
| 
| http://www.bukep.ru
|-
| style='text-align:right'| 262
| 1979-09-01
| [[Россия дәүләт һөнәри-педагогика университеты]]
| [[Файл:Architecture of Yekaterinburg (July '22) - 9.jpg|center|128px]]
| [[Екатеринбурның Орджоникидзе районы|Екатиринбурның Орҗоникидзе районы]]
| [[:commons:Category:Russian State Vocational Pedagogical University|Russian State Vocational Pedagogical University]]
| http://www.rsvpu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 263
| 1980
| ''[[:d:Q4097525|Брянск дәүләт аграр университеты]]''
| [[Файл:Bgau-2015.JPG|center|128px]]
| [[Брянск]]
| 
| http://www.bgsha.com/
|-
| style='text-align:right'| 264
| 1980
| [[Волгоград дәүләт университеты]]
| [[Файл:Volgograd State University 003.jpg|center|128px]]
| [[Волгоград]]
| [[:commons:Category:Volgograd State University|Volgograd State University]]
| http://www.volsu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 265
| 1981
| ''[[:d:Q4366451|Идел буе дәүләт сервис университеты]]''
| [[Файл:Пвгус.jpg|center|128px]]
| [[Тольятти]]
| [[:commons:Category:Volga Region State University of Service|Volga Region State University of Service]]
| http://www.tolgas.ru/vrsus/university/
|-
| style='text-align:right'| 266
| 1981-06-25
| ''[[:d:Q28656901|Валерий Мухамедович Коков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт аграр университеты]]''
| 
| [[Налчык]]
| 
| http://www.kbgau.ru
|-
| style='text-align:right'| 267
| 1986
| ''[[:d:Q4446468|Соргыт дәүләт педагогика университеты]]''
| 
| [[Соргыт]]
| [[:commons:Category:Surgut State Pedagogical University|Surgut State Pedagogical University]]
| http://www.surgpu.ru
|-
| style='text-align:right'| 268
| 1988
| ''[[:d:Q4318744|Нижневартовск дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Главный корпус НВГУ.jpg|center|128px]]
| [[Түбән Варта]]
| [[:commons:Category:Nizhnevartovsk State University|Nizhnevartovsk State University]]
| https://nvsu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 269
| 1989
| ''[[:d:Q4325440|Андрей Дмитриевич Крячков исемендәге Новосибирск дәүләт архитектура, дизайн һәм сәнгатьләр университеты]]''
| [[Файл:Здание госучреждений, Новосибирск.jpg|center|128px]]
| [[Новосибирск]]&lt;br/&gt;[[Новосибирскиның Үзәк районы]]
| 
| http://nsuada.ru/en
|-
| style='text-align:right'| 270
| 1989
| ''[[:d:Q4377625|Шолом-Алейхем исемендәге Амур буе дәүләт университеты]]''
| [[Файл:ПГУ им. Шолом-Алейхема.jpg|center|128px]]
| [[Яһүд автономияле өлкәсе]]
| 
| http://pgusa.ru/
|-
| style='text-align:right'| 271
| 1990
| ''[[:d:Q1084099|Санкт-Петербург христиан университеты]]''
| 
| [[Санкт-Петербург]]
| 
| http://www.spbcu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 272
| 1990
| ''[[:d:Q4152027|Гуманитар университет]]''
| [[Файл:Гуманитарный университет(зимой).jpg|center|128px]]
| [[Екатеринбург]]
| [[:commons:Category:Humanitarian University|Humanitarian University]]
| http://www.gu-ural.ru/&lt;br/&gt;http://gu-ural.ru/?lng=en&amp;gid=8
|-
| style='text-align:right'| 273
| 1990-12-27
| ''[[:d:Q4407744|Санкт-Петербург идарә технологияләре һәм икътисад университеты]]''
| 
| [[Санкт-Петербург]]
| 
| https://www.spbume.ru/
|-
| style='text-align:right'| 274
| 1991
| ''[[:d:Q118736|Мәскәү бәйсез университеты]]''
| [[Файл:IUM Building.JPG|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| 
| http://ium.mccme.ru/
|-
| style='text-align:right'| 275
| 1991
| [[Россия дәүләт гуманитар университеты]]
| [[Файл:RGGU facade (Nikolskaya) 01.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Russian State University for the Humanities|Russian State University for the Humanities]]
| http://www.rggu.com/&lt;br/&gt;https://www.rsuh.ru/
|-
| style='text-align:right'| 276
| 1991
| ''[[:d:Q4153929|Дагстан дәүләт халык хуҗалыгы университеты]]''
| 
| [[Махачкала]]
| 
| https://dgunh.ru/
|-
| style='text-align:right'| 277
| 1991
| ''[[:d:Q4376232|Изге Тихон Православ гуманитар университеты]]''
| [[Файл:Московский епархиальный дом 7 апреля 2025 года (6).jpg|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:St. Tikhon Orthodox University|St. Tikhon Orthodox University]]
| http://pstgu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 278
| 1991
| ''[[:d:Q4398106|Россия яңа университеты]]''
| [[Файл:РосНОУ 20220810 102124.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| 
| http://www.rosnou.ru/
|-
| style='text-align:right'| 279
| 1991-09-14
| ''[[:d:Q4288589|Мәскәү халыкара университеты]]''
| [[Файл:Главный корпус Московского международного университета со стороны Ленинградского шоссе.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:International University in Moscow|International University in Moscow]]
| http://www.interun.ru/&lt;br/&gt;https://mi.university/
|-
| style='text-align:right'| 280
| 1992
| ''[[:d:Q4258144|Александр Сергеевич Пушкин исемендәге Ленинград дәүләт университеты]]''
| 
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Pushkin Leningrad State University|Pushkin Leningrad State University]]
| https://www.lengu.ru
|-
| style='text-align:right'| 281
| 1993
| ''[[:d:Q4144551|Таулы Алтай дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Gasu a 1.jpg|center|128px]]
| [[Таулы Алтай]]
| 
| http://www.gasu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 282
| 1993
| ''[[:d:Q4398112|Изге Алладан сүз итүче Яхъя исемендәге Россия православ университеты]]''
| [[Файл:Eggs. Russian Orthodox University. University Administration. 2013-06-03, Moscow.JPG|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Russian Orthodox University|Russian Orthodox University]]
| http://rpu-rf.ru/
|-
| style='text-align:right'| 283
| 1993
| ''[[:d:Q30257746|Сергей Юльевич Витте исемендәге Мәскәү университеты]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| 
| https://www.muiv.ru/
|-
| style='text-align:right'| 284
| 1993
| ''[[:d:Q4288333|Халыкара Көнчыгыш Европа университеты]]''
| [[Файл:IEEU building in Izhevsk.jpg|center|128px]]
| [[Ижау]]
| [[:commons:Category:International East-European University|International East-European University]]
| http://www.mveu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 285
| 1993-05-26
| ''[[:d:Q4446469|Соргыт дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Главный корпус Сургутского Государственного Университета.jpg|center|128px]]
| [[Соргыт]]
| [[:commons:Category:Surgut State University|Surgut State University]]
| http://www.surgu.ru
|-
| style='text-align:right'| 286
| 1994&lt;br/&gt;1994-11-28
| ''[[:d:Q929378|Санкт-Петербургтагы Европа университеты]]''
| [[Файл:LogoEU 07 rus center.png|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:European University at Saint Petersburg|European University at Saint Petersburg]]
| http://www.eu.spb.ru
|-
| style='text-align:right'| 287
| 1994
| ''[[:d:Q4146754|Гуманитар фәннәр дәүләт академик университеты]]''
| [[Файл:Moscow, Maronovsky 26 May 2010 02.JPG|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:State Academic University for the Humanities|State Academic University for the Humanities]]
| https://gaugn.ru/&lt;br/&gt;https://gaugn.ru/en-us/
|-
| style='text-align:right'| 288
| 1994
| [[В. Г. Тимирясов исемендәге Казан инновацион университеты]]
| [[Файл:Дом Манакова.jpg|center|128px]]
| [[Казан]]&lt;br/&gt;[[Казанның Вахитов районы|Вахит районы]]&lt;br/&gt;[[Татарстан]]
| 
| http://www.киу.рф
|-
| style='text-align:right'| 289
| 1994
| ''[[:d:Q1366589|«Дубна» дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Университет Дубна.jpg|center|128px]]
| [[Дубна]]
| [[:commons:Category:Dubna University|Dubna University]]
| https://www.uni-dubna.ru/
|-
| style='text-align:right'| 290
| 1994-05-31&lt;br/&gt;1918-02-24
| [[Омск дәүләт аграр университеты|Пётр Аркадьевич Столыпин исемендәге Омск дәүләт аграр университеты]]
| [[Файл:Agraruni Omsk.JPG|center|128px]]
| [[Омск]]&lt;br/&gt;[[Омск өлкәсе]]&lt;br/&gt;[[Совет административ округы (Омск)|Совет административ округы]]
| [[:commons:Category:Omsk State Agrarian University|Omsk State Agrarian University]]
| http://www.omgau.ru
|-
| style='text-align:right'| 291
| 1995
| [[Тыва дәүләт университеты]]
| [[Файл:TuvSU.jpg|center|128px]]
| [[Кызыл (шәһәр)|Кызыл]]
| [[:commons:Category:Tuvan State University|Tuvan State University]]
| http://tuvsu.ru
|-
| style='text-align:right'| 292
| 1995
| [[Курган дәүләт университеты]]
| [[Файл:Okn-117-1.jpg|center|128px]]
| [[Курган]]
| [[:commons:Category:Kurgan State University|Kurgan State University]]
| http://www.kgsu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 293
| 1995
| ''[[:d:Q4304319|«Синергия» Мәскәү финанс-сәнәгый университеты]]''
| [[Файл:Synergy University Logo.gif|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Synergy University|Synergy University]]
| http://synergy.ru/
|-
| style='text-align:right'| 294
| 1995-03-01
| ''[[:d:Q4304063|Мәскәү шәһәр педагогика университеты]]''
| [[Файл:Представительский корпус МГПУ на улице Садовая-Самотёчная, д. 8. У входа.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| 
| http://www.mgpu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 295
| 1996
| ''[[:d:Q4146807|Гатчина дәүләт университеты]]''
| 
| 
| 
| http://www.gief.ru/
|-
| style='text-align:right'| 296
| 1996
| ''[[:d:Q4304064|Мәскәү дәүләт психология һәм педагогика университеты]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| 
| http://mgppu.ru
|-
| style='text-align:right'| 297
| 1997
| ''[[:d:Q123422536|Евразия икътисади җәмгыятенең Парламентара Ассамблеясе каршысындагы университет]]''
| 
| [[Санкт-Петербург]]
| 
| https://miep.edu.ru/&lt;br/&gt;https://miep.spb.ru/
|-
| style='text-align:right'| 298
| 1997
| ''[[:d:Q134732210|Идарә һәм инновацион технологияләр университеты]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| 
| https://uuait.ru/
|-
| style='text-align:right'| 299
| 1998
| ''[[:d:Q7090782|Себер юридик университеты]]''
| 
| [[Омск]]
| [[:commons:Category:The Omsk Law Institute|The Omsk Law Institute]]
| https://siblu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 300
| 1998
| ''[[:d:Q7381992|Россия гадел хөкем университеты]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| 
| http://www.raj.ru
|-
| style='text-align:right'| 301
| 2001
| ''[[:d:Q4533707|Югра дәүләт университеты]]''
| [[Файл:Ugrasu glavnii korpus.JPG|center|128px]]
| [[Ханты-Мансийск]]
| [[:commons:Category:Yugra State University|Yugra State University]]
| http://en.ugrasu.ru/&lt;br/&gt;https://www.ugrasu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 302
| 2003
| ''[[:d:Q1987532|Заокский адвентист университеты]]''
| [[Файл:Zaokskiy, Tulskaya oblast', Russia, 301000 - panoramio (6).jpg|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:Zaoksky Adventist University|Zaoksky Adventist University]]
| http://www.zau.ru/
|-
| style='text-align:right'| 303
| 2004&lt;br/&gt;1948
| ''[[:d:Q61931372|Кырым мәдәният, сәнгать һәм туризм университеты]]''
| [[Файл:КУКИиТ (2013, 1).jpg|center|128px]]
| [[Акмәсҗит]]
| 
| https://kukiit.ru/
|-
| style='text-align:right'| 304
| 2009
| ''[[:d:Q97119369|Россия ислам университеты (Грозный)]]''
| [[Файл:Russian Islamic University 17.jpg|center|128px]]
| [[Грозный]]
| [[:commons:Category:Russian Islamic university Grozny|Russian Islamic university Grozny]]
| http://риу-грозный.рф/
|-
| style='text-align:right'| 305
| 2009-10-21
| ''[[:d:Q4398096|Россия халыкара олимпик университеты]]''
| [[Файл:RussianInternationalOlympicUniversity1.JPG|center|128px]]
| [[Сочи]]
| [[:commons:Category:Russian International Olympic University|Russian International Olympic University]]
| http://olympicuniversity.ru
|-
| style='text-align:right'| 306
| 2011-10-12
| [[И. И. Мечников исемендәге Төньяк-Көнбатыш дәүләт медицина университеты]]
| [[Файл:Павильон 1-3 СЗГМУ.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Mechnikov North-West State Medical University|Mechnikov North-West State Medical University]]
| https://www.szgmu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 307
| 2012
| [[Иннополис университеты|Иннополис Университеты]]
| [[Файл:Главное здание Университета Иннополис.JPG|center|128px]]
| [[Казан]]&lt;br/&gt;[[Иннополис]]
| [[:commons:Category:Innopolis University|Innopolis University]]
| https://innopolis.university/
|-
| style='text-align:right'| 308
| 2012
| ''[[:d:Q19908493|Адмирал Степан Осипович Макаров исемендәге Дәүләт диңгез һәм елга флоты университеты]]''
| [[Файл:СПбГУВК.JPG|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Admiral Makarov State Maritime Academy|Admiral Makarov State Maritime Academy]]
| https://gumrf.ru/
|-
| style='text-align:right'| 309
| 2012&lt;br/&gt;2012-11-28
| ''[[:d:Q56173858|Иваново дәүләт политехника университеты]]''
| [[Файл:Ivgpuofficialphoto.jpg|center|128px]]
| [[Иваново]]
| [[:commons:Category:Ivanovo State Politechnic University|Ivanovo State Politechnic University]]
| http://www.ivgpu.com/
|-
| style='text-align:right'| 310
| 2012-12-29&lt;br/&gt;1930
| [[Санкт-Петербург дәүләт икътисад университеты]]
| [[Файл:Санкт-Петербургский государственный экономический университет.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]&lt;br/&gt;[[Үзәк районы (Санкт-Петербург)|Санкт-Петербургның Үзәк районы]]
| [[:commons:Category:Saint Petersburg State University of Economics|Saint Petersburg State University of Economics]]
| http://www.unecon.ru/&lt;br/&gt;https://en.unecon.ru/&lt;br/&gt;https://cn.unecon.ru/
|-
| style='text-align:right'| 311
| 2013
| ''[[:d:Q28051107|Урал тау-металлургия компаниясе техник университеты]]''
| [[Файл:UMMC University (September 2024).jpg|center|128px]]
| [[Югары Пышма шәһәр округы|Югары Пышма шәһәр бүлгесе]]
| [[:commons:Category:Technical University of UMMC|Technical University of UMMC]]
| http://tu-ugmk.com/&lt;br/&gt;https://eduugmk.com/
|-
| style='text-align:right'| 312
| 2013-10-24
| ''[[:d:Q16423702|Вологда дәүләт университеты]]''
| [[Файл:VSTU Vologda Rektorat.jpg|center|128px]]
| [[Вологда]]
| 
| https://vogu35.ru/
|-
| style='text-align:right'| 313
| 2015-01-28
| ''[[:d:Q123501729|Донбасс дәүләт юстиция университеты]]''
| [[Файл:Евгений Забарчук посетил Донбасский государственный университет юстиции.jpg|center|128px]]
| [[Донецк]]
| [[:commons:Category:Donbass State University of Justice|Donbass State University of Justice]]
| https://donbassla.ru/
|-
| style='text-align:right'| 314
| 2019-07-01
| ''[[:d:Q90902449|Сириус университеты]]''
| 
| [[Сочи]]
| 
| https://siriusuniversity.ru/
|-
| style='text-align:right'| 315
| 2021-02
| ''[[:d:Q121767764|Евразия халыкара университеты]]''
| 
| 
| 
| https://evrazuniversitet.com/
|-
| style='text-align:right'| 316
| 2022
| [[Уфа фән һәм технологияләр университеты]]
| [[Файл:Bashkir State University at night.jpg|center|128px]]
| [[Уфаның Киров районы|Киров районы]]&lt;br/&gt;[[Уфа]]&lt;br/&gt;[[Башкортстан]]
| [[:commons:Category:Ufa University of Science and Technology|Ufa University of Science and Technology]]
| https://uust.ru
|-
| style='text-align:right'| 317
| 
| ''[[:d:Q4325439|Себер дәүләт су транспорты университеты]]''
| [[Файл:Novosibirsk State Academy of Water Transport.jpg|center|128px]]
| [[Новосибирск]]
| [[:commons:Category:Shchetinkin Street 33, Novosibirsk|Shchetinkin Street 33, Novosibirsk]]
| http://www.ssuwt.ru
|-
| style='text-align:right'| 318
| 
| ''[[:d:Q4537262|Арктика дәүләт агротехнология университеты]]''
| [[Файл:ЯГСХА.jpg|center|128px]]
| [[Якутия]]&lt;br/&gt;[[Якутск]]
| 
| http://www.ysaa.ru&lt;br/&gt;http://www.agatu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 319
| 
| ''[[:d:Q4761983|Ангарск дәүләт техник университеты]]''
| [[Файл:Ангарская государственная техническая академия.jpg|center|128px]]
| [[Ангарск]]
| 
| http://angtu.ru
|-
| style='text-align:right'| 320
| 
| ''[[:d:Q28666930|Мәгарифне үстерү корпоратив университеты]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| 
| https://kuro-mo.ru/
|-
| style='text-align:right'| 321
| 
| ''[[:d:Q137273503|Н. Г. Жиганов аатынан Казаннааҕы судаарыстыбаннай консерватория]]''
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 322
| 
| ''[[:d:Q138662733|Central University]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| 
| https://cu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 323
| 
| ''[[:d:Q138795760|Железногорский филиал СибГАУ]]''
| [[Файл:Zheleznogorsk branch of Siberian State Aerospace University.jpg|center|128px]]
| [[Железногорск (Красноярск крае)|Железногорск]]
| [[:commons:Category:Zheleznogorsk branch of Siberian State Aerospace University|Zheleznogorsk branch of Siberian State Aerospace University]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 324
| 
| ''[[:d:Q138795792|Железногорский филиал КГПУ им. Астафьева]]''
| [[Файл:Zheleznogorsk 07.jpg|center|128px]]
| [[Железногорск (Красноярск крае)|Железногорск]]
| [[:commons:Category:Zheleznogorsk branch of Krasnoyarsk State Pedagogical University|Zheleznogorsk branch of Krasnoyarsk State Pedagogical University]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 325
| 
| ''[[:d:Q138795807|филиал СФУ в Железногорске]]''
| [[Файл:Zheleznogorsk 53.jpg|center|128px]]
| [[Железногорск (Красноярск крае)|Железногорск]]
| [[:commons:Category:Zheleznogorsk branch of the Siberian Federal University|Zheleznogorsk branch of the Siberian Federal University]]
| 
|}
{{Wikidata list end}}

== Академияләр  ==
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q162633 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! сурәт
! урнашу
! Викиҗыентык
! веб-сайт
|-
| style='text-align:right'| 1
| 1721
| [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]]
| [[Файл:St. Petersburg academy.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Saint Petersburg Theological Academy|Saint Petersburg Theological Academy]]
| https://spbda.ru/
|-
| style='text-align:right'| 2
| 1773
| ''[[:d:Q4303894|Мәскәү дәүләт хореография академиясе]]''
| [[Файл:Московская академия хореографии, октябрь 2024.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q862100|Хамовники]]''
| 
| https://balletacademy.ru/
|-
| style='text-align:right'| 3
| 1808
| ''[[:d:Q4407660|Санкт-Петербург дәүләт ветеринария медицинасы академиясе]]''
| [[Файл:Черниговская 5 01.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү районы (Санкт-Петербург)]]
| [[:commons:Category:Chernigovskaya Street, 5|Chernigovskaya Street, 5]]
| http://www.spbgavm.ru/
|-
| style='text-align:right'| 4
| 1865
| ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]''
| [[Файл:Moscow 08-2012 Petrovsko-Razumovskoe img01.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Timiryazev Academy of Agriculture|Timiryazev Academy of Agriculture]]
| http://www.timacad.ru
|-
| style='text-align:right'| 5
| 1876-01-09
| ''[[:d:Q2652597|А. Л. Штиглиц исемендәге Санкт-Петербург дәүләт сәнәгый һәм сәнгати дизайн академиясе]]''
| [[Файл:Art and Industry Academy SPB 02.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Art and Industry Academy Stieglitz|Art and Industry Academy Stieglitz]]
| http://ghpa.ru
|-
| style='text-align:right'| 6
| 1885-05-21
| ''[[:d:Q4407669|Санкт-Петербург медицина табиблары белемен арттыру академиясе]]''
| [[Файл:Post Card Giduv.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:St.-Petersburg Medical Academy of Postgraduate Studies|St.-Petersburg Medical Academy of Postgraduate Studies]]
| http://spbmapo.ru
|-
| style='text-align:right'| 7
| 1911
| ''[[:d:Q4123678|Вологда дәүләт сөтчелек сәнәгате академиясе]]''
| [[Файл:Главный корпус Вологодской ГМХА им. Н.В. Верещагина.jpg|center|128px]]
| [[Вологда]]
| 
| http://molochnoe.ru/
|-
| style='text-align:right'| 8
| 1918
| ''[[:d:Q4351501|Пермь дәүләт фармацевтика академиясе]]''
| 
| [[Пермь]]
| 
| http://www.pfa.ru/
|-
| style='text-align:right'| 9
| 1919
| ''[[:d:Q4059262|Хезмәт һәм социаль мөнәсәбәтләр академиясе]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| 
| http://www.atiso.ru/
|-
| style='text-align:right'| 10
| 1919
| [[К. И. Скрябин исемендәге Мәскәү дәүләт ветеринария медицинасы һәм биотехнологиясе академиясе|К.И. Скрябин ис. Мәскәү дәүләт ветеринар медицинасы һәм биотехнология академиясе]]
| 
| [[Мәскәү]]
| 
| http://www.mgavm.ru/
|-
| style='text-align:right'| 11
| 1919
| ''[[:d:Q4406366|Самар дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе]]''
| 
| [[Самар]]
| 
| http://www.ssaa.ru/
|-
| style='text-align:right'| 12
| 1920-04-22
| [[Казан дәүләт медицина академиясе]]
| [[Файл:Kazan State Medical Academy building (2024-05-18) 07.jpg|center|128px]]
| [[Казан]]&lt;br/&gt;[[Казанның Вахитов районы|Вахит районы]]&lt;br/&gt;[[Татарстан]]
| [[:commons:Category:Kazan State Medical Academy|Kazan State Medical Academy]]
| https://kgma.info/
|-
| style='text-align:right'| 13
| 1921
| [[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]]
| [[Файл:RAGS-Moscow2.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Russian Presidential Academy of National Economy and Public Administration|Russian Presidential Academy of National Economy and Public Administration]]
| https://www.ranepa.ru/
|-
| style='text-align:right'| 14
| 1927
| ''[[:d:Q4059246|Мәгариф хезмәткәрләренең квалификацияләрен арттыру һәм яңа һөнәр үзләштерү академиясе]]''
| 
| 
| 
| http://www.apkpro.ru/
|-
| style='text-align:right'| 15
| 1929-11-26
| ''[[:d:Q103920592|Волгоград дәүләт өстәмә профессиональ белем алу академиясе]]''
| 
| [[Волгоград]]
| 
| https://vgapkro.ru/
|-
| style='text-align:right'| 16
| 1930
| ''[[:d:Q4196593|Иваново дәүләт медицина академиясе]]''
| [[Файл:Мед. Академия.JPG|center|128px]]
| [[Иваново]]
| 
| http://www.isma.ivanovo.ru/
|-
| style='text-align:right'| 17
| 1930
| ''[[:d:Q4196594|Иваново дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе]]''
| [[Файл:Ивановская Государственная Сельскохозяйственная Академия - panoramio.jpg|center|128px]]
| [[Иваново]]
| [[:commons:Category:Ivanovo state agricultural academy|Ivanovo state agricultural academy]]
| http://www.ivgsha.ru/
|-
| style='text-align:right'| 18
| 1930
| ''[[:d:Q4318621|Нижгар дәүләт авыл хуҗалыгы  академиясе]]''
| [[Файл:Nizhny Novgorod State Agricultural Academy.jpg|center|128px]]
| [[Түбән Новгород]]&lt;br/&gt;[[Идел буе федераль округы]]
| 
| https://nnsaa.ru/&lt;br/&gt;http://nnsaa.ru/
|-
| style='text-align:right'| 19
| 1930-12-01
| ''[[:d:Q4397981|Россия дәвамлы медицина һөнәри белем алу академиясе]]''
| [[Файл:Widows House (Moscow) 20240403 154932.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Russian Medical Academy of Postgraduate Education|Russian Medical Academy of Postgraduate Education]]
| http://rmapo.ru
|-
| style='text-align:right'| 20
| 1931
| ''[[:d:Q4127435|Бөтенрусия тышкы сәүдә академиясе]]''
| [[Файл:VAVT entrance.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2359096|Раменки]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4473718|Пудовикин урамы]]''&lt;br/&gt;[[Мәскәү]]
| 
| http://www.vavt.ru/&lt;br/&gt;http://vavt.ru
|-
| style='text-align:right'| 21
| 1931-04-20
| ''[[:d:Q4408431|Сарытау дәүләт юридик академиясе]]''
| [[Файл:СГЮА корпус 3.jpg|center|128px]]
| [[Сарытау]]
| [[:commons:Category:Saratov State Law Academy|Saratov State Law Academy]]
| http://www.sgap.ru/
|-
| style='text-align:right'| 22
| 1933
| ''[[:d:Q4059227|РФ Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Дәүләт янгын сүндерү хезмәте академиясе]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| 
| https://www.academygps.ru/
|-
| style='text-align:right'| 23
| 1933
| ''[[:d:Q4326202|Новочеркасск дәүләт мелиорация академиясе]]''
| [[Файл:Novocherkassk State Academy of Melioration.jpg|center|128px]]
| [[Новочеркасск]]
| [[:commons:Category:Novocherkassk State Reclamation Academy|Novocherkassk State Reclamation Academy]]
| http://www.ngma.su/
|-
| style='text-align:right'| 24
| 1933
| ''[[:d:Q4198174|Ижау дәүләт медицина академиясе]]''
| [[Файл:Учебно-лабораторный корпус.jpg|center|128px]]
| [[Ижауның Индустриаль районы|Индустриаль районы]]
| [[:commons:Category:Izhevsk State Medical Academy|Izhevsk State Medical Academy]]
| http://www.igma.ru/
|-
| style='text-align:right'| 25
| 1934
| ''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]''
| [[Файл:Diplomatic academy of Russia (Ostozhenka 53).jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Diplomatic academy of Russia|Diplomatic academy of Russia]]
| http://www.dipacademy.ru/
|-
| style='text-align:right'| 26
| 1934
| ''[[:d:Q30532544|Россия җәза үтәтү буенча федераль хезмәтенең Хокук һәм идарә академиясе]]''
| [[Файл:Академия ФСИН России.jpg|center|128px]]
| [[Рязань]]
| [[:commons:Category:Academy of Law Management of the Federal Penal Service of Russia|Academy of Law Management of the Federal Penal Service of Russia]]
| http://apu.fsin.su/
|-
| style='text-align:right'| 27
| 1941
| ''[[:d:Q4248042|Курган дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе]]''
| [[Файл:Faculty of Agronomy building Kurgan State Agricultural Academy.jpg|center|128px]]
| [[Курган]]
| 
| http://www.ksaa.zaural.ru/
|-
| style='text-align:right'| 28
| 1944
| ''[[:d:Q4336165|Ырынбур дәүләт медицина академиясе]]''
| [[Файл:Оренбургская государственная медицинская академия.jpg|center|128px]]
| [[Ырынбур]]
| [[:commons:Category:Orenburg State Medical University|Orenburg State Medical University]]
| http://orgma.ru/
|-
| style='text-align:right'| 29
| 1947-04-05
| ''[[:d:Q4397946|Россия сәнгать академиясе]]''
| [[Файл:Moscow 05-2012 Prechistenka 05.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| 
| http://www.rah.ru/
|-
| style='text-align:right'| 30
| 1952
| ''[[:d:Q4064568|Амур дәүләт медицина академиясе]]''
| [[Файл:АмурскаяГМА.jpeg|center|128px]]
| [[Благовещенск]]
| [[:commons:Category:Amur State Medical Academy|Amur State Medical Academy]]
| https://www.amursma.ru/
|-
| style='text-align:right'| 31
| 1957-12-12
| ''[[:d:Q17317911|Великие Луки дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе]]''
| [[Файл:Velikiye Luki, Pskov Oblast, Russia - panoramio - Sergey Semakov.jpg|center|128px]]
| [[Бөек Луки|Великие-Луки]]
| 
| https://www.vgsa.ru/
|-
| style='text-align:right'| 32
| 1966-04-30
| ''[[:d:Q4076897|Балтыйк дәүләт сәнәгый балык тоту флоты академиясе]]''
| [[Файл:BFFSA.jpg|center|128px]]
| [[Калининград]]
| 
| http://bgarf.ru/
|-
| style='text-align:right'| 33
| 1967
| ''[[:d:Q4122945|Россия Федераиясе Эчке эшләр министрлыгының Волгоград академиясе]]''
| [[Файл:Volgograd MIA Academy 2021.jpg|center|128px]]
| [[Волгоград]]
| [[:commons:Category:Volgograd Academy of Ministry of Internal Affairs|Volgograd Academy of Ministry of Internal Affairs]]
| http://va-mvd.ru/
|-
| style='text-align:right'| 34
| 1969-04-20
| ''[[:d:Q4397980|Россия халыкара туризм академиясе]]''
| 
| [[Химки]]
| 
| https://www.rmat.ru/
|-
| style='text-align:right'| 35
| 1974
| ''[[:d:Q4424939|Смоленск дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе]]''
| [[Файл:Smolensk, Bolshaya Sovetskaya street 10 - 2.jpg|center|128px]]
| [[Смоленск]]
| [[:commons:Category:Smolensk State Agricultural Academy|Smolensk State Agricultural Academy]]
| http://www.sgsha.ru/&lt;br/&gt;https://sgsha.ru/
|-
| style='text-align:right'| 36
| 1977
| ''[[:d:Q4239224|Краснояр дәүләт музыка һәм театр академиясе]]''
| [[Файл:Krasnoyarsk State Academy of Music and Theatre.jpg|center|128px]]
| [[Красноярск]]
| [[:commons:Category:Krasnoyarsk State Institute of Arts|Krasnoyarsk State Institute of Arts]]
| http://kgii.ru/
|-
| style='text-align:right'| 37
| 1987
| ''[[:d:Q4397933|Россия рәсем, һәйкәл һәм архитектура академиясе]]''
| [[Файл:Moscow School of Painting, Sculpture and Architecture.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| 
| http://www.glazunov-academy.ru/
|-
| style='text-align:right'| 38
| 1989
| ''[[:d:Q4400558|Фёдор Михайлович Достоевский исемендәге Рус христиан гуманитар академия]]''
| [[Файл:015. St. Petersburg. The building of the Petrograd Provincial Credit Society.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| 
| http://rhga.ru
|-
| style='text-align:right'| 39
| 1991
| [[Башкортстан Республикаcы Башлыгы каршындагы Башкортстан дәүләт хезмәте һәм идарә итү академиясе]]
| [[Файл:БАГСУ.jpg|center|128px]]
| [[Уфа]]
| 
| http://www.bagsurb.ru/
|-
| style='text-align:right'| 40
| 1991
| ''[[:d:Q4146946|Россия дәүләт махсуслаштырылган сәнгатьләр академиясе]]''
| [[Файл:GSII.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2358875|Дорогомилово]]''
| [[:commons:Category:Russian State Specialized Academy of Arts|Russian State Specialized Academy of Arts]]
| http://rgsai.ru/
|-
| style='text-align:right'| 41
| 1992
| ''[[:d:Q4059230|Россия Федерациясе Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Ватандашларны саклау академиясе]]''
| [[Файл:АГЗ.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| 
| http://www.new-site.amchs.ru/
|-
| style='text-align:right'| 42
| 1992
| ''[[:d:Q4288141|Халыкара бизнес һәм яңа технологияләр академиясе]]''
| [[Файл:MUBiNT.jpg|center|128px]]
| [[Ярославль]]
| 
| http://www.mubint.ru/admitting_commission/new/useful/&lt;br/&gt;https://mubint.ru/
|-
| style='text-align:right'| 43
| 1993
| ''[[:d:Q24251387|Көнчыгыш икътисади-юридик гуманитар академия]]''
| [[Файл:VEGU glav korp.jpg|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:VEGU Eastern Economic, Legal and Humanitarian Academy|VEGU Eastern Economic, Legal and Humanitarian Academy]]
| http://vegu.ru
|-
| style='text-align:right'| 44
| 1993
| ''[[:d:Q29049038|Россия таможня академиясе]]''
| [[Файл:Russian Customs Academy.jpg|center|128px]]
| [[Люберцы]]
| [[:commons:Category:Russian Customs Academy|Russian Customs Academy]]
| http://rta.customs.ru
|-
| style='text-align:right'| 45
| 1994&lt;br/&gt;1999
| ''[[:d:Q52846168|Ханты-Манси дәүләт медицина академиясе]]''
| 
| [[Ханты-Мансийск]]
| 
| http://hmgma.ru/
|-
| style='text-align:right'| 46
| 2008
| ''[[:d:Q133717678|Россия Федерациясе Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы Дәүләт янгыннан саклану хезмәтенең Себер янгыннар һәм бәла-казалардан саклау академиясе]]''
| [[Файл:Emergency Fire and Rescue Academy in Zheleznogorsk 03.jpg|center|128px]]
| [[Железногорск (Красноярск крае)|Железногорск]]
| [[:commons:Category:Emergency Fire and Rescue Academy in Zheleznogorsk|Emergency Fire and Rescue Academy in Zheleznogorsk]]
| https://sibpsa.ru/
|-
| style='text-align:right'| 47
| 2013-10-14
| ''[[:d:Q4366453|Мәскәү митрополиты Изге Алексий исемендәге Идел буе мәгариф һәм сәнгать академиясе]]''
| [[Файл:St. Alexius Orthodox Institute of Volga region 20210407 02.jpg|center|128px]]
| [[Тольятти]]
| [[:commons:Category:St. Alexius Orthodox Institute of Volga region|St. Alexius Orthodox Institute of Volga region]]
| https://pravinst.ru/
|-
| style='text-align:right'| 48
| 2017-09-04
| [[Болгар ислам академиясе]]
| [[Файл:Болгарская исламская академия.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан]]&lt;br/&gt;[[Спас районы]]&lt;br/&gt;[[Идел буе федераль округы]]&lt;br/&gt;[[Болгар (Спас районы)|Болгар]]
| [[:commons:Category:Bolgar Islamic Academy|Bolgar Islamic Academy]]
| https://bolgar.academy
|-
| style='text-align:right'| 49
| 
| ''[[:d:Q4125411|Воронеж дәүләт спорт академиясе]]''
| [[Файл:ВГИФК Вход.jpg|center|128px]]
| [[Воронеж]]
| 
| http://www.vgifk.ru
|-
| style='text-align:right'| 50
| 
| ''[[:d:Q4303889|Россия транспорт университетының Су транспорты академиясе]]''
| [[Файл:Основной учебный корпус МГАВТ.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| 
| http://msawt.com
|-
| style='text-align:right'| 51
| 
| ''[[:d:Q16694405|Константин Дмитриевич Ушинский исемендәге Санкт-Петербург диплом арты педагогик белем алу академиясе]]''
| [[Файл:Доходный дом Коммерческого училища на ул. Ломоносова 03.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| 
| https://spbappo.ru
|}
{{Wikidata list end}}

== Консерваторияләр  ==
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q184644 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! сурәт
! урнашу
! Викиҗыентык
! веб-сайт
|-
| style='text-align:right'| 1
| 1862-09-20
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''
| [[Файл:Saint Petersburg Conservatory.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Saint Petersburg Conservatory|Saint Petersburg Conservatory]]
| https://www.conservatory.ru/
|-
| style='text-align:right'| 2
| 1866-09-01
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[Файл:Moscow 05-2017 img41 Conservatory.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2320761|Пресненский районы]]''
| [[:commons:Category:Moscow Conservatory|Moscow Conservatory]]
| http://www.mosconsv.ru/en/default.aspx
|-
| style='text-align:right'| 3
| 1895
| ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]''
| [[Файл:Gnessinmoscow.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Gnessin Russian Academy of Music|Gnessin Russian Academy of Music]]
| http://gnesin-academy.ru/
|-
| style='text-align:right'| 4
| 1910
| ''[[:d:Q3912936|П. И. Чайковский исемендәге Акмәчет музыка укуханәсе]]''
| [[Файл:Simferopol - music school.jpg|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:Naberezhna St., 31 (Simferopol)|Naberezhna St., 31 (Simferopol)]]
| http://smuimpich.crimea.com/
|-
| style='text-align:right'| 5
| 1912
| ''[[:d:Q2022998|Леонид Витальевич Собинов исемендәге Сарытау дәүләт консерваториясе]]''
| [[Файл:Konserv saratov.JPG|center|128px]]
| [[Сарытау]]
| [[:commons:Category:Saratov Conservatory|Saratov Conservatory]]
| http://www.sarcons.ru
|-
| style='text-align:right'| 6
| 1917
| ''[[:d:Q4122984|Павел Алексеевич Серебряков исемендәге Волгоград дәүләт консерваториясе]]''
| [[Файл:Volgograd Municipal Institute of Arts 001.jpg|center|128px]]
| [[Волгоградның Үзәк районы]]
| [[:commons:Category:Volgograd Municipal Institute of Arts|Volgograd Municipal Institute of Arts]]
| http://www.serebryakovka.ru/
|-
| style='text-align:right'| 7
| 1934
| ''[[:d:Q4476712|Урал дәүләт консерваториясе]]''
| [[Файл:UralSC.jpg|center|128px]]
| [[Екатеринбург]]
| [[:commons:Category:Lenina Avenue 26, Yekaterinburg|Lenina Avenue 26, Yekaterinburg]]
| http://www.uralconsv.org/
|-
| style='text-align:right'| 8
| 1945
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[Файл:Nobility house, Kazan (2022-07-15) 10.jpg|center|128px]]
| [[Казан]]&lt;br/&gt;[[Татарстан]]&lt;br/&gt;[[Казанның Вахитов районы|Вахит районы]]
| [[:commons:Category:Kazan State Conservatory named after N. G. Zhiganov|Kazan State Conservatory named after N. G. Zhiganov]]
| https://new.kazancons.ru/
|-
| style='text-align:right'| 9
| 1946
| ''[[:d:Q4318618|Михаил Иванович Глинка исемендәге Түбән Новгород дәүләт консерваториясе]]''
| [[Файл:Glinka Nizhny Novgorod State Conservatoire.jpg|center|128px]]
| [[Түбән Новгород]]
| [[:commons:Category:Glinka Nizhny Novgorod State Conservatoire|Glinka Nizhny Novgorod State Conservatoire]]
| http://nnovcons.ru/
|-
| style='text-align:right'| 10
| 1956
| ''[[:d:Q4325442|Михаил Иванович Глинка исемендәге Новосибирск дәүләт консерваториясе]]''
| [[Файл:Novosibirsk Conservatory.jpg|center|128px]]
| [[Новосибирск]]
| [[:commons:Category:Novosibirsk Conservatory|Novosibirsk Conservatory]]
| http://www.nsglinka.ru/
|-
| style='text-align:right'| 11
| 1967
| ''[[:d:Q4398462|Сергей Васильевич Рахманинов исемендәге Ростов дәүләт консерваториясе]]''
| [[Файл:Sergei Rachmaninoff conservatory Rostov-on-Don.jpg|center|128px]]
| [[Ростов-на-Дону]]
| [[:commons:Category:Rostov state conservatory|Rostov state conservatory]]
| http://www.rostcons.ru
|-
| style='text-align:right'| 12
| 1967-07-01
| ''[[:d:Q4361450|А. К. Глазунов исемендәге Петрозаводск дәүләт консерваториясе]]''
| [[Файл:Петрозаводск, консерватория, вид 1.jpg|center|128px]]
| [[Петрозаводск]]
| [[:commons:Category:Petrozavodsk Conservatory|Petrozavodsk Conservatory]]
| http://glazunovcons.ru/
|-
| style='text-align:right'| 13
| 1969
| [[Әстерхан дәүләт консерваториясе]]
| [[Файл:Астраханская консерватория.jpg|center|128px]]
| [[Әстерхан]]
| [[:commons:Category:Astrakhan Conservatory|Astrakhan Conservatory]]
| http://astracons.ru
|-
| style='text-align:right'| 14
| 1993
| ''[[:d:Q4274090|Михаил Иванович Глинка исемендәге Магнитогорск дәүләт консерваториясе]]''
| [[Файл:Магнитогорская государственная консерватория имени Глинки.jpg|center|128px]]
| [[Магнитогорск]]
| 
| http://www.magkmusic.com/en
|-
| style='text-align:right'| 15
| 
| ''[[:d:Q137273503|Н. Г. Жиганов аатынан Казаннааҕы судаарыстыбаннай консерватория]]''
| 
| 
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}

== Югары хәрби уку йортлары  ==
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q917182 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! сурәт
! урнашу
! Викиҗыентык
! веб-сайт
|-
| style='text-align:right'| 1
| 1701
| ''[[:d:Q4407686|Санкт-Петербург хәрби-диңгез институты]]''
| [[Файл:Морской кадетский корпус. Набережная Лейтенанта Шмидта 2H1A9808WI.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:St. Petersburg Naval Institute|St. Petersburg Naval Institute]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 2
| 1712-01-16
| ''[[:d:Q3025301|Александр Фёдорович Можайский исемендәге Хәрби-космик академиясе]]''
| [[Файл:Zhdanovskaya Street SPB 3.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Mozhaisky Military Space Academy|Mozhaisky Military Space Academy]]
| http://vka.mil.ru/
|-
| style='text-align:right'| 3
| 1798-12-18
| ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''
| [[Файл:Academy vma.jpg|center|128px]]
| [[Выборг районы (Санкт-Петербург)|Выборг районы]]
| [[:commons:Category:Kirov Military Medical Academy|Kirov Military Medical Academy]]
| http://www.vmeda.org
|-
| style='text-align:right'| 4
| 1820
| ''[[:d:Q4114348|Бөек Пётр исемендәге Стратегик максатлардагы ракета гаскәрләренең хәрби академиясе]]''
| [[Файл:Wiki Moscow Orphanage, Moskvoretskaya Embankment.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Military Academy of Strategic Rocket Forces|Military Academy of Strategic Rocket Forces]]
| http://varvsn.mil.ru/
|-
| style='text-align:right'| 5
| 1820
| ''[[:d:Q4297700|Михаил хәрби артиллерия академиясе]]''
| [[Файл:Михайловская артиллерийская академия, 1870.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Mikhailovsky Military Artillery Academy|Mikhailovsky Military Artillery Academy]]
| http://mvaa.mil.ru/
|-
| style='text-align:right'| 6
| 1827
| ''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]''
| [[Файл:Naval Academy Building SPB 1.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Kuznetsov Naval Academy|Kuznetsov Naval Academy]]
| http://vma.mil.ru/
|-
| style='text-align:right'| 7
| 1832
| ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''
| [[Файл:General-staff-academy-building-moscow-russia-may-2016.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Russian General Staff Academy|Russian General Staff Academy]]
| http://vagsh.mil.ru/
|-
| style='text-align:right'| 8
| 1832
| ''[[:d:Q2996600|Генераль штаб академиясе]]''
| [[Файл:General Staff Academy (Imperial Russia) (1).JPG|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:General Staff Academy (Imperial Russia)|General Staff Academy (Imperial Russia)]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 9
| 1866&lt;br/&gt;1956
| ''[[:d:Q2250766|Советлар Берлеге Маршалы Георгий Жуков исемендәге Хәрби һава-космос саклану академиясе]]''
| [[Файл:Военная академия имени Маршала Советского Союза Г. К. Жукова.jpg|center|128px]]
| [[Тверь]]
| [[:commons:Category:Air and Space Defense Military Academy|Air and Space Defense Military Academy]]
| http://vavko.mil.ru/&lt;br/&gt;http://vavkotver.ru/
|-
| style='text-align:right'| 10
| 1876
| ''[[:d:Q4146609|Адмирал С. О. Макаров исемендәге дәүләт диңгез академиясе]]''
| [[Файл:Kosaya line(2).jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| 
| http://gumrf.ru/
|-
| style='text-align:right'| 11
| 1917
| ''[[:d:Q4304386|Мәскәү югары хәрби җитәкчелек укуханәсе]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:MVVKU|MVVKU]]
| http://www.mkpu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 12
| 1918
| ''[[:d:Q4407751|Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург югары гомумгаскәр җитәкчелек укуханәсе]]''
| [[Файл:Ленпех.jpg|center|128px]]
| 
| 
| http://www.lenpeh.ru
|-
| style='text-align:right'| 13
| 1918
| ''[[:d:Q4408483|Сарытау ракета гаскәрләренең югары командалык-мөһәндислек укуханәсе]]''
| [[Файл:Саратовское высшее артиллерийское командное училище (ворота).jpg|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:Saratov Higher Military Command and Engineering School of Missile Forces|Saratov Higher Military Command and Engineering School of Missile Forces]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 14
| 1918
| ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''
| [[Файл:Военная академия на Девичьем поле (10784627223).jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Combined Arms Academy of the Armed Forces of the Russian Federation|Combined Arms Academy of the Armed Forces of the Russian Federation]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 15
| 1918-11-13
| ''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]''
| [[Файл:Main entrance to РВВДКУ, Ryazan 2009.jpg|center|128px]]
| [[Рязань]]
| [[:commons:Category:Ryazan Airborne School|Ryazan Airborne School]]
| http://www.rvvdku-vi.ru/
|-
| style='text-align:right'| 16
| 1919
| ''[[:d:Q1341318|Элемтә хәрби академиясе]]''
| [[Файл:Военная академия связи имени Маршала Советского Союза С.М. Буденного 08.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Budyonny Military Academy of the Signal Corps|Budyonny Military Academy of the Signal Corps]]
| http://vas.mil.ru/
|-
| style='text-align:right'| 17
| 1919-02-22
| [[Казан танк университеты|Казан югары хәрби башлыклар уку йорты]]
| [[Файл:Казанское высшее военное командное училище.jpg|center|128px]]
| [[Казан]]
| [[:commons:Category:Kazan Tank Command Higher School|Kazan Tank Command Higher School]]
| http://kvtkku.mil.ru/
|-
| style='text-align:right'| 18
| 1920
| ''[[:d:Q4334698|Россия ЭЭМның Омск академиясе]]''
| 
| [[Омск]]
| [[:commons:Category:Omsk Academy of the Ministry of the Interior|Omsk Academy of the Ministry of the Interior]]
| http://oma.mvd.ru/
|-
| style='text-align:right'| 19
| 1921-04-26
| ''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]''
| [[Файл:Академия Федеральной службы безопасности России.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Academy of the Federal Security Service of the Russian Federation|Academy of the Federal Security Service of the Russian Federation]]
| http://academy.fsb.ru/
|-
| style='text-align:right'| 20
| 1921-08-10
| ''[[:d:Q4336213|Ырынбур югары хәрби авиация очучылары укуханәсе]]''
| [[Файл:Здание Оренбургского высшего авиационного училища (с Советской).JPG|center|128px]]
| [[Ырынбур]]
| [[:commons:Category:Orenburg Military Aviation Piloting High School|Orenburg Military Aviation Piloting High School]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 21
| 1923-11-30
| ''[[:d:Q103831511|Россия Федераль иминлек хезмәтенең чик саклау академиясе]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 22
| 1927-11-12
| ''[[:d:Q4318615|РФ ЭЭМның Түбән Новгород академиясе]]''
| [[Файл:Нижегородская академия МВД России.jpg|center|128px]]
| [[Түбән Новгород]]
| [[:commons:Category:Nizhny Novgorod Academy of the Ministry of the Interior|Nizhny Novgorod Academy of the Ministry of the Interior]]
| http://www.na.mvd.ru
|-
| style='text-align:right'| 23
| 1929
| ''[[:d:Q24932362|Армия генералы Сергей Матвеевич Штеменко исемендәге Краснодар югары хәрби укуханәсе]]''
| [[Файл:Фасад КВВУ.jpg|center|128px]]
| [[Краснодар]]
| [[:commons:Category:Krasnodar Higher Military School named for Army General S.M. Shtemenko|Krasnodar Higher Military School named for Army General S.M. Shtemenko]]
| http://kvvu.mil.ru/
|-
| style='text-align:right'| 24
| 1932
| ''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]''
| [[Файл:Moscow Lefortovo Catherine Palace asv2018-08 img2.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| 
| http://mechcorps.rkka.ru/files/spravochnik/vuz/vamm.htm
|-
| style='text-align:right'| 25
| 1932
| ''[[:d:Q1791304|РФ КК Гомумгаскәр академиясенең хәрби мөһәндисләр институты]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| 
| http://www.ova.mil.ru/ingener.html
|-
| style='text-align:right'| 26
| 1932
| ''[[:d:Q4114347|Радиацион, химик һәм биологик саклану һәм мөһәндис гаскәрләре хәрби академиясе]]''
| 
| 
| [[:commons:Category:NBC Protection Military Academy|NBC Protection Military Academy]]
| http://varhbz.mil.ru/&lt;br/&gt;http://ens.mil.ru/education/higher/academy/more.htm?id=8690@morfOrgEduc
|-
| style='text-align:right'| 27
| 1932
| ''[[:d:Q4304238|РФ ФИХ чик буе гаскәрләре институты]]''
| [[Файл:Flag of Border Troops of Russia.svg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Moscow Institute of the Federal Border Security Service of the Russian Federation|Moscow Institute of the Federal Border Security Service of the Russian Federation]]
| http://mpi.fsb.ru
|-
| style='text-align:right'| 28
| 1932-05-19
| ''[[:d:Q60829463|Россия Федерациясе милли гвардия гаскәренең Сарытау хәрби институты]]''
| [[Файл:Саратовский военный институт ВВ МВД России (1999).jpg|center|128px]]
| [[Сарытау]]
| 
| https://svki.rosguard.gov.ru
|-
| style='text-align:right'| 29
| 1932-06-15
| ''[[:d:Q103831705|Россия Федерациясе Каһарманы һәм Хезмәт Каһарманы генерал-лейтенант Игорь Анатольевич Кириллов исемендәге Сарытау югары хәрби радиацион, химик һәм биологик саклану инженер укуханәсе]]''
| 
| [[Сарытау]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 30
| 1935-08-10
| ''[[:d:Q103920423|Россия Федерациясе Федераль иминлек хезмәте институты]]''
| 
| [[Новосибирск]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 31
| 1935-08-10
| ''[[:d:Q103921049|Россия Федерациясе Федераль иминлек хезмәтенең Түбән Новгород институты]]''
| 
| [[Түбән Новгород]]
| [[:commons:Category:Nizhny Novgorod Institute of the FSB of Russia|Nizhny Novgorod Institute of the FSB of Russia]]
| https://inn.fsb.ru/
|-
| style='text-align:right'| 32
| 1936-11-30
| ''[[:d:Q103832270|Россия Федерациясе Федераль иминлек хезмәтенең Яр буйларын саклау институты]]''
| 
| [[Мәскәү]]&lt;br/&gt;[[Анапа]]
| 
| http://ibo.fsb.ru
|-
| style='text-align:right'| 33
| 1937
| ''[[:d:Q4458747|Тын океан хәрби-диңгез институты]]''
| [[Файл:Тихоокеанский военно-морской институт.jpg|center|128px]]
| [[Владивосток]]
| [[:commons:Category:Pacific Higher Naval School|Pacific Higher Naval School]]
| http://stat.ens.mil.ru/education/higher/academy/more.htm?id=8675@morfOrgEduc
|-
| style='text-align:right'| 34
| 1937-09-26
| ''[[:d:Q103920735|Россия Федерациясе Федераль иминлек хезмәтенең Санкт-Петербург институты]]''
| 
| [[Санкт-Петербург]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 35
| 1938
| ''[[:d:Q1978570|Тышкы разведка академиясе]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Academy of the SVR of Russia|Academy of the SVR of Russia]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 36
| 1941-05-17
| ''[[:d:Q102398759|Александр Фёдорович Можайский исемендәге Хәрби-космик академиясенең Авиация маршалы Евгений Яковлевич Савицкий исемендәге Пушкин югары һава хөҗүменә каршы саклану радиоэлектроника укуханәсе]]''
| 
| [[Пушкин (шәһәр)|Пушкин]]
| 
| https://www.pvure.com/%D0%BD%D0%B0%D1%88%D0%B5-%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%89%D0%B5/%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%89%D0%B0/
|-
| style='text-align:right'| 37
| 1946
| ''[[:d:Q4114415|Россия Федерациясе Саклану министрлыгының хәрби академиясе]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 38
| 1956&lt;br/&gt;1900
| ''[[:d:Q1592900|Андрей Васильевич Хрулёв исемендәге Хәрби матди-техник тәэминат академиясе]]''
| [[Файл:Sankt-Peterburg 2012 4657.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Military Academy of Logistical Support|Military Academy of Logistical Support]]
| http://vamto.mil.ru/&lt;br/&gt;http://vamto.net/
|-
| style='text-align:right'| 39
| 1966
| ''[[:d:Q4059216|Россия Федерациясе Федераль саклау хезмәтене академиясе]]''
| 
| [[Орёл]]
| 
| http://academ.msk.rsnet.ru/
|-
| style='text-align:right'| 40
| 1967
| ''[[:d:Q4325494|Новосибирск югары хәрби җитәкчеләр укуханәсе]]''
| [[Файл:Nvvpou entrance.jpg|center|128px]]
| [[Новосибирск]]
| 
| https://nvvku.mil.ru/
|-
| style='text-align:right'| 41
| 1970
| ''[[:d:Q4114349|Россия Федерациясе Кораллы Көчләренең һава хөҗүменә каршы гаскәр оборонасы хәрби академиясе]]''
| [[Файл:Va vpvo.jpg|center|128px]]
| [[Смоленск]]
| [[:commons:Category:Smolensk Military Academy of Air Defense|Smolensk Military Academy of Air Defense]]
| http://www.frit67.ru/&lt;br/&gt;https://vavpvo.mil.ru/
|-
| style='text-align:right'| 42
| 1975
| ''[[:d:Q4146868|Адмирал Фёдор Фёдорович Ушаков исемендәге Дәүләт диңгезчелек университеты]]''
| [[Файл:Вход в здание Морской государственной академии имени адмирала Ф. Ф. Ушакова.jpg|center|128px]]
| [[Новороссийск]]
| 
| http://www.aumsu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 43
| 1992&lt;br/&gt;1937
| ''[[:d:Q16334349|П. С. Нахимов исемендәге хәрби-диңгез көчләре академиясе]]''
| [[Файл:Black high naval school 02.jpg|center|128px]]
| [[Акъяр]]
| [[:commons:Category:Black high naval school|Black high naval school]]
| https://chvvmu.mil.ru/
|-
| style='text-align:right'| 44
| 1993
| ''[[:d:Q4494355|Россия Федерациясе федераль иминлек хезмәтенең Хабаровск чик саклау институты]]''
| [[Файл:Хабаровский пограничный институт ФСБ России.jpg|center|128px]]
| [[Хабарау|Хабаровск]]
| 
| http://khpi.fsb.ru/
|-
| style='text-align:right'| 45
| 1996&lt;br/&gt;1995
| ''[[:d:Q4209553|РФ ФИХ Калининград чик буе гаскәрләре институты]]''
| 
| 
| 
| http://kpi.fsb.ru/
|-
| style='text-align:right'| 46
| 1998
| ''[[:d:Q1152922|РФ КК гомумгаскәри академиясе]]''
| [[Файл:Военная академия на Девичьем поле (10784627223).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q862100|Хамовники]]''&lt;br/&gt;[[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Combined Arms Academy of the Armed Forces of the Russian Federation|Combined Arms Academy of the Armed Forces of the Russian Federation]]
| https://ova.mil.ru/
|-
| style='text-align:right'| 47
| 2012
| ''[[:d:Q4114399|Профессор Николай Егорович Жуковский һәм Юрий Алексеевич Гагарин исемендәге Россия Федерациясе хәрби-һава көчләре академиясе]]''
| [[Файл:Release of officers of the Air force Academy in Voronezh (2019-06-29) 06.jpg|center|128px]]
| [[Воронеж өлкәсе]]
| [[:commons:Category:VUNC VVS VVA|VUNC VVS VVA]]
| http://www.vaiu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 48
| 2012-07-01
| ''[[:d:Q21745516|Хәрби-диңгез политехник институты]]''
| [[Файл:Военно-морской политехнический институт, корпус 13, бульвар Разведчика 03.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Naval Polytechnic Institute (Peterhof)|Naval Polytechnic Institute (Peterhof)]]
| http://вмпи.рф
|-
| style='text-align:right'| 49
| 
| ''[[:d:Q4141615|Россия Федерациясе Федераль иминлек хезмәтенең Галицино чик буе гаскәрләре институты]]''
| [[Файл:RIAN archive 119875 Golitsyn Frontier Guards Military Institute.jpg|center|128px]]
| [[Голицыно]]
| 
| http://gpi.fsb.ru
|-
| style='text-align:right'| 50
| 
| ''[[:d:Q4326217|Новочеркасск югары хәрби элемтә җитәкчелеге укуханәсе]]''
| [[Файл:Войсковое правление.JPG|center|128px]]
| [[Новочеркасск]]
| 
| http://nvvkys.donland.ru
|}
{{Wikidata list end}}

== Башка югары уку йортлары  ==
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q38723 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! сурәт
! урнашу
! Викиҗыентык
! веб-сайт
|-
| style='text-align:right'| 1
| 1701
| ''[[:d:Q4407686|Санкт-Петербург хәрби-диңгез институты]]''
| [[Файл:Морской кадетский корпус. Набережная Лейтенанта Шмидта 2H1A9808WI.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:St. Petersburg Naval Institute|St. Petersburg Naval Institute]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 2
| 1779
| ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''
| [[Файл:St. Petersburg State Theatre Arts Academy.jpg|center|128px]]
| 
| 
| http://www.rgisi.ru
|-
| style='text-align:right'| 3
| 1781-03-12
| ''[[:d:Q104017099|Владимир Иванович Воронин исемендәге Арктик диңгез институты — Адмирал Степан Осипович Макаров исемендәге Дәүләт диңгез һәм елга флоты университеты бүлекчәсе]]''
| 
| [[Архангельск]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 4
| 1809
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
| [[Файл:Neglinnaya 6 - Shchepkin Theatre School.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q2626320|Мещанский районы]]''
| [[:commons:Category:Mikhail Shchepkin Higher Theatre School|Mikhail Shchepkin Higher Theatre School]]
| http://shepkinskoe.ru/
|-
| style='text-align:right'| 5
| 1828
| ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]''
| [[Файл:State Institute of Technology SPB (img1).jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Saint Petersburg State Institute of Technology|Saint Petersburg State Institute of Technology]]
| http://technolog.edu.ru
|-
| style='text-align:right'| 6
| 1855
| ''[[:d:Q4409421|Адмирал Геннадий Иванович Невельской исемендәге Дәүләт диңгезчелек университетының Тимофей Борисович Гуженко исемендәге Сахалин югары диңгезчелек укуханәсе]]''
| [[Файл:Сахалинское мореходное училище.JPG|center|128px]]
| [[Холмск]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 7
| 1879
| ''[[:d:Q4450871|Сергей Васильевич Рахманинов исемендәге Тамбов дәүләт музыка-педагогика институты]]''
| 
| [[Тамбов]]
| 
| https://rachmaninov.ru/
|-
| style='text-align:right'| 8
| 1896
| ''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]''
| [[Файл:MIIT.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2622887|Maryina Roshcha District]]''
| [[:commons:Category:Russian University of Transport|Russian University of Transport]]
| http://www.miit.ru/
|-
| style='text-align:right'| 9
| 1909-07-01
| ''[[:d:Q105885725|«Станкин» Мәскәү дәүләт технология университетының Никифор Михайлович Бардыгин исемендәге Егорьевск технология институты]]''
| [[Файл:Корпус учебный 2 (Егорьевск).jpg|center|128px]]
| [[Егорьевск]]
| [[:commons:Category:Profsoyuznaya street 32-34, Yegorievsk|Profsoyuznaya street 32-34, Yegorievsk]]
| http://e-stankin.ru/
|-
| style='text-align:right'| 10
| 1916-07-01
| ''[[:d:Q13419575|Төмән дәүләт университетының Дмитрий Иванович Менделеев исемендәге Тубыл педагогика институты]]''
| [[Файл:RozyLuxemburg7 Tobolsk.JPG|center|128px]]
| [[Төмән өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Tobolsk Pedagogical Institute|Tobolsk Pedagogical Institute]]
| https://tobolsk.utmn.ru/
|-
| style='text-align:right'| 11
| 1918
| ''[[:d:Q4407698|Санкт-Петербург дәүләт мәдәният институты]]''
| [[Файл:Дом Бецкого И.И. - принца Ольденбургского П.Г.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| 
| https://www.spbgik.ru/
|-
| style='text-align:right'| 12
| 1918-07-17
| [[Тимер юлы гаскәрләре һәм хәрби бәйләнешләр хәрби институты]]
| 
| [[Петергоф|Петерһоф]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 13
| 1919
| ''[[:d:Q105885783|Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университетының Физика һәм механика институты]]''
| 
| [[Санкт-Петербург]]
| 
| https://physmech.spbstu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 14
| 1919
| ''[[:d:Q4476703|Урал идарә институты]]''
| [[Файл:УрАГС.jpg|center|128px]]
| [[Екатеринбург]]
| [[:commons:Category:Ural Institute of Management (Branch of RANEPA)|Ural Institute of Management (Branch of RANEPA)]]
| https://ui.ranepa.ru/
|-
| style='text-align:right'| 15
| 1920
| ''[[:d:Q4304085|Дәүләт социаль-гуманитар университеты]]''
| 
| 
| 
| https://www.gukolomna.ru/
|-
| style='text-align:right'| 16
| 1920
| ''[[:d:Q4453553|Сарытау театр институты]]''
| [[Файл:Театральный институт ул Рабочая 23 Саратов.jpg|center|128px]]
| [[Сарытау]]
| [[:commons:Category:Theater Institute, Saratov|Theater Institute, Saratov]]
| http://sati-sgk.ru
|-
| style='text-align:right'| 17
| 1921&lt;br/&gt;1921-07-21
| ''[[:d:Q30257344|РФ ЭЭМның Ерак Көнчыгыш юридик институты]]''
| [[Файл:Дальневосточный юридический институт МВД РФ.jpg|center|128px]]
| [[Хабарау|Хабаровск]]
| 
| https://двюи.мвд.рф
|-
| style='text-align:right'| 18
| 1922-06-06
| ''[[:d:Q105885754|Россия Федерациясе Федераль салым хезмәтенең Төньяк-Көнбатыш квалификация күтәрү институты]]''
| 
| [[Санкт-Петербург]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 19
| 1929
| ''[[:d:Q4097537|Брянск дәүләт техник университеты]]''
| [[Файл:Старый корпус БГТУ Брянск.JPG|center|128px]]
| [[Брянск]]
| [[:commons:Category:Bryansk State Technical University|Bryansk State Technical University]]
| https://www.tu-bryansk.ru/&lt;br/&gt;http://www.tu-bryansk.ru/
|-
| style='text-align:right'| 20
| 1930
| ''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]''
| [[Файл:Главный корпус Московского государственного института культуры.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| 
| http://mgik.org
|-
| style='text-align:right'| 21
| 1930-09-30
| ''[[:d:Q4304158|Мәскәү тарих-архив институты]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 22
| 1931
| ''[[:d:Q4304336|Мәскәү юридик институты]]''
| [[Файл:Bolshaya Nikitskaya, 11.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 23
| 1931
| ''[[:d:Q4412485|Төньяк Кавказ таучылык-металлургия институты]]''
| 
| [[Владикавказ]]
| 
| http://www.skgmi-gtu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 24
| 1933
| [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]]
| [[Файл:Alexander Herzen's Birthplace(3).jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Maxim Gorky Literature Institute|Maxim Gorky Literature Institute]]
| http://litinstitut.ru
|-
| style='text-align:right'| 25
| 1933-10-14
| ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]''
| [[Файл:Meshchansky District, Moscow, Russia - panoramio (209).jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Moscow Architectural Institute|Moscow Architectural Institute]]
| http://www.marhi.ru
|-
| style='text-align:right'| 26
| 1934-04-28
| ''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]''
| [[Файл:MIAN-IVMRAN.JPG|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Steklov Institute of Mathematics|Steklov Institute of Mathematics]]
| http://www.mi-ras.ru/
|-
| style='text-align:right'| 27
| 1935-11-15
| ''[[:d:Q30257755|Пётр Ильич Чайковский исемендәге Көньяк Урал дәүләт сәнгать институты]]''
| [[Файл:Памятник Чайковскому перед ЮУрГИИ f004.jpg|center|128px]]
| [[Чиләбе]]
| [[:commons:Category:South Ural State Institute of Arts|South Ural State Institute of Arts]]
| https://uyrgii.ru/
|-
| style='text-align:right'| 28
| 1938
| ''[[:d:Q4325171|Новороссийск политехника институты]]''
| [[Файл:Политех Новороссийск.jpg|center|128px]]
| [[Новороссийск]]
| 
| https://www.npi.edu.ru
|-
| style='text-align:right'| 29
| 1939
| ''[[:d:Q664610|В. М. Шукшин исемендәге Алтай дәүләт педагогика һәм гуманитар фәннәр университеты]]''
| [[Файл:Бийск филфак АГАО.jpg|center|128px]]
| [[Бийск]]
| 
| http://www.bigpi.biysk.ru/wwwsite/
|-
| style='text-align:right'| 30
| 1939
| ''[[:d:Q2324493|Виссарион Григорьевич Белинский исемендәге Пенза педагогика институты]]''
| [[Файл:PGPU-Hauptgebaeude-01.jpg|center|128px]]
| [[Пенза]]
| 
| http://spu-penza.ru
|-
| style='text-align:right'| 31
| 1939
| ''[[:d:Q4139464|В. Г. Короленко исемендәге Глазов дәүләт педагогия институты]]''
| [[Файл:Udmurtia Glazov asv2019-05 img02.jpg|center|128px]]
| [[Глазов]]
| 
| http://www.ggpi.org&lt;br/&gt;http://ggpi.org/news.php
|-
| style='text-align:right'| 32
| 1939
| ''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]''
| [[Файл:Surikov Art Institute Moscow.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Surikov Art Institute in Moscow|Surikov Art Institute in Moscow]]
| http://surikov-vuz.com/
|-
| style='text-align:right'| 33
| 1939
| ''[[:d:Q110946531|Бөре дәүләт педагогика институты]]''
| [[Файл:Административный корпус БФ БашГУ 2019 год.jpg|center|128px]]
| [[Бөре (шәһәр)|Бөре]]
| 
| https://www.birsk.ru/node/1002
|-
| style='text-align:right'| 34
| 1939
| ''[[:d:Q4519367|Шадринск дәүләт педагогика институты]]''
| 
| [[Шадрин (шәһәр)|Шадринск]]
| 
| http://shgpi.edu.ru/en/
|-
| style='text-align:right'| 35
| 1939
| ''[[:d:Q30265172|Волгоград бизнес институты]]''
| 
| [[Волгоград]]
| 
| http://volbi.ru/en/&lt;br/&gt;http://volbi.ru
|-
| style='text-align:right'| 36
| 1940-06-22
| ''[[:d:Q110954641|Лесосибирск дәүләт педагогика институты]]''
| [[Файл:Lpisfu 002.JPG|center|128px]]
| [[Лесосибирск]]
| [[:commons:Category:Lesosibirsk Pedagogical Institute|Lesosibirsk Pedagogical Institute]]
| http://lpi.sfu-kras.ru
|-
| style='text-align:right'| 37
| 1943
| ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]''
| [[Файл:Moscow Art Theatre School-Studio.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2710104|Тверской районы]]''
| [[:commons:Category:School-Studio at the Moscow Art Theatre|School-Studio at the Moscow Art Theatre]]
| http://mhatschool.theatre.ru
|-
| style='text-align:right'| 38
| 1943
| ''[[:d:Q4385790|Волгоград дәүләт медицина университетының Пятигорск медицина-фармацевтика институты]]''
| [[Файл:PMPI Main building.jpg|center|128px]]
| [[Биштау|Пятигорск]]
| [[:commons:Category:Pyatigorsk Medical and Pharmaceutical Institute|Pyatigorsk Medical and Pharmaceutical Institute]]
| http://pmedpharm.ru/
|-
| style='text-align:right'| 39
| 1943
| ''[[:d:Q21643454|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Түбән Новгород идарә институты]]''
| [[Файл:Volga-Vyatka Academy of Public Administration.jpg|center|128px]]
| [[Түбән Новгород]]
| 
| https://niu.ranepa.ru/
|-
| style='text-align:right'| 40
| 1943-02-15
| ''[[:d:Q103831957|Воронеж хөкүмәт элемтәсе институты]]''
| 
| [[Воронеж]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 41
| 1944
| ''[[:d:Q21645815|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Көньяк Россия идарә институты]]''
| [[Файл:Южно-Российский институт управя.jpg|center|128px]]
| [[Ростов-на-Дону]]
| [[:commons:Category:South-Russia Institute of Management|South-Russia Institute of Management]]
| https://uriu.ranepa.ru/
|-
| style='text-align:right'| 42
| 1945
| ''[[:d:Q1487403|Теоретик һәм эксперименталь физика институты]]''
| [[Файл:Cheremushki Estate Flickr 06.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| 
| http://www.itep.ru
|-
| style='text-align:right'| 43
| 1945-10
| ''[[:d:Q4129748|School of Journalism &amp; Mass Communication]]''
| [[Файл:Faculty of Journalism.jpg|center|128px]]
| [[Василий утравы районы]]
| 
| https://jf.spbu.ru/&lt;br/&gt;https://eng.jf.spbu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 44
| 1953
| [[Чита дәүләт медицина академиясе]]
| [[Файл:Chita State Medical Academy.jpg|center|128px]]
| [[Чита]]&lt;br/&gt;[[Пермь]]&lt;br/&gt;[[Байкал арты крае]]
| 
| https://chitgma.ru/
|-
| style='text-align:right'| 45
| 1953&lt;br/&gt;1953-08-27
| ''[[:d:Q4209557|Россия эчке эшләр министрлыгының Калининград юриспуденция институты]]''
| [[Файл:КЮИ МВД.jpg|center|128px]]
| [[Калининград]]
| [[:commons:Category:Kaliningrad Law Institute|Kaliningrad Law Institute]]
| https://klif.univer.mvd.ru/
|-
| style='text-align:right'| 46
| 1960-05-27&lt;br/&gt;1960
| ''[[:d:Q4081724|Белгород дәүләт сәнгать һәм мәдәният институты]]''
| [[Файл:Facade of the BSICA.jpg|center|128px]]
| [[Белгород]]
| 
| http://www.bgiki.ru&lt;br/&gt;http://en.bgiik.ru/
|-
| style='text-align:right'| 47
| 1961
| ''[[:d:Q4398525|РФ ЭЭМның Ростов юридик институты]]''
| [[Файл:Ростовский юридический институт МВД РФ.jpg|center|128px]]
| [[Ростов-на-Дону]]
| [[:commons:Category:Rostov Law Institute of Ministry of Internal Affairs of Russia|Rostov Law Institute of Ministry of Internal Affairs of Russia]]
| http://www.rui.mvd.ru/&lt;br/&gt;https://rui.mvd.ru/
|-
| style='text-align:right'| 48
| 1961
| ''[[:d:Q4424987|Мәскәү энергетика институтының Смоленск бүлекчәсе]]''
| [[Файл:Филиал МЭИ в г. Смоленске.jpg|center|128px]]
| [[Смоленск]]
| [[:commons:Category:Moscow Power Engineering Institute (Smolensk)|Moscow Power Engineering Institute (Smolensk)]]
| http://www.sbmpei.ru/
|-
| style='text-align:right'| 49
| 1961
| ''[[:d:Q4476798|РФ ЭЭМның Урал юридик институты]]''
| 
| [[Екатеринбург]]
| 
| https://ural.mvd.ru/
|-
| style='text-align:right'| 50
| 1962
| ''[[:d:Q4304157|Александр Николаевич Тихонов исемендәге Мәскәү дәүләт электроника һәм математика институты]]''
| [[Файл:Логотип МИЭМ.svg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Moscow State Institute of Electronics and Mathematics|Moscow State Institute of Electronics and Mathematics]]
| http://miem.edu.ru/&lt;br/&gt;http://miem.hse.ru/
|-
| style='text-align:right'| 51
| 1962-01-14
| ''[[:d:Q4154225|Ерак Көнчыгыш дәүләт сәнгать институты]]''
| 
| [[Владивосток]]
| 
| http://www.dv-art.ru
|-
| style='text-align:right'| 52
| 1963-08
| [[Түбән Кама химия-технология институты]]
| 
| [[Идел буе федераль округы]]&lt;br/&gt;[[Татарстан]]&lt;br/&gt;[[Түбән Кама районы]]&lt;br/&gt;[[Түбән Кама]]
| 
| https://www.nchti.ru/
|-
| style='text-align:right'| 53
| 1964-01-21
| ''[[:d:Q103832007|РФ ЭЭМ Бөтенроссия хезмәткәрләр квалификациясен күтәрү институты]]''
| [[Файл:Vladimir Putin, All-Russian Advanced Training Institute MIA (2012-05-17) 07.jpg|center|128px]]
| [[Домодедово (шәһәр)]]
| [[:commons:Category:All-Russian Advanced Training Institute of the Ministry of Internal Affairs of Russia|All-Russian Advanced Training Institute of the Ministry of Internal Affairs of Russia]]
| https://випк.мвд.рф/
|-
| style='text-align:right'| 54
| 1967
| ''[[:d:Q2384139|Александр Сергеевич Пушкин исемендәге Дәүләт рус теле институты]]''
| [[Файл:Гос. ИРЯ им. А.С. Пушкина.JPG|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Pushkin State Russian Language Institute|Pushkin State Russian Language Institute]]
| http://www.pushkin.institute
|-
| style='text-align:right'| 55
| 1967-04-29
| ''[[:d:Q103832218|Россия Федерациясе Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы Дәүләт янгын сүндерү хезмәте хезмәткәрләренең Воронеж квалификация күтәрү институты]]''
| 
| [[Воронеж]]
| 
| https://vipkgps.ru/
|-
| style='text-align:right'| 56
| 1967-07-04
| ''[[:d:Q104387855|Ставрополь дәүләт педагогика институты]]''
| 
| [[Ставрополь]]
| 
| https://sspi.ru/
|-
| style='text-align:right'| 57
| 1968
| ''[[:d:Q6676414|Хабаровск дәүләт мәдәният институты]]''
| [[Файл:Хабаровский государственный институт искусств и культуры.jpg|center|128px]]
| [[Хабарау|Хабаровск]]
| 
| http://hgiik.ru/&lt;br/&gt;http://www.hgiik.ru/
|-
| style='text-align:right'| 58
| 1968
| ''[[:d:Q30257821|Россия дәүләт интеллектуаль милек институты]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| 
| http://www.rgiis.ru/&lt;br/&gt;http://www.rgiis.ru/en/
|-
| style='text-align:right'| 59
| 1969
| ''[[:d:Q4219245|Кемерово дәүләт мәдәният институты]]''
| [[Файл:Главный корпус КемГИК.jpg|center|128px]]
| 
| 
| http://www.kemguki.ru/
|-
| style='text-align:right'| 60
| 1969
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| [[Казан]]
| 
| http://kazgik.ru/
|-
| style='text-align:right'| 61
| 1969-04-07
| ''[[:d:Q4076922|Адмирал Фёдор Фёдорович Ушаков исемендәге Балтыйк югары хәрби-диңгез укуханәсе — Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясенең Калининград филиалы]]''
| [[Файл:Балтийский военно-морской институт.jpg|center|128px]]
| [[Калининград]]
| [[:commons:Category:Baltic Naval Institute|Baltic Naval Institute]]
| https://bvvmu.mil.ru/
|-
| style='text-align:right'| 62
| 1971
| [[Самара дәүләт мәдәният институты]]
| [[Файл:Institute of culture 9946.JPG|center|128px]]
| [[Самар]]
| 
| http://www.smrgaki.ru/index.htm&lt;br/&gt;https://samgik.ru/
|-
| style='text-align:right'| 63
| 1971-10-18
| ''[[:d:Q4125384|Воронеж дәүләт сәнгать институты]]''
| [[Файл:Voronezh State Academy of Art.JPG|center|128px]]
| [[Воронеж]]
| 
| https://voronezharts.ru/
|-
| style='text-align:right'| 64
| 1972&lt;br/&gt;1978-04-05
| [[Эчке эшләр министрлыгының Воронеж институты|РФ ЭЭМның Воронеж институты]]
| 
| [[Воронеж]]
| 
| https://ви.мвд.рф/
|-
| style='text-align:right'| 65
| 1972-03-15
| ''[[:d:Q110931146|Орёл дәүләт мәдәният институты]]''
| [[Файл:Oryol, Leskov street, 15.jpg|center|128px]]
| [[Орёл өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Oryol State Institute of Culture|Oryol State Institute of Culture]]
| https://ogik.ru/
|-
| style='text-align:right'| 66
| 1974
| ''[[:d:Q4062909|Алтай дәүләт мәдәният институты]]''
| [[Файл:Altai State Academy of Culture and Arts.jpg|center|128px]]
| [[Барнавыл]]
| 
| http://agaki.ru
|-
| style='text-align:right'| 67
| 1974
| [[Казан юридик институты|Россия Эчке эшләр министрлыгының Казан юридик институты]]
| [[Файл:КЮИ МВД России.jpg|center|128px]]
| [[Казан]]&lt;br/&gt;[[Татарстан]]&lt;br/&gt;[[Казанның Идел буе районы|Идел буе районы]]
| 
| https://kui.mvd.ru
|-
| style='text-align:right'| 68
| 1975
| [[Пермь дәүләт мәдәният институты]]
| [[Файл:Views of Perm (July 2024) - 23.jpg|center|128px]]
| [[Пермь]]
| [[:commons:Category:Perm State Institute of Culture|Perm State Institute of Culture]]
| http://www.psiac.ru
|-
| style='text-align:right'| 69
| 1981&lt;br/&gt;1981-10-26
| ''[[:d:Q52842948|Россия Федерациясе Милли гвардия гаскәренең Пермь хәрби институты]]''
| 
| ''[[:d:Q3926930|Ordzhonikidzevsky City District]]''&lt;br/&gt;[[Пермь]]
| 
| https://pvi.rosguard.gov.ru/
|-
| style='text-align:right'| 70
| 1985&lt;br/&gt;2010
| ''[[:d:Q4081732|Россия Федерациясе Эчке эшләр министрлыгының Иван Дмитриевич Путилин исемендәге Белгород юридик институты]]''
| 
| [[Белгород]]
| 
| http://www.belui.mvd.ru&lt;br/&gt;https://belui.mvd.ru/
|-
| style='text-align:right'| 71
| 1985
| ''[[:d:Q4174313|Екатеринбург дәүләт театр институты]]''
| [[Файл:Вайнера 2 со стороны Вайнера 1.JPG|center|128px]]
| [[Екатеринбург]]
| [[:commons:Category:2 Vainera Street, Yekaterinburg|2 Vainera Street, Yekaterinburg]]
| http://www.egti.ru
|-
| style='text-align:right'| 72
| 1985
| ''[[:d:Q103832932|Байкал дәүләт университетының Чита институты]]''
| [[Файл:В здании также расположен Читинский институт Байкальского государственного университета экономики и права.JPG|center|128px]]
| [[Чита]]
| 
| http://bgu-chita.ru/sveden/common
|-
| style='text-align:right'| 73
| 1988-12-15
| ''[[:d:Q101504890|Волгоград идарә институты]]''
| [[Файл:РАНХиГС (Волгоградский институт управления) - panoramio.jpg|center|128px]]
| [[Волгоград]]
| [[:commons:Category:Volgograd Institute of Management|Volgograd Institute of Management]]
| https://vlgr.ranepa.ru
|-
| style='text-align:right'| 74
| 1989
| ''[[:d:Q4360216|Санкт-Петербург яһүдлек институты]]''
| 
| [[Санкт-Петербург]]
| 
| http://www.pijs.ru/
|-
| style='text-align:right'| 75
| 1990
| ''[[:d:Q15995129|РФА Югары химия колледжы]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| 
| https://www.muctr.ru/university/departments/vhk/info/
|-
| style='text-align:right'| 76
| 1991
| ''[[:d:Q4336192|Ырынбур дәүләт менеджмент институты]]''
| [[Файл:ОГИМ.png|center|128px]]
| [[Ырынбур]]
| 
| http://www.ogim.ru/
|-
| style='text-align:right'| 77
| 1991-04-22
| ''[[:d:Q4201591|Менеджмент, маркетинг һәм финанс институты]]''
| 
| [[Воронеж]]
| 
| http://www.immf.ru
|-
| style='text-align:right'| 78
| 1991-06-10
| ''[[:d:Q4288375|Анатолий Собчак исемендәге Халыкара банкчылык институты]]''
| 
| [[Санкт-Петербург]]
| 
| https://www.ibispb.ru/
|-
| style='text-align:right'| 79
| 1992
| [[ТИСБИ]]
| [[Файл:TISBI (2022-04-15) 04.jpg|center|128px]]
| [[Казан]]
| [[:commons:Category:TISBI|TISBI]]
| https://www.tisbi.ru/
|-
| style='text-align:right'| 80
| 1992-08-25
| ''[[:d:Q13415087|Воронеж югары технологияләр институты]]''
| 
| [[Воронеж]]
| 
| http://vivt.ru/
|-
| style='text-align:right'| 81
| 1993
| ''[[:d:Q4201739|Махсус педагогика һәм психология институты]]''
| 
| [[Санкт-Петербург]]
| 
| http://wallenberg.ru&lt;br/&gt;http://en.wallenberg.ru/
|-
| style='text-align:right'| 82
| 1993
| ''[[:d:Q4671137|Россия фәннәр академиясенең Дәүләт һәм хокук институты]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| 
| http://www.igpran.ru/
|-
| style='text-align:right'| 83
| 1994
| ''[[:d:Q4126645|Көнчыгыш илләре институты]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| 
| http://www.orun.ru
|-
| style='text-align:right'| 84
| 1994
| ''[[:d:Q4398008|Россия хосусый хокук мәктәбе]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| 
| http://privlaw.ru
|-
| style='text-align:right'| 85
| 1994
| ''[[:d:Q6873803|Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университетының Мирный политехник институты]]''
| 
| [[Мирный (Якутия)|Мирный]]
| 
| https://www.s-vfu.ru/universitet/rukovodstvo-i-struktura/instituty/mpti/
|-
| style='text-align:right'| 86
| 1994-04-05&lt;br/&gt;1994
| ''[[:d:Q4152024|ГИТР Кино һәм телевидение институты]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| 
| https://gitr.ru/&lt;br/&gt;http://www.gitr.ru/#
|-
| style='text-align:right'| 87
| 1994-06-01
| ''[[:d:Q103920259|Россия Федерациясе Җәза үтәтү буенча федераль хезмәтенең Самар юридик институты]]''
| 
| [[Самар]]
| 
| https://sui.fsin.gov.ru/
|-
| style='text-align:right'| 88
| 1995
| ''[[:d:Q16697389|Себер бизнес, идарә һәм психология институты]]''
| [[Файл:Sibup hull.jpg|center|128px]]
| [[Красноярск]]
| 
| http://www.sibup.ru/
|-
| style='text-align:right'| 89
| 1996
| ''[[:d:Q4113303|Россия Федерациясе Җәза үтәтү буенча федераль хезмәтенең Владимир юридик институты]]''
| 
| [[Владимир (шәһәр)|Владимир]]
| 
| http://www.vui-fsin.ru/
|-
| style='text-align:right'| 90
| 1996
| ''[[:d:Q4315882|Нева тел һәм мәдәният институты]]''
| 
| [[Санкт-Петербург]]
| 
| http://www.niyak.spb.ru/
|-
| style='text-align:right'| 91
| 1996
| ''[[:d:Q7507002|Себер бизнес һәм мәгълүмати технологияләр институты]]''
| 
| [[Омск]]
| 
| http://sibit.sano.ru/
|-
| style='text-align:right'| 92
| 1996&lt;br/&gt;1961
| ''[[:d:Q30257717|Смоленск дәүләт сәнгать институты]]''
| [[Файл:Смоленский государственный институт искусств.jpg|center|128px]]
| [[Смоленск]]
| [[:commons:Category:Smolensk State Institute of Arts|Smolensk State Institute of Arts]]
| https://sgii-smol.ru/
|-
| style='text-align:right'| 93
| 1997
| ''[[:d:Q4288452|Халыкара икътисад һәм финанс институты]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:ICEF College|ICEF College]]
| http://icef.hse.ru/en/
|-
| style='text-align:right'| 94
| 1997
| ''[[:d:Q4211745|Казан федераль университетының Чаллы институты]]''
| 
| [[Чаллы]]
| 
| http://chelny.kpfu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 95
| 1997-03-28&lt;br/&gt;1997
| ''[[:d:Q58229482|Мәскәү психоанализ институты]]''
| 
| 
| 
| https://inpsycho.ru
|-
| style='text-align:right'| 96
| 1998
| ''[[:d:Q4304156|Мәскәү энергия иминлеге һәм сакчыллыгы институты]]''
| [[Файл:Logotipesaeei.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| 
| http://www.mieen.ru
|-
| style='text-align:right'| 97
| 1999&lt;br/&gt;1934
| ''[[:d:Q97041678|Чурапча дәүләт физкультура һәм спорт институты]]''
| 
| ''[[:d:Q1111888|Churapcha]]''
| 
| http://www.chgifkis.ru
|-
| style='text-align:right'| 98
| 2000&lt;br/&gt;1997
| ''[[:d:Q4304300|Мәскәү технология институты]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Moscow Technological Institute|Moscow Technological Institute]]
| http://mti.edu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 99
| 2000
| ''[[:d:Q30263251|Арктика дәүләт мәдәният һәм сәнгать институты]]''
| [[Файл:АГИК.jpg|center|128px]]
| [[Якутск]]
| [[:commons:Category:Arctic State Institute of Arts and Culture|Arctic State Institute of Arts and Culture]]
| https://agiki.ru/
|-
| style='text-align:right'| 100
| 2000-04-26
| ''[[:d:Q4097546|Брянск идарә һәм бизнес институты]]''
| 
| 
| 
| https://biub.ru/
|-
| style='text-align:right'| 101
| 2003-01-29
| [[Кама сәнгать һәм дизайн институты]]
| 
| [[Татарстан]]&lt;br/&gt;[[Чаллы]]
| 
| http://kiid.ru/
|-
| style='text-align:right'| 102
| 2004
| ''[[:d:Q30270522|Санкт-Петербург медицина-социаль институты]]''
| 
| [[Санкт-Петербург]]
| 
| http://medinstitut.org/
|-
| style='text-align:right'| 103
| 2005-06-10
| ''[[:d:Q4494337|Рус православ чиркәвенең Хабаровск дини семинариясе]]''
| [[Файл:Khabarovsk Theological Seminary.jpg|center|128px]]
| [[Хабарау|Хабаровск]]
| 
| http://dvseminary.ru/
|-
| style='text-align:right'| 104
| 2008
| ''[[:d:Q108599669|Югары тәрҗемәчек мәктәбе]]''
| 
| [[Санкт-Петербург]]
| 
| https://scit.herzen.spb.ru/
|-
| style='text-align:right'| 105
| 2011
| ''[[:d:Q4422083|Сколково фән һәм технологияләр институты]]''
| [[Файл:Moscow Skolkovo innovation center Bol'shoj bul'var Skolteh 20180602 087.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Skoltech University|Skoltech University]]
| https://skoltech.ru/
|-
| style='text-align:right'| 106
| 2013
| ''[[:d:Q60623957|К(И)ФУ Халыкара мөнәсәбәтләр институты]]''
| [[Файл:Vakhitovskiy rayon, Kazan, Respublika Tatarstan, Russia - panoramio (371).jpg|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:Institute of International Relations (Kazan University)|Institute of International Relations (Kazan University)]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 107
| 2021
| ''[[:d:Q110319321|Вологда гуманитар институты]]''
| 
| [[Вологда]]
| 
| https://vggi.ru/
|-
| style='text-align:right'| 108
| 
| ''[[:d:Q4084508|Пермь илкүләм тикшеренү политехника университетының Березники бүлекчәсе]]''
| 
| [[Березники]]
| 
| http://www.bf.pstu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 109
| 
| ''[[:d:Q4112982|Владикавказ идарә институты]]''
| 
| [[Владикавказ]]
| 
| http://www.viu-online.ru/
|-
| style='text-align:right'| 110
| 
| ''[[:d:Q4201443|Георгий Яковлевич Седов исемендәге Су транспорты институты]]''
| 
| [[Ростов-на-Дону]]
| [[:commons:Category:Nautical school of Rostov-on-Don|Nautical school of Rostov-on-Don]]
| https://iwtsedov.ru/
|-
| style='text-align:right'| 111
| 
| ''[[:d:Q4201489|Гуманитар белем һәм мәгълүмати технологияләр институты]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| 
| http://www.igumo.ru/
|-
| style='text-align:right'| 112
| 
| ''[[:d:Q4248073|Урал дәүләт тимер юллары университетының Курган институты]]''
| 
| [[Курган]]
| 
| http://kirt.usurt.ru/
|-
| style='text-align:right'| 113
| 
| ''[[:d:Q4366447|П. А. Столыпин ис. Идел буе идарә итү институты]]''
| 
| 
| [[:commons:Category:Stolypin Volga Region Institute of Administration|Stolypin Volga Region Institute of Administration]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 114
| 
| ''[[:d:Q4407696|Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университетының Сәнәгый менеджмент, икътисад һәм сәүдә институты]]''
| 
| [[Санкт-Петербург]]
| 
| https://imet.spbstu.ru
|-
| style='text-align:right'| 115
| 
| ''[[:d:Q4407713|Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университетының Машиналар төзү институты]]''
| [[Файл:ВТУЗ-ЛМЗ (ГК).jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:LMZ-VTUZ|LMZ-VTUZ]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 116
| 
| ''[[:d:Q4412486|Төньяк Кавказ бизнес, инженер һәм мәгълүмати технологияләр институты]]''
| 
| [[Армавир (Россия)|Армавир]]
| 
| http://skibiit.ru/
|-
| style='text-align:right'| 117
| 
| ''[[:d:Q4476762|Россия Федерациясе гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Дәүләт янгын сүндерү хезмәтенең Урал институты]]''
| [[Файл:Учебная ПЧ УрИГПС.jpg|center|128px]]
| [[Екатеринбург]]
| [[:commons:Category:Ural Institute of the State Fire Service of the Ministry of Emergency Situations of Russia|Ural Institute of the State Fire Service of the Ministry of Emergency Situations of Russia]]
| https://uigps.ru
|-
| style='text-align:right'| 118
| 
| [[Төньяк-Көнбатыш идарә институты|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Төньяк-Көнбатыш идарә институты]]
| 
| 
| 
| http://www.sziu.ru/
|-
| style='text-align:right'| 119
| 
| ''[[:d:Q7053558|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия Халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Төньяк-Көнбатыш бүлекчәсе]]''
| 
| [[Санкт-Петербург]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 120
| 
| ''[[:d:Q21662788|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Ерак Көнчыгыш идарә институты]]''
| [[Файл:Хабаровская Высшая партшкола.jpg|center|128px]]
| [[Хабарау|Хабаровск]]
| 
| http://dviu.ranepa.ru/
|-
| style='text-align:right'| 121
| 
| ''[[:d:Q21978173|Кирилл Григорьевич Разумовский исемендәге Мәскәү дәүләт технология һәм идарә университетының Мода менеджменты һәм индустриясе институты]]''
| 
| [[Мәскәү]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 122
| 
| ''[[:d:Q33228179|Мәскәү археология инсититутының Смоленск бүлеге]]''
| 
| [[Смоленск]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 123
| 
| ''[[:d:Q62780920|Балаково бизнес һәм идара итеү институты]]''
| 
| [[Балакау]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 124
| 
| ''[[:d:Q107311530|Мәскәү политехника университетының Электросталь бүлекчәсе]]''
| [[Файл:Russia, Elektrostal. Street Pervomayskaya. img-079.jpg|center|128px]]
| [[Электросталь]]
| [[:commons:Category:Elektrostal. MAMI (Branch)|Elektrostal. MAMI (Branch)]]
| https://elpol.ru/
|-
| style='text-align:right'| 125
| 
| ''[[:d:Q111200150|Невинномысск дәүләт гуманитар-техник институты]]''
| 
| [[Невинномысск]]
| 
| http://нггти.рф/
|-
| style='text-align:right'| 126
| 
| ''[[:d:Q113237435|Сәхнә сәнгатьләре югары мәктәбе]]''
| [[Файл:Осмотр Центра искусств им. А. Райкина (август 2013) (04).jpeg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2622887|Maryina Roshcha District]]''
| [[:commons:Category:Graduate School of Performing Arts (Moscow)|Graduate School of Performing Arts (Moscow)]]
| https://www.raikin-school.com/
|}
{{Wikidata list end}}

== Моны да карагыз ==
* [[Университетлар исемлекләре]]

[[Төркем:Россия югары уку йортлары]]
[[Төркем:Исемлекләр:Россия]]
[[Төркем:Исемлекләр:Фән]]
[[Төркем:Исемлекләр:Икътисад]]
[[Төркем:Исемлекләр:Мәдәният]]</text>
      <sha1>r074q3uo2xbeyzrd51jsivzd2yz5n99</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Марафоннар/Төмән</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1390388</id>
    <revision>
      <id>5792961</id>
      <parentid>5513189</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T19:06:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Frhdkazan юнәлтү калдырмыйча [[Википедия:Проект:Төмән/Тәртибе]] сәхифәсен [[Википедия:Марафоннар/Төмән]] итеп күчерде: Регуляр сыман үтүче вики-марафонның төп битенә әйләндерү</comment>
      <origin>5513189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3904" sha1="0bw94lad9p4cy7ey5z5sbgj3rsqhv24" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;height: 620px; border: 1px solid black; overflow: auto; padding: 3px&quot; &gt;
== Таләпләр ==
*Мәкаләләр
** Мәкалә [[Википедия:Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле мәкаләләр/Киңәйтелгән|һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле 10 000 мәкалә исемлегендә]] алынырга тиеш.
** '''Бәйге барышы дәвамында''' булдырылган яки тулыландырылган булырга тиеш.
** Өстәлгән материал күләме кимендә мәгънәле '''3000 байт''' (&lt;small&gt;мәкалә тарихыннан карап була&lt;/small&gt;).
** Татарча Википедиянең '''[[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге тәртипләрен]] бозмаска тиеш'''
** [[Википедия:Ботлар|Вики-бот]] ярдәмендә язылган һәм эчтәлеге статистик күрсәткечләр белән генә аерылган мәкалә '''булмаска тиеш'''.
** 2026 елның 25 гыйнварның 0:01 белән 28 февральнең 23:59 ([[UTC]]) вакытлары арасында [[Махсус:Яңа бит|яңа булдырылган]] яки [[Ярдәм:Үзгәртү|тулыландырылган]] (&lt;small&gt;Казан/Мәскәү сәгате белән бу 25.01.2026 (3:01) белән 01.03.2026 (02:59) арасына туры килә&lt;/small&gt;).
* Призлар, диплом һәм сертификатлар квалификацион мәкаләләр саны өчен бирелә, һәм урыннарга бәйле.
** Баетылган/булдырылган мәкаләләләрне [[Википедия:Проект:Төмән/Язылган мәкаләләр|астагы таблицага]] урнаштыруыгыз сорала.
** 4 мәкаләне булдырган/яхшырткан катнашучылар финалистлар арасына керә.
*Казыйлар карары шикаять ителә алмый.

== Бәяләү тәртибе ==

* Югарыда күрсәтелгән таләпләргә туры килгән, өстәлгән материал күләме кимендә 3000 байт булган мәкаләләрнең һәр 1 000 байты өчен жюри 1 балл бирә (баллар бөтен килеш кенә бирелә);
* Катнашучы белдергән теманы сыйфатлы итеп ачкан, материалны [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән, кимендә 3 000 байт булган мәкаләләргә жюри өстәмә 1 балл бирә;
* Катнашучы белдергән теманы сыйфатлы итеп ачкан, материалны [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән, кимендә 8 000 байт булган мәкаләләргә жюри өстәмә 3 балл бирә;
* 16 000 байттан арткан/арттырган мәкаләләргә, һәм катнашучы белдергән теманы тулысынча ачкан, материалны сыйфатлы итеп [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән мәкаләләргә жюри өстәмә 5 балл бирә;
* Теркәлү вакыты ярты елдан ким булган катнашучылар өчен жюри өстәмә 10 балл бирә.

Катнашучы 1 мәкалә өчен ала алган баллар күләме чикләнмәгән.
&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;
[[Төркем:Проект:Төмән|Тәртип]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0bw94lad9p4cy7ey5z5sbgj3rsqhv24</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5792984</id>
      <parentid>5792961</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:31:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <origin>5792984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5818" sha1="rraa3alov5e004wf54kejgjoyv2c5uw" xml:space="preserve">{{УК}}

'''Төмән''' вики-марафоны — Википедиянең [[Википедия:Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле мәкаләләр/Киңәйтелгән|10 000 иң әһәмиятле мәкаләсен]] язу һәм яхшырту [[Википедия:Проект:Төмән|проектының]] алгарышын тәэмин итүче чарасы. Елга 4 тапкыр бер календарь ае (февраль-май-август-ноябрь) дәвамында үтә. Википедиядә '''[[Махсус:Теркәлү|үз хисап язманы булдырган]]''' &lt;small&gt;''([[Википедия:Теркәлү|теркәлү турында]])''&lt;/small&gt; һәрбер [[Википедия:Кулланучылар|кулланучы]] катнаша ала.


== Таләпләр ==
*Мәкаләләр
** Мәкалә [[Википедия:Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле мәкаләләр/Киңәйтелгән|һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле 10 000 мәкалә исемлегендә]] алынырга тиеш.
** '''Бәйге барышы дәвамында''' булдырылган яки тулыландырылган булырга тиеш. Башка тел бүлекләрендәге тематик мәкаләләрне [[Википедия:Бәйгеләр/Татар җирләре җәмгыяте/2021/Белешмәләр#Тәрҗемә итү коралы|тәрҗемә итү коралы]] ярдәмендә татарчалаштыру санала. 
** Өстәлгән материал күләме кимендә мәгънәле '''3000 байт''' (&lt;small&gt;мәкалә тарихыннан карап була&lt;/small&gt;).
** Татарча Википедиянең '''[[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге тәртипләрен]] бозмаска тиеш'''
** [[Википедия:Ботлар|Вики-бот]] ярдәмендә язылган һәм эчтәлеге статистик күрсәткечләр белән генә аерылган мәкалә '''булмаска тиеш'''.
* Мәкаләне бәйгегә кертү югарыдагы нигезләрне һәм [[Википедия:Марафоннар/Бәяләү җәдвәле|бәяләү тәртибен]] кабул итүне аңлата.
* Сертификат һәм дипломнар квалификацион мәкаләләр саны өчен бирелә (4 мәкаләне булдырган/яхшырткан катнашучылар финалистлар арасына керә), урыннар һәм призлар исә туплаган сыйфат баллары нигезендә билгеләнә.
** Булдырылган материалның бәйгегә кертелүе өчен катнашучы үзе җаваплы. Бәйле мәкаләнең бәхәс битенә бәйге калыбын урнаштыру һәм аны тиешлечә тутыру белән башкарыла. Баетылган/булдырылган мәкаләләр бәхәс битенә түбәндәге калыпны урнаштыруыгыз сорала:&lt;pre&gt;{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе|чыгарылыш=I|кулланучы= Викимедиа хисап язмагыз}}&lt;/pre&gt;
*Казыйлар карары шикаять ителә алмый.

== Чыгарылышлар ==
# [[Википедия:Марафоннар/Төмән/I|2026 февраль]]
# [[Википедия:Марафоннар/Төмән/II|2026 май]]
# [[Википедия:Марафоннар/Төмән/III|2026 август]]
# [[Википедия:Марафоннар/Төмән/IV|2026 ноябрь]] 
# [[Википедия:Марафоннар/Төмән/V|2027 февраль]]

== Гамәлдәге тематик материаллар ==
{{seealso|Википедия:Проект:Төмән/Мәкаләләр исемлеге}}

== Дан аллеясе ==
&lt;gallery mode=packed widths=&quot;80px&quot; heights=&quot;100px&quot;&gt;
Файл:Татнетны үстерү фонды.png|[[Татнетны үстерү фонды]]
Файл:Белем җәүһәрләре.png|[[Белем җәүһәрләре]]
File:Spbmf logo.jpg|[[Санкт-Петербург татар медиафорумы]]
File:Баннер-Союза-татарских-порталов-1024x341.jpg|[[Татар порталлары берлеге]]
File:Wiki science conference.svg|[[Википедия:Фән|Вики-Фән]]
&lt;/gallery&gt;
Бәйгенең Татарча Википедиядәге [[#Дан аллеясе|Дан аллеясенә]] һәр елгы чыгарылышы дәвамында булдырылган мәкаләләр өчен иң күп баллар алган 3-5 катнашучы кертелә.
{| cellpadding=4 cellspacing=&quot;0&quot; class=&quot;wikitable sortable&quot;
!#
!User
!'''Σ'''
![[Википедия:Марафоннар/Төмән/I#Нәтиҗәләр|I]]
|-
|1
|{{u|Динә Абдуллина}}
|1
|[[File:Gold medal icon.svg|20px]]
|-
|2
|{{u|Баныу}}
|1
|[[File:Silver medal icon.svg|20px]]
|-
|3
|{{u|A.Khamidullin}}
|1
|[[File:Bronze medal icon.svg|20px]]
|-
|}

== Моны да карагыз ==
{{Портал|Фән|Татар теле}}
* [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=tt.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;range=latest-90&amp;pages=Википедия:Марафоннар/Төмән Бу биткә мөрәҗәгатьләр статистикасы]

{{Википедия бүләкләре, медальләре һәм танылу юллары}}

[[Төркем:Проект:Төмән]]</text>
      <sha1>rraa3alov5e004wf54kejgjoyv2c5uw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5792987</id>
      <parentid>5792984</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:44:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5792987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6193" sha1="sxxlluh042cbppse7jmv09k9ldlj4wn" xml:space="preserve">{{УК}}

'''Төмән''' вики-марафоны — Википедиянең [[Википедия:Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле мәкаләләр/Киңәйтелгән|10 000 иң әһәмиятле мәкаләсен]] язу һәм яхшырту [[Википедия:Проект:Төмән|проектының]] алгарышын тәэмин итүче чарасы. Елга 4 тапкыр бер календарь ае (февраль-май-август-ноябрь) дәвамында үтә. Википедиядә '''[[Махсус:Теркәлү|үз хисап язманы булдырган]]''' &lt;small&gt;''([[Википедия:Теркәлү|теркәлү турында]])''&lt;/small&gt; һәрбер [[Википедия:Кулланучылар|кулланучы]] катнаша ала.


== Таләпләр ==
*Мәкаләләр
** Мәкалә [[Википедия:Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле мәкаләләр/Киңәйтелгән|һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле 10 000 мәкалә исемлегендә]] алынырга тиеш.
** '''Бәйге барышы дәвамында''' булдырылган яки тулыландырылган булырга тиеш. Башка тел бүлекләрендәге тематик мәкаләләрне [[Википедия:Бәйгеләр/Татар җирләре җәмгыяте/2021/Белешмәләр#Тәрҗемә итү коралы|тәрҗемә итү коралы]] ярдәмендә татарчалаштыру санала. 
** Өстәлгән материал күләме кимендә мәгънәле '''3000 байт''' (&lt;small&gt;мәкалә тарихыннан карап була&lt;/small&gt;).
** Татарча Википедиянең '''[[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге тәртипләрен]] бозмаска тиеш'''
** [[Википедия:Ботлар|Вики-бот]] ярдәмендә язылган һәм эчтәлеге статистик күрсәткечләр белән генә аерылган мәкалә '''булмаска тиеш'''.
* Мәкаләне бәйгегә кертү югарыдагы нигезләрне һәм [[Википедия:Марафоннар/Бәяләү җәдвәле|бәяләү тәртибен]] кабул итүне аңлата.
* Сертификат һәм дипломнар квалификацион мәкаләләр саны өчен бирелә (4 мәкаләне булдырган/яхшырткан катнашучылар финалистлар арасына керә), урыннар һәм призлар исә туплаган сыйфат баллары нигезендә билгеләнә.
** Булдырылган материалның бәйгегә кертелүе өчен катнашучы үзе җаваплы. Бәйле мәкаләнең бәхәс битенә бәйге калыбын урнаштыру һәм аны тиешлечә тутыру белән башкарыла. Баетылган/булдырылган мәкаләләр бәхәс битенә түбәндәге калыпны урнаштыруыгыз сорала:&lt;pre&gt;{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе|чыгарылыш=I|кулланучы= Викимедиа хисап язмагыз}}&lt;/pre&gt;
** Бәйгенең Татарча Википедиядәге [[#Дан аллеясе|Дан аллеясенә]] һәр елгы чыгарылышы дәвамында булдырылган мәкаләләр өчен иң күп баллар алган 3-5 катнашучы кертелә.
* Казыйлар карары шикаять ителә алмый.

== Оештыручылар ==
&lt;gallery mode=packed widths=&quot;80px&quot; heights=&quot;80px&quot;&gt;
Файл:Татнетны үстерү фонды.png|[[Татнетны үстерү фонды]]
Файл:Белем җәүһәрләре.png|[[Белем җәүһәрләре]]
File:Spbmf logo.jpg|[[Санкт-Петербург татар медиафорумы]]
File:Баннер-Союза-татарских-порталов-1024x341.jpg|[[Татар порталлары берлеге]]
File:Wiki science conference.svg|[[Википедия:Фән|Вики-Фән]]
&lt;/gallery&gt;

== Чыгарылышлар ==
# [[Википедия:Марафоннар/Төмән/I|2026 февраль]]
# [[Википедия:Марафоннар/Төмән/II|2026 май]]
# [[Википедия:Марафоннар/Төмән/III|2026 август]]
# [[Википедия:Марафоннар/Төмән/IV|2026 ноябрь]] 
# [[Википедия:Марафоннар/Төмән/V|2027 февраль]]

== Гамәлдәге тематик материаллар ==
{{seealso|Википедия:Проект:Төмән/Мәкаләләр исемлеге}}

== Дан аллеясе ==
&lt;gallery mode=packed widths=&quot;100px&quot; heights=&quot;100px&quot;&gt;
Файл:TT-КышкыТөмән-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (TT)
Файл:RU-КышкыТөмән-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (RU)
Файл:EN-КышкыТөмән-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (EN)
&lt;/gallery&gt;
{| cellpadding=4 cellspacing=&quot;0&quot; class=&quot;wikitable sortable&quot;
!#
!User
!'''Σ'''
![[Википедия:Марафоннар/Төмән/I#Нәтиҗәләр|I]]
|-
|1
|{{u|Динә Абдуллина}}
|1
|[[File:Gold medal icon.svg|20px]]
|-
|2
|{{u|Баныу}}
|1
|[[File:Silver medal icon.svg|20px]]
|-
|3
|{{u|A.Khamidullin}}
|1
|[[File:Bronze medal icon.svg|20px]]
|-
|}

== Моны да карагыз ==
{{Портал|Фән|Татар теле}}
* [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=tt.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;range=latest-90&amp;pages=Википедия:Марафоннар/Төмән Бу биткә мөрәҗәгатьләр статистикасы]

{{Википедия бүләкләре, медальләре һәм танылу юллары}}

[[Төркем:Проект:Төмән]]</text>
      <sha1>sxxlluh042cbppse7jmv09k9ldlj4wn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5792990</id>
      <parentid>5792987</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:51:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Оештыручылар */</comment>
      <origin>5792990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6561" sha1="cgsew1y0v1sdlpf5bglowadvi1q1nmk" xml:space="preserve">{{УК}}

'''Төмән''' вики-марафоны — Википедиянең [[Википедия:Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле мәкаләләр/Киңәйтелгән|10 000 иң әһәмиятле мәкаләсен]] язу һәм яхшырту [[Википедия:Проект:Төмән|проектының]] алгарышын тәэмин итүче чарасы. Елга 4 тапкыр бер календарь ае (февраль-май-август-ноябрь) дәвамында үтә. Википедиядә '''[[Махсус:Теркәлү|үз хисап язманы булдырган]]''' &lt;small&gt;''([[Википедия:Теркәлү|теркәлү турында]])''&lt;/small&gt; һәрбер [[Википедия:Кулланучылар|кулланучы]] катнаша ала.


== Таләпләр ==
*Мәкаләләр
** Мәкалә [[Википедия:Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле мәкаләләр/Киңәйтелгән|һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле 10 000 мәкалә исемлегендә]] алынырга тиеш.
** '''Бәйге барышы дәвамында''' булдырылган яки тулыландырылган булырга тиеш. Башка тел бүлекләрендәге тематик мәкаләләрне [[Википедия:Бәйгеләр/Татар җирләре җәмгыяте/2021/Белешмәләр#Тәрҗемә итү коралы|тәрҗемә итү коралы]] ярдәмендә татарчалаштыру санала. 
** Өстәлгән материал күләме кимендә мәгънәле '''3000 байт''' (&lt;small&gt;мәкалә тарихыннан карап була&lt;/small&gt;).
** Татарча Википедиянең '''[[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге тәртипләрен]] бозмаска тиеш'''
** [[Википедия:Ботлар|Вики-бот]] ярдәмендә язылган һәм эчтәлеге статистик күрсәткечләр белән генә аерылган мәкалә '''булмаска тиеш'''.
* Мәкаләне бәйгегә кертү югарыдагы нигезләрне һәм [[Википедия:Марафоннар/Бәяләү җәдвәле|бәяләү тәртибен]] кабул итүне аңлата.
* Сертификат һәм дипломнар квалификацион мәкаләләр саны өчен бирелә (4 мәкаләне булдырган/яхшырткан катнашучылар финалистлар арасына керә), урыннар һәм призлар исә туплаган сыйфат баллары нигезендә билгеләнә.
** Булдырылган материалның бәйгегә кертелүе өчен катнашучы үзе җаваплы. Бәйле мәкаләнең бәхәс битенә бәйге калыбын урнаштыру һәм аны тиешлечә тутыру белән башкарыла. Баетылган/булдырылган мәкаләләр бәхәс битенә түбәндәге калыпны урнаштыруыгыз сорала:&lt;pre&gt;{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе|чыгарылыш=I|кулланучы= Викимедиа хисап язмагыз}}&lt;/pre&gt;
** Бәйгенең Татарча Википедиядәге [[#Дан аллеясе|Дан аллеясенә]] һәр елгы чыгарылышы дәвамында булдырылган мәкаләләр өчен иң күп баллар алган 3-5 катнашучы кертелә.
* Казыйлар карары шикаять ителә алмый.

== Оештыручылар ==
&lt;gallery mode=packed widths=&quot;80px&quot; heights=&quot;80px&quot;&gt;
Файл:Татнетны үстерү фонды.png|[[Татнетны үстерү фонды]]
Файл:Белем җәүһәрләре.png|[[Белем җәүһәрләре]]
File:Spbmf logo.jpg|[[Санкт-Петербург татар медиафорумы]]
File:Баннер-Союза-татарских-порталов-1024x341.jpg|[[Татар порталлары берлеге]]
File:Black square.jpg|[[YASALMALAR|«YASALMALAR» халыкара татар программистлары берләшмәсе]]
File:Tatar Wikimedia Community User Group Tulip Text tt globe tilted hat.png|[[Википедия:Татарча язучы викимедистлар төркеме|Татарча язучы викимедистлар төркеме]]
File:Wiki science conference.svg|[[Википедия:Фән|Вики-Фән]]
&lt;/gallery&gt;

== Чыгарылышлар ==
# [[Википедия:Марафоннар/Төмән/I|2026 февраль]]
# [[Википедия:Марафоннар/Төмән/II|2026 май]]
# [[Википедия:Марафоннар/Төмән/III|2026 август]]
# [[Википедия:Марафоннар/Төмән/IV|2026 ноябрь]] 
# [[Википедия:Марафоннар/Төмән/V|2027 февраль]]

== Гамәлдәге тематик материаллар ==
{{seealso|Википедия:Проект:Төмән/Мәкаләләр исемлеге}}

== Дан аллеясе ==
&lt;gallery mode=packed widths=&quot;100px&quot; heights=&quot;100px&quot;&gt;
Файл:TT-КышкыТөмән-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (TT)
Файл:RU-КышкыТөмән-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (RU)
Файл:EN-КышкыТөмән-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (EN)
&lt;/gallery&gt;
{| cellpadding=4 cellspacing=&quot;0&quot; class=&quot;wikitable sortable&quot;
!#
!User
!'''Σ'''
![[Википедия:Марафоннар/Төмән/I#Нәтиҗәләр|I]]
|-
|1
|{{u|Динә Абдуллина}}
|1
|[[File:Gold medal icon.svg|20px]]
|-
|2
|{{u|Баныу}}
|1
|[[File:Silver medal icon.svg|20px]]
|-
|3
|{{u|A.Khamidullin}}
|1
|[[File:Bronze medal icon.svg|20px]]
|-
|}

== Моны да карагыз ==
{{Портал|Фән|Татар теле}}
* [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=tt.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;range=latest-90&amp;pages=Википедия:Марафоннар/Төмән Бу биткә мөрәҗәгатьләр статистикасы]

{{Википедия бүләкләре, медальләре һәм танылу юллары}}

[[Төркем:Проект:Төмән]]</text>
      <sha1>cgsew1y0v1sdlpf5bglowadvi1q1nmk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5793014</id>
      <parentid>5792990</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T04:24:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5793014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6557" sha1="cdzlg50pcnz6xpet2vqrz02sbymxk5a" xml:space="preserve">{{УК}}

'''Төмән''' вики-марафоны — Википедиянең [[Википедия:Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле мәкаләләр/Киңәйтелгән|10 000 иң әһәмиятле мәкаләсен]] язу һәм яхшырту [[Википедия:Проект:Төмән|проектының]] алгарышын тәэмин итү чарасы. Елга 4 тапкыр бер календарь ае (февраль-май-август-ноябрь) дәвамында үтә. Википедиядә '''[[Махсус:Теркәлү|үз хисап язманы булдырган]]''' &lt;small&gt;''([[Википедия:Теркәлү|теркәлү турында]])''&lt;/small&gt; һәрбер [[Википедия:Кулланучылар|кулланучы]] катнаша ала.


== Таләпләр ==
*Мәкаләләр
** Мәкалә [[Википедия:Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле мәкаләләр/Киңәйтелгән|һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле 10 000 мәкалә исемлегендә]] алынырга тиеш.
** '''Бәйге барышы дәвамында''' булдырылган яки тулыландырылган булырга тиеш. Башка тел бүлекләрендәге тематик мәкаләләрне [[Википедия:Бәйгеләр/Татар җирләре җәмгыяте/2021/Белешмәләр#Тәрҗемә итү коралы|тәрҗемә итү коралы]] ярдәмендә татарчалаштыру санала. 
** Өстәлгән материал күләме кимендә мәгънәле '''3000 байт''' (&lt;small&gt;мәкалә тарихыннан карап була&lt;/small&gt;).
** Татарча Википедиянең '''[[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге тәртипләрен]] бозмаска тиеш'''
** [[Википедия:Ботлар|Вики-бот]] ярдәмендә язылган һәм эчтәлеге статистик күрсәткечләр белән генә аерылган мәкалә '''булмаска тиеш'''.
* Мәкаләне бәйгегә кертү югарыдагы нигезләрне һәм [[Википедия:Марафоннар/Бәяләү җәдвәле|бәяләү тәртибен]] кабул итүне аңлата.
* Сертификат һәм дипломнар квалификацион мәкаләләр саны өчен бирелә (4 мәкаләне булдырган/яхшырткан катнашучылар финалистлар арасына керә), урыннар һәм призлар исә туплаган сыйфат баллары нигезендә билгеләнә.
** Булдырылган материалның бәйгегә кертелүе өчен катнашучы үзе җаваплы. Бәйле мәкаләнең бәхәс битенә бәйге калыбын урнаштыру һәм аны тиешлечә тутыру белән башкарыла. Баетылган/булдырылган мәкаләләр бәхәс битенә түбәндәге калыпны урнаштыруыгыз сорала:&lt;pre&gt;{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе|чыгарылыш=I|кулланучы= Викимедиа хисап язмагыз}}&lt;/pre&gt;
** Бәйгенең Татарча Википедиядәге [[#Дан аллеясе|Дан аллеясенә]] һәр елгы чыгарылышы дәвамында булдырылган мәкаләләр өчен иң күп баллар алган 3-5 катнашучы кертелә.
* Казыйлар карары шикаять ителә алмый.

== Оештыручылар ==
&lt;gallery mode=packed widths=&quot;80px&quot; heights=&quot;80px&quot;&gt;
Файл:Татнетны үстерү фонды.png|[[Татнетны үстерү фонды]]
Файл:Белем җәүһәрләре.png|[[Белем җәүһәрләре]]
File:Spbmf logo.jpg|[[Санкт-Петербург татар медиафорумы]]
File:Баннер-Союза-татарских-порталов-1024x341.jpg|[[Татар порталлары берлеге]]
File:Black square.jpg|[[YASALMALAR|«YASALMALAR» халыкара татар программистлары берләшмәсе]]
File:Tatar Wikimedia Community User Group Tulip Text tt globe tilted hat.png|[[Википедия:Татарча язучы викимедистлар төркеме|Татарча язучы викимедистлар төркеме]]
File:Wiki science conference.svg|[[Википедия:Фән|Вики-Фән]]
&lt;/gallery&gt;

== Чыгарылышлар ==
# [[Википедия:Марафоннар/Төмән/I|2026 февраль]]
# [[Википедия:Марафоннар/Төмән/II|2026 май]]
# [[Википедия:Марафоннар/Төмән/III|2026 август]]
# [[Википедия:Марафоннар/Төмән/IV|2026 ноябрь]] 
# [[Википедия:Марафоннар/Төмән/V|2027 февраль]]

== Гамәлдәге тематик материаллар ==
{{seealso|Википедия:Проект:Төмән/Мәкаләләр исемлеге}}

== Дан аллеясе ==
&lt;gallery mode=packed widths=&quot;100px&quot; heights=&quot;100px&quot;&gt;
Файл:TT-КышкыТөмән-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (TT)
Файл:RU-КышкыТөмән-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (RU)
Файл:EN-КышкыТөмән-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (EN)
&lt;/gallery&gt;
{| cellpadding=4 cellspacing=&quot;0&quot; class=&quot;wikitable sortable&quot;
!#
!User
!'''Σ'''
![[Википедия:Марафоннар/Төмән/I#Нәтиҗәләр|I]]
|-
|1
|{{u|Динә Абдуллина}}
|1
|[[File:Gold medal icon.svg|20px]]
|-
|2
|{{u|Баныу}}
|1
|[[File:Silver medal icon.svg|20px]]
|-
|3
|{{u|A.Khamidullin}}
|1
|[[File:Bronze medal icon.svg|20px]]
|-
|}

== Моны да карагыз ==
{{Портал|Фән|Татар теле}}
* [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=tt.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;range=latest-90&amp;pages=Википедия:Марафоннар/Төмән Бу биткә мөрәҗәгатьләр статистикасы]

{{Википедия бүләкләре, медальләре һәм танылу юллары}}

[[Төркем:Проект:Төмән]]</text>
      <sha1>cdzlg50pcnz6xpet2vqrz02sbymxk5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Марафоннар/Төмән/I</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1390390</id>
    <revision>
      <id>5792967</id>
      <parentid>5517076</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T19:22:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Frhdkazan [[Википедия:Проект:Төмән/Бүләкләр]] битенең исемен үзгәртте. Яңа исеме: [[Википедия:Марафоннар/Төмән/I]]: Регуляр сыман үтүче вики-марафонның аерым чыгарылышы битенә әйләндерү</comment>
      <origin>5517076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1342" sha1="df4td120ttsazx4pgg49g4ppizhuorv" xml:space="preserve">== Бүләкләр ==
Призлар суммасы: 10 000 сум (сөйләшенә). Иң күп мәкаләләр булдыручы/яхшыртучыларга бүләк сертификатлар таратыла.

* Бүләкләү өчен оештыручылар җаваплы.

== Нәтиҗәләр ==

Приз фондының бүленүе тәртибе — 500 сум һәм күбрәк өлешкә хокуклы булганнары арасында гына бүленә һәм җибәрелә. Һәрбер призёрның бәхәс битендә инструкцияләр белән хәбәр калдырачак.

4 мәкаләдән артыгын булдырган/яхшырткан финалистлар:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! №
! Кулланучы !! Мәкаләләр саны !! Баллар !! Баллар өлеше !! Приз 
|-
|-style=&quot;background:#fefca3&quot;
|  || 5 ||56 мәкалә || 1322 || 100% || 10 000  
|-
| 1 || {{u|Динә Абдуллина}} || 20 мәкалә || 503 || 38,0% || 3800
|-
| 2 || {{u|Баныу}} || 17 мәкалә || 407 || 30,8% || 3080
|-
| 3 || {{u|A.Khamidullin}} || 9 мәкалә || 219 || 16,6% || 1660
|-
| 4 || {{u|T1nn27}} || 6 мәкалә || 111 || 8,4% || 840
|-
| 5 || {{u|Nanoqq}} || 4 мәкалә || 82 || 6,2% || 620
|}</text>
      <sha1>df4td120ttsazx4pgg49g4ppizhuorv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5792979</id>
      <parentid>5792967</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:02:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5792979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7751" sha1="o74nzzdnmwedg4bxsjfds8f8dx99s3e" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;{{Кнопка|url=https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&amp;agent=user&amp;source=category&amp;range=latest-10&amp;subjectpage=1&amp;subcategories=0&amp;sort=views&amp;direction=1&amp;view=list&amp;target=https://tt.wikipedia.org/wiki/Төркем:Википедия:I_Төмән_марафоны_мәкаләләре|Марафон мәкаләләре статистикасы|class=mw-ui-destructive }}&lt;/div&gt;
{{УК}}
Төмән сезонлы вики-марафонының беренче (I) чыгарылышы.

== Таләпләр ==
*Мәкаләләр
** Мәкалә [[Википедия:Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле мәкаләләр/Киңәйтелгән|һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле 10 000 мәкалә исемлегендә]] алынырга тиеш.
** '''Бәйге барышы дәвамында''' булдырылган яки тулыландырылган булырга тиеш.
** Өстәлгән материал күләме кимендә мәгънәле '''3000 байт''' (&lt;small&gt;мәкалә тарихыннан карап була&lt;/small&gt;).
** Татарча Википедиянең '''[[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге тәртипләрен]] бозмаска тиеш'''
** [[Википедия:Ботлар|Вики-бот]] ярдәмендә язылган һәм эчтәлеге статистик күрсәткечләр белән генә аерылган мәкалә '''булмаска тиеш'''.
** 2026 елның 25 гыйнварның 0:01 белән 28 февральнең 23:59 ([[UTC]]) вакытлары арасында [[Махсус:Яңа бит|яңа булдырылган]] яки [[Ярдәм:Үзгәртү|тулыландырылган]] (&lt;small&gt;Казан/Мәскәү сәгате белән бу 25.01.2026 (3:01) белән 01.03.2026 (02:59) арасына туры килә&lt;/small&gt;).
* Призлар, диплом һәм сертификатлар квалификацион мәкаләләр саны өчен бирелә, һәм урыннарга бәйле.
** Баетылган/булдырылган мәкаләләләрне [[Википедия:Проект:Төмән/Язылган мәкаләләр|астагы таблицага]] урнаштыруыгыз сорала.
** 4 мәкаләне булдырган/яхшырткан катнашучылар финалистлар арасына керә.
*Казыйлар карары шикаять ителә алмый.

== Бәяләү тәртибе ==
&lt;gallery mode=packed widths=&quot;60px&quot; heights=&quot;100px&quot;&gt;
Файл:TT-КышкыТөмән-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (TT)
Файл:RU-КышкыТөмән-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (RU)
Файл:EN-КышкыТөмән-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (EN)
&lt;/gallery&gt;
* Югарыда күрсәтелгән таләпләргә туры килгән, өстәлгән материал күләме кимендә 3000 байт булган мәкаләләрнең һәр 1 000 байты өчен жюри 1 балл бирә (баллар бөтен килеш кенә бирелә);
* Катнашучы белдергән теманы сыйфатлы итеп ачкан, материалны [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән, кимендә 3 000 байт булган мәкаләләргә жюри өстәмә 1 балл бирә;
* Катнашучы белдергән теманы сыйфатлы итеп ачкан, материалны [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән, кимендә 8 000 байт булган мәкаләләргә жюри өстәмә 3 балл бирә;
* 16 000 байттан арткан/арттырган мәкаләләргә, һәм катнашучы белдергән теманы тулысынча ачкан, материалны сыйфатлы итеп [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән мәкаләләргә жюри өстәмә 5 балл бирә;
* Теркәлү вакыты ярты елдан ким булган катнашучылар өчен жюри өстәмә 10 балл бирә.

Катнашучы 1 мәкалә өчен ала алган баллар күләме чикләнмәгән.

&lt;div style=&quot;float:left; width:55%;&quot;&gt;
{{Википедия:Проект:Төмән/Проектта катнашучылар}}
{{box-footer|}}

{{Википедия:Проект:Төмән/Оештыручылар}}
{{box-footer|}}
&lt;/div&gt;

{{Википедия:Проект:Төмән/Мәкаләләр исемлеге}}
{{box-footer|}}

{{Википедия:Проект:Төмән/Ничек язырга}}
{{box-footer|}}

{{Википедия:Проект:Төмән/Язылган мәкаләләр}}
{{box-footer|}}

== Бүләкләр ==
Призлар суммасы: 10 000 сум (сөйләшенә). Иң күп мәкаләләр булдыручы/яхшыртучыларга бүләк сертификатлар таратыла.

* Бүләкләү өчен оештыручылар җаваплы.

== Нәтиҗәләр ==
&lt;gallery mode=packed widths=&quot;60px&quot; heights=&quot;100px&quot;&gt;
Файл:TT-КышкыТөмән-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (TT)
Файл:RU-КышкыТөмән-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (RU)
Файл:EN-КышкыТөмән-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (EN)
&lt;/gallery&gt;
Приз фондының бүленүе тәртибе — 500 сум һәм күбрәк өлешкә хокуклы булганнары арасында гына бүленә һәм җибәрелә. Һәрбер призёрның бәхәс битендә инструкцияләр белән хәбәр калдырачак.

4 мәкаләдән артыгын булдырган/яхшырткан финалистлар:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! №
! Кулланучы !! Мәкаләләр саны !! Баллар !! Баллар өлеше !! Приз 
|-
|-style=&quot;background:#fefca3&quot;
|  || 5 ||56 мәкалә || 1322 || 100% || 10 000  
|-
| 1 || {{u|Динә Абдуллина}} || 20 мәкалә || 503 || 38,0% || 3800
|-
| 2 || {{u|Баныу}} || 17 мәкалә || 407 || 30,8% || 3080
|-
| 3 || {{u|A.Khamidullin}} || 9 мәкалә || 219 || 16,6% || 1660
|-
| 4 || {{u|T1nn27}} || 6 мәкалә || 111 || 8,4% || 840
|-
| 5 || {{u|Nanoqq}} || 4 мәкалә || 82 || 6,2% || 620
|}

== Моны да карагыз ==
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;
{{Кнопка|:Төркем:Википедия:I_Төмән_марафоны_мәкаләләре|Марафон мәкаләләре төркеме|class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
* Мөрәҗәгатьләр статистикасы: [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=tt.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;range=latest-90&amp;pages=Википедия:Марафоннар/Төмән/I Бу биткә] {{*}} [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=tt.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;range=latest-90&amp;pages=Төркем:Википедия:I_Төмән_марафоны_мәкаләләре Теркәлгән татарча мәкаләләр исемлегенә]

[[Төркем:Википедия:Төмән:I]]
[[Төркем:Проект:Төмән]]</text>
      <sha1>o74nzzdnmwedg4bxsjfds8f8dx99s3e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5793015</id>
      <parentid>5792979</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T04:26:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Моны да карагыз */</comment>
      <origin>5793015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7702" sha1="aamnbsdxxftigfc212gj4w1h4ynvaic" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;{{Кнопка|url=https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&amp;agent=user&amp;source=category&amp;range=latest-10&amp;subjectpage=1&amp;subcategories=0&amp;sort=views&amp;direction=1&amp;view=list&amp;target=https://tt.wikipedia.org/wiki/Төркем:Википедия:I_Төмән_марафоны_мәкаләләре|Марафон мәкаләләре статистикасы|class=mw-ui-destructive }}&lt;/div&gt;
{{УК}}
Төмән сезонлы вики-марафонының беренче (I) чыгарылышы.

== Таләпләр ==
*Мәкаләләр
** Мәкалә [[Википедия:Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле мәкаләләр/Киңәйтелгән|һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле 10 000 мәкалә исемлегендә]] алынырга тиеш.
** '''Бәйге барышы дәвамында''' булдырылган яки тулыландырылган булырга тиеш.
** Өстәлгән материал күләме кимендә мәгънәле '''3000 байт''' (&lt;small&gt;мәкалә тарихыннан карап була&lt;/small&gt;).
** Татарча Википедиянең '''[[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге тәртипләрен]] бозмаска тиеш'''
** [[Википедия:Ботлар|Вики-бот]] ярдәмендә язылган һәм эчтәлеге статистик күрсәткечләр белән генә аерылган мәкалә '''булмаска тиеш'''.
** 2026 елның 25 гыйнварның 0:01 белән 28 февральнең 23:59 ([[UTC]]) вакытлары арасында [[Махсус:Яңа бит|яңа булдырылган]] яки [[Ярдәм:Үзгәртү|тулыландырылган]] (&lt;small&gt;Казан/Мәскәү сәгате белән бу 25.01.2026 (3:01) белән 01.03.2026 (02:59) арасына туры килә&lt;/small&gt;).
* Призлар, диплом һәм сертификатлар квалификацион мәкаләләр саны өчен бирелә, һәм урыннарга бәйле.
** Баетылган/булдырылган мәкаләләләрне [[Википедия:Проект:Төмән/Язылган мәкаләләр|астагы таблицага]] урнаштыруыгыз сорала.
** 4 мәкаләне булдырган/яхшырткан катнашучылар финалистлар арасына керә.
*Казыйлар карары шикаять ителә алмый.

== Бәяләү тәртибе ==
&lt;gallery mode=packed widths=&quot;60px&quot; heights=&quot;100px&quot;&gt;
Файл:TT-КышкыТөмән-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (TT)
Файл:RU-КышкыТөмән-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (RU)
Файл:EN-КышкыТөмән-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (EN)
&lt;/gallery&gt;
* Югарыда күрсәтелгән таләпләргә туры килгән, өстәлгән материал күләме кимендә 3000 байт булган мәкаләләрнең һәр 1 000 байты өчен жюри 1 балл бирә (баллар бөтен килеш кенә бирелә);
* Катнашучы белдергән теманы сыйфатлы итеп ачкан, материалны [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән, кимендә 3 000 байт булган мәкаләләргә жюри өстәмә 1 балл бирә;
* Катнашучы белдергән теманы сыйфатлы итеп ачкан, материалны [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән, кимендә 8 000 байт булган мәкаләләргә жюри өстәмә 3 балл бирә;
* 16 000 байттан арткан/арттырган мәкаләләргә, һәм катнашучы белдергән теманы тулысынча ачкан, материалны сыйфатлы итеп [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән мәкаләләргә жюри өстәмә 5 балл бирә;
* Теркәлү вакыты ярты елдан ким булган катнашучылар өчен жюри өстәмә 10 балл бирә.

Катнашучы 1 мәкалә өчен ала алган баллар күләме чикләнмәгән.

&lt;div style=&quot;float:left; width:55%;&quot;&gt;
{{Википедия:Проект:Төмән/Проектта катнашучылар}}
{{box-footer|}}

{{Википедия:Проект:Төмән/Оештыручылар}}
{{box-footer|}}
&lt;/div&gt;

{{Википедия:Проект:Төмән/Мәкаләләр исемлеге}}
{{box-footer|}}

{{Википедия:Проект:Төмән/Ничек язырга}}
{{box-footer|}}

{{Википедия:Проект:Төмән/Язылган мәкаләләр}}
{{box-footer|}}

== Бүләкләр ==
Призлар суммасы: 10 000 сум (сөйләшенә). Иң күп мәкаләләр булдыручы/яхшыртучыларга бүләк сертификатлар таратыла.

* Бүләкләү өчен оештыручылар җаваплы.

== Нәтиҗәләр ==
&lt;gallery mode=packed widths=&quot;60px&quot; heights=&quot;100px&quot;&gt;
Файл:TT-КышкыТөмән-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (TT)
Файл:RU-КышкыТөмән-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (RU)
Файл:EN-КышкыТөмән-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (EN)
&lt;/gallery&gt;
Приз фондының бүленүе тәртибе — 500 сум һәм күбрәк өлешкә хокуклы булганнары арасында гына бүленә һәм җибәрелә. Һәрбер призёрның бәхәс битендә инструкцияләр белән хәбәр калдырачак.

4 мәкаләдән артыгын булдырган/яхшырткан финалистлар:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! №
! Кулланучы !! Мәкаләләр саны !! Баллар !! Баллар өлеше !! Приз 
|-
|-style=&quot;background:#fefca3&quot;
|  || 5 ||56 мәкалә || 1322 || 100% || 10 000  
|-
| 1 || {{u|Динә Абдуллина}} || 20 мәкалә || 503 || 38,0% || 3800
|-
| 2 || {{u|Баныу}} || 17 мәкалә || 407 || 30,8% || 3080
|-
| 3 || {{u|A.Khamidullin}} || 9 мәкалә || 219 || 16,6% || 1660
|-
| 4 || {{u|T1nn27}} || 6 мәкалә || 111 || 8,4% || 840
|-
| 5 || {{u|Nanoqq}} || 4 мәкалә || 82 || 6,2% || 620
|}

== Моны да карагыз ==
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;
{{Кнопка|:Төркем:Википедия:I_Төмән_марафоны_мәкаләләре|Марафон мәкаләләре төркеме|class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
* Мөрәҗәгатьләр статистикасы: [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=tt.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;range=latest-90&amp;pages=Википедия:Марафоннар/Төмән/I Бу биткә] {{*}} [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=tt.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;range=latest-90&amp;pages=Төркем:Википедия:I_Төмән_марафоны_мәкаләләре Теркәлгән татарча мәкаләләр исемлегенә]

[[Төркем:Проект:Төмән]]</text>
      <sha1>aamnbsdxxftigfc212gj4w1h4ynvaic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Пагода</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1390401</id>
    <revision>
      <id>5793058</id>
      <parentid>5507601</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:48:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= A.Khamidullin }}</comment>
      <origin>5793058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="194" sha1="kyoi78xvo0j82dnni0ionmm059wiqns" xml:space="preserve">{{ТИМ|ru|Пагода}}
{{Булырга тиешле мәкалә 10000}}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= A.Khamidullin }}</text>
      <sha1>kyoi78xvo0j82dnni0ionmm059wiqns</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Тапкырлау</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1390469</id>
    <revision>
      <id>5793037</id>
      <parentid>5507599</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:23:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Gaydmi }}</comment>
      <origin>5793037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="ohn092dvxvoktnyg9n55yorpus35exn" xml:space="preserve">{{Булырга тиешле мәкалә 10000}}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Gaydmi }}</text>
      <sha1>ohn092dvxvoktnyg9n55yorpus35exn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Тарихнамә</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1390470</id>
    <revision>
      <id>5793050</id>
      <parentid>5507605</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:38:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= T1nn27 }}</comment>
      <origin>5793050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="gi4zr2thnpjcri0b734udnainjf39dn" xml:space="preserve">{{Булырга тиешле мәкалә 10000}}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= T1nn27 }}</text>
      <sha1>gi4zr2thnpjcri0b734udnainjf39dn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Калпаклы мәче</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1390500</id>
    <revision>
      <id>5793043</id>
      <parentid>5507811</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:30:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Il Nur }}</comment>
      <origin>5793043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="119" sha1="4s9w1gsu3aw7zff1aeeetvbgn8ncr84" xml:space="preserve">{{10000}}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Il Nur }}</text>
      <sha1>4s9w1gsu3aw7zff1aeeetvbgn8ncr84</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Кетцалькоатль</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1390538</id>
    <revision>
      <id>5793044</id>
      <parentid>5508233</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:31:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Il Nur }}</comment>
      <origin>5793044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="119" sha1="4s9w1gsu3aw7zff1aeeetvbgn8ncr84" xml:space="preserve">{{10000}}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Il Nur }}</text>
      <sha1>4s9w1gsu3aw7zff1aeeetvbgn8ncr84</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Деколонизация</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1390643</id>
    <revision>
      <id>5793051</id>
      <parentid>5512045</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:38:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= T1nn27 }}</comment>
      <origin>5793051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="119" sha1="b4gpa1hiotwy4mm0rgmzt9b1yb8vj99" xml:space="preserve">{{10000}}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= T1nn27 }}</text>
      <sha1>b4gpa1hiotwy4mm0rgmzt9b1yb8vj99</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Бофорт диңгезе</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1390781</id>
    <revision>
      <id>5793041</id>
      <parentid>5513037</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:28:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Fxan }}</comment>
      <origin>5793041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117" sha1="7ss6k9xflzct3eyljec74bjapgibwvu" xml:space="preserve">{{10000}}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Fxan }}</text>
      <sha1>7ss6k9xflzct3eyljec74bjapgibwvu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Çoson</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1390782</id>
    <revision>
      <id>5793047</id>
      <parentid>5513039</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:34:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Nanoqq }}</comment>
      <origin>5793047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="119" sha1="tpxoh1oral1gelw31v33v6g9ocy3lnj" xml:space="preserve">{{10000}}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Nanoqq }}</text>
      <sha1>tpxoh1oral1gelw31v33v6g9ocy3lnj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5793056</id>
      <parentid>5793047</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:40:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= T1nn27 }}</comment>
      <origin>5793056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="229" sha1="619dqc8y2fezxd1x374ubiusegqkbly" xml:space="preserve">{{10000}}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Nanoqq }}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= T1nn27 }}</text>
      <sha1>619dqc8y2fezxd1x374ubiusegqkbly</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Хайку</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1390797</id>
    <revision>
      <id>5793045</id>
      <parentid>5513180</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:32:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Il Nur }}</comment>
      <origin>5793045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="119" sha1="4s9w1gsu3aw7zff1aeeetvbgn8ncr84" xml:space="preserve">{{10000}}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Il Nur }}</text>
      <sha1>4s9w1gsu3aw7zff1aeeetvbgn8ncr84</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Галәм ярышы</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1390834</id>
    <revision>
      <id>5793053</id>
      <parentid>5513355</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:39:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= T1nn27 }}</comment>
      <origin>5793053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="119" sha1="b4gpa1hiotwy4mm0rgmzt9b1yb8vj99" xml:space="preserve">{{10000}}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= T1nn27 }}</text>
      <sha1>b4gpa1hiotwy4mm0rgmzt9b1yb8vj99</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Амон</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1390924</id>
    <revision>
      <id>5793061</id>
      <parentid>5514145</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:48:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= A.Khamidullin }}</comment>
      <origin>5793061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="149" sha1="coyh2llune5ul7fqhchrb0xl1kzujyh" xml:space="preserve">{{ТИМ|ru|Амон}}
{{10000}}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= A.Khamidullin }}</text>
      <sha1>coyh2llune5ul7fqhchrb0xl1kzujyh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Анубис</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1390927</id>
    <revision>
      <id>5793059</id>
      <parentid>5514144</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:48:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= A.Khamidullin }}</comment>
      <origin>5793059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="153" sha1="rtlvz5p10ek24z7abdhx1vgb3ctkohg" xml:space="preserve">{{ТИМ|ru|Анубис}}
{{10000}}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= A.Khamidullin }}</text>
      <sha1>rtlvz5p10ek24z7abdhx1vgb3ctkohg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Җиддә</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1390928</id>
    <revision>
      <id>5793055</id>
      <parentid>5673443</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:40:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= T1nn27 }}</comment>
      <origin>5793055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="250" sha1="mpga87e6p19h0872gfa26b119r0cc56" xml:space="preserve">{{10000}}
{{Вики Рамазанны ярата марафоны мәкаләсе |чыгарылыш=2026 | кулланучы=T1nn27 }}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= T1nn27 }}</text>
      <sha1>mpga87e6p19h0872gfa26b119r0cc56</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Атон</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1390930</id>
    <revision>
      <id>5793069</id>
      <parentid>5691173</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:52:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= A.Khamidullin }}</comment>
      <origin>5793069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="329" sha1="1czp3q33mc2kc27uj0ohvspmribhuz3" xml:space="preserve">{{ТИМ|ru|Атон}}
{{Булырга тиешле мәкалә 10000}}{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= A.Khamidullin }}
{{Халык мәдәнияте һәм хатын-кыз бәйгесенең мәкаләсе|ел=2026|кулланучы=A.Khamidullin}}</text>
      <sha1>1czp3q33mc2kc27uj0ohvspmribhuz3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Хатхор</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1390932</id>
    <revision>
      <id>5793062</id>
      <parentid>5691087</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:49:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= A.Khamidullin }}</comment>
      <origin>5793062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="334" sha1="4s8hyptnzih37mvmzbfh1uim2csi3pu" xml:space="preserve">{{ТИМ|ru|Хатхор}}
{{Булырга тиешле мәкалә 10000}}
{{Халык мәдәнияте һәм хатын-кыз бәйгесенең мәкаләсе|ел=2026|кулланучы=A.Khamidullin}}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= A.Khamidullin }}</text>
      <sha1>4s8hyptnzih37mvmzbfh1uim2csi3pu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5793064</id>
      <parentid>5793062</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:50:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5793064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="334" sha1="4dme0b57nbt3hmn1848e8ifarsxj26m" xml:space="preserve">{{ТИМ|ru|Хатхор}}
{{Булырга тиешле мәкалә 10000}}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= A.Khamidullin }}
{{Халык мәдәнияте һәм хатын-кыз бәйгесенең мәкаләсе|ел=2026|кулланучы=A.Khamidullin}}</text>
      <sha1>4dme0b57nbt3hmn1848e8ifarsxj26m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Гор (алла)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1390968</id>
    <revision>
      <id>5793065</id>
      <parentid>5515641</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:50:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= A.Khamidullin }}</comment>
      <origin>5793065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="156" sha1="mcvr33bfv47137olp5syohgerzpkssy" xml:space="preserve">{{ТИМ|ru|Гор (бог)}}
{{10000}}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= A.Khamidullin }}</text>
      <sha1>mcvr33bfv47137olp5syohgerzpkssy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Исида</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1390973</id>
    <revision>
      <id>5793067</id>
      <parentid>5691053</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:51:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= A.Khamidullin }}</comment>
      <origin>5793067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="331" sha1="lgmc1mr7ophjdtxqm8vdq82c27657qe" xml:space="preserve">{{ТИМ|ru|Исида}}
{{Булырга тиешле мәкалә 10000}}{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= A.Khamidullin }}
{{Халык мәдәнияте һәм хатын-кыз бәйгесенең мәкаләсе|ел=2026|кулланучы=A.Khamidullin}}</text>
      <sha1>lgmc1mr7ophjdtxqm8vdq82c27657qe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Осирис</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1390975</id>
    <revision>
      <id>5793068</id>
      <parentid>5516721</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:52:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= A.Khamidullin }}</comment>
      <origin>5793068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="193" sha1="rp0fb6j7wm64oantq4b6ge3fegqroxh" xml:space="preserve">{{ТИМ|ru|Осирис}}
{{Булырга тиешле мәкалә 10000}}{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= A.Khamidullin }}</text>
      <sha1>rp0fb6j7wm64oantq4b6ge3fegqroxh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Монополия</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1391025</id>
    <revision>
      <id>5793042</id>
      <parentid>5516520</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:29:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Fxan }}</comment>
      <origin>5793042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="158" sha1="hek19ckctlpru19vm88t9k738738emy" xml:space="preserve">{{Булырга тиешле мәкалә 10000}}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Fxan }}</text>
      <sha1>hek19ckctlpru19vm88t9k738738emy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Төркия бәйсезлеге өчен сугыш</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1391062</id>
    <revision>
      <id>5793054</id>
      <parentid>5516725</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:39:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= T1nn27 }}</comment>
      <origin>5793054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="gi4zr2thnpjcri0b734udnainjf39dn" xml:space="preserve">{{Булырга тиешле мәкалә 10000}}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= T1nn27 }}</text>
      <sha1>gi4zr2thnpjcri0b734udnainjf39dn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Baster Kiton</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1391063</id>
    <revision>
      <id>5793049</id>
      <parentid>5516728</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:35:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Nanoqq }}</comment>
      <origin>5793049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="qr1ovleajy1n5g1ik7jr9y78rnjeelj" xml:space="preserve">{{Булырга тиешле мәкалә 10000}}
{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Nanoqq }}</text>
      <sha1>qr1ovleajy1n5g1ik7jr9y78rnjeelj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Аватара</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1391079</id>
    <revision>
      <id>5793070</id>
      <parentid>5691134</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:53:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= A.Khamidullin }}</comment>
      <origin>5793070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="294" sha1="nb5fpjn6wk17sdwuy308qte80cw1iwq" xml:space="preserve">{{ТИМ|ru|Аватара}}
{{10000}}{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= A.Khamidullin }}
{{Халык мәдәнияте һәм хатын-кыз бәйгесенең мәкаләсе|ел=2026|кулланучы=A.Khamidullin}}</text>
      <sha1>nb5fpjn6wk17sdwuy308qte80cw1iwq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Проект:Үзәк һәм Көнчыгыш Европа хатын-кызлар чарасы 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1391126</id>
    <revision>
      <id>5793009</id>
      <parentid>5792764</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T00:09:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Timlesj</username>
        <id>35815</id>
      </contributor>
      <comment>/* Катнашучылар */</comment>
      <origin>5793009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17013" sha1="9tms25o4e17ge2h0j8045htab0kjn6u" xml:space="preserve">{{WAM
|header = &lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[File:CEE_Women_Campaign_logo_(black).svg|300px]]&lt;/div&gt;[[meta:CEE_Women_Campaign_2026|Үзәк һәм Көнчыгыш Европа хатын-кызлар чарасы 2026]] 
|subheader = 1 март - 20 апрель көннәрендә ''&lt;small&gt;([[UTC]] буенча)&lt;/small&gt;'' Татарча Википедиядә үтүче, [[халыкара хатын-кызлар көне]]нә багышланган, хатын-кызлар белән мәсьәләләр турында контентны арттыруга, шулай ук Викимедиа проектларында киңрәк катнашуны хуплауга юнәлдерелгән проектта катнаш!
&lt;p&gt;&lt;small&gt;Бу битнең кыска адресы &lt;nowiki&gt;https://w.wiki/J8g7&lt;/nowiki&gt;&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;
__NOTOC__ 
|body =
* Бәйгенең [[m:CEE_Women_Campaign_2026|халыкара инглизчә бите]]. 

&lt;blockquote&gt;&lt;div style=&quot;center&quot;&gt;Берәр тема турында мәкаләне табу яки булдыруны башлау өчен, сүзтезмәне астагы тәрәзәгә кертегез һәм төймәгә басыгыз.&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; font-size: 95%; margin-bottom:.5em;&quot;&gt;&lt;inputbox&gt;
type=search
width=90
buttonlabel=Яңа мәкалә язу
searchbuttonlabel=Тулытекстлы эзләү
break=yes
&lt;/inputbox&gt;
&lt;/blockquote&gt;

== Кагыйдәләр ==
[[Файл:CEE_Women_Campaign_logo_(black).svg|100px|CEE_Women_Campaign|right]]

* Мәкаләләр:
** [[Хатын-кыз]]лар, шул исәптән хатын-кызлар белән бәйле мифология, йолалар, гадәтләр һ.б. турында булырга тиеш.
** '''Бәйге барышы дәвамында''' '''яңа''' булдырылган.
** Өстәлгән материал күләме кимендә мәгънәле '''3000 байт'''.
** Татарча Википедиянең '''[[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге тәртипләрен]] бозмый'''
** [[Википедия:Ботлар|Вики-бот]] ярдәмендә статистик күрсәткечләре белән генә аерылган стандарт эчтәлекле мәкаләләр '''түгел'''.
* Призлар, диплом һәм сертификатлар квалификацион мәкаләләр саны өчен бирелә, һәм урыннарга бәйле.
** Булдырылган мәкаләләрне [[Проект:Үзәк һәм Көнчыгыш Европа хатын-кызлар чарасы 2026#Таблица|түбәндәге таблицага]] урнаштыруыгыз сорала.
** 3 мәкаләне булдырган катнашучылар финалистлар арасына керә.
* Казыйлар карары шикаять ителә алмый.

== Нәрсә турында язарга ==
{{Ябык блок башы|башлык = Гамәлдәге тематик материаллар}}
[[Проект:Үзәк һәм Көнчыгыш Европа хатын-кызлар чарасы 2026/Мәкаләләр исемлеге|Тәкъдим ителгән мәкаләләр исемлеге]]

{{Ябык блок ахыры}}

|footer =

* Процессны Татарча Википедия җәмгыятенең татар телле катнашучысы булган тәҗрибәле техник төркем оештыра һәм [[Проект:Үзәк һәм Көнчыгыш Европа хатын-кызлар чарасы 2026#Бәяләү тәртибе|бәяли]].


|footer =
 

== Җирле оештыручылар ==
* {{u|Динә_Абдуллина}} — төп контакт, жюри
* {{u|Il Nur}} — техник оештыручы, жюри
* {{u|Фәрһад}} — жюри

* {{u|Blackisnewyellow}} — дәресче, техник оештыручы
* {{u|Ilsina Ilgizovna}} — дәресче
* {{u|Alisa_Fatikhova}} — дәресче

== Бәяләү тәртибе ==

* [[Проект:Үзәк һәм Көнчыгыш Европа хатын-кызлар чарасы 2026#Кагыйдәләр|Күрсәтелгән таләпләргә]] туры килгән өстәлгән материал күләме кимендә 3000 байт булган мәкаләләргә жюри 1 балл бирә;
* Катнашучы белдергән теманы сыйфатлы итеп ачкан, материалны [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән, кимендә 3000 байт булган мәкаләләргә жюри 2 балл бирә;
* 5000 байттан арткан мәкаләләргә, һәм катнашучы белдергән теманы тулысынча ачкан, материалны сыйфатлы итеп [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән мәкаләләргә жюри 3 балл бирә;
* [[Википедия:Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле мәкаләләр/Киңәйтелгән|Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле 10 мең мәкалә]] булса өстәмә 5 балл бирелә.
* Теркәлү вакыты ярты елдан ким булган катнашучылар өчен баллар коэффициентын ике тапкыр арттыру каралган.

== Бүләкләү ==

Җирле бүләкләр:

* Озон сертификатлары белән 22 500 сум.

* Бүләкләү өчен оештыручылар җаваплы.

}}

== Катнашучылар ==
Язылган һәм төзәтелгән мәкаләләрне шушы таблицага теркәргә кирәк. Үз битегезгә &lt;nowiki&gt;{{Үзәк һәм Көнчыгыш Европа хатын-кызлар чарасы катнашучысы}}&lt;/nowiki&gt; калыбын куя аласыз.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- align=&quot;left&quot;
! №
! Катнашучы
! Мәкаләләр
! Исәп
! Баллар
! Урын
|-
|1
|{{u|Әмир}}
|[[Суфия Бадиали]]{{*}} [[Гөлнара Нәзиуллина]]{{*}} [[Ангелина Фәйрушина]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|3
|
|
|-
|2
|{{u|Баныу}}
|[[Сапфо]]{{*}}[[ Фатима Мернисси]]{{*}}[[Әминә Буаяч]]{{*}}[[Ибтиһаҗ Мөхәммәд]]{{*}} [[Фәрәх Пәһләви]]{{*}} [[Әл-Иҗлия]]{{*}} [[Әминә Вәдуд]]{{*}} [[Ассия Джебар]]{{*}} [[Мәсүмә Эбтекар]]{{*}} [[Цыси]]{{*}} [[Барбара Такман]]{{*}} [[Елена Исинбаева]]{{*}} [[Хедда Хоппер]]{{*}} [[Ирина Роднина]]{{*}} [[Мия Хэмм]]{{*}} [[Лилия Подкопаева]]{{*}} [[Медея]]{{*}} [[Ләйлә Зана]]{{*}}[[Фаррухру Парса]]{{*}}[[Барбара Уолтерс]]{{*}}[[Земфира Латыйпова]]{{*}}[[Елена Прекрасная]]{{*}}[[Электра]]{{*}}[[Леда]]{{*}}[[Клитемнестра]]{{*}}[[Немезида]]{{*}}[[Нюкта]]{{*}}[[Ануше Ансари]]{{*}}[[Антонина Нухрат]]{{*}}[[Сөләйманова Рима]]{{*}}[[Римма Үтәшева]]{{*}}[[Анна Достоевская]]{{*}}[[]]{{*}}[[]]{{*}}[[]]{{*}}[[]]
|32
|
|
|-
|3
|{{u|Gulnaz0703}}
|[[Ленара Османова]]
|1
|
|
|-
|4
|{{u|Ramzanka2000}}
|[[Оттар (мифология)]]
|1
|
|
|-
|5
|{{u|Ilsina Ilgizovna}}
|[[Лидия Кнутова]]{{*}} [[Мария Деренкова]]{{*}} [[Фәридә Вәлиева]]{{*}}[[Юлия Артемьева]]{{*}} [[Карина Амбарцумова]]{{*}} [[Айшә Диттанова]]{{*}} [[Динә Вәлиева]]{{*}} [[Вера Ипполитова]]{{*}} [[Анеля Кадикова]]{{*}} [[Хадижат Кабидова]]{{*}} [[Людмила Крутакова]]{{*}} [[Хәлимә Корбангалиева]]{{*}} [[Надежда Николаева]]{{*}} [[Виктория Михайлова]]{{*}} [[Алёна Михайлова]]{{*}} [[Ольга Лишева]]{{*}} [[Хәлимә Газизова]]{{*}} [[Эльвина Муллина]]{{*}} [[Надежда Ковалёва]]{{*}} [[Галина Айдарова]]{{*}} [[Мөстәнфирә Ракеева]]{{*}} [[Клара Синицына]]{{*}} [[Сильвия Скворцова]]{{*}} [[Екатерина Михеева]]{{*}} [[Лиана Ганиева ]]{{*}} [[Әдия Топчы]]{{*}} [[Вәҗия Кашка]]{{*}} [[Альбина Даишева]]{{*}} [[Нина Ли]]{{*}} [[Роза Паркс]]{{*}} [[Риба Макинтайр]]{{*}} [[Алиса Вяткина]]{{*}} [[Ольга Фигнер]]{{*}} [[Лидия Фигнер]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|35
|
|
|-
|6
|{{u|Sirina77}}
|[[Ралина Арабова]]{{*}} [[Лариса Астахова]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|2
|
|
|-
|7
|{{u|Alisa Fahrutdinova92}}
|[[Анна Ахматова]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|1
|
|
|-
|8
|{{u|Gulnaz2015}}
|[[Людмила Абрамова]]{{*}} [[Кира Волконская]]{{*}} [[Ульяна Тимофеева]]{{*}} [[Камилә Харисова]]{{*}} [[Ирина Приходько]]
|5
|
|
|-
|9
|{{u|Fxan}}
|[[Эмилия Плейтер]]{{*}} [[Мәрьям]]{{*}} [[Рәзия солтан]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|3
|
|
|-
|10
|{{u|Aliya2111}}
|[[Татьяна Ларина]]{{*}} [[Эльзара Баталова]]{{*}} [[Наталья Быстрова]]{{*}} [[Җәмилә Әсфәндиярова]]{{*}} [[Елена Вишленкова]]{{*}} [[Милана Кутякина ]]{{*}} [[Мария Минаева]]{{*}} [[Эльмира Әхмәтшина]]{{*}} [[Марина Чуксеева]]{{*}} [[Гөлчәчәк Нәҗипова ]]{{*}} [[Александра Воробьева]]{{*}} [[Нурания Вәлиева]]{{*}} [[Сабина Вәлиева]]{{*}} [[Людмила Иванова]]{{*}} [[Карина Сабирова]]{{*}} [[Алёна Михайлова]]{{*}} [[Екатерина Семёнова]]{{*}} [[Екатерина Васильева]]{{*}} [[ Лидия Сурикова]]{{*}} [[Татьяна Фәхретдинова]]{{*}} [[Людмила Путина ]]{{*}} [[Наталья Крымова]]{{*}} [[Гүзәл Хәйретдинова]]{{*}} [[Дарья Деревень]]{{*}} [[Вера Хәйретдинова]]{{*}} [[Серафима Огарева ]]{{*}} [[Фаина Романова ]]{{*}} [[Надежда Васильева]]{{*}} [[Анастасия Талызина]]{{*}} [[Елизавета Смирнова]]{{*}} [[Александра Ильбекова ]]{{*}} [[Наталья Чеховская ]]{{*}} [[Светлана Басова]]{{*}} [[Вероника Никитина]]{{*}} [[Людмила Блонская]]{{*}} [[Камилла Реброва]]{{*}} [[Наталья Садовская ]]{{*}} [[Людмила Коршунова]]{{*}} [[Валентина Ивашёва]] {{*}} [[Юлия Корнейченко]] {{*}} [[Севиндж Аббасова]] {{*}} [[Анна Садченко]] {{*}} [[Надежда Владыко]]{{*}} [[]]{{*}} [[]] [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|43
|
|
|-
|11
|{{u|Динә Абдуллина}}
|[[Әсма бинт Әбү Бәкер]] • [[Мәрьям сүрәсе]]{{*}}[[Зәйнәп бинт Гали]]{{*}}[[Өммегөлсем бинт Гали]]{{*}}[[Рокыя бинт Мөхәммәт ]]{{*}} [[Һаҗәр (Инҗил)]]{{*}} [[Һаҗәр (Коръән)]]{{*}} [[Хава]]{{*}} [[]]
|8
|&lt;small&gt;бәйгедән тыш&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;бәйгедән тыш&lt;/small&gt;
|-
|12
|{{u|Il Nur}}
|[[Һөҗүм (кампания)]]{{*}} [[Атын]]
|2
|&lt;small&gt;бәйгедән тыш&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;бәйгедән тыш&lt;/small&gt;
|-
|13
|{{u|T1nn27}}
|[[Марина Мнишек]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|1
|
|
|-
|14
|{{u|Ilnaz26}}
|[[Роза Шихаа]]{{*}} [[Әтеш Сәйран]]{{*}} [[Дария Шәфикъ]]{{*}} [[Найла Сааб]]{{*}} [[Әсма бинт Умайс]]{{*}} [[Өмми бинт Зәйнәб]]{{*}} [[Өмми әл-Банин]]{{*}} [[Зәйнә Әнвәр]]{{*}} [[Нәзик Әл-Абид]]{{*}} [[Худа Шаарави]]{{*}} [[Сафсәри]]{{*}} [[Гөлүсә Галиева]]{{*}} [[Татьяна Грабузова]]{{*}} [[Регина Шәйдуллина]]{{*}} [[Арета Франклин]]{{*}} [[Кэти Макнэлли]]{{*}} [[Лайза Миннелли]]{{*}} [[Ада Лавлейс]]{{*}} [[Эне Эргма]]{{*}} [[Маре Винт]]{{*}} [[Илон Викланд]]{{*}} [[Ита Эвер]]{{*}} [[Камиля Харисова]]{{*}} [[Диана Хафизова]]{{*}} [[Расиха Хафизова]]{{*}} [[Эве Киви]]{{*}} [[Кайя Канепи]]{{*}} [[Вера Евлампиева]]{{*}} [[Клара Хафизова]]{{*}} [[Келли Сильдару]]{{*}} [[Ану Тали]]{{*}} [[Кармен Касс]]{{*}} [[Сигне Киви]]{{*}} [[Юлия Шигмонд]]{{*}} [[Элина Нечаева]]{{*}} [[Клара Заменгоф]]{{*}} [[София Заменгоф]]{{*}} [[Каталин Ковач (эсперантистка)]]{{*}} [[Илона Кутни]]{{*}} [[Юлия Шупихова]]{{*}} [[Эли Урбанова]]{{*}} [[Лилит Блеян]]{{*}} [[Аревик Церунян]]{{*}} [[Ануш Бабаджанян]]{{*}} [[Карина Погосян]]{{*}} [[Рима Пипоян]]{{*}} [[Севиндж Аббасова]]{{*}} [[Нәргиз Әбсәләмова]]{{*}} [[]]
|48
|
|
|-
|15
|{{u|Ramazan Khab}}
|[[Сөмәйя бинт Хәйят]]{{*}} [[Асия бинт Мөзаһим]]{{*}} [[Әл-Хәнсә]]{{*}} [[Фатыйма әл-Фихри]]{{*}}[[Әпипә]]
|5
|
|
|-
|16
|{{u|Каюм Хордай}}
|[[Карис ван Һаутән]]
|1
|
|
|-
|17
|{{u|Марьям Султанбаева}}
|[[Җаникә (Кырым принцессасы)]] {{*}} [[Урия Эдемова]] {{*}} [[Халитова Мәрзия Ибраһим кызы]] {{*}} [[]] {{*}} [[]]
|3
|
|
|-
|18
|{{u|Timlesj}}
| [[Сиреналар]] {{*}} [[Парфенопа]] {{*}} [[Гесперидлар]] {{*}} [[Роза Дерине]] {{*}} [[Шари Федак]] {{*}} [[Элизабета Гёргиевская]] {{*}} [[Ольга Бознанская]] {{*}} [[Анна Билинская]] {{*}} [[Янина Конарская]]
|9
|
|
|-
|Тулаем
|
|
|180
|
|
|-
|}

{{Clickable button 2|url=https://fountain.toolforge.org/editathons/ceewc-tt|1=Мәкаләгезне монда да өсти аласыз|class=mw-ui-progressive}}

== Конкурстың халык-ара бите ==
* [[meta:CEE_Women_Campaign_2026|Халык-ара бите]]

== Сурәтләр ==

* [[Файл:Icon_(80018)_-_The_Noun_Project.svg|20px]] [[Проект:Үзәк һәм Көнчыгыш Европа хатын-кызлар чарасы 2026/Сурәтләр|Чара дәверендә төялгән сурәтләр белән дә таныша аласыз]].

== Нәтиҗәләр ==
Приз фондының бүленүе тәртибе — 500 сум һәм күбрәк өлешкә хокуклы булганнары арасында гына бүленә һәм җибәрелә.

Тат. Википедиядә җирле оештыручысы (жюри рәисе) һәрбер призёрга бәйле эл.почтасы аркылы инструкцияләр белән хәбәр юллыячак.

&lt;!-- {| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! #
! Кулланучы&lt;br /&gt;&lt;small&gt;User&lt;/small&gt;
! Мәкаләләр саны&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Articles&lt;/small&gt;
! Баллар&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Points&lt;/small&gt;
! Баллар буенча (€)&lt;br /&gt;&lt;small&gt;By points (€)&lt;/small&gt;
! Сертификат (руб)&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Gift certificate (RUR)&lt;/small&gt;
|-
|-style=&quot;background:#FF0000&quot;
 |Σ
 |Катнашучылар
 |
 |
 |400
 |
 |-
 |-style=&quot;background:#fefca3&quot;
 |1
 |{{u|}} [[File:CEE Logo.svg|20px|Татарча Википедиядә Үзәк һәм Көнчыгыш Аурупа илчесе 2025]]
 |136
 |816
 |140
 |
 |-
 |-style=&quot;background:#F5F5F5&quot;
 |2
 |{{u|}}
 |54
 |156
 |90
 |
 |-
 |-style=&quot;background:#F5DEB3&quot;
 |3
|{{u|}}
 |52
 |93
 |
 |
 |-
 |-style=&quot;background:#00FF00&quot;
 |4
 |{{u|}}
 |10
 |30
 |60
 |
|-
|-style=&quot;background:#00FF00&quot;
 |5
 |{{u|}}
 |7
 |21
 |50
 |
|-
|-style=&quot;background:#00FF00&quot;
 |6
 |{{u|}}
 |4
 |12
 |30
 |
|-
|-style=&quot;background:#00FF00&quot;
 |7
 |{{u|}}
 |4
 |12
 |30
 |
|-
 |}--&gt;

[[Төркем:Проект:Үзәк һәм Көнчыгыш Европа хатын-кызлар чарасы 2026| ]]</text>
      <sha1>9tms25o4e17ge2h0j8045htab0kjn6u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Проект:Вики-яз 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1391184</id>
    <revision>
      <id>5793010</id>
      <parentid>5792765</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T00:10:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Timlesj</username>
        <id>35815</id>
      </contributor>
      <comment>/* Катнашучылар */</comment>
      <origin>5793010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21821" sha1="k3yyykltaj194hgqv54fyqoppc4p8ht" xml:space="preserve">{{WAM
|header =  [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-яз — 2026]] &lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[Файл:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]&lt;/div&gt;
|subheader = 21.03-31.05: Татарча Википедияне [[Балкан ярымутравы]], [[Үзәк Аурупа|Үзәк]] һәм [[Көнчыгыш Аурупа|Көнчыгыш Европа]] илләре-халыклары-табигате тарихы, бүгенгесе һәм киләчәгенә багышланган мәкаләләр белән [[Проект:Вики яз|баету марафонында]] катнаш!

Проектның максаты һәм мәгънәсе — бәйле төбәкләрдә яшәүчеләрнең бер-берсенең мәдәнияте, тарихы, бүгенгесе һәм киләчәге өчен әһәмиятле феноменнарны өйрәнү, үз телебез аркылы үз итү һәм Википедия тел бүлекләре волонтёрлары арасында хезмәттәшлекне яхшырту. [[Татар Википедиясе]]н күршеләребез турында мәгълүмат белән баетканда, аларга исә [[Татар теле|татар дөньясын]] аңлау өчен әһәмиятле мәкаләләр исемлеген тәкъдим итәбез.
__NOTOC__ 
|body = 

== Кагыйдәләр ==
* Конкурска Википедияда теркәлгән һәркем катнаша ала.
* Конкурска түбәндәге мәкаләләр кабул ителә:
# Мәкалә 2026 елның 21 мартыннан 31 маена кадәр татар телендә язылырга тиеш.
# Мәкаләләр [[Проект:Вики-яз 2026#Нәрсә турында язарга|түбәндәге илләр яки халыклар]] белән бәйле булырга тиеш. 
# Яңа мәкалә 150 сүздән һәм 2500 байттан артык булырга тиеш.
# Иске мәкәләгә 120 сүз һәм 2000 байт өстәргә кирәк.
# Мәкалә [[Википедия:Әһәмиятлелек|әһәмиятле]] булырга тиеш, мәкаләнең [[Википедия:Абруйлы чыганаклар|чыганаклары]] күрсәтелергә тиеш.
# Машина тәрҗемәсе булырга тиеш түгел.
# Бәхәс битенә кимендә түбәндәгечә тутырылган [[Калып:Вики-яз мәкаләсе|мәкалә калыбы]] урнаштырыла: 
&lt;pre&gt;{{Вики-яз мәкаләсе|ел= 2026|кулланучы= Викимедиа хисап язмагыз| ил = | ил2 = | ил3 = | тема= | тема2= | тема3= }}&lt;/pre&gt; 
* Призлар, диплом һәм сертификатлар квалификацион мәкаләләр саны өчен бирелә, халыкара һәм аерым тел бүлегендәге урыннарга бәйле. 
* Урындагы жюри балларны кайгырта алуы өчен, баетылган/яңа мәкаләләр түбәндәге таблицага урнаштыру сорала.
* 4 мәкаләне булдырган/якшырткан катнашучылар финалистлар арасына керә.
* Казыйлар карары шикәят ителә алмый.

== Бәяләү тәртибе ==

* Күрсәтелгән таләпләргә туры килгән өстәлгән материал күләме кимендә 2000/2500 байт яки 120/150 сүз булган иске/яңа мәкаләләргә жюри 1 балл бирә;
* Катнашучы белдергән теманы сыйфатлы итеп ачкан, материалны [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән, кимендә 2000/2500 байт яки 120/150 сүз өстәгән иске/яңа мәкаләләргә жюри 2 балл бирә;
* 200 сүздән яки 3000 байттан артык мәгълүмат өстәгән мәкаләләргә, һәм катнашучы белдергән теманы тулысынча ачкан, материалны сыйфатлы итеп [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән мәкаләләргә жюри 3 балл бирә;
[[Википедия:Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле мәкаләләр/Киңәйтелгән|Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле 10 мең мәкалә]] арасыннан булса өстәмә 5 балл бирелә;
* Теркәлү вакыты ярты елдан ким булган катнашучылар ясаган мәкаләләр өчен баллар коэффициентын ике тапкыр арттыру каралган.

Катнашучы 1 мәкалә өчен максималь 8/16 балл ала ала.

== Жюри ==

* Жюри рәисе, техник башкаручы — {{u|Il Nur}} (Казан)
* Жюри рәисе — {{u|Fxan}} (Казан)

== Нәрсә турында язарга ==
{{Ябык блок башы|башлык = Гамәлдәге тематик материаллар}}

[[Файл:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албания — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Әрмәнстан — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австрия — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Әзербайҗан — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башкортстан — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Белоруссия — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Босния һәм Герцеговина — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Маҗарстан — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греция — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казакъстан  — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово  — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Кырым татарлары — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Лужичане — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Romania.svg|40px]]&amp;nbsp;[[Файл:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния һәм Молдавия — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Төньяк Македония — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Республика Сербская — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словения — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Татарлар — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Төркия— мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Чегәннәр (рома) — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногория — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Czech Republic‎.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia‎|Чехия — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — мәкаләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — мәкаләләр исемлеге]]

{{Ябык блок ахыры}}

Вики-яз 2026 чикләрендә бүтән конкурслар: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Хатын-кызлар]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Кеше хокуклары]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Яшьләр]].
|footer =

== Призлар ==
Сөйләшенә.

}}
== Катнашучылар ==
Язылган һәм төзәтелгән мәкаләләрне шушы таблицага теркәргә кирәк. Бәхәс битенә кимендә түбәндәгечә тутырылган [[Калып:Вики-яз мәкаләсе|мәкалә калыбы]] урнаштырыла: 
&lt;pre&gt;{{Вики-яз мәкаләсе|ел= 2026|кулланучы= Викимедиа хисап язмагыз| ил = | ил2 = | ил3 = | тема= | тема2= | тема3= }}&lt;/pre&gt; 

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- align=&quot;left&quot;
! Катнашучы
! Мәкаләләр
! Исәп
! Баллар
! Урын
|-
|{{u|Баныу}}
|[[Медея]] {{*}} [[Лилия Подкопаева]] {{*}} [[Ләйлә Зана]] {{*}} [[Казый Мөхәммәд]] {{*}} [[Фаррухру Парса]]{{*}} [[Земфира Латыйпова]] {{*}} [[Елена Прекрасная]]{{*}} [[Электра]]{{*}}[[Леда]]{{*}}[[Клитемнестра]]{{*}}[[Немезида]]{{*}} [[Нюкта]]{{*}} [[Ильяс (пәйгамбәр)]] {{*}} [[Фаил Фәтхетдинов]]{{*}} [[Фәрит Суфияров]] {{*}} [[Абдуллатыйп Хәкимов]]{{*}} [[Ибраһим Тынкачев]] {{*}} [[Ануше Ансари]]{{*}} [[Антонина Нухрат]] {{*}} [[Мостафиннар]]{{*}} [[Сергей Манжигеев]] {{*}} [[Сөләйманова Рима]]{{*}}[[Шириннар-Шихматовлар]]{{*}}[[Гельсий Зәйниев]]{{*}}[[Римма Үтәшева]]{{*}}[[Морат Йосыф]]{{*}}[[Анна Достоевская]]{{*}}[[Хайтарма (бию)]]{{*}}[[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]]
|28
|
|
|-
|{{u|Әмир}}
|[[Рөстәм Каженкин]] {{*}} [[Зөлфәт Нигъмәтҗанов]] {{*}} [[Форель Тинчурин]] {{*}} [[Ангелина Фәйрушина]]{{*}} [[Марат Фәйрушин ]] {{*}} [[Рәсим Низамов]]{{*}} [[Оскар Усманов]] {{*}} [[Алмаз Хәкимов]]{{*}} [[Ярмәк вагы (бию)]] {{*}} [[Люция Мусина]]{{*}} [[Айбаш мәчете (Татарстан)]] {{*}} [[Лилия Бикмаева]]{{*}} [[]] {{*}} [[]]{{*}} [[]] {{*}} [[]]
|12
|
|
|-
|{{u|Aliya2111}}
|[[Нурания Вәлиева]]{{*}} [[Сабина Вәлиева]]{{*}} [[Людмила Иванова]]{{*}} [[Карина Сабирова]]{{*}} [[Алёна Михайлова]]{{*}} [[Екатерина Семёнова]]{{*}} [[Екатерина Васильева]]{{*}} [[ Лидия Сурикова]]{{*}} [[Татьяна Фәхрутдинова]]{{*}} [[Людмила Путина ]]{{*}} [[Наталья Крымова]] {{*}}[[Гүзәл Хәйретдинова]]{{*}} [[Дарья Деревень]]{{*}} [[Вера Хәйретдинова]]{{*}} [[Серафима Огарева ]]{{*}} [[Фаина Романова ]]{{*}} [[Надежда Васильева]]{{*}} [[Анастасия Талызина]]{{*}} [[Елизавета Смирнова]]{{*}} [[Александра Ильбекова ]]{{*}} [[Наталья Чеховская ]]{{*}} [[Светлана Басова]]{{*}} [[Вероника Никитина]]{{*}} [[Людмила Блонская]]{{*}} [[Камилла Реброва]]{{*}} [[Наталья Садовская ]]{{*}} [[Людмила Коршунова]] {{*}} [[Юлия Корнейченко]] {{*}} [[Севиндж Аббасова]] {{*}} [[Анна Садченко]] {{*}} [[Надежда Владыко]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]]
|31
|
|
|-
|{{u|Ramzanka2000}}
|[[Унжа (Кострома өлкәсе)]] {{*}} [[Торино (Кострома өлкәсе)]] {{*}} [[Дешуково]] {{*}} [[]] {{*}} [[]]
|3
|
|
|-
|{{u|Gulnaz2015}}
|[[Кира Волконская]]{{*}} [[Ульяна Тимофеева]]{{*}} [[Камилә Харисова]]{{*}} [[Ирина Приходько]]
|4
|
|
|-
|{{u|Ramazan Khab}}
|[[Сөмәйя бинт Хәйят]]{{*}}[[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]]
|1
|
|
|-
|{{u|Ilnaz26}}
|[[Әтеш Сәйран]]{{*}} [[Өмми әл-Банин]]{{*}} [[Гөлүсә Галиева]]{{*}} [[Татьяна Грабузова]]{{*}} [[Регина Шәйдуллина]]{{*}} [[Эне Эргма]]{{*}} [[Маре Винт]]{{*}} [[Илон Викланд]]{{*}} [[Ита Эвер]]{{*}} [[Камиля Харисова]]{{*}} [[Диана Хафизова]]{{*}} [[Расиха Хафизова]]{{*}} [[Эве Киви]]{{*}} [[Кайя Канепи]]{{*}} [[Вера Евлампиева]]{{*}} [[Клара Хафизова]]{{*}} [[Келли Сильдару]]{{*}} [[Ану Тали]]{{*}} [[Кармен Касс]]{{*}} [[Сигне Киви]]{{*}} [[Юлия Шигмонд]]{{*}} [[Элина Нечаева]]{{*}} [[Клара Заменгоф]]{{*}} [[София Заменгоф]]{{*}} [[Каталин Ковач (эсперантистка)]]{{*}} [[Илона Кутни]]{{*}} [[Юлия Шупихова]]{{*}} [[Эли Урбанова]]{{*}} [[Лилит Блеян]]{{*}} [[Аревик Церунян]]{{*}} [[Ануш Бабаджанян]]{{*}} [[Карина Погосян]]{{*}} [[Рима Пипоян]]{{*}} [[Севиндж Аббасова]]{{*}} [[Нәргиз Әбсәләмова]]{{*}} [[]]
|36
|
|
|-
|{{u|Ilsina Ilgizovna}}
|[[Алиса Вяткина]]{{*}} [[Ольга Фигнер]]{{*}} [[Лидия Фигнер]]{{*}} [[Нина Ли]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|4
|
|
|-
|{{u|Il Nur}}
|[[Пүһаярв]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]]
|1
|
|
|-
|-
|{{u|Марьям Султанбаева}}
|[[Җаникә (Кырым принцессасы)]] {{*}} [[Урия Эдемова]] {{*}} [[Халитова Мәрзия Ибраһим кызы]] {{*}} [[]] {{*}} [[]]
|3
|
|
|-
|-
|{{u|Ramazan Khab}}
|[[Әпипә]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]]
|1
|
|
|-
|-
|{{u|Timlesj}}
|[[Сиреналар]] {{*}} [[Парфенопа]] {{*}} [[Гесперидлар]] {{*}} [[Роза Дерине]] {{*}} [[Шари Федак]] {{*}} [[Элизабета Гёргиевская]] {{*}} [[Ольга Бознанская]] {{*}} [[Анна Билинская]] {{*}} [[Янина Конарская]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]]
|9
|
|
|-
|-
|{{u|}}
|[[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]]
|
|
|
|-
|-
|Тулаем
|
|110
|
|
|-
|}

== Конкурстың халык-ара статистикасы ==
*[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Халык-ара статистика бите]]

== Нәтиҗәләр ==
[[Файл:TT-CEESpring-2023-ttwp-diploma.pdf|200px|thumb|right|Финалист дипломының татарча версиясе]]
[[File:CEE logo map vertical.xcf|20px]] [[m:Wikimedia_Central_and_Eastern_Europe/tt|Үзәк һәм Көнчыгыш Европа илләре вики-волонтёрларының хезмәттәшлеге]], аның [[m:Wikimedia CEE Hub|Халыкара ярдәмләшү үзәге]] һәм [[File:Wikimedia Österreich logo black.svg|20px]] [[m:Wikimedia Österreich|Викимедиа Австрия]] исеменнән тәкъдим ителгән призлар фонды (400 Евро) бүленүе тәртибе баллар категорияләренә нигезләнә: 
* Тупланган балларга карап урын буенча
* Һәр илдә гамәлдәге валюта алыштыру курсы буенча исәпләнү датасына билгеләнә
* Җирле сертификатлар булган суммага кадәр түгәрәкләнә
* 500 сумнан кимрәге таратылмый, бүләкләнүгә хокукы булган калганнары арасында бүленә
* 1 еврога ничә сум бирелгән көнендә ясалачак
&lt;!-- * 1 урын - [https://www.ozon.ru/product/elektronnyy-podarochnyy-sertifikat-million-podarkov-168994707/ 4000 сумлык OZON.ru сертификаты]
* 2 урын - [https://www.ozon.ru/product/elektronnyy-podarochnyy-sertifikat-million-podarkov-135382627/ 3000 сумлык OZON.ru сертификаты]
* 3-6 урын - 2500 сумлык OZON.ru сертификаты = [https://www.ozon.ru/product/elektronnyy-podarochnyy-sertifikat-million-podarkov-135382612/ 2000] + [https://www.ozon.ru/product/elektronnyy-podarochnyy-sertifikat-million-podarkov-135378940/ 500]
* 7-8 урын - [https://www.ozon.ru/product/elektronnyy-podarochnyy-sertifikat-million-podarkov-138431442/ 1500 сумлык OZON.ru сертификаты]--&gt;

Тат.Википедиядә җирле оештыручысы (жюри рәисе) һәрбер призёрга бәйле эл.почтасы аркылы инструкцияләр белән хәбәр юллыячак &lt;small&gt;(элекке бер бәйгедән [[Кулланучы бәхәсе:Ilnur efende#Наши университеты|үрнәк]])&lt;/small&gt;.

&lt;!-- {| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! # 
! Кулланучы&lt;/br&gt;&lt;small&gt;User&lt;/small&gt; 
! Мәкаләләр саны&lt;/br&gt;&lt;small&gt;Articles&lt;/small&gt; 
! Баллар&lt;/br&gt;&lt;small&gt;Points&lt;/small&gt; 
! Баллар буенча (€)&lt;/br&gt;&lt;small&gt;By points (€)&lt;/small&gt;
! Сертификат (руб)&lt;/br&gt;&lt;small&gt;Gift certificate (RUR)&lt;/small&gt;
|-
|-style=&quot;background:#FF0000&quot;
 |Σ
 |Катнашучылар
 |
 |
 |400
 |
 |-
 |-style=&quot;background:#fefca3&quot;
 |1
 |{{u|}} [[File:CEE Logo.svg|20px|Татарча Википедиядә Үзәк һәм Көнчыгыш Аурупа илчесе 2026]]
 |136
 |816
 |140
 |
 |-
 |-style=&quot;background:#F5F5F5&quot;
 |2
 |{{u|}}
 |54
 |156
 |90
 |
 |-
 |-style=&quot;background:#F5DEB3&quot;
 |3
|{{u|}}
 |52
 |93
 |
 |
 |-
 |-style=&quot;background:#00FF00&quot;
 |4
 |{{u|}}
 |10
 |30
 |60
 |
|-
|-style=&quot;background:#00FF00&quot;
 |5
 |{{u|}}
 |7
 |21
 |50
 |
|-
|-style=&quot;background:#00FF00&quot;
 |6
 |{{u|}}
 |
 |
 |
 |
|-
|-style=&quot;background:#00FF00&quot;
 |7
 |{{u|}}
 |
 |
 |
 |
|-
 |}
--&gt;

[[Категория:Проект:Вики-яз 2026| ]]</text>
      <sha1>k3yyykltaj194hgqv54fyqoppc4p8ht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кулланучы:Blackisnewyellow/Ярдәм:Үзгәртү</title>
    <ns>2</ns>
    <id>1391588</id>
    <revision>
      <id>5792951</id>
      <parentid>5562034</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T18:51:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Blackisnewyellow</username>
        <id>44652</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5792951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7687" sha1="el6n6qhuzwrjyiezmtkwwq2aqik60o1" xml:space="preserve">=== Сылтамалар, {{Тәрҗемә ителмәгән 5|URL|URL|ru|URL}} ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Нәрсәне җыярга кирәк
! Нәтиҗәдә нәрсә күрсәтелә
! Өстәмә аңлатмалар
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Казанда бүген кояшлы [[һава торышы]].&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
* Һәдәф мәкалә исеменең беренче хәрефе автоматик рәвештә зур хәрефкә әйләнә.
* Исем эчендәге буш урын билгеләре автоматик рәвештә ассызыклау билгеләренә әйләнә (ассызыклау билгеләре җыелмасы буш урын билгеләре җыелмасы кебек эшли, ләкин аны куллану киңәш ителми).

Нәтиҗәдә, югарыда ктерелгән сылтама Википедиянең http://tt.wikipedia.org/wiki/Һава_торышы мәкаләсенә юнәлтә.

Кирәк булса, шул ук темага башка телдәге мәкаләне карау өчен [[Википедия:Интервики|Интервики]] кулланыгыз.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[[Казан|Казанда]] бүген кояшлы көн.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Википедиядәге мәкаләгә сылтама баш килештә кулланылмаса, икеле шакмаклы җәяләр эчендә сылтаманың сул ягына бүлүче вертикаль сызык һәм мәкалә исеменең баш килештәге формасын өстәргә кирәк.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Сылтама исеме мәкалә исеме белән тәңгәл килми: [[Википедия:Ярдәм|Өстәмә мәгълүмат]]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Кушымчалар сылтамага &quot;ябыша&quot;: [[2008 ел]]да [[автобус]]лар&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| &lt;pre&gt;Исем ахырында түгәрәк җәяләр эченә кертелгән текст автомат рәвештә яшерелә: [[Казан (шәһәр)|]].

Исемара автомат рәвештә яшерелә: [[Википедия:Җәмгыять үзәге|]].&lt;/pre&gt;
| Исем ахырында түгәрәк җәяләр эченә кертелгән текст автомат рәвештә яшерелә: [[Казан (шәһәр)|Казан]].

Исемара автомат рәвештә яшерелә: [[Википедия:Җәмгыять үзәге|Җәмгыять үзәге]].
| Сервер &lt;code&gt;&amp;#124;&lt;/code&gt; билгесеннән соң куела торган өлешне битне бастыру вакытында тутыра.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Мәкалә эчендә бүлекчәгә сылтама ясарга була моның өчен «рәшәткә» кулланыгыз: [[Ярдәм:Википедиягә кереш#Башка мөмкинлекләр|Башка мөмкинлекләр]].&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Мәкаләне [[Википедия:Төркем|төркемгә]] кертмичә, шул төркемгә гади сылтама гына ясарга теләсәсгез, сылтаманы болай куегыз: [[:Төркем:Википедия:Проектлар]].&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Сылтама башындагы &lt;code&gt;:&lt;/code&gt; билгесенә игътибар итегез.
|-
| &lt;pre&gt;Бәхәс битендә фикерләрне урнаштырганда, имза куярга кирәк. Моның өчен дүрт тильда өстәгез: ~~~~&lt;/pre&gt;
| Бәхәс битендә фикерләрне урнаштырганда, имза куярга кирәк. Моның өчен дүрт тильда өстәгез:[[Катнашучы:Кемдер|Кемдер]] 08:10, 16 октябрь 2010 (UTC)
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[[Казанда Formula-1]] — бу бит әле төзелмәгән.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Теләсә нинди катнашучы, сылтамага басып, шул мәкаләне булдыра ала. Күбрәк мәгълүмат {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Мәкаләне ничек булдырырга|Мәкаләне ничек булдырырга|ru|Википедия:Как создать статью}}» кулланмасында бар.
|-
| &lt;pre&gt;#юнәлтү [[Америка Кушма Штатлары]]&lt;/pre&gt;
| ''Мәкаләгә юнәлтү''
| Ниндидер исемле мәкаләне ачканда инде булдырылган башка исемле мәкалә ачылсын өчен аңа {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Юнәлтүләр|юнәлтү|ru|Википедия:Перенаправления}} булдырыгыз. Моның өчен беренче юлга күрсәтелгән текст урнаштырыгыз. Юнәлтүле биткә гади биткә сылтаган кебек сылтама ясарга була. Юнәлтү эчендә шулай ук мәкалә эчендәге бүлеккә {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Anchor (программалау)|anchor|ru|Якорь (программирование)}} да урнаштырырга була.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Тышкы сылтама: [https://www.nupedia.com Nupedia]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Мәкаләләрдә сылтамаларны турыдан туры куллану киңәш ителми. Күбрәк мәгълүмат {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Тышкы сылтамалар|Википедия:Тышкы сылтамалар|ru|Википедия:Внешние ссылки}} битендә.

Кайбер символлар адресларда тиешенчә эшләми. Шуңа күрә аларны процент билгесе ярдәмендә кодларга кирәк. Моның өчен:
* кораллар панелендә [[File:OOjs UI icon link-ltr.svg]] төймәсен кулланыгыз (ул сылтама өчен кирәк булган барлык вики-разметканы кертәчәк һәм сылтаманы кодлыячак),
* яки {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Калып:MediaWiki эчендә URL өчен кагыйдәләр|бу алмаштыру җәдвәлен|ru|Шаблон:Правила для URL в MediaWiki}} кулланыгыз.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[http://www.nupedia.com Сылтама исеме мәкалә исеме белән тәңгәл килми]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Яки URL адресын турыдан туры кертегез: http://www.nupedia.com.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[[Медиа:Dial up modem noises.ogg|Dial up модемы тавышы]]

[[Медиа:Tornado aircraft.jpg|Самолёт сурәте]]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Сылтамаларны сурәтләргә генә түгел, башка файлларга да, мәсәлән, аудиофайлларга да куярга була. Шундый файлларга яки сурәтләргә (биттә сурәтнең үзен күрсәтмичә) сылтаманы &lt;code&gt;Медиа:&lt;/code&gt; дип башлагыз.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;ISBN 0123456789&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Китапларга сылтамалар өчен.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;RFC 1234&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| [[RFC]] өчен сылтамалар.
|}</text>
      <sha1>el6n6qhuzwrjyiezmtkwwq2aqik60o1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5792953</id>
      <parentid>5792951</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T18:52:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Blackisnewyellow</username>
        <id>44652</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5792953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7734" sha1="dnfdjrb38bjcc5cf7r3s0oob9alslhc" xml:space="preserve">=== Сылтамалар, {{Тәрҗемә ителмәгән 5|URL|URL|ru|URL}} ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Нәрсәне җыярга кирәк
! Нәтиҗәдә нәрсә күрсәтелә
! Өстәмә аңлатмалар
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Казанда бүген кояшлы [[һава торышы]].&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
* Һәдәф мәкалә исеменең беренче хәрефе автоматик рәвештә зур хәрефкә әйләнә.
* Исем эчендәге буш урын билгеләре автоматик рәвештә ассызыклау билгеләренә әйләнә (ассызыклау билгеләре җыелмасы буш урын билгеләре җыелмасы кебек эшли, ләкин аны куллану киңәш ителми).

Нәтиҗәдә, югарыда ктерелгән сылтама Википедиянең http://tt.wikipedia.org/wiki/Һава_торышы мәкаләсенә юнәлтә.

Кирәк булса, шул ук темага башка телдәге мәкаләне карау өчен [[Википедия:Интервики|Интервики]] кулланыгыз.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[[Казан|Казанда]] бүген кояшлы көн.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Википедиядәге мәкаләгә сылтама баш килештә кулланылмаса, икеле шакмаклы җәяләр эчендә сылтаманың сул ягына бүлүче вертикаль сызык һәм мәкалә исеменең баш килештәге формасын өстәргә кирәк.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Сылтама исеме мәкалә исеме белән тәңгәл килми: [[Википедия:Ярдәм|Өстәмә мәгълүмат]]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Кушымчалар сылтамага &quot;ябыша&quot;: [[2008 ел]]да [[автобус]]лар&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| &lt;pre&gt;Исем ахырында түгәрәк җәяләр эченә кертелгән текст автомат рәвештә яшерелә: [[Казан (шәһәр)|]].

Исемара автомат рәвештә яшерелә: [[Википедия:Җәмгыять үзәге|]].&lt;/pre&gt;
| Исем ахырында түгәрәк җәяләр эченә кертелгән текст автомат рәвештә яшерелә: [[Казан (шәһәр)|Казан]].

Исемара автомат рәвештә яшерелә: [[Википедия:Җәмгыять үзәге|Җәмгыять үзәге]].
| Сервер &lt;code&gt;&amp;#124;&lt;/code&gt; билгесеннән соң куела торган өлешне битне бастыру вакытында тутыра.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Мәкалә эчендә бүлекчәгә сылтама ясарга була моның өчен «рәшәткә» кулланыгыз: [[Ярдәм:Википедиягә кереш#Башка мөмкинлекләр|Башка мөмкинлекләр]].&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Мәкаләне [[Википедия:Төркем|төркемгә]] кертмичә, шул төркемгә гади сылтама гына ясарга теләсәсгез, сылтаманы болай куегыз: [[:Төркем:Википедия:Проектлар]].&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Сылтама башындагы &lt;code&gt;:&lt;/code&gt; билгесенә игътибар итегез.
|-
| &lt;pre&gt;Бәхәс битендә фикерләрне урнаштырганда, имза куярга кирәк. Моның өчен дүрт тильда өстәгез: ~~~~&lt;/pre&gt;
| Бәхәс битендә фикерләрне урнаштырганда, имза куярга кирәк. Моның өчен дүрт тильда өстәгез:[[Катнашучы:Кемдер|Кемдер]] 08:10, 16 октябрь 2010 (UTC)
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[[Казанда Formula-1]] — бу бит әле төзелмәгән.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Теләсә нинди катнашучы, сылтамага басып, шул мәкаләне булдыра ала. Күбрәк мәгълүмат {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Мәкаләне ничек булдырырга|Мәкаләне ничек булдырырга|ru|Википедия:Как создать статью}}» кулланмасында бар.
|-
| &lt;pre&gt;#юнәлтү [[Америка Кушма Штатлары]]&lt;/pre&gt;
| ''Мәкаләгә юнәлтү''
| Ниндидер исемле мәкаләне ачканда инде булдырылган башка исемле мәкалә ачылсын өчен аңа {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Юнәлтүләр|юнәлтү|ru|Википедия:Перенаправления}} булдырыгыз. Моның өчен беренче юлга күрсәтелгән текст урнаштырыгыз. Юнәлтүле биткә гади биткә сылтаган кебек сылтама ясарга була. Юнәлтү эчендә шулай ук мәкалә эчендәге бүлеккә {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Anchor (программалау)|anchor|ru|Якорь (программирование)}} да урнаштырырга була.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Тышкы сылтама: [https://www.nupedia.com Nupedia]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Мәкаләләрдә сылтамаларны турыдан туры куллану киңәш ителми. Күбрәк мәгълүмат {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Тышкы сылтамалар|Википедия:Тышкы сылтамалар|ru|Википедия:Внешние ссылки}} битендә.

Кайбер символлар адресларда тиешенчә эшләми. Шуңа күрә аларны процент билгесе ярдәмендә кодларга кирәк. Моның өчен:
* кораллар панелендә [[File:OOjs UI icon link-ltr.svg]] төймәсен кулланыгыз (ул сылтама өчен кирәк булган барлык вики-разметканы кертәчәк һәм сылтаманы кодлыячак),
* яки {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Калып:MediaWiki эчендә URL өчен кагыйдәләр|бу алмаштыру җәдвәлен|ru|Шаблон:Правила для URL в MediaWiki}} кулланыгыз.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[http://www.nupedia.com Сылтама исеме мәкалә исеме белән тәңгәл килми]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Яки URL адресын турыдан туры кертегез: http://www.nupedia.com.&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;[[Медиа:Dial up modem noises.ogg|Dial up модемы тавышы]]

[[Медиа:Tornado aircraft.jpg|Самолёт сурәте]]&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Сылтамаларны сурәтләргә генә түгел, башка файлларга да, мәсәлән, аудиофайлларга да куярга була. Шундый файлларга яки сурәтләргә (биттә сурәтнең үзен күрсәтмичә) сылтаманы &lt;code&gt;Медиа:&lt;/code&gt; дип башлагыз.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;ISBN 0123456789&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Китапларга сылтамалар өчен.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;RFC 1234&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| {{Тәрҗемә ителмәгән 5|RFC|RFC|ru|RFC}} өчен сылтамалар.
|}</text>
      <sha1>dnfdjrb38bjcc5cf7r3s0oob9alslhc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5792957</id>
      <parentid>5792953</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T18:59:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Blackisnewyellow</username>
        <id>44652</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5792957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2702" sha1="rpbpj5451acywltmnul7c78o2ale5h4" xml:space="preserve">=== Текстны форматлау ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Нәрсәне җыярга кирәк
! Нәтиҗәдә нәрсә күрсәтелә
! Өстәмә аңлатмалар
|-
| &lt;pre&gt;Ударе{{подст:ударение}}ние&lt;/pre&gt;
| Ударе́ние
| Короткий вариант: {{tc|подст:удар}}.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;
*''Логическое ударение''
*'''Структурное выделение'''
*'''''Логическое ударение в структурном выделении (или наоборот)'''''
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Это двойные и тройные апострофы, а не кавычки. [[Википедия:Оформление статей#Выделение|Подробнее о случаях, когда уместны курсивное и полужирное начертание]].
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;code&gt;Фрагменты компьютерного кода&lt;/code&gt;, не содержащие переноса строки&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;big&gt;Большой текст&lt;/big&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;small&gt;Маленький текст&lt;/small&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;s&gt;Зачёркнутый текст&lt;/s&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Нижний индекс: x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;

Верхний индекс: x&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;

ε&lt;sub&gt;0&lt;/sub&gt; = 8.85 × 10&lt;sup&gt;−12&lt;/sup&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;math&gt;\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}&lt;/math&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Сложные формулы. См. [[Википедия:Формулы]].
|-
| {{якорь|nowiki}}&lt;pre&gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;Ссылка &amp;amp;rarr; (''на'') [[Википедия:Справка]]&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;/pre&gt;
| &lt;nowiki&gt;&lt;small&gt;Ссылка &amp;rarr; (''на'') [[Википедия:Справка]]&lt;/small&gt;&lt;/nowiki&gt;
| Отключение интерпретации разметки. Игнорирует всю разметку, кроме [[Мнемоники в HTML|символьных последовательностей HTML]] (&lt;code&gt;&amp;amp;xyz;&lt;/code&gt;). Используется для отображения кода, содержащего символы разметки.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;!-- Комментарий --&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Комментарий в коде статьи. Не отображается при чтении статьи и в HTML-коде страницы. Используется для внесения в код статьи комментариев для последующих редакторов.
|}</text>
      <sha1>rpbpj5451acywltmnul7c78o2ale5h4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5792976</id>
      <parentid>5792957</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T19:58:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Blackisnewyellow</username>
        <id>44652</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Текстны форматлау */</comment>
      <origin>5792976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2984" sha1="nph4pqo4fpjyy425r8k1u9qzwqdsxno" xml:space="preserve">=== Текстны форматлау ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Нәрсәне җыярга кирәк
! Нәтиҗәдә нәрсә күрсәтелә
! Өстәмә аңлатмалар
|-
| &lt;pre&gt;Бас{{subst:басым}}ым&lt;/pre&gt;
| Басы́м
| .
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;
*''Логик басым''
*'''Структуралы аерып күрсәтү'''
*'''''Структуралы аерып күрсәтүдә логик басым (яки киресенчә)'''''
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Бу куштырнаклар түгел, ә икеле һәм өчле апострфлар. {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Мәкаләләрне бизәү#Аерып күрсәтү|Курсивлы һәм ярымкалын язуның кайчан кирәк булуы турында мәгълүмат|ru|Википедия:Оформление статей#Выделение}}.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Юлны күчерү тамгасы булмаган &lt;code&gt;компьютер коды кисәкләре&lt;/code&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;big&gt;Зур текст&lt;/big&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;small&gt;Кечкенә текст&lt;/small&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;s&gt;Сызылган текст&lt;/s&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Аскы индекс: x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;

Өске индекс: x&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;

ε&lt;sub&gt;0&lt;/sub&gt; = 8.85 × 10&lt;sup&gt;−12&lt;/sup&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;math&gt;\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}&lt;/math&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Катлаулы формулалар. {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Формулалар|Википедия:Формулалар|ru|Википедия:Формулы}} битен карагыз.
|-
| {{ләңгәр|nowiki}}&lt;pre&gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;(''Бу'') биткә &amp;amp;rarr;  [[Википедия:Ярдәм]] сылтама&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;/pre&gt;
| &lt;nowiki&gt;&lt;small&gt;(''Бу'') биткә &amp;rarr;  [[Википедия:Ярдәм]] сылтама&lt;/small&gt;&lt;/nowiki&gt;
| Вики-разметканы эшкәртүне сүндерү. Вики-разметканы тулысынча диярлек игнорлый. Бары тик {{Тәрҗемә ителмәгән 5|HTML кодында мнемоникалар|HTML символлары эзлеклелекләре|ru|Мнемоники в HTML}}(&lt;code&gt;&amp;amp;xyz;&lt;/code&gt;) генә эшли. Разметка символлары булган кодны күрсәтү өчен кулланыла.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;!-- Өстәмә аңлатма --&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Мәкалә кодында өстәмә аңлатма. Мәкаләне укыганда һәм битнең HTML-кодында күрсәтелми. Киләсе мөхәррирләр өчен өстәмә аңлатмаларны мәкалә кодына кертү өчен кулланыла.
|}</text>
      <sha1>nph4pqo4fpjyy425r8k1u9qzwqdsxno</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5792977</id>
      <parentid>5792976</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T19:59:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Blackisnewyellow</username>
        <id>44652</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5792977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2978" sha1="swexuo1u7sh2e00nhic86z6rqhu6a7m" xml:space="preserve">=== Текстны форматлау ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Нәрсәне җыярга кирәк
! Нәтиҗәдә нәрсә күрсәтелә
! Өстәмә аңлатмалар
|-
| &lt;pre&gt;Бас{{subst:басым}}ым&lt;/pre&gt;
| Басы́м
| .
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;
*''Логик басым''
*'''Структуралы аерып күрсәтү'''
*'''''Структуралы аерып күрсәтүдә логик басым (яки киресенчә)'''''
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Бу куштырнаклар түгел, ә икеле һәм өчле апострфлар. {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Мәкаләләрне бизәү#Аерып күрсәтү|Курсивлы һәм ярымкалын язуның кайчан кирәк булуы турында мәгълүмат|ru|Википедия:Оформление статей#Выделение}}.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Юлны күчерү тамгасы булмаган &lt;code&gt;компьютер коды кисәкләре&lt;/code&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;big&gt;Зур текст&lt;/big&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;small&gt;Кечкенә текст&lt;/small&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;s&gt;Сызылган текст&lt;/s&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Аскы индекс: x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;

Өске индекс: x&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;

ε&lt;sub&gt;0&lt;/sub&gt; = 8.85 × 10&lt;sup&gt;−12&lt;/sup&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;math&gt;\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}&lt;/math&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Катлаулы формулалар. {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Формулалар|Википедия:Формулалар|ru|Википедия:Формулы}} битен карагыз.
|-
| {{Anchor|nowiki}}&lt;pre&gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;(''Бу'') биткә &amp;amp;rarr;  [[Википедия:Ярдәм]] сылтама&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;/pre&gt;
| &lt;nowiki&gt;&lt;small&gt;(''Бу'') биткә &amp;rarr;  [[Википедия:Ярдәм]] сылтама&lt;/small&gt;&lt;/nowiki&gt;
| Вики-разметканы эшкәртүне сүндерү. Вики-разметканы тулысынча диярлек игнорлый. Бары тик {{Тәрҗемә ителмәгән 5|HTML кодында мнемоникалар|HTML символлары эзлеклелекләре|ru|Мнемоники в HTML}}(&lt;code&gt;&amp;amp;xyz;&lt;/code&gt;) генә эшли. Разметка символлары булган кодны күрсәтү өчен кулланыла.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;!-- Өстәмә аңлатма --&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Мәкалә кодында өстәмә аңлатма. Мәкаләне укыганда һәм битнең HTML-кодында күрсәтелми. Киләсе мөхәррирләр өчен өстәмә аңлатмаларны мәкалә кодына кертү өчен кулланыла.
|}</text>
      <sha1>swexuo1u7sh2e00nhic86z6rqhu6a7m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5792978</id>
      <parentid>5792977</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:01:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Blackisnewyellow</username>
        <id>44652</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Текстны форматлау */</comment>
      <origin>5792978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2980" sha1="22fm9buymvxy8xpweyfqf6gstqtcn2e" xml:space="preserve">=== Текстны форматлау ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Нәрсәне җыярга кирәк
! Нәтиҗәдә нәрсә күрсәтелә
! Өстәмә аңлатмалар
|-
| &lt;pre&gt;Бас{{subst:басым}}ым&lt;/pre&gt;
| Басы́м
| .
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;
*''Логик басым''
*'''Структуралы аерып күрсәтү'''
*'''''Структуралы аерып күрсәтүдә логик басым (яки киресенчә)'''''
&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Бу куштырнаклар түгел, ә икеле һәм өчле апострофлар. {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Мәкаләләрне бизәү#Аерып күрсәтү|Курсивлы һәм ярымкалын язуның кайчан кирәк булуы турында мәгълүмат|ru|Википедия:Оформление статей#Выделение}}.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Юлны күчерү тамгасы булмаган &lt;code&gt;компьютер коды кисәкләре&lt;/code&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;big&gt;Зур текст&lt;/big&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;small&gt;Кечкенә текст&lt;/small&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;s&gt;Сызылган текст&lt;/s&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;Аскы индекс: x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;

Өске индекс: x&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;

ε&lt;sub&gt;0&lt;/sub&gt; = 8.85 × 10&lt;sup&gt;−12&lt;/sup&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
|
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;math&gt;\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}&lt;/math&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Катлаулы формулалар. {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Википедия:Формулалар|Википедия:Формулалар|ru|Википедия:Формулы}} битен карагыз.
|-
| {{Anchor|nowiki}}&lt;pre&gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;(''Бу'') биткә &amp;amp;rarr;  [[Википедия:Ярдәм]] сылтама&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;/pre&gt;
| &lt;nowiki&gt;&lt;small&gt;(''Бу'') биткә &amp;rarr;  [[Википедия:Ярдәм]] сылтама&lt;/small&gt;&lt;/nowiki&gt;
| Вики-разметканы эшкәртүне сүндерү. Вики-разметканы тулысынча диярлек игнорлый. Бары тик {{Тәрҗемә ителмәгән 5|HTML кодында мнемоникалар|HTML символлары эзлеклелекләре|ru|Мнемоники в HTML}}(&lt;code&gt;&amp;amp;xyz;&lt;/code&gt;) генә эшли. Разметка символлары булган кодны күрсәтү өчен кулланыла.
|-
| {{demo|&lt;nowiki&gt;&lt;!-- Өстәмә аңлатма --&gt;&lt;/nowiki&gt;|tag=pre|br=&lt;td&gt;}}
| Мәкалә кодында өстәмә аңлатма. Мәкаләне укыганда һәм битнең HTML-кодында күрсәтелми. Киләсе мөхәррирләр өчен өстәмә аңлатмаларны мәкалә кодына кертү өчен кулланыла.
|}</text>
      <sha1>22fm9buymvxy8xpweyfqf6gstqtcn2e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тизлеккә сусау (1994 елгы видео уены)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1484320</id>
    <revision>
      <id>5793020</id>
      <parentid>5720857</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:11:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Мин уенның тышлыгын өстәдем.</comment>
      <origin>5793020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3569" sha1="l0nne61831jpkmbrdio5zeqfnep3jah" xml:space="preserve">''Бу мәкалә 1994 елгы беренче Тизлеккә сусау уены турында. Уен сериясе өчен [[Тизлеккә сусау|Тизлеккә сусау (уен сериясе)]] мәкаләсен карагыз. 2015 елгы уен өчен [[Тизлеккә сусау (2015 елгы уен)]] мәкаләсен карагыз. 2014 елгы фильм өчен [[Тизлеккә сусау (фильм)]] мәкаләсен карагыз. Башка кулланышлар өчен [[Тизлеккә сусау (мәгънәләр)]] мәкаләсен карагыз.''{{Санак уены|Уйлап табучы=[[EA Vancouver]]&lt;br&gt;[[EA Seattle]] (Шәхси санак)|Чыгаручы=[[Electronic Arts]]&lt;br&gt;[[Electronic Arts Studios]] (Шәхси санак)|Композитор=[[Йефф ван Дикк]]&lt;br&gt;[[Саки Каскас]]|Продюсер=[[Ханно Лемке]]|Программист=[[Брэд Гур]]|Рәссам=[[Маркус Тессманн]]|Исеме=Тизлеккә сусау|Платформа=[[3DO]]&lt;br&gt;[[MS-DOS]]&lt;br&gt;[[PlayStation]]&lt;br&gt;[[Saturn]]&lt;br&gt;[[Windows]]|Чыгу көне=1994 ел 2 декабрь|Уен баскычы=Беркулланучылы һәм күпкулланучылы|Рәсем=Тизлеккә сусау 1 тышлыгы.jpg|Имза=Ауропа басмасының тышлыгы}}'''''Road &amp; Track'' сөйли: Тизлеккә сусау'''([[Инглиз теле|инглиз]]. ''The Need for Speed'') — ул 1994 елгы узыш уены, аны башта ''Pioneer Productions'' исемендә танылган ''EA Vancouver'' ясаган һәм ''3DO'' өчен ''[[Electronic Arts]]'' чыгарган. Өстәлгән җырлар белән юрамалар ''MS-DOS''(1995), ''PlayStation''(1996) һәм ''Saturn''(1996) өчен чыкканнар. 1996 елгы ''[[Microsoft Windows|Windows]]'' юрамасы Махсус басма([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Special Edition)'' өстәмә исеменә ия.

Тизлеккә сусау ноктадан ноктага өч юлларда дошманы белән дә, аннан башка да сигез лицензияләнгән машиналарны идарә итәргә рөхсәт итә. Узышларда контроль нокта, граждан машиналары һәм полиция куулары очрыйлар. ''[[Electronic Arts]]'' машиналар тотышын һәм трансмиссия чыгарган авызларын күчерү өчен ''Road &amp; Track'' журналы белән хезмәттәшлек иткән. Уенда машиналар турындагы тавыш комментарие белән җентекле мәгълүмат, журнал ысулында һәр машинаның эчке һәм тышкы өлешләренең берничә сурәтләре һәм җирлектәге музыка белән машиналар турында кыска видеолар бар.

Уен коммерция ягыннан уңышлы булды. Видео уеннары басмалары уен барышына һәм графикага кертелгән чынлык белән киң экранлы видеоларны мактаганнар.

Бу Тизлеккә сусау сериясенең беренче уен. 1997 елда [[Тизлеккә сусау II]] сиквел булып чыккан.
[[Төркем:Windows өчен уеннар]]</text>
      <sha1>l0nne61831jpkmbrdio5zeqfnep3jah</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5793022</id>
      <parentid>5793020</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:14:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5793022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3573" sha1="1s889779d3an2kdzp5227u9wsebx7g9" xml:space="preserve">''Бу мәкалә 1994 елгы беренче Тизлеккә сусау уены турында. Уен сериясе өчен [[Тизлеккә сусау|Тизлеккә сусау (уен сериясе)]] мәкаләсен карагыз. 2015 елгы уен өчен [[Тизлеккә сусау (2015 елгы уен)]] мәкаләсен карагыз. 2014 елгы фильм өчен [[Тизлеккә сусау (фильм)]] мәкаләсен карагыз. Башка кулланышлар өчен [[Тизлеккә сусау (мәгънәләр)]] мәкаләсен карагыз.''{{Санак уены|Уйлап табучы=[[EA Vancouver]]&lt;br&gt;[[EA Seattle]] (Шәхси санак)|Чыгаручы=[[Electronic Arts]]&lt;br&gt;[[Electronic Arts Studios]] (Шәхси санак)|Композитор=[[Йефф ван Дикк]]&lt;br&gt;[[Саки Каскас]]|Продюсер=[[Ханно Лемке]]|Программист=[[Брэд Гур]]|Рәссам=[[Маркус Тессманн]]|Исеме=Тизлеккә сусау|Платформа=[[3DO]]&lt;br&gt;[[MS-DOS]]&lt;br&gt;[[PlayStation]]&lt;br&gt;[[Saturn]]&lt;br&gt;[[Windows]]|Чыгу көне=1994 ел 2 декабрь|Уен баскычы=Беркулланучылы һәм күпкулланучылы|Рәсем=Тизлеккә сусау 1 тышлыгы.jpg|Имза=Ауропа басмасының тышлыгы}}'''''Road &amp; Track'' сөйли: Тизлеккә сусау'''([[Инглиз теле|инглиз]]. ''The Need for Speed'') — ул 1994 елгы узыш уены, аны башта ''Pioneer Productions'' исемендә танылган ''EA Vancouver'' ясаган һәм ''3DO'' өчен ''[[Electronic Arts]]'' чыгарган. Өстәлгән җырлар белән юрамалар ''MS-DOS''(1995), ''PlayStation''(1996) һәм ''Saturn''(1996) өчен чыкканнар. 1996 елгы ''[[Microsoft Windows|Windows]]'' юрамасы Махсус басма([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Special Edition)'' өстәмә исеменә ия.

Тизлеккә сусау ноктадан ноктага өч юлларда дошманы белән дә, аннан башка да сигез лицензияләнгән машиналарны идарә итәргә рөхсәт итә. Узышларда контроль нокта, граждан машиналары һәм полиция куулары очрыйлар. ''[[Electronic Arts]]'' машиналар тотышын һәм трансмиссия чыгарган авызларын күчерү өчен ''Road &amp; Track'' журналы белән хезмәттәшлек иткән. Уенда машиналар турындагы тавыш комментарие белән җентекле мәгълүмат, журнал ысулында һәр машинаның эчке һәм тышкы өлешләренең берничә сурәтләре һәм җирлектәге музыка белән машиналар турында кыска видеолар бар.

Уен коммерция ягыннан уңышлы булды. Видео уеннары басмалары уен барышына һәм графикага кертелгән чынлык белән киң экранлы видеоларны мактаганнар.

Бу [[Тизлеккә сусау]] сериясенең беренче уен. 1997 елда [[Тизлеккә сусау II]] сиквел булып чыккан.
[[Төркем:Windows өчен уеннар]]</text>
      <sha1>1s889779d3an2kdzp5227u9wsebx7g9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5793023</id>
      <parentid>5793022</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:28:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>&quot;Уен баскычы&quot; төрле мәгълүмат турында. Шуңа күрә, мин аны бетердем. Һәм мин &quot;Уен төре&quot; кырын өстәдем.</comment>
      <origin>5793023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3520" sha1="dil0erz9ytzjduf3xlwsucina3fz6qu" xml:space="preserve">''Бу мәкалә 1994 елгы беренче Тизлеккә сусау уены турында. Уен сериясе өчен [[Тизлеккә сусау|Тизлеккә сусау (уен сериясе)]] мәкаләсен карагыз. 2015 елгы уен өчен [[Тизлеккә сусау (2015 елгы уен)]] мәкаләсен карагыз. 2014 елгы фильм өчен [[Тизлеккә сусау (фильм)]] мәкаләсен карагыз. Башка кулланышлар өчен [[Тизлеккә сусау (мәгънәләр)]] мәкаләсен карагыз.''{{Санак уены|Уйлап табучы=[[EA Vancouver]]&lt;br&gt;[[EA Seattle]] (Шәхси санак)|Чыгаручы=[[Electronic Arts]]&lt;br&gt;[[Electronic Arts Studios]] (Шәхси санак)|Композитор=[[Йефф ван Дикк]]&lt;br&gt;[[Саки Каскас]]|Продюсер=[[Ханно Лемке]]|Программист=[[Брэд Гур]]|Рәссам=[[Маркус Тессманн]]|Исеме=Тизлеккә сусау|Платформа=[[3DO]]&lt;br&gt;[[MS-DOS]]&lt;br&gt;[[PlayStation]]&lt;br&gt;[[Saturn]]&lt;br&gt;[[Windows]]|Чыгу көне=1994 ел 2 декабрь|Рәсем=Тизлеккә сусау 1 тышлыгы.jpg|Имза=Ауропа басмасының тышлыгы|Уен төре=Узыш уены}}'''''Road &amp; Track'' сөйли: Тизлеккә сусау'''([[Инглиз теле|инглиз]]. ''The Need for Speed'') — ул 1994 елгы узыш уены, аны башта ''Pioneer Productions'' исемендә танылган ''EA Vancouver'' ясаган һәм ''3DO'' өчен ''[[Electronic Arts]]'' чыгарган. Өстәлгән җырлар белән юрамалар ''MS-DOS''(1995), ''PlayStation''(1996) һәм ''Saturn''(1996) өчен чыкканнар. 1996 елгы ''[[Microsoft Windows|Windows]]'' юрамасы Махсус басма([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Special Edition)'' өстәмә исеменә ия.

Тизлеккә сусау ноктадан ноктага өч юлларда дошманы белән дә, аннан башка да сигез лицензияләнгән машиналарны идарә итәргә рөхсәт итә. Узышларда контроль нокта, граждан машиналары һәм полиция куулары очрыйлар. ''[[Electronic Arts]]'' машиналар тотышын һәм трансмиссия чыгарган авызларын күчерү өчен ''Road &amp; Track'' журналы белән хезмәттәшлек иткән. Уенда машиналар турындагы тавыш комментарие белән җентекле мәгълүмат, журнал ысулында һәр машинаның эчке һәм тышкы өлешләренең берничә сурәтләре һәм җирлектәге музыка белән машиналар турында кыска видеолар бар.

Уен коммерция ягыннан уңышлы булды. Видео уеннары басмалары уен барышына һәм графикага кертелгән чынлык белән киң экранлы видеоларны мактаганнар.

Бу [[Тизлеккә сусау]] сериясенең беренче уен. 1997 елда [[Тизлеккә сусау II]] сиквел булып чыккан.
[[Төркем:Windows өчен уеннар]]</text>
      <sha1>dil0erz9ytzjduf3xlwsucina3fz6qu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тизлеккә сусау II</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1487920</id>
    <revision>
      <id>5793031</id>
      <parentid>5720898</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:25:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Мин уенның тышлыгын өстәдем.</comment>
      <origin>5793031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4539" sha1="9hdcws83a1e65ulutl8bvpnf7jw7s5n" xml:space="preserve">
{{Санак уены|Исеме=Тизлеккә сусау II|Уйлап табучы=[[EA Vancouver]] (PS)&lt;br /&gt;[[EA Seattle]] (Шәхси санак)|Чыгаручы=[[Electronic Arts]]|Платформа=[[PlayStation]]&lt;br /&gt;[[Microsoft Windows]]|Чыгу көне=PlayStation&lt;br /&gt;[[Төньяк Америка]]: 1997 ел 31 март&lt;br /&gt;[[Европа]]: 1997&lt;br /&gt;Microsoft Windows&lt;br /&gt;[[Төньяк Америка]]: 1997 ел 18 апрель&lt;br /&gt;[[Европа]]: 1997|Продюсер=Ханно Лемке|Җитәкчеләр=Скотт Блэквуд&lt;br /&gt;Ханно Лемке|Программист=Лорент Ансесси&lt;br /&gt;Дэвид Лукас|Рәссам=Скотт Джэксон&lt;br /&gt;Кент Маклаган|Сценарист=Грегг Джайлс&lt;br /&gt;Ричард Мул&lt;br /&gt;Скотт Блэквуд|Композитор=[[Саки Каскас]]&lt;br /&gt;[[Йефф ван Дикк]]&lt;br /&gt;Элистер Хёрст|Тәрҗемәләү=[[Инглиз]], [[испан]], [[итальян]], [[алман]], [[француз]], [[япон]] телләре|Уен баскычы=Беркулланучылы һәм күпкулланучылы|Рәсем=Тизлеккә сусау II тышлыгы.jpg|Имза=Уенның тышлыгы}}'''''Тизлеккә сусау II'''''([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Need for Speed II'') — ул ''PlayStation'' һәм ''[[Microsoft Windows|Windows]]'' платформалары өчен 1997 елда чыккан узыш видео уены. Ул [[Тизлеккә сусау|Тизлеккә сусау сериясенең]] икенче уены. 1998 елда [[Тизлеккә сусау III: Эссе кугын]] аның дәвамы булып чыккан.

== Җитештерү ==
''EA Vancouver'' Тизеккә сусау II не булдырган. Лорент Ансесси баш программист, ә Вей Шуң һәм Брэд Гур өлкән программистлар булып эшләгәннәр.&lt;ref name=&quot;MCPS&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/game/need-for-speed-ii/critic-reviews/?platform=playstation|title=Need for Speed II (PlayStation) reviews at|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190331073146/https://www.metacritic.com/game/playstation/need-for-speed-ii|archivedate=March 31, 2019|work=[[Metacritic]]|publisher=CBS Interactive Inc.|accessdate=March 12, 2013}}&lt;/ref&gt;

Беренче уен белән кулланылган ''Road &amp; Track'' лицензиясен бетергәч, ''[[Electronic Arts|EA]]'' һәр автомобильләр җитештерүче белән аерым хезмәттәшлек иткән. Максималь төгәл рәвештә тиз машиналарның физикасын һәм үзенчәлекләрен булдыру өчен, программистлар һәр машинаның җитештерүчесе белән бәйләнгәннәр. &lt;ref name=&quot;cvg&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.computerandvideogames.com/article.php?id=3243|title=PC Review: Need For Speed 2 Review|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070331071303/http://www.computerandvideogames.com/article.php?id=3243|archivedate=March 31, 2007|author=Duncan McDonald|date=August 13, 2001|work=[[Computer and Video Games]]|publisher=Future Publishing Ltd|accessdate=November 1, 2009}}&lt;/ref&gt; Микрофоннар һәр машинаның төрле якларына урнашкач, алар машинаның хәрәкәте вакытында сигез юллы цифрлы тасмага тавыш яздырып тавыш эффектларын ясаганнар.&lt;ref name=&quot;NGen27&quot; /&gt;

''Panasonic M2'' юрамасы ясала иде, ләкин системаны бетерү аркасында чыкмаган.

=== ''Махсус басма'' ===
1997 елның 29 октябрендә [[Америка Кушма Штатлары|АКШда]], ә [[Япония|Японядә]] һәм [[Европа|Ауропада]] 1998 елның 2 февралендә чыккан Махсус басма([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Special Edition'') үзенә эксклюзив ''Last Resort'' җырын, өч өстәмә машинаны, өч бонус машинасын, ''Wild'' исемле яңа машина йөртү ысулын һәм 3dfx Glide аппарат тизләнешен хуплауны кертә.

== Тышкы сылтамалар ==

[[Төркем:Windows өчен уеннар]]</text>
      <sha1>9hdcws83a1e65ulutl8bvpnf7jw7s5n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5793032</id>
      <parentid>5793031</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:26:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>&quot;Уен баскычы&quot; төрле мәгълүмат турында. Шуңа күрә, мин аны бетердем. Һәм мин &quot;Уен төре&quot; кырын өстәдем.</comment>
      <origin>5793032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4486" sha1="al8j6b7qhzb5cr77dn27gktocz24hoe" xml:space="preserve">
{{Санак уены|Исеме=Тизлеккә сусау II|Уйлап табучы=[[EA Vancouver]] (PS)&lt;br /&gt;[[EA Seattle]] (Шәхси санак)|Чыгаручы=[[Electronic Arts]]|Платформа=[[PlayStation]]&lt;br /&gt;[[Microsoft Windows]]|Чыгу көне=PlayStation&lt;br /&gt;[[Төньяк Америка]]: 1997 ел 31 март&lt;br /&gt;[[Европа]]: 1997&lt;br /&gt;Microsoft Windows&lt;br /&gt;[[Төньяк Америка]]: 1997 ел 18 апрель&lt;br /&gt;[[Европа]]: 1997|Продюсер=Ханно Лемке|Җитәкчеләр=Скотт Блэквуд&lt;br /&gt;Ханно Лемке|Программист=Лорент Ансесси&lt;br /&gt;Дэвид Лукас|Рәссам=Скотт Джэксон&lt;br /&gt;Кент Маклаган|Сценарист=Грегг Джайлс&lt;br /&gt;Ричард Мул&lt;br /&gt;Скотт Блэквуд|Композитор=[[Саки Каскас]]&lt;br /&gt;[[Йефф ван Дикк]]&lt;br /&gt;Элистер Хёрст|Тәрҗемәләү=[[Инглиз]], [[испан]], [[итальян]], [[алман]], [[француз]], [[япон]] телләре|Рәсем=Тизлеккә сусау II тышлыгы.jpg|Имза=Уенның тышлыгы|Уен төре=Узыш уены}}'''''Тизлеккә сусау II'''''([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Need for Speed II'') — ул ''PlayStation'' һәм ''[[Microsoft Windows|Windows]]'' платформалары өчен 1997 елда чыккан узыш видео уены. Ул [[Тизлеккә сусау|Тизлеккә сусау сериясенең]] икенче уены. 1998 елда [[Тизлеккә сусау III: Эссе кугын]] аның дәвамы булып чыккан.

== Җитештерү ==
''EA Vancouver'' Тизеккә сусау II не булдырган. Лорент Ансесси баш программист, ә Вей Шуң һәм Брэд Гур өлкән программистлар булып эшләгәннәр.&lt;ref name=&quot;MCPS&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/game/need-for-speed-ii/critic-reviews/?platform=playstation|title=Need for Speed II (PlayStation) reviews at|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190331073146/https://www.metacritic.com/game/playstation/need-for-speed-ii|archivedate=March 31, 2019|work=[[Metacritic]]|publisher=CBS Interactive Inc.|accessdate=March 12, 2013}}&lt;/ref&gt;

Беренче уен белән кулланылган ''Road &amp; Track'' лицензиясен бетергәч, ''[[Electronic Arts|EA]]'' һәр автомобильләр җитештерүче белән аерым хезмәттәшлек иткән. Максималь төгәл рәвештә тиз машиналарның физикасын һәм үзенчәлекләрен булдыру өчен, программистлар һәр машинаның җитештерүчесе белән бәйләнгәннәр. &lt;ref name=&quot;cvg&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.computerandvideogames.com/article.php?id=3243|title=PC Review: Need For Speed 2 Review|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070331071303/http://www.computerandvideogames.com/article.php?id=3243|archivedate=March 31, 2007|author=Duncan McDonald|date=August 13, 2001|work=[[Computer and Video Games]]|publisher=Future Publishing Ltd|accessdate=November 1, 2009}}&lt;/ref&gt; Микрофоннар һәр машинаның төрле якларына урнашкач, алар машинаның хәрәкәте вакытында сигез юллы цифрлы тасмага тавыш яздырып тавыш эффектларын ясаганнар.&lt;ref name=&quot;NGen27&quot; /&gt;

''Panasonic M2'' юрамасы ясала иде, ләкин системаны бетерү аркасында чыкмаган.

=== ''Махсус басма'' ===
1997 елның 29 октябрендә [[Америка Кушма Штатлары|АКШда]], ә [[Япония|Японядә]] һәм [[Европа|Ауропада]] 1998 елның 2 февралендә чыккан Махсус басма([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Special Edition'') үзенә эксклюзив ''Last Resort'' җырын, өч өстәмә машинаны, өч бонус машинасын, ''Wild'' исемле яңа машина йөртү ысулын һәм 3dfx Glide аппарат тизләнешен хуплауны кертә.

== Тышкы сылтамалар ==

[[Төркем:Windows өчен уеннар]]</text>
      <sha1>al8j6b7qhzb5cr77dn27gktocz24hoe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тизлеккә сусау</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1487953</id>
    <revision>
      <id>5792933</id>
      <parentid>5792539</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T15:40:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Күчерү 2: Ихтыярлы мәкаләсенә сылтама өстәлгән.</comment>
      <origin>5792933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9197" sha1="o9mz31lc6r1cxf9he207ziy6ir1wmne" xml:space="preserve">
'''''Бу мәкалә видео уеннары сериясе турында. 1994 елгы оригиналь уен өчен, [[Тизлеккә сусау (1994 елгы видео уены)]] мәкаләсен карагыз. Сериягә нигезләнгән 2014 елгы фильм өчен, Тизлеккә сусау (фильм) мәкаләсен карагыз. 2015 елгы уен өчен, [[Тизлеккә сусау (2015 елгы уен)]] мәкаләсен карагыз. Башка мәгънәләр өчен, Тизлеккә сусау (мәгънәләр) мәкаләсен карагыз.'''''
{{Санак уены|Исеме=Тизлеккә сусау|Чыгаручы=[[Electronic Arts]]}}'''Тизлеккә сусау'''([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Need for Speed''; кыскача ТС; инглиз. ''NFS'') — ул узыш уеннары сериясе, аны ''[[Electronic Arts]]'' чыгара һәм хәзерге вакытта ''Criterion Games''(Яну сериясенең булдыручысы; инглиз. ''Burnout'') булдыра. Сериянең күпчелек уеннары аркада уеннары. Канунсыз урам узышларына игътибар итеп, алар уенчыларын төрле төрдәге узышларда полиция кугыннарыннан качып җиңәргә мәҗбүр итәләр. Әмма кайбер өлешләр нигез формуланы үтәмиләр, ә моның урынына алар узыш симуляторлары. Алар йә канунлы ярышларга игътибар итәләр һәм карт узыш уеннарының элементларын күрсәтәләр, йә канунсыз урам ярышларын күрсәтәләр, ләкин полиция кугыннарыннан башка. Тизлеккә сусау ''EA Sports'' бренды астында чыгарылмаган ''[[Electronic Arts|EA]]'' ның иң иске серияләренең берсе.

Сериянең беренче уены, [[Тизлеккә сусау (1994 елгы видео уены)|Тизлеккә сусау]], 1994 елда чыккан. Соңгы уен, Тизлеккә сусау Ирекле, 2022 елның 2 декабрендә чыккан. Моннан тыш, ''Firemonkeys Studios''(Чын узышлар 3; [[Инглиз теле|инглиз]]. Real Racing 3) эшлекле Тизлеккә сусау: Чикләүләрсез, 2015 елда чыккан түләүсез мобиль уенны, булдыра.

Төрле билгеле төркемнәр, шул исәптән ''EA Vancouver'', ''EA Black Box'', ''Slightly Mad Studios'' һәм ''EA Gothenburg'', күп еллар дәвамында серияне булдырганнар. Берничә Тизлеккә сусау уеннар уңай күзәтүләр алганнар һәм франшиза, 2013 елның октябренә 150 күчермәдән артык саткач, бөтен тарихта иң уңышлыларның берсе булган.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://investor.ea.com/releasedetail.cfm?ReleaseID=799755|publisher=[[Electronic Arts]]|accessdate=February 28, 2014|date=October 24, 2013|title=EA Signs Multi-Year Agreement With X-Games Medalist and Internet Phenom Ken Block for Need for Speed}}&lt;/ref&gt; Серия башка медиаформатларга киңәйгән, шул исәптән Тизлеккә сусау фильмы һәм лицензияләнгән Кайнар тәгәрмәчләр уенчыклары.&lt;ref name=&quot;Alan&quot;&gt;{{Cite web|url=https://ar12gaming.com/articles/hot-wheels-are-bringing-a-selection-of-need-for-speed-cars-to-stores-worldwide|title=Hot Wheels are bringing a selection of Need for Speed cars to stores worldwide|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220407051823/https://ar12gaming.com/articles/hot-wheels-are-bringing-a-selection-of-need-for-speed-cars-to-stores-worldwide|archivedate=April 7, 2022|author=Alan|date=June 25, 2012|publisher=Eurogamer.net|accessdate=June 26, 2012}}&lt;/ref&gt;

== Уеннар ==
{{Main|Тизлеккә сусау видео уеннары исемлеге}}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%&quot;
|+Тизлеккә сусау сериясенең төп уеннары
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 220px;&quot; |Исем
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 20px;&quot; |Ел
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 120px;&quot; |'''ШС(Шәхси санак)'''
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 260px;&quot; |Консольләр
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 260px;&quot; |Портатив җайланмалар
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 180px;&quot; |Булдыручы
|-
|''[[Тизлеккә сусау (1994 елгы видео уены)|Тизлеккә сусау]]''
|1994
|MS-DOS, [[Microsoft Windows|Windows]]
|3DO, Saturn, PS
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |
|&lt;small&gt;Electronic Arts Canada&lt;/small&gt;
|-
|''[[Тизлеккә сусау II]]''
|1997
|Windows
|PS
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |
|EA (Canada/Seattle)
|-
|''[[Тизлеккә сусау III: Эссе кугын]]''
|1998
|Windows
|PS
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |
|EA (Canada/Seattle)
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Югары ставкалар]]''
|1999
|Windows
|PS
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |
|EA (Canada/Seattle)
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Порше ихтыярлы]]''
|2000
|Windows
|PS
|GBA
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |Eden Games (PS)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;EA Canada (PC)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pocketeers (GBA)
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Эссе кугын 2]]''
|2002
|Windows
|GC, PS2, Xbox
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |
|&lt;small&gt;Black Box (PS2) &lt;br /&gt;&lt;br /&gt; EA Seattle (GC, PC, Xbox)&lt;/small&gt;
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Баз]]''
|2003
|Windows
|GC, PS2, Xbox
|GBA
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |EA Black Box
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Баз 2]]''
|2004
|Windows
|GC, PS2, Xbox
|GBA, DS, PSP
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |EA Black Box
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Иң эзләнгән]]''
|2005
|Windows
|GC, PS2, Xbox, Xbox 360
|GBA, Мобиль, DS, PSP
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |EA Black Box
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Углерод]]''
|2006
|Windows, [[MacOS|Mac OS X]]
|GC, PS2, Xbox, PS3, Wii, Xbox 360
|GBA, Мобиль, DS, PSP
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |EA (Canada/Black Box)
|-
|''[[Тизлеккә сусау: ПроУрам]]''
|2007
|Windows
|PS2, PS3, Wii, Xbox 360
|Мобиль, DS, PSP
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |EA Black Box
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Каплау астында]]''
|2008
|Windows
|PS2, PS3, Wii, Xbox 360
|Мобиль, DS, PSP, Windows Mobile, iOS
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |EA Black Box (PS3, PC, Xbox 360)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Exient Entertainment (PS2, Wii)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Firebrand Games (DS)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Piranha Games (PSP)
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Күчерү]]''
| rowspan=&quot;2&quot; |2009
|Windows
|PS3, Xbox 360
|PSP, Мобиль, Windows Мобиль, [[Android]], iOS
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |Slightly Mad Studios (PS3, PC, Xbox 360)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;EA Bright Light (PSP)
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Нитро]]''
|
|Wii
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |DS
|&lt;small&gt;Firebrand Games&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;EA Montreal&lt;/small&gt;
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Дөнья]]''
| rowspan=&quot;2&quot; |2010
|Windows
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |
|
|&lt;small&gt;EA Black Box&lt;/small&gt;
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Эссе кугын (2010 елгы видео уены)|Тизлеккә сусау: Эссе кугын]]''
|Windows
|PS3, PS4, Wii, Switch, Xbox 360, Xbox One
|Мобиль, Windows Phone, Android, iOS
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |Criterion Games&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Exient Entertainment (Wii)
|-
|''[[Күчерү 2: Ихтыярлы]]''
| rowspan=&quot;2&quot; |2011
|Windows
|PS3, Xbox 360
|iOS
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |Slightly Mad Studios
|-
|''Тизлеккә сусау: Йөгереш''
|Windows
|PS3, Wii, Xbox 360
|Мобиль, 3DS
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |EA Black Box&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Firebrand Games (3DS, Wii)
|-
|''Тизлеккә сусау: Иң эзләнгән''
|2012
|Windows
|PS3, Wii U, Xbox 360
|Мобиль, PS Vita, Android, iOS
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |Criterion Games
|-
|''Тизлеккә сусау Көндәшләр''
|2013
|Windows
|PS3, PS4, Xbox 360, Xbox One
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |
|&lt;small&gt;Ghost Games&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Criterion Games&lt;/small&gt;
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Чикләүләрсез]]''
| rowspan=&quot;2&quot; |2015
|
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |
|Android, iOS
|&lt;small&gt;Firemonkeys Studios&lt;/small&gt;
|-
|''[[Тизлеккә сусау (2015 елгы уен)|Тизлеккә сусау]]''
|Windows
|PS4, Xbox One
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |
|&lt;small&gt;Ghost Games&lt;/small&gt;
|-
|''Тизлеккә сусау Түләү''
|2017
|Windows
|PS4, Xbox One
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |
|&lt;small&gt;Ghost Games&lt;/small&gt;
|-
|''Тизлеккә сусау Эсселек''
|2019
|Windows
|PS4, Xbox One
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |
|&lt;small&gt;Ghost Games&lt;/small&gt;
|-
|''Тизлеккә сусау Ирекле''
|2022
|Windows
|PS5, Xbox Series X/S
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |
|&lt;small&gt;Criterion Games&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Codemasters&lt;/small&gt;
|}

== Тышкы сылтамалар ==</text>
      <sha1>o9mz31lc6r1cxf9he207ziy6ir1wmne</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5793028</id>
      <parentid>5792933</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:42:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Тизлеккә сусау: Йөгереш мәкаләсенә сылтама өстәлгән.</comment>
      <origin>5793028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9201" sha1="b5pzhwz0dut1ubqmjwv2n16z7ag4nlg" xml:space="preserve">
'''''Бу мәкалә видео уеннары сериясе турында. 1994 елгы оригиналь уен өчен, [[Тизлеккә сусау (1994 елгы видео уены)]] мәкаләсен карагыз. Сериягә нигезләнгән 2014 елгы фильм өчен, Тизлеккә сусау (фильм) мәкаләсен карагыз. 2015 елгы уен өчен, [[Тизлеккә сусау (2015 елгы уен)]] мәкаләсен карагыз. Башка мәгънәләр өчен, Тизлеккә сусау (мәгънәләр) мәкаләсен карагыз.'''''
{{Санак уены|Исеме=Тизлеккә сусау|Чыгаручы=[[Electronic Arts]]}}'''Тизлеккә сусау'''([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Need for Speed''; кыскача ТС; инглиз. ''NFS'') — ул узыш уеннары сериясе, аны ''[[Electronic Arts]]'' чыгара һәм хәзерге вакытта ''Criterion Games''(Яну сериясенең булдыручысы; инглиз. ''Burnout'') булдыра. Сериянең күпчелек уеннары аркада уеннары. Канунсыз урам узышларына игътибар итеп, алар уенчыларын төрле төрдәге узышларда полиция кугыннарыннан качып җиңәргә мәҗбүр итәләр. Әмма кайбер өлешләр нигез формуланы үтәмиләр, ә моның урынына алар узыш симуляторлары. Алар йә канунлы ярышларга игътибар итәләр һәм карт узыш уеннарының элементларын күрсәтәләр, йә канунсыз урам ярышларын күрсәтәләр, ләкин полиция кугыннарыннан башка. Тизлеккә сусау ''EA Sports'' бренды астында чыгарылмаган ''[[Electronic Arts|EA]]'' ның иң иске серияләренең берсе.

Сериянең беренче уены, [[Тизлеккә сусау (1994 елгы видео уены)|Тизлеккә сусау]], 1994 елда чыккан. Соңгы уен, Тизлеккә сусау Ирекле, 2022 елның 2 декабрендә чыккан. Моннан тыш, ''Firemonkeys Studios''(Чын узышлар 3; [[Инглиз теле|инглиз]]. Real Racing 3) эшлекле Тизлеккә сусау: Чикләүләрсез, 2015 елда чыккан түләүсез мобиль уенны, булдыра.

Төрле билгеле төркемнәр, шул исәптән ''EA Vancouver'', ''EA Black Box'', ''Slightly Mad Studios'' һәм ''EA Gothenburg'', күп еллар дәвамында серияне булдырганнар. Берничә Тизлеккә сусау уеннар уңай күзәтүләр алганнар һәм франшиза, 2013 елның октябренә 150 күчермәдән артык саткач, бөтен тарихта иң уңышлыларның берсе булган.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://investor.ea.com/releasedetail.cfm?ReleaseID=799755|publisher=[[Electronic Arts]]|accessdate=February 28, 2014|date=October 24, 2013|title=EA Signs Multi-Year Agreement With X-Games Medalist and Internet Phenom Ken Block for Need for Speed}}&lt;/ref&gt; Серия башка медиаформатларга киңәйгән, шул исәптән Тизлеккә сусау фильмы һәм лицензияләнгән Кайнар тәгәрмәчләр уенчыклары.&lt;ref name=&quot;Alan&quot;&gt;{{Cite web|url=https://ar12gaming.com/articles/hot-wheels-are-bringing-a-selection-of-need-for-speed-cars-to-stores-worldwide|title=Hot Wheels are bringing a selection of Need for Speed cars to stores worldwide|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220407051823/https://ar12gaming.com/articles/hot-wheels-are-bringing-a-selection-of-need-for-speed-cars-to-stores-worldwide|archivedate=April 7, 2022|author=Alan|date=June 25, 2012|publisher=Eurogamer.net|accessdate=June 26, 2012}}&lt;/ref&gt;

== Уеннар ==
{{Main|Тизлеккә сусау видео уеннары исемлеге}}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%&quot;
|+Тизлеккә сусау сериясенең төп уеннары
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 220px;&quot; |Исем
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 20px;&quot; |Ел
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 120px;&quot; |'''ШС(Шәхси санак)'''
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 260px;&quot; |Консольләр
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 260px;&quot; |Портатив җайланмалар
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 180px;&quot; |Булдыручы
|-
|''[[Тизлеккә сусау (1994 елгы видео уены)|Тизлеккә сусау]]''
|1994
|MS-DOS, [[Microsoft Windows|Windows]]
|3DO, Saturn, PS
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |
|&lt;small&gt;Electronic Arts Canada&lt;/small&gt;
|-
|''[[Тизлеккә сусау II]]''
|1997
|Windows
|PS
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |
|EA (Canada/Seattle)
|-
|''[[Тизлеккә сусау III: Эссе кугын]]''
|1998
|Windows
|PS
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |
|EA (Canada/Seattle)
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Югары ставкалар]]''
|1999
|Windows
|PS
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |
|EA (Canada/Seattle)
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Порше ихтыярлы]]''
|2000
|Windows
|PS
|GBA
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |Eden Games (PS)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;EA Canada (PC)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pocketeers (GBA)
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Эссе кугын 2]]''
|2002
|Windows
|GC, PS2, Xbox
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |
|&lt;small&gt;Black Box (PS2) &lt;br /&gt;&lt;br /&gt; EA Seattle (GC, PC, Xbox)&lt;/small&gt;
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Баз]]''
|2003
|Windows
|GC, PS2, Xbox
|GBA
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |EA Black Box
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Баз 2]]''
|2004
|Windows
|GC, PS2, Xbox
|GBA, DS, PSP
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |EA Black Box
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Иң эзләнгән]]''
|2005
|Windows
|GC, PS2, Xbox, Xbox 360
|GBA, Мобиль, DS, PSP
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |EA Black Box
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Углерод]]''
|2006
|Windows, [[MacOS|Mac OS X]]
|GC, PS2, Xbox, PS3, Wii, Xbox 360
|GBA, Мобиль, DS, PSP
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |EA (Canada/Black Box)
|-
|''[[Тизлеккә сусау: ПроУрам]]''
|2007
|Windows
|PS2, PS3, Wii, Xbox 360
|Мобиль, DS, PSP
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |EA Black Box
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Каплау астында]]''
|2008
|Windows
|PS2, PS3, Wii, Xbox 360
|Мобиль, DS, PSP, Windows Mobile, iOS
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |EA Black Box (PS3, PC, Xbox 360)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Exient Entertainment (PS2, Wii)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Firebrand Games (DS)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Piranha Games (PSP)
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Күчерү]]''
| rowspan=&quot;2&quot; |2009
|Windows
|PS3, Xbox 360
|PSP, Мобиль, Windows Мобиль, [[Android]], iOS
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |Slightly Mad Studios (PS3, PC, Xbox 360)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;EA Bright Light (PSP)
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Нитро]]''
|
|Wii
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |DS
|&lt;small&gt;Firebrand Games&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;EA Montreal&lt;/small&gt;
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Дөнья]]''
| rowspan=&quot;2&quot; |2010
|Windows
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |
|
|&lt;small&gt;EA Black Box&lt;/small&gt;
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Эссе кугын (2010 елгы видео уены)|Тизлеккә сусау: Эссе кугын]]''
|Windows
|PS3, PS4, Wii, Switch, Xbox 360, Xbox One
|Мобиль, Windows Phone, Android, iOS
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |Criterion Games&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Exient Entertainment (Wii)
|-
|''[[Күчерү 2: Ихтыярлы]]''
| rowspan=&quot;2&quot; |2011
|Windows
|PS3, Xbox 360
|iOS
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |Slightly Mad Studios
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Йөгереш]]''
|Windows
|PS3, Wii, Xbox 360
|Мобиль, 3DS
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |EA Black Box&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Firebrand Games (3DS, Wii)
|-
|''Тизлеккә сусау: Иң эзләнгән''
|2012
|Windows
|PS3, Wii U, Xbox 360
|Мобиль, PS Vita, Android, iOS
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |Criterion Games
|-
|''Тизлеккә сусау Көндәшләр''
|2013
|Windows
|PS3, PS4, Xbox 360, Xbox One
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |
|&lt;small&gt;Ghost Games&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Criterion Games&lt;/small&gt;
|-
|''[[Тизлеккә сусау: Чикләүләрсез]]''
| rowspan=&quot;2&quot; |2015
|
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |
|Android, iOS
|&lt;small&gt;Firemonkeys Studios&lt;/small&gt;
|-
|''[[Тизлеккә сусау (2015 елгы уен)|Тизлеккә сусау]]''
|Windows
|PS4, Xbox One
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |
|&lt;small&gt;Ghost Games&lt;/small&gt;
|-
|''Тизлеккә сусау Түләү''
|2017
|Windows
|PS4, Xbox One
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |
|&lt;small&gt;Ghost Games&lt;/small&gt;
|-
|''Тизлеккә сусау Эсселек''
|2019
|Windows
|PS4, Xbox One
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |
|&lt;small&gt;Ghost Games&lt;/small&gt;
|-
|''Тизлеккә сусау Ирекле''
|2022
|Windows
|PS5, Xbox Series X/S
| style=&quot;font-size: 80%&quot; |
|&lt;small&gt;Criterion Games&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Codemasters&lt;/small&gt;
|}

== Тышкы сылтамалар ==</text>
      <sha1>b5pzhwz0dut1ubqmjwv2n16z7ag4nlg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тизлеккә сусау: Баз</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1487988</id>
    <revision>
      <id>5792940</id>
      <parentid>5768683</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T16:08:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Мин уенның тышлыгын өстәдем.</comment>
      <origin>5792940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6864" sha1="e0e6mttsjhz57ry79pq0br281oxv7bo" xml:space="preserve">
{{Санак уены|Исеме=Тизлеккә сусау: Баз|Уйлап табучы=EA Black Box&lt;br/&gt;Pocketeers (GBA)|Чыгаручы=[[Electronic Arts]]|Платформа=GameCube&lt;br/&gt;
PlayStation 2&lt;br/&gt;
[[Windows]]&lt;br/&gt;
Xbox&lt;br/&gt;
Game Boy Advance&lt;br/&gt;
Arcade&lt;br/&gt;|Чыгу көне=2003 ел, 17 ноябрь|Уен баскычы=Беркулланучылы һәм күпкулланучылы|Рәсем=Тизлеккә сусау Баз тышлыгы.jpg|Имза=Уенның тышлыгы}}'''''Тизлеккә сусау: Баз'''''([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Need for Speed: Underground'') — ул [[Тизлеккә сусау]] сериясенең җиденче уены булып һәм [[Тизлеккә сусау: Эссе кугын 2|Эссе кугын 2 не]] (2002) арттан барып торган 2003 елгы узыш видео уены. ''EA Black Box'' аны булдырган һәм ''[[Electronic Arts]]'' чыгарган. Өч уен юрамасы ясалган: бер консольләр һәм ''[[Windows]]'' өчен, ә башка ''Game Boy Advance'' өчен. 2 ел соң ''Global VR'' аркада юрамасын булдырган һәм Конами белән бергә аны чыгарган.

Спорт һәм супер машиналарын күрсәтә торган әүвәлге Тизлеккә сусау уеннарыннан аермалы буларак, Баз “импорт сәхнәсе”([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Import scene'') белән бәйле булган машиналар тәкъдим итә. Ул беренче карьера режимын тәкъдим итә торган уен булган, анда язылган хикәя һәм уенчыларга үз машиналарын җитештерүчәнлек һәм кыяфәт детальләре зур саны белән тулысынча үзгәртергә рөхсәт итүче гараж режимы бар. Барлык узышлар уйлап чыгарылган Олимпик Ситидә үтәләр.

15 миллион күчермә саткач һәм уңай күзәтүләрне алгач, Баз уңышлы булган. 2004 елда [[Тизлеккә сусау: Баз 2]] аның арттан чыккан.

== Хикәя ==
Уен Олимпик Ситидә(нигездә [[Сиэтл|Сиэтлдан]] нигезләнгән уйлап чыгарылган һәм якындагы Олимпик милли паркы хөрмәтенә аталган кала) урнашкан түгәрәк уенда башлана, анда уенчы ак уникаль ябыштырулар җыелмасына һәм киң машина тышлыгына июче ''Honda/Acura Integra Type R'' ны йөртә. Ул ышанычлы рәвештә җиңә, ләкин Саманта исемле хатын-кыз аны хыялларыннан уятты.

Саманта ул уенчыны импорт мәдәнияте сәхнәсе һәм канунсыз урам узышлары аша үткергән уенчының Олимпик Ситидәге контакты. Уенчының сайлавында көлүгә карамастан, ул аңа аның беренче машинасын сатып алырга булыша һәм җирле урам узышчылары, шул исәптән түгәрәк узышларны тәкъдим итә торган Хосе, драг узышларын тәкъдим итә торган Клач һәм шуу ярышларын тәкъдим итә торган Дёрт, турында сөйли. Җиденче ярышта уенчы Саманта аша Ти Джейны очраша. Ти Джей уенчыга күптөрле җитештерүчәнлек детальләрен аннан соң алыр әгәр уенчы аның вакыт узышларында җиңсә. Саманта шулай ук уенчыга вакыт ярышлары тәкъдим итә, аларда җиңгәч, уенчы уникаль тышкы үзгәрешләр ала.

Ахырда уенчы “Көнчыгыш узышчылар” Чад, Курт һәм Тодд исемле әгъзаларын узышчылар рейтингындагы урын өчен җиңгәч, алар уенчыга игътибар итәләр. Эдди һәм аның хатын-кызы булган Меллиса уенчыны күреп алалар. Эдди Олимпик Сити иң яхшы башлаучы узышчы. Уенчы аны тәэсирләндерми, шуңа күрә Эдди аны машина йөртү осталыгы өчен мыскыллый. Ул бер ярышта хәтта уенчының йөзенә акча ташлап “йортка тизрәк кайту өчен такси кулланырга” да дип сорый һәм такси чакыра.

Вакытлар узу белән уенчы артык күп хөрмәт алгач, Эдди аны игътибарсыз калдыра алмый һәм аны рейтингта урын өчен Саматна белән узышырга чакыра. Саманта ачуы моның аркасында чыга һәм ул узышта үз Honda Civic Si енең двигателен ватып оттыра. Аннары Ти Джей аның машинасын ала. Уенчының аның белән узышырга теләге һәм Ти Джейга үз машинасын югалтуы аркасында Саманта уенчыдан дистанцияләнә, ләкин уенчы узышларга тәкъдимнәр алуын дәвам итә.

Ахырга килеп, уенчы Чадны, Кёртны һәм Тоддны аларның рангларының беренче урыннары өчен җиңә. Аннары ул Ти Джейны Самантаның Сивиге өчен җиңгәч, ул Самантага машинаны кайтара һәм шулай дуслыкны торгыза. Саманта уенчыга уникаль тышкы кыяфәт сайларга рөхсәт итә.

Аннары Эдди уенчыны узышка чакыра һәм оттыра. Ниндидер билгесез узышчы үз Ниссан 350Z е белән уенчыны соңгы дүрт даирәле түгәрәк ярышка чакыра. Шул машина йөртүче Меллиса икән. Аның чакыруын кабул иткәч һәм җиңгәч, уенчы Олимпик Ситидә иң яхшы идән астындагы узышчы була.
[[Төркем:Windows өчен уеннар]]</text>
      <sha1>e0e6mttsjhz57ry79pq0br281oxv7bo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тизлеккә сусау: Күчерү</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488071</id>
    <revision>
      <id>5792932</id>
      <parentid>5786517</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T15:39:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Күчерү 2: Ихтыярлы мәкаләсенә сылтама өстәлгән.</comment>
      <origin>5792932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4145" sha1="3647gq12ct195ya4687cgfrjn64plgb" xml:space="preserve">
{{Санак уены|Исеме=Тизлеккә сусау: Күчерү|Уйлап табучы=[[Slightly Mad Studios]]|Чыгаручы=[[Electronic Arts]]|Җитәкчеләр=Энди Гартон, Энди Тьюдор|Продюсер=Сьюзи Уэллэс|Программист=Гед Кивеней|Композитор=Стефен Байстед&lt;br/&gt;
Мик Гордон&lt;br/&gt;
Марк Морган|Платформа=&lt;nowiki&gt;[[PlayStation 3&lt;/nowiki&gt;&lt;br/&gt;
[[Microsoft Windows]]&lt;br/&gt;
[[Xbox 360]]&lt;br/&gt;
[[PlayStation Portable]]&lt;br/&gt;
[[J2ME]]&lt;br/&gt;
[[iOS]]&lt;br/&gt;
[[BlackBerry OS]]&lt;br/&gt;
[[Bada]]&lt;br/&gt;
[[Android|Андроид]]&lt;br/&gt;
[[Symbian]]&lt;br/&gt;
[[MeeGo]]|Чыгу көне=2009 ел, 15 сентябрь&lt;br/&gt;
&lt;b&gt;PlayStation 3, Windows, Xbox 360, PlayStation Portable&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
[[Төньяк Америка]]: 2009 ел, 15 сентябрь&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2009 ел, 17 сентябрь&lt;br/&gt;
[[Бөекбритания]]: 2009 ел, 18 сентябрь&lt;br/&gt;
[[Австралия (төбәк)]]: 2009 ел, 24 сентябрь&lt;br/&gt;
&lt;b&gt;Java ME&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
Бөтен дөньяда: 2009&lt;br/&gt;
&lt;b&gt;iOS&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
Бөтен дөньяда: 2009 ел, 18 декабрь&lt;br/&gt;
&lt;b&gt;BlackBerry OS&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
[[Төньяк Америка]]/[[Япония]]: 2010 ел, 19 март&lt;br/&gt;
&lt;b&gt;Bada&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2010 ел, 24 май&lt;br/&gt;
&lt;b&gt;Андроид&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
Бөтен дөньяда: 2010 ел, 4 июнь&lt;br/&gt;
&lt;b&gt;Symbian&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2010 ел, 15 октябрь&lt;br/&gt;
&lt;b&gt;MeeGo&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2011 ел, 27 сентябрь|Уен баскычы=Беркулланучылы һәм күпкулланучылы}}'''''Тизлеккә сусау: Күчерү'''''([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Need for Speed: Shift'') — ул 2009 узыш видео уены, аны ''Slightly Mad Studios'' булдырган һәм ''PlayStation 3'', ''[[Windows]]'' һәм ''Xbox 360'' өчен ''[[Electronic Arts]]'' чыгарган. ''EA Bright Light'' аерым юраманы булдырган һәм шул ук вакытта ''PlayStation Portable'' платформасына чыгарган. ''IronMonkey Studios'' ''Java'' белән ярашырлык һәм ''iOS'' җайланмалары өчен булдырган ике мобиль юрамалар 2009 елда чыкканнар. Аннан соң соңгы юрама берничә кесә җайланмаларына чыккан. ''Тизлеккә сусау: Күчерү'' [[Тизлеккә сусау|тиешле сериянең]] унөченче өлеше.

Әүвәлге уеннардан аермалы буларак, Күчерү уены барышы симуляциягә игътибар итә. 2011 елда [[Күчерү 2: Ихтыярлы]] уенның дәвамы булып чыккан.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gamespot.com/articles/crysis-2-delayed-need-for-speed-shift-2-announced/1100-6272151/|title=Crysis 2 delayed, Need for Speed Shift 2 announced|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131027070408/https://www.gamespot.com/articles/crysis-2-delayed-need-for-speed-shift-2-announced/1100-6272151/|archivedate=October 27, 2013|author=Brendan Sinclair|date=August 3, 2010|publisher=[[GameSpot]]|accessdate=August 5, 2010}}&lt;/ref&gt;

2021 елдан башлап уенның йөкләнә торган юрамаларын бернинди онлайн кибеттә дә сатып алырга ярамый һәм онлайн режим 1 сентябрьдә ябылган.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://answers.ea.com/t5/Other-Need-for-Speed-Games/An-announcement-about-some-older-NFS-titles/td-p/10386697|title=An-announcement-about-some-older-NFS-titles|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211113025639/https://answers.ea.com/t5/Other-Need-for-Speed-Games/An-announcement-about-some-older-NFS-titles/td-p/10386697|archivedate=November 13, 2021|author=EA_David|date=May 31, 2021|work=EA Answers HQ|accessdate=June 15, 2021}}&lt;/ref&gt;

== Сылтамалар ==

[[Төркем:Windows өчен уеннар]]</text>
      <sha1>3647gq12ct195ya4687cgfrjn64plgb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>София Шишкина</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488092</id>
    <revision>
      <id>5792956</id>
      <parentid>5792527</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T18:58:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <comment>{{Фш|}}</comment>
      <origin>5792956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3268" sha1="8wr3h7itfunf2ibkgqs62ewm9apfxbv" xml:space="preserve">{{УК}} {{Фш|Шишкин}}
'''София Дмитриевна Шишкина''' (1998 елның 30 сентябрендә туган, [[Суна (Суна районы)|Суна]], [[Суна районы]], [[Киров өлкәсе]]) ― Россия [[Футбол|футболчысы]], Россиянең спорт мастеры һәм &quot;Крылья Советов&quot; клубы [[Ярымсакчы (футбол)|ярымсакчысы]]. Ул Россия җыелма командасында уйнаган.

== Биография ==
Балачакта, футболдан тыш, ул [[җиңел атлетика]] (спринт) һәм тау чаңгысы белән шөгыльләнә иде, төбәк чемпионатларында җиңү яулый иде. Ул Суна авылында малайлар командасында, аннары [[Нема]] авылында кызлар командасында һәм Кировтагы &quot;Динамо&quot; яшүсмерләр спорт мәктәбендә футбол уйнады. Аның беренче тренеры Алексей Шихалеев булган. Ул Киров өлкәсе җыелма командасында уйнады һәм 2016 елгы Россия кызлар чемпионатында бронза медаль яулады.

София шулай ук мини-футбол белән дә шөгыльләнде. 2016/17 елгы Пермь өлкәсендәге чемпионатында &quot;Учитель&quot; командасы өчен уйнап, 13 матчта 55 туп кертте.

Ул Россиянең яшүсмерләр һәм яшьләр җыелма командаларында уйнаган. Россия студентлар командасы составында ул 2019 елгы Универсиадада бронза призеры булган, турнирда биш матчта катнашкан һәм бер туп керткән.

Ул Россия җыелма командасы өчен дебютын 2018 елның 19 гыйнварында Словакиягә каршы дусларча матчта ясады, матчның беренче 69 минутында уйнады. Ул милли команда өчен беренче голын 2018 елның 7 мартында Кытайга каршы кертте.

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==

* [https://www.rfs.ru/team/520/players/166890 RFU сайтындагы профиль]
* [https://wfl.rfs.ru/player/1252834 WFL сайтындагы профиль]
* &quot;[http://zvezda2005.ru/komanda/202/ Йолдыз-2005&quot; хатын-кызлар футбол клубы сайтындагы профиль (иске сайт)]
* [https://wfccska.ru/komanda/igroki/shishkina-sofiya-dmitrievna/ ЦСКА хатын-кызлар футбол клубы сайтындагы профиль]
[[Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе]]
[[Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр]]
[[Төркем:1998 елда туганнар]]
[[Төркем:30 сентябрь көнне туганнар]]</text>
      <sha1>8wr3h7itfunf2ibkgqs62ewm9apfxbv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Екатерина Гатина</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488093</id>
    <revision>
      <id>5792963</id>
      <parentid>5792532</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T19:09:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <comment>{{Фш|}}</comment>
      <origin>5792963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4099" sha1="ka1cb8ydmpvu9pmqx5zdn8b97apupfo" xml:space="preserve">{{Шәхес}}{{Фш|Гатин}}
'''Екатерина Алексеевна Гатина''' ([[2004 ел]]ның [[24 ноябрь|24 ноябрендә]] туган, [[Партенит]] [[штб]], [[Алушта шәһәр шурасы|Алушта шәһәр Советы]], [[Кырым Автономияле Республикасы|Кырым АР]], [[Украина]]) ― Россия [[Волейбол|волейболчысы]], һөҗүмче-доигровщица.

== Биография ==
2024 елдан бирле Екатерина [[Чиләбе|Челябинсның]] &quot;Динамо-Метар&quot; командасында уйнады, ә 2025 елда Казанга кайтты, [[Динамо-Казан (хатын-кызлар волейбол клубы)|&quot;Динамо-Ак Барс&quot;]] VC белән контракт төзеде.

=== Клуб карьерасы ===

* 2018—2019 —{{Байрак1|Россия}} &quot;Динамо-Академия&quot; -УОР ( [[Казан]] ) - ''яшьләр лигасы'' ;
* 2019—2024 —{{Байрак1|Россия}} &quot;Локомотив&quot; - SShOR по ИВС ( [[Калининград]] ) - ''яшьләр лигасы'' ;
* 2021—2024 —{{Байрак1|Россия}} Локомотив-2 (Калининград) - ''А Премьер Лигасы'' ;
* 2023-2024 —{{Байрак1|Россия}} &quot;Локомотив&quot; (Калининград) - ''супер лига'' ;
* 2024-2025 —{{Байрак1|Россия}} &quot;Динамо-Метар&quot; [[Чиләбе|(Челябинск]]) - ''Суперлига'' ;
* 2025 елдан —{{Байрак1|Россия}} &quot;[[Динамо-Казан (хатын-кызлар волейбол клубы)|Динамо-Ак Барс]]&quot; ([[Казан]]) - ''суперлига'' .

== Казанышлар ==

=== Клуб ===

* 2025 елгы Россия Суперкубогы җиңүчесе.
* &quot;А&quot; Югары Лигасы командалары арасында Россия Чемпионатының ике тапкыр бронза призеры - 2023, 2024.
* Россия чемпионатының Яшьләр лигасының көмеш (2019) һәм бронза (2024) призеры.
* Яшьләр лигасы кубогы җиңүчесе (2023) һәм көмеш призеры (2019).

=== Шәхси ===

* 2019: Яшьләр лигасы кубогының иң яхшы тышкы сугучысы ''(икесенең берсе)'' .
* 2021: Яшьләр лигасы чемпионатының иң яхшы тышкы сугучысы ''(икесенең берсе)'' .
* 2023: Яшьләр лигасы кубогының MVPсы .

== Гаилә ==

* Әтисе - Алексей Гатин (1974 елда туган) - Украина волейболчысы һәм Россия волейбол тренеры, 2024 елдан - Заречье-Одинцово командасының өлкән тренеры.
* Апалы-сеңелле - профессиональ волейболчылар Елена Гатина (2001 елда туган) һәм Светлана Гатина (2003 елда туган).

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==

* [https://dinamo-metar.ru/komanda/dinamo-metar/igroki-2024-2025/539-ekaterina-gatina Динамо-Метар ВК сайтындагы профиль]
* [https://www.vc-lokomotiv.ru/team/loko-2/players/61 Калининградның &quot;Локомотив&quot; ВК сайтындагы профиль]
* [https://women.volleybox.net/ru/ekaterina-gatina-p31834/clubs Екатерина Гатина. women.volleybox.net]
* [https://volleyservice.ru/index.php?option=com_volleyplayers&amp;task=showplayer&amp;pid=1957&amp;Itemid=61 Екатерина Гатина. Статистика.]
{{Тышкы сылтамалар}}
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе]]
[[Төркем:2004 елда туганнар]]
[[Төркем:24 ноябрь көнне туганнар]]</text>
      <sha1>ka1cb8ydmpvu9pmqx5zdn8b97apupfo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тизлеккә сусау: Эссе кугын (2010 елгы видео уены)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488094</id>
    <revision>
      <id>5792930</id>
      <parentid>5792914</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T15:12:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Охшаш исемгә ия торган мәкаләләргә сылтамалар өстәлгән.</comment>
      <origin>5792930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12132" sha1="jsjtf3e4da29gwyx8rdtpyvgabka3hp" xml:space="preserve">''Бу мәкалә 2010 елгы видео уены турында. 2002 елгы уены өчен, [[Тизлеккә сусау: Эссе кугын 2]] мәкаләсен карагыз. 1998 елгы уены өчен, [[Тизлеккә сусау III: Эссе кугын]] мәкаләсен карагыз.''{{Санак уены|Исеме=Тизлеккә сусау: Эссе кугын|Уйлап табучы=[[Criterion Games]]|Чыгаручы=[[Electronic Arts]]|Продюсер=Алан МакДаирмант&lt;br/&gt;
Хамиш Янг&lt;br/&gt;
Мэтт Вебстер|Җитәкчеләр=Алекс Вард&lt;br/&gt;
Крэйг Салливан&lt;br/&gt;
Фиона Сперри|Рәссам=Генри ЛаБаунта&lt;br/&gt;
Юта Накамура|Композитор=Мариос Такоушис&lt;br/&gt;
Ванеса Лоурена Тэйт|Платформа=[[Microsoft Windows]]&lt;br/&gt;
[[PlayStation 3]]&lt;br/&gt;
[[Wii]]&lt;br/&gt;
[[Xbox 360]]&lt;br/&gt;
[[айОс]]&lt;br/&gt;
[[Android|Андроид]]&lt;br/&gt;
[[webOS]]&lt;br/&gt;
[[Windows телефоны]]&lt;br/&gt;
[[Java ME]]&lt;br/&gt;
&lt;b&gt;Камилләштерелгән&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
[[Microsoft Windows]]&lt;br/&gt;
[[PlayStation 4]]&lt;br/&gt;
[[Xbox One]]&lt;br/&gt;
[[Nintendo Switch]]&lt;br/&gt;|Чыгу көне=[[Төньяк Америка]]: 2010 ел, 16 ноябрь&lt;br/&gt;
[[Австралия (төбәк)]]: 2010 ел, 18 ноябрь&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2010 ел, 19 ноябрь&lt;br/&gt;
&lt;b&gt;Камилләштерелгән&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
Windows, PS4, XONE&lt;br/&gt;
Бөтен дөньяда: 2020 ел, 6 ноябрь&lt;br/&gt;
Switch&lt;br/&gt;
Бөтен дөньяда: 2020 ел, 13 ноябрь|Уен баскычы=Беркулланучылы һәм күпкулланучылы|Рәсем=Тизлеккә сусау Эссе кугын 2010.jpg|Имза=Уенның тышлыгы}}'''Тизлеккә сусау: Эссе кугын''' ([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Need for Speed: Hot Pursuit'') — ул 2010 елгы узыш видео уены, аны ''Criterion Games'' ''[[Windows]]'', ''PlayStation 3'', ''Xbox 360'', ''Wii'', айОс, [[Android|Андроид]], ''webOS'' һәм ''Windows телефоны'' өчен булдырган һәм ''[[Electronic Arts]]'' чыгарган, ә ''Exient Entertainment'' ''Wii'' өчен чыгарган. [[Тизлеккә сусау]] сериясенең уналтынчы өлеше булган Эссе кугын баштан 2010 елның ноябрендә чыккан, ә санлы рәвештә декабрьдә. Ул серияне яңадан кабыза һәм шул ук вакытта соңгы тапкыр [[Тизлеккә сусау: Эссе кугын 2]] уенында кулланылган исемен кайтара.

''Эссе кугын'' [[Америка Кушма Штатлары|Америка Кушма Штатларының]] [[Калифорния (штат)|Калифорния]], [[Орегон]] һәм [[Вашингтон (штат)|Вашингтон]] штатларына нигезләнгән һәм уйлап табылган Сикрест тирәсендә урнашкан. Челтәр буйлап уенчылар өстәлгән “Тоткарлаучы”, “Узыш” һәм титуллы “Эссе кугын” уен режимларында ярыша алалар. Уен Автолог дип аталган яңа социаль элемтәне кертә. Автолог дуслар ярышлар өчен тоташтыра һәм уенчының статистикасын ярыш өчен чагыштыра. Яңа автомобильләр, ярышлар һәм казанышлар рәвешендә уенның шулай ук түләүле йөкләнә торган контенты(ЙТК) бар.

Беренче тапкыр Эссе кугын 2010 елның июлендә ''Электрон күңел ачулар күргәзмәсендә'' (''E3'') күрсәтелгән һәм шул ук елның 16 ноябрендә чыккан. Ул уңай күзәтүләр һәм күптөрле бүләкләр алган: ул 2010 елгы “Уен тәнкыйтьчеләренең бүләкләре”ннән “Иң яхшы узыш уены”н алган һәм шулай ук башка мәйданычыкларда берничә охшаш бүләк откан, шул исәптән 2010 елгы Спайкның Видео уеннары бүләкләрендәге “Иң яхшы машина йөртү уены” һәм Эссе кугынның Автолог исемле функциясе өчен бирелгән Британия академиясенең Видео уеннары бүләге.

2012 елның 30 октябрендә чыккан Тизлеккә сусау: Иң эзләнгән Эссе кугынның туры варисы булган. Тизлеккә сусау: Эссе кугын Камилләштерелгән([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Need for Speed: Hot Pursuit Remastered'') исемле юрама 2020 елның 6 ноябрендә ''[[Windows]]'', ''PlayStation 4'' һәм ''Xbox One'' өчен, ә 13 ноябрендә ''Nintendo Switch'' өчен чыккан.

== Яңарышлар һәм киңәйтүләр ==

=== EA командасы басмасы ===
2010 елның декабрендә ''[[Electronic Arts|EA]]'' эшләүчеләре өчен уенның шәхси санактагы юрамасының чикле басмасы чыккан.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.wecollectgames.com/pc/need-for-speed-hot-pursuit-ea-crew-edition.videogame.collectors.edition.limited|title=Need for Speed: Hot Pursuit EA Crew Edition|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110213061749/http://www.wecollectgames.com/pc/need-for-speed-hot-pursuit-ea-crew-edition.videogame.collectors.edition.limited|archivedate=13 February 2011|date=26 December 2010|publisher=wecollectgames.com|accessdate=9 February 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kotaku.com/#!5713847/a-glimpse-at-eas-employee+only-version-of-need-for-speed-hot-pursuit|title=A Glimpse at EA's Employee-Only Version of Need for Speed: Hot Pursuit|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120228043027/http://kotaku.com/#!5713847/a-glimpse-at-eas-employee+only-version-of-need-for-speed-hot-pursuit|archivedate=28 February 2012|date=15 December 2010|publisher=kotaku.com|accessdate=9 February 2011}}&lt;/ref&gt;

=== ''Камилләштерелгән'' басма ===
Уенның унынчы еллыгына кадәр '''''Тизлеккә сусау: Эссе кугын Камилләштерелгән''''' исемле басма ''[[Windows]]'', ''PlayStation 4'' һәм ''Xbox One'' җайланмаларында 2020 елның 6 ноябрендә һәм ''Nintendo Switch'' җайланмаларында 13 ноябрендә чыккан.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ул оригиналь уенның ''PS3'', ''Xbox 360'' һәм шәхси санак платформаларындагы юрамаларына нигезләнгән камилләштерелгән юрама алган [[Тизлеккә сусау]] франшизасының беренче өлеше. Яңартылган графикадан һәм яңарак җиһазларга ярдәмнән тыш, уен үзенә күп кулланучылы режимына кросс-платформалы ярдәмне&lt;ref name=&quot;polygon-remastered&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.polygon.com/2020/10/5/21502305/need-for-speed-hot-pursuit-remastered-release-date-ps4-xbox-one-nintendo-switch-pc-criterion-stellar|title=Need for Speed: Hot Pursuit Remastered launches with cross-play next month|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201005210114/https://www.polygon.com/2020/10/5/21502305/need-for-speed-hot-pursuit-remastered-release-date-ps4-xbox-one-nintendo-switch-pc-criterion-stellar|archivedate=5 October 2020|author=Good|first=Owen S.|date=2020-10-05|work=[[Polygon (website)|Polygon]]|publisher=[[Vox Media]]|accessdate=2020-10-06}}&lt;/ref&gt; һәм барлык әүвәлге төп ЙТК кертә, ә Супер спорт кабы, Ламборгини буйсынмаган һәм Порше ихтыярлы([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Super Sports Pack'', ''Lamborghini Untamed'', һәм ''Porsche Unleashed'' тиешенчә) карьера вакыйгалары төп карьерага кертелгән.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ea.com/games/need-for-speed/need-for-speed-hot-pursuit-remastered/about|title=Need for Speed Hot Pursuit Remastered – Game Overview – Official EA Site|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201009043536/https://www.ea.com/games/need-for-speed/need-for-speed-hot-pursuit-remastered/about|archivedate=9 October 2020|author=Arts|first=Electronic|date=2020-10-03|language=en|work=Electronic Arts Inc.|accessdate=2020-10-05}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;polygon-remastered&quot; /&gt; Ул шулай ук уенчының күпчелек машиналарының төсен үзгәртү мөмкинлеген өсти һәм 2021 елның февралендә чыккан яңарыш белән кулланучыларның ябыштырулары өстәү мөмкинлеген биргән.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gamereactor.eu/nfs-hot-pursuit-remastered-has-received-frame-rate-improvements-and-a-new-wrap-editor/|title=NFS Hot Pursuit Remastered has received frame rate improvements and a new Wrap Editor|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210301150238/https://www.gamereactor.eu/nfs-hot-pursuit-remastered-has-received-frame-rate-improvements-and-a-new-wrap-editor/|archivedate=1 March 2021|author=Harris|first=Kieran|date=2021-02-28|work=[[Gamereactor]]|accessdate=2021-03-02}}&lt;/ref&gt; Төп нөсхәдә булган өч автомобиль юк: ''Mercedes-Benz SLR McLaren’ның'' 722 басмасы һәм Стирлинг мүге(Stirling Moss) һәм ''Carbon Motors E7''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ea.com/games/need-for-speed/need-for-speed-hot-pursuit-remastered/news/nfs-hp-remastered-car-list|title=Need for Speed Hot Pursuit Remastered Car List|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201009043503/https://www.ea.com/games/need-for-speed/need-for-speed-hot-pursuit-remastered/news/nfs-hp-remastered-car-list|archivedate=9 October 2020|author=Arts|first=Electronic|date=2020-10-05|language=en|work=Electronic Arts Inc.|accessdate=2020-10-05}}&lt;/ref&gt; ''Criterion Games'' һәм ''Stellar Entertainment'' камилләштерелгән юраманы булганнар. ''Stellar Entertainment'' шулай ук 2018 елгы ''Criterion’ның'' Яну җәннәте([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Burnout Paradise'') уенын камилләштергән.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2020/10/5/21498226/need-for-speed-hot-pursuit-remastered-pc-ps4-xbox-one-nintendo-switch|title=Need for Speed: Hot Pursuit Remastered launches on November 6th|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210207141700/https://www.theverge.com/2020/10/5/21498226/need-for-speed-hot-pursuit-remastered-pc-ps4-xbox-one-nintendo-switch|archivedate=7 February 2021|author=Peters|first=Jay|date=2020-10-05|work=[[The Verge]]|accessdate=2020-10-05}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eurogamer.net/articles/2020-10-05-need-for-speed-hot-pursuit-remastered-is-coming-to-pc-ps4-xbox-one-and-switch-next-month|title=Need for Speed: Hot Pursuit Remastered is coming to PC, PS4, Xbox One and Switch next month|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201006073349/https://www.eurogamer.net/articles/2020-10-05-need-for-speed-hot-pursuit-remastered-is-coming-to-pc-ps4-xbox-one-and-switch-next-month|archivedate=6 October 2020|author=Robinson|first=Martin|date=5 October 2020|work=[[Eurogamer]]|accessdate=5 October 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;polygon-remastered&quot; /&gt;

== Сылтамалар ==
[[Төркем:Xbox One өчен уеннар]]
[[Төркем:Windows өчен уеннар]]
[[Төркем:PlayStation 4 өчен уеннар]]</text>
      <sha1>jsjtf3e4da29gwyx8rdtpyvgabka3hp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5793036</id>
      <parentid>5792930</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:22:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Спайкның Видео уеннары бүләкләренә сылтама өстәлгән.</comment>
      <origin>5793036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12198" sha1="ja47s6ipfg5d2d4ftj7hq1qdwmdw08h" xml:space="preserve">''Бу мәкалә 2010 елгы видео уены турында. 2002 елгы уены өчен, [[Тизлеккә сусау: Эссе кугын 2]] мәкаләсен карагыз. 1998 елгы уены өчен, [[Тизлеккә сусау III: Эссе кугын]] мәкаләсен карагыз.''{{Санак уены|Исеме=Тизлеккә сусау: Эссе кугын|Уйлап табучы=[[Criterion Games]]|Чыгаручы=[[Electronic Arts]]|Продюсер=Алан МакДаирмант&lt;br/&gt;
Хамиш Янг&lt;br/&gt;
Мэтт Вебстер|Җитәкчеләр=Алекс Вард&lt;br/&gt;
Крэйг Салливан&lt;br/&gt;
Фиона Сперри|Рәссам=Генри ЛаБаунта&lt;br/&gt;
Юта Накамура|Композитор=Мариос Такоушис&lt;br/&gt;
Ванеса Лоурена Тэйт|Платформа=[[Microsoft Windows]]&lt;br/&gt;
[[PlayStation 3]]&lt;br/&gt;
[[Wii]]&lt;br/&gt;
[[Xbox 360]]&lt;br/&gt;
[[айОс]]&lt;br/&gt;
[[Android|Андроид]]&lt;br/&gt;
[[webOS]]&lt;br/&gt;
[[Windows телефоны]]&lt;br/&gt;
[[Java ME]]&lt;br/&gt;
&lt;b&gt;Камилләштерелгән&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
[[Microsoft Windows]]&lt;br/&gt;
[[PlayStation 4]]&lt;br/&gt;
[[Xbox One]]&lt;br/&gt;
[[Nintendo Switch]]&lt;br/&gt;|Чыгу көне=[[Төньяк Америка]]: 2010 ел, 16 ноябрь&lt;br/&gt;
[[Австралия (төбәк)]]: 2010 ел, 18 ноябрь&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2010 ел, 19 ноябрь&lt;br/&gt;
&lt;b&gt;Камилләштерелгән&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
Windows, PS4, XONE&lt;br/&gt;
Бөтен дөньяда: 2020 ел, 6 ноябрь&lt;br/&gt;
Switch&lt;br/&gt;
Бөтен дөньяда: 2020 ел, 13 ноябрь|Уен баскычы=Беркулланучылы һәм күпкулланучылы|Рәсем=Тизлеккә сусау Эссе кугын 2010.jpg|Имза=Уенның тышлыгы}}'''Тизлеккә сусау: Эссе кугын''' ([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Need for Speed: Hot Pursuit'') — ул 2010 елгы узыш видео уены, аны ''Criterion Games'' ''[[Windows]]'', ''PlayStation 3'', ''Xbox 360'', ''Wii'', айОс, [[Android|Андроид]], ''webOS'' һәм ''Windows телефоны'' өчен булдырган һәм ''[[Electronic Arts]]'' чыгарган, ә ''Exient Entertainment'' ''Wii'' өчен чыгарган. [[Тизлеккә сусау]] сериясенең уналтынчы өлеше булган Эссе кугын баштан 2010 елның ноябрендә чыккан, ә санлы рәвештә декабрьдә. Ул серияне яңадан кабыза һәм шул ук вакытта соңгы тапкыр [[Тизлеккә сусау: Эссе кугын 2]] уенында кулланылган исемен кайтара.

''Эссе кугын'' [[Америка Кушма Штатлары|Америка Кушма Штатларының]] [[Калифорния (штат)|Калифорния]], [[Орегон]] һәм [[Вашингтон (штат)|Вашингтон]] штатларына нигезләнгән һәм уйлап табылган Сикрест тирәсендә урнашкан. Челтәр буйлап уенчылар өстәлгән “Тоткарлаучы”, “Узыш” һәм титуллы “Эссе кугын” уен режимларында ярыша алалар. Уен Автолог дип аталган яңа социаль элемтәне кертә. Автолог дуслар ярышлар өчен тоташтыра һәм уенчының статистикасын ярыш өчен чагыштыра. Яңа автомобильләр, ярышлар һәм казанышлар рәвешендә уенның шулай ук түләүле йөкләнә торган контенты(ЙТК) бар.

Беренче тапкыр Эссе кугын 2010 елның июлендә ''Электрон күңел ачулар күргәзмәсендә'' (''E3'') күрсәтелгән һәм шул ук елның 16 ноябрендә чыккан. Ул уңай күзәтүләр һәм күптөрле бүләкләр алган: ул 2010 елгы “Уен тәнкыйтьчеләренең бүләкләре”ннән “Иң яхшы узыш уены”н алган һәм шулай ук башка мәйданычыкларда берничә охшаш бүләк откан, шул исәптән 2010 елгы [[Спайкның Видео уеннары бүләкләре|Спайкның Видео уеннары бүләкләрендәге]] “Иң яхшы машина йөртү уены” һәм Эссе кугынның Автолог исемле функциясе өчен бирелгән Британия академиясенең Видео уеннары бүләге.

2012 елның 30 октябрендә чыккан Тизлеккә сусау: Иң эзләнгән Эссе кугынның туры варисы булган. Тизлеккә сусау: Эссе кугын Камилләштерелгән([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Need for Speed: Hot Pursuit Remastered'') исемле юрама 2020 елның 6 ноябрендә ''[[Windows]]'', ''PlayStation 4'' һәм ''Xbox One'' өчен, ә 13 ноябрендә ''Nintendo Switch'' өчен чыккан.

== Яңарышлар һәм киңәйтүләр ==

=== EA командасы басмасы ===
2010 елның декабрендә ''[[Electronic Arts|EA]]'' эшләүчеләре өчен уенның шәхси санактагы юрамасының чикле басмасы чыккан.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.wecollectgames.com/pc/need-for-speed-hot-pursuit-ea-crew-edition.videogame.collectors.edition.limited|title=Need for Speed: Hot Pursuit EA Crew Edition|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110213061749/http://www.wecollectgames.com/pc/need-for-speed-hot-pursuit-ea-crew-edition.videogame.collectors.edition.limited|archivedate=13 February 2011|date=26 December 2010|publisher=wecollectgames.com|accessdate=9 February 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kotaku.com/#!5713847/a-glimpse-at-eas-employee+only-version-of-need-for-speed-hot-pursuit|title=A Glimpse at EA's Employee-Only Version of Need for Speed: Hot Pursuit|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120228043027/http://kotaku.com/#!5713847/a-glimpse-at-eas-employee+only-version-of-need-for-speed-hot-pursuit|archivedate=28 February 2012|date=15 December 2010|publisher=kotaku.com|accessdate=9 February 2011}}&lt;/ref&gt;

=== ''Камилләштерелгән'' басма ===
Уенның унынчы еллыгына кадәр '''''Тизлеккә сусау: Эссе кугын Камилләштерелгән''''' исемле басма ''[[Windows]]'', ''PlayStation 4'' һәм ''Xbox One'' җайланмаларында 2020 елның 6 ноябрендә һәм ''Nintendo Switch'' җайланмаларында 13 ноябрендә чыккан.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ул оригиналь уенның ''PS3'', ''Xbox 360'' һәм шәхси санак платформаларындагы юрамаларына нигезләнгән камилләштерелгән юрама алган [[Тизлеккә сусау]] франшизасының беренче өлеше. Яңартылган графикадан һәм яңарак җиһазларга ярдәмнән тыш, уен үзенә күп кулланучылы режимына кросс-платформалы ярдәмне&lt;ref name=&quot;polygon-remastered&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.polygon.com/2020/10/5/21502305/need-for-speed-hot-pursuit-remastered-release-date-ps4-xbox-one-nintendo-switch-pc-criterion-stellar|title=Need for Speed: Hot Pursuit Remastered launches with cross-play next month|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201005210114/https://www.polygon.com/2020/10/5/21502305/need-for-speed-hot-pursuit-remastered-release-date-ps4-xbox-one-nintendo-switch-pc-criterion-stellar|archivedate=5 October 2020|author=Good|first=Owen S.|date=2020-10-05|work=[[Polygon (website)|Polygon]]|publisher=[[Vox Media]]|accessdate=2020-10-06}}&lt;/ref&gt; һәм барлык әүвәлге төп ЙТК кертә, ә Супер спорт кабы, Ламборгини буйсынмаган һәм Порше ихтыярлы([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Super Sports Pack'', ''Lamborghini Untamed'', һәм ''Porsche Unleashed'' тиешенчә) карьера вакыйгалары төп карьерага кертелгән.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ea.com/games/need-for-speed/need-for-speed-hot-pursuit-remastered/about|title=Need for Speed Hot Pursuit Remastered – Game Overview – Official EA Site|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201009043536/https://www.ea.com/games/need-for-speed/need-for-speed-hot-pursuit-remastered/about|archivedate=9 October 2020|author=Arts|first=Electronic|date=2020-10-03|language=en|work=Electronic Arts Inc.|accessdate=2020-10-05}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;polygon-remastered&quot; /&gt; Ул шулай ук уенчының күпчелек машиналарының төсен үзгәртү мөмкинлеген өсти һәм 2021 елның февралендә чыккан яңарыш белән кулланучыларның ябыштырулары өстәү мөмкинлеген биргән.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gamereactor.eu/nfs-hot-pursuit-remastered-has-received-frame-rate-improvements-and-a-new-wrap-editor/|title=NFS Hot Pursuit Remastered has received frame rate improvements and a new Wrap Editor|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210301150238/https://www.gamereactor.eu/nfs-hot-pursuit-remastered-has-received-frame-rate-improvements-and-a-new-wrap-editor/|archivedate=1 March 2021|author=Harris|first=Kieran|date=2021-02-28|work=[[Gamereactor]]|accessdate=2021-03-02}}&lt;/ref&gt; Төп нөсхәдә булган өч автомобиль юк: ''Mercedes-Benz SLR McLaren’ның'' 722 басмасы һәм Стирлинг мүге(Stirling Moss) һәм ''Carbon Motors E7''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ea.com/games/need-for-speed/need-for-speed-hot-pursuit-remastered/news/nfs-hp-remastered-car-list|title=Need for Speed Hot Pursuit Remastered Car List|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201009043503/https://www.ea.com/games/need-for-speed/need-for-speed-hot-pursuit-remastered/news/nfs-hp-remastered-car-list|archivedate=9 October 2020|author=Arts|first=Electronic|date=2020-10-05|language=en|work=Electronic Arts Inc.|accessdate=2020-10-05}}&lt;/ref&gt; ''Criterion Games'' һәм ''Stellar Entertainment'' камилләштерелгән юраманы булганнар. ''Stellar Entertainment'' шулай ук 2018 елгы ''Criterion’ның'' Яну җәннәте([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Burnout Paradise'') уенын камилләштергән.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2020/10/5/21498226/need-for-speed-hot-pursuit-remastered-pc-ps4-xbox-one-nintendo-switch|title=Need for Speed: Hot Pursuit Remastered launches on November 6th|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210207141700/https://www.theverge.com/2020/10/5/21498226/need-for-speed-hot-pursuit-remastered-pc-ps4-xbox-one-nintendo-switch|archivedate=7 February 2021|author=Peters|first=Jay|date=2020-10-05|work=[[The Verge]]|accessdate=2020-10-05}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eurogamer.net/articles/2020-10-05-need-for-speed-hot-pursuit-remastered-is-coming-to-pc-ps4-xbox-one-and-switch-next-month|title=Need for Speed: Hot Pursuit Remastered is coming to PC, PS4, Xbox One and Switch next month|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201006073349/https://www.eurogamer.net/articles/2020-10-05-need-for-speed-hot-pursuit-remastered-is-coming-to-pc-ps4-xbox-one-and-switch-next-month|archivedate=6 October 2020|author=Robinson|first=Martin|date=5 October 2020|work=[[Eurogamer]]|accessdate=5 October 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;polygon-remastered&quot; /&gt;

== Сылтамалар ==
[[Төркем:Xbox One өчен уеннар]]
[[Төркем:Windows өчен уеннар]]
[[Төркем:PlayStation 4 өчен уеннар]]</text>
      <sha1>ja47s6ipfg5d2d4ftj7hq1qdwmdw08h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ирина Зиновьева</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488107</id>
    <revision>
      <id>5792974</id>
      <parentid>5792922</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T19:29:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <comment>{{Фш|}}</comment>
      <origin>5792974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2673" sha1="im21fqg99irqpz61uo0xua9gcvuw2t2" xml:space="preserve">{{Шәхес}}{{Фш|Зиновьев}}
'''Ирина Игоревна Зиновьева''' (1992 елның 1 октябрендә туган) ― Россияның [[Футбол|футболчысы,]] һөҗүмчесе.

== Биография ==
1992 елның 1 октябрендә туа.

2007 елда яшүсмерләр арасында ул Мәскәү өлкәсе командасы составында 16 яшьлек яшүсмерләр арасында Россия чемпионатында җиңгән, Көньяк федераль округ командасына каршы финал матчында хет-трик ясаган (4:0) һәм ярышның иң яхшы уенчысы дип танылган.

Ул Россиянең яшүсмерләр җыелма командасында уйнаган һәм Европа чемпионаты сайлап алу турнирларында 6 туп керткән.

Ул 2009 елда өлкәннәр дәрәҗәсендә &quot;УОР-Йолдыз&quot; клубында (Звенигород) уйный башлаган. Россия Югары Лигасындагы дебют матчын ул 2009 елның 14 маенда &quot;Лада&quot;га каршы үткәргән, 53 нче минутта Наталья Плосконенконы алыштырган. Гомумән алганда, ул 2009 елда Югары Лигада 7 матч үткәргән, аларның барысында да алмаш уенчы буларак чыгыш ясаган.

2010 елда ул &quot;Зоркий&quot;га күчкән, анда ул беренче дивизионда җиңгән. Ләкин, клуб югары дивизионга күтәрелгәннән соң, ул бары тик резерв командасында һәм клубның мини-футбол командасында гына уйнаган.

2010 еллар уртасында ул &quot;Снежана-Котельники&quot; клубында мини-футбол уйнаган.

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==

* Soccerway сайтындагы профиль(англ.)
* [https://stat.mosff.ru/tournament9150/player/309012 Федерации футбола Москвы сайтындагы профиль]
* [https://ffmo.ru/tournament1337/official/79518 Федерации футбола Московской области сайтындагы профиль]
[[Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе]]
[[Төркем:1992 елда туганнар]]
[[Төркем:1 октябрь көнне туганнар]]</text>
      <sha1>im21fqg99irqpz61uo0xua9gcvuw2t2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Күчерү 2: Ихтыярлы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488109</id>
    <revision>
      <id>5792931</id>
      <timestamp>2026-04-12T15:39:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:en:Special:Redirect/revision/1342198296|Shift 2: Unleashed]]» битен тәрҗемә итеп ясалган</comment>
      <origin>5792931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6849" sha1="s9f7nfpzt3bk9s3dj1umkuacdp1urey" xml:space="preserve">
{{Санак уены|Исеме=Күчерү 2: Ихтыярлы|Уйлап табучы=Slightly Mad Studios&lt;br/&gt;
Straight Right (айОс)|Чыгаручы=[[Electronic Arts]]|Продюсер=Маркус Нильсон|Композитор=Heavy Melody Music&lt;br/&gt;
Рамин Джавади&lt;br/&gt;
Троелс Фолманн&lt;br/&gt;
Стефен Бэйстэд&lt;br/&gt;
Мик Гордон&lt;br/&gt;
Майк Риган|Платформа=[[Microsoft Windows]]&lt;br/&gt;
[[PlayStation 3]]&lt;br/&gt;
[[Xbox 360]]&lt;br/&gt;
[[айОс]]|Чыгу көне=&lt;b&gt;Microsoft Windows, PlayStation 3 &amp; Xbox 360&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
[[Төньяк Америка]]: 2011 ел, 29 март&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2011 ел, 31 март&lt;br/&gt;
[[Австралия (төбәк)]]: 2011 ел, 31 март&lt;br/&gt;
[[Бөекбритания]]: 2011 ел, 1 апрель&lt;br/&gt;
&lt;b&gt;айОс&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
Бөтен дөньяда: 2011 ел, 4 август|Уен төре=Узыш уены}}'''''Күчерү 2: Ихтыярлы'''''([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Shift 2: Unleashed''; шулай ук '''''Тизлеккә сусау: Күчерү 2 – Ихтыярлы'''''; [[Инглиз теле|инглиз]]. ''Need for Speed: Shift 2 – Unleashed'') — ул узыш видео уены булган [[Тизлеккә сусау]] сериясенең унҗиденче өлеше, аны ''Slightly Mad Studios'' булдырган һәм ''[[Electronic Arts]]'' чыгарган. [[Тизлеккә сусау: Күчерү]] туры дәвамы булып, уен төп нөсхәдә кертелгән аспектлар киңәйтә.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ea.com/news/ea-engine-roar-with-shift-2-unleashed|title=EA’s Engine Roar with Shift 2 Unleashed|last=Arts|first=Electronic|date=2010-11-15|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://investor.ea.com/releasedetail.cfm?ReleaseID=496057|title=Electronic Arts Reports Q1 FY11 Financial Results (NASDAQ:ERTS)|language=en}}&lt;/ref&gt; ''Күчерү 2: Ихтыярлы'' бөтен дөньяда 2011 елның марты һәм апреле дәвамында чыккан.&lt;ref name=&quot;S2U-release&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.needforspeed.com/post/shift-2-unleashed%E2%84%A2-launch-date-announced|title=SHIFT 2 UNLEASHED Launch Date Announced|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110114214042/http://www.needforspeed.com/post/shift-2-unleashed%E2%84%A2-launch-date-announced|archivedate=January 14, 2011|date=January 13, 2011|publisher=Needforspeed|accessdate=January 14, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;eu-release&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.igarchive.com/news/?a=136850&amp;n=Shift+2%3A+Unleashed+release+date+slips+a+week|title=Shift 2: Unleashed release date slips a week|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111003171434/http://www.igarchive.com/news/?a=136850&amp;n=Shift+2:+Unleashed+release+date+slips+a+week|archivedate=October 3, 2011|date=February 18, 2011|publisher=CVG|accessdate=March 26, 2011}}&lt;/ref&gt;

Уен 37 артык җитештерүдән 145 артык машина һәм 36 артык юл тәкъдим итә, алар белән уенчылар ярышларның берничә төрендә ярыша алалар.&lt;ref name=&quot;cars&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.needforspeed.com/shift2unleashed/cars|title=Cars|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110406031157/http://www.needforspeed.com/shift2unleashed/cars|archivedate=April 6, 2011|date=January 27, 2011|publisher=Needforspeed.com|accessdate=January 27, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tracks&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.needforspeed.com/shift2unleashed/tracks|title=Tracks|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110406091818/http://www.needforspeed.com/shift2unleashed/tracks|archivedate=April 6, 2011|date=January 27, 2011|publisher=Needforspeed.com|accessdate=January 27, 2011}}&lt;/ref&gt; Уенчылар шулай ук челтәр аша ярыша алалар.&lt;ref name=&quot;Preview-GS&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.gamespot.com/ps3/driving/needforspeedshift2/news.html?sid=6284587&amp;mode=previews|title=Shift 2 Unleashed Hands-on|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130513020659/http://www.gamespot.com/ps3/driving/needforspeedshift2/news.html?sid=6284587&amp;mode=previews|archivedate=May 13, 2013|date=November 29, 2010|publisher=[[GameSpot.com]]|accessdate=December 25, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Preview-GT&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.gametrailers.com/video/ignition-interview-shift-2/707970|title=Shift 2 Unleashed – Ignition Interview|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205230708/http://www.gametrailers.com/video/ignition-interview-shift-2/707970|archivedate=December 5, 2010|date=November 30, 2010|publisher=[[GameTrailers.com]]|accessdate=December 25, 2010}}&lt;/ref&gt; Моннан тыш, уен өч төп яңалык кертә: шлемдагы камера, төнге узышлар һәм [[Тизлеккә сусау: Эссе кугын (2010 елгы видео уены)|Тизлеккә сусау: Эссе кугын]] уенында кертелгән Автолог функциясе.&lt;ref name=&quot;Shift 2 Unleashed&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.needforspeed.com/post/shift-2-unleashed|title=Shift 2 Unleashed|archiveurl=https://archive.today/20120907011306/http://www.needforspeed.com/post/shift-2-unleashed|archivedate=September 7, 2012|date=November 16, 2010|publisher=Needforspeed.com|accessdate=December 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

2021 елдан башлап уенның йөкләнә торган юрамаларын бернинди онлайн кибеттә дә сатып алырга ярамый һәм онлайн режим 1 сентябрьдә ябылган.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://answers.ea.com/t5/Other-Need-for-Speed-Games/An-announcement-about-some-older-NFS-titles/td-p/10386697|title=An-announcement-about-some-older-NFS-titles|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211113025639/https://answers.ea.com/t5/Other-Need-for-Speed-Games/An-announcement-about-some-older-NFS-titles/td-p/10386697|archivedate=November 13, 2021|author=EA_David|date=May 31, 2021|work=EA Answers HQ|accessdate=June 15, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.reddit.com/r/needforspeed/comments/np6uig/sun_is_setting_on_some_older_nfs_titles_its_not/|title=Sun is setting on some older NFS titles – it's not you, it's us|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220621180344/https://www.reddit.com/r/needforspeed/comments/np6uig/sun_is_setting_on_some_older_nfs_titles_its_not/|archivedate=June 21, 2022|author=Max_Joker|date=May 31, 2021|work=r/needforspeed|accessdate=June 10, 2021}}&lt;/ref&gt; Кайбер онлайн кибетләрдә калган йөкләнми торган юрамаларны алар беткәнче сатып алырга мөмкин.

== Сылтамалар ==

[[Төркем:Windows өчен уеннар]]
[[Төркем:2011 елгы санак уеннары]]</text>
      <sha1>s9f7nfpzt3bk9s3dj1umkuacdp1urey</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5792937</id>
      <parentid>5792931</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T15:56:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Мин уенның тышлыгын өстәдем.</comment>
      <origin>5792937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6948" sha1="nle0vbju7ikl73gb1s9l4hst5hw07ig" xml:space="preserve">
{{Санак уены|Исеме=Күчерү 2: Ихтыярлы|Уйлап табучы=Slightly Mad Studios&lt;br/&gt;
Straight Right (айОс)|Чыгаручы=[[Electronic Arts]]|Продюсер=Маркус Нильсон|Композитор=Heavy Melody Music&lt;br/&gt;
Рамин Джавади&lt;br/&gt;
Троелс Фолманн&lt;br/&gt;
Стефен Бэйстэд&lt;br/&gt;
Мик Гордон&lt;br/&gt;
Майк Риган|Платформа=[[Microsoft Windows]]&lt;br/&gt;
[[PlayStation 3]]&lt;br/&gt;
[[Xbox 360]]&lt;br/&gt;
[[айОс]]|Чыгу көне=&lt;b&gt;Microsoft Windows, PlayStation 3 &amp; Xbox 360&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
[[Төньяк Америка]]: 2011 ел, 29 март&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2011 ел, 31 март&lt;br/&gt;
[[Австралия (төбәк)]]: 2011 ел, 31 март&lt;br/&gt;
[[Бөекбритания]]: 2011 ел, 1 апрель&lt;br/&gt;
&lt;b&gt;айОс&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
Бөтен дөньяда: 2011 ел, 4 август|Уен төре=Узыш уены|Рәсем=Күчерү 2 Ихтыярлы тышлыгы.jpg|Имза=Уенның тышлыгы}}'''''Күчерү 2: Ихтыярлы'''''([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Shift 2: Unleashed''; шулай ук '''''Тизлеккә сусау: Күчерү 2 – Ихтыярлы'''''; [[Инглиз теле|инглиз]]. ''Need for Speed: Shift 2 – Unleashed'') — ул узыш видео уены булган [[Тизлеккә сусау]] сериясенең унҗиденче өлеше, аны ''Slightly Mad Studios'' булдырган һәм ''[[Electronic Arts]]'' чыгарган. [[Тизлеккә сусау: Күчерү]] туры дәвамы булып, уен төп нөсхәдә кертелгән аспектлар киңәйтә.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ea.com/news/ea-engine-roar-with-shift-2-unleashed|title=EA’s Engine Roar with Shift 2 Unleashed|last=Arts|first=Electronic|date=2010-11-15|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://investor.ea.com/releasedetail.cfm?ReleaseID=496057|title=Electronic Arts Reports Q1 FY11 Financial Results (NASDAQ:ERTS)|language=en}}&lt;/ref&gt; ''Күчерү 2: Ихтыярлы'' бөтен дөньяда 2011 елның марты һәм апреле дәвамында чыккан.&lt;ref name=&quot;S2U-release&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.needforspeed.com/post/shift-2-unleashed%E2%84%A2-launch-date-announced|title=SHIFT 2 UNLEASHED Launch Date Announced|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110114214042/http://www.needforspeed.com/post/shift-2-unleashed%E2%84%A2-launch-date-announced|archivedate=January 14, 2011|date=January 13, 2011|publisher=Needforspeed|accessdate=January 14, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;eu-release&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.igarchive.com/news/?a=136850&amp;n=Shift+2%3A+Unleashed+release+date+slips+a+week|title=Shift 2: Unleashed release date slips a week|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111003171434/http://www.igarchive.com/news/?a=136850&amp;n=Shift+2:+Unleashed+release+date+slips+a+week|archivedate=October 3, 2011|date=February 18, 2011|publisher=CVG|accessdate=March 26, 2011}}&lt;/ref&gt;

Уен 37 артык җитештерүдән 145 артык машина һәм 36 артык юл тәкъдим итә, алар белән уенчылар ярышларның берничә төрендә ярыша алалар.&lt;ref name=&quot;cars&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.needforspeed.com/shift2unleashed/cars|title=Cars|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110406031157/http://www.needforspeed.com/shift2unleashed/cars|archivedate=April 6, 2011|date=January 27, 2011|publisher=Needforspeed.com|accessdate=January 27, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tracks&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.needforspeed.com/shift2unleashed/tracks|title=Tracks|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110406091818/http://www.needforspeed.com/shift2unleashed/tracks|archivedate=April 6, 2011|date=January 27, 2011|publisher=Needforspeed.com|accessdate=January 27, 2011}}&lt;/ref&gt; Уенчылар шулай ук челтәр аша ярыша алалар.&lt;ref name=&quot;Preview-GS&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.gamespot.com/ps3/driving/needforspeedshift2/news.html?sid=6284587&amp;mode=previews|title=Shift 2 Unleashed Hands-on|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130513020659/http://www.gamespot.com/ps3/driving/needforspeedshift2/news.html?sid=6284587&amp;mode=previews|archivedate=May 13, 2013|date=November 29, 2010|publisher=[[GameSpot.com]]|accessdate=December 25, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Preview-GT&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.gametrailers.com/video/ignition-interview-shift-2/707970|title=Shift 2 Unleashed – Ignition Interview|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205230708/http://www.gametrailers.com/video/ignition-interview-shift-2/707970|archivedate=December 5, 2010|date=November 30, 2010|publisher=[[GameTrailers.com]]|accessdate=December 25, 2010}}&lt;/ref&gt; Моннан тыш, уен өч төп яңалык кертә: шлемдагы камера, төнге узышлар һәм [[Тизлеккә сусау: Эссе кугын (2010 елгы видео уены)|Тизлеккә сусау: Эссе кугын]] уенында кертелгән Автолог функциясе.&lt;ref name=&quot;Shift 2 Unleashed&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.needforspeed.com/post/shift-2-unleashed|title=Shift 2 Unleashed|archiveurl=https://archive.today/20120907011306/http://www.needforspeed.com/post/shift-2-unleashed|archivedate=September 7, 2012|date=November 16, 2010|publisher=Needforspeed.com|accessdate=December 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

2021 елдан башлап уенның йөкләнә торган юрамаларын бернинди онлайн кибеттә дә сатып алырга ярамый һәм онлайн режим 1 сентябрьдә ябылган.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://answers.ea.com/t5/Other-Need-for-Speed-Games/An-announcement-about-some-older-NFS-titles/td-p/10386697|title=An-announcement-about-some-older-NFS-titles|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211113025639/https://answers.ea.com/t5/Other-Need-for-Speed-Games/An-announcement-about-some-older-NFS-titles/td-p/10386697|archivedate=November 13, 2021|author=EA_David|date=May 31, 2021|work=EA Answers HQ|accessdate=June 15, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.reddit.com/r/needforspeed/comments/np6uig/sun_is_setting_on_some_older_nfs_titles_its_not/|title=Sun is setting on some older NFS titles – it's not you, it's us|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220621180344/https://www.reddit.com/r/needforspeed/comments/np6uig/sun_is_setting_on_some_older_nfs_titles_its_not/|archivedate=June 21, 2022|author=Max_Joker|date=May 31, 2021|work=r/needforspeed|accessdate=June 10, 2021}}&lt;/ref&gt; Кайбер онлайн кибетләрдә калган йөкләнми торган юрамаларны алар беткәнче сатып алырга мөмкин.

== Сылтамалар ==

[[Төркем:Windows өчен уеннар]]
[[Төркем:2011 елгы санак уеннары]]</text>
      <sha1>nle0vbju7ikl73gb1s9l4hst5hw07ig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Файл:Күчерү 2 Ихтыярлы тышлыгы.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1488110</id>
    <revision>
      <id>5792934</id>
      <timestamp>2026-04-12T15:50:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <comment>Тасвирлама: Бу [[Күчерү 2: Ихтыярлы]] тышлыгы. Тышлыкка авторлык хокукы [[Electronic Arts]] компаниясе кулында дип санала.&lt;br/&gt;
Чыганак: http://www.tothegame.com/res/game/11141/boxshot_uk_large.jpg
&lt;br/&gt;Мәкалә: [[Күчерү 2: Ихтыярлы]]&lt;br/&gt;
Кулланылган өлеш: Барлык тышлык, чөнки сурәт тышлык, продуктны төрү формасы. Тулы сурәт продуктны тану, уйланылган мәгънә һәм брендинг аңлату һәм бозылуга яки сурәтне дөрес күрсәтмәүгә китермәү өчен кирәк.&lt;br/&gt;
Түбән резолюцияме? Күчермә резолюциясе аңлатма...</comment>
      <origin>5792934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2031" sha1="ogqgbr5whpsx261hnv979wtgarqz2se" xml:space="preserve">== Тасвирлама ==
Тасвирлама: Бу [[Күчерү 2: Ихтыярлы]] тышлыгы. Тышлыкка авторлык хокукы [[Electronic Arts]] компаниясе кулында дип санала.&lt;br/&gt;
Чыганак: http://www.tothegame.com/res/game/11141/boxshot_uk_large.jpg
&lt;br/&gt;Мәкалә: [[Күчерү 2: Ихтыярлы]]&lt;br/&gt;
Кулланылган өлеш: Барлык тышлык, чөнки сурәт тышлык, продуктны төрү формасы. Тулы сурәт продуктны тану, уйланылган мәгънә һәм брендинг аңлату һәм бозылуга яки сурәтне дөрес күрсәтмәүгә китермәү өчен кирәк.&lt;br/&gt;
Түбән резолюцияме? Күчермә резолюциясе аңлатма һәм тану өчен җитә, ләкин төп нөсхәсенең резолюциясеннән түбәнрәк. Аның күчермәләре түбән сыйфатта булачак һәм төп нөсхәнең коммерцияле билгеләнеше белән конкуренцияләгән пират күчермәләре куллануы өчен яраклы булмаячак.&lt;br/&gt;
Максат: Төп калып. Мәкаләдә уенны тану өчен.&lt;br/&gt;
Алмаштыру мөмкинлеге: Алыштыргысыз, чөнки берелгән тышлыкны күрсәтә торган тагын ниндидер сурәт шулай ук авторлык хокукы белән якланган. Төп нөсхәгә ярашмый торган сурәт тану һәм аңлату өчен яраклы булмаячак.&lt;br/&gt;
Өстәмә мәгълүмат: Википедия [[Википедия:Намуслы куллану шартлары|намуслы куллану шартлары]] буенча, тышлыкны мәкаләдә кулланырга мөмкин.
== Лицензияләү ==
{{subst:ET}}</text>
      <sha1>ogqgbr5whpsx261hnv979wtgarqz2se</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5792935</id>
      <parentid>5792934</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T15:51:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <comment>/* Лицензияләү */</comment>
      <origin>5792935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2736" sha1="jwv5zcrk8j2kqulxq9r2yp14iunedx1" xml:space="preserve">== Тасвирлама ==
Тасвирлама: Бу [[Күчерү 2: Ихтыярлы]] тышлыгы. Тышлыкка авторлык хокукы [[Electronic Arts]] компаниясе кулында дип санала.&lt;br/&gt;
Чыганак: http://www.tothegame.com/res/game/11141/boxshot_uk_large.jpg
&lt;br/&gt;Мәкалә: [[Күчерү 2: Ихтыярлы]]&lt;br/&gt;
Кулланылган өлеш: Барлык тышлык, чөнки сурәт тышлык, продуктны төрү формасы. Тулы сурәт продуктны тану, уйланылган мәгънә һәм брендинг аңлату һәм бозылуга яки сурәтне дөрес күрсәтмәүгә китермәү өчен кирәк.&lt;br/&gt;
Түбән резолюцияме? Күчермә резолюциясе аңлатма һәм тану өчен җитә, ләкин төп нөсхәсенең резолюциясеннән түбәнрәк. Аның күчермәләре түбән сыйфатта булачак һәм төп нөсхәнең коммерцияле билгеләнеше белән конкуренцияләгән пират күчермәләре куллануы өчен яраклы булмаячак.&lt;br/&gt;
Максат: Төп калып. Мәкаләдә уенны тану өчен.&lt;br/&gt;
Алмаштыру мөмкинлеге: Алыштыргысыз, чөнки берелгән тышлыкны күрсәтә торган тагын ниндидер сурәт шулай ук авторлык хокукы белән якланган. Төп нөсхәгә ярашмый торган сурәт тану һәм аңлату өчен яраклы булмаячак.&lt;br/&gt;
Өстәмә мәгълүмат: Википедия [[Википедия:Намуслы куллану шартлары|намуслы куллану шартлары]] буенча, тышлыкны мәкаләдә кулланырга мөмкин.
== Лицензияләү ==
Бу санак уенының тышлыгы һәм мөгаен, авторлык хокукы булдыручыга һәм чыгаручыга карыйдыр. Википедиянең намуслы куллану шартлары буенча, бу сурәтнең түбән резолюцияле күчермәсен Татар Википедиясендә уенны тану өчен кулланырга мөмкин. Сурәтнең куллануның башка ысуллары авторлык хокукларын бозу булырга мөмкин. Күбрәк мәгълүмат өчен, Википедия:Намуслы куллану шартлары мәкаләсен карагыз.</text>
      <sha1>jwv5zcrk8j2kqulxq9r2yp14iunedx1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5792936</id>
      <parentid>5792935</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T15:54:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Мин &quot;Лицензияләү&quot; текстына сылтамаларны өстәдем.</comment>
      <origin>5792936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2834" sha1="6i8k6s2znnl1u719fqyq3kyr5n1d8gn" xml:space="preserve">== Тасвирлама ==
Тасвирлама: Бу [[Күчерү 2: Ихтыярлы]] тышлыгы. Тышлыкка авторлык хокукы [[Electronic Arts]] компаниясе кулында дип санала.&lt;br/&gt;
Чыганак: http://www.tothegame.com/res/game/11141/boxshot_uk_large.jpg
&lt;br/&gt;Мәкалә: [[Күчерү 2: Ихтыярлы]]&lt;br/&gt;
Кулланылган өлеш: Барлык тышлык, чөнки сурәт тышлык, продуктны төрү формасы. Тулы сурәт продуктны тану, уйланылган мәгънә һәм брендинг аңлату һәм бозылуга яки сурәтне дөрес күрсәтмәүгә китермәү өчен кирәк.&lt;br/&gt;
Түбән резолюцияме? Күчермә резолюциясе аңлатма һәм тану өчен җитә, ләкин төп нөсхәсенең резолюциясеннән түбәнрәк. Аның күчермәләре түбән сыйфатта булачак һәм төп нөсхәнең коммерцияле билгеләнеше белән конкуренцияләгән пират күчермәләре куллануы өчен яраклы булмаячак.&lt;br/&gt;
Максат: Төп калып. Мәкаләдә уенны тану өчен.&lt;br/&gt;
Алмаштыру мөмкинлеге: Алыштыргысыз, чөнки берелгән тышлыкны күрсәтә торган тагын ниндидер сурәт шулай ук авторлык хокукы белән якланган. Төп нөсхәгә ярашмый торган сурәт тану һәм аңлату өчен яраклы булмаячак.&lt;br/&gt;
Өстәмә мәгълүмат: Википедия [[Википедия:Намуслы куллану шартлары|намуслы куллану шартлары]] буенча, тышлыкны мәкаләдә кулланырга мөмкин.
== Лицензияләү ==
Бу [[Санак уены|санак уенының]] тышлыгы һәм мөгаен, авторлык хокукы булдыручыга һәм чыгаручыга карыйдыр. [[Википедия:Намуслы куллану шартлары|Википедиянең намуслы куллану шартлары буенча]], бу сурәтнең түбән резолюцияле күчермәсен Татар Википедиясендә уенны тану өчен кулланырга мөмкин. Сурәтнең куллануның башка ысуллары авторлык хокукларын бозу булырга мөмкин. Күбрәк мәгълүмат өчен, [[Википедия:Намуслы куллану шартлары]] мәкаләсен карагыз.</text>
      <sha1>6i8k6s2znnl1u719fqyq3kyr5n1d8gn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Файл:Тизлеккә сусау Баз тышлыгы.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1488111</id>
    <revision>
      <id>5792938</id>
      <timestamp>2026-04-12T16:06:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <comment>Тасвирлама: Бу [[Тизлеккә сусау: Баз]] тышлыгы. Тышлыкка авторлык хокукы [[Electronic Arts]] компаниясе кулында дип санала.&lt;br/&gt;
Чыганак: https://www.imdb.com/title/tt0390296/
&lt;br/&gt;Мәкалә: [[Тизлеккә сусау: Баз]]&lt;br/&gt;
Кулланылган өлеш: Барлык тышлык, чөнки сурәт тышлык, продуктны төрү формасы. Тулы сурәт продуктны тану, уйланылган мәгънә һәм брендинг аңлату һәм бозылуга яки сурәтне дөрес күрсәтмәүгә китермәү өчен кирәк.&lt;br/&gt;
Түбән резолюцияме? Күчермә резолюциясе аңлатма һәм тану өчен җитә, л...</comment>
      <origin>5792938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2014" sha1="i5p5qygi6vz3eiaoc8fj3i1k2pqz0bh" xml:space="preserve">== Тасвирлама ==
Тасвирлама: Бу [[Тизлеккә сусау: Баз]] тышлыгы. Тышлыкка авторлык хокукы [[Electronic Arts]] компаниясе кулында дип санала.&lt;br/&gt;
Чыганак: https://www.imdb.com/title/tt0390296/
&lt;br/&gt;Мәкалә: [[Тизлеккә сусау: Баз]]&lt;br/&gt;
Кулланылган өлеш: Барлык тышлык, чөнки сурәт тышлык, продуктны төрү формасы. Тулы сурәт продуктны тану, уйланылган мәгънә һәм брендинг аңлату һәм бозылуга яки сурәтне дөрес күрсәтмәүгә китермәү өчен кирәк.&lt;br/&gt;
Түбән резолюцияме? Күчермә резолюциясе аңлатма һәм тану өчен җитә, ләкин төп нөсхәсенең резолюциясеннән түбәнрәк. Аның күчермәләре түбән сыйфатта булачак һәм төп нөсхәнең коммерцияле билгеләнеше белән конкуренцияләгән пират күчермәләре куллануы өчен яраклы булмаячак.&lt;br/&gt;
Максат: Төп калып. Мәкаләдә уенны тану өчен.&lt;br/&gt;
Алмаштыру мөмкинлеге: Алыштыргысыз, чөнки берелгән тышлыкны күрсәтә торган тагын ниндидер сурәт шулай ук авторлык хокукы белән якланган. Төп нөсхәгә ярашмый торган сурәт тану һәм аңлату өчен яраклы булмаячак.&lt;br/&gt;
Өстәмә мәгълүмат: Википедия [[Википедия:Намуслы куллану шартлары|намуслы куллану шартлары]] буенча, тышлыкны мәкаләдә кулланырга мөмкин.
== Лицензияләү ==
{{subst:ET}}</text>
      <sha1>i5p5qygi6vz3eiaoc8fj3i1k2pqz0bh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5792939</id>
      <parentid>5792938</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T16:07:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Мин &quot;Лицензияләү&quot; текстын өстәдем.</comment>
      <origin>5792939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2831" sha1="cej41q2gqtcpcksbyjkiwknggrndqgx" xml:space="preserve">== Тасвирлама ==
Тасвирлама: Бу [[Тизлеккә сусау: Баз]] тышлыгы. Тышлыкка авторлык хокукы [[Electronic Arts]] компаниясе кулында дип санала.&lt;br/&gt;
Чыганак: https://www.imdb.com/title/tt0390296/
&lt;br/&gt;Мәкалә: [[Тизлеккә сусау: Баз]]&lt;br/&gt;
Кулланылган өлеш: Барлык тышлык, чөнки сурәт тышлык, продуктны төрү формасы. Тулы сурәт продуктны тану, уйланылган мәгънә һәм брендинг аңлату һәм бозылуга яки сурәтне дөрес күрсәтмәүгә китермәү өчен кирәк.&lt;br/&gt;
Түбән резолюцияме? Күчермә резолюциясе аңлатма һәм тану өчен җитә, ләкин төп нөсхәсенең резолюциясеннән түбәнрәк. Аның күчермәләре түбән сыйфатта булачак һәм төп нөсхәнең коммерцияле билгеләнеше белән конкуренцияләгән пират күчермәләре куллануы өчен яраклы булмаячак.&lt;br/&gt;
Максат: Төп калып. Мәкаләдә уенны тану өчен.&lt;br/&gt;
Алмаштыру мөмкинлеге: Алыштыргысыз, чөнки берелгән тышлыкны күрсәтә торган тагын ниндидер сурәт шулай ук авторлык хокукы белән якланган. Төп нөсхәгә ярашмый торган сурәт тану һәм аңлату өчен яраклы булмаячак.&lt;br/&gt;
Өстәмә мәгълүмат: Википедия [[Википедия:Намуслы куллану шартлары|намуслы куллану шартлары]] буенча, тышлыкны мәкаләдә кулланырга мөмкин.
== Лицензияләү ==
Бу санак уенының тышлыгы һәм мөгаен, авторлык хокукы булдыручыга һәм чыгаручыга карыйдыр. [[Википедия:Намуслы куллану шартлары|Википедиянең намуслы куллану шартлары]] буенча, бу сурәтнең түбән резолюцияле күчермәсен [[Татар Википедиясе|Татар Википедиясендә]] уенны тану өчен кулланырга мөмкин. Сурәтнең куллануның башка ысуллары авторлык хокукларын бозу булырга мөмкин. Күбрәк мәгълүмат өчен, [[Википедия:Намуслы куллану шартлары]] мәкаләсен карагыз.</text>
      <sha1>cej41q2gqtcpcksbyjkiwknggrndqgx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Файл:И.И.Миранов.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1488112</id>
    <revision>
      <id>5792945</id>
      <timestamp>2026-04-12T18:31:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <comment>{{Ирексез лицензияле сурәт
 |тасвир        = Илнар Миранов фотосы
 |чыганак       = https://uzgaresh.kazan-opera.ru/team/actors/ilnar-miranov/
 |ясау вакыты   = билгесез
 |автор         = билгесез
}}
{{Ирексез лицензияле сурәт/НКИ
 |мәкалә                 = Илнар Миранов
 |максат                 = сурәтләү өчен
 |алмаштыру мөмкинлеге   = бар
 |өстәмә мәгълүмат       = юк
}}
[[Төркем:Сурәтләр:Шәхесләр]]</comment>
      <origin>5792945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="638" sha1="tg5iutw9722rs6ukdqw5v8tqaql8nk8" xml:space="preserve">== Тасвирлама ==
{{Ирексез лицензияле сурәт
 |тасвир        = Илнар Миранов фотосы
 |чыганак       = https://uzgaresh.kazan-opera.ru/team/actors/ilnar-miranov/
 |ясау вакыты   = билгесез
 |автор         = билгесез
}}
{{Ирексез лицензияле сурәт/НКИ
 |мәкалә                 = Илнар Миранов
 |максат                 = сурәтләү өчен
 |алмаштыру мөмкинлеге   = бар
 |өстәмә мәгълүмат       = юк
}}
[[Төркем:Сурәтләр:Шәхесләр]]</text>
      <sha1>tg5iutw9722rs6ukdqw5v8tqaql8nk8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Илнар Миранов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488113</id>
    <revision>
      <id>5792946</id>
      <timestamp>2026-04-12T18:34:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <comment>яңа бит ясау</comment>
      <origin>5792946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11904" sha1="qj39j6hhgcdzgohyh97ud6t37wfnnod" xml:space="preserve">{{Музыкант
 |Исем              = Илнар Миранов
 |Имза          = 
 |Фото             = И.И.Миранов.jpg
 |Рәсем асты язуы    = 
 |Фон              = solo_singer
 |Тугандагы исеме = 
 |Тулы исеме       = Илнар Илфир улы Миранов
 |Туу көне    = 11.10.1992
 |Туу урыны   = [[Россия Федерациясе|РФ]], [[Башкортстан Республикасы|БР]], {{туу урыны|Дәүләкән районы|Дәүләкән районында}}, [[Бик-Карамалы]]
 |Үлү көне      = 
 |Үлү урыны     = 
 |Еллар             = 2003 ― {{х.в.}}
 |Дәүләт           = {{байрак|Россия}} [[РФ]]
 |Һөнәрләр        = [[җырчы]]
 |Моң  = тенор
 |Кораллар      = 
 |Жанрлар            = эстрада
 |Псевдонимнар       = 
 |Коллективлар       = [[Салих Сәйдәшев исемендәге Дәүләт Зур концерт залы|С. Сәйдәшев ис. Зур концерт залы]]&lt;br/&gt; [[Татарстан халыкларының Дуслык йорты|Татарстан Халыклар Дуслыгы йорты]]
 |Хезмәттәшлек   = 
 |Лейбллар           = 
 |Бүләкләр          = [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|20px|ТР атказанган артисты (2020)]]
 |Сайт             = 
}}
'''Илнар Миранов''', Илнар Илфир улы Миранов (''Миронов''&lt;ref name=&quot;:rais&quot;&gt;[https://rais.tatarstan.ru/file/laws/laws/laws_323141.pdf Указ Президента Республики Татарстан, № УП-749 от 13.11.2020]&lt;/ref&gt;) (''Ильнар Ильфирович Миранов; [[1992 ел]]ның [[11 октябрь|11 октябре]], [[Россия Федерациясе|РФ]], [[Башкортстан Республикасы|БР]], [[Дәүләкән районы]], [[Бик-Карамалы]]'') ― җырчы, вокал педагогы, [[Татарстан халыкларының Дуслык йорты|Татарстан Халыклары дуслыгы йорты]] дәүләт бюджет учреждениесе аккомпаниатор-концертмейстеры. [[Татарстанның атказанган артисты]] (2020)&lt;ref&gt;[https://realnoevremya.ru/articles/195059-zvezde-uzgaresh-jile-dali-zvanie Звезде «Үзгәреш җиле» дали звание.] «Реальное время», 25.11.2020{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Тәрҗемәи хәле ==
1992 елның 11 октябрендә Башкортстан Республикасының [[Дәүләкән районы]] [[Бик-Карамалы]] авылында туган&lt;ref&gt;[https://stories-of-success.ru/iskusstvo/ilnara-mironova?ysclid=mnun9p5l8i547462182 Ильнар Миронов: биография, личная жизнь, жена и дети]&lt;/ref&gt;. Әтисе баянчы, әти-әнисе икесе дә җырлаган (әнисе авариядә һәлак булган). Энесе бар. Илнар 6-7 яшьләрдә җырлый башлаган. [[Дәүләкән]] лицей-интернатында 3 ел укыган&lt;ref&gt;[https://kazanfirst.ru/interviews/511097  «В башкирской школе надо мной издевались из-за национальности».] kazanfirst.ru, 13.02.2020{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

Хореография белән яратып шөгыльләнсә дә, [[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесына]] укырга баян классы буенча кергән, ике елдан академик вокал классына күчеп, шуны тәмамлаган. [[Казан дәүләт консерваториясе|Казан консерваториясенә]] кабул итмәгәннәр. 2019 елда [[Казан дәүләт мәдәният институты]]н тәмамлаган (РФ һәм ТР халык артисты [[Венера Ганиева]]да дүрт ел бакалавриатта, ике ел магистратурада укыган). Башта академик вокал манерасында җырлаган, аннары тулаем эстрадага күчкән. Европача җырлау манерасын татарча яңгыраш белән берләштерергә тырыша&lt;ref&gt;''Айрат Нигматуллин, Гульназ Бадретдин''. [https://www.business-gazeta.ru/article/456986?ysclid=mnuk6rwn6s105886089 Ильнар Миранов: «Возможно, прозвучит грубо, но я не вижу сейчас татарской эстрады».] Бизнес-Онлайн, 9.02.2020{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Тавышы, диапазоны, репертуары үзенчәлекле. Төрле телләрдә: [[инглиз теле|инглизчә дә]], [[рус теле|русча да]], [[татар теле|татарча да]], [[башкорт теле |башкортча да]] җырлый ала торган җырчы. Соул стилендә рус җырларын башкара&lt;ref&gt;''Чулпан Галихмәтова''. [https://syuyumbike.ru/news/skhn-m-yazmysh/ilnar-miranov-min-btenly-bashka Илнар Миранов: «Мин бөтенләй башка».] [[Сөембикә (журнал)|«Сөембикә»]], 6.04.2020&lt;/ref&gt;. Дәүләт дәрәҗәсендә зур кунаклар кабул ителә торган затлы залларга да еш чакыралар. 

[[Казан]] тамашачысы җырчыны беренче тапкыр 2011 елда «Татар моңы» конкурсында Гран-при алганда күргән.

2015 елда {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Turkvision|Turkvision|d|Q15089348}} җыр фестиваленә сайлап алу турында «Ямьле» төркеме белән бер үк бал җыйганнар, «Ямьле» төркеме үтсә дә, ул вакытта [[Төркия]] белән [[Россия]] мөнәсәбәтләре начараю сәбәпле, төркем конкурска бармый калган.

4 ел «Үзгәреш җиле» фестивалендә катнашкан, «Үзгәреш җиле» фестивалендә катнашучы буларак, [[Нью-Йорк]]тагы [[Карнеги Залы|Карнеги-холл]] сәхнәсенә чыккан, тамашачы аны аеруча җылы каршы алган. Беренче сезонда [[Резеда Әхиярова]]ның «Зәңгәр томан» ([[Ренат Харис]] сүзләре), [[Алинә Шәрипҗанова]] белән дуэтта «Олы юлның тузаны» җырын, 2023 елда [[Зәйнәп Фәрхетдинова]] белән «Әнием» җырын, үзе [[Луиза Батыр-Болгари]] белән [[Фирая Зыятдинова]]ның «Мин сине шундый сагындым» җырын башкарган&lt;ref&gt;''Фирүзә Гыйниятова''. [https://intertat.tatar/news/ilnar-miranov-min-uzem-da-uzencalekle-kese-ham-minem-yrlavym-da-uzencalekle-5866398 Илнар Миранов: «Мин үзем дә үзенчәлекле кеше һәм минем җырлавым да үзенчәлекле».] [[Интертат]], 27.05.2024&lt;/ref&gt;.

Казанда беренче дебют концерты «Корстон» сәүдә-күңел ачу үзәгендәге Club Hotel залында 2020 елның 13 февралендә узган&lt;ref&gt;[https://intertat.tatar/news/tatar-estradasyna-ilnar-miranov-k-pt-n-kir-k-ide-5722770?ysclid=mnumyc0yz77762748 «Татар эстрадасына Илнар Миранов күптән кирәк иде».] Интертат, 14.02.2020&lt;/ref&gt;.

Татарча да, русча да җырлар яза. Аларны үзе генә түгел, башка җырчылар да  башкара.  

Иң яраткан әсәрләренең берсе ― [[Роберт Миңнуллин]] сүзләренә [[Резеда Әхиярова]] язган  «Син улгәнче мине сагынырсың» җыры&lt;ref&gt;[https://www.tatar-inform.ru/news/pevets-ilnar-miranov-vylozhil-zapis-svoego-vystupleniya-v-pamyat-o-roberte-minnulline-5732140?ysclid=mnuny5qinx530002647 Певец Ильнар Миранов выложил запись своего выступления в память о Роберте Миннуллине.] [[Татар-информ]], 27.03.2020&lt;/ref&gt;. 

[[Салих Сәйдәшев исемендәге Дәүләт Зур концерт залы]] солисты, [[Биектау]]ның С. Сәйдәшев исемендәге балалар сәнгать мәктәбендә вокал педагогы, [[Тынычлык бистәсе (Казан)|Мирный бистәсе]] Мәдәният йорты «Импровиз» эстрада вокал студиясе педагогы булган&lt;ref&gt;[https://dkmirnyi.ru/studiya-estradnogo-vokala-improviz/ Студия эстрадного вокала «Импровиз». Дом культуры  в жилом массиве Мирный]&lt;/ref&gt;.

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* 2011, 2012, 2013 ― Ваһапов фестивалендә 3нче, 2нче, 1нче урын
* 2012 ― яшь башкаручыларның «Татар моңы» халыкара телевизион конкурсының I премия лауреаты 
* 2013 ― Сәйдәшев исемендәге Халыкара вокалистлар конкурсында Гран-при
* 2013 ― [[Әстерхан]]да үткән Халыкара вокалистлар конкурсында Гран-при 
* 2014 ― «Уфа дулкыны» (Уфимская волна) халыкара җыр конкурсында Гран-при ({{Тәрҗемә ителмәгән 5|Уитни Хьюстон|Уитни Хьюстонның|d|Q34389}} «I Look to you» җырын башкарган)&lt;ref&gt;[https://bash.news/sputnik/novosti-ufimskoy-volny/108327-finalisty-ufimskoy-volny-berut-vse-novye-vysoty?ysclid=mnuo51srwp537369285 Финалисты «Уфимской Волны» берут все новые высоты.] bash.news, 29.01.2021&lt;/ref&gt; 
* 2018 ― Әлфия Авзалова исемендәге халыкара конкурста Гран-при 
* 2020 ― [[Татарстанның атказанган артисты]] ― ''музыка сәнгатен үстерүгә керткән өлеше өчен''&lt;ref name=&quot;:rais&quot;  /&gt;

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* [https://zvon.top/artists/127139 Ильнар Миранов - все песни, треки и музыка исполнителя] 
* [https://zvu4no.org/tracks/Ильнар%20Миранов?ysclid=mnuocpzcs6688196556 Ильнар Миранов - Найдено 63 трека]
* [https://uzgaresh.kazan-opera.ru/team/actors/ilnar-miranov/ Ильнар Миранов.] uzgaresh.kazan-opera.ru
{{Тышкы сылтамалар}}
{{DEFAULTSORT:Миранов, Илнар}}
[[Төркем:Татар җырчылары]]
[[Төркем:Башкортстан җырчылары]]
[[Төркем:Татарстан җырчылары]]
[[Төркем:Татарстанның атказанган артистлары]]
[[Төркем:Уфа сәнгать училищесын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Казан дәүләт мәдәният институтын тәмамлаучылар]]</text>
      <sha1>qj39j6hhgcdzgohyh97ud6t37wfnnod</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Басым</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1488114</id>
    <revision>
      <id>5792958</id>
      <timestamp>2026-04-12T18:59:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Blackisnewyellow</username>
        <id>44652</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «́&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;»</comment>
      <origin>5792958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="igul3y4k0amoro07jb4bi0eynq7cbig" xml:space="preserve">́&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>igul3y4k0amoro07jb4bi0eynq7cbig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зиновьев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488116</id>
    <revision>
      <id>5792969</id>
      <timestamp>2026-04-12T19:24:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <comment>яңа бит ясау</comment>
      <origin>5792969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="617" sha1="jizpwu53sbbsh8roq9d57sqin113orl" xml:space="preserve">'''Зиновьев''' ― фамилия.
* [[Иван Зиновьев]] (1905―1942), Советлар Союзы Каһарманы (1940).
* [[Григорий Зиновьев]] (''Евсей-Гершон (Һирш) Арон улы Радомысльский'', 1883—1936), инкыйлабчы, дәүләт эшлеклесе.
* [[Дмитрий Зиновьев]] (1769(?)—1819 елдан иртә түгел), язучы, нәшир.
----
;Зиновьева
* [[Ирина Зиновьева]] (1992), Россия футболчысы.
{{күп мәгънәле}}[[Төркем:Фамилияләр]]</text>
      <sha1>jizpwu53sbbsh8roq9d57sqin113orl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркем:Норлатның мактаулы гражданнары</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1488117</id>
    <revision>
      <id>5792983</id>
      <timestamp>2026-04-12T20:24:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <comment>төркем ясау</comment>
      <origin>5792983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129" sha1="64wloe3aneguwn52s9debt5bwrj1riy" xml:space="preserve">[[Төркем:Шәхесләр:Норлат]][[Төркем:Татарстанның мактаулы ватандашлары]]</text>
      <sha1>64wloe3aneguwn52s9debt5bwrj1riy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:TOC limit</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1488118</id>
    <revision>
      <id>5792988</id>
      <timestamp>2026-04-12T20:48:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Blackisnewyellow</username>
        <id>44652</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «&lt;templatestyles src=&quot;TOC limit/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;ts-TOC_limit-{{{1|{{{limit|3}}}}}}&quot;&gt;__TOC__&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt; {{documentation}} &lt;/noinclude&gt;»</comment>
      <origin>5792988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148" sha1="b3cdtaqnqbrzdu2d39onujn1hzn8vuc" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;TOC limit/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;ts-TOC_limit-{{{1|{{{limit|3}}}}}}&quot;&gt;__TOC__&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b3cdtaqnqbrzdu2d39onujn1hzn8vuc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:TOC limit/styles.css</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1488119</id>
    <revision>
      <id>5792989</id>
      <timestamp>2026-04-12T20:51:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Blackisnewyellow</username>
        <id>44652</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «.ts-TOC_limit-2 .toclevel-2, .ts-TOC_limit-3 .toclevel-3, .ts-TOC_limit-4 .toclevel-4, .ts-TOC_limit-5 .toclevel-5, .ts-TOC_limit-6 .toclevel-6, .ts-TOC_limit-7 .toclevel-7 { 	display: none; }  /* [[Төркем:Калыплар:CSS асбитләре]] */»</comment>
      <origin>5792989</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="256" sha1="aw4hrhmxxbxebj1tp3cx2p08zallfon" xml:space="preserve">.ts-TOC_limit-2 .toclevel-2,
.ts-TOC_limit-3 .toclevel-3,
.ts-TOC_limit-4 .toclevel-4,
.ts-TOC_limit-5 .toclevel-5,
.ts-TOC_limit-6 .toclevel-6,
.ts-TOC_limit-7 .toclevel-7 {
	display: none;
}

/* [[Төркем:Калыплар:CSS асбитләре]] */</text>
      <sha1>aw4hrhmxxbxebj1tp3cx2p08zallfon</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Nonumtoc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1488120</id>
    <revision>
      <id>5792991</id>
      <timestamp>2026-04-12T20:54:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Blackisnewyellow</username>
        <id>44652</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «&lt;templatestyles src=&quot;Nonumtoc/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;ts-nonumtoc&quot;&gt;__TOC__&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;»</comment>
      <origin>5792991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="m1xhovyttwsiluvvhzptj72ek17vgzp" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Nonumtoc/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;ts-nonumtoc&quot;&gt;__TOC__&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m1xhovyttwsiluvvhzptj72ek17vgzp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Nonumtoc/styles.css</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1488121</id>
    <revision>
      <id>5792992</id>
      <timestamp>2026-04-12T20:56:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Blackisnewyellow</username>
        <id>44652</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «.ts-nonumtoc .tocnumber { 	display: none; }  /* [[Төркем:Калыплар:CSS асбитләре]] */»</comment>
      <origin>5792992</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="107" sha1="i49y1csosth9uf9i5x6nvvehzcd0tdf" xml:space="preserve">.ts-nonumtoc .tocnumber {
	display: none;
}

/* [[Төркем:Калыплар:CSS асбитләре]] */</text>
      <sha1>i49y1csosth9uf9i5x6nvvehzcd0tdf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ольга Бознанская</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488122</id>
    <revision>
      <id>5792994</id>
      <timestamp>2026-04-12T21:10:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Timlesj</username>
        <id>35815</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:ru:Special:Redirect/revision/149870649|Бознанская, Ольга]]» битен тәрҗемә итеп ясалган</comment>
      <origin>5792994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5952" sha1="pu2686ntjrffop2ou0or8knlsdaaxf5" xml:space="preserve">{{Шәхес}}

'''Ольга Бознанская''' ({{lang-pl|Olga Boznańska}}; [[1865 ел|1865 елның]] [[15 апрель|15 апреле]], [[Краков]] — [[1940 ел|1940 елның]] [[26 октябрь|26 октябре]], [[Париж]]) — [[Польша]] рәссамы.

== Тормыш юлы һәм иҗаты ==
Ольга Бознанская тимер юл инженеры гаиләсендә туа; аның әтисе поляк була, ә әнисе — француз. Балачактан рәсем ясарга өйрәнә, рәссамнар Антон Пиотровский һәм Казимир Похвальскийдан дәресләр ала. 1886 елдан 1890 елга кадәр [[Мүнхен|Мюнхенда]] яши. Мюнхен нәфис сәнгать академиясенә хатын-кызларны кабул итмәгәнгә күрә, Бознанская Карл Крихендорф һәм Вильгельм Дюррдан шәхси дәресләр ала.

Бознанская күбесенчә портретлар, натюрмортлар, пейзажлар һәм жанр күренешләрен ясый. 1890 нчы елларда, укуын тәмамлагач, яшь рәссам үз эшләрен Мюнхенда, [[Варшава|Варшавада]], [[Берлин|Берлинда]], [[Вена шәһәре|Венада]] күрсәтә башлый. «Рәссам Павел Наумен портреты» картинасы өчен Бознанская Венадагы күргәзмәдә алтын медаль ала; аның «Мисс Мэри Брэм портреты» Лондонда бүләк ала. 1896 елда ул Париж Нәфис сәнгать җәмгыяте премиясен ала.

1898 елда Бознанская «Сәнгать» Польша рәссамнары ширкәтенә керә. Шул ук елны [[Париж|Парижга]] килә. 1900 елда ул Лондонның Яңа Галереясендәге күргәзмәдә алтын медальгә лаек була һәм аңа Париж Бөтендөнья күргәзмәсендә приз бирелә. Шул ук елда Ольга Бознанская озак еллар якын мөнәсәбәтләрдә булган рәссам Юзеф Чайковский белән аерылыша.

1901 елда [[Питтсбург|Питтсбургта]] Бознанская эшләренең күргәзмәсе уза. 1907 елда аңа Питтсбург Карнеги Институты тарафыннан көмеш медаль бирелә. 1912 елда Бознанская, [[Klod Mone|Клод Моне]] һәм Огюст Ренуар белән берлектә, Францияне Питтсбургта күргәзмәдә тәкъдим итә. 1932 елда рәссам соңгы тапкыр Краковка килә. 1937 елда Париждагы Бөтендөнья күргәзмәсендә аңа Гран-при бирелә. 1938 елгы Венеция биенналенда катнаша.

Ольга Бознанская [[Монморанси (Валь-д’Уаз)|Монморанси]] зиратында җирләнгән.

== Галерея ==
&lt;gallery style=&quot;text-align:center;&quot; perrow=&quot;5&quot;&gt;
Файл:Olga Boznańska 1886 Mloda z parasolka.jpg|''«Япон кул чатырын тоткан хатын-кыз»''&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;(1886)
Файл:Olga Boznańska 1888 Cyganka.jpg|''«Хатын-кыз портреты (Чегән кызы)»''&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;(1888)
Файл:Olga Boznańska 1889 Bretonka 2.jpg|''«Бретонка»''&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;(1889)
Файл:Olga Boznańska 1889 Imieniny babuni.jpg|''«Әбинең туган көне»''&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;(1889)
Файл:Olga Boznańska 1893 Paul Neuen.jpg|''«Рәссам Павел Наумен портреты»''&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;(1893)
Файл:Olga Boznańska 1894 Dziewczynka chryzantemy.jpg|''«Хризантемалар тоткан кыз»''&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;(1894)
Файл:Olga Boznańska 1903 Panna Dygat.jpg|''«Пани Дыгат портреты»''&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;(1903)
Файл:Olga Boznańska 1912 Portret w bieli.jpg|''«Ак киемле яшь хатын-кыз портреты»''&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;(1912)
Файл:Olga Boznańska 1918 MN z waza.jpg|''«Чәчәк савыты белән натюрморт»''&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;(1918)
Файл:Olga Boznańska 1921 Kwiaty.jpg|''«Чәчәкләр»''&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;(1921)
&lt;/gallery&gt;

== Бүләкләр ==

* Почётлы легион ордены (1912)
* Польша Яңарышы ордены (1938)

== Искәрмәләр ==
&lt;references /&gt;

== Сылтамалар ==

* [https://web.archive.org/web/20060412103038/http://webart.omikron.com.pl/paint/authors/BOZN_OL/ Ольга Бознанская биографиясе һәм хезмәтләре]{{Ref-pl}}
* [http://www.pinakoteka.zascianek.pl/Boznanska/Boznanska_bio.htm Кыскача тасвирлама һәм хезмәтләре галереясе]{{Ref-pl}}

{{Тышкы сылтамалар}}
[[Төркем:Википедия:Викиҗыентыкка мәкаләдә турыдан-туры сылтама булган мәкаләләр]]
[[Төркем:Почетлы легион ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Парижда вафатлар]]
[[Төркем:1940 елда вафатлар]]
[[Төркем:26 октябрь көнне вафатлар]]
[[Төркем:Краковта туганнар]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр]]
[[Төркем:1865 елда туганнар]]
[[Төркем:15 апрель көнне туганнар]]
[[Төркем:Әлифба буенча рәссамнар]]</text>
      <sha1>pu2686ntjrffop2ou0or8knlsdaaxf5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5793001</id>
      <parentid>5792994</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T22:20:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Timlesj</username>
        <id>35815</id>
      </contributor>
      <origin>5793001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5892" sha1="5f2whsjlpiks8ye37v6euha48vyzo6y" xml:space="preserve">{{Шәхес}}

'''Ольга Бознанская''' ({{lang-pl|Olga Boznańska}}; [[1865 ел|1865 елның]] [[15 апрель|15 апреле]], [[Краков]] — [[1940 ел|1940 елның]] [[26 октябрь|26 октябре]], [[Париж]]) — [[Польша]] рәссамы.

== Тормыш юлы һәм иҗаты ==
Ольга Бознанская тимер юл инженеры гаиләсендә туа; аның әтисе поляк була, ә әнисе — француз. Балачактан рәсем ясарга өйрәнә, рәссамнар Антон Пиотровский һәм Казимир Похвальскийдан дәресләр ала. 1886 елдан 1890 елга кадәр [[Мүнхен|Мюнхенда]] яши. Мюнхен нәфис сәнгать академиясенә хатын-кызларны кабул итмәгәнгә күрә, Бознанская Карл Крихендорф һәм Вильгельм Дюррдан шәхси дәресләр ала.

Бознанская күбесенчә портретлар, натюрмортлар, пейзажлар һәм жанр күренешләрен ясый. 1890 нчы елларда, укуын тәмамлагач, яшь рәссам үз эшләрен Мюнхенда, [[Варшава|Варшавада]], [[Берлин|Берлинда]], [[Вена шәһәре|Венада]] күрсәтә башлый. «Рәссам Павел Наумен портреты» картинасы өчен Бознанская Венадагы күргәзмәдә алтын медаль ала; аның «Мисс Мэри Брэм портреты» Лондонда бүләк ала. 1896 елда ул Париж Нәфис сәнгать җәмгыяте премиясен ала.

1898 елда Бознанская «Сәнгать» Польша рәссамнары ширкәтенә керә. Шул ук елны [[Париж|Парижга]] килә. 1900 елда ул Лондонның Яңа Галереясендәге күргәзмәдә алтын медальгә лаек була һәм аңа Париж Бөтендөнья күргәзмәсендә приз бирелә. Шул ук елда Ольга Бознанская озак еллар якын мөнәсәбәтләрдә булган рәссам Юзеф Чайковский белән аерылыша.

1901 елда [[Питтсбург|Питтсбургта]] Бознанская эшләренең күргәзмәсе уза. 1907 елда аңа Питтсбург Карнеги Институты тарафыннан көмеш медаль бирелә. 1912 елда Бознанская, [[Klod Mone|Клод Моне]] һәм Огюст Ренуар белән берлектә, Францияне Питтсбургта күргәзмәдә тәкъдим итә. 1932 елда рәссам соңгы тапкыр Краковка килә. 1937 елда Париждагы Бөтендөнья күргәзмәсендә аңа Гран-при бирелә. 1938 елгы Венеция биенналенда катнаша.

Ольга Бознанская [[Монморанси (Валь-д’Уаз)|Монморанси]] зиратында җирләнгән.

== Галерея ==
&lt;gallery style=&quot;text-align:center;&quot; perrow=&quot;5&quot;&gt;
Файл:Olga Boznańska 1886 Mloda z parasolka.jpg|''«Япон кул чатырын тоткан хатын-кыз»''&lt;br /&gt;(1886)
Файл:Olga Boznańska 1888 Cyganka.jpg|''«Хатын-кыз портреты (Чегән кызы)»''&lt;br /&gt;(1888)
Файл:Olga Boznańska 1889 Bretonka 2.jpg|''«Бретонка»''&lt;br /&gt;(1889)
Файл:Olga Boznańska 1889 Imieniny babuni.jpg|''«Әбинең туган көне»''&lt;br /&gt;(1889)
Файл:Olga Boznańska 1893 Paul Neuen.jpg|''«Рәссам Павел Наумен портреты»''&lt;br /&gt;(1893)
Файл:Olga Boznańska 1894 Dziewczynka chryzantemy.jpg|''«Хризантемалар тоткан кыз»''&lt;br /&gt;(1894)
Файл:Olga Boznańska 1903 Panna Dygat.jpg|''«Пани Дыгат портреты»''&lt;br /&gt;(1903)
Файл:Olga Boznańska 1912 Portret w bieli.jpg|''«Ак киемле яшь хатын-кыз портреты»''&lt;br /&gt;(1912)
Файл:Olga Boznańska 1918 MN z waza.jpg|''«Чәчәк савыты белән натюрморт»''&lt;br /&gt;(1918)
Файл:Olga Boznańska 1921 Kwiaty.jpg|''«Чәчәкләр»''&lt;br /&gt;(1921)
&lt;/gallery&gt;

== Бүләкләр ==

* Почётлы легион ордены (1912)
* Польша Яңарышы ордены (1938)

== Искәрмәләр ==
&lt;references /&gt;

== Сылтамалар ==

* [https://web.archive.org/web/20060412103038/http://webart.omikron.com.pl/paint/authors/BOZN_OL/ Ольга Бознанская биографиясе һәм хезмәтләре]{{Ref-pl}}
* [http://www.pinakoteka.zascianek.pl/Boznanska/Boznanska_bio.htm Кыскача тасвирлама һәм хезмәтләре галереясе]{{Ref-pl}}

{{Тышкы сылтамалар}}
[[Төркем:Википедия:Викиҗыентыкка мәкаләдә турыдан-туры сылтама булган мәкаләләр]]
[[Төркем:Почетлы легион ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Парижда вафатлар]]
[[Төркем:1940 елда вафатлар]]
[[Төркем:26 октябрь көнне вафатлар]]
[[Төркем:Краковта туганнар]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр]]
[[Төркем:1865 елда туганнар]]
[[Төркем:15 апрель көнне туганнар]]
[[Төркем:Әлифба буенча рәссамнар]]</text>
      <sha1>5f2whsjlpiks8ye37v6euha48vyzo6y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Ольга Бознанская</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1488123</id>
    <revision>
      <id>5792995</id>
      <timestamp>2026-04-12T21:13:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Timlesj</username>
        <id>35815</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «{{ТИМ|ru|Бознанская, Ольга}} {{Вики-яз мәкаләсе|ел=2026|кулланучы=Timlesj|ил=Польша|тема=мәдәният|тема2=хатын-кызлар}} {{Халык мәдәнияте һәм хатын-кыз бәйгесенең мәкаләсе|ел=2026|кулланучы=Timlesj}}»</comment>
      <origin>5792995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="330" sha1="srs4cyp3h7cms3e87709jtjzuupxzn6" xml:space="preserve">{{ТИМ|ru|Бознанская, Ольга}}
{{Вики-яз мәкаләсе|ел=2026|кулланучы=Timlesj|ил=Польша|тема=мәдәният|тема2=хатын-кызлар}}
{{Халык мәдәнияте һәм хатын-кыз бәйгесенең мәкаләсе|ел=2026|кулланучы=Timlesj}}</text>
      <sha1>srs4cyp3h7cms3e87709jtjzuupxzn6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анна Билинская</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488124</id>
    <revision>
      <id>5792999</id>
      <timestamp>2026-04-12T22:18:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Timlesj</username>
        <id>35815</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:ru:Special:Redirect/revision/150453273|Билинская, Анна]]» битен тәрҗемә итеп ясалган</comment>
      <origin>5792999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4945" sha1="fpj4bbrqwaty4vn8tjtb62pjvl2ovf9" xml:space="preserve">
{{Шәхес}}

'''Анна-Мария Билинская-Богданович''' ({{lang-pl|Anna Maria Bilińska-Bohdanowicz}}, ''{{langi|pl|Bilińska-Bohdanowiczowa}}''; [[1854 ел|1854 елның]] [[8 декабрь|8 декабре]], Златополь, [[Киев губернасы]] — [[1893 ел|1893 елның]] [[8 апрель|8 апреле]], [[Варшава]], Польша Патшалыгы) — [[Польша]] рәссамы. Реалистик юнәлеш вәкиле, [[İmpressionizm|импрессионизм]] йогынтысын кичерә. Еш кына портрет жанрында эшли, шулай ук натюрмортлар, жанр күренешләре һәм пейзажлар ясый.

== Тормыш юлы һәм иҗаты ==
Анна Билинская [[Киев губернасы|Киев губернасында]] поляк табиб гаиләсендә туа, балачагы да шунда үтә. Соңрак әтисе белән [[Россия|Россиядә]] яши. [[Киров (Киров өлкәсе)|Вяткада]] аның беренче рәсем укытучысы сөргендәге поляк рәссамы Михал Эльвиро Андриолли була.

1875—1877 елларда Билинская Варшава консерваториясендә укый. 1877 елда ул рәссам Войцех Герсонның рәсем классына укырга керә. Шул вакыттан башлап рәссам үзенең эшләрен Варшаваның Сәнгать әсәрләрен яклау ширкәтендә күрсәтә башлый. 1882 елдан башлап ул күп сәяхәт итә, [[Мүнхен|Мюнхенда]], [[Вена шәһәре|Венада]], [[Зальцбург|Зальцбургта]], [[Италия|Италиядә]] була. [[Париж|Парижның]] Жюлиан Академиясендә рәсем сәнгатен өйрәнә. Парижда рәссам күп еллар уздыра.

1884 елда Анна Билинская Париж Салонында дебют ясый. Рәссам Салонда 1885, 1887, 1892 елларда да күргәзмәләрдә катнаша. 1886 елдан 1892 еллга кадәр Жюлиан Академиясендә укыта. Билинская картиналары [[Лондон|Лондондагы]] Король сәнгать академиясендә куелалар (1889). Париждагы Бөтендөнья күргәзмәсендә (1889) аңа көмеш медаль бирелә (Автопортреты өчен). 1891 елда [[Берлин|Берлинда]] Халыкара сәнгать күргәзмәсендә рәссам кече алтын медаль яулый.

1892 елда Анна Билинская табиб Антон Богдановичка кияүгә чыга. Рәссам булырга омтылган хатын-кызлар өчен мәктәп ачу өчен ире белән Варшавага кайта. «Kłosy» журналы белән хезмәттәшлек итә.

1893 елның 18 апрелендә Анна Билинская йөрәк өянәге нәтиҗәсендә вафат була. Повонзкидагы иске зиратта җирләнгән. Ире соңрак «Анна Билинская: хатын-кыз, польшалы һәм рәссам аның көндәлеге һәм дөнья матбугаты бәяләмәләре яктылыгында» исемле китап бастыра. Ул хатыны янында җирләнгән.

== Галерея ==
&lt;gallery&gt;
Файл:Bilińska Lady with binoculars.jpg|''«Лорнет тоткан ханым»'' (1884)
Файл:Bilinska-Bohdanowiczowa.StarzecZKsiazk.jpg|''«Китап тоткан карт»''
Файл:Anna Bilińska-Bohdanowiczowa - Black girl - MP 5531 - National Museum in Warsaw.jpg|''«Негр кызы»'' (1884)
Файл:Bilińska Unter den Linden.jpg|''«Унтер-ден-Линден»'' (1890)
&lt;/gallery&gt;

== Искәрмәләр ==
&lt;references /&gt;

== Сылтамалар ==

* {{ВТ-ЭСБЕ|Билинская}}
* [http://www.pinakoteka.zascianek.pl/Bilinska/Index.htm Anna Bilińska-Bohdanowicz (Биография һәм репродукцияләр)]{{Ref-pl}}

{{Тышкы сылтамалар}}
[[Төркем:Россия империясе рәссамнары]]
[[Төркем:Почетлы легион ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Варшавада вафатлар]]
[[Төркем:1893 елда вафатлар]]
[[Төркем:8 апрель көнне вафатлар]]
[[Төркем:1854 елда туганнар]]
[[Төркем:8 декабрь көнне туганнар]]
[[Төркем:Әлифба буенча рәссамнар]]</text>
      <sha1>fpj4bbrqwaty4vn8tjtb62pjvl2ovf9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5793002</id>
      <parentid>5792999</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T22:27:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Timlesj</username>
        <id>35815</id>
      </contributor>
      <origin>5793002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5003" sha1="o9aicm1005m1kfqow2ujugm8yixyjgx" xml:space="preserve">
{{Шәхес}}

'''Анна-Мария Билинская-Богданович''' ({{lang-pl|Anna Maria Bilińska-Bohdanowicz}}, ''{{langi|pl|Bilińska-Bohdanowiczowa}}''; [[1854 ел|1854 елның]] [[8 декабрь|8 декабре]], Златополь, [[Киев губернасы]] — [[1893 ел|1893 елның]] [[8 апрель|8 апреле]], [[Варшава]], Польша Патшалыгы) — [[Польша]] рәссамы. Реалистик юнәлеш вәкиле, [[İmpressionizm|импрессионизм]] йогынтысын кичерә. Еш кына портрет жанрында эшли, шулай ук натюрмортлар, жанр күренешләре һәм пейзажлар ясый.

== Тормыш юлы һәм иҗаты ==
Анна Билинская 1854 елның 8 декабрендә [[Киев губернасы|Киев губернасында]] поляк табиб гаиләсендә туа, балачагы да шунда үтә. Соңрак әтисе белән [[Россия империясе|Россиядә]] яши. [[Киров (Киров өлкәсе)|Вяткада]] аның беренче рәсем укытучысы сөргендәге поляк рәссамы Михал Эльвиро Андриолли була.

1875—1877 елларда Билинская Варшава консерваториясендә укый. 1877 елда ул рәссам Войцех Герсонның рәсем классына укырга керә. Шул вакыттан башлап рәссам үзенең эшләрен Варшаваның Сәнгать әсәрләрен яклау ширкәтендә күрсәтә башлый. 1882 елдан башлап ул күп сәяхәт итә, [[Мүнхен|Мюнхенда]], [[Вена шәһәре|Венада]], [[Зальцбург|Зальцбургта]], [[Италия|Италиядә]] була. [[Париж|Парижның]] Жюлиан Академиясендә рәсем сәнгатен өйрәнә. Парижда рәссам күп еллар уздыра.

1884 елда Анна Билинская Париж Салонында дебют ясый. Рәссам Салонда 1885, 1887, 1892 елларда да күргәзмәләрдә катнаша. 1886 елдан 1892 еллга кадәр Жюлиан Академиясендә укыта. Билинская картиналары [[Лондон|Лондондагы]] Король сәнгать академиясендә куелалар (1889). Париждагы Бөтендөнья күргәзмәсендә (1889) аңа көмеш медаль бирелә (Автопортреты өчен). 1891 елда [[Берлин|Берлинда]] Халыкара сәнгать күргәзмәсендә рәссам кече алтын медаль яулый.

1892 елда Анна Билинская табиб Антон Богдановичка кияүгә чыга. Рәссам булырга омтылган хатын-кызлар өчен мәктәп ачу өчен ире белән Варшавага кайта. «Kłosy» журналы белән хезмәттәшлек итә.

1893 елның 18 апрелендә Анна Билинская йөрәк өянәге нәтиҗәсендә вафат була. Повонзкидагы иске зиратта җирләнгән. Ире соңрак «Анна Билинская: хатын-кыз, польшалы һәм рәссам аның көндәлеге һәм дөнья матбугаты бәяләмәләре яктылыгында» исемле китап бастыра. Ул хатыны янында җирләнгән.

== Галерея ==
&lt;gallery&gt;
Файл:Bilińska Lady with binoculars.jpg|''«Лорнет тоткан ханым»'' (1884)
Файл:Bilinska-Bohdanowiczowa.StarzecZKsiazk.jpg|''«Китап тоткан карт»''
Файл:Anna Bilińska-Bohdanowiczowa - Black girl - MP 5531 - National Museum in Warsaw.jpg|''«Негр кызы»'' (1884)
Файл:Bilińska Unter den Linden.jpg|''«Унтер-ден-Линден»'' (1890)
&lt;/gallery&gt;

== Искәрмәләр ==
&lt;references /&gt;

== Сылтамалар ==

* {{ВТ-ЭСБЕ|Билинская}}
* [http://www.pinakoteka.zascianek.pl/Bilinska/Index.htm Anna Bilińska-Bohdanowicz (Биография һәм репродукцияләр)]{{Ref-pl}}

{{Тышкы сылтамалар}}
[[Төркем:Россия империясе рәссамнары]]
[[Төркем:Почетлы легион ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Варшавада вафатлар]]
[[Төркем:1893 елда вафатлар]]
[[Төркем:8 апрель көнне вафатлар]]
[[Төркем:1854 елда туганнар]]
[[Төркем:8 декабрь көнне туганнар]]
[[Төркем:Әлифба буенча рәссамнар]]</text>
      <sha1>o9aicm1005m1kfqow2ujugm8yixyjgx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Анна Билинская</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1488125</id>
    <revision>
      <id>5793000</id>
      <timestamp>2026-04-12T22:19:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Timlesj</username>
        <id>35815</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «{{ТИМ|ru|Билинская, Анна}} {{Вики-яз мәкаләсе|ел=2026|кулланучы=Timlesj|ил=Польша|тема=мәдәният|тема2=хатын-кызлар}} {{Халык мәдәнияте һәм хатын-кыз бәйгесенең мәкаләсе|ел=2026|кулланучы=Timlesj}}»</comment>
      <origin>5793000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="326" sha1="d4ohy6nlhqrjqktfknem37l3dmv289s" xml:space="preserve">{{ТИМ|ru|Билинская, Анна}}
{{Вики-яз мәкаләсе|ел=2026|кулланучы=Timlesj|ил=Польша|тема=мәдәният|тема2=хатын-кызлар}}
{{Халык мәдәнияте һәм хатын-кыз бәйгесенең мәкаләсе|ел=2026|кулланучы=Timlesj}}</text>
      <sha1>d4ohy6nlhqrjqktfknem37l3dmv289s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Янина Конарская</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488126</id>
    <revision>
      <id>5793005</id>
      <timestamp>2026-04-13T00:04:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Timlesj</username>
        <id>35815</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:ru:Special:Redirect/revision/147249732|Конарская, Янина]]» битен тәрҗемә итеп ясалган</comment>
      <origin>5793005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6330" sha1="a8bumrlp57w9r126dsrykcu5fza1vc0" xml:space="preserve">
{{Шәхес}}

'''Янина Конарская-Слонимская''' ({{lang-pl|Janina Konarska-Słonimska}}), тумышы белән '''Янина Зейдеман''' ({{lang-pl|Janina Seideman}}; [[1900 ел|1900 елның]] [[30 апрель|30 апреле]], [[Луҗ]], Польша патшалыгы, [[Россия империясе]] — [[1975 ел|1975 елның]] [[9 июнь|9 июне]], [[Варшава]], [[Польша Халык Республикасы]]) — [[Польша]] рәссамы һәм скульпторы, 1932 елда [[Лос-Анджелес|Лос-Анджелеста]] узган [[Җәйге Олимпия уеннары 1932|Җәйге Олимпия уеннарында]] сәнгать конкурсының көмеш призёры.

== Тормыш юлы ==
Янина Зейдеман бай яһүд фабрикантлары гаиләсеннән чыккан. Ул яхшы белем алган. [[Варшава|Варшавада]] Казимира Кохановскаяның хатын-кызлар мәктәбендә укый. Аннары Милли педагогик курсларда, аннары Нәфис сәнгать мәктәбендә рәсем сәнгате, графика һәм скульптура курсларында укый. Ул Владислав Скочилясның графика классы буенча яраткан укучысы була.

1918 елда Конарская тәхәллүсен ала, аны рәсми рәвештә 1924 елда фамилия буларак кабул итә. Шул ук вакытта Зейдеман гаиләсе әгъзалары иудаизмнан католицизмга күчәләр, үзләренә Конерский фамилиясен алалар. 1920 елда Польша-совет сугышы вакытында рәссам Академия лигасы госпиталендә шәфкать туташы булып эшләгән һәм яраланган солдатларны карап торган.

[[Польша Җөмһүрияте (1918—1939)|Икенче Речь Посполитая]] чорында Янина Конарская берничә уңышлы күргәзмә уздыра. Ул графика буенча халыкара ярышларда Халыкара сәнгать күргәзмәсе лауреаты була. Аның ксилографияләре, нигездә изгеләр образлары һәм хайваннар портретлары, коммерция уңышына ия була. Ул 1932 елда [[Лос-Анджелес|Лос-Анджелестагы]] сәнгать һәм әдәбият Олимпиадасы вакытында «Чаңгычылар» гравюрасы өчен (башка мәгълүматлар буенча «Стадион» гравюрасы өчен) көмеш медаль ала.


XX гасырның 20 нче елларында Янина Конарская Скамандрлар төркеменә керә. 1932 елда Конарская [[Җәйге Олимпия уеннары 1932|1932 елгы Җәйге Олимпия уеннарында]] сәнгать конкурсында катнаша һәм «басма графика» номинациясендә «Стадион» хезмәте өчен көмеш медаль ала.

1934 елның мартында Янина Конарская шагыйрь һәм язучы Антоний Слонимскийга кияүгә чыга. Никахта аларның балалары булмый. Кияүгә чыккач, бөтен вакытын гаиләсенә багышлап, әкренләп сәнгать эшчәнлегеннән читкә китә.

Янина Конарская-Слонимская 1975 елның 9 июнендә Варшавада, Польша Халык Республикасында вафат була һәм [[Ляски (Варшавский-Захидний повяты)|Ляски]] авылындагы Урман зиратында җирләнә.

== Әдәбият ==

* ''Janina Kumaniecka.'' [https://books.google.ru/books/about/Saga_rodu_S%C5%82onimskich.html?id=tcE5AAAAMAAJ&amp;redir_esc=y Сага рода Слонимских] = Saga rodu Słonimskich (пол.). — Warszawa: Wydawn. Iskry, 2003. — 328 с. — &lt;nowiki&gt;ISBN 9788320717334&lt;/nowiki&gt;.
* ''Wacław Alfred Zbyszewski.'' [https://books.google.ru/books/about/Gaw%C4%99dy_o_ludziach_i_czasach_przedwojenn.html?id=_V2HAAAACAAJ&amp;redir_esc=y Истории о людях в предвоенное время] = Gawędy o ludziach i czasach przedwojennych (пол.). — Warszawa: Czytelnik, 2000. — 310 с. — &lt;nowiki&gt;ISBN 9788307027463&lt;/nowiki&gt;.
* ''Jarosław Iwaszkiewicz.'' [https://books.google.ru/books/about/Ksi%C4%85%C5%BCka_moich_wspomnie%C5%84.html?id=mKZKAAAAYAAJ&amp;redir_esc=y Книга моих воспоминаний] = Książka moich wspomnień (пол.). — Czytelnik. — Warszawa, 1994. — 422 с. — &lt;nowiki&gt;ISBN 9788307024035&lt;/nowiki&gt;.

== Сылтамалар ==

* [https://web.archive.org/web/20131224114304/http://news.o.pl/2009/09/26/drzeworyt-polski/narty-narciarze-1931/ Janina Konarska].{{Ref-pl}} News.o.pl. — Янина Конарскаяның «Чаңгычылар» картинасы.
* [https://web.archive.org/web/20131224112241/http://pstrobazar.blogspot.ru/2011/07/polska-ilustracja-ksiazkowa-4.html Polska ilustracja książkowa].{{Ref-pl}} Рstrobazar. — Янина Конарская «Польша китап иллюстрациясе» китабында.
* [http://www.databaseolympics.com/players/playerpage.htm?ilkid=KONARJAN01 Janina Konarska].{{Ref-pl}} Databaseolympics.com. — Янина Конарская Олимпия уеннары базасында.

{{Тышкы сылтамалар}}
[[Төркем:Варшавада вафатлар]]
[[Төркем:1975 елда вафатлар]]
[[Төркем:9 июнь көнне вафатлар]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:1900 елда туганнар]]
[[Төркем:30 апрель көнне туганнар]]
[[Төркем:Әлифба буенча рәссамнар]]</text>
      <sha1>a8bumrlp57w9r126dsrykcu5fza1vc0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5793007</id>
      <parentid>5793005</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T00:06:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Timlesj</username>
        <id>35815</id>
      </contributor>
      <origin>5793007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6382" sha1="6inijjr9gf1gonnlm8fisn5l4u3b3vd" xml:space="preserve">
{{Шәхес}}

'''Янина Конарская-Слонимская''' ({{lang-pl|Janina Konarska-Słonimska}}), тумышы белән '''Янина Зейдеман''' ({{lang-pl|Janina Seideman}}; [[1900 ел|1900 елның]] [[30 апрель|30 апреле]], [[Луҗ]], Польша патшалыгы, [[Россия империясе]] — [[1975 ел|1975 елның]] [[9 июнь|9 июне]], [[Варшава]], [[Польша Халык Республикасы]]) — [[Польша]] рәссамы һәм скульпторы, 1932 елда [[Лос-Анджелес|Лос-Анджелеста]] узган [[Җәйге Олимпия уеннары 1932|Җәйге Олимпия уеннарында]] сәнгать конкурсының көмеш призёры.

== Тормыш юлы ==
Янина Зейдеман бай яһүд фабрикантлары гаиләсеннән чыккан. Ул яхшы белем алган. [[Варшава|Варшавада]] Казимира Кохановскаяның хатын-кызлар мәктәбендә укый. Аннары Милли педагогик курсларда, аннары Нәфис сәнгать мәктәбендә рәсем сәнгате, графика һәм скульптура курсларында укый. Ул Владислав Скочилясның графика классы буенча яраткан укучысы була.

1918 елда Конарская тәхәллүсен ала, аны рәсми рәвештә 1924 елда фамилия буларак кабул итә. Шул ук вакытта Зейдеман гаиләсе әгъзалары иудаизмнан католицизмга күчәләр, үзләренә Конерский фамилиясен алалар. 1920 елда Польша-совет сугышы вакытында рәссам Академия лигасы госпиталендә шәфкать туташы булып эшләгән һәм яраланган солдатларны карап торган.

[[Польша Җөмһүрияте (1918—1939)|Икенче Речь Посполитая]] чорында Янина Конарская берничә уңышлы күргәзмә уздыра. Ул графика буенча халыкара ярышларда Халыкара сәнгать күргәзмәсе лауреаты була. Аның ксилографияләре, нигездә изгеләр образлары һәм хайваннар портретлары, коммерция уңышына ия була. Ул 1932 елда [[Лос-Анджелес|Лос-Анджелестагы]] сәнгать һәм әдәбият Олимпиадасы вакытында «Чаңгычылар» гравюрасы өчен (башка мәгълүматлар буенча «Стадион» гравюрасы өчен) көмеш медаль ала.

XX гасырның 20 нче елларында Янина Конарская Скамандрлар төркеменә керә. 1932 елда Конарская [[Җәйге Олимпия уеннары 1932|1932 елгы Җәйге Олимпия уеннарында]] сәнгать конкурсында катнаша һәм «басма графика» номинациясендә «Стадион» хезмәте өчен көмеш медаль ала.

1934 елның мартында Янина Конарская шагыйрь һәм язучы Антоний Слонимскийга кияүгә чыга. Никахта аларның балалары булмый. Кияүгә чыккач, бөтен вакытын гаиләсенә багышлап, әкренләп сәнгать эшчәнлегеннән читкә китә.

Янина Конарская-Слонимская 1975 елның 9 июнендә Варшавада, Польша Халык Республикасында вафат була һәм [[Ляски (Варшавский-Захидний повяты)|Ляски]] авылындагы Урман зиратында җирләнә.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==

* ''Janina Kumaniecka.'' [https://books.google.ru/books/about/Saga_rodu_S%C5%82onimskich.html?id=tcE5AAAAMAAJ&amp;redir_esc=y Сага рода Слонимских] = Saga rodu Słonimskich (пол.). — Warszawa: Wydawn. Iskry, 2003. — 328 с. — &lt;nowiki&gt;ISBN 9788320717334&lt;/nowiki&gt;.
* ''Wacław Alfred Zbyszewski.'' [https://books.google.ru/books/about/Gaw%C4%99dy_o_ludziach_i_czasach_przedwojenn.html?id=_V2HAAAACAAJ&amp;redir_esc=y Истории о людях в предвоенное время] = Gawędy o ludziach i czasach przedwojennych (пол.). — Warszawa: Czytelnik, 2000. — 310 с. — &lt;nowiki&gt;ISBN 9788307027463&lt;/nowiki&gt;.
* ''Jarosław Iwaszkiewicz.'' [https://books.google.ru/books/about/Ksi%C4%85%C5%BCka_moich_wspomnie%C5%84.html?id=mKZKAAAAYAAJ&amp;redir_esc=y Книга моих воспоминаний] = Książka moich wspomnień (пол.). — Czytelnik. — Warszawa, 1994. — 422 с. — &lt;nowiki&gt;ISBN 9788307024035&lt;/nowiki&gt;.

== Сылтамалар ==

* [https://web.archive.org/web/20131224114304/http://news.o.pl/2009/09/26/drzeworyt-polski/narty-narciarze-1931/ Janina Konarska].{{Ref-pl}} News.o.pl. — Янина Конарскаяның «Чаңгычылар» картинасы.
* [https://web.archive.org/web/20131224112241/http://pstrobazar.blogspot.ru/2011/07/polska-ilustracja-ksiazkowa-4.html Polska ilustracja książkowa].{{Ref-pl}} Рstrobazar. — Янина Конарская «Польша китап иллюстрациясе» китабында.
* [http://www.databaseolympics.com/players/playerpage.htm?ilkid=KONARJAN01 Janina Konarska].{{Ref-pl}} Databaseolympics.com. — Янина Конарская Олимпия уеннары базасында.

{{Тышкы сылтамалар}}
[[Төркем:Варшавада вафатлар]]
[[Төркем:1975 елда вафатлар]]
[[Төркем:9 июнь көнне вафатлар]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:1900 елда туганнар]]
[[Төркем:30 апрель көнне туганнар]]
[[Төркем:Әлифба буенча рәссамнар]]</text>
      <sha1>6inijjr9gf1gonnlm8fisn5l4u3b3vd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Янина Конарская</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1488127</id>
    <revision>
      <id>5793008</id>
      <timestamp>2026-04-13T00:07:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Timlesj</username>
        <id>35815</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «{{ТИМ|ru|Конарская, Янина}} {{Вики-яз мәкаләсе|ел=2026|кулланучы=Timlesj|ил=Польша|тема=мәдәният|тема2=хатын-кызлар}} {{Халык мәдәнияте һәм хатын-кыз бәйгесенең мәкаләсе|ел=2026|кулланучы=Timlesj}}»</comment>
      <origin>5793008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="328" sha1="7fh519kuwq6olnceu8pr0eptj34jkib" xml:space="preserve">{{ТИМ|ru|Конарская, Янина}}
{{Вики-яз мәкаләсе|ел=2026|кулланучы=Timlesj|ил=Польша|тема=мәдәният|тема2=хатын-кызлар}}
{{Халык мәдәнияте һәм хатын-кыз бәйгесенең мәкаләсе|ел=2026|кулланучы=Timlesj}}</text>
      <sha1>7fh519kuwq6olnceu8pr0eptj34jkib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Файл:Тизлеккә сусау 1 тышлыгы.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1488128</id>
    <revision>
      <id>5793018</id>
      <timestamp>2026-04-13T09:08:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <comment>Тасвирлама: Бу [[Тизлеккә сусау (1994 елгы видео уены)]] тышлыгы. Тышлыкка авторлык хокукы [[Electronic Arts]] компаниясе кулында дип санала.&lt;br/&gt;
Чыганак: https://www.gamerankings.com/pc/198974-road-and-track-presents-the-need-for-speed/images.html
&lt;br/&gt;Мәкалә: [[Тизлеккә сусау (1994 елгы видео уены)]]&lt;br/&gt;
Кулланылган өлеш: Барлык тышлык, чөнки сурәт тышлык, продуктны төрү формасы. Тулы сурәт продуктны тану, уйланылган мәгънә һәм брендинг аңлату һәм бозылуга яки сурәтне дөрес күрсәтмәүгә ки...</comment>
      <origin>5793018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2126" sha1="eap0dnhw076e2hu0x79v9geztvcwa49" xml:space="preserve">== Тасвирлама ==
Тасвирлама: Бу [[Тизлеккә сусау (1994 елгы видео уены)]] тышлыгы. Тышлыкка авторлык хокукы [[Electronic Arts]] компаниясе кулында дип санала.&lt;br/&gt;
Чыганак: https://www.gamerankings.com/pc/198974-road-and-track-presents-the-need-for-speed/images.html
&lt;br/&gt;Мәкалә: [[Тизлеккә сусау (1994 елгы видео уены)]]&lt;br/&gt;
Кулланылган өлеш: Барлык тышлык, чөнки сурәт тышлык, продуктны төрү формасы. Тулы сурәт продуктны тану, уйланылган мәгънә һәм брендинг аңлату һәм бозылуга яки сурәтне дөрес күрсәтмәүгә китермәү өчен кирәк.&lt;br/&gt;
Түбән резолюцияме? Күчермә резолюциясе аңлатма һәм тану өчен җитә, ләкин төп нөсхәсенең резолюциясеннән түбәнрәк. Аның күчермәләре түбән сыйфатта булачак һәм төп нөсхәнең коммерцияле билгеләнеше белән конкуренцияләгән пират күчермәләре куллануы өчен яраклы булмаячак.&lt;br/&gt;
Максат: Төп калып. Мәкаләдә уенны тану өчен.&lt;br/&gt;
Алмаштыру мөмкинлеге: Алыштыргысыз, чөнки берелгән тышлыкны күрсәтә торган тагын ниндидер сурәт шулай ук авторлык хокукы белән якланган. Төп нөсхәгә ярашмый торган сурәт тану һәм аңлату өчен яраклы булмаячак.&lt;br/&gt;
Өстәмә мәгълүмат: Википедия [[Википедия:Намуслы куллану шартлары|намуслы куллану шартлары]] буенча, тышлыкны мәкаләдә кулланырга мөмкин.
== Лицензияләү ==
{{subst:ET}}</text>
      <sha1>eap0dnhw076e2hu0x79v9geztvcwa49</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5793019</id>
      <parentid>5793018</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:09:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Мин &quot;Лицензияләү&quot; текстын өстәдем.</comment>
      <origin>5793019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2905" sha1="gp0gigg02ep77olneig6qlmfcyne1eg" xml:space="preserve">== Тасвирлама ==
Тасвирлама: Бу [[Тизлеккә сусау (1994 елгы видео уены)]] тышлыгы. Тышлыкка авторлык хокукы [[Electronic Arts]] компаниясе кулында дип санала.&lt;br/&gt;
Чыганак: https://www.gamerankings.com/pc/198974-road-and-track-presents-the-need-for-speed/images.html
&lt;br/&gt;Мәкалә: [[Тизлеккә сусау (1994 елгы видео уены)]]&lt;br/&gt;
Кулланылган өлеш: Барлык тышлык, чөнки сурәт тышлык, продуктны төрү формасы. Тулы сурәт продуктны тану, уйланылган мәгънә һәм брендинг аңлату һәм бозылуга яки сурәтне дөрес күрсәтмәүгә китермәү өчен кирәк.&lt;br/&gt;
Түбән резолюцияме? Күчермә резолюциясе аңлатма һәм тану өчен җитә, ләкин төп нөсхәсенең резолюциясеннән түбәнрәк. Аның күчермәләре түбән сыйфатта булачак һәм төп нөсхәнең коммерцияле билгеләнеше белән конкуренцияләгән пират күчермәләре куллануы өчен яраклы булмаячак.&lt;br/&gt;
Максат: Төп калып. Мәкаләдә уенны тану өчен.&lt;br/&gt;
Алмаштыру мөмкинлеге: Алыштыргысыз, чөнки берелгән тышлыкны күрсәтә торган тагын ниндидер сурәт шулай ук авторлык хокукы белән якланган. Төп нөсхәгә ярашмый торган сурәт тану һәм аңлату өчен яраклы булмаячак.&lt;br/&gt;
Өстәмә мәгълүмат: Википедия [[Википедия:Намуслы куллану шартлары|намуслы куллану шартлары]] буенча, тышлыкны мәкаләдә кулланырга мөмкин.
== Лицензияләү ==
Бу санак уенының тышлыгы һәм мөгаен, авторлык хокукы булдыручыга һәм чыгаручыга карыйдыр. [[Википедия:Намуслы куллану шартлары|Википедиянең намуслы куллану шартлары]] буенча, бу сурәтнең түбән резолюцияле күчермәсен Татар Википедиясендә уенны тану өчен кулланырга мөмкин. Сурәтнең куллануның башка ысуллары авторлык хокукларын бозу булырга мөмкин. Күбрәк мәгълүмат өчен, [[Википедия:Намуслы куллану шартлары]] мәкаләсен карагыз.</text>
      <sha1>gp0gigg02ep77olneig6qlmfcyne1eg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тизлеккә сусау: Йөгереш</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488129</id>
    <revision>
      <id>5793024</id>
      <timestamp>2026-04-13T09:34:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:en:Special:Redirect/revision/1348065589|Need for Speed: The Run]]» битен тәрҗемә итеп ясалган</comment>
      <origin>5793024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3384" sha1="jotcjqj38lf1360tl4hfzhej4fc04d7" xml:space="preserve">
{{Санак уены|Исеме=Тизлеккә сусау: Йөгереш|Уйлап табучы=EA Black Box|Чыгаручы=[[Electronic Arts]]|Җитәкчеләр=Джастин Виб|Продюсер=Алекс Гримбли&lt;br/&gt;
Брайан Линдли&lt;br/&gt;
Стив Энтони|Программист=Эрик Тёрмел|Рәссам=Кирк Гибсонс|Сценарист=Алекс Де Ракофф|Композитор=Брайан Тайлер|Платформа=[[PlayStation 3]]&lt;br/&gt;
[[Microsoft Windows]]&lt;br/&gt;
[[Xbox 360]]&lt;br/&gt;
[[Nintendo 3DS|Нинтендо 3ДС]]&lt;br/&gt;
[[Wii]]|Чыгу көне=[[Төньяк Америка]]: 2011 ел, 15 ноябрь&lt;br/&gt;
[[Австралия (төбәк)]]: 2011 ел, 17 ноябрь&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2011 ел, 18 ноябрь|Уен төре=Узыш уены}}'''''Тизлеккә сусау: Йөгереш'''''([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Need for Speed: The Run'') — ул 2011 елгы узыш видео уены, Тизлеккә сусау сериясенең унсигезенче өлеше һәм ''Black Box'' студиясенең [[Тизлеккә сусау]] франшизасындагы соңгы уены, аны ''EA Black Box'' булдырган һәм ''[[Electronic Arts]]'' чыгарган. 2013 елның апрелендә студия ябылган.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kotaku.com/an-updated-list-of-studios-ea-has-bought-and-then-shut-1689498614|title=An Updated List Of Studios EA Has Bought And Then Shut Down|date=2015-03-04|language=en|work=Kotaku|accessdate=2023-12-09}}&lt;/ref&gt; Уен зур рекламадан соң ''PlayStation 3'', ''[[Windows]]'', ''Xbox 360'', Нинтендо 3ДС һәм ''Wii'' өчен 2011 елның 15 ноябрендә чыккан. 

Әүвәлге уеннардан аермалы буларак, ''Йөгереш'' чын урыннар зур сынын тәкъдим итә, шул исәптә [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]], [[Лас-Вегас]] һәм [[Сан-Франциско]] калалары. Ул шулай ук чын тормыштан күп машиналар тәкъдим итә. Беркулланучылы режимда Джек Роурк исемле урам узышчы протагонист, ул Сан-Францискода башлый торган һәм Нью-Йоркта тәмамлана торган зур урам ярышында катнаша. Уен үзенә шулай ук күптөрле күпкулланучылы режимнар кертә.

Чыккач, уен катнаш күзәтүләр алган. 2021 елның маеннан соң уенны онлайн кибетләрдә сатып алырга мөмкин түгел һәм аның онлайн серверлары шул ук елның августында сүндерелгәннәр.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.videogameschronicle.com/news/ea-has-pulled-five-need-for-speed-games-from-sale-and-will-be-shutting-down-their-servers/|title=EA has pulled five Need for Speed games from sale and will be shutting down their servers|date=2021-05-31|language=en-GB|work=VGC|accessdate=2023-12-09}}&lt;/ref&gt;

== Сылтамалар ==

[[Төркем:Windows өчен уеннар]]
[[Төркем:2011 елгы санак уеннары]]</text>
      <sha1>jotcjqj38lf1360tl4hfzhej4fc04d7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5793027</id>
      <parentid>5793024</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:41:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Мин уенның тышлыгын өстәдем.</comment>
      <origin>5793027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3494" sha1="rpeu94wystng3ryrfx48vuji1ltw5wa" xml:space="preserve">
{{Санак уены|Исеме=Тизлеккә сусау: Йөгереш|Уйлап табучы=EA Black Box|Чыгаручы=[[Electronic Arts]]|Җитәкчеләр=Джастин Виб|Продюсер=Алекс Гримбли&lt;br/&gt;
Брайан Линдли&lt;br/&gt;
Стив Энтони|Программист=Эрик Тёрмел|Рәссам=Кирк Гибсонс|Сценарист=Алекс Де Ракофф|Композитор=Брайан Тайлер|Платформа=[[PlayStation 3]]&lt;br/&gt;
[[Microsoft Windows]]&lt;br/&gt;
[[Xbox 360]]&lt;br/&gt;
[[Nintendo 3DS|Нинтендо 3ДС]]&lt;br/&gt;
[[Wii]]|Чыгу көне=[[Төньяк Америка]]: 2011 ел, 15 ноябрь&lt;br/&gt;
[[Австралия (төбәк)]]: 2011 ел, 17 ноябрь&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2011 ел, 18 ноябрь|Уен төре=Узыш уены|Рәсем=Тизлеккә сусау Йөгереш тышлыгы.jpg|Имза=Уенның тышлыгы}}'''''Тизлеккә сусау: Йөгереш'''''([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Need for Speed: The Run'') — ул 2011 елгы узыш видео уены, Тизлеккә сусау сериясенең унсигезенче өлеше һәм ''Black Box'' студиясенең [[Тизлеккә сусау]] франшизасындагы соңгы уены, аны ''EA Black Box'' булдырган һәм ''[[Electronic Arts]]'' чыгарган. 2013 елның апрелендә студия ябылган.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kotaku.com/an-updated-list-of-studios-ea-has-bought-and-then-shut-1689498614|title=An Updated List Of Studios EA Has Bought And Then Shut Down|date=2015-03-04|language=en|work=Kotaku|accessdate=2023-12-09}}&lt;/ref&gt; Уен зур рекламадан соң ''PlayStation 3'', ''[[Windows]]'', ''Xbox 360'', Нинтендо 3ДС һәм ''Wii'' өчен 2011 елның 15 ноябрендә чыккан. 

Әүвәлге уеннардан аермалы буларак, ''Йөгереш'' чын урыннар зур сынын тәкъдим итә, шул исәптә [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]], [[Лас-Вегас]] һәм [[Сан-Франциско]] калалары. Ул шулай ук чын тормыштан күп машиналар тәкъдим итә. Беркулланучылы режимда Джек Роурк исемле урам узышчы протагонист, ул Сан-Францискода башлый торган һәм Нью-Йоркта тәмамлана торган зур урам ярышында катнаша. Уен үзенә шулай ук күптөрле күпкулланучылы режимнар кертә.

Чыккач, уен катнаш күзәтүләр алган. 2021 елның маеннан соң уенны онлайн кибетләрдә сатып алырга мөмкин түгел һәм аның онлайн серверлары шул ук елның августында сүндерелгәннәр.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.videogameschronicle.com/news/ea-has-pulled-five-need-for-speed-games-from-sale-and-will-be-shutting-down-their-servers/|title=EA has pulled five Need for Speed games from sale and will be shutting down their servers|date=2021-05-31|language=en-GB|work=VGC|accessdate=2023-12-09}}&lt;/ref&gt;

== Сылтамалар ==

[[Төркем:Windows өчен уеннар]]
[[Төркем:2011 елгы санак уеннары]]</text>
      <sha1>rpeu94wystng3ryrfx48vuji1ltw5wa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Файл:Тизлеккә сусау Йөгереш тышлыгы.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1488130</id>
    <revision>
      <id>5793025</id>
      <timestamp>2026-04-13T09:38:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <comment>Тасвирлама: Бу [[Тизлеккә сусау: Йөгереш]] тышлыгы. Тышлыкка авторлык хокукы [[Electronic Arts]] компаниясе кулында дип санала.&lt;br/&gt;
Чыганак: http://www.needforspeed.com/therun/about
&lt;br/&gt;Мәкалә: [[Тизлеккә сусау: Йөгереш]]&lt;br/&gt;
Кулланылган өлеш: Барлык тышлык, чөнки сурәт тышлык, продуктны төрү формасы. Тулы сурәт продуктны тану, уйланылган мәгънә һәм брендинг аңлату һәм бозылуга яки сурәтне дөрес күрсәтмәүгә китермәү өчен кирәк.&lt;br/&gt;
Түбән резолюцияме? Күчермә резолюциясе аңлатма һәм тану ө...</comment>
      <origin>5793025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2033" sha1="ehnqan4wgvgnpw2i27e9z7etfqw0pt5" xml:space="preserve">== Тасвирлама ==
Тасвирлама: Бу [[Тизлеккә сусау: Йөгереш]] тышлыгы. Тышлыкка авторлык хокукы [[Electronic Arts]] компаниясе кулында дип санала.&lt;br/&gt;
Чыганак: http://www.needforspeed.com/therun/about
&lt;br/&gt;Мәкалә: [[Тизлеккә сусау: Йөгереш]]&lt;br/&gt;
Кулланылган өлеш: Барлык тышлык, чөнки сурәт тышлык, продуктны төрү формасы. Тулы сурәт продуктны тану, уйланылган мәгънә һәм брендинг аңлату һәм бозылуга яки сурәтне дөрес күрсәтмәүгә китермәү өчен кирәк.&lt;br/&gt;
Түбән резолюцияме? Күчермә резолюциясе аңлатма һәм тану өчен җитә, ләкин төп нөсхәсенең резолюциясеннән түбәнрәк. Аның күчермәләре түбән сыйфатта булачак һәм төп нөсхәнең коммерцияле билгеләнеше белән конкуренцияләгән пират күчермәләре куллануы өчен яраклы булмаячак.&lt;br/&gt;
Максат: Төп калып. Мәкаләдә уенны тану өчен.&lt;br/&gt;
Алмаштыру мөмкинлеге: Алыштыргысыз, чөнки берелгән тышлыкны күрсәтә торган тагын ниндидер сурәт шулай ук авторлык хокукы белән якланган. Төп нөсхәгә ярашмый торган сурәт тану һәм аңлату өчен яраклы булмаячак.&lt;br/&gt;
Өстәмә мәгълүмат: Википедия [[Википедия:Намуслы куллану шартлары|намуслы куллану шартлары]] буенча, тышлыкны мәкаләдә кулланырга мөмкин.
== Лицензияләү ==
{{subst:ET}}</text>
      <sha1>ehnqan4wgvgnpw2i27e9z7etfqw0pt5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5793026</id>
      <parentid>5793025</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:39:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Мин &quot;Лицензияләү&quot; текстын өстәдем.</comment>
      <origin>5793026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2850" sha1="o8tvzq0orhbe70kbitoa2qmapspcjrq" xml:space="preserve">== Тасвирлама ==
Тасвирлама: Бу [[Тизлеккә сусау: Йөгереш]] тышлыгы. Тышлыкка авторлык хокукы [[Electronic Arts]] компаниясе кулында дип санала.&lt;br/&gt;
Чыганак: http://www.needforspeed.com/therun/about
&lt;br/&gt;Мәкалә: [[Тизлеккә сусау: Йөгереш]]&lt;br/&gt;
Кулланылган өлеш: Барлык тышлык, чөнки сурәт тышлык, продуктны төрү формасы. Тулы сурәт продуктны тану, уйланылган мәгънә һәм брендинг аңлату һәм бозылуга яки сурәтне дөрес күрсәтмәүгә китермәү өчен кирәк.&lt;br/&gt;
Түбән резолюцияме? Күчермә резолюциясе аңлатма һәм тану өчен җитә, ләкин төп нөсхәсенең резолюциясеннән түбәнрәк. Аның күчермәләре түбән сыйфатта булачак һәм төп нөсхәнең коммерцияле билгеләнеше белән конкуренцияләгән пират күчермәләре куллануы өчен яраклы булмаячак.&lt;br/&gt;
Максат: Төп калып. Мәкаләдә уенны тану өчен.&lt;br/&gt;
Алмаштыру мөмкинлеге: Алыштыргысыз, чөнки берелгән тышлыкны күрсәтә торган тагын ниндидер сурәт шулай ук авторлык хокукы белән якланган. Төп нөсхәгә ярашмый торган сурәт тану һәм аңлату өчен яраклы булмаячак.&lt;br/&gt;
Өстәмә мәгълүмат: Википедия [[Википедия:Намуслы куллану шартлары|намуслы куллану шартлары]] буенча, тышлыкны мәкаләдә кулланырга мөмкин.
== Лицензияләү ==
Бу санак уенының тышлыгы һәм мөгаен, авторлык хокукы булдыручыга һәм чыгаручыга карыйдыр. [[Википедия:Намуслы куллану шартлары|Википедиянең намуслы куллану шартлары]] буенча, бу сурәтнең түбән резолюцияле күчермәсен [[Татар Википедиясе|Татар Википедиясендә]] уенны тану өчен кулланырга мөмкин. Сурәтнең куллануның башка ысуллары авторлык хокукларын бозу булырга мөмкин. Күбрәк мәгълүмат өчен, [[Википедия:Намуслы куллану шартлары]] мәкаләсен карагыз.</text>
      <sha1>o8tvzq0orhbe70kbitoa2qmapspcjrq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Файл:Тизлеккә сусау II тышлыгы.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1488131</id>
    <revision>
      <id>5793029</id>
      <timestamp>2026-04-13T10:22:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <comment>Тасвирлама: Бу [[Тизлеккә сусау II]] тышлыгы. Тышлыкка авторлык хокукы [[Electronic Arts]] компаниясе кулында дип санала.&lt;br/&gt;
Чыганак: http://www.mobygames.com/game/need-for-speed-ii
&lt;br/&gt;Мәкалә: [[Тизлеккә сусау II]]&lt;br/&gt;
Кулланылган өлеш: Барлык тышлык, чөнки сурәт тышлык, продуктны төрү формасы. Тулы сурәт продуктны тану, уйланылган мәгънә һәм брендинг аңлату һәм бозылуга яки сурәтне дөрес күрсәтмәүгә китермәү өчен кирәк.&lt;br/&gt;
Түбән резолюцияме? Күчермә резолюциясе аңлатма һәм тану өчен җ...</comment>
      <origin>5793029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2014" sha1="43dg3x79cnkbjpclk2to8xtl9jyalpa" xml:space="preserve">== Тасвирлама ==
Тасвирлама: Бу [[Тизлеккә сусау II]] тышлыгы. Тышлыкка авторлык хокукы [[Electronic Arts]] компаниясе кулында дип санала.&lt;br/&gt;
Чыганак: http://www.mobygames.com/game/need-for-speed-ii
&lt;br/&gt;Мәкалә: [[Тизлеккә сусау II]]&lt;br/&gt;
Кулланылган өлеш: Барлык тышлык, чөнки сурәт тышлык, продуктны төрү формасы. Тулы сурәт продуктны тану, уйланылган мәгънә һәм брендинг аңлату һәм бозылуга яки сурәтне дөрес күрсәтмәүгә китермәү өчен кирәк.&lt;br/&gt;
Түбән резолюцияме? Күчермә резолюциясе аңлатма һәм тану өчен җитә, ләкин төп нөсхәсенең резолюциясеннән түбәнрәк. Аның күчермәләре түбән сыйфатта булачак һәм төп нөсхәнең коммерцияле билгеләнеше белән конкуренцияләгән пират күчермәләре куллануы өчен яраклы булмаячак.&lt;br/&gt;
Максат: Төп калып. Мәкаләдә уенны тану өчен.&lt;br/&gt;
Алмаштыру мөмкинлеге: Алыштыргысыз, чөнки берелгән тышлыкны күрсәтә торган тагын ниндидер сурәт шулай ук авторлык хокукы белән якланган. Төп нөсхәгә ярашмый торган сурәт тану һәм аңлату өчен яраклы булмаячак.&lt;br/&gt;
Өстәмә мәгълүмат: Википедия [[Википедия:Намуслы куллану шартлары|намуслы куллану шартлары]] буенча, тышлыкны мәкаләдә кулланырга мөмкин.
== Лицензияләү ==
{{subst:ET}}</text>
      <sha1>43dg3x79cnkbjpclk2to8xtl9jyalpa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5793030</id>
      <parentid>5793029</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:24:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Мин &quot;Лицензияләү&quot; текстын өстәдем.</comment>
      <origin>5793030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2831" sha1="32j0vs6zbiwmseg24ct8q3y5xhzjer7" xml:space="preserve">== Тасвирлама ==
Тасвирлама: Бу [[Тизлеккә сусау II]] тышлыгы. Тышлыкка авторлык хокукы [[Electronic Arts]] компаниясе кулында дип санала.&lt;br/&gt;
Чыганак: http://www.mobygames.com/game/need-for-speed-ii
&lt;br/&gt;Мәкалә: [[Тизлеккә сусау II]]&lt;br/&gt;
Кулланылган өлеш: Барлык тышлык, чөнки сурәт тышлык, продуктны төрү формасы. Тулы сурәт продуктны тану, уйланылган мәгънә һәм брендинг аңлату һәм бозылуга яки сурәтне дөрес күрсәтмәүгә китермәү өчен кирәк.&lt;br/&gt;
Түбән резолюцияме? Күчермә резолюциясе аңлатма һәм тану өчен җитә, ләкин төп нөсхәсенең резолюциясеннән түбәнрәк. Аның күчермәләре түбән сыйфатта булачак һәм төп нөсхәнең коммерцияле билгеләнеше белән конкуренцияләгән пират күчермәләре куллануы өчен яраклы булмаячак.&lt;br/&gt;
Максат: Төп калып. Мәкаләдә уенны тану өчен.&lt;br/&gt;
Алмаштыру мөмкинлеге: Алыштыргысыз, чөнки берелгән тышлыкны күрсәтә торган тагын ниндидер сурәт шулай ук авторлык хокукы белән якланган. Төп нөсхәгә ярашмый торган сурәт тану һәм аңлату өчен яраклы булмаячак.&lt;br/&gt;
Өстәмә мәгълүмат: Википедия [[Википедия:Намуслы куллану шартлары|намуслы куллану шартлары]] буенча, тышлыкны мәкаләдә кулланырга мөмкин.
== Лицензияләү ==
Бу санак уенының тышлыгы һәм мөгаен, авторлык хокукы булдыручыга һәм чыгаручыга карыйдыр. [[Википедия:Намуслы куллану шартлары|Википедиянең намуслы куллану шартлары]] буенча, бу сурәтнең түбән резолюцияле күчермәсен [[Татар Википедиясе|Татар Википедиясендә]] уенны тану өчен кулланырга мөмкин. Сурәтнең куллануның башка ысуллары авторлык хокукларын бозу булырга мөмкин. Күбрәк мәгълүмат өчен, [[Википедия:Намуслы куллану шартлары]] мәкаләсен карагыз.</text>
      <sha1>32j0vs6zbiwmseg24ct8q3y5xhzjer7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Спайкның Видео уеннары бүләкләре</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488132</id>
    <revision>
      <id>5793034</id>
      <timestamp>2026-04-13T11:18:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:en:Special:Redirect/revision/1346977977|Spike Video Game Awards]]» битен тәрҗемә итеп ясалган</comment>
      <origin>5793034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="617" sha1="ifxmsu0t6we1papq3ayqafnn7q9vj9y" xml:space="preserve">{{Бүләк карточкасы|image=Spike Video Game Awards.svg|исем=Спайкның Видео уеннары бүләкләре|оригинал исеме=Spike Video Game Awards|ил=[[АКШ]]}}

'''''Спайкның Видео уеннары бүләкләре'''''([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Spike Video Game Awards'') — ул елның иң яхшы санак һәм [[Санак уены|видео уеннарын]] сайлаган Спайк исемле америкалы телешовы иде.
[[Төркем:2003 елда барлыкка килгән бүләкләр]]</text>
      <sha1>ifxmsu0t6we1papq3ayqafnn7q9vj9y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Төмән вики-марафоны мәкаләсе</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1488133</id>
    <revision>
      <id>5793035</id>
      <timestamp>2026-04-13T11:20:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «{{tmbox | image     = [[Файл:Вики-Төмән.png|200px|link=Википедия:Марафоннар/Төмән/{{{чыгарылыш|}}}]] | text      = [[Файл:Татнетны үстерү фонды.png|20px|link=Татнетны үстерү фонды|Татнетны үстерү фонды|left]][[File:Black square.jpg|20px|link=YASALMALAR|«YASALMALAR» халыкара татар программистлары берләшмәсе|right]]Файл:Б...»</comment>
      <origin>5793035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3222" sha1="tr9d9l9ewjtf2h51bgp8g4htqknhylm" xml:space="preserve">{{tmbox
| image     = [[Файл:Вики-Төмән.png|200px|link=Википедия:Марафоннар/Төмән/{{{чыгарылыш|}}}]]
| text      = [[Файл:Татнетны үстерү фонды.png|20px|link=Татнетны үстерү фонды|Татнетны үстерү фонды|left]][[File:Black square.jpg|20px|link=YASALMALAR|«YASALMALAR» халыкара татар программистлары берләшмәсе|right]][[Файл:Белем җәүһәрләре.png|20px|left|link=Белем җәүһәрләре|Белем җәүһәрләре]][[File:Wiki science conference.svg|20px|right|link=Википедия:Фән]][[File:Spbmf logo.jpg|20px|link=Санкт-Петербург татар медиафорумы|Санкт-Петербург татар медиафорумы|left]][[File:Wikimedians of Russia EN-RU-TT LOGO.jpg|20px|link=m:Wikimedia Languages of Russia Community User Group/ru|Россия телләре викимедиачыларының кулланучылар төркеме|right]][[File:Баннер-Союза-татарских-порталов-1024x341.jpg|20px|link=Татар порталлары берлеге|Татар порталлары берлеге|left]][[File:WIKIMEDIA LOGO-TATARCA.png|20px|right|link=m:Wikimedians_of_Turkic_Languages_User_Group/tt]]
&lt;div class=&quot;center&quot; style=&quot;font-size:115%;&quot;&gt;{{#switch:{{NAMESPACE}}
|{{ns:1}} = '''«{{PAGENAME}}»''' мәкаләсе
|{{ns:11}}= '''«{{PAGENAME}}»''' калыбы
| '''«{{PAGENAME}}»''' мәкаләсе
}}&lt;/br&gt;«'''[[Википедия:Марафоннар/Төмән/{{{чыгарылыш|}}}|{{{чыгарылыш|}}} Төмән]]'''»&lt;br/&gt; вики-марафоны өчен язылды.&lt;br/&gt;Авторы: {{#if:{{{кулланучы|}}}|[[Кулланучы:{{{кулланучы|}}}|{{{кулланучы|}}}]]|КҮРСӘТЕЛМӘГӘН}}.&lt;/div&gt;
}}&lt;includeonly&gt;[[Төркем:Википедия:{{{чыгарылыш|}}} Төмән марафоны мәкаләләре]]
{{#if:{{{nocat|}}}{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:1}}||Мәкалә бәхәс битләрен генә төркемлибез}}||
{{#if:{{{кулланучы|}}}|[[Төркем:Википедия:{{{чыгарылыш|}}} Төмән марафоны мәкаләләре — {{{кулланучы|}}}]]|[[Төркем:Википедия:{{{чыгарылыш|}}} Төмән марафоны мәкаләләре — кулланучы исеме күрсәтелмәгән]]}}
}}
&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{doc-inline}}
Калып мәкаләнең бәхәс битенә урнаштырыла:
&lt;pre&gt;{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= | кулланучы= }}&lt;/pre&gt;
;Параметрлары:
* &lt;code&gt;чыгарылыш&lt;/code&gt; — кайсы чыгарылышта булдырылды
* &lt;code&gt;кулланучы&lt;/code&gt; — булдыручы/баетучы авторның хисап язмасы исеме
;Үрнәк:
&lt;pre&gt;{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Викимедиа хисап язмагыз }}&lt;/pre&gt;
&lt;/div&gt;

[[Төркем:Проект:Төмән|*]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tr9d9l9ewjtf2h51bgp8g4htqknhylm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5793039</id>
      <parentid>5793035</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:25:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5793039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3246" sha1="9eummqrw0om69h6y4lgfs43onwxx6ez" xml:space="preserve">{{tmbox
| image     = [[Файл:Вики-Төмән.png|200px|link=Википедия:Марафоннар/Төмән/{{{чыгарылыш|}}}]]
| text      = [[Файл:Татнетны үстерү фонды.png|20px|link=Татнетны үстерү фонды|Татнетны үстерү фонды|left]][[File:Black square.jpg|20px|link=YASALMALAR|«YASALMALAR» халыкара татар программистлары берләшмәсе|right]][[Файл:Белем җәүһәрләре.png|20px|left|link=Белем җәүһәрләре|Белем җәүһәрләре]][[File:Wiki science conference.svg|20px|right|link=Википедия:Фән]][[File:Spbmf logo.jpg|20px|link=Санкт-Петербург татар медиафорумы|Санкт-Петербург татар медиафорумы|left]][[File:Wikimedians of Russia EN-RU-TT LOGO.jpg|20px|link=m:Wikimedia Languages of Russia Community User Group/ru|Россия телләре викимедиачыларының кулланучылар төркеме|right]][[File:Баннер-Союза-татарских-порталов-1024x341.jpg|20px|link=Татар порталлары берлеге|Татар порталлары берлеге|left]][[File:WIKIMEDIA LOGO-TATARCA.png|20px|right|link=m:Wikimedians_of_Turkic_Languages_User_Group/tt]]
&lt;div class=&quot;center&quot; style=&quot;font-size:115%;&quot;&gt;{{#switch:{{NAMESPACE}}
|{{ns:1}} = '''«{{PAGENAME}}»''' мәкаләсе
|{{ns:11}}= '''«{{PAGENAME}}»''' калыбы
| '''«{{PAGENAME}}»''' мәкаләсе
}}&lt;/br&gt;«'''[[Википедия:Марафоннар/Төмән/{{{чыгарылыш|}}}|{{{чыгарылыш|}}} Төмән]]'''»&lt;br/&gt; вики-марафоны өчен язылды яки баетылды.&lt;br/&gt;Авторы: {{#if:{{{кулланучы|}}}|[[Кулланучы:{{{кулланучы|}}}|{{{кулланучы|}}}]]|КҮРСӘТЕЛМӘГӘН}}.&lt;/div&gt;
}}&lt;includeonly&gt;[[Төркем:Википедия:{{{чыгарылыш|}}} Төмән марафоны мәкаләләре]]
{{#if:{{{nocat|}}}{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:1}}||Мәкалә бәхәс битләрен генә төркемлибез}}||
{{#if:{{{кулланучы|}}}|[[Төркем:Википедия:{{{чыгарылыш|}}} Төмән марафоны мәкаләләре — {{{кулланучы|}}}]]|[[Төркем:Википедия:{{{чыгарылыш|}}} Төмән марафоны мәкаләләре — кулланучы исеме күрсәтелмәгән]]}}
}}
&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{doc-inline}}
Калып мәкаләнең бәхәс битенә урнаштырыла:
&lt;pre&gt;{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= | кулланучы= }}&lt;/pre&gt;
;Параметрлары:
* &lt;code&gt;чыгарылыш&lt;/code&gt; — кайсы чыгарылышта булдырылды
* &lt;code&gt;кулланучы&lt;/code&gt; — булдыручы/баетучы авторның хисап язмасы исеме
;Үрнәк:
&lt;pre&gt;{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе |чыгарылыш= I |кулланучы= Викимедиа хисап язмагыз }}&lt;/pre&gt;
&lt;/div&gt;

[[Төркем:Проект:Төмән|*]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9eummqrw0om69h6y4lgfs43onwxx6ez</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кирби (видеоуеннар сериясе)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488134</id>
    <revision>
      <id>5793052</id>
      <timestamp>2026-04-13T11:39:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Татарча Тандежу</username>
        <id>60378</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «[[Файл:Kirby 2022 logo.svg|мини]] '''Кирби''' яки '''''Kirby''''' - HAL Laboratory тарафыннан эшләнгән һәм [[Nintendo]] тарафыннан бастырылган [[Япония|япон]] видеоуен сериясе.&lt;ref&gt;https://www.nintendo.com/series/kirby/&lt;/ref&gt; Беренче [[уен]], ''[[Kirby's Dream Land]]'', 1992 елда [[Game Boy]]'да чыгарылды.&lt;ref&gt;https://ign.com/articles/kirby-history&lt;/ref&gt; Сериа...»</comment>
      <origin>5793052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1915" sha1="q8jc2c5thleditdjcfx2yqawzj5zj3p" xml:space="preserve">[[Файл:Kirby 2022 logo.svg|мини]]
'''Кирби''' яки '''''Kirby''''' - HAL Laboratory тарафыннан эшләнгән һәм [[Nintendo]] тарафыннан бастырылган [[Япония|япон]] видеоуен сериясе.&lt;ref&gt;https://www.nintendo.com/series/kirby/&lt;/ref&gt; Беренче [[уен]], ''[[Kirby's Dream Land]]'', 1992 елда [[Game Boy]]'да чыгарылды.&lt;ref&gt;https://ign.com/articles/kirby-history&lt;/ref&gt; Сериал дошманнарны йота һәм аларның көчләрен кабатлый ала торган кечкенә алсу төстәге Кирби исемле җан иясенең маҗаралары турында сөйли.&lt;ref&gt;https://gamespot.com/kirby-franchise&lt;/ref&gt;

== Тасвирлама ==
Уеннарда Кирби Попстар планетасындагы Дреам Ланд дөньясында яши. Аның төп максаты - үз җирен [[Кинг Дедеде]] һәм [[Мета Найт]] кебек явызлардан саклау.&lt;ref&gt;https://nintendolife.com/guides/history-of-kirby&lt;/ref&gt; Серия классик платформа элементларын инновацион энергияне сеңдерү мөмкинлекләре белән берләштерә.

== Тарих һәм үсеш ==
Бу серия [[HAL Laboratory|HAL]] [[HAL Laboratory|Laboratory]] [[Масахиро Сакурай]] тарафыннан гади проект буларак башланды.&lt;ref&gt;https://kotaku.com/kirby-creator-masahiro-sakurai&lt;/ref&gt; Уен башта Game Boy өчен ясалган иде, һәм аннан соң Super Nintendo, GameCube һәм Nintendo Switch'та берничә версиясе чыкты.&lt;ref&gt;https://polygon.com/features/kirby-franchise&lt;/ref&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}
[[Төркем:Санак уеннары]]</text>
      <sha1>q8jc2c5thleditdjcfx2yqawzj5zj3p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5793060</id>
      <parentid>5793052</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:48:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Татарча Тандежу</username>
        <id>60378</id>
      </contributor>
      <origin>5793060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1968" sha1="a8lhvfdfazrigkdjbzs1j0bov9wgr4l" xml:space="preserve">[[Файл:Kirby 2022 logo.svg|мини]]
'''Кирби''' яки '''''Kirby''''' - HAL Laboratory тарафыннан эшләнгән һәм [[Nintendo]] тарафыннан бастырылган [[Япония|япон]] видеоуен сериясе.&lt;ref&gt;https://www.nintendo.com/series/kirby/&lt;/ref&gt; Беренче [[уен]], ''[[Kirby's Dream Land]]'', 1992 елда [[Game Boy]]'да чыгарылды.&lt;ref&gt;https://ign.com/articles/kirby-history&lt;/ref&gt; Сериал дошманнарны йота һәм аларның көчләрен кабатлый ала торган кечкенә алсу төстәге Кирби исемле җан иясенең маҗаралары турында сөйли.&lt;ref&gt;https://gamespot.com/kirby-franchise&lt;/ref&gt;

== Тасвирлама ==
Уеннарда [[Кирби (видеоуен персонажы)|Кирби]] Попстар планетасындагы Дреам Ланд дөньясында яши. Аның төп максаты - үз җирен [[Кинг Дедеде]] һәм [[Мета Найт]] кебек явызлардан саклау.&lt;ref&gt;https://nintendolife.com/guides/history-of-kirby&lt;/ref&gt; Серия классик платформа элементларын инновацион энергияне сеңдерү мөмкинлекләре белән берләштерә.

== Тарих һәм үсеш ==
Бу серия [[HAL Laboratory|HAL]] [[HAL Laboratory|Laboratory]] [[Масахиро Сакурай]] тарафыннан гади проект буларак башланды.&lt;ref&gt;https://kotaku.com/kirby-creator-masahiro-sakurai&lt;/ref&gt; Уен башта Game Boy өчен ясалган иде, һәм аннан соң Super Nintendo, GameCube һәм Nintendo Switch'та берничә версиясе чыкты.&lt;ref&gt;https://polygon.com/features/kirby-franchise&lt;/ref&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}
[[Төркем:Санак уеннары]]</text>
      <sha1>a8lhvfdfazrigkdjbzs1j0bov9wgr4l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5793066</id>
      <parentid>5793060</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:50:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Татарча Тандежу</username>
        <id>60378</id>
      </contributor>
      <origin>5793066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1996" sha1="2cxrwith4a9lsu6xbzwfod95guh7fl3" xml:space="preserve">[[Файл:Kirby 2022 logo.svg|мини]]
'''Кирби''' яки '''''Kirby''''' - HAL Laboratory тарафыннан эшләнгән һәм [[Nintendo]] тарафыннан бастырылган [[Япония|япон]] видеоуен сериясе.&lt;ref&gt;https://www.nintendo.com/series/kirby/&lt;/ref&gt; Беренче [[уен]], ''[[Kirby's Dream Land]]'', 1992 елда [[Game Boy]]'да чыгарылды.&lt;ref&gt;https://ign.com/articles/kirby-history&lt;/ref&gt; Сериал дошманнарны йота һәм аларның көчләрен кабатлый ала торган кечкенә алсу төстәге Кирби исемле җан иясенең маҗаралары турында сөйли.&lt;ref&gt;https://gamespot.com/kirby-franchise&lt;/ref&gt;

== Тасвирлама ==
Уеннарда [[Кирби (видеоуен персонажы)|Кирби]] Попстар планетасындагы Дреам Ланд дөньясында яши. Аның төп максаты - үз җирен [[Кинг Дедеде]] һәм [[Мета Найт]] кебек явызлардан саклау.&lt;ref&gt;https://nintendolife.com/guides/history-of-kirby&lt;/ref&gt; Серия классик платформа элементларын инновацион энергияне сеңдерү мөмкинлекләре белән берләштерә.

== Тарих һәм үсеш ==
Бу серия [[HAL Laboratory|HAL]] [[HAL Laboratory|Laboratory]] [[Масахиро Сакурай]] тарафыннан гади проект буларак башланды.&lt;ref&gt;https://kotaku.com/kirby-creator-masahiro-sakurai&lt;/ref&gt; Уен башта Game Boy өчен ясалган иде, һәм аннан соң Super Nintendo, GameCube һәм Nintendo Switch'та берничә версиясе чыкты.&lt;ref&gt;https://polygon.com/features/kirby-franchise&lt;/ref&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}
[[Төркем:Санак уеннары]]
[[Төркем:Кирби]]</text>
      <sha1>2cxrwith4a9lsu6xbzwfod95guh7fl3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кирби (видеоуен персонажы)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488135</id>
    <revision>
      <id>5793057</id>
      <timestamp>2026-04-13T11:46:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Татарча Тандежу</username>
        <id>60378</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «[[Файл:Kirby Icon.png|мини|Кирби өчен иконка]] '''Кирби''' яки '''''Kirby''''' - [[HAL Laboratory]] тарафыннан эшләнгән һәм [[Nintendo]] тарафыннан бастырылган [[Кирби (видеоуеннар сериясе)|Кирби]] видеоуеннар сериясенең төп герой.&lt;ref&gt;https://www.nintendo.com/series/kirby/&lt;/ref&gt; Ул [[Япония|япон]] уеннары дөньясынд...»</comment>
      <origin>5793057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="807" sha1="qqn64891y6xfnpf245co7eusl75vwvg" xml:space="preserve">[[Файл:Kirby Icon.png|мини|Кирби өчен иконка]]
'''Кирби''' яки '''''Kirby''''' - [[HAL Laboratory]] тарафыннан эшләнгән һәм [[Nintendo]] тарафыннан бастырылган [[Кирби (видеоуеннар сериясе)|Кирби]] видеоуеннар сериясенең төп герой.&lt;ref&gt;https://www.nintendo.com/series/kirby/&lt;/ref&gt; Ул [[Япония|япон]] уеннары дөньясындагы иң популяр талисманнарның берсе, һәм 1992 елдан бирле берничә [[Уен|уенда]] чыгыш ясады.&lt;ref&gt;https://ign.com/articles/kirby-character-history&lt;/ref&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}{{Мәкалә төпчеге}}
[[Төркем:Кирби]]</text>
      <sha1>qqn64891y6xfnpf245co7eusl75vwvg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркем:Кирби</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1488136</id>
    <revision>
      <id>5793063</id>
      <timestamp>2026-04-13T11:49:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Татарча Тандежу</username>
        <id>60378</id>
      </contributor>
      <comment>Ясалган буш бит</comment>
      <origin>5793063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>