Wikipedia ttwiki https://tt.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B8%D1%82 MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Медиа Махсус Бәхәс Кулланучы Кулланучы бәхәсе Википедия Википедия бәхәсе Файл Файл бәхәсе МедиаВики МедиаВики бәхәсе Калып Калып бәхәсе Ярдәм Ярдәм бәхәсе Төркем Төркем бәхәсе Портал Портал бәхәсе TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 10568 6001126 3527059 2026-08-17T05:08:09Z Заяц Павел 32203 6001126 wikitext text/x-wiki {{TwinCYR|Soltan mäçete}} <small>{{мәгънәләр|Кызыл мәчет (мәгънәләр)}}</small> {{УК}} '''Солтан мәчете''' (''Җиһанша бай мәчете'', ''Кызыл мәчет'', ''[[Госманов мәчете]]'', ''Сигезенче мәчет'') — [[Казан]]да [[Татар]] дини архитектура һәйкәле. [[1868]] елда сәүдәгәр Җиһанша Госманов иганәсенә [[Болгар]] банияте үзенчәлекләре белән милли-романтик юнәлештәге эклектик формаларда төзелә. == Архитектурасы == Бер заллы, ишек астында өч катлы манаралы, антресольле җәмигъ мәчете. == Тарих == [[1931]] елда мәчете ябыла. Манарасы [[1990]] елда торгызыла. [[1994]] елдан үз вазифаларын үти. == Моны да карагыз == * [[Госмания мәдрәсәсе (Казан)|Госмания мәдрәсәсе]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} {{Россия мәдәни мирасы|1600199000}} == Сылтамалар == {{Казан мәчетләре}}{{Казан истәлекле урыннары}}{{Тышкы сылтамалар}}{{Татарстан мәчетләре}} [[Төркем:Әлифба буенча мәчетләр]] [[Төркем:Казан мәчетләре]] [[Төркем:Казанның Габдулла Тукай урамы]] [[Төркем:Россиянең тарихи мәчетләре]] dvata09fxjyo40t3dqymxyf8jmlmxjz 8 15343 6001047 5994034 2026-08-16T16:20:52Z Il Nur 6874 Тәмам 6001047 wikitext text/x-wiki <div class="plainlinks" style="border: 1px solid #ddd; margin: 0 0 3px;"> <div class="nomobile" style="color: grey; max-width:1280px; margin: 10px auto; font-family: Tahoma, 'DejaVu Sans Condensed', sans-serif; text-align: center; font-size: 10pt; position: relative;"> <div style="color: grey; max-width:1280px; margin: 5px auto; font-family: Tahoma, 'DejaVu Sans Condensed', sans-serif; text-align: center; font-size: 12pt; position: relative;"><small>[[Википедия:Мәкаләләр остаханәсе|Язу остаханәсе]] {{*}} [[ВП:Стратегия|ТатВики стратегиясен]] яңарту {{*}} [https://pageviews.wmcloud.org/topviews/?project=tt.wikipedia.org&platform=all-access&date=yesterday&excludes= Иң күп караулар]<br />Призлы:</small> [[Википедия:Марафоннар/Төмән/III|Төмән]]<br /> </small> </div> <div style="clear: both;"></div> </div> ohzz2yv7ob2bdc2mt1f65scgi94i1pc 0 16688 6001128 6000568 2026-08-17T05:12:39Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001128 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Ватаным Татарстан''' – [[татар теле]]ндә чыгучы [[Татарстан]] дәүләт иҗтимагый-сәяси газетасы. Газета сәхифәләрендә мәкаләләрдән тыш рәсми документлар да бастырыла. == Гомуми тираж == * 1970 нче елларда тиражы 175 мең данәгә җитә. * 2010 елның беренче яртыеллыгында – 24 мең данә. * 11.07.2023 — 14 042 * 3.07.2024 — 12 601 == Тарих == * Газета [[1918 ел]]дан бирле чыга. Башта [[Эш (газета)|«Эш»]] дип аталган була. * [[1920 ел]]дан газета «Татарстан хәбәрләре», соңрак «Кызыл Татарстан» исемнәрен йөртә. * 1951–1960 елларда “Совет Татарстаны”. * [[1960 ел]]дан – «Социалистик Татарстан». * [[1992 ел]]дан – „Ватаным Татарстан“ дип атала. == Шәхесләр == === Баш мөхәррирләр === * 1918-??? — * ???-??? — * ???-1926 — * 1926-1927 — [[Галимҗан Нигъмәти]] * 1927-??? — * ???-??? — * ???-1941 — * 1941-1950 — [[Ибраһим Үзбәкев]] * 1950-1959 — [[Галим Рябков]]<ref>{{Citation |title=© Ватаным Татарстан. Газета турында |url=https://vatantat.ru/gazeta-turynda/ |access-date=2024-08-28 |archive-date=2024-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241110145824/https://vatantat.ru/gazeta-turynda/ |dead-url=yes }}</ref> * 1959-1983 ― [[Шәмси Хамматов]] * 1983-1990 — [[Рәис Сабиров]] * 1990-1996 — [[Мөнир Әһлиуллин]] * 1996-2003 — [[Габделхак Шәмсетдинов]] * 2003-2019 — [[Миңназыйм Сәфәров]] * 2019-2024 — [[Гөлнара Сабирова]]<ref>''[[Рәмис Латыйпов]].'' [https://intertat.tatar/news/golnara-sabirova-vatanym-tatarstannan-kita-tormysymny-uzgarterga-vakyt-itte-5868122 Гөлнара Сабирова «Ватаным Татарстан»нан китә: «Тормышымны үзгәртергә вакыт җитте».] [[Интертат]], 27.08.2024</ref> * 2024 елның 27 сентябреннән ― [[Илназ Фазуллин]]<ref>[https://tatar-inform.tatar/news/ilnaz-fazullin-vatanym-tatarstan-kollektivyna-bas-moxarrir-itep-takdim-itelde-5892484 Илназ Фазуллин «Ватаным Татарстан» коллективына баш мөхәррир итеп тәкъдим ителде.] [[Татар-информ]], 28.08.2024</ref><ref>[https://tatar-inform.tatar/news/daulat-sovety-ilnaz-fazullinny-vatanym-tatarstan-gazetasynyn-bas-moxarrire-itep-kuidy-5893984 Дәүләт Советы Илназ Фазуллинны «Ватаным Татарстан» газетасының баш мөхәррире итеп куйды.] Татар-информ, 27.09.2024</ref>. === Аерым танылган хезмәткәрләре === {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q4105264. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p108/Q4105264/p580:башлау,p108/Q4105264/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! әлма-матер ! һөнәр төре ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |- | | | [[Шәриф Камал]] | data-sort-value="1884" | 1884-02-16 | [[Пешлә]] | | [[язучы]]<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>[[Jurnalist|журналист]] | [[:commons:Category:Sharif Kamal|Sharif Kamal]] | data-sort-value="1942" | 1942-12-22 |- | | | [[Гаяз Максуди]] | data-sort-value="1891" | 1891-01-16<br/>1891 | [[Югары Кибәхуҗа]] | [[Кышкар мәдрәсәсе]]<br/>[[Хөсәения мәдрәсәсе]]<br/>[[Иж-Бубый мәдрәсәсе]]<br/>''[[:d:Q1334582|Льеж университеты]]''<br/>[[Истанбул университеты]] | [[математик]]<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | | data-sort-value="1942" | 1942 |- | 1925 | 1927 | [[Сәлах Атнагулов]] | data-sort-value="1893" | 1893 | [[Суыккүл (Ярмәкәй районы)|Суыккүл]] | [[«Галия» мәдрәсәсе]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="1937" | 1937-08-16 |- | | | [[Мәхмүт Бөдәйли]] | data-sort-value="1895" | 1895-04-03 | [[Мамадыш районы]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[язучы]] | | data-sort-value="1975" | 1975-04-15 |- | 1926 | 1927 | [[Галимҗан Нигъмәти]] | data-sort-value="1897" | 1897-07-14 | [[Уфа губернасы]] | [[И.В. Сталин исемендәге Көнчыгыш хезмәт ияләренең коммунистик университеты]]<br/>''[[:d:Q110872390|All-Union Institute of Journalism]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | data-sort-value="1938" | 1938-11-04 |- | 1921 | 1924 | [[Фәтхи Бурнаш]] | data-sort-value="1898" | 1898-01-13 | [[Кыр Бикшеге]] | [[«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]]<br/>[[Казан Татар укытучылар мәктәбе]] | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | [[:commons:Category:Fathi Burnash|Fathi Burnash]] | data-sort-value="1942" | 1942-08-01 |- | 1941 | 1950 | [[Ибраһим Үзбәкев]] | data-sort-value="1902" | 1902 | [[Карасу (Татарстан)|Карасу]] | [[Чистай педагогика көллияте]] | | | data-sort-value="1989" | 1989-11-07 |- | 1930 | 1937 | [[Гобәйдулла Кушаев]] | data-sort-value="1902" | 1902 | [[Казан]] | | | | data-sort-value="1937" | 1937-08-03 |- | | | [[Гәверлә Беляев]] | data-sort-value="1903" | 1903-02-26 | [[Түбән Бикмәт]] | [[И.В. Сталин исемендәге Көнчыгыш хезмәт ияләренең коммунистик университеты]] | | | data-sort-value="1973" | 1973 |- | 1930 | No/unknown value | [[Хәмит Ярми]] | data-sort-value="1904" | 1904-05-05 | [[Кырынкүл]] | [[Манчыл мәдрәсәсе]]<br/>[[Тубыл татар педагогия училищесы|Тубыл татар педагогия укуханәсе]]<br/>[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | [[:commons:Category:Hamit Yarmi|Hamit Yarmi]] | data-sort-value="1981" | 1981-10-30 |- | | | ''[[:d:Q100334191|Галим Рәбков]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-02-13 | [[Түбән Әремҗән|Түбән Әремчән]] | [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]] | | | data-sort-value="1977" | 1977-08-01 |- | 1970 | 1987 | [[Марат Әмирханов]] | data-sort-value="1933" | 1933-04-22 | [[Кәзкәй]] | [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]] | [[язучы]] | [[:commons:Category:Marat Amirhanov|Marat Amirhanov]] | |- | | 1974 | [[Дамир Шәрәфетдинов (1940)|Дамир Шәрәфетдинов]] | data-sort-value="1940" | 1940-09-12 | [[Казан]] | [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>[[Төньяк-Көнбатыш идарә институты|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Төньяк-Көнбатыш идарә институты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q635734|архивист]]'' | | data-sort-value="2014" | 2014-02-07 |- | | | [[Гамир Гайфетдинов]] | data-sort-value="1941" | 1941-07-01 | [[Бишсубаш]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[Jurnalist|журналист]] | | data-sort-value="1998" | 1998-11-28 |- | 2000 | 2000 | [[Дамир Таҗиев]] | data-sort-value="1965" | 1965-01-05 | [[Яшәүче]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[Jurnalist|журналист]] | | |- | | | [[Илфак Шиһапов]] | data-sort-value="1968" | 1968-04-05 | [[Иске Иштирәк]] | | [[Jurnalist|журналист]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q47541952|продюсер]]''<br/>''[[:d:Q2516866|нәшир]]'' | | data-sort-value="2017" | 2017-05-30 |- | | | [[Искәндәр Сираҗи]] | data-sort-value="1972" | 1972-12-11 | [[Архангельск]] | [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]<br/>[[Казан дәүләт мәдәният институты]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q2516866|нәшир]]'' | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} == Моны да карагыз == {{Портал|Татарстан|Җәмгыять|Татар матбугаты}} [[Төркем:Әлифба буенча гәҗитләр]] [[Төркем:1918 елда барлыкка килгән басмалар]] [[Төркем:Татарстан гәҗитләре]] [[Төркем:Татарча гәҗитләр]] [[Төркем:Ватаным Татарстан|В]] l7z094y0u4gxvgeetlmrirdurab3gbk 0 17245 6001100 6000528 2026-08-16T21:06:09Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001100 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{Университет турында мәгълүмат |исеме = Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты |кыскарту = ТДГПУ |эмблема = |сурәт_исеме = |оригиналь исем = |халыкара исем = |элек исем = Казан дәүләт педагогика университеты, [[Казан дәүләт педагогика институты]], Шәрекъ педагогика институты |девиз = |оештырылган = [[1876 ел]] |ябылган =[[2011 ел]] |реорганизацияләнгән = [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] составына керә |реорганизацияләү елы =[[2011 ел]] |тип = |президент = |ректор = [[Рәдиф Җамалетдинов]] |студентлар = |бакалавриат = |магистратура = |аспирантура = |докторантура = |докторлар = |профессорлар = |укытучылар = |урнашу = [[Казан]], [[Татарстан урамы]], 2 |кампус = |сайт = http://tggpu.ru/tt |адрес = }} '''Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты''' (ТДГПУ, [[Рус теле|рус.]] ''Татарский государственный гуманитарно-педагогический университет'') — [[Россия]]нең иң борынгы университетларның берсе. [[2011 ел]]дан башлап [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]ның бер өлеше булып тора. Факультетларда көндезге һәм читтән торып уку бүлекләрендә 14 меңнән артык студент белем ала. == Тарих == [[Файл:КФУ Психология институты бинасы.JPG|200px|thumb|right|[[Казан дәүләт педагогика институты]] (1934-1994 еллар)]] Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты Россиянең иң өлкән югары уку йортларының берсе булган Казан дәүләт педагогика университеты базасында ачыла. Педуниверситетның башлангычы – 1876 елда [[Мәскәү]] һәм [[Санкт-Петербург]]дан соң ачылган Казан укытучылар институты. Шуннан соң аның исеме үзгәреп тора: * Казан укытучылар институты ([[1918 ел]]); * Көнчыгыш педагогия институты (1922 ел); * Татар педагогия институты (1931 ел); * Казан дәүләт педагогия институты (1934 ел); * Казан дәүләт педагогика университеты (1994 ел); * Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты (2005 ел). [[1922 ел]]да, укытучылар институтын, [[КДУ]]ның җәмгыяви фәннәр факультеларын кушу юлы белән Шәрык педагогия институты оештырыла. Институтны дүрт бүлек тәшкил иткән: физика-математика, биология-география, тел-тарих һәм шәрык белеме бүлекләре. == Шәхесләр == === Ректорлар === * 1876-... — ... * ...-... — ... * ...-2011 — [[Рәдиф Җамалетдинов]] === Укытучылар === {{seealso|Төркем:Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты укытучылары}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q489753. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569,label:Исем,p69,p106,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! туу датасы ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |- | data-sort-value="1857" | 1857-04-07<br/>1857-04-19 | [[Василий Богородицкий]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан Император университеты]] | ''[[:d:Q16880249|диалектолог]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | | data-sort-value="1941" | 1941-12-23 |- | data-sort-value="1870" | 1870-09-22 | [[Николай Ашмарин]] | ''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | | data-sort-value="1933" | 1933-08-26 |- | data-sort-value="1873" | 1873-10-26<br/>1873-11-07 | [[Мөхетдин Корбангалиев]] | [[Казан Татар укытучылар мәктәбе]] | [[галим]] | [[:commons:Category:Muhitdin Kurbangaliev|Muhitdin Kurbangaliev]] | data-sort-value="1941" | 1941-06-03 |- | data-sort-value="1882" | 1882-08-20 | [[Нургали Надиев]] | | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | [[:commons:Category:Nurgali Nadeev|Nurgali Nadeev]] | data-sort-value="1940" | 1940-06-21 |- | data-sort-value="1883" | 1883-12-02<br/>1883-12-14 | [[Мөхәммәтхан Фазлуллин]] | | [[галим]] | [[:commons:Category:Muhamethan Fazlullin|Muhamethan Fazlullin]] | data-sort-value="1964" | 1964-02-16 |- | data-sort-value="1885" | 1885 | [[Габдулла Шөнаси]] | [[Мөхәммәдия мәдрәсәсе (Троицк)|«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]] | | | data-sort-value="1938" | 1938-11-03 |- | data-sort-value="1886" | 1886-03-27 | [[Вадим Кондаков]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | data-sort-value="1959" | 1959-05-25 |- | data-sort-value="1887" | 1887-12-20 | [[Шиһап Рамазанов]] | Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты | [[галим]] | | data-sort-value="1948" | 1948-10-25 |- | data-sort-value="1887" | 1887-12-24 | [[Хуҗа Бәдигый]] | [[«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]'' | [[:commons:Category:Khodzha Badygov|Khodzha Badygov]] | data-sort-value="1940" | 1940-11-17 |- | data-sort-value="1891" | 1891-09-20 | [[Галә Ходаяров]] | [[«Галия» мәдрәсәсе]] | [[язучы]] | | data-sort-value="1966" | 1966-03-09 |- | data-sort-value="1891" | 1891-01-16<br/>1891 | [[Гаяз Максуди]] | [[Кышкар мәдрәсәсе]]<br/>[[Хөсәения мәдрәсәсе]]<br/>[[Иж-Бубый мәдрәсәсе]]<br/>''[[:d:Q1334582|Льеж университеты]]''<br/>[[Истанбул университеты]] | [[математик]]<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | | data-sort-value="1942" | 1942 |- | data-sort-value="1892" | 1892-08-05<br/>1892-07-24 | [[Борис Болгарский]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | | | data-sort-value="1980" | 1980-04-03 |- | data-sort-value="1893" | 1893 | [[Сәлах Атнагулов]] | [[«Галия» мәдрәсәсе]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="1937" | 1937-08-16 |- | data-sort-value="1893" | 1893 | ''[[:d:Q130331385|Мирсәет Сафин]]'' | Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты | ''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | | data-sort-value="1937" | 1937-09-15 |- | data-sort-value="1894" | 1894-11-17 | [[Георгий Вахрушев|Георги Вахрушев]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="1966" | 1966-05-06 |- | data-sort-value="1894" | 1894-11-17 | [[Латыйф Җәләй]] | | ''[[:d:Q13210922|төркиятче]]'' | | data-sort-value="1966" | 1966 |- | data-sort-value="1896" | 1896 | [[Валентин Дитякин]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[галим]] | | data-sort-value="1956" | 1956 |- | data-sort-value="1896" | 1896-12-29 | [[Галимҗан Шәрәф]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[:commons:Category:Galimzhan Sharaf|Galimzhan Sharaf]] | data-sort-value="1950" | 1950-01-13 |- | data-sort-value="1897" | 1897-07-14 | [[Галимҗан Нигъмәти]] | [[И.В. Сталин исемендәге Көнчыгыш хезмәт ияләренең коммунистик университеты]]<br/>''[[:d:Q110872390|All-Union Institute of Journalism]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | data-sort-value="1938" | 1938-11-04 |- | data-sort-value="1897" | 1897-06-13 | [[Заһидә Тинчурина]] | Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | [[:commons:Category:Zakhida Tinchurina|Zakhida Tinchurina]] | data-sort-value="1988" | 1988-08-13 |- | data-sort-value="1899" | 1899-08-16 | ''[[:d:Q111133515|Михаил Корбут]]'' | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | | data-sort-value="1937" | 1937-08-01 |- | data-sort-value="1900" | 1900-07-22 | [[Хәмид Мөштәри]] | [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]<br/>''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Икенче Казан ирләр гимназиясе]] | [[математик]] | [[:commons:Category:Hamid Mushtari|Hamid Mushtari]] | data-sort-value="1981" | 1981-01-23 |- | data-sort-value="1901" | 1901 | ''[[:d:Q126165061|Николай Эльвов]]'' | ''[[:d:Q130337760|Всесоюзный коммунистический сельскохозяйственный университет имени Я. М. Свердлова]]''<br/>''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | | data-sort-value="1937" | 1937-09-15 |- | data-sort-value="1902" | 1902-04-07 | ''[[:d:Q109484673|Степан Батищев]]'' | | [[фәлсәфәче]] | | data-sort-value="1969" | 1969-11-16 |- | data-sort-value="1902" | 1902 | ''[[:d:Q130331557|Фёдор Медведев]]'' | | ''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | | data-sort-value="1937" | 1937-08-01 |- | data-sort-value="1913" | 1913-08-12 | [[Һарун Салихов]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[математик]] | | data-sort-value="1971" | 1971-10-22 |- | data-sort-value="1919" | 1919-01-02 | [[Суфия Юлмәтова]] | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | | No/unknown value |- | data-sort-value="1921" | 1921-02-09 | [[Лия Шакирова|Лия Шакирыва]] | [[Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты|Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университеты]] | [[галим]] | | data-sort-value="2015" | 2015-07-29 |- | data-sort-value="1922" | 1922-11-12 | [[Ефим Бушканец]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]'' | | data-sort-value="1988" | 1988-11-16 |- | data-sort-value="1923" | 1923-11-09 | ''[[:d:Q111265614|Анатолий Кирсанов]]'' | Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты | | | data-sort-value="2010" | 2010-07-20 |- | data-sort-value="1925" | 1925-02-23 | [[Рәисә Билалова|Рәисә Билалова]] | [[Казан дәүләт консерваториясе]] | | | data-sort-value="2003" | 2003-10-06 |- | data-sort-value="1925" | 1925-06-08 | [[Зөһрә Вәлиуллина]] | | ''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | | data-sort-value="2011" | 2011 |- | data-sort-value="1926" | 1926-02-27 | [[Халит Кумысников]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q10379007|театр белгече]]'' | | data-sort-value="2008" | 2008-05-12 |- | data-sort-value="1927" | 1927-02-14 | [[Мәхмүт Әхмәтҗанов]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[укытучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>[[язучы]] | | data-sort-value="2010" | 2010-04-04 |- | data-sort-value="1927" | 1927-08-03 | [[Равил Балтанов]] | Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты | ''[[:d:Q2306091|социолог]]'' | | data-sort-value="1998" | 1998-04-20 |- | data-sort-value="1931" | 1931-01-15 | [[Kamil Wäliev]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | | data-sort-value="2010" | 2010-07-28 |- | data-sort-value="1932" | 1932-12-11 | [[Клара Синицына]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | | data-sort-value="1997" | 1997-01-04 |- | data-sort-value="1935" | 1935-11-18 | [[Кәрим Долотказин]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q462390|доцент]]'' | | data-sort-value="2022" | 2022-09-06 |- | data-sort-value="1936" | 1936 | [[Илдархан Галәветдинов]] | [[Минзәлә педагогика көллияте]]<br/>Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | data-sort-value="1936" | 1936-07-24 | [[Пётр Старостин]] | ''[[:d:Q24930137|Мари дәүләт педагогия университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-07-03 |- | data-sort-value="1938" | 1938-07-22 | [[Тәлгать Галиуллин]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | [[:commons:Category:Talgat Galiullin|Talgat Galiullin]] | |- | data-sort-value="1938" | 1938-09-14 | [[Рүзәл Йосыпов]] | ''[[:d:Q51841783|Казан җиңел сәнәгать техникумы]]''<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | data-sort-value="1940" | 1940-03-25 | [[Валентин Андреев (1940)|Валентин Андреев]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[галим]] | | data-sort-value="2015" | 2015-04-22 |- | data-sort-value="1940" | 1940-06-23<br/>1940 | [[Исмәгыйль Шәрифҗанов|Измаил Шәрифҗанов]] | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]'' | | data-sort-value="2024" | 2024-03-19 |- | data-sort-value="1941" | 1941-03-21 | [[Фоат Галимуллин]] | Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]'' | [[:commons:Category:Foat Galimullin|Foat Galimullin]] | |- | data-sort-value="1942" | 1942-01-01 | [[Иршад Гафаров]] | Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | | |- | data-sort-value="1947" | 1947 | [[Әнвәр Хәйри]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[галим]] | | data-sort-value="2014" | 2014-07-20 |- | data-sort-value="1948" | 1948-06-12 | [[Фәридә Салитова]] | [[Казан музыка көллияте]]<br/>[[Казан дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | |- | data-sort-value="1948" | 1948-07-30 | [[Нәҗип Исмәгыйлев]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q4186375|Мәскәү читтән торулы халык сәнгать университеты]]'' | ''[[:d:Q3303330|хаттат]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | [[:commons:Category:Nazhip Nakkash|Nazhip Nakkash]] | |- | data-sort-value="1949" | 1949-08-04 | ''[[:d:Q129051588|Илдар Ваһапов]]'' | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[галим]] | | |- | data-sort-value="1951" | 1951-04-07 | [[Өммегөлсем Ардаширова]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[галим]] | | |- | data-sort-value="1951" | 1951-01-10 | [[Гаптрәүф Нуриев]] | [[Казан дәүләт мәдәният институты]]<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>''[[:d:Q23037330|reciter]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | [[:commons:Category:Gaptrauf Nuriev|Gaptrauf Nuriev]] | |- | data-sort-value="1954" | 1954-08-13 | ''[[:d:Q140889277|Александр Аганин]]'' | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[математик]] | | |- | data-sort-value="1955" | 1955-01-30 | [[Айдар Фәйзрахманов]] | [[Казан дәүләт консерваториясе]]<br/>Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | |- | data-sort-value="1955" | 1955-11-09 | [[Әлфия Галләмова (1955)|Әлфия Галләмова]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | [[:commons:Category:Alfiya Gallyamova|Alfiya Gallyamova]] | |- | data-sort-value="1956" | 1956-04-16 | ''[[:d:Q131728420|Илгизәр Рәхимов]]'' | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q1225716|орнитолог]]'' | [[:commons:Category:Ilgizar Rahimov|Ilgizar Rahimov]] | |- | data-sort-value="1959" | 1959-02-24 | [[Фәрит Вәлиуллин]] | [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | [[:commons:Category:Farit Valiullin|Farit Valiullin]] | |- | data-sort-value="1962" | 1962-10-17 | [[Лидия Әхмәтова]] | [[Иске Тәрбит урта мәктәбе]]<br/>[[Алабуга мәдәният һәм сәнгать көллияте]]<br/>[[Казан музыка көллияте]]<br/>[[Казан дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q1783698|кәнсирт җырчысы]]'' | [[:commons:Category:Lidia Akhmetova|Lidia Akhmetova]] | |- | data-sort-value="1969" | 1969-04-12 | [[Әлфия Галимуллина]] | Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | [[:commons:Category:Alfiya Galimullina|Alfiya Galimullina]] | |- | data-sort-value="1970" | 1970-11-05 | [[Гөлшат Галиуллина]] | [[Минзәлә педагогика көллияте]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[галим]] | | |- | data-sort-value="1972" | 1972-03-21 | [[Миләүшә Хәбетдинова]] | Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]'' | [[:commons:Category:Mileusha Khabutdinova|Mileusha Khabutdinova]] | |} {{Wikidata list end}} === Тәмамлаучылар === {{seealso|Төркем:Татар дәүләт гуманитар-педагогика университетын тәмамлаучылар}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q489753. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569,label:Исем,p106,p108,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! туу датасы ! Исем ! һөнәр төре ! эш урыны ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |- | data-sort-value="1873" | 1873-12-17 | [[Павел Аникин (1873)]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | [[:commons:Category:Anikin Pavel Alexeevich|Anikin Pavel Alexeevich]] | data-sort-value="1938" | 1938-04-21 |- | data-sort-value="1875" | 1875-12-12 | [[Николай Окулов (депутат)]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | No/unknown value |- | data-sort-value="1878" | 1878-12-29 | [[Василий Серов]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]'' | | [[:commons:Category:Serov Vasiliy Matveevich|Serov Vasiliy Matveevich]] | data-sort-value="1918" | 1918-09-04 |- | data-sort-value="1878" | 1878 | [[Василий Анисимов (1878)|Василий Анисимов]] | [[фәлсәфәче]] | [[ТАССР азык-төлек сәнәгате министрлыгы]]<br/>[[Ерак Көнчыгыш Җөмһүрияте]]<br/>''[[:d:Q21635130|РСФСР Югары халык хуҗалыгы советы]]'' | [[:commons:Category:Vasily Anisimovich Anisimov|Vasily Anisimovich Anisimov]] | data-sort-value="1938" | 1938-04-25 |- | data-sort-value="1878" | 1878 | ''[[:d:Q21089275|Mikhail Bogdanov]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | | | data-sort-value="1919" | 1919 |- | data-sort-value="1883" | 1883-01 | [[Игнатий Митюк]] | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]''<br/>''[[:d:Q33176607|мәгърифәтче]]'' | | | data-sort-value="1939" | 1939-07 |- | data-sort-value="1886" | 1886-06-01<br/>1886-06-13 | [[Фёдор Советкин]] | ''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | | | data-sort-value="1967" | 1967-06-28 |- | data-sort-value="1887" | 1887-12-20 | [[Шиһап Рамазанов]] | [[галим]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты | | data-sort-value="1948" | 1948-10-25 |- | data-sort-value="1893" | 1893 | ''[[:d:Q130331385|Мирсәет Сафин]]'' | ''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты | | data-sort-value="1937" | 1937-09-15 |- | data-sort-value="1897" | 1897-06-13 | [[Заһидә Тинчурина]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | [[П. В. Дементьев исемендәге Казан авиация-техника көллияте|П. В. Дементьев исемендәге Казан авиация-техник көллияте]]<br/>[[Татар дәүләт драма һәм комедия театры|Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры]]<br/>[[Сәйяр|«Сәйяр»]]<br/>[[Самар татар театр студиясе|Самара татар театр студиясе]]<br/>Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты<br/>[[Казан Суворов хәрби училищесы|Казан Суворов хәрби укуханәсе]] | [[:commons:Category:Zakhida Tinchurina|Zakhida Tinchurina]] | data-sort-value="1988" | 1988-08-13 |- | data-sort-value="1897" | 1897-03-11 | [[Носон-Бер Векслин]] | ''[[:d:Q901402|географ]]'' | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | | data-sort-value="1942" | 1942-10-17 |- | data-sort-value="1901" | 1901 | [[Хәсән Шабанов]] | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q1419997|оештыручы]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]'' | [[80 нче мәктәп (Казан)|80 нче мәктәп]]<br/>[[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]]<br/>[[Татарстан китап нәшрияты]] | | data-sort-value="1956" | 1956 |- | data-sort-value="1901" | 1901-06-13 | [[Маһинур Фәйзуллина]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | data-sort-value="1902" | 1902 | [[Исаак Скворцов]] | | | | No/unknown value |- | data-sort-value="1903" | 1903-03-01 | [[Тимофей Григорьев]] | [[галим]] | [[И. Я. Яковлев исемендәге Чуаш дәүләт педагогика университеты|Иван Яковлевич Яковлев исемендәге Чуаш дәүләт педагогика университеты]] | | data-sort-value="1984" | 1984-05-19 |- | data-sort-value="1903" | 1903 | [[Филимон Сазонов]] | | | | No/unknown value |- | data-sort-value="1903" | 1903 | ''[[:d:Q113682044|Александр Григорьев]]'' | | [[Казан керәшен педагогия техникумы]]<br/>[[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]] | | data-sort-value="1948" | 1948 |- | data-sort-value="1903" | 1903 | ''[[:d:Q133159743|Мәрьям Гайнетдинова]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q7886765|union organizer]]''<br/>''[[:d:Q50768646|labor leader]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Татарстан Республикасы Финанс министрлыгы]]<br/>[[Татарстан Республикасы Хезмәт, халыкны эш белән тәэмин итү һәм социаль яклау министрлыгы]] | | No/unknown value |- | data-sort-value="1904" | 1904-12-20<br/>1903-12-20 | [[Евгения Гинзбург]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>[[язучы]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[:commons:Category:Yevgenia Ginzburg|Yevgenia Ginzburg]] | data-sort-value="1977" | 1977-05-25 |- | data-sort-value="1904" | 1904-05-05 | [[Хәмит Ярми]] | ''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | [[Юксыллар чаткысы (гәҗит)|Юксыллар чаткысы]]<br/>[[«Ватаным Татарстан» газетасы|«Ватаным Татарстан»]]<br/>[[Татарстан китап нәшрияты]]<br/>[[Татарстан язучылар берлеге]]<br/>[[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[:commons:Category:Hamit Yarmi|Hamit Yarmi]] | data-sort-value="1981" | 1981-10-30 |- | data-sort-value="1905" | 1905-06-11 | [[Владимир Хвостов]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q589298|баш мөхәррир]]'' | ''[[:d:Q18405103|Мәскәү индустрия-педагогия институты]]''<br/>''[[:d:Q4424975|Смоленск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4304155|Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты]]''<br/>''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''<br/>''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1959942|ССРБ Чит ил эшләре министрлыгы]]''<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4288189|International Life]]''<br/>''[[:d:Q4201528|ССҖБ ФА тарих институты]]'' | | data-sort-value="1972" | 1972-03-09 |- | data-sort-value="1905" | 1905-03-12 | [[Абдулла Әхмәт]] | [[Jurnalist|журналист]] | | [[:commons:Category:Abdulla Ahmet|Abdulla Ahmet]] | data-sort-value="1976" | 1976-10-28 |- | data-sort-value="1905" | 1905-08-31 | [[Федор Зигмунд|Фөдор Зигмунд]] | | | | data-sort-value="1977" | 1977-05-11 |- | data-sort-value="1905" | 1905-04-08 | [[Игорь Ингвар]] | | | | data-sort-value="1993" | 1993-02-08 |- | data-sort-value="1906" | 1906 | [[Хәмит Кави]] | [[язучы]] | | | data-sort-value="1944" | 1944-08-15 |- | data-sort-value="1906" | 1906-12-04<br/>1906-11-21 | [[Михаил Макаров (1906)]] | [[укытучы]] | [[И. Я. Яковлев исемендәге Чуаш дәүләт педагогика университеты|Иван Яковлевич Яковлев исемендәге Чуаш дәүләт педагогика университеты]] | | data-sort-value="1969" | 1969-12-18 |- | data-sort-value="1906" | 1906-02-13 | ''[[:d:Q100334191|Галим Рәбков]]'' | | [[Социализм юлы (гәҗит)|Социализм юлы]]<br/>[[«Ватаным Татарстан» газетасы|«Ватаным Татарстан»]] | | data-sort-value="1977" | 1977-08-01 |- | data-sort-value="1906" | 1906-05-11 | ''[[:d:Q111265506|Владимир Дьяконов]]'' | | [[Татарстан Республикасының милли музее]] | | data-sort-value="1984" | 1984-10-02 |- | data-sort-value="1907" | 1907-01-23 | [[Ефрем Еллиев]] | [[язучы]] | | | data-sort-value="1942" | 1942-11-01 |- | data-sort-value="1907" | 1907-09-29 | ''[[:d:Q15066435|Pawieł Jermoszyn]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q1959942|ССРБ Чит ил эшләре министрлыгы]]'' | | data-sort-value="1989" | 1989 |- | data-sort-value="1907" | 1907-04-15 | [[Гази Кашшаф]] | | | [[:commons:Category:Gazi Kashshaf|Gazi Kashshaf]] | data-sort-value="1975" | 1975-12-09 |- | data-sort-value="1907" | 1907 | ''[[:d:Q130330544|Поздин Иван Михайлович]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | ''[[:d:Q130331369|Татарстан Республикасы мәгарифен үстерү институты]]'' | | data-sort-value="1937" | 1937-08-01 |- | data-sort-value="1908" | 1908-04-03 | [[Георгий Гермогенов]] | ''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]'' | ''[[:d:Q3176002|Institute for Humanitarian Research and North Indigenous Peoples Problems]]'' | | data-sort-value="1968" | 1968-06-09 |- | data-sort-value="1908" | 1908-05-21 | [[Хатыйп Госман]] | [[галим]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[:commons:Category:Khatib Usmanov|Khatib Usmanov]] | data-sort-value="1992" | 1992-01-12 |- | data-sort-value="1909" | 1909-12-11 | [[Габдулла Шамуков]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]] | [[:commons:Category:Gabdulla Shamukov|Gabdulla Shamukov]] | data-sort-value="1981" | 1981-12-21 |- | data-sort-value="1910" | 1910-09-15 | [[Стихван Шаулы]] | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | | | data-sort-value="1976" | 1976-02-15 |- | data-sort-value="1910" | 1910-02-21 | [[Анатолий Айзенворт]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | ''[[:d:Q24930137|Мари дәүләт педагогия университеты]]'' | | data-sort-value="1942" | 1942-12-25 |- | data-sort-value="1910" | 1910-12-12 | [[Мәрьям Бикбулатова]] | | | | data-sort-value="1990" | 1990-06-04 |- | data-sort-value="1910" | 1910 | [[Миңлегөл Җәләева]] | [[укытучы]] | | | No/unknown value |- | data-sort-value="1911" | 1911-12-25 | [[Александр Калган]] | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>[[язучы]] | | | data-sort-value="1988" | 1988-11-19 |- | data-sort-value="1911" | 1911-01-16 | [[Александр Бендецкий]] | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q15949613|язучы-новеллист]]'' | | | data-sort-value="1943" | 1943-05-01 |- | data-sort-value="1911" | 1911 | [[Василий Муравьёв]] | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]'' | [[Затон мәктәбе]] | | data-sort-value="1991" | 1991 |- | data-sort-value="1912" | 1912-12-15 | [[Рәшит Нәҗметдинов|Рәшит Нәҗметдинев]] | ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''<br/>''[[:d:Q16402890|шашист]]'' | | [[:commons:Category:Rashid Nezhmetdinov|Rashid Nezhmetdinov]] | data-sort-value="1974" | 1974-06-03 |- | data-sort-value="1913" | 1913-11-07 | [[Лотфулла Мусин]] | | | | data-sort-value="1997" | 1997 |- | data-sort-value="1914" | 1914-03-29 | [[Рәмзия Вәлитова]] | [[укытучы]] | [[Арча педагогика көллияте]] | | data-sort-value="2002" | 2002-10-22 |- | data-sort-value="1914" | 1914-10-13 | ''[[:d:Q123023341|Ello Säärits]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]'' | | | data-sort-value="2005" | 2005-07-19 |- | data-sort-value="1915" | 1915-12-15 | [[Мөсәллия Хәйруллина]] | [[галим]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | | data-sort-value="2008" | 2008-10-02 |- | data-sort-value="1916" | 1916-02-25 | [[Фатыйх Ибраһимов]] | [[Jurnalist|журналист]] | | | data-sort-value="1995" | 1995-01-20 |- | data-sort-value="1919" | 1919-12-12 | [[Локман Бадыйкшан]] | [[Jurnalist|журналист]] | | | |- | data-sort-value="1921" | 1921-08-04 | [[Антонина Усова]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Көньяк-Урал дәүләт гуманитар-педагогика университеты|Көньяк Урал дәүләт педагогика һәм гуманитар фәннәр университеты]] | | data-sort-value="2014" | 2014-08-08 |- | data-sort-value="1921" | 1921-07-15 | [[Асия Хәйруллина]] | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]'' | [[Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры]]<br/>[[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры]]<br/>[[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]<br/>[[Казан дәүләт мәдәният институты]] | | data-sort-value="2004" | 2004-11-04 |- | data-sort-value="1922" | 1922-06-01 | [[Морзаһит Вәлиев]] | | | | data-sort-value="1993" | 1993-01-03 |- | data-sort-value="1922" | 1922-06-29 | [[Тәкыя Шәрипова]] | [[укытучы]]<br/>[[шагыйрь]] | | | data-sort-value="2013" | 2013 |- | data-sort-value="1923" | 1923-12-13 | [[Рәмзи Илялов]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1155838|корреспондент]]'' | [[Учительская газета]]<br/>''[[:d:Q2097006|Sovetsky Sport]]''<br/>''[[:d:Q19911272|サヴェーツキー・パトリオート]]''<br/>''[[:d:Q11420727|Ministry for State Security]]'' | | data-sort-value="2009" | 2009-08-11 |- | data-sort-value="1923" | 1923 | [[Ефим Черняк]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q16308156|инглиз теле һәм әдәбияте белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | ''[[:d:Q4201528|ССҖБ ФА тарих институты]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013 |- | data-sort-value="1923" | 1923-01-06 | [[Үзбәк Байчура]] | | | | data-sort-value="1996" | 1996-03-13 |- | data-sort-value="1923" | 1923-11-09 | ''[[:d:Q111265614|Анатолий Кирсанов]]'' | | Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты<br/>[[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]] | | data-sort-value="2010" | 2010-07-20 |- | data-sort-value="1924" | 1924-11-12 | [[Наҗия Борһанова]] | | [[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]] | | data-sort-value="2001" | 2001 |- | data-sort-value="1924" | 1924 | [[Илгизәр Тимершин]] | [[укытучы]] | | | |- | data-sort-value="1925" | 1925-08-23 | [[Галимҗан Ахунҗанов]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | [[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]] | | data-sort-value="2002" | 2002-04-25 |- | data-sort-value="1926" | 1926-02-10 | [[Валентин Беркутов]] | | | | data-sort-value="2015" | 2015-11-28 |- | data-sort-value="1927" | 1927-09-08 | [[Габделхәй Әхәтов]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Gabdulkhay Akhatov|Gabdulkhay Akhatov]] | data-sort-value="1986" | 1986-11-25 |- | data-sort-value="1927" | 1927-08-03 | [[Равил Балтанов]] | ''[[:d:Q2306091|социолог]]'' | Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты<br/>[[Казан юридик институты|Россия Эчке эшләр министрлыгының Казан юридик институты]]<br/>[[КПССның Татарстан өлкә комитеты]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан дәүләт медицина университеты]] | | data-sort-value="1998" | 1998-04-20 |- | data-sort-value="1927" | 1927-05-16 | [[Рөстәм Башкуров]] | | | | data-sort-value="1967" | 1967-04-05 |- | data-sort-value="1928" | 1928-01-13 | [[Гөлшат Зәйнашева]] | [[шагыйрь]]<br/>[[язучы]] | | | data-sort-value="2005" | 2005-04-01 |- | data-sort-value="1928" | 1928-04-30 | [[Әнвәр Фәезов]] | [[фәлсәфәче]] | [[И. Н. Ульянов исемендәге Чуаш дәүләт университеты]] | | data-sort-value="2011" | 2011-06-14 |- | data-sort-value="1928" | 1928-02-05 | [[Гөлчәчәк Галиева]] | [[язучы]] | | | data-sort-value="2014" | 2014-05-11 |- | data-sort-value="1928" | 1928-06-12 | [[Нур Гыйззәтуллин]] | | [[12 нче мәктәп (Казан)|12 нче мәктәп]] | | |- | data-sort-value="1928" | 1928-03-01 | [[Сәимә Ибраһимова]] | | | | |- | data-sort-value="1928" | 1928-03-15 | [[Фатыйма Ибраһимова]] | | | | |- | data-sort-value="1928" | 1928-01-20 | [[Нәкый Әхмәтшин]] | [[укытучы]] | [[Мулланур Вахитов исемендәге 2нче гимназия (Яр Чаллы)]]<br/>[[Түбән Кама педагогика көллияте]] | | data-sort-value="2017" | 2017-12-27 |- | data-sort-value="1929" | 1929-03-20 | [[Сәләм Алишев]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | | | data-sort-value="2015" | 2015-06-23 |- | data-sort-value="1929" | 1929-05-15 | [[Азат Җәләлов|Азат Җәлалов]] | | | | data-sort-value="2004" | 2004-06-09 |- | data-sort-value="1929" | 1929-03-10 | [[Рәфгать Сафиуллин]] | | | | data-sort-value="1995" | 1995-02-13 |- | data-sort-value="1930" | 1930-12-01 | [[Мөхәммәт Мәһдиев]] | [[язучы]] | | [[:commons:Category:Muhammad Magdeev|Muhammad Magdeev]] | data-sort-value="1995" | 1995-06-14 |- | data-sort-value="1930" | 1930-01-19 | [[Бакый Зыятдинов]] | ''[[:d:Q1056391|мәктәп директоры]]'' | [[Себер тракты тарихы һәм Муса Җәлил музее (Карадуган)|Себер тракты тарихы һәм Муса Җәлил музее]] | | data-sort-value="2014" | 2014-01-22 |- | data-sort-value="1930" | 1930-02-11 | [[Габделбәр Фәйзрахманов]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[галим]] | | | data-sort-value="2007" | 2007-09-09 |- | data-sort-value="1931" | 1931-10-02 | [[Суфиян Сафуанов]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q6430706|тәнкыйтьче]]'' | [[Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты|Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университеты]]<br/>[[Тарих, тел һәм әдәбият институты (Уфа)|РФА УФҮ Тарих, тел һәм әдәбият иниституты]] | | data-sort-value="2009" | 2009-11-30 |- | data-sort-value="1931" | 1931 | [[Әхмәдулла Әхмәтгалиев]] | [[укытучы]] | | | data-sort-value="2005" | 2005 |- | data-sort-value="1931" | 1931-09-18 | [[Руфил Миңлебаев|Миңлебаев Руфил Гафар улы]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q15839134|эколог]]'' | | | |- | data-sort-value="1932" | 1932-12-23 | [[Газиз Мөхәммәтшин]] | [[язучы]] | | | |- | data-sort-value="1933" | 1933-04-22 | [[Марат Әмирханов]] | [[язучы]] | [[«Ватаным Татарстан» газетасы|«Ватаным Татарстан»]]<br/>[[Сөембикә (журнал)]] | [[:commons:Category:Marat Amirhanov|Marat Amirhanov]] | |- | data-sort-value="1933" | 1933-08-06 | [[Ләбиб Ибраһимов]] | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]'' | [[Әлмәт политехник техникумы]] | | data-sort-value="2007" | 2007-08-15 |- | data-sort-value="1934" | 1934-05-01 | [[Мөҗип Низамиев]] | | | | data-sort-value="2012" | 2012-01-15 |- | data-sort-value="1935" | 1935-01-08 | [[Василий Седугин]] | ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]'' | ''[[:d:Q4324583|Novomoskovsk Institute of the D. Mendeleev University of Chemical Technology]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013-09-12 |- | data-sort-value="1935" | 1935-08-05 | [[Мәдинә Маликова]] | [[язучы]] | | | |- | data-sort-value="1935" | 1935-02-07 | [[Хәниф Хөснуллин]] | ''[[:d:Q1056391|мәктәп директоры]]''<br/>''[[:d:Q294126|surveyor]]''<br/>''[[:d:Q811122|төзүче]]'' | [[Якты юл (газета, Тукай районы)|Якты юл]] | | data-sort-value="1994" | 1994-10-07 |- | data-sort-value="1935" | 1935-10-24 | [[Ләбиб Айтуганов]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | |- | data-sort-value="1935" | 1935-02-07 | [[Мәгъсүм Гәрәев]] | [[язучы]] | | | |- | data-sort-value="1936" | 1936 | [[Илдархан Галәветдинов]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты | | |- | data-sort-value="1936" | 1936-12-25 | [[Илдус Сәгъдиев]] | ''[[:d:Q29182003|математика укытучысы]]'' | [[Арча педагогика көллияте]] | | |- | data-sort-value="1936" | 1936-04-14 | [[Динә Вәлиева]] | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | [[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]]<br/>[[ТР дәүләт сынлы сәнгать музее]] | [[:commons:Category:Dina Valeeva|Dina Valeeva]] | data-sort-value="2025" | 2025-08-04 |- | data-sort-value="1937" | 1937-03-14 | [[Равил Фәхретдинов]] | [[галим]] | | [[:commons:Category:Ravil Fakhrutdinov|Ravil Fakhrutdinov]] | data-sort-value="2014" | 2014-03-10 |- | data-sort-value="1937" | 1937-03-23 | [[Васил Гайфуллин]] | | | | |- | data-sort-value="1938" | 1938-09-02 | [[Гүзәл Мөхәммәтҗанова]] | [[галим]] | | [[:commons:Category:Guzel Mukhametzyanova|Guzel Mukhametzyanova]] | data-sort-value="2013" | 2013-10-15 |- | data-sort-value="1938" | 1938-01-24 | [[Анатолий Иванов (1938)|Анатоли Иванов]] | | | | data-sort-value="2015" | 2015-01-20 |- | data-sort-value="1939" | 1939-02-11 | [[Орест Маркиянов]] | [[галим]] | [[И. Н. Ульянов исемендәге Чуаш дәүләт университеты]] | | data-sort-value="2013" | 2013-01-21 |- | data-sort-value="1939" | 1939-10-27 | [[Рәшит Исламшин]] | | | | |- | data-sort-value="1939" | 1939-05-23 | [[Габделвахит Баһаветдинов]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Gabdulvahit Bagautdinov|Gabdulvahit Bagautdinov]] | |- | data-sort-value="1940" | 1940-02-08 | [[Мәхмүт Газизов]] | [[укытучы]]<br/>[[шагыйрь]] | | | data-sort-value="2013" | 2013-09-14 |- | data-sort-value="1940" | 1940-02-01 | [[Владимир Житлов]] | ''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q13381863|кылычбаз]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Zhitlov|Vladimir Zhitlov]] | data-sort-value="2019" | 2019-04-14 |- | data-sort-value="1940" | 1940-10-02 | [[Булат Галиев]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | | [[:commons:Category:Bulat Galeev|Bulat Galeev]] | data-sort-value="2009" | 2009-01-06 |- | data-sort-value="1940" | 1940-12-01 | [[Мәлик Хәйруллин]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | [[Норлат (Яшел Үзән районы)|Норлат]]<br/>[[Олы Кайбыч урта мәктәбе|Олы Кайбыч урта гомуми белем бирү мәктәбе - цифрлы һәм гуманитар профильле белем бирү үзәге]]<br/>[[Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгы]]<br/>[[Казан федераль университетының Алабуга институты]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]]<br/>''[[:d:Q7381992|Россия гадел хөкем университеты]]'' | | data-sort-value="2025" | 2025-02-09 |- | data-sort-value="1940" | 1940-09-12 | [[Дамир Шәрәфетдинов (1940)|Дамир Шәрәфетдинов]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q635734|архивист]]'' | [[Татарстан яшьләре (газета)|«Татарстан яшьләре»]]<br/>[[«Ватаным Татарстан» газетасы|«Ватаным Татарстан»]]<br/>[[КПССның Татарстан өлкә комитеты]]<br/>[[Казан шәһәренең музей комплексы|«Казан» милли-мәдәни үзәге]]<br/>[[Татарстан Республикасының Архив эше буенча дәүләт комитеты]]<br/>[[Казан дәүләт энергетика университеты]] | | data-sort-value="2014" | 2014-02-07 |- | data-sort-value="1940" | 1940-01-02 | [[Илгиз Хәйруллин]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Татарстан Республикасы Министрлар Кабинеты]] | | data-sort-value="2025" | 2025-02-22 |- | data-sort-value="1940" | 1940-10-12 | [[Тәэминә Биктимирова]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]<br/>[[Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты|Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты]]<br/>[[Бөтендөнья татар конгрессы]] | | |- | data-sort-value="1941" | 1941-05-01 | [[Венер Сәлимов]] | | | | |- | data-sort-value="1941" | 1941-03-21 | [[Фоат Галимуллин]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]'' | Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[:commons:Category:Foat Galimullin|Foat Galimullin]] | |- | data-sort-value="1941" | 1941-01-01 | [[Нэлла Прусс|Нелла Прусс]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]<br/>[[ТИСБИ]] | | |- | data-sort-value="1942" | 1942-02-20 | [[Пурхи Ахван]] | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>[[язучы]] | | | data-sort-value="2026" | 2026-02-14 |- | data-sort-value="1942" | 1942-01-01 | [[Иршад Гафаров]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты | | |- | data-sort-value="1943" | 1943-10-28 | [[Вәсимә Хәйруллина]] | ''[[:d:Q4853732|балалар язучысы]]'' | | | |- | data-sort-value="1943" | 1943-02-17 | [[Рәгъде Халитов]] | ''[[:d:Q29169123|баянчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1945" | 1945-04-07 | [[Зөфәр Бохараев]] | | | | data-sort-value="2023" | 2023-10-08 |- | data-sort-value="1946" | 1946-01-09 | [[Равил Әмирхан]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | | | data-sort-value="2006" | 2006-09-02 |- | data-sort-value="1947" | 1947 | [[Алмас Имаев|Алмас Гыймаев]] | [[композитор]] | | | |- | data-sort-value="1947" | 1947-04-26 | [[Рафаил Газизов]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q1056391|мәктәп директоры]]'' | | | |- | data-sort-value="1949" | 1949-11-07 | [[Лилия Имаева|Лилия Гыймаева]] | | | | |- | data-sort-value="1949" | 1949-11-05 | [[Камәрия Хәмидуллина]] | ''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q29182003|математика укытучысы]]'' | | | |- | data-sort-value="1951" | 1951-10-24 | [[Рәис Шәйхелисламов]] | | [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]<br/>[[Яр Чаллы дәүләт педагогика университеты]]<br/>''[[:d:Q4211745|Казан федераль университетының Чаллы институты]]''<br/>[[Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы]]<br/>''[[:d:Q130331369|Татарстан Республикасы мәгарифен үстерү институты]]''<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | | |- | data-sort-value="1951" | 1951-08-01 | [[Фаяз Хуҗин]] | ''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | [[Альфред Халиков исемендәге Археология институты|Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Альфред Халиков исемендәге Археология институты]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]]<br/>[[Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты|Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты]]<br/>[[Поволжская археология (журнал)|Поволжская археология]] | [[:commons:Category:Fayaz Huzin|Fayaz Huzin]] | data-sort-value="2026" | 2026-06-14 |- | data-sort-value="1952" | 1952-03-21 | [[Геннадий Макаров (1952)|Геннадий Макаров]] | ''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>[[композитор]] | [[Казан дәүләт консерваториясе]]<br/>[[Казан дәүләт мәдәният институты]]<br/>[[Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты|Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты]]<br/>[[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]] | [[:commons:Category:Gennady Mikhaylovich Makarov|Gennady Mikhaylovich Makarov]] | |- | data-sort-value="1952" | 1952-12-01 | [[Фидания Камалова]] | [[укытучы]] | | | |- | data-sort-value="1953" | 1953-03-17 | [[Чулпан Харисова]] | ''[[:d:Q974144|укытучы]]'' | | | |- | data-sort-value="1954" | 1954-05-09 | [[Борис Гафуров]] | ''[[:d:Q1162163|директор]]''<br/>''[[:d:Q1056391|мәктәп директоры]]''<br/>''[[:d:Q2251335|мәктәп укытучысы]]''<br/>''[[:d:Q4139102|head of municipality]]'' | | | |- | data-sort-value="1954" | 1954-07-07 | [[Илгиз Закиров]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q29169123|баянчы]]''<br/>[[җырчы]] | [[«Энергетик» мәдәният сарае (Яр Чаллы)|«Энергетик» мәдәният сарае]] | | |- | data-sort-value="1955" | 1955-01-30 | [[Айдар Фәйзрахманов]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | [[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры]]<br/>[[Татарстан дәүләт фольклор музыкасы ансамбле]]<br/>Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты<br/>[[Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясе]] | | |- | data-sort-value="1955" | 1955-07-01 | [[Людмила Казанцева|Лүдмила Казанцева]] | | | | |- | data-sort-value="1955" | 1955-09-26 | ''[[:d:Q62997314|Рүзәлин Бакыев]]'' | | | | |- | data-sort-value="1955" | 1955-04-15 | ''[[:d:Q64904410|Александр Владимирович Глузман]]'' | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>[[галим]] | [[Уфа фән һәм технологияләр университетының Стәрлетамак филиалы]]<br/>''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q4242938|Crimean Humanitarian University]]'' | | |- | data-sort-value="1955" | 1955-09-26 | [[Рузалин Бакиев|Рузалин Бакыев]] | ''[[:d:Q4270517|чаңгычы]]'' | | | |- | data-sort-value="1957" | 1957-03-23 | [[Анатолий Васильев (1957)|Анатолий Васильев]] | [[укытучы]] | | | |- | data-sort-value="1958" | 1958-11-22 | [[Кадрия Идрисова]] | | | | |- | data-sort-value="1958" | 1958-09-03 | [[Элбрус Баянов]] | | | | |- | data-sort-value="1958" | 1958-09-02 | [[Илдар Шакиров|Илдар Абдулла улы Шакиров]] | ''[[:d:Q1056391|мәктәп директоры]]'' | [[Олы Урсак төп мәктәбе|Олы Урсак урта мәктәбе]]<br/>[[Морзалар (авыл)|Морза (Апас районы)]]<br/>[[Борындык төп мәктәбе]]<br/>[[Кайбыч районы мәгариф бүлеге]]<br/>[[Кайбыч ягы музее]] | | |- | data-sort-value="1959" | 1959-06-26 | [[Асаф Вәлиев]] | [[җырчы]]<br/>[[укытучы]] | [[Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясе]] | [[:commons:Category:Asaf Valiev|Asaf Valiev]] | |- | data-sort-value="1959" | 1959-06-20 | [[Рухия Ахунҗанова]] | [[язучы]] | | | |- | data-sort-value="1961" | 1961-06-18 | [[Зиннур Хөснияр]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]'' | [[Ялкын (журнал)|Ялкын]]<br/>[[«Татарстан» радиосы]]<br/>[[Татарстан китап нәшрияты]] | | |- | data-sort-value="1961" | 1961-01-21 | [[Иван Егоров (эшкуар)]] | [[эшкуар]] | | | |- | data-sort-value="1961" | 1961-03-29 | [[Илфат Фәйзрахманов]] | [[Jurnalist|журналист]] | [[Татарстан (телерадиокомпания)|«Татарстан» дәүләт телерадиотапшырулар компаниясе]]<br/>[[«Безнең гәҗит»]] | | |- | data-sort-value="1962" | 1962-09-03 | [[Илдар Гыйльметдинов]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Ildar Gilmutdinov|Ildar Gilmutdinov]] | |- | data-sort-value="1962" | 1962-04-20 | [[Сания Әхмәтҗанова]] | ''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | | [[:commons:Category:Saniya Akhmetzhanova|Saniya Akhmetzhanova]] | |- | data-sort-value="1962" | 1962-08-08 | [[Айрат Ринат улы Зарипов]] | | [[Татарстан Республикасы Дәүләт Советы]] | | |- | data-sort-value="1962" | 1962-11-12 | ''[[:d:Q110929209|Rəfail Həsənov]]'' | | [[Бакы дәүләт университеты]] | | |- | data-sort-value="1962" | 1962-05-28 | ''[[:d:Q112988777|Rail Fäxretdinef]]'' | [[галим]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[:commons:Category:Rail Fakhrutdinov|Rail Fakhrutdinov]] | |- | data-sort-value="1964" | 1964-10-18 | [[Илсур Һадиуллин]] | ''[[:d:Q974144|укытучы]]''<br/>[[укытучы]] | [[Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы]] | [[:commons:Category:Ilsur Hadiullin|Ilsur Hadiullin]] | |- | data-sort-value="1964" | 1964-08-18 | [[Алсу Әсәдуллина]] | [[укытучы]] | | | |- | data-sort-value="1965" | 1965-05-18 | [[Ольга Павлова (тренер)]] | ''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[:commons:Category:Olga Pavlova|Olga Pavlova]] | |- | data-sort-value="1965" | 1965-07-04 | [[Минзәлия Закирова]] | [[укытучы]] | | | |- | data-sort-value="1967" | 1967-02-23 | [[Айдар Галимов]] | [[җырчы]] | | [[:commons:Category:Aidar Galimov|Aidar Galimov]] | |- | data-sort-value="1967" | 1967-05-11 | [[Рөстәм Закиров]] | [[җырчы]] | | | |- | data-sort-value="1967" | 1967-03-13 | [[Римма Васильева]] | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q24716636|волонтёр]]'' | [[Иске Тәрбит урта мәктәбе]] | [[:commons:Category:Rimma Vasilyeva|Rimma Vasilyeva]] | |- | data-sort-value="1969" | 1969-10-27 | [[Рәдиф Җамалетдинов]] | | ''[[:d:Q25080754|Казан (Идел буе) федераль университетының Филология һәм мәдәниятара багланышлар институты]]''<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[:commons:Category:Radif Zamaletdinov|Radif Zamaletdinov]] | |- | data-sort-value="1969" | 1969-04-27 | [[Марат Закиров (1969)|Марат Хәлил улы Закиров]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>[[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]'' | | [[:commons:Category:Marat Zakirov|Marat Zakirov]] | |- | data-sort-value="1969" | 1969-04-25 | [[Чулпан Зариф]] | [[язучы]] | | | |- | data-sort-value="1969" | 1969-04-12 | [[Әлфия Галимуллина]] | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[:commons:Category:Alfiya Galimullina|Alfiya Galimullina]] | |- | data-sort-value="1970" | 1970-11-04 | [[Гөлназ Шәйхи]] | [[Jurnalist|журналист]] | [[Бөтендөнья татар конгрессы]]<br/>[[Татарстан (телерадиокомпания)|«Татарстан» дәүләт телерадиотапшырулар компаниясе]] | | |- | data-sort-value="1971" | 1971-09-27 | ''[[:d:Q118540046|Aleksandr Salnikov]]'' | ''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]'' | | | |- | data-sort-value="1971" | 1971-09-07 | [[Оскар Усманов]] | ''[[:d:Q1643514|аранжировкачы]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q183945|музыка продюсеры]]'' | | | |- | data-sort-value="1972" | 1972-03-21 | [[Миләүшә Хәбетдинова]] | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]'' | Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты<br/>[[Габдулла Тукай исемендәге Милли мәдәният һәм мәгариф югары мәктәбе]]<br/>[[Tatarica (журнал)|Tatarica]] | [[:commons:Category:Mileusha Khabutdinova|Mileusha Khabutdinova]] | |- | data-sort-value="1972" | 1972-10-22 | [[Лилия Фәттахова]] | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]] | | | |- | data-sort-value="1973" | 1973-01-24 | [[Айрат Ситдыйков]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | [[:commons:Category:Ayrat Sitdikov|Ayrat Sitdikov]] | |- | data-sort-value="1973" | 1973-12-01 | [[Рәсим Низамов]] | [[җырчы]]<br/>[[укытучы]] | [[Теләче районы]] | | |- | data-sort-value="1973" | 1973 | [[Әлфия Газизова]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]<br/>''[[:d:Q4211745|Казан федераль университетының Чаллы институты]]''<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | | |- | data-sort-value="1973" | 1973-05-10 | [[Алмаз Галимов]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Идел буе дәүләт физик культура, спорт һәм туризм университеты|Идел буе физик культура, спорт һәм туризм университеты]]<br/>''[[:d:Q4406337|Сәмәрканд дәүләт университеты]]'' | | |- | data-sort-value="1974" | 1974-03-26 | [[Айнур Тимерханов]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | data-sort-value="1975" | 1975-09-09 | ''[[:d:Q114213783|Oksana Belyakova]]'' | ''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]'' | | | |- | data-sort-value="1975" | 1975-05-17 | [[Фәридә Әхмәтшина]] | [[җырчы]] | [[Казан шәһәр филармониясе]] | | |- | data-sort-value="1976" | 1976-11-26 | ''[[:d:Q98068330|Айдар Шәмсетдинов]]'' | | | | |- | data-sort-value="1977" | 1977-11-29 | [[Диана Машкова]] | [[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | | |- | data-sort-value="1977" | 1977-06-01 | [[Гүзәл Яхина]] | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]'' | | [[:commons:Category:Guzel Yakhina|Guzel Yakhina]] | |- | data-sort-value="1977" | 1977-01-01 | [[Александр Шадриков]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[Программист|програмчы]] | [[Сбербанк]]<br/>[[Чүпрәле районы]]<br/>[[Сембернең Зөя арты районы]]<br/>[[Татарстан Республикасы Экология һәм табигый байлыклар министрлыгы]] | | |- | data-sort-value="1977" | 1977-03-01 | [[Раил Гатауллин (1977)|Раил Гатауллин]] | [[укытучы]]<br/>[[Программист|програмчы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | | | |- | data-sort-value="1979" | 1979-02-20 | [[Булат Бәйрәмов]] | [[җырчы]] | [[Татар радиосы]]<br/>''[[:d:Q123054919|Мәйдан TV]]'' | | |- | data-sort-value="1980" | 1980-01-02 | [[Лилия Хисмәтова]] | [[укытучы]]<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q33176607|мәгърифәтче]]'' | [[Мәгариф (журнал)|Мәгариф]] | | |- | data-sort-value="1981" | 1981-01-01 | [[Илһам Бибарсов]] | [[имам]]<br/>[[Мөхтәсиб]] | [[Пермь җәмигъ мәчете]]<br/>[[Пермь крае мөселманнары Диния нәзарәте]] | | |- | data-sort-value="1983" | 1983-01-01 | [[Гөлшат Шәрәпова]] | [[җырчы]] | [[Татарстан дәүләт фольклор музыкасы ансамбле]] | | |- | data-sort-value="1983" | 1983-11-27 | [[Илназ Баһ]] | [[җырчы]]<br/>[[композитор]] | | | |- | data-sort-value="1984" | 1984-10-07 | [[Илнур Гомәров]] | ''[[:d:Q112619698|җырчы]]''<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''<br/>''[[:d:Q2912172|шәхси эшмәкәр]]'' | | | |- | data-sort-value="1986" | 1986-05-24 | [[Илвирә Ибраһимова (1986)|Илвирә Ибраһимова]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | data-sort-value="1987" | 1987-07-07 | [[Илшат Нигъмәтуллин]] | ''[[:d:Q13382608|чаңгы узышчысы]]'' | | | |- | data-sort-value="1989" | 1989-05-25 | [[Рүзәл Мөхәммәтшин]] | ''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>[[шагыйрь]] | [[«Идел» журналы]]<br/>[[Безнең мирас]] | [[:commons:Category:Ruzal Mukhametshin|Ruzal Mukhametshin]] | |- | data-sort-value="1989" | 1989-01-10 | [[Рәмис Мөҗипов]] | | | | |- | data-sort-value="1990" | 1990-07-30 | [[Марта Зәйнуллина]] | ''[[:d:Q16029547|биатлонист]]''<br/>''[[:d:Q13382608|чаңгы узышчысы]]'' | | [[:commons:Category:Marta Zaynullina|Marta Zaynullina]] | |- | | [[Азат Вәлиев (1980)|Азат Вәлиев]] | | | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * [http://www.tggpu.ru/tt Рәсми сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100425042155/http://www.tggpu.ru/tt |date=2010-04-25 }} == Моны да карагыз == {{Портал|Мәгариф}} * [[Россия югары уку йортлары исемлеге]] {{Татарстан мәгарифе}} [[Төркем:Әлифба буенча университетлар]] [[Төркем:Казан университетлары]] [[Төркем:Исемендә татар булган объектлар]] [[Төркем:Россиянең педагогика югары уку йортлары]] 5mvz3xts515zgoxzzb1uanp2xzzmfh8 0 23076 6001107 6000545 2026-08-16T23:26:45Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001107 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |Исем={{Байрак/Испания}}Реал Мадрид |Логотип= 150px-Real_Madrid.png |Лого зурлыгы= 100 |Логоның ас язуы= |Тулы исем=Муниципаль оешма «"Реал Мадрид" футбол клубы» |Нигезләнгән=6 марта 1902 |Ябылган= |Стадион=Сантьяго Бернабеу |Урыннар саны=80354 |Президент={{Байрак/Испания}} [[Флорентино Перес]] |Тренер={{Байрак/Португалия}} [[Жозе Моуриньо]] |Капитан= {{Байрак/Испания}} [[Икер Касильяс]] |Рейтинг= |Турнир=[[Испанияның Премьер Лигасы]](La Liga) |Урын=2 | pattern_la1 = _realmadridcf2324h | pattern_b1 = _realmadridcf2324h | pattern_ra1 = _realmadridcf2324h | pattern_sh1 = _realmadridcf2324h | pattern_so1 = _realmadridcf2324hl | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _realmadridcf2324a | pattern_b2 = _realmadridcf2324a | pattern_ra2 = _realmadridcf2324a | pattern_sh2 = _realmadridcf2324a | pattern_so2 = _realmadridcf2324al | leftarm2 = 000030 | body2 = 000030 | rightarm2 = 000030 | shorts2 = 000030 | socks2 = 000030 | pattern_la3 = _realmadridcf2324t | pattern_b3 = _realmadridcf2324t | pattern_ra3 = _realmadridcf2324t | pattern_sh3 = _realmadridcf2324t | pattern_so3 = _realmadridcf2324tl | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 |Сайт= [http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/Prehome_ES2.htm Сайт] |Искәрмә= }} '''«Реал Мадрид»''' ([[Испан теле|исп.]] һәм [[Каталон теле|кат.]] ''Real Madrid Club de Fútbol'') футбол клубы — [[Реал Мадрид]] шәһәре спорт оешмасы. [[Испания]]нең Примерасында уйный. == Тарих == [[Файл:Real_emblem.png|мини|сулда|Беренче клубның эмблемасы]] [[1896]] елда "Футбол Скай" клубы нигезләнә һәм ул Мадрид такымының нәсел башы була. Әмма рәсми рәвештә футбол такымы [[1902]] елның 6 нчы мартында нигезләнә. Madrid Football club исеме астында мәгълүм булган бу такымны ике туган Падрос һәм Хуман Паласиос ачалар. 1920 елның 29 нчы июлендә Испания патшасы Альфоне XIII бу клубка "Патша", испанча "Real", титулын өсти. Моннан соң клуб Real Madrid дип атала башлый. [[Файл:Real emblem 4.png|мини|сулда|Икенче клубның эмблемасы]] [[Файл:Alfonso XIIIdeEspaña.jpg|мини|уңда|Альфоне ХIII патшасы, ул клубка патша титулың биргән.]] === Нигезләнү === Нигезләнү вакытыннан алып клуб испан футбол чемпионатында беренчелекне дәгъва итә башлады. 1903 елыңда такым финалга чыга алды, әмма Бильбаудан "Атлетика"га җиңелде. Бер ничә елдан соң такым башкалыкка күчә: “Мадрид” дүрт тапкыр рәттән Испания кубокны җиңә. Испанияда чемпионнар ешрак үткәрелә: 1928/29 ел, ә моңарчы клублар көчләрне регион буенча билгеләделәр. [[Файл:Madrid C.F. 1905-06.jpg|мини|уңда|Real Madrid 1905 елыңда]] == Клуб әгъзалары == {{Wikidata list|sparql=SELECT ?item ?assumedOffice WHERE { ?item p:P54 ?posheld. ?posheld ps:P54 wd:Q8682. ?posheld pq:P580 ?assumedOffice. MINUS { ?posheld pq:P582 ?endTime. } } ORDER BY ?assumedOffice |columns=label,p27 |autolist=fallback |row_template=subst:Wikidata list/Тамгалы исемлек27 |skip_table=1 |col_count=3 }} * ''[[:d:Q654903|Renato Ibarra]]'' ([[Эквадор]]) * ''[[:d:Q7089760|Omar Mascarell]]'' ([[Испания]]<br/>[[Экваториаль Гвинея]]) * ''[[:d:Q18654709|Javier Muñoz]]'' ([[Испания]]) * ''[[:d:Q2759198|Grégory Thil]]'' ([[Франция]]) * ''[[:d:Q592084|Matías Alustiza]]'' ([[Аргентина]]) * ''[[:d:Q182308|Celso Ortiz]]'' ([[Парагвай]]) * ''[[:d:Q2067907|Felipe Flores]]'' ([[Чили]]) * ''[[:d:Q9096005|Wilker Ángel]]'' ([[Венесуэла]]) * ''[[:d:Q5550269|Gerardo Flores Zúñiga]]'' ([[Мексика]]) * ''[[:d:Q28973866|Vinícius Júnior]]'' ([[Бразилия]]<br/>[[Испания]]) * ''[[:d:Q58756067|Javier Sánchez de Felipe]]'' ([[Испания]]) * ''[[:d:Q27342447|Andriy Lunin]]'' ([[Украина]]) * ''[[:d:Q19509544|Federico Valverde]]'' ([[Уругвай]]) * ''[[:d:Q23884186|Ferland Mendy]]'' ([[Франция]]) * ''[[:d:Q26973015|Brahim Díaz]]'' ([[Марокко]]<br/>[[Испания]]) * ''[[:d:Q29950055|Éder Militão]]'' ([[Бразилия]]) * ''[[:d:Q30055335|Rafael Leão]]'' ([[Португалия]]) * ''[[:d:Q42728914|Rodrygo]]'' ([[Бразилия]]<br/>[[Испания]]) * ''[[:d:Q6139450|James McKinstry]]'' ([[Бөекбритания]]) * ''[[:d:Q19845456|Alberto Abalde]]'' ([[Испания]]) * ''[[:d:Q86322500|Jose Martinez Lopez]]'' ([[Испания]]) * ''[[:d:Q2617208|Alan Pulido]]'' ([[Мексика]]) * ''[[:d:Q66241169|Jude Bellingham]]'' ([[Бөекбритания]]) * ''[[:d:Q135682148|Thiago Pitarch]]'' ([[Испания]]) * ''[[:d:Q108159340|Αrda Güler]]'' ([[Төркия]]) * [[Kilian Mbappe]] ([[Франция]]) * ''[[:d:Q122583363|Raúl Asencio]]'' ([[Испания]]) * ''[[:d:Q110644260|Endrick]]'' ([[Бразилия]]) * ''[[:d:Q131416396|Diego Aguado]]'' ([[Испания]]) * ''[[:d:Q27569376|Trent Alexander-Arnold]]'' ([[Бөекбритания]]) * ''[[:d:Q110001765|Álvaro Fernández]]'' ([[Испания]]) * ''[[:d:Q123289726|Franco Mastantuono]]'' ([[Аргентина]]) * ''[[:d:Q30301454|Ibrahima Konaté]]'' ([[Франция]]) * ''[[:d:Q112184628|Dean Huijsen]]'' ([[Испания]]) * ''[[:d:Q15521306|Bernardo Silva]]'' ([[Португалия]]) * ''[[:d:Q22082505|Marc Hagit Cucurella]]'' ([[Испания]]) * ''[[:d:Q19882816|Denzel Dumfries]]'' (''[[:d:Q29999|Нидерланд патшалыгы]]'') * ''[[:d:Q133698867|Yan D.Temande]]'' ([[Кот-д’Ивуар]]) {{Wikidata list end}} == Тренерлар == {| border="1" width="75%" |+ Тренер штабы |Вазифа заты |Исем |- |Баш тренеры |Кәрл Анчелотти |- |Баш тренеры ассистенты |Фернандо Йерро |- |Капкачы тренеры |Уильям Векки |- |Фитнес тренеры |Джованни Маури |- |Техник ассистенты |Пол Клемент. |} == Казанышлар == '''Иң күп туп кертүчеләр''' {| border="1" width="75%" |+ Рекордлар |№ |Исем |Заман |Голлар |Матчлар |- |1 |Рауль Гонсалес |1994—2010 |323 |741 |- |2 |Әльфре́д Ди Сте́фано |1953—1964 |309 |396 |- |3 |Криштиану Роналду |2009— |289 |280 |- |4 |Ка́рлос Сәнтильянә |1971—1988 |289 |645 |} == Сылтамалар == * {{wikidata|p2013|}} Facebookта * {{wikidata|p2003|}} Instagramда * {{wikidata|p2002|}} twitterда [[Төркем:Испания футбол клублары]] [[Төркем:Мадрид]] [[Төркем:Әлифба буенча футбол клублары]] dtmc3t2oy7v16n20yaui6s8y5qr8ofa 0 24807 6001068 5984663 2026-08-16T18:05:37Z Әмир 15082 /* Танылган хезмәткәрләре */ өстәмә 6001068 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{Портал|Театр|Сәнгать|Мәдәният|Казан}} '''Татар дәүләт академия «Әкият» курчак театры''' – [[Россия]]нең һәм [[Татарстан]]ның иң өлкән театрларыннан берсе – балалар өчен тамашалар күрсәтү буенча махсуслашкан мәдәният оешмасы. Театрда 100 гә якын кеше эшли. Аларның 31-е рус һәм татар телләрендә эшләүче актерлар. == Тарихы == * [[1934 ел]]да нигезләнә, [[Россия]]нең иң зур тарихлы тулы хокуклы курчак театрларыннан санала.<ref>{{Citation |title=Рәсми сайттан |url=http://tat.puppet-show.ru/ |access-date=2014-09-21 |archive-date=2015-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150411100334/http://tat.puppet-show.ru/ |dead-url=yes }}</ref> * [[1934 ел]]да элекке чиркәү бинасында «Беренче дәүләт интернациональ курчак театры» исеме белән ачыла. Спектакльләр ике телдә: [[татар]]ча һәм [[рус]]ча уйнала. Беренче тамашалар: «Петрушка – октябрят», «Кызыл Петрушка», «Песи һәм Лешка». * [[1974 ел]]дан «Әкият» театры – курчак театрларының UNIMA (''Union Internationale de la Marionnette'') халыкара оешмасының коллектив әгъзасы.<ref>{{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.mecenat-and-world.ru/11-13/unima.htm |access-date=2014-09-21 |archive-date=2012-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120911025421/http://www.mecenat-and-world.ru/11-13/unima.htm |dead-url=yes }}</ref> * [[2005 ел]]дан [[Россия]] курчак театрларының «XXI гасыр» ассоциациясе әгъзасы. * 2024 елның 15 октябрендә театрга «Академия театры» исеме бирелгән<ref>[https://pravo.tatarstan.ru/npa_kabmin/post/?npa_id=1480341 Постановление Кабинета Министров Республики Татарстан "О присвоении звания «Академический» государственному бюджетному учреждению «Татарский государственный театр кукол «Экият»]</ref>. == Гастрольләр == [[Рязань]], Владимир, [[Самар]], [[Ижау]], [[Чабаксар]], [[Ульяновск]], [[Ырынбур]], [[Брауншвейг]], [[Боттроп]] ([[Алмания]]), [[Канн]]ы ([[Франция]]), [[Измир]], Адана ([[Төркия]]), Стара Загора ([[Болгария]]), Иисалми, [[Һелсинки]] ([[Финляндия]]), [[Мәҗидия]] ([[Румыния]]), һ.б. илләрнең шәһәрләрендә гастрольләрдә булды. [[АКШ]], [[Польша]], Югославиядә узган иҗади конференцияләрдә, симпозиумнарда, конгрессларда катнашты. ==== Фестивальләр ==== * [[2007]] – XXII халыкара курчак һәм шәүлә театрларының фестивале, Бурса, [[Төркия]]. * [[2011]] – IV “Салават күпере” курчак театрлары фестивале, [[Самар]]. * [[2011]] – II Ортеке халыкара курчак театрлары фестивале, [[Алматы]], [[Казакъстан]]. * [[2011]] – I халыкара курчак театрлары фестивале, [[Бакы]], [[Әзербайҗан]].<ref>http://www.trend.az/life/culture/1952310.html</ref> * [[2012]] – III «Чодари хаел» халыкара курчак театрлары фестивале, [[Дүшәнбе]], [[Таҗикстан]]. == Бина == [[1934 ел]]да оештырылган театрның дистә еллар үз бинасы булмый. Башта Профсоюзлар урамында почмак арендалый. Аннан [[Казан дәүләт яшь тамашачы театры|яшь тамашачы театры]]ның бер өлешенә урнашып тора. [[1959 ел]]да гына Изге рух иңү чиркәвенең ({{Lang-ru|Духосошественская церковь}}) ([[1731]]-[[1735 ел]]ларда [[Постау бистәсе]] сәүдәгәре Иван Михляев акчасына тол хатыны Евдокия Дрябкина-Михляева төзеткән) икенче катын бирәләр. [[1970 ел]]да беренче каттагы фатирларны күчереп бетергәч, театр [[Луковский урамы (Казан)|Луковский урамындагы]] элекке чиркәү бинасына тулы хуҗа була.<ref>[http://sobory.ru/article/?object=21040 Соборы.ру сайтында]</ref> Театрның Санкт-Петербург урамындагы яңа бинасын төзүгә 4 ел вакыт китә ([[2008]] – [[2012]]). [[Татарстан]] бюджетына 1,3 млрд сумга төшә.<ref>{{Citation |title=Әкият театры чыннан да әкият! |url=http://univerhostel.ru/publ/dostoprimechatelnosti_kazani/teatr_kukol_ehkijat_na_samom_dele_skazka/4-1-0-14 |access-date=2014-09-21 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304210240/http://univerhostel.ru/publ/dostoprimechatelnosti_kazani/teatr_kukol_ehkijat_na_samom_dele_skazka/4-1-0-14 |dead-url=yes }}</ref>[[2012 ел]]ның 1 мартында «Әкият» театры мигъмарлар әкияттәге кирмәнгә охшатып корган яңа бинага күченә. Бу бина- ны Казанда совет чорыннан соң төзелгән архитектура җәүһәре диеп атарга мөмкин.[10] Ул шәрык элементлары белән баетылган катнаш стильдә төзелгән. Аның архитекторы - Светлана Ахметовна Мамляева.27 метр биеклектәге,ак доломиттан һәм граниттан төзелгән әкият йорты - тәрәзә уемнары,төсле пыялалардан ясалган ялгаулар,түгәрәк тәрәзәләр белән бизәкләнгән. Фасадында бик матур архитектура детальләре бар. Үзәк фасад алдында,шарга баскан, бронзадан ясаган малай сыны тора. Бу - тынычлык символы. Ишек өстенә 2 бәхет кошы белән уралган матур сәгать куелган. Тагын да өстәрәк 4 курчак фигурасы тора. Бу бинаның эчке бизәлүе дә бик матур. Холлда элегант колонналар ак һәм алтын төсләргә буялган түшәмгә омтылалар. Идән шахмат тактасын хәтерләтә. Эскәмияләр - хан тәхетенә охшаганнар. Ике матур тамаша залы бар: зур залда 250 урын, кече залда 100 урын.<ref>[http://e-kazan.ru/recreation/place/122.htm Казанский портал сайтында]</ref> Файдалы мәйданы ''17 150 кв.м''<ref>[http://youreporter.ru/ugc/20120919/754000528_7.html Ты –репортер сайтында]</ref> == Репертуар == Театрның репертуарында 40 тамаша. Аларда төрле халыкларның әкиятләре, тарихи һәм заман тематикасы спектакльләре тәкъдим ителә. Тамашаларда классик системадан алып модерн стилендәгегә кадәр төрле курчак системалары кулланыла. * «И, кызык Шүрәле!..» [[Гөлшат Зәйнашева]] * «Камыр батыр» [[Сәлах Хөсни|С. Хөсни]] * «Сертотмас Үрдәк» [[Абдулла Алиш|А. Алиш]] * «Мактанчык Әтәч» [[Аманулла]] * «Кәкрүшкә» [[Ренат Харис|Р. Харис]] * «Су анасы» [[Габдулла Тукай|Г. Тукай]], [[Зиннур Хөснияр|З. Хөснияр]] * «Абай-бабай аланы» [[Ренат Харис|Р. Харис]] * «Җырлап узган җәй» [[Нәби Дәүли|Н. Дәүли]] * «Кәҗә белән Сарык» [[Габдулла Тукай|Г. Тукай]], [[Гәрәй Рәхим|Г. Рәхим]] [[Рус]]ча 26, [[инглиз теле]]ндә 4 тамаша тәкъдим ителә.<ref>{{Citation |title=репертуар |url=http://teatr-live.ru/theatre/ekiyat/afisha/ |access-date=2014-09-21 |archive-date=2014-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140402160903/http://teatr-live.ru/theatre/ekiyat/afisha/ |dead-url=yes }}</ref> [[Татарстан]] язучыларыннан [[Нурихан Фәттах]], [[Нәби Дәүли]], [[Туфан Миңнуллин]], [[Равил Бохараев]], [[Мансур Гыйләҗев]], Лев Кожевников, [[Зөлфәт]], [[Рафис Корбан]], Борис Вайнер, [[Ренат Харис]], [[Әхәт Мушинский]], [[Гөлшат Зәйнашева]], [[Наилә Ахунова]], [[Флёра Тарханова]], [[Аманулла]] һ. б. театр өчен драматургия әсәрләре иҗат итте. Спектакльләргә музыканы композиторлар [[Мәсгудә Шәмсетдинова]], [[Луиза Батыр-Болгари]], [[Фоат Әбүбәкеров]], [[Руслан Әбүбәкеров]], [[Леонид Любовский]], [[Резеда Ахиярова]], [[Азат Хөсәенов (1959)|Азат Хөсәенов]], Светлана Зорюкова, [[Мәсгут Имашев]], Борис Трубин, [[Шамил Шәрифуллин]], Ислам Сафин, [[Рәшит Кәлимуллин]] һ. б. язды. == Бүләкләре, уңышлары == * [[2008]] – [[Абдулла Алиш исемендәге премия]] лауреаты. * [[2019]] – [[«Тантана» премиясе]] лауреаты. * 2024 ― [[«Алтын битлек» премиясе]] ― «Иң яхшы курчак спектакле» номинациясендә ― ''Евгений Водолазкин романы буенча куелган «Авиатор» спектакле өчен''<ref>''Рузилә Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-rezisser-ese-buenca-berence-altyn-bitlekne-ilgiz-zainiev-aldy-5889574 Татарстанда режиссер эше буенча беренче «Алтын битлек»не Илгиз Зәйниев алды.] [[Татар-информ]], 24.06.2024</ref> * 2024 ― «Авиатор» спектакле (авторы Евгений Водолазкин) композиторы [[Эльмир Низамов]] «Иң яхшы музыкаль бизәлеш» номинациясендә «Петрушка великий» халыкара курчак театрлары фестивале ([[Екатеринбург]]) лауреаты булган<ref>''Рузилә Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/elmir-nizamovnyn-aviator-spektaklena-yazgan-muzykasy-festival-laureaty-buldy-5893481 Эльмир Низамовның «Авиатор» спектакленә язган музыкасы фестиваль лауреаты булды.] [[Татар-информ]], 18.09.2024</ref>. * [[2025 ел|2025]] ― Туфан Миңнуллин исемендәге «Заман кыңгыравы» милли драматургия театр фестивале лауреаты ― «Иң яхшы ансамбль» номинациясендә иң яхшы ― «Кәрлә – мәктәп баласы» (режиссёр [[Илгиз Зәйниев]]) музыкаль әкияте өчен<ref>''Рузилә Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/zaman-kyngyravy-milli-dramaturgiya-teatr-festivale-laureatlary-bilgele-5912817 «Заман кыңгыравы» милли драматургия театр фестивале лауреатлары билгеле.] [[Татар-информ]], 19.10.2025</ref> == Шәхесләр == {{seealso|Төркем:Шәхесләр:«Әкият» театры}} === Җитәкчелек === ==== Директорлар ==== * Роза Яппарова, [[РФ]] һәм [[ТР]] атказанган мәдәният хезмәткәре. ==== Баш режиссерлар ==== * [[2019 ел]]га кадәр [[Илдус Зиннуров]], [[РФ]] һәм [[ТР]] атказанган сәнгать эшлеклесе * [[2019 ел]]дан — [[Илгиз Зәйниев]]<ref>[https://www.azatliq.org/a/29951054.html Илгиз Зәйни «Әкият» курчак театры баш режиссеры булачак]. [[Азатлык радиосы]], 19.05.2019</ref>. ==== Куючы рәссамнар ==== * В. Губская, [[РФ]] атказанган рәссамы, [[Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе]] ==== Куючы режиссерлар ==== * Людмила Дьяченко ==== Пластика ==== * Г. Маннапова, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе === Танылган хезмәткәрләре === {{seealso|Төркем:«Әкият» театры актерлары}} * Театрны оештыручылар : режиссер [[Сергей Мерзляков]], артистлар Мәрьям Хисамова, Мария Язвина, [[Фуат Таһиров]], Вәли Гафаров, Борис Рычков, Сара Вәлиуллина, Зинаида Устинова, Рокыя Хәбибуллина. {{notice|Түбәндәге төзмә кешеләр һәм роботлар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q13207309. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p108/Q13207309/p580 |columns=p108/Q13207309/p580:башлау,p108/Q13207309/p582:тәмамлау,label:исем,description:тасвирлама,p373,p569,p570}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! исем ! тасвирлама ! Викиҗыентыктагы төркем ! туу датасы ! үлем датасы |- | 1974 | 1975 | [[Айдар Хафиз|Ай­дар Ха­физ]] | | [[:commons:Category:Aydar Hafizov|Aydar Hafizov]] | data-sort-value="1943" | 1943-05-20 | data-sort-value="2020" | 2020-12-13 |- | 1974 | 1979 | [[Мансур Шиһапов]] | татар шагыйре, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, Саҗидә Сөләйманова премиясе лауреаты | [[:commons:Category:Mansur Shigapov|Mansur Shigapov]] | data-sort-value="1940" | 1940-05-01 | data-sort-value="2022" | 2022-12-09 |- | 1963 | 1965 | [[Рабит Батулла]] | татар язучысы, драматург, публицист, җәмәгать эшлеклесе | [[:commons:Category:Rabit Batulla|Rabit Batulla]] | data-sort-value="1938" | 1938-03-26 | |- | 1972 | | [[Валентина Губская]] | Россия Федерациясенең атказанган рәссамы, Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе | | data-sort-value="1949" | 1949-11-01 | |- | | | [[Илгиз Зәйниев]] | язучы, драматург, режиссер, Татарстанның язучылар һәм сәхнә әһелләре берлекләре әгъзасы | [[:commons:Category:Ilgiz Zayniev|Ilgiz Zayniev]] | data-sort-value="1987" | 1987-05-23 | |- | 1979 | | [[Роза Яппарова]] | | | data-sort-value="1949" | 1949-01-02 | |- | | | [[Сәлах Хөсни]] | татар актёры, режиссёр, драматург (1912-1974), ТАССРның атказанган артисты (1950), ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1960) | [[:commons:Category:Salah Husni|Salah Husni]] | data-sort-value="1912" | 1912-10-05 | data-sort-value="1974" | 1974-05-11 |- | 1973 | 1976 | [[Рәсимә Шәмсетдинова]] | укытучы, мөгаллим | | data-sort-value="1954" | 1954-12-15 | |} {{Wikidata list end}} * [[Илсур Минкәев]], Татарстанның атказанган артисты * [[Айвар Гыймаев]], Җәлил премиясе лауреаты * [[Дилүс Хуҗәхмәтов]], Татарстанның атказанган артисты == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * [http://tat.puppet-show.ru/ Рәсми сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150411100334/http://tat.puppet-show.ru/ |date=2015-04-11 }} * [http://vk.com/ekiyat Вконтактедагы бите] * [http://bgtk.org/ru/festivali-tury/9-festivali-tury/45-tatarskij-gosudarstvennyj-teatr-kukol-ekiyat-spektakl-gusi-lebedi Театр турында Белгород курчак театры сайтында]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://e-kazan.ru/recreation/place/122.htm Казанский портал сайтында] * [http://youreporter.ru/ugc/20120919/754000528_7.html Ты – репортер сайтында] * [http://inkazan.ru/sovremennyie-zdaniya-kazani-ukrashayut-ili-uroduyut-nash-gorod/ Театр бинасы шәһәрне бизиме, әллә ..?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140407091247/http://inkazan.ru/sovremennyie-zdaniya-kazani-ukrashayut-ili-uroduyut-nash-gorod/ |date=2014-04-07 }} == Моны да карагыз == {{Татар театрлары}}{{Татарстан театрлары}}{{Казан истәлекле урыннары}} [[Төркем:Әлифба буенча театрлар]] [[Төркем:Казан театрлары]] [[Төркем:Татар театрлары]] [[Төркем:Казанның Санкт-Петербург урамы]] [[Төркем:«Әкият» театры]] [[Төркем:«Тантана» премиясе лауреатлары]] [[Төркем:Курчак театрлары]] [[Төркем:Абдулла Алиш премиясе лауреатлары]] [[Төркем:Казанның Мактау китабына кертелгәннәр]] [[Төркем:«Алтын битлек» премиясе лауреатлары]] k1eutivqxi6p2crev65jb7611bke9p1 0 26893 6001138 4756375 2026-08-17T07:36:50Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001138 wikitext text/x-wiki {{мәгънәләр|Яубүләк (мәгънәләр)}}{{ТП-Россия |халәт = Авыл |татар исеме = Яубүләк |чын исем = |чын исем = |герб = |байрак = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |ил харитасы = |төбәк харитасы = |район харитасы = |ил харитасы зурлыгы = |төбәк харитасы зурлыгы = |район харитасы зурлыгы = |төбәк = Башкортстан |төбәк җәдвәлдә = Башкортстан |район төре = |район = Салават районы{{!}}Башкортстанның Салават районы |район җәдвәлдә = Салават районы |җирлек төре = Авыл җирлеге |җирлек = |җирлек җәдвәлдә = |эчке бүленеш = |башлык = |нигезләнү елы = |беренче язма искә алу = |элекке исемнәр = |бирле = |мәйдан = |ТП үзәге биеклеге = |халык саны = 26 |исәп елы = 2010 |тыгызлык = |агломерация = |милли состав = |дини состав = |этнохороним = |почта индексы = 452493 |сәгать кушагы = +6 |почта индекслары = |телефон коды = |санлы идентификатор = 80247810006 |Commons та төркем = |сайт = }}'''Яубүләк''' — [[Башкортстан]]ның [[Салават районы]]нда урнашкан авыл. [[БөтенРоссия халык санын алу, 2010|2010 ел җанисәбен алу]] буенча биредә 26 кешенең яшәве мәгълүм.<ref name="башстат"/> == Демография == Халык саны динамикасы: {| class='standard' style='text-align: center;' width=63% |- class='bright' ! [[2002]]<ref name='белешмә'>Башкортостан Республикасының муниципаль районнары турындагы бердәм электрон белешмәсе — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Excel форматындагы кушымта] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.</ref> !![[2010]]<ref name='башстат'>{{Citation |title=Башкортстан Җөмһүрияте торак нокталары буенча халык саны |url=http://bashstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/bashstat/resources/2f055a804e303140ba45fe3bf8d20d64/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%BF%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%BC+%D0%BF%D1%83%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B0%D0%BC+%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8+%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD.pdf |access-date=2013-11-27 |archive-date=2014-08-20 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Rxi3K6iw?url=http://bashstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/bashstat/resources/2f055a804e303140ba45fe3bf8d20d64/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%BF%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D1%81 |dead-url=yes }}</ref> |--- class='bright' | 34 || 26 |} == Танылган шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q1068816. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} * Әбдерахман Гайфуллин (1908-1945), [[Советлар Берлеге каһарманы|Сәвитләр Берлеге Каһарманы]]. == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://www.asmo-rb.ru Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы]. {{Салават районы}} [[Төркем:Башкортстан авыллары]] {{Bashkir-geo-stub}} mnm1h6cl5gu43mnipre7bcgek4me1de 0 28895 6001033 4643649 2026-08-16T13:31:40Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6001033 wikitext text/x-wiki {{Takson | name = Балыклар | image file = Macropodus opercularis - front (aka).jpg | image descr = [[Макропод]] | regnum = Хайваннар | parent = | rang = Өссыйныф | latin = Pisces | author = | syn = | typus = |children name = Сыйныфлар | children = * [[Кылчыклы балыклар]] (''Osteichthyes'') * [[Кимерчәкле-кылчыклы балыклар]] (''Chondrichthyes'') * [[Акантодлар]] (''Acanthodii'') * [[Плакодермнар]] (''Placodermi'') |Барлыкка килгән = 530 | wikispecies = Pisces | commons = Category:Fish | itis = | ncbi = | eol = 4656086 }} '''Балыклар''' ({{lang-lat|Pisces}}) — [[су]]да яшәүче [[умырткалы]] хайваннар төре. Тозлы, һәм төче суда яшиләр. Азык буларак экосистема һәм кеше өчен әһәмиятле. Иң мөһим үзенчәлеге — [[саңак]]лы булуы. Тәннәре, гадәттә, [[тәңкә]] белән капланган була. Төрле мәгълүматларга караганда, дөньяда 25 000 — 31 000 төр балык бар. Балыкларны өйрәнүгә [[ихтиология]] фәне багышланган. == Классификация == Балыклар өссыйныфы дүрт сыйныфка бүленә, ләкин икесенең юкка чыгу сәбәпле, хәзерге фәндә икесе генә карала: # [[Кылчыклы балыклар]] # [[Кимерчәкле-сөякле балыклар]] # [[Акантодлар]] (''юкка чыкканнар'') # [[Плакодермнар]] (''юкка чыкканнар'') == Тән төзелеше == [[Рәсем:Fish scales.jpg|thumb|250px|Кылчыклы балыкларның тәңкәләре]] Балыкларның төзелешендәге үзенчәлекләрне Кылчыклы балыклар классы, Нурканатлылар асклассы вәкилләре мисалында тикшерик. Бу балыкларның тышкы кыяфәте бик төрле, ләкин барысы да уртак билгеләргә ия. Анарның тәне яннан яссыланган һәм баш, гәүдә, койрык өлешләренә бүленә. Ул кылчык тәңкәләр — берсе өстенә икенчесе чирәпсыман яткан юка кылчык пластинкалар белән капланган. Тәңкәләр ярым үтә күренмәле, кырые шома яки тешле була. Тәңкәләр чын тиредән (дермадан) ясала. Тәңкә япманың өсте лайла белән капланган. Балыкның скелеты тулысынча диярлек кылчыклардан тора. Умырткалык кылчык умырткалардан төзелгән һәм гәүдә, койрык өлешләренә бүленә. Умырткаларның үсентеләре — өске һәм аскы җәяләре була. Гәүдә өлешендә өске җәяләр кушылып арка мие каналын барлыкка китерә. Тән куышлыгын өстән һәм ян-яктан кабыргалар чикли. Баш сөягенең күп өлеше — кылчык, ул ми тарт­масыннан, казналык кылчыкларыннанн, саңак җәяләреннән һәм саңак капкачыннан тора. Парлы күкрәк һәм корсак йөзгечләре бик күп вак кылчыклардан ясалган. Мускуллар системасы тоташтыргыч тукымадан торган бүлгеләр белән сегментларга бүлгәләнгән. Аны 2-сыман гәүдә мускуллары тәшкил итә. == Нерв системасы == Балыкларның [[нерв системасы]] [[Баш мие|баш]] һәм [[арка мие]]ннән, алар­дан китүче нервлардан тора. Баш мие ми тартмасында урнашкан һәм биш бүлектән тора: алгы ми, ара ми, урта ми, озынча ми һәм кечкенә ми. Озынча ми арка миенә күчә. Ул умырткаларның өске җәяләре барлыкка китергән тишекләрдән ясалган умырткалык каналы эченнән озын ак тәҗ булып сузылган. Күп санлы нервлар баш һәм арка миен балыкның төрле органнары белән бәйләнештә тота. Балыкларның үз-үзләрен тотуында шартсыз һәм шартлы реф­лекслар күренә. == Сизү органнары == Тәм тою органнары хезмәтен тәм төерчекләре үти. Алар нерв очлары белән чорналган күзәнәкләр төркеменнән тора. Тәм төерчекләре авыз куышлыгында гына түгел, бәлки тәннең күп кенә өлешләрендә тиренең тышкы катлавында да ур­нашкан. Күрү органнары — яссы мөгезкатлау белән түгәрәк хру­сталиктан торган күзләр. Ишетү анализаторы — баш сөягендә урнашкан эчке колак кына; колак яфрагы һәм ишетү юлы юк. Балыкларга суның хәрәкәтен тоючы, үзенә бер төрле сизү орга­ны — ян сызык булу хас. Ул тәннең ян өслекләрендә тупланган сизүче күзәнәкләрдән тора. Су агымы, сизгер эпителийның теге яки бу ноктасын тынычсызлап, балыкка ориентлашырга, хәтта якынлашучы дошманын сизәргә дә мөмкинлек бирә. Болганчык сулыкларда, тәннең пространстводагы торышын билгеләү өчен, ян сызык органнары күзгә һәм башка сизү органнарына караганда еш кына кирәклерәк тә була. == Кан әйләнеше системасы == [[Кан]] әйләнеше системасы йомык һәм ике камералы (йөрәгалды һәм карынчык) йөрәктән һәм кан тамырларыннан тора. Кан ка­рынчыктан корсак аортасына керә. Аорта артерияләргә бүленә. Алар буйлап кан саңакларга килә, саңакларда артерияләр күп санлы вак кан тамырларына — капиллярларга тармаклана. Саңак капиллярларындагы кан, углекислый газдан арынып, [[әче тудыргыч]]ка байый һәм бу кан, арка артериясенә җыелып, тәннең бөтен орган­нарына, шулай ук мускулларына китә. Биредә куе капиллярлар челтәре аша кандагы [[әче тудыргыч]] һәм туклыклы матдәләр — ту­кымаларга, ә алардан углекислый газ һәм тереклек эшчәнлегенең башка продуктлары канга күчә. Тукымалардан кан йөрәккә бару­чы тамырларга — веналарга җыела һәм алар буйлап йөрәгалдына килеп керә. == Сулыш системасы == Сулыш системасы функциясен саңак капкачының эчке ягына урнашкан дүрт тулы саңак җәясеннән һәм бер рәт башлангыч яфракчыклардан торган саңаклар үти. Авыз һәм саңак капкачла­рының хәрәкәте нәтиҗәсендә авызга кергән су саңак куышлыгына куыла һәм саңак яфраклары аша, саңакларны юып, тышка чыга­рыла. Шулай газлар алмашы бара. == Ашкайнату системасы == Ашкайнату системасы. Балыкларның күпчелек төрләренең авыз куышлыгында күп санлы конуссыман тешләр була. Авыз куышлыгы белән кыска үңәчкә илтүче йоткылык арасында чик беленми. Ашказаны төрле формада һәм төрле зурлыкта була, кайбер төрләренең ашказаны зәгыйфь үскән. Тирән суларда тереклек итүче ерткыч балыкларның ашказаны сузылучан, бу — озак ач торырга җайлашу, чөнки бик тирәндә табыш сирәк эләгә. Эчәклекнең нәкъ башланган урынында ашкайнату өслеген арттыручы сукыр үсентеләр була. Бавырда эшләнгән үт сыекчасы үт куыгына җыела, аннан эчәкнең алгы бүлегенә керә. Ашказаны асты бизләренең юллары эчәклекнең башлангыч бүлегенә ачыла. Күпчелек сөякле балыкларның һава тулган йөзү куыгы була. Ул ашкайнату көпшәсенең арка ягы үсентесе кебек үсеш ала. Соң­рак күп кенә төрләрендә йөзү куыгы үңәч белән бәйләнешен югалта, ләкин кайберләрендә бәйләнеш гомер буена саклана. Йөзү куыгы, нигездә, гидростатик функцияне үти, ягъни вертикаль яссылыкта балыкның ирекле хәрәкәтен тәэмин итә. Аның стенасы капиллярлар челтәре белән яхшы тәэмин ителгән. Бик тиз тирәнгәтөшкәндә, балык тәненә басым кинәт арта, һәм һава куыктан канга күчә. Нәтиҗәдә балыкның чагыштырма авырлыгы арта, бу аның чумуына булышлык итә. Өскә йөзеп чыкканда, киресенчә, суның басымы һәм газларның канда эрүчәнлеге кими, һәм газ кан тамырларыннан һава куыгына чыга. == Бүлеп чыгару системасы == Бүлеп чыгару системасы озын тасмасыман бөерләрдән гыйба­рәт. Алар умырткалыкның ике ягында йөзү куыгы өстендә ята. Бөерләрнең эчке кырыеннан сидек юллары сузылган, алар, бер каналга тоташып, аналь ачыклык артында, җенес юлыннан аерым, тышка ачыла. Кайбер төрләрендә сидек куыгы да була. == Үрчү органнары == Үрчү органнары — нарлы орлыклыклар һәм күкәйлекләр — аерым каналлар белән җенес юлы булып тышка ачыла. Күкәй кү­зәнәкләр (уылдыклар) вак, юка къойкъасыман тышчалы; балык­ларда, кагыйдә буларак, тышкы аталану. == Кызыклы фактлар == Балыклар су агымына каршы йөзгәндә, тыныч суда йөзүгә караганда азрак көч сарыф итәләр. Бу күренеш балыкларның су әйләнмәләрен яхшы сиземләү һәм аларны куллана белү белән аңлатыла. Шундый ук ысул белән паруслы яхта җилгә каршы йөзә.<ref>http://www.muzey-factov.ru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120701133626/http://muzey-factov.ru/ |date=2012-07-01 }} Кызыклы фактлар</ref> == Искәрмәләр == {{Reflist}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * [http://tatar.org.ru/kurs/7-biologiya/cyr_161.php БИОЛОГИЯ В.Б. Захаров, Н.И. Сонин]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Моны да карагыз == {{Портал|Балыклар|Зоология|Биология}} {{Тәрҗемә|ru|Рыбы}} [[Төркем:Балыклар| ]] [[Төркем:Әлифба буенча хайваннар]] [[Төркем:Зоология]] [[Төркем:Хайваннар]] hzn7pnw585r6ynvfssy0l6ra9quw79e 0 38198 6001111 4860747 2026-08-17T00:29:51Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001111 wikitext text/x-wiki {{ТП |халәт = авыл |татар исеме = Бикнарат |чын исем = Бикнарат |ил = Россия |герб = |байрак = |герб киңлеге = |байрак киңлеге = |lat_deg = 56 |lat_min = 10 |lat_sec = 48 |lon_deg = 49 |lon_min = 0 |lon_sec = 36 |CoordAddon = type:city(17800)_region:RU |CoordScale = 250000 |ЯндексХарита = |ил харитасы зурлыгы =300 |төбәк харитасы зурлыгы =300 |район харитасы зурлыгы =250 |төбәк төре = Республика |төбәк = Татарстан |төбәк җәдвәлдә = Татарстан |район төре = муниципаль район |район = Биектау районы |район җәдвәлдә= |җәмгыять төре= |җәмгыять = |җәмгыять таблицада = |ил харитасы = |төбәк харитасы = |эчке бүленеш = |башлык төре = |башлык = |нигезләү датасы = XVIII гасыр |беренче телгә алу = |элеккеге исемнәр = |мәйдан = |биеклек төре = |ТП мәркәзе биеклеге = |климат = dfb — дымлы континенталь |рәсми тел = |халык саны = 184 |исәп елы = 2010 |халык тыгызлыгы = |агломерация = |милли состав = |дини состав = |этнохороним = |сәгать кушагы = +3 |DST = |телефон коды = 884365 |почта индексы = 422725 |почта индекслары = |автомобиль коды = 16, 116 |Commons-та төркем = |сайт = |сайт теле = |сайт теле2 = |сайт теле3 = |сайт теле4 = |сайт теле5 = |add1n = |add1 = |add2n = Русча топонимы |add2 = Бикнарат |add3n = |add3 = | add3n = ОКАТО | add3 = 92222000025 | add4n = ОКТМО | add4 = 92622415106 }} '''Бикнарат''' — [[Татарстан Республикасы]]ның [[Биектау районы]]ндагы авыл. == Географиясе == Бикнарат Татарстанның башкаласы [[Казан]]нан төньяк-көнбатышка таба 43 чакрым, ә район үзәге Биектаудан төньяк-көнбатышка таба 35 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Тарих == [[XVIII гасыр]]да нигезләнгән. == Демография == {| class='standard' style='text-align: center;' width=60% | colspan=13 | Халык саны |- class='shadow' |[[1803 ел|1803]] |[[1859 ел|1859]] |[[1897 ел|1897]] |[[1908 ел|1908]] |[[1922 ел|1922]] |[[1926 ел|1926]] |[[1938 ел|1938]] |[[1949 ел|1949]] |[[1958 ел|1958]] |[[1970 ел|1970]] |[[1989 ел|1989]] |[[2002 ел|2002]] |[[2010 ел|2010]] |- |80 |201 |393 |480 |429 |572 |660 |551 |433 |380 |214 |208 |184 |} Төп милләтләр ([[1989 ел]]гы җанисәп буенча): [[татарлар]]. 2020 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 146 кеше яши<ref name=16t>[https://16.rosstat.gov.ru/vpn2020 Дәүләт статистикасы Федераль хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча территориаль органы.]</ref>, шул исәптән: [[татарлар]] — 97,26%, башка халыклар — 2,74%<ref name=16t />. == Климат == {{temperatura12-y-cyrillic|-10.8|-10.8|-5.7|4.6|13.5|18.4|20.4|17.8|12.2|4.5|-4.6|-10|4.1}} Климат уртача континенталь. [[Кёппен климатлар классификация|Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе]] буенча климатның коды: Dfb<ref>[http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/present.htm#data World Map of the Köppen-Geiger climate classification, Institute for Veterinary Public Health, University of Veterinary Medicine Vienna]</ref>. Уртача еллык һава температурасы 4.1&nbsp;°C.<ref>[http://www.retscreen.net NASA Surface meteorology and Solar Energy Data Set, RETScreen International]</ref> == Танылган шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q18767066. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | data-sort-value="1928" | 1928-03-06 | [[Кәримулла Ибәтуллин|Кәримулла Һибәтуллин]] | | | | data-sort-value="2011" | 2011 | [[Татарстан]] |- | data-sort-value="1961" | 1961-06-18 | [[Зиннур Хөснияр]] | [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]'' | [[Ялкын (журнал)|Ялкын]]<br/>[[«Татарстан» радиосы]]<br/>[[Татарстан китап нәшрияты]] | | |} {{Wikidata list end}} * [[Кәримулла Ибәтуллин]] (1928-2011), Социалистик Хезмәт Каһарманы. * [[Зиннур Хөснетдинов]] (''[[Зиннур Хөснияр]]'', 1961), язучы, [[ТР атказанган сәнгать эшлеклесе]] (2001). == Искәрмәләр == {{Reflist}} == Чыганаклар == * Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ. {{Биектау районы}} crjdo145pmqtclmk8z8v03fo7aovqh2 0 39103 6001044 5994984 2026-08-16T15:58:53Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001044 wikitext text/x-wiki {{ТП |халәт = авыл |татар исеме = Югары Кибәхуҗа |чын исем = Югары Кибәхуҗа |ил = Россия |герб = |байрак = |герб киңлеге = |байрак киңлеге = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = type:city(17800)_region:RU |CoordScale = 250000 |ЯндексХарита = |ил харитасы зурлыгы =300 |төбәк харитасы зурлыгы =300 |район харитасы зурлыгы =250 |төбәк төре = Республика |төбәк = Татарстан |төбәк җәдвәлдә = Татарстан |район төре = муниципаль район |район = Теләче районы |район җәдвәлдә= |җәмгыять төре= |җәмгыять = |җәмгыять таблицада = |ил харитасы = |төбәк харитасы = |эчке бүленеш = |башлык төре = |башлык = |нигезләү датасы = Казан ханлыгы |беренче телгә алу = |элеккеге исемнәр = |мәйдан = |биеклек төре = |ТП мәркәзе биеклеге = |климат = dfb — дымлы континенталь |рәсми тел = |халык саны = 422 |исәп елы = 2002 |халык тыгызлыгы = |агломерация = |милли состав = |дини состав = |этнохороним = |сәгать кушагы = +3 |DST = |телефон коды = |почта индексы = 422083 |почта индекслары = |автомобиль коды = 16, 116 |Commons-та төркем = |сайт = |сайт теле = |сайт теле2 = |сайт теле3 = |сайт теле4 = |сайт теле5 = |add1n = |add1 = |add2n = Русча топонимы |add2 = Верхние Кибя-Кози |add3n = |add3 = | add3n = ОКАТО | add3 = 92256000029 | add4n = ОКТМО | add4 = 92656425101 }} '''Югары Кибәхуҗа''' — [[Татарстан Республикасы]]ның [[Теләче районы]]ндагы авыл. == Географиясе == Югары Кибәхуҗа Татарстанның башкаласы [[Казан]]нан төньяк-көнчыгышка таба 68 чакрым, ә район үзәге Теләчедән төньяк-көнбатышка таба 11 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Тарих == Авыл бик борынгылардан: [[Казан ханлыгы]] чорында ук нигезләнгән == Демография == {| class='standard' style='text-align: center;' width=60% | colspan=12 | Халык саны |- class='shadow' |[[1859 ел|1859]] |[[1897 ел|1897]] |[[1908 ел|1908]] |[[1926 ел|1926]] |[[1938 ел|1938]] |[[1949 ел|1949]] |[[1958 ел|1958]] |[[1970 ел|1970]] |[[1979 ел|1979]] |[[1989 ел|1989]] |[[2002 ел|2002]] |[[2010 ел|2010]] |- |628 |806 |927 |946 |943 |746 |715 |726 |577 |434 |422 | |} Төп милләтләр ([[1989 ел]]гы җанисәп буенча): [[татарлар]]. 2020 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 330 кеше яши<ref name=16t>[https://16.rosstat.gov.ru/vpn2020 Дәүләт статистикасы Федераль хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча территориаль органы.]</ref>, шул исәптән: [[татарлар]] — 99,09%, башка халыклар — 0,91%<ref name=16t />. == Күренекле кешеләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q13208512. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | data-sort-value="1891" | 1891-01-16<br/>1891 | [[Гаяз Максуди]] | [[Кышкар мәдрәсәсе]]<br/>[[Хөсәения мәдрәсәсе]]<br/>[[Иж-Бубый мәдрәсәсе]]<br/>''[[:d:Q1334582|Льеж университеты]]''<br/>[[Истанбул университеты]] | [[математик]]<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Татарстан Республикасының милли музее]]<br/>[[Гыйльми Үзәк]]<br/>[[Мәгариф (журнал)|Мәгариф]]<br/>[[Кызыл Армия (газета, 1918-1921)|«Кызыл Армия»]]<br/>[[«Ватаным Татарстан» газетасы|«Ватаным Татарстан»]]<br/>[[Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы]]<br/>[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>''[[:d:Q4406337|Сәмәрканд дәүләт университеты]]'' | data-sort-value="1942" | 1942 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] |- | data-sort-value="1900" | 1900-01-15 | [[Мәхмүд Максуд]] | [[Кышкар мәдрәсәсе]]<br/>[[И.В. Сталин исемендәге Көнчыгыш хезмәт ияләренең коммунистик университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]'' | [[Чулпан (гәҗит, Петроград-Мәскәү)|Чулпан]]<br/>[[Ярлылар тавышы (гәҗит)|Ярлылар тавышы]]<br/>[[Яшь эшче (гәҗит)|Яшь эшче]]<br/>[[Яшь эшче (журнал)|Яшь эшче]]<br/>''[[:d:Q25394454|Central Publishing House of the Peoples of the USSR]]''<br/>''[[:d:Q20165343|Profizdat]]''<br/>[[Коммунист (гәҗит, Мәскәү)|Коммунист]]<br/>[[Совет сугышчысы (гәҗит)|Совет сугышчысы]] | data-sort-value="1962" | 1962-11-10 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1903" | 1903-04-19 | [[Нәҗип Максудов]] | | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | [[Казан дәүләт аграр университеты]]<br/>[[Татарстан китап нәшрияты]] | data-sort-value="1976" | 1976 | [[Казан]] |- | data-sort-value="1948" | 1948-01-01 | [[Фәрит Хатыйпов (1948)|Фәрит Хатыйпов]] | [[Казан музыка көллияте]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q10399597|аккомпаниатор]]''<br/>''[[:d:Q691031|концертмейстер]]'' | [[Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясе]] | | |} {{Wikidata list end}} *Бертуган Максудовлар: **[[Гаяз Максуди]] (1891—1942), җәмәгать эшлеклесе, мөхәррир. **[[Мәхмүд Максуд]] (1900—1962), татар язучысы, тәрҗемәче. ** [[Нәҗип Максудов]] (1903—1976), техник фәннәр кандидаты, [[Казан авыл хуҗалыгы институты]] кафедра мөдире. * [[Васил Гарифуллин]] (1961), филология фәннәре докторы, профессор, [[Татарстанның атказанган фән эшлеклесе]]. * [[Алинә Сафиуллина]] (1985), популяр татар җырчысы. * [[Фәрит Хатыйпов]] (1948), композитор, [[Татарстанның халык артисты]], [[Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе]]. == Климат == {{temperatura12-y-cyrillic|-10.9|-10.9|-5.8|4.5|13.4|18.5|20.4|17.8|12.1|4.4|-4.8|-10.2|4.0}} Климат уртача континенталь. [[Кёппен климатлар классификация|Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе]] буенча климатның коды: Dfb<ref>[http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/present.htm#data World Map of the Köppen-Geiger climate classification, Institute for Veterinary Public Health, University of Veterinary Medicine Vienna]</ref>. Уртача еллык һава температурасы 4.0&nbsp;°C.<ref>[http://www.retscreen.net NASA Surface meteorology and Solar Energy Data Set, RETScreen International]</ref> == Искәрмәләр == {{Reflist}} == Чыганаклар == * Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ. {{Теләче районы}} btu2u2zuitewtl0ktwd9b98ztkukghy 0 43273 6001094 5994027 2026-08-16T20:24:04Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001094 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''{{Label|Q4479105|lang=tt}}''' ({{lang-ru|{{Label|Q4479105|lang=ru}}}}, {{lang-en|{{Label|Q4479105|lang=en}}}}) — [[Уфа]]дагы дәрәҗәле техник [[югары уку йорты]], Россиянең төбәк терәк университеты. ==Тарихи мәгълүмат== Университетның тарихы 1941 елда [[Мәскәү]]дән И. Губкин исемендәге нефть институтының Уфага эвакуацияләнеп, 1943 елда аның Башкортстандагы филиалы ачылудан башлана. 1948 елдан аерым уку йорты буларак эшли башлый.<br/> 1994 елда институт университет статусына ия була. Традицион белем бирү алымнары баетыла, укыту-лаборатор корпус мәйданнары зурая. <br/> Бүген УДНТУда Русиянең 46 төбәгеннән һәм 28 илдән барлыгы 16 меңнән күбрәк студент һәм аспирант белем ала. Диплом алган белгечләрнең 90 проценты эшкә юллама буенча урнаша. ==Факультетлар== * тау-нефть факультеты * җитештерү процессларын автоматлаштыру факультеты * механика факультеты * үткәргеч торбалар факультеты * гуманитар факультет * технология факультеты * архитектура-төзелеш факультеты * читтән торып уку факультеты * икътисад факультеты [[Октябрьски]]да, [[Стәрлетамак]]та, [[Салават (Башкортстан)|Салаватта]] университетның филиаллары эшли. ==Шәкертләр== УДНТУ үзенең элекке студентлары белән хаклы рәвештә горурлана. СССРның элекке нефть эшкәртү сәнәгате министры Николай Лемаев, шушы ук тармакның элекке министры урынбасары Георгий Ивановский, Яңа Уфа нефть эшкәртү заводының элекке директоры Александр Махов, СССР Дәүләт нефть продуктлары комитетының элекке рәисе Тәлгать Хурамшин, хуҗалык һәм партия әһелләре [[Равмер Хәбибуллин]], [[Фәрит Мөхәммәтшин]], [[Мөхәммәт Сабиров]], [[Мортаза Рәхимов]], [[Рәлиф Сафин]], башка бик күпләр биредә укыган. ==Музей== 2011 елда, югары уку йортының 70 еллык юбилеена “УДНТУ тарихы музее” белем бирү үзәге ачылды. Биредә 60 еллык тарих, галимнәрнең дөнья күләмендә танылу алган фәнни-хезмәт үрнәкләре, коллективның фәндәге, иҗаттагы казанышлары тупланган. Үзәкнең гомум мәйданы — 1040, ә экспозиция залларыныкы 800 квадрат метр тәшкил итә. == Шәхесләр == === Ректорлар === * ????-???? — ??? * [[1971 ел|1971]]-[[1976 ел|1976]] — [[Заһидулла Сюняев]] * ????-[[2014 ел|2014]] — [[Айрат Шаммазов]] * [[2014 ел|2014]]-[[2019 ел|2019]] — [[Рамил Бәхтизин]] * [[2019 ел|2019]]-[[{{CURRENTYEAR}} ел|{{CURRENTYEAR}}]] — [[Олег Баулин]] === Укытучылар === {{seealso|Төркем:Уфа дәүләт нефть техник университеты укытучылары}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q4479105. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p108/Q4479105/p580:башлау,p108/Q4479105/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! әлма-матер ! һөнәр төре ! үлем датасы ! үлем урыны |- | | | [[Всеволод Яблонский|Всеволод Яблонски]] | data-sort-value="1901" | 1901-11-07 | [[Ырынбур]] | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1963" | 1963-05-02 | [[Уфа]] |- | | | [[Барый Кәлимуллин]] | data-sort-value="1907" | 1907-04-10 | [[Дуван-Мәчетле|Дыван-Мәчетле]] | ''[[:d:Q1296887|Новосибирск дәүләт архитектура һәм төзелеш университеты]]'' | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | data-sort-value="1989" | 1989-07-21 | [[Уфа]] |- | | | [[Алексей Полак]] | data-sort-value="1911" | 1911-06-04 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | ''[[:d:Q689400|Вена техника университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-31 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q77385024|Клименок Борис Васильевич]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-05-02 | [[Минск губернасы|Минск губернасы]] | [[Mäskäw däwlät universitetı|Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1986" | 1986-12-22 | |- | | | ''[[:d:Q49240110|Дәүләтшин Хәмзә Ғәббәс улы]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-09-09 | [[Олы Глушица районы]] | | [[галим]] | | [[Алматы]] |- | | | [[Дмитрий Варфоломеев|Дмитри Варфоломеев]] | data-sort-value="1918" | 1918-09-24 | ''[[:d:Q4182608|Заболотье]]'' | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1992" | 1992-05-07 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q56581124|Viktor Gubin]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-03-17 | [[Белогорск (Амур өлкәсе)|Белогорск]] | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>[[профессор]] | data-sort-value="1996" | 1996-09-03 | [[Уфа]] |- | | | [[Илья Мархасин]] | data-sort-value="1919" | 1919-04-27 | [[Киев]] | [[Бакы дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-04-21 | [[Уфа]] |- | | | [[Борис Марушкин]] | data-sort-value="1921" | 1921-04-28 | ''[[:d:Q18792881|Новая Кутля]]'' | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1994" | 1994-08-15 | [[Уфа]] |- | 1951 | 1956 | [[Әхтәм Кинҗәкәев]] | data-sort-value="1922" | 1922-01-01 | [[Иске Бүздәк]] | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="2017" | 2017-01-18 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q23654940|Shaukat Ahatov]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-11-14 | [[Базытамак]] | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q114009157|хуҗалык эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="2020" | 2020-12-07 | [[Уфа]] |- | | | [[Суфия Китапова]] | data-sort-value="1922" | 1922-11-12 | [[Иске Сабай]] | [[К. А. Тимирязев исемендәге Башкорт педагогия институты|К.А. Тимирязев исемендәге Башкорт педагогия институты]]<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1997" | 1997-12-24 | [[Уфа]] |- | | | [[Александр Спивак]] | data-sort-value="1923" | 1923-11-17 | [[Михайловка (Бүздәк районы)|Михайлау]] | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="2007" | 2007-01-20 | [[Уфа]] |- | 1954 | 1987 | [[Владимир Дәүләкәмев]] | data-sort-value="1923" | 1923-07-28 | [[Воскресенское (Мәләвез районы)|Воскресенски]] | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1987" | 1987-03-08 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q21856976|Vasily Ionov]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-08-02 | ''[[:d:Q19638539|Ахлебинино]]'' | [[Ишембай нефть көллияте]] | ''[[:d:Q196721|кырдыручы]]''<br/>[[инженер]] | data-sort-value="2010" | 2010 | [[Октябрьски]] |- | | | ''[[:d:Q111695198|Йосопов Ислам Йосоп улы]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-09-01 | [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]<br/>[[Буралы (Илеш районы)|Буралы]] | | [[инженер]] | data-sort-value="1991" | 1991-04-16 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q17426672|Брюгеман Альберт Фридрихович]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-09-12 | | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="2010" | 2010-07-12 | |- | 1960 | 1983 | ''[[:d:Q114621980|Віктар Елісеевіч Цішчанка]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-03-15 | [[Бярозки (Хоцимский районы)|Бярозки]] | ''[[:d:Q1817355|«Львов политехникасы» илкүләм университеты]]''<br/>[[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | | | |- | | | [[Мидхәт Мәүлетев]] | data-sort-value="1928" | 1928-02-16 | [[Шланлыкүл]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | [[галим]] | data-sort-value="2000" | 2000-12-08 | [[Уфа]] |- | | | [[Миңнеәхмәт Моталов|Миңнеәхмәт Моталыв]] | data-sort-value="1928" | 1928-03-19 | ''[[:d:Q4538297|Янтыш]]'' | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="2012" | 2012-04-05 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q42296133|German Grigorevitsj Lobodin]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-11-20 | [[Архангелски (Архангель районы)|Архангел]] | ''[[:d:Q4314989|П. Ф. Лесгафт исемендәге Милли дәүләт физик тәрбия, спорт һәм сәламәтлек университеты]]'' | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q11338576|боксчы]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-06-04 | [[Уфа]] |- | | | [[Заһидулла Сюняев]] | data-sort-value="1929" | 1929-12-10 | [[Татар Виләзмәсе]] | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="2001" | 2001-01-07 | [[Мәскәү]] |- | 1961 | 1963 | ''[[:d:Q4132498|Заһидулла Галиуллин]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-12-26 | [[Яңа Урсай (Бакалы районы)|Яңа Урсай]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | [[галим]] | data-sort-value="2016" | 2016-03-28 | ''[[:d:Q4388265|Razvilka]]'' |- | | | ''[[:d:Q77235276|Новосёлов Виктор Фёдорович]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-03-02 | [[Урал өлкәсе]] | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | | |- | 1953 | 1999 | [[Алексей Кондратьев]] | data-sort-value="1930" | 1930-05-18 | [[Дүртөйле (Шаран районы)|Дүртөйле]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]'' | data-sort-value="2012" | 2012-01-17 | [[Уфа]] |- | | | [[Павел Тугунов]] | data-sort-value="1930" | 1930-10-28 | [[Волгоград]] | ''[[:d:Q4122969|Волгоград дәүләт техник университеты]]'' | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | data-sort-value="1993" | 1993-02-04 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q89575461|Elita Aleksandrovna Mukhacheva]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-06-09 | [[Түбән Новгород]] | [[К. А. Тимирязев исемендәге Башкорт педагогия институты|К.А. Тимирязев исемендәге Башкорт педагогия институты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="2011" | 2011-04-15 | [[Уфа]] |- | | | [[Юрий Малышев (1931)|Юри Малышев]] | data-sort-value="1931" | 1931-04-11 | ''[[:d:Q4326264|Novoscherbinovskaya]]'' | ''[[:d:Q4408459|Сарытау дәүләт социаль-икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="2015" | 2015-03-07 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q15065208|Vil Galejev]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-09-01 | [[Ахун (Учалы районы)|Ахун]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | [[галим]] | data-sort-value="2015" | 2015-03-04 | [[Уфа]] |- | 1967 | 1978 | ''[[:d:Q97571149|Алкснэ Арнольд Эдуардович]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-07-10 | [[Уфа]] | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1998" | 1998-11-21 | [[Кривой Рог]] |- | 1965 | 2003 | ''[[:d:Q4445709|Bayrak Sultanov]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-09-21 | [[Бөре (шәһәр)|Бөре]] | [[Урал дәүләт тау университеты|Урал дәүләт тау эше университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="2012" | 2012-10-24 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q120278480|Каримов, Зуфар Фазылович]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-10-15 | [[Түбән Каргавылы]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | | | |- | | | ''[[:d:Q65334131|Абузова Фатиха Фиттәх ҡыҙы]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-06-19 | [[Төмән (Мордовия)|Төмән]] | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q23673954|Ишмырҙин Әбүбәкер Әхмәҙулла улы]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-12-03 | [[Гафури районы]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q111668784|Ғүмәров Хәйҙәр Сәғит улы]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-02-10 | [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]<br/>[[Зиянчура районы]]<br/>[[Күгәрчен (Зиянчура районы)|Күгәрчен]] | [[Уфа дәүләт авиация техник университеты]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | | |- | | | [[Рамил Әхтәмов|Рамил Әхтәмев]] | data-sort-value="1937" | 1937-09-14 | [[Борай (Башкортстан)|Борай]] | [[Уфа дәүләт авиация техник университеты]] | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | data-sort-value="2007" | 2007-06-30 | [[Уфа]] |- | | | [[Рәбис Фазлыев]] | data-sort-value="1937" | 1937-04-19 | [[Бөгелмә]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | ''[[:d:Q18524075|тау инженеры]]'' | data-sort-value="2012" | 2012-04-19 | |- | | | ''[[:d:Q108821961|Таңатаров Марат Әхсән улы]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-12-26 | [[Симәй]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | ''[[:d:Q12376667|технолог]]'' | data-sort-value="1997" | 1997-03-17 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q109492679|Валявин Геннадий Георгиевич]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-12-25 | [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]<br/>[[Зилаер|Җылаер]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | ''[[:d:Q688603|инженер-технолог]]'' | data-sort-value="2017" | 2017-10-16 | [[Уфа]] |- | | | [[Дилүс Рахманколов|Дилүс Рахманколыв]] | data-sort-value="1939" | 1939-08-15<br/>1939-08-20 | [[Яңа Муса (Ырынбур өлкәсе)|Яңа Муса]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | [[галим]] | data-sort-value="2008" | 2008-08-09 | [[Уфа]] |- | | | [[Юнир Абызгилдин]] | data-sort-value="1939" | 1939-11-20 | ''[[:d:Q4275453|Макар]]'' | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | ''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | data-sort-value="2007" | 2007-10-23 | [[Уфа]] |- | | | [[Юрий Антипин|Юри Антипин]] | data-sort-value="1939" | 1939-06-30 | [[Уфа]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | [[галим]] | data-sort-value="2014" | 2014-07-06 | [[Уфа]] |- | | | [[Эрнст Юлбарисов]] | data-sort-value="1939" | 1939-01-22 | [[Архангель районы (Башкортстан)|Архангель районы]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | | | |- | | | [[Рудольф Кирайдт]] | data-sort-value="1939" | 1939-01-01 | [[Опочка]] | ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>[[укытучы]] | data-sort-value="2020" | 2020-04-13 | [[Уфа]] |- | | | [[Евгений Ишемгужин]] | data-sort-value="1939" | 1939-07-19 | [[Пугачев (шәһәр)|Пугачев]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | data-sort-value="2014" | 2014-10-04 | [[Уфа]] |- | | | [[Илгиз Абдуллин]] | data-sort-value="1940" | 1940-07-14 | [[Уфа]] | [[Уфа дәүләт авиация техник университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="2008" | 2008-07-18 | [[Уфа]] |- | | | [[Игорь Бикбулатов]] | data-sort-value="1941" | 1941-10-19 | [[Бүребай]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="2026" | 2026-02-14 | |- | | | ''[[:d:Q109802730|Самойлов Наум Александрович]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-12-09 | [[Ташкент|Ташкәнт]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | | | |- | | | ''[[:d:Q75233577|Иҙрисов Роберт Хәбиб улы]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-04-13 | ''[[:d:Q4165777|Dombarovsky]]'' | [[Уфа дәүләт авиация техник университеты]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q4200142|Ural Imashev]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-01-17 | [[Учалы]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | [[галим]] | data-sort-value="2018" | 2018-02-03 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q111621241|Йәғәфәрова Гүзәл Ғабдулла ҡыҙы]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-04-01 | [[Авыргазы районы]]<br/>[[Талбазы (Авыргазы районы)|Толбазы]] | ''[[:d:Q110946531|Бөре дәүләт педагогика институты]]'' | ''[[:d:Q864835|biotechnologist]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q4054271|Aleksey Abakumov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-09-20 | [[Ишембай]] | ''[[:d:Q4460386|Томск дәүләт идарә итү системалары һәм радиоэлектроника университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="2021" | 2021-11-14 | |- | | | ''[[:d:Q17865597|Anatoliy Ivanovitsj Kobjakov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-06-02 | [[Ишембай]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q108869910|Зарипов Рәил Моталлап улы]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-01-01 | [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]<br/>[[Таштимер]] | | [[математик]] | | |- | | | [[Айрат Шаммазов]] | data-sort-value="1947" | 1947-08-31 | [[Уфа]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q4073114|Arslan Akhmetov]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-12-11 | [[Львов]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q4475367|Talgat Umergalin]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-01-24 | ''[[:d:Q4075420|Bayguzino]]'' | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | | |- | | | [[Эльдар Мовсумзаде]] | data-sort-value="1948" | 1948-09-08 | [[Бакы]] | ''[[:d:Q724207|Азәрбайҗан дәүләт нефть һәм сәнәгать академиясе]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q77223154|Клявлин Марс Сәлих улы]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-04-27 | [[Красноусол]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | ''[[:d:Q688603|инженер-технолог]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q22045835|Boris Mastobayev]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-06-13 | [[Vilnius|Вилнүс]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | | | [[Искәндәр Кузеев]] | data-sort-value="1950" | 1950-03-14 | [[Уфа]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>[[галим]] | | |- | | | [[Леонард Хәлилов]] | data-sort-value="1951" | 1951-01-01 | [[Малаяз]] | [[Башкорт дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4201644|Ufa Institute of Chemistry]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q21636990|Вилданов Рәүф Ғибаҙулла улы]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-10-24 | [[Ишембай]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | [[галим]]<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q112143785|Сабитов Илдар Нариман улы]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-10-15 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | | |- | | | [[Ирина Оськина]] | data-sort-value="1954" | 1954-12-10 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]'' | | |- | | | [[Усман Гайсин]] | data-sort-value="1954" | 1954-01-12 | | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[галим]] | | |- | | | [[Рифмир Мәрдәмшин]] | data-sort-value="1954" | 1954-02-09 | [[Рәтамак]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]'' | | |- | | | [[Михаил Доломатов]] | data-sort-value="1954" | 1954-11-01 | [[Уфа]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16744668|физико-химик]]'' | | |- | | | [[Рамил Бәхтизин]] | data-sort-value="1955" | 1955-03-30 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q4255050|Латипов Валерий Мәркәз улы]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-02-16 | [[Ишембай]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | [[галим]] | | |- | | | [[Илшат Теләшев]] | data-sort-value="1956" | 1956-11-21 | [[Уфа]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q111728612|Әбдиев Ринат Ғәзизйән улы]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-08-28 | [[Бозаяз]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q20604556|Ибраһимов Илдус Ғамир улы]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-10-17 | [[Куергазы районы]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q110408486|Хафизов Айрат Рим улы]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-01-05 | [[Югары Манчар]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | [[инженер]] | | |- | | | [[Рөстәм Исмаков]] | data-sort-value="1958" | 1958-03-04 | [[Уфа]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | ''[[:d:Q4318144|Neftyanik stadionu]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q26255545|Гыйниятулла Ишбаев]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-07-20 | [[Учалы районы]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q57768037|Георгий Сидоров]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-01-21 | [[Таштамак]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q76971657|Зәйнуллин Радик Әнүәр улы]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-04-02 | [[Красноусол]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q77316644|Евтушенко Евгений Викторович]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-07-29 | [[Ташлы районы]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q111686683|Ғәбитов Азат Исмәғил улы]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-05-03 | [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]<br/>[[Иске Собхангол (Бөрҗән районы)|Иске Собхангол]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | [[инженер]] | | |- | | | ''[[:d:Q59670903|Rustem Vakhitov]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-10-16 | [[Уфа]] | [[Башкорт дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q24265174|фәлсәфә тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q60148888|грамадазнавец]]''<br/>''[[:d:Q15958642|political writer]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q18543182|social philosopher]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q108824204|Хәлимов Айрат Андалис улы]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-05-12 | [[Салават (шәһәр)|Салават]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | | | [[Владислав Бугера]] | data-sort-value="1971" | 1971-01-24 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 1998 | | ''[[:d:Q94593250|Naum Samoylov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |} {{Wikidata list end}} === Тәмамлаучылар === {{seealso|Төркем:Уфа нефть институтын тәмамлаучылар}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q4479105. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p69/Q4479105/p580:башлау,p69/Q4479105/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | | | ''[[:d:Q4337829|Leonid Iokinfovitsj Osipenko]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-03-17 | [[Харбин]] | [[галим]] | | data-sort-value="1989" | 1989-05-24 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q4196628|Georgy Ivanovsky]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-12-13 | | | | data-sort-value="1998" | 1998-08-07 | [[Мәскәү]] |- | | | [[Җәүдәт Мостаев]] | data-sort-value="1920" | 1920-09-03 | [[Стәрлетамак]] | [[галим]] | | data-sort-value="1999" | 1999-09-18 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q65334823|Ғәниева Роза Шәрип ҡыҙы]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-07-30 | [[Салават районы]] | ''[[:d:Q21002343|petroleum engineer]]'' | | | |- | | | [[Евгений Столяров|Евгени Столәров]] | data-sort-value="1922" | 1922-02-22 | [[Бөгелмә]] | ''[[:d:Q18524075|тау инженеры]]'' | | data-sort-value="1985" | 1985-03-22 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q65333868|Шәмсетдинов Яҡуп Мөхәммәт улы]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-03-14 | [[Карагол|Карагул]] | | | | |- | | | [[Виктор Мищевич]] | data-sort-value="1924" | 1924 | | | | data-sort-value="2011" | 2011 | |- | | | ''[[:d:Q17426672|Брюгеман Альберт Фридрихович]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-09-12 | | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | data-sort-value="2010" | 2010-07-12 | |- | | | ''[[:d:Q4420866|Mikhail Sisin]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-11-17 | [[Башкортстан]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="2009" | 2009-08-17 | |- | | 1956 | ''[[:d:Q4454230|Телков, Александр Прокофьевич]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-03-05 | [[Молоканово]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4467498|Төмән индустриаль университеты]]'' | data-sort-value="2010" | 2010-12-23 | |- | | 1962 | [[Любовь Волкова|Лүбовь Волкова]] | data-sort-value="1927" | 1927-07-17 | [[Тутаев]] | | | data-sort-value="2014" | 2014-10-31 | [[Уфа]] |- | | | [[Әгъзам Вәлиханов|Әгъзам Вәлиханыв]] | data-sort-value="1927" | 1927-02-27 | [[Бабай (Мишкә районы)|Бабай]] | | | data-sort-value="2006" | 2006-10-06 | [[Мәскәү]] |- | | | [[Лев Пелевин]] | data-sort-value="1927" | 1927-11-01 | ''[[:d:Q4076459|Balasheyka]]'' | [[инженер]] | | data-sort-value="1978" | 1978-12-16 | [[Уфа]] |- | | 1951 | [[Әкъдәс Бикколов]] | data-sort-value="1927" | 1927-03-02 | [[Бөгелмә]] | | | data-sort-value="2013" | 2013-12-05 | [[Уфа]] |- | | | [[Григорий Лазарев|Лазарев Григорий Александрович]] | data-sort-value="1927" | 1927-12-17 | [[Коногоровка]] | ''[[:d:Q18524075|тау инженеры]]'' | | data-sort-value="1983" | 1983-06-28 | [[Нягань]] |- | | 1950 | [[Мидхәт Мәүлетев]] | data-sort-value="1928" | 1928-02-16 | [[Шланлыкүл]] | [[галим]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | data-sort-value="2000" | 2000-12-08 | [[Уфа]] |- | | | [[Нурулла Каһарманов|Нурулла Каһарманыв]] | data-sort-value="1928" | 1928-02-10 | [[Ыслак (Әлшәй районы)|Слак]] | [[галим]] | | data-sort-value="1996" | 1996-10-09 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q15965969|Avzametdin Gizatoellovitsj Isjangoelov]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-09-14 | [[Стәрлебаш районы]] | | | data-sort-value="2004" | 2004-05-25 | [[Төмән]] |- | | | [[Гадел Вахитов]] | data-sort-value="1928" | 1928-12-31 | [[Стәрлетамак]] | [[галим]] | | data-sort-value="2014" | 2014-08-08 | [[Мәскәү]] |- | | 1961 | ''[[:d:Q4132498|Заһидулла Галиуллин]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-12-26 | [[Яңа Урсай (Бакалы районы)|Яңа Урсай]] | [[галим]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты<br/>''[[:d:Q4131780|Gazprom VNIIGAZ]]'' | data-sort-value="2016" | 2016-03-28 | ''[[:d:Q4388265|Razvilka]]'' |- | | | [[Николай Лемаев]] | data-sort-value="1929" | 1929-11-14 | ''[[:d:Q18782317|Красный Яр]]'' | | | data-sort-value="2000" | 2000-12-24 | [[Түбән Кама]] |- | | | ''[[:d:Q22045852|Minigaffan Hayroellovitsj Moenasipov]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-12-01 | | ''[[:d:Q4455875|Тирмән-Елга]]'' | ''[[:d:Q24930596|Ишембай быраулау эштәре идаралығы]]'' | data-sort-value="1997" | 1997-10-21 | |- | | | ''[[:d:Q77419909|Ризуанов Наил Мәсәлим улы]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-09-15 | [[Усман (Авыргазы районы)|Усман]] | | | data-sort-value="2012" | 2012-04-06 | [[Уфа]] |- | | | [[Рафаэль Тукаев]] | data-sort-value="1929" | 1929-05-01 | [[Стәрлетамак]] | [[инженер]] | [[Җәлилнефть]]<br/>[[Татнефть]]<br/>''[[:d:Q1890217|Mangghystaumunaigas]]''<br/>''[[:d:Q1431601|Krasnoyarsk International Airport]]'' | data-sort-value="1995" | 1995-06-05 | [[Уфа]] |- | | 1953 | [[Алексей Кондратьев]] | data-sort-value="1930" | 1930-05-18 | [[Дүртөйле (Шаран районы)|Дүртөйле]] | ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]'' | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | data-sort-value="2012" | 2012-01-17 | [[Уфа]] |- | | 1954 | [[Алексей Блинов]] | data-sort-value="1930" | 1930-10-12 | [[Байкы (Караидел районы)|Байкы]] | | | | |- | | | [[Рәис Нугаев]] | data-sort-value="1931" | 1931-05-15 | [[Уфа]] | [[галим]] | | | |- | | 1956 | [[Габделхак Халиков|Габделхак Халикыв]] | data-sort-value="1931" | 1931-02-09 | [[Кормантау]] | [[галим]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | data-sort-value="2007" | 2007-09-30 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q12570136|Davlet Sheikh-Ali]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-02-10 | [[Алматы]] | [[галим]] | ''[[:d:Q1734762|Kazakh-British Technical University]]'' | data-sort-value="2024" | 2024-12-04 | [[Палм-Бич-Гарденс]] |- | | | [[Рөстәм Ибәтуллин]] | data-sort-value="1931" | 1931-12-06 | [[Иске Баграж|Елхово]] | ''[[:d:Q4188067|Honoured Worker of the Oil and Gas Industry of the Russian Federation]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-03-23 | |- | | | [[Мөхәммәт Сабиров]] | data-sort-value="1932" | 1932-03-29 | [[Кушнаренко районы|Кушнарин районы]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[инженер]] | | data-sort-value="2015" | 2015-03-09 | [[Казан]] |- | | 1964 | [[Тәлгать Хөрәмшин]] | data-sort-value="1932" | 1932-05-01 | [[Ибраһим (Чишмә районы)|Ибраһим]] | ''[[:d:Q1072363|chief officer]]'' | | data-sort-value="2019" | 2019-03-03 | [[Мәскәү]] |- | | 1952 | ''[[:d:Q15065208|Vil Galejev]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-09-01 | [[Ахун (Учалы районы)|Ахун]] | [[галим]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты<br/>''[[:d:Q4467498|Төмән индустриаль университеты]]'' | data-sort-value="2015" | 2015-03-04 | [[Уфа]] |- | | 1955 | [[Тәлгать Бикчурин]] | data-sort-value="1932" | 1932-09-20 | [[Иткенә]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | [[Әлмәтнефть]] | data-sort-value="2013" | 2013 | [[Татарстан]] |- | | | ''[[:d:Q4064312|Әминов Лерон Хәлит улы]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-10-03 | [[Россия Совет Федератив Социалистик Республикасы|РСФСР]] | | | | |- | | | [[Нәфисә Ляпина]] | data-sort-value="1933" | 1933-12-15 | | [[галим]] | | | |- | | | ''[[:d:Q4425182|Aleksandr Alekseevitsj Smorodin]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-09-23 | [[Кемерово өлкәсе]] | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]'' | | data-sort-value="2009" | 2009-12-22 | [[Салават (шәһәр)|Салават]] |- | | 1961 | [[Равмер Хәбибуллин|Равмир Хәбибуллин]] | data-sort-value="1933" | 1933-07-10 | [[Чакмагыш (авыл)|Чакмагыш]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="2011" | 2011-08-31 | [[Уфа]] |- | | 1956 | ''[[:d:Q120278480|Каримов, Зуфар Фазылович]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-10-15 | [[Түбән Каргавылы]] | | [[Россия халыклар дуслыгы университеты]]<br/>[[Башкорт дәүләт университеты]]<br/>Уфа дәүләт нефть-техника университеты<br/>''[[:d:Q4412476|Төньяк-Көнбатыш дәүләт читтән торып укулы техника университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | | |- | | | [[Мортаза Рәхимов]] | data-sort-value="1934" | 1934-02-07 | [[Күгәрчен районы]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | data-sort-value="2023" | 2023-01-11 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q28525409|Виктор Сахаров]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-11-09 | [[Мичуринск]] | [[галим]] | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | | |- | | | ''[[:d:Q99960929|Максимов Владимир Павлович]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-10-04 | [[Дәүләкән]] | ''[[:d:Q2887387|geological engineer]]'' | | data-sort-value="1982" | 1982-11-12 | |- | | | ''[[:d:Q4483905|Leonid Filimonov]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-07-22 | [[Вишневка (Бишбүләк районы)|Вишневка]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | data-sort-value="2022" | 2022-02-08 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q31750830|Абдуллин Рәүеф Әхәт улы]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-05-21 | [[Башкорт Үргене]] | ''[[:d:Q4455875|Тирмән-Елга]]''<br/>[[галим]] | | | |- | | | ''[[:d:Q23673954|Ишмырҙин Әбүбәкер Әхмәҙулла улы]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-12-03 | [[Гафури районы]] | [[галим]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | | |- | | | [[Сөмбәт Закиров|Сөмбәт Закирыв]] | data-sort-value="1936" | 1936-10-09 | [[Уфа]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q50694793|Вәлитов Нәжип Хатмулла улы]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-02-15 | [[Карача-Елга]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | | data-sort-value="2008" | 2008-10-03 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q76612870|Вәхитов Раян Йәләй улы]]'' | data-sort-value="1936" | 1936 | [[Бишәүләр]] | ''[[:d:Q4455875|Тирмән-Елга]]''<br/>[[язучы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q99063475|Борзенко Валентин Иванович]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-08-12 | [[Златоустовка (Федоровка районы)|Златоустовка]] | ''[[:d:Q1162163|директор]]'' | | | |- | 1955 | 1960 | ''[[:d:Q106328089|Сыртланов Ампир Шәйбәк улы]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-03-04 | [[Сыртлан (Бүздәк районы)|Сыртлан]] | ''[[:d:Q4318144|Neftyanik stadionu]]'' | [[Башнефть]] | data-sort-value="2016" | 2016-06-29 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q112117685|Дәүләтбаев Мөхәмәтйән Ғәлимйән улы]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-02-20 | [[Акъяр (Хәйбулла районы)|Акъяр]] | [[инженер]] | | data-sort-value="2014" | 2014-05-02 | [[Уфа]] |- | | 1965 | ''[[:d:Q115490962|Mikhail Golub]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-06-21 | [[Бялавичы (Ивацэвицкий районы)|Бялавичы]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q1790193|Brest State Technical University]]'' | data-sort-value="2016" | 2016-12-24 | |- | | 1958 | ''[[:d:Q4152077|Asgat Gumerov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-08-15 | [[Иске Баеш]] | [[галим]] | | data-sort-value="2025" | 2025-12-23 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q4184321|Engel Zaynetdinov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-11-22 | [[Аркавыл (Салават районы)|Аркавыл]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q18524075|тау инженеры]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | | | |- | | | [[Шәһит Таипов]] | data-sort-value="1937" | 1937-04-15 | [[Туймазы районы]] | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | | |- | | | [[Игорь Мищенко|Игорь Мичченко]] | data-sort-value="1937" | 1937-07-30 | [[Уфа]] | [[галим]] | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | data-sort-value="2020" | 2020-06-21 | |- | | | [[Рәбис Фазлыев]] | data-sort-value="1937" | 1937-04-19 | [[Бөгелмә]] | ''[[:d:Q18524075|тау инженеры]]'' | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | data-sort-value="2012" | 2012-04-19 | |- | | | ''[[:d:Q108821961|Таңатаров Марат Әхсән улы]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-12-26 | [[Симәй]] | ''[[:d:Q12376667|технолог]]'' | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | data-sort-value="1997" | 1997-03-17 | [[Уфа]] |- | 1954 | 1959 | ''[[:d:Q111541381|Черняев Валерий Давыдович]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-03-09 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q18524075|тау инженеры]]'' | | | |- | | 1961 | ''[[:d:Q4475474|Vil Umetbayev]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-02-18 | [[Аскар (Әбҗәлил районы)|Аскар]] | [[инженер]] | | data-sort-value="2020" | 2020-12-12 | [[Уфа]] |- | | | [[Вәгыйз Хәмәев]] | data-sort-value="1938" | 1938-11-24 | [[Көнтүгеш]] | | | data-sort-value="2003" | 2003-04-25 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q77395577|Низамов Камил Разетдин улы]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-11-13 | [[Приют (Башкортстан)|Приют]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q99395846|Гәрәев Риф Рәхим улы]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-02-24 | [[Архангелски (Архангель районы)|Архангел]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q109492679|Валявин Геннадий Георгиевич]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-12-25 | [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]<br/>[[Зилаер|Җылаер]] | ''[[:d:Q688603|инженер-технолог]]'' | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | data-sort-value="2017" | 2017-10-16 | [[Уфа]] |- | | | [[Әхмәт Бакыев]] | data-sort-value="1939" | 1939-01-15 | [[Чишмә (Кырмыскалы районы)|Чишмә]] | [[галим]] | | data-sort-value="2016" | 2016-08-13 | [[Уфа]] |- | | 1962 | [[Дилүс Рахманколов|Дилүс Рахманколыв]] | data-sort-value="1939" | 1939-08-15<br/>1939-08-20 | [[Яңа Муса (Ырынбур өлкәсе)|Яңа Муса]] | [[галим]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | data-sort-value="2008" | 2008-08-09 | [[Уфа]] |- | | | [[Юрий Уткин]] | data-sort-value="1939" | 1939-04-06 | [[Ишембай]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q15839134|эколог]]'' | | data-sort-value="2026" | 2026-04-18 | |- | | | [[Юнир Абызгилдин]] | data-sort-value="1939" | 1939-11-20 | ''[[:d:Q4275453|Макар]]'' | ''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | data-sort-value="2007" | 2007-10-23 | [[Уфа]] |- | | | [[Юрий Антипин|Юри Антипин]] | data-sort-value="1939" | 1939-06-30 | [[Уфа]] | [[галим]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | data-sort-value="2014" | 2014-07-06 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q100200804|Журин Николай Семенович]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-10-25 | [[Раевка (Стәрлебаш районы)|Раевка]] | | | | |- | | | [[Евгений Ишемгужин]] | data-sort-value="1939" | 1939-07-19 | [[Пугачев (шәһәр)|Пугачев]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | data-sort-value="2014" | 2014-10-04 | [[Уфа]] |- | | | [[Раил Вәлитов]] | data-sort-value="1940" | 1940-01-18 | [[Бохара]] | [[галим]] | | data-sort-value="2023" | 2023-03-18 | |- | | | [[Рәкыйть Бәширов]] | data-sort-value="1940" | 1940-01-10 | [[Иске Мораптал]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q99903576|Шибин Александр Васильевич]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-01-02 | ''[[:d:Q16680627|Nizhniy Gumbet]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q99903703|Ғәлиев Сөләймән Әхмәтдин улы]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-09-03 | [[Югары Сардык]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q100194554|Егоров Игорь Владимирович]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-09-10 | [[Уфа]] | | | | |- | | 1965 | ''[[:d:Q15065489|Igor Gorbunov]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-07-12 | [[Ырынбур]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="2022" | 2022-09-22 | [[Уфа]] |- | | | [[Шамил Хаҗиәхмәтов|Шамил Хаҗиәхмәтев]] | data-sort-value="1941" | 1941-09-08 | [[Алексеевка (Уфа районы)|Әләкси]] | ''[[:d:Q12144794|прозачы]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-12-22 | [[Уфа]] |- | | | [[Евгений Жеребцов]] | data-sort-value="1941" | 1941-01-14 | [[Никул]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q99394441|Васильев Петр Клавдиевич]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-08-26 | [[Канаш (Бәләбәй районы)|Канаш]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q100249857|Каракуц Владимир Никитович]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-05-28 | [[Бәләбәй]] | | | | |- | 1959 | 1964 | ''[[:d:Q106806187|Хәтмуллин Флүр Хәким улы]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-03-11 | [[Ябалак (Илеш районы)|Ябалак]] | ''[[:d:Q4318144|Neftyanik stadionu]]''<br/>''[[:d:Q1500610|җәмгыять лидеры]]'' | [[Башнефть]] | | |- | | | ''[[:d:Q108810757|Ғәбдрәхимов Мәүлитйән Сәғитйән улы]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-12-31 | [[Туймазы районы]]<br/>[[Иске Туймазы]] | ''[[:d:Q327029|механик]]'' | | | |- | | | [[Андалис Хәлимов]] | data-sort-value="1941" | 1941-10-26 | [[Чакмагыш районы]]<br/>[[Яңа Балак]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | | | [[Игорь Бикбулатов]] | data-sort-value="1941" | 1941-10-19 | [[Бүребай]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | [[Стәрлетамак]]<br/>Уфа дәүләт нефть-техника университеты | data-sort-value="2026" | 2026-02-14 | |- | | | ''[[:d:Q109802730|Самойлов Наум Александрович]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-12-09 | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | | |- | | | ''[[:d:Q12542308|Eset Rovatovich Azerbaev]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-01-14 | [[Башкортстан]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[галим]]<br/>[[менеджер]] | | data-sort-value="2017" | 2017-07-14 | [[Җаек (шәһәр)|Җаек]] |- | | | [[Марат Миргазямов]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-26 | [[Караидел (авыл)|Караидел]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q100233968|Зюрин Виктор Григорьевич]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-03-10 | [[Стәрлетамак районы]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q110458632|Хәсәнов Илмир Йосоп улы]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-01-08 | [[Олы Кәркәле|Зур Кәркәле]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>[[галим]] | ''[[:d:Q4405618|Уфа дәүләт нефть-техника университетының Салават бүлекчәсе]]''<br/>[[Кутерем]]<br/>''[[:d:Q4069501|Arlan Neft Yatağı]]''<br/>[[Уфа фән һәм технологияләр университетының Стәрлетамак филиалы]] | | |- | | 1968 | ''[[:d:Q4200142|Ural Imashev]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-01-17 | [[Учалы]] | [[галим]] | [[Башкортстан Фәннәр академиясе]]<br/>Уфа дәүләт нефть-техника университеты | data-sort-value="2018" | 2018-02-03 | [[Уфа]] |- | | | [[Рифкать Шакиров|Рифхәт Шакирыв]] | data-sort-value="1945" | 1945-05-03 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | [[Зарема Әхмәтҗанова]] | data-sort-value="1945" | 1945-05-28 | [[Шаран районы|Шаран райуны]] | [[шагыйрь]] | | | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q4192497|Semen Solomonovitsj Zlotskiy]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-11-10 | [[Одесса]] | [[галим]] | | | |- | | | ''[[:d:Q17865597|Anatoliy Ivanovitsj Kobjakov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-06-02 | [[Ишембай]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4304096|Мәскәү дәүләт инженер экологиясе университеты]]''<br/>Уфа дәүләт нефть-техника университеты | | |- | | | ''[[:d:Q76871996|Абдуллин Рәфил Сәйфулла улы]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-09-12 | [[Карлы (Гафури районы)|Карлы]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | [[Газпром нефтехим Салават]] | | |- | | | ''[[:d:Q100324005|Миронов Валерий Гавриилович]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-12-24 | [[Чита]] | | | | |- | | 1970 | ''[[:d:Q4210631|Viktor Kalyuzhny]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-04-18 | [[Бөре (шәһәр)|Бөре]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | | |- | | | [[Фәрит Мөхәммәтшин]] | data-sort-value="1947" | 1947-05-22 | [[Әлмәт]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[инженер]] | [[Федерация Советы]] | | |- | | | ''[[:d:Q4418553|Nikolay Ivanovitsj Sigakov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-04-22 | | | | | |- | | | [[Айрат Шаммазов]] | data-sort-value="1947" | 1947-08-31 | [[Уфа]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | | |- | | | ''[[:d:Q99062848|Бобер Николай Васильевич]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-08-01 | [[Яблуновка]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q99979164|Горбань Виталий Иванович]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-07-12 | [[Ырынбур]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q112635153|Әбдрәзәков Эльверт Рөстәмхан улы]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-06-20 | [[Шланлыкүл]] | ''[[:d:Q6606110|сәнәгатьче]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]'' | ''[[:d:Q4081750|Автонормаль заводы]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q113827498|Исачкин Николай Фёдорович]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-09-06 | ''[[:d:Q4474927|Ulkar]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | [[Федераль салым хезмәте]] | | |- | | | ''[[:d:Q4073114|Arslan Akhmetov]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-12-11 | [[Львов]] | [[галим]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | | |- | | | ''[[:d:Q4078301|Барков, Анатолий Александрович]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-05-19 | [[Кировград]] | [[галим]] | | | |- | | | ''[[:d:Q4153755|Vladimir Davydov]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-04-01 | [[Ишембай]] | | | | |- | | | [[Бактыкожа Измөхәмбәтов]] | data-sort-value="1948" | 1948-09-01 | ''[[:d:Q2737276|Kurmangazy District]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q29883665|Vasily Tarasyuk]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-10-10 | ''[[:d:Q4266133|Lomachyntsi]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="2017" | 2017-05-06 | [[Исраил]] |- | | | ''[[:d:Q77397065|Ғарифуллин Флорит Сәғит улы]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-10-19 | [[Рәтамак]] | | | data-sort-value="2010" | 2010-05-23 | [[Уфа]] |- | | | [[Юрий Морозов (1949)]] | data-sort-value="1949" | 1949-08-05 | [[Стәрлетамак]] | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | [[Спартак Әхмәтов]] | data-sort-value="1949" | 1949-06-08 | [[Стәрлебаш]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q4409175|Aleksandr Saushin]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-04-20 | [[Ишембай]] | ''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q20606802|Әбдрәшитов Йәғәфәр Мөхәррәм улы]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-11-30 | [[Мәләвез районы]] | [[галим]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | | |- | | | ''[[:d:Q26255680|Aleksandr Vasilevitsj Koetsjin]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-05-31 | [[Бакы]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | | | |- | | | [[Олег Ермилов]] | data-sort-value="1949" | 1949-12-12 | [[Уфа]] | [[галим]] | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | | |- | | | [[Салават Таймасов]] | data-sort-value="1949" | 1949-10-23 | [[Стәрлетамак]] | [[галим]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | | |- | | | ''[[:d:Q77223154|Клявлин Марс Сәлих улы]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-04-27 | [[Красноусол]] | ''[[:d:Q688603|инженер-технолог]]'' | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | | |- | | | ''[[:d:Q99903853|Ғәлиев Әсҡәт Тәлғәт улы]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-01-03 | [[Кече Кәркәле]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q104439593|Старков, Анатолий Михайлович]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-06-27 | [[Стәрлетамак]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="2011" | 2011-02-19 | |- | | 1974 | ''[[:d:Q9370517|Валерий Кокорев]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-06-25 | [[Бөгелмә]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | ''[[:d:Q4082693|Belorusneft]]''<br/>''[[:d:Q997640|Беларусь республикасы министрлар советы]]''<br/>''[[:d:Q329347|Lukoil]]'' | data-sort-value="2020" | 2020-10 | |- | | | ''[[:d:Q22045835|Boris Mastobayev]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-06-13 | [[Vilnius|Вилнүс]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | | |- | | | ''[[:d:Q60240907|Мирсаев Рәмил Нурый улы]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-06-21 | [[Абдулла (Мәчетле районы)|Абдулла]] | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q97278827|Boris Khokhryakov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-05-11 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q4170550|Хант-Манси — Югра автономияле округы думасы]]'' | | |- | | | [[Искәндәр Кузеев]] | data-sort-value="1950" | 1950-03-14 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>[[галим]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | | |- | | | ''[[:d:Q20606558|Ҡолмөхәмәтов Энгельс Вәрис улы]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-10-01 | [[Салават районы]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q13056778|Әсфәтуллин Салауат Ғәзим улы]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-06-21 | [[Талбазы (Авыргазы районы)|Толбазы]] | [[шагыйрь]] | | | |- | | | ''[[:d:Q28500162|Ниғмәтуллин Ришат Ғаяз улы]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-04-20 | [[Күмертау]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | [[Уфа дәүләт авиация техник университеты]] | | |- | | | [[Любовь Ванчухина]] | data-sort-value="1952" | 1952-09-01 | [[Уфа]] | [[галим]] | | | |- | | | ''[[:d:Q100332912|Сәғиҙуллин Рәмил Шәйҙулла улы]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-02-24 | [[Кандра]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q114087878|Aleksandr Grigoriev]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-09-09 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | ''[[:d:Q15640476|Council of Ministers of the Bashkir ASSR]]''<br/>[[Башкортстан хөкүмәте|Башкортстан Хөкүмәте]] | | |- | | | [[Владимир Зорин]] | data-sort-value="1953" | 1953-01-26 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | | | |- | | 1986 | [[Рәфкать Кантүкев]] | data-sort-value="1953" | 1953-08-23 | [[Кантүк]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Газпром трансгаз Казан]] | | |- | | | ''[[:d:Q21636990|Вилданов Рәүф Ғибаҙулла улы]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-10-24 | [[Ишембай]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | | |- | | | ''[[:d:Q100234676|Исламов Рәшит Тараки улы]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-08-14 | [[Иске Балтач (Балтач районы)]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q100255569|Кулагин Евгений Анатольевич]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-10-07 | [[Уфа]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q111061625|Йәғәфәров Юлай Нурғәли улы]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-01-02 | | ''[[:d:Q11130536|water burial]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q20604846|Кускилдин Рәйес Әхмәтша улы]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-12-12 | [[Гафури районы]] | | | | |- | | | [[Зиннур Зыякаев]] | data-sort-value="1954" | 1954-10-02 | [[Баулы]] | | | | |- | | 1975 | [[Ралиф Сафин]] | data-sort-value="1954" | 1954-01-06 | [[Уяндык]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | | |- | | | ''[[:d:Q65333297|Бикмөхәмәтов Хәлит Абдулсамат улы]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-04-17 | [[Стәрлетамак]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q65333336|Вилданов Салауат Ғәли улы]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-10-24 | | | | | |- | | | ''[[:d:Q65333941|Ғибәҙуллин Рафаил Вәһит улы]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-12-13 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q4318144|Neftyanik stadionu]]''<br/>''[[:d:Q1326886|инженер-электрик]]''<br/>[[инженер]] | | | |- | | | ''[[:d:Q100324833|Мельников Анатолий Иванович (директор АО БИД)]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-09-16 | [[Покровка (Уфа районы)|Покрау]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q108908416|Бәширов Мусса Ғүмәр улы]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-10-16 | [[Стәрлетамак районы]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q4107645|Sergey Veremeenko]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-09-26 | [[Переславль-Залесский]] | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | [[Ринат Сәгыйтев]] | data-sort-value="1955" | 1955-03-27 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="2017" | 2017-08-24 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q4255050|Латипов Валерий Мәркәз улы]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-02-16 | [[Ишембай]] | [[галим]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | | |- | | | [[Илшат Теләшев]] | data-sort-value="1956" | 1956-11-21 | [[Уфа]] | [[галим]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | | |- | | | ''[[:d:Q18235736|Igor Andreyev]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-09-28 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q60827970|Имангулов, Айдар Адгамович]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-06-15 | | | | | |- | | 1978 | ''[[:d:Q85858406|Ramil Bignov]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-02-13 | [[Югары Аташ]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q111107353|Биккинин Хәйҙәр Ғилман улы]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-03-26 | [[Галиәкбәр (Бөрҗән районы)|Галиәкбәр]] | ''[[:d:Q4318144|Neftyanik stadionu]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q111728612|Әбдиев Ринат Ғәзизйән улы]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-08-28 | [[Бозаяз]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | | |- | | | ''[[:d:Q4346300|Паршиков Геннадий Петрович]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-06-30 | [[Салават (шәһәр)|Салават]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q20604556|Ибраһимов Илдус Ғамир улы]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-10-17 | [[Куергазы районы]] | [[галим]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | | |- | | | ''[[:d:Q110408486|Хафизов Айрат Рим улы]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-01-05 | [[Югары Манчар]] | [[инженер]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | | |- | | | ''[[:d:Q4100473|Бохәрмәтов Радик Мазһар улы]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-04-12 | [[Стәрлетамак районы]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="2021" | 2021-10-20 | |- | | | [[Рөстәм Исмаков]] | data-sort-value="1958" | 1958-03-04 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q4318144|Neftyanik stadionu]]'' | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | | |- | | | ''[[:d:Q4391087|Xälil Räximef]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-05-02 | [[Стәрлебаш районы]] | | | | |- | | | [[Урал Рәхимов|Урал Рәхимев]] | data-sort-value="1961" | 1961-12-13 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q4439052|Mikhail Stavsky]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-01-12 | [[Уфа]] | [[менеджер]]<br/>[[инженер]] | | | |- | | | [[Ирек Җәлалов|Ирек Җәлалыв]] | data-sort-value="1961" | 1961-01-27 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | | |- | | 1983 | ''[[:d:Q26255545|Гыйниятулла Ишбаев]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-07-20 | [[Учалы районы]] | [[галим]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | | |- | | | ''[[:d:Q30346534|Mikhail Bugera]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-01-14 | [[Киев]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q57768037|Георгий Сидоров]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-01-21 | [[Таштамак]] | [[галим]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | | |- | | | [[Рамил Гатиятуллин]] | data-sort-value="1962" | 1962-11-08 | [[Бөгелмә]] | | | | |- | | | [[Альберт Кадыйров|Әлбирт Кадыйров]] | data-sort-value="1962" | 1962-06-03 | [[Бөгелмә]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q77316644|Евтушенко Евгений Викторович]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-07-29 | [[Ташлы районы]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | Уфа дәүләт нефть-техника университеты<br/>''[[:d:Q4201837|Institute of Economics of the Urals Branch of the Russian Academy of Sciences]]''<br/>[[Башкортстан Республикаcы Башлыгы каршындагы Башкортстан дәүләт хезмәте һәм идарә итү академиясе]]<br/>''[[:d:Q16676573|Ministry of Economic Development]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q100950602|Исаев, Эрнст Фаритович]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-05-01 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q111686683|Ғәбитов Азат Исмәғил улы]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-05-03 | [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]<br/>[[Иске Собхангол (Бөрҗән районы)|Иске Собхангол]] | [[инженер]] | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | | |- | | | ''[[:d:Q4236837|Sergey Kochkurov]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-10-25 | [[Ишембай]] | ''[[:d:Q4455875|Тирмән-Елга]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q329347|Lukoil]]'' | | |- | | | [[Рәшит Абашев (1963)|Рәшит Абашев]] | data-sort-value="1963" | 1963-03-21 | [[Факел (футбол клубы, Воронеж)|Факел]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q100255552|Латипов Наил Миңнеәхмәт улы]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-10-28 | [[Иске Собхангол (Бөрҗән районы)|Иске Собхангол]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q49239998|Мәүлийәров Хәмит Дәүләтйәр улы]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-05-01 | [[Әлшәй районы]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q39082507|Vladimir Kulikov]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-03-28 | [[Стәрлетамак]] | | | data-sort-value="2021" | 2021-11-04 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q4123161|Rinat Voligamsi]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-03-06 | [[Ермолаево (Куергазы районы)|Ярмалай]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | |- | | 1992 | ''[[:d:Q56309130|Флүр Галләмев]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-12-01 | [[Бакалы]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | [[Светлана Туразянова]] | data-sort-value="1969" | 1969-05-25 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q108824204|Хәлимов Айрат Андалис улы]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-05-12 | [[Салават (шәһәр)|Салават]] | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | Уфа дәүләт нефть-техника университеты | | |- | | | [[Дмитрий Кобылкин]] | data-sort-value="1971" | 1971-07-07 | [[Әстерхан]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q130711605|Суфияров, Ильдар Филоретович]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-11-15 | [[Уфа]] | [[офицер]]<br/>[[инженер]] | | data-sort-value="2024" | 2024-04-12 | ''[[:d:Q97495635|Siverskodonetsk Raion]]'' |- | | | ''[[:d:Q60827579|Yuri Fedorov]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-01-01 | [[Сак районы]] | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | | |- | | | ''[[:d:Q97257635|Дәминев Рөстәм Риф улы]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-06-02 | [[Стәрлетамак]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | | | [[Владимир Владимиров (1975)|Владимир Владимиров]] | data-sort-value="1975" | 1975-10-14 | [[Георгиевск]] | [[губернатор]] | [[Xökümät|хөкүмәт]] | | |- | | | ''[[:d:Q109585931|Абдуллин Ленар Рәфил улы]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-08-17 | [[Салават (шәһәр)|Салават]] | ''[[:d:Q2918463|engineering technician]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q111663166|Олег Баулин]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-07-15 | | | | | |- | | | ''[[:d:Q4215526|Elmira Karnaukhova]]'' | data-sort-value="1985" | 1985-07-10 | | ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]'' | | | |- | | | [[Инга Юмашева]] | data-sort-value="1985" | 1985-03-11 | [[Уфа]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q16662979|Maria Frolova]]'' | data-sort-value="1986" | 1986-11-01 | [[Яңа Троицк]] | ''[[:d:Q15117302|воллейболчы]]'' | | | |- | | | [[Булат Вәлиуллин]] | data-sort-value="1987" | 1987-01-10 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | | |- | | 2014 | ''[[:d:Q60830398|Артур Робертович Кабиров]]'' | data-sort-value="1992" | 1992-04-01 | [[Авдон|Абдун]] | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | | |- | | | [[Рөстәм Нәбиев]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-13 | [[Чакмагыш (авыл)|Чакмагыш]] | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''<br/>''[[:d:Q8246794|блогер]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q50420546|Yuliana Abroskina]]'' | data-sort-value="1993" | 1993-09-14 | [[Нефтекама|Нифтикам]] | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | | |- | | | [[Евгений Зыязов]] | data-sort-value="2001" | 2001 | [[Никольское (Бүздәк районы)|Никольское]] | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | [[Башнефть]] | | |- | 2000 | 2005 | ''[[:d:Q88973043|Inna Ermilova]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q836805|Чалмер технология институты]]''<br/>''[[:d:Q977781|Malmö University]]''<br/>''[[:d:Q221645|Стокгольм университеты]]'' | | |- | 2010-09-01 | 2014-06-30 | ''[[:d:Q93164110|Aidar Gilvanov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * [http://ktrb.ru/print/tub18-2959.html Андрей Тихоновка багышланды]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Моны да карагыз == {{Портал|Мәгариф|Башкортстан|Россия Федерациясе}} * [[Россия югары уку йортлары исемлеге]] {{Башкортстан мәгарифе}} [[Төркем:Әлифба буенча университетлар]] [[Төркем:1948 елда нигезләнгән уку йортлары]] [[Төркем:Техник югары уку йортлары]] [[Төркем:Нефть һәм газ юнәлешле югары уку йортлары]] [[Төркем:Россия университетлары]] [[Төркем:Уфа уку йортлары]] mxm65lmcd1atibi35jhm4l1h5d1m7x0 0 43366 6001148 5977449 2026-08-17T10:22:05Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001148 wikitext text/x-wiki [[Рәсем:КДАТУ.jpg|320px|right]] {{УК}} '''Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты''' – [[Казан]]да урнашкан югары техник уку йорты. == Тарих == [[1930 ел]]ның [[13 май|13 маенда]] Казан коммуналь-төзелеш институты буларак оеша. 1939 елдан – Казан коммуналь төзелеш инженерлары институты, 1941 дә ябыла. 1946 елда Казан җәмәгать-көнкүреш төзелеше инженерлары институты буларак яңадан торгызыла, [[1952]]дән Казан нефть сәнәгате төзүче-инженерлар институты, [[1957]]дән Казан төзүче-инженерлар институты (КИСИ), [[1995]]тән Академия, [[2004]] елдан – Университет. 2010-11 уку елында студентлар саны – 6799. Көндезге бүлектә 4476 студент укый. Укыту рус телендә, төзелеш факультетында – татар һәм рус телләрендә алып барыла. Студентларның инглиз телен белүләре шулай ук грантлар алулары һәм халыкара диплом программасында катнашу мөмкинлекләрне ача.<ref>[[Татар-информ]]:[http://tatar-inform.tatar/news/2017/01/31/134115/ Казан архитектура-төзелеш университеты — татарча техник белем бирүче югары уку йорты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170201001956/http://tatar-inform.tatar/news/2017/01/31/134115/ |date=2017-02-01 }}</ref> == Университет структурасы == * Архитектура һәм дизайн институты * Транспорт корылмалары институты * Төзелеш икътисады һәм идарәсе институты * Төзелеш институты * Төзелеш технологияләре һәм инженер-экологик системалар институты == Шәхесләр == === Ректорлар === === Укытучылар === {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q2339907. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569,label:Исем,p69,p106,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! туу датасы ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |- | data-sort-value="1860" | 1860-07-20 | [[Степан Бечко-Друзин]] | [[Санкт-Петербург дәүләт архитектура-төзелеш университеты]] | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | [[:commons:Category:Stepan Bechko-Druzin|Stepan Bechko-Druzin]] | No/unknown value |- | data-sort-value="1873" | 1873-07-19 | ''[[:d:Q131143198|Иван Князьков]]'' | | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | [[:commons:Category:Ivan Ivanovich Knyazkov|Ivan Ivanovich Knyazkov]] | data-sort-value="1942" | 1942-08 |- | data-sort-value="1891" | 1891-01-01 | [[Петр Сперанский]] | [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1020606|театр рәссам-бизәүчесе]]''<br/>''[[:d:Q1281618|сынчы]]''<br/>''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | [[:commons:Category:Pyotr Speranskiy|Pyotr Speranskiy]] | data-sort-value="1964" | 1964-12-13 |- | data-sort-value="1900" | 1900-07-22 | [[Хәмид Мөштәри]] | [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]<br/>''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Икенче Казан ирләр гимназиясе]] | [[математик]] | [[:commons:Category:Hamid Mushtari|Hamid Mushtari]] | data-sort-value="1981" | 1981-01-23 |- | data-sort-value="1910" | 1910-01-25 | [[Владимир Опокин]] | ''[[:d:Q4418282|Себер дәүләт тимер юллары университеты]]'' | | | data-sort-value="1985" | 1985 |- | data-sort-value="1929" | 1929-10-05 | [[Искәндәр Рәфыйков]] | [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q139435776|Латвия ССР дәүләт сәнгать академиясе]]'' | | | data-sort-value="2018" | 2018-10-01 |- | data-sort-value="1936" | 1936-12-09 | [[Фуат Гарифуллин]] | [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | | | |- | data-sort-value="1940" | 1940-06-29 | ''[[:d:Q124770926|Валерий Куприянов]]'' | Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | [[:commons:Category:Valeriy Kupriyanov|Valeriy Kupriyanov]] | data-sort-value="2023" | 2023-07-30 |- | data-sort-value="1947" | 1947-06-18 | [[Герман Бакулин]] | Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | [[:commons:Category:German Bakulin|German Bakulin]] | |- | data-sort-value="1947" | 1947-07-19 | [[Галина Айдарова]] | Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты | ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q11486702|архитектура тарихчысы]]'' | [[:commons:Category:Galina Aidarova|Galina Aidarova]] | |- | data-sort-value="1950" | 1950-08-09 | [[Равил Айдаров]] | Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты | ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | [[:commons:Category:Ravil Aidarov|Ravil Aidarov]] | |- | data-sort-value="1951" | 1951-10-24 | [[Рәис Шәйхелисламов]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>[[Казан федераль университетының Алабуга институты]]<br/>[[Мөслим лицее]] | | | |- | data-sort-value="1951" | 1951-04-08 | ''[[:d:Q118188428|Евгений Прокофьев]]'' | Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | [[:commons:Category:Evgeny Prokofyev|Evgeny Prokofyev]] | |- | data-sort-value="1952" | 1952-01-02 | [[Гүзәл Вәлиева-Сөләйманова]] | Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | [[:commons:Category:Guzel Valeeva-Suleymanova|Guzel Valeeva-Suleymanova]] | |- | data-sort-value="1954" | 1954-02-11 | [[Фәридә Зәбирова]] | Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты | ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q2145981|реставратор]]'' | [[:commons:Category:Farida Zabirova|Farida Zabirova]] | data-sort-value="2021" | 2021-06-27 |- | data-sort-value="1955" | 1955-01-13 | ''[[:d:Q19910206|Сергей Михайлов]]'' | | [[галим]] | | |- | data-sort-value="1955" | 1955-06-01 | [[Рифкать Миңнеханов]] | [[Казан югары артиллерия командирлары училищесы]] | ''[[:d:Q151197|хәрби инженер]]''<br/>''[[:d:Q384593|полиция хезмәткәре]]''<br/>''[[:d:Q25713832|оешма җитәкчесе]]'' | [[:commons:Category:Rifkat Minnikhanov|Rifkat Minnikhanov]] | |- | data-sort-value="1956" | 1956-05-05 | [[Айвар Саттаров]] | ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]''<br/>''[[:d:Q209344|Сапиенца Рим үнивирситите]]''<br/>Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | [[:commons:Category:Aivar Sattarov|Aivar Sattarov]] | |- | data-sort-value="1965" | 1965-07-04 | [[Рөстәм Шәмсутов]] | ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]''<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | [[:commons:Category:Rustem Shamsutov|Rustem Shamsutov]] | |- | | ''[[:d:Q85624126|Любовь Кузнецова]]'' | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | | ''[[:d:Q87681758|Людмила Потапова]]'' | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | | ''[[:d:Q90340847|Арслан Җиһаншин]]'' | Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |} {{Wikidata list end}} === Тәмамлаучылар === {{seealso|Төркем:Казан дәүләт төзүче-инженерлар институтын тәмамлаучылар}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q2339907. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569,label:Исем,p106,p108,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! туу датасы ! Исем ! һөнәр төре ! эш урыны ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |- | data-sort-value="1891" | 1891-01-01 | [[Петр Сперанский]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1020606|театр рәссам-бизәүчесе]]''<br/>''[[:d:Q1281618|сынчы]]''<br/>''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | [[Сәйяр|«Сәйяр»]]<br/>[[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры]]<br/>[[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры]]<br/>Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты<br/>[[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>[[Казан дәүләт академия рус Зур драма театры|Василий Качалов исемендәге Казан дәүләт академия рус Зур драма театры]] | [[:commons:Category:Pyotr Speranskiy|Pyotr Speranskiy]] | data-sort-value="1964" | 1964-12-13 |- | data-sort-value="1897" | 1897-09-28 | [[Михаил Барашов]] | | | | data-sort-value="1962" | 1962-09-07 |- | data-sort-value="1900" | 1900-03-22 | [[Николай Сокольский]] | | | | data-sort-value="1970" | 1970-12-05 |- | data-sort-value="1908" | 1908-02-10 | [[Исмәгыйль Гайнетдинов]] | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]'' | [[:commons:Category:Ismagil Gaynutdinov|Ismagil Gaynutdinov]] | data-sort-value="1977" | 1977 |- | data-sort-value="1908" | 1908-05-01 | [[Мәхмүт Игъламов]] | | | | data-sort-value="1973" | 1973 |- | data-sort-value="1908" | 1908-01-01 | [[Осия Берим]] | | | | data-sort-value="1985" | 1985-12-04 |- | data-sort-value="1910" | 1910 | ''[[:d:Q4425762|Аркадий Собенин]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="1972" | 1972-12-25 |- | data-sort-value="1911" | 1911-12-24 | [[Искәндәр Вәлиев]] | | | | data-sort-value="2001" | 2001-06-13 |- | data-sort-value="1917" | 1917-09-29 | [[Владимир Иванов (1917)|Владимир Иванов]] | | | | data-sort-value="1993" | 1993-08-07 |- | data-sort-value="1918" | 1918-07-12 | [[Павел Саначин]] | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | | | data-sort-value="1984" | 1984-05-05 |- | data-sort-value="1919" | 1919-02-23 | [[Георгий Солдатов|Георги Солдатов]] | | | | data-sort-value="1992" | 1992-03-16 |- | data-sort-value="1924" | 1924-07-08 | [[Юрий Баранников]] | | ''[[:d:Q125522948|2 нче төзелеш тресты]]'' | | data-sort-value="2015" | 2015-06-07 |- | data-sort-value="1929" | 1929-02-14 | [[Марат Бибишев]] | ''[[:d:Q1340643|төзүче]]'' | | | data-sort-value="2016" | 2016-12-11 |- | data-sort-value="1930" | 1930-05-02 | [[Вил Саттаров]] | | [[Казаньхимстрой|Казанхимтөзелеш]] | | data-sort-value="2000" | 2000-05-03 |- | data-sort-value="1933" | 1933-12-16 | ''[[:d:Q109493051|Пётр Берш]]'' | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | | | data-sort-value="2002" | 2002-09-09 |- | data-sort-value="1936" | 1936-05-13 | [[Наил Фәтхуллин (1936)]] | | [[Казаньхимстрой|Казанхимтөзелеш]]<br/>''[[:d:Q116855933|Татстрой]]'' | | |- | data-sort-value="1938" | 1938-04-16 | [[Әүфәр Зәкиев]] | [[инженер]] | [[2 нче санлы төзелеш тресты]] | | data-sort-value="1994" | 1994-02-02 |- | data-sort-value="1938" | 1938-04-27 | ''[[:d:Q55656305|Александр Туманов]]'' | | | | |- | data-sort-value="1940" | 1940-09-11 | [[Миңнерәис Усманов]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | data-sort-value="1940" | 1940-06-29 | ''[[:d:Q124770926|Валерий Куприянов]]'' | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты | [[:commons:Category:Valeriy Kupriyanov|Valeriy Kupriyanov]] | data-sort-value="2023" | 2023-07-30 |- | data-sort-value="1941" | 1941-05-18 | [[Әлфия Белостоцкая]] | | | | |- | data-sort-value="1946" | 1946-01-10 | [[Пётр Войс]] | ''[[:d:Q1476215|хокук яклаучысы]]''<br/>''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | | [[:commons:Category:Pyotr Voys|Pyotr Voys]] | |- | data-sort-value="1947" | 1947-06-18 | [[Герман Бакулин]] | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты | [[:commons:Category:German Bakulin|German Bakulin]] | |- | data-sort-value="1947" | 1947-11-15 | [[Александр Вайда]] | | | | |- | data-sort-value="1947" | 1947-07-24 | [[Марат Баһаветдинов]] | | | | |- | data-sort-value="1947" | 1947-07-19 | [[Галина Айдарова]] | ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q11486702|архитектура тарихчысы]]'' | Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты | [[:commons:Category:Galina Aidarova|Galina Aidarova]] | |- | data-sort-value="1948" | 1948-10-10 | [[Сергей Саначин]] | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Sanachin|Sergey Sanachin]] | |- | data-sort-value="1948" | 1948-08-07 | [[Владимир Белицкий]] | | | | data-sort-value="2018" | 2018-12-18 |- | data-sort-value="1949" | 1949-03-21 | [[Алексей Бакулин]] | ''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | | | data-sort-value="2019" | 2019-11-29 |- | data-sort-value="1950" | 1950-03-05 | [[Рәфыйк Билалов]] | | | | |- | data-sort-value="1950" | 1950-08-09 | [[Равил Айдаров]] | ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты | [[:commons:Category:Ravil Aidarov|Ravil Aidarov]] | |- | data-sort-value="1951" | 1951-09-07 | [[Фирдәвис Ханов]] | ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q811122|төзүче]]'' | [[Татарстан Республикасы Төзелеш, архитектура һәм торак-коммуналь хуҗалык министрлыгы]] | [[:commons:Category:Firdavis Khanov|Firdavis Khanov]] | |- | data-sort-value="1951" | 1951-10-10 | ''[[:d:Q95861126|Георгий Гурьянов]]'' | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | ''[[:d:Q56594243|Брэстбудпраект]]''<br/>''[[:d:Q60463066|Белаграпраект]]'' | | |- | data-sort-value="1951" | 1951-04-08 | ''[[:d:Q118188428|Евгений Прокофьев]]'' | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты | [[:commons:Category:Evgeny Prokofyev|Evgeny Prokofyev]] | |- | data-sort-value="1952" | 1952-11-06 | [[Олег Горюнов]] | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | | | data-sort-value="2015" | 2015-05-29 |- | data-sort-value="1952" | 1952-01-07 | [[Фрил Әхмәтов]] | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | | |- | data-sort-value="1952" | 1952-08-03 | [[Игорь Лим|Лим Игорь Николаевич]] | ''[[:d:Q4444129|Stroitel Stadium]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | | | data-sort-value="2025" | 2025-06-01 |- | data-sort-value="1952" | 1952-01-02 | [[Гүзәл Вәлиева-Сөләйманова]] | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | [[Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты|Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты]]<br/>[[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]]<br/>[[Казан дәүләт мәдәният институты]]<br/>Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты | [[:commons:Category:Guzel Valeeva-Suleymanova|Guzel Valeeva-Suleymanova]] | |- | data-sort-value="1953" | 1953-08-07 | ''[[:d:Q126327386|Розалия Нургалиева]]'' | ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | [[ТР дәүләт сынлы сәнгать музее]] | [[:commons:Category:Rozaliya Nurgaleeva|Rozaliya Nurgaleeva]] | |- | data-sort-value="1954" | 1954-02-11 | [[Фәридә Зәбирова]] | ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q2145981|реставратор]]'' | Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты<br/>''[[:d:Q60623957|К(И)ФУ Халыкара мөнәсәбәтләр институты]]'' | [[:commons:Category:Farida Zabirova|Farida Zabirova]] | data-sort-value="2021" | 2021-06-27 |- | data-sort-value="1956" | 1956-06-19 | ''[[:d:Q16056059|Татьяна Фёдорова]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | data-sort-value="1956" | 1956-05-05 | [[Айвар Саттаров]] | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты | [[:commons:Category:Aivar Sattarov|Aivar Sattarov]] | |- | data-sort-value="1956" | 1956-09-05 | ''[[:d:Q131740700|Нина Кузьминых]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | [[:commons:Category:Nina Kuzminykh|Nina Kuzminykh]] | |- | data-sort-value="1957" | 1957-07-29 | [[Флүн Гомәров]] | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Flun Gumerov|Flun Gumerov]] | |- | data-sort-value="1957" | 1957-01-13 | [[Сергей Шашурин]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2026" | 2026-06-16 |- | data-sort-value="1957" | 1957-05-23 | [[Рәшит Низамов (ректор)|Рәшит Низамов]] | | | [[:commons:Category:Rashit Nizamov|Rashit Nizamov]] | |- | data-sort-value="1957" | 1957-12-22 | ''[[:d:Q126095572|Илдар Ишков]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Ildar Ishkov|Ildar Ishkov]] | |- | data-sort-value="1959" | 1959-07-04 | [[Ришат Әбүбакиров]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Rishat Abubakirov|Rishat Abubakirov]] | data-sort-value="2019" | 2019-08-26 |- | data-sort-value="1959" | 1959-05-25 | ''[[:d:Q99883995|Любомин Тян]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Lubomir Tyan|Lubomir Tyan]] | |- | data-sort-value="1959" | 1959-03-15 | [[Линар Рәҗәпов|Линар Рәҗәпев]] | | | | data-sort-value="1995" | 1995-02-11 |- | data-sort-value="1959" | 1959-06-08 | ''[[:d:Q126327431|Виктор Махаев]]'' | ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | ''[[:d:Q4397939|Russian Academy of Architecture and Construction Sciences]]''<br/>[[Мордовия дәүләт университеты|Николай Платонович Огарёв исемендәге Илкүләм тикшеренү Мордовия дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q24934720|Республиканский музей изобразительных искусств]]'' | [[:commons:Category:Viktor Mahaev|Viktor Mahaev]] | |- | data-sort-value="1960" | 1960-03-11 | [[Алексей Шмелёв]] | | | | |- | data-sort-value="1961" | 1961-07-07 | [[Рөстәм Зәбиров (1961)|Рөстәм Зәбиров]] | ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q2145981|реставратор]]'' | | [[:commons:Category:Rustem Zabirov|Rustem Zabirov]] | |- | data-sort-value="1961" | 1961-07-26 | [[Альбина Даишева]] | ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q2145981|реставратор]]''<br/>''[[:d:Q2205972|рәссам-витражис]]'' | | [[:commons:Category:Albina Daisheva|Albina Daisheva]] | |- | data-sort-value="1962" | 1962-12-08 | [[Ирек Фәйзуллин]] | ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Irek Faizullin|Irek Faizullin]] | |- | data-sort-value="1963" | 1963-04-07 | [[Равил Җиһаншин]] | | [[Казтрансстрой]]<br/>[[2 нче санлы төзелеш тресты]] | | |- | data-sort-value="1964" | 1964-11-14 | [[Радик Шәймиев]] | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q10842936|rally driver]]'' | | | |- | data-sort-value="1965" | 1965-02-16 | [[Валерий Макаров]] | | | | |- | data-sort-value="1966" | 1966-05-14 | [[Марат Нуриев]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Marat Nuriev|Marat Nuriev]] | |- | data-sort-value="1973" | 1973-01-09 | [[Равил Кузюров]] | | | | |- | data-sort-value="1975" | 1975-12-10 | [[Александр Груничев]] | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | ''[[:d:Q2144353|Россия Федерациясе Пенсия фонды]]''<br/>[[Россия Федерациясе монополиягә каршы федераль хезмәте|Федераль монополиягә каршы хезмәт]]<br/>''[[:d:Q123267358|Татарстан Республикасының Тарифлар буенча дәүләт комитеты]]'' | | |- | data-sort-value="1981" | 1981-06-08 | ''[[:d:Q108686261|Илья Вольфсон]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Ilia Volfson|Ilia Volfson]] | |- | data-sort-value="1985" | 1985-03-08 | [[Искәндәр Насыйров]] | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | | | data-sort-value="2024" | 2024-04-09 |- | data-sort-value="1986" | 1986 | [[УСАЛ|Назим Исмәгыйлев]] | [[җырчы]] | | | |- | data-sort-value="1989" | 1989-08-02 | [[Илья Начвин]] | | [[Татарстан Республикасы Министрлар Кабинеты]]<br/>[[Татарстан Республикасы Дәүләт идарәсенең цифрлы үсеше, мәгълүмати технологияләр һәм элемтә министрлыгы]] | | |- | | ''[[:d:Q90340847|Арслан Җиһаншин]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты | | |- | | [[Миләүшә Нуруллина]] | | | | |- | | ''[[:d:Q113631248|Линдиве Модисе]]'' | ''[[:d:Q4479442|founder]]''<br/>''[[:d:Q3578589|әйләнә-тирә мохит саклаучысы]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q116810312|Филипп Кац]]'' | ''[[:d:Q29169143|бирелмәләр буенча галим]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q183888|software developer]]''<br/>''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]'' | | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганак == * [http://www.kgasu.ru/ Рәсми сайт] == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} == Шулай ук карагыз == {{Портал|Мәгариф}} * [[Россия югары уку йортлары исемлеге]] {{Татарстан ЮУЙлары}} [[Төркем:Әлифба буенча университетлар]] [[Төркем:Казан университетлары]] [[Төркем:1942 елда нигезләнгән уку йортлары]] [[Төркем:Архитектура-төзелеш югары уку йортлары]] [[Төркем:Казанның Мактау китабына кертелгәннәр]] nxsfjha2so7bdup5v5jfzghl9ja2vd6 0 49838 6001104 6000543 2026-08-16T22:47:16Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001104 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Уфа дәүләт авиация техник университеты''' – [[Уфа]]дагы әһәмиятле югары техник уку йорты. == Тарихы == Югары уку йорты тарихы [[1941 ел]]дан, Уфага [[Рыбинск]] авиация институтының күчерелүеннән башлана. [[1942 ел]]да С. Орджоникидзе исемендәге Уфа авиация институты буларак эшен башлый. Ректорлар арасында – И.П. Емелин, [[Рифат Мәүлетов|Р. Мәүлетов]], С. Кусимов, Сергей Новиков. [[1992 ел]]ның [[24 декабрь|24 декабрендә]] техник университет итеп үзгәртелә. [[Стәрлетамак]]та, [[Күмертау]]да авиация университеты филиаллары эшли. === Ябылуы === 2021 елның гыйнварыннан, Башкортстан хакимияте ике мөстәкыйль югары уку йортын — [[БДУ]] ([[Башкорт дәүләт университеты]]) белән УДАТУны (Уфа дәүләт авиация техник университеты) берләштереп, яңа югары уку йорты — '''Уфа фән һәм технологияләр университеты''' ({{lang-ru|Уфимский университет науки и технологий}}, {{lang-ba|Өфө фән һәм технологиялар университеты}}) оештыру фикерен алга куя, дигән мәгълүмат бар<ref>[https://ufa1.ru/text/education/2021/08/18/70084754/ Власти выбрали название для БашГУ и УГАТУ после слияния.] ufa1.ru, 18.08.2021{{ref-ru}}</ref>. 2022 елның 8 июлендә [[Русия Федерациясенең фән һәм югары белем министрлыгы|Россия Федерациясе Фән һәм югары белем бирү министры]] Валерий Фальков БДУ ([[Башкорт дәүләт университеты]]) һәм УДАТУ (Уфа дәүләт авиация техник университеты) базасында яңа вуз – [[Уфа фән һәм технологияләр университеты]] төзү турында боерыкка кул куйган. БДУ белән УДАТУ рәсми рәвештә кушыла <ref>''Азат Гиззатуллин''. [https://www.bashinform.ru/news/social/2022-07-09/v-minobrnauki-rossii-podpisan-prikaz-o-sozdanii-ufimskogo-universiteta-nauki-i-tehnologiy-2868876 В минобрнауки России подписан приказ о создании Уфимского университета науки и технологий.] ИА Башинформ, 09.07.2022</ref><ref>https://ufa.mk.ru/politics/2021/11/25/v-bashkirii-gadayut-kto-zaymet-mesto-aleksandra-sidyakina.html</ref>. ==Биналар== <gallery> Файл:USATU9k.jpg Файл:Улица Карла Маркса 12к7 (УГАТУ, Уфа) 2.jpg Файл:УГАТУ Уфа.jpg </gallery> == Шәхесләр == === Ректорлар === === Укытучылар === {{seealso|Төркем:Уфа дәүләт авиация техник университеты укытучылары}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q1963516. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p108/Q1963516/p580:башлау,p108/Q1963516/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! әлма-матер ! һөнәр төре ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |- | | | [[Андрей Ушаков]] | data-sort-value="1900" | 1900-12-13 | [[Красноусол]] | | [[укытучы]] | | data-sort-value="1992" | 1992-05-25 |- | | | ''[[:d:Q111736803|Куликов Сергей Иванович (ғалим)]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-07-01 | [[Ярыслау губернасы|Ярыслау гөбернәсе]] | | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | data-sort-value="2006" | 2006-09-19 |- | | | ''[[:d:Q110254832|Попов Василий Дмитриевич]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-12-28 | [[Пчельник]] | [[К. А. Тимирязев исемендәге Башкорт педагогия институты|К.А. Тимирязев исемендәге Башкорт педагогия институты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | data-sort-value="1997" | 1997-03-16 |- | | | [[Нариман Аитов]] | data-sort-value="1925" | 1925-12-28 | [[Казан]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[галим]] | | data-sort-value="1999" | 1999-08-17 |- | | | [[Әхмәт Сафин]] | data-sort-value="1925" | 1925-12-10 | [[Стәрлетамак кантоны|Стәрлетамак кантуны]]<br/>[[Бурлы]] | [[Уфа фән һәм технологияләр университетының Стәрлетамак филиалы]] | ''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q111747699|Ғәлимйәнов Фауат Ғиниәт улы]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-06-26 | [[Бөре кантоны]]<br/>[[Көбияз]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | data-sort-value="2000" | 2000-08-31 |- | | | [[Җәүдәт Гыйләҗетдинов]] | data-sort-value="1930" | 1930-04-15 | [[Арыслан (Чишмә районы)|Арслан]] | ''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[галим]] | | data-sort-value="2011" | 2011-08-30 |- | | | ''[[:d:Q89575461|Elita Aleksandrovna Mukhacheva]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-06-09 | [[Түбән Новгород]] | [[К. А. Тимирязев исемендәге Башкорт педагогия институты|К.А. Тимирязев исемендәге Башкорт педагогия институты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[математик]] | | data-sort-value="2011" | 2011-04-15 |- | | | [[Хәмит Гыйззәтуллин]] | data-sort-value="1932" | 1932-02-10 | [[Җылаер районы|Зилаер районы]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | data-sort-value="2026" | 2026-03-19 |- | | | [[Семён Шапиро]] | data-sort-value="1932" | 1932-05-22 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | ''[[:d:Q1327627|электротехник]]''<br/>''[[:d:Q1326886|инженер-электрик]]'' | | data-sort-value="2018" | 2018-07-30 |- | | | ''[[:d:Q4308747|Alfred Mukhamedyarov]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-01-23 | [[Кырмыскалы (Кырмыскалы районы)|Кырмыскалы]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | |- | | | [[Рәшит Камаев]] | data-sort-value="1937" | 1937-02-22 | [[Яңавыл]] | [[Уфа фән һәм технологияләр университетының Бөре филиалы]] | ''[[:d:Q2306091|социолог]]'' | | data-sort-value="2000" | 2000-05-06 |- | | | [[Виктор Мухин (1938)]] | data-sort-value="1938" | 1938-02-16 | [[Рыбинск]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q4200026|Bariy Galeevitsj Iljasov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-06-13 | [[Бүребай]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | [[галим]] | | data-sort-value="2025" | 2025-02-18 |- | | | [[Әскәр Кайбышев]] | data-sort-value="1939" | 1939-03-28 | [[Мәскәү]] | [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]] | ''[[:d:Q18576582|металлург]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | | data-sort-value="2017" | 2017-06-02 |- | | | [[Наил Ибраһимов (1939)|Наил Ибраһимов]] | data-sort-value="1939" | 1939-01-18 | [[Иске Урыссу]] | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[математик]]<br/>[[язучы]] | | data-sort-value="2018" | 2018-11-04 |- | | | ''[[:d:Q111781797|Ғимранов Эрнст Ғайса улы]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-11-22 | [[Уфа]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>[[галим]] | | |- | | | [[Владимир Стариков]] | data-sort-value="1940" | 1940-01-15 | [[Җигән (Ишембай районы)|Җигән]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | data-sort-value="2007" | 2007-04-28 |- | | | [[Әлмир Ганиев]] | data-sort-value="1940" | 1940-10-24 | [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]<br/>[[Миндәк]] | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q27947380|инженер-металлург]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q111752850|Әхмәтйәнов Альберт Мөхәмәт улы]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-02-18 | [[Уфа]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | | data-sort-value="2001" | 2001-02-22 |- | | | [[Фәнил Фәйзуллин]] | data-sort-value="1942" | 1942-05-20 | [[Яңа Карашиде (Уфа районы)|Яңа Карашиде]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[галим]] | | |- | 1971 | 1990 | ''[[:d:Q57648293|А. В. Жибер]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-06-18 | [[Караганды өлкәсе]] | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | [[математик]] | | data-sort-value="2022" | 2022-02-27 |- | | | [[Аркадий Фрид]] | data-sort-value="1946" | 1946-02-21 | [[Уфа]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1326956|иликтер миханиге]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q111676778|Итбаев Валерий Ҡәйүм улы]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-01-21 | [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]<br/>[[Бикбау (Зиянчура районы)|Бикбау]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q111922406|Заико Александр Иванович]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-03-25 | [[Уфа]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | | | [[Руслан Вәлиев (1949)|Руслан Вәлиев]] | data-sort-value="1949" | 1949-09-26 | [[Свердловск өлкәсе]] | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | | |- | | | [[Владимир Грешнов]] | data-sort-value="1949" | 1949-11-14 | [[Ишембай]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | [[галим]] | | |- | | | [[Фәрит Гыйззәтуллин]] | data-sort-value="1949" | 1949-03-20 | [[Уфа]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>[[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q111943867|Ғәзизов Хәтиб Шәрифйән улы]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-05-01 | [[Берләч]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | | |- | | | [[Рөстәм Бадамшин]] | data-sort-value="1950" | 1950-09-12 | [[Уязытамак]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q51668905|Мөлөков Радик Рафиҡ улы]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-05-02 | [[Слак (Чишмә районы)|Слак]] | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q111871943|Юрьев Виктор Леонидович]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-01-19 | [[Уфа]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q28500162|Ниғмәтуллин Ришат Ғаяз улы]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-04-20 | [[Күмертау]] | [[Уфа дәүләт нефть техника университеты|Уфа дәүләт нефть-техника университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | | |- | | | [[Гүзәл Булгакова]] | data-sort-value="1952" | 1952-08-07 | [[Уфа]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | | | |- | | | [[Светлана Горбушина]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-13 | [[Уфа]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[укытучы]] | | |- | | | ''[[:d:Q26255443|Vladimir Dokichev]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-11-04 | ''[[:d:Q4445317|Suda]]'' | ''[[:d:Q4497732|Санкт-Петербург дәүләт университетының химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | | |- | | | [[Игорь Александров (1945)|Игорь Александров]] | data-sort-value="1954" | 1954-11-26 | [[Уфа]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | | |- | | | [[Зәйтүнә Дударева]] | data-sort-value="1954" | 1954-10-24 | [[Октябрьски]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q108894961|Павлинич Сергей Петрович]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-06-23 | [[Октябрьски]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q74797056|Vitaly Baykov]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-02-24 | [[Серафимовка (Туймазы районы)]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[галим]] | | |- | | | [[Рөстәм Гаделшин]] | data-sort-value="1955" | 1955-04-14 | [[Уфа]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[математик]] | | data-sort-value="2016" | 2016-05-10 |- | | | [[Дмитрий Бугай]] | data-sort-value="1956" | 1956-01-26 | [[Уфа]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[галим]] | | |- | | | [[Наил Зарипов]] | data-sort-value="1957" | 1957-02-18 | [[Бакай]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | | |- | 1984 | 2014 | [[Лилия Вәлинурова]] | data-sort-value="1958" | 1958-05-29 | [[Иске Яхшый]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q96308963|Монасипов Рөстәм Әнүәр улы]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-06-06 | [[Уфа]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | | | [[Лилия Әмирханова]] | data-sort-value="1960" | 1960-06-18 | [[Уфа]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q111763236|Рогожникова Татьяна Михайловна]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-08-12 | [[Иске Собхангол (Бөрҗән районы)|Иске Собхангол]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q75231326|Bikmetov Evgenij Ûr'evič]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-10-15 | [[Уфа]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q111983399|Сәлихова Эльвина Әхнәф ҡыҙы]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-12-18 | [[Прибельский (Кырмыскалы районы)|Прибельский]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | | |- | | | [[Дмитрий Әхмәтҗанов]] | data-sort-value="1975" | 1975-07-07 | [[Уфа]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | | |- | 1996 | | ''[[:d:Q59936373|Nariman Enikeev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2003-08-01 | 2007-03-23 | ''[[:d:Q79942244|Ayrat A. Nazarov]]'' | | | [[Башкорт дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 1995-09-28 | | ''[[:d:Q87631632|Natalia Efimenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2009-03-23 | | ''[[:d:Q89422262|Aliya Gainetdinova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2012-05 | 2022-06 | ''[[:d:Q92630630|Grigory S Dyakonov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2000<br/>2022 | 2021 | ''[[:d:Q92630636|Evgeny V Parfenov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2019-11-01 | | ''[[:d:Q94544599|Marina Odnobokova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2011-02-17 | | ''[[:d:Q95831222|Valerij Kuznetsov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q99605226|Elizaveta Grakhova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q112174930|Evelina Riianova]]'' | | | | ''[[:d:Q19377727|environmental engineer]]'' | | |- | 1974-12-28 | | ''[[:d:Q112206719|Pavel Mikhailov]]'' | | | | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q136474269|Irina P. Semenova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |} {{Wikidata list end}} === Тәмамлаучылар === {{seealso|Төркем:Уфа дәүләт авиация техник университетын тәмамлаучылар}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q1963516. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p69/Q1963516/p580:башлау,p69/Q1963516/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p106,p108,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! һөнәр төре ! эш урыны ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |- | | | ''[[:d:Q109492363|Шульгин Пётр Фёдорович]]'' | data-sort-value="1916" | 1916-10-19 | [[Акмола өлкәсе|Акмулла өлкәсе]]<br/>[[Ермаковка (Акмола өлкәсе)]] | ''[[:d:Q1779650|инженер-конструктор]]'' | | | data-sort-value="1993" | 1993-02-24 |- | | | [[Михаил Воловик]] | data-sort-value="1917" | 1917-12-21 | [[Һлухив]] | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]] | | | data-sort-value="1994" | 1994-03-07 |- | | | ''[[:d:Q39040393|Воронинский Сергей Сергеевич]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-06-11 | ''[[:d:Q2709587|Орехово-Зуево районы]]'' | | | | data-sort-value="2006" | 2006-06-03 |- | | | [[Николай Ковалев|Николай Ковалөв]] | data-sort-value="1921" | 1921-05-01 | ''[[:d:Q4129208|Выселкы]]'' | | | | data-sort-value="2002" | 2002-05-03 |- | | | ''[[:d:Q97006941|Пётар Байкоў]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-06-17 | [[Тверь губернасы]] | | | | data-sort-value="1995" | 1995-12-18 |- | | | [[Николай Черных (1924)|Николай Черных]] | data-sort-value="1924" | 1924-12-19 | ''[[:d:Q4109193|Verkhotor]]'' | | | | data-sort-value="1982" | 1982-10-30 |- | | | [[Гений Панков|Гени Панков]] | data-sort-value="1924" | 1924-05-29 | [[Уфа]] | [[укытучы]] | | | data-sort-value="1994" | 1994-11-26 |- | | | [[Павел Маркин (1924)|Маркин, Павел Михайлович]] | data-sort-value="1924" | 1924-07-12 | [[Сахаровка]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q484876|оешманың баш җитәкчесе]]'' | | [[:commons:Category:Pavel Markin|Pavel Markin]] | data-sort-value="1997" | 1997-02-21 |- | | | [[Рифгать Әбдиев]] | data-sort-value="1926" | 1926-12-22 | [[Бозаяз]] | ''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | | | data-sort-value="2019" | 2019-04-06 |- | | 1949 | [[Наил Котышев]] | data-sort-value="1926" | 1926-07-20 | [[Бүздәк]] | | ''[[:d:Q28656883|Уфа дәүләт икътисад һәм сервис университеты]]'' | | data-sort-value="2007" | 2007-02-23 |- | | | ''[[:d:Q111907084|Бикбаев Йәүҙәт Мансур улы]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-11-25 | [[Стәрлетамак кантоны|Стәрлетамак кантуны]]<br/>[[Собханкол]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | ''[[:d:Q28656883|Уфа дәүләт икътисад һәм сервис университеты]]'' | | data-sort-value="1995" | 1995-09-07 |- | | | [[Игорь Бойчев]] | data-sort-value="1927" | 1927-07-10 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q688603|инженер-технолог]]'' | | | data-sort-value="1999" | 1999-07-14 |- | | | [[Владислав Дьяконов]] | data-sort-value="1928" | 1928-04-22 | [[Вологда]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2017" | 2017-08-13 |- | | | ''[[:d:Q22137869|Viktor Ivanovitsj Romanov]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-09-14 | ''[[:d:Q18780939|Кологреево]]'' | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | | data-sort-value="2018" | 2018-08-16 |- | | | ''[[:d:Q109113468|Шәрәфетдинов Әҙһәм Ғәни улы]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-12-25 | [[Ахун (Учалы районы)|Ахун]] | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>''[[:d:Q11130536|water burial]]'' | | | data-sort-value="2016" | 2016-09-24 |- | | | ''[[:d:Q111747699|Ғәлимйәнов Фауат Ғиниәт улы]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-06-26 | [[Бөре кантоны]]<br/>[[Көбияз]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | data-sort-value="2000" | 2000-08-31 |- | | 1956 | ''[[:d:Q7507172|Әмиров Марс Ғизетдин улы]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-08-01 | [[Бәләбәй]] | ''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | | | data-sort-value="1992" | 1992-09-12 |- | | | ''[[:d:Q108838161|Рәмиев Мәзит Кәлимулла улы]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-01-03 | [[Стәрлетамак кантоны|Стәрлетамак кантуны]]<br/>[[Җиргән]] | ''[[:d:Q12376667|технолог]]'' | | | data-sort-value="1999" | 1999-06-11 |- | | | [[Рәшит Фазлыев|Рәшит Фазлый]] | data-sort-value="1930" | 1930-12-07 | [[Бишкурай (Илеш районы)|Бишкурай]] | [[шагыйрь]] | ''[[:d:Q112960393|Уфа телефон аппаратура заводы]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q4401820|Aleksey Ryzhov]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-07-10 | [[Каветка]] | [[галим]] | | | data-sort-value="2022" | 2022-10-18 |- | | | ''[[:d:Q112152820|Зөлҡәрнәев Юмпир Дәүләтша улы]]'' | data-sort-value="1931" | 1931 | [[Сирбай]] | [[инженер]] | | | |- | | | [[Флүр Галимҗанов|Флүр Галимҗаныв]] | data-sort-value="1932" | 1932-02-01 | [[Иске Илекәй]] | | | | data-sort-value="2010" | 2010-01-28 |- | | | [[Марат Илһамов]] | data-sort-value="1934" | 1934-04-08 | [[Ярлыкап]] | [[галим]] | | [[:commons:Category:Marat Ilgamov|Marat Ilgamov]] | |- | | 1957 | ''[[:d:Q107482543|Aleksandr Itskovich]]'' | data-sort-value="1934" | 1934 | | ''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4304092|Мәскәү дәүләт техник граждан авиациясе университеты]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q112073623|Маҡулов Айрат Һәүбән улы]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-10-27 | [[Бакалы]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | | data-sort-value="2017" | 2017-07-28 |- | | | ''[[:d:Q135963761|Grigory Ivanovich Vasyuk]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-10-01 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q15253558|активист]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q4308747|Alfred Mukhamedyarov]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-01-23 | [[Кырмыскалы (Кырмыскалы районы)|Кырмыскалы]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | ''[[:d:Q4408629|Aleksandr Sarkisov]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-05-19 | [[Мәскәү]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4294278|Ministry of Aviation Industry of the USSR]]''<br/>[[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>''[[:d:Q1507207|Klimov]]''<br/>''[[:d:Q1961355|NPO Saturn]]'' | | data-sort-value="2019" | 2019-01-13 |- | | 1966 | ''[[:d:Q17154848|Паращенко Владимир Михайлович]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-10-16 | [[Невель]] | ''[[:d:Q1779650|инженер-конструктор]]''<br/>''[[:d:Q327029|механик]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-09-23 |- | | | ''[[:d:Q111668784|Ғүмәров Хәйҙәр Сәғит улы]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-02-10 | [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]<br/>[[Зиянчура районы]]<br/>[[Күгәрчен (Зиянчура районы)|Күгәрчен]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | [[Уфа дәүләт нефть техника университеты|Уфа дәүләт нефть-техника университеты]] | | |- | | | [[Ривнер Ганиев]] | data-sort-value="1937" | 1937-04-01 | [[Тәҗәй]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4201585|РФА машинабелем институты]]''<br/>''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | | |- | | | [[Рамил Әхтәмов|Рамил Әхтәмев]] | data-sort-value="1937" | 1937-09-14 | [[Борай (Башкортстан)|Борай]] | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | [[Уфа дәүләт нефть техника университеты|Уфа дәүләт нефть-техника университеты]] | | data-sort-value="2007" | 2007-06-30 |- | | | ''[[:d:Q98940687|Аликин Владимир Александрович]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-09-12 | [[Пермь]] | ''[[:d:Q688603|инженер-технолог]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q100166274|Зинковский Валерий Михайлович]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-08-01 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | | |- | | 1962 | [[Виктор Мухин (1938)]] | data-sort-value="1938" | 1938-02-16 | [[Рыбинск]] | [[галим]] | [[Уфа моторлар төзү җитештерү берләшмәсе]]<br/>Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | [[Михаил Зайцев (1938)|Михаил Зайсев]] | data-sort-value="1938" | 1938-03-01 | [[Бөгеләү (Чишмә районы)|Боголүбовка]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Alekseevich Zaitsev|Mikhail Alekseevich Zaitsev]] | data-sort-value="2010" | 2010-07-08 |- | | | ''[[:d:Q51450762|Marat Zakievitsj Nafikov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-02-21 | [[Уфа]] | [[галим]] | [[Башкорт дәүләт аграр университеты]] | | |- | | 1960 | [[Владимир Завадский (1938)|Владимир Завадский]] | data-sort-value="1938" | 1938 | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Кама дәүләт инженер-икътисад академиясе|Кама дәүләт һәндәси-икътисади академия (ИНЭКА)]]<br/>''[[:d:Q4211745|Казан федераль университетының Чаллы институты]]''<br/>''[[:d:Q4479134|Өфө приборҙар эшләү производство берекмәһе]]''<br/>''[[:d:Q4412495|North Kazakhstan State University]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q16635425|Robert Gazizov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-09-25 | [[Уфа]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | | | |- | | 1970 | ''[[:d:Q74666065|Кәлимуллин Ләбип Сәхиулла улы]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-07-27 | [[Ишкар]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q4345946|фирка эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | | data-sort-value="2012" | 2012-07-02 |- | | | ''[[:d:Q111781797|Ғимранов Эрнст Ғайса улы]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-11-22 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>[[галим]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | ''[[:d:Q24351040|Mikhail Rabinovich]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-08-23 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-01-09 |- | | | [[Илгиз Абдуллин]] | data-sort-value="1940" | 1940-07-14 | [[Уфа]] | [[галим]] | [[Уфа дәүләт нефть техника университеты|Уфа дәүләт нефть-техника университеты]] | | data-sort-value="2008" | 2008-07-18 |- | | | ''[[:d:Q100308507|Мөхәмәтов Исфар Фәтҡелислам улы]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-04-19 | ''[[:d:Q4361345|Petrovskoye]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q4246576|Кульпин Валерий Дмитриевич]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-01-27 | [[Ишембай]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q111752850|Әхмәтйәнов Альберт Мөхәмәт улы]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-02-18 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | data-sort-value="2001" | 2001-02-22 |- | | | ''[[:d:Q16670928|Vasily Lesin]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-02-01 | [[Благовар районы]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | data-sort-value="2020" | 2020-05-13 |- | | | [[Флүр Исмәгыйлев]] | data-sort-value="1944" | 1944-10-10 | [[Нимесләр]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q75233577|Иҙрисов Роберт Хәбиб улы]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-04-13 | ''[[:d:Q4165777|Dombarovsky]]'' | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | [[Уфа дәүләт нефть техника университеты|Уфа дәүләт нефть-техника университеты]] | | |- | | | ''[[:d:Q99068004|Бочков Валентин Алексеевич]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-01-13 | [[Воронеж өлкәсе]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q102361688|Кальметьев, Марс Рахматуллович]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-08-22 | [[Бүздәк]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2025" | 2025-10-21 |- | | | [[Аркадий Фрид]] | data-sort-value="1946" | 1946-02-21 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q1326956|иликтер миханиге]]'' | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | ''[[:d:Q110877305|Фёдор Бәкеров]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-02-10 | [[Иске Балтач (Балтач районы)]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>[[галим]] | | | |- | | | ''[[:d:Q111676778|Итбаев Валерий Ҡәйүм улы]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-01-21 | [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]<br/>[[Бикбау (Зиянчура районы)|Бикбау]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | ''[[:d:Q111803583|Шәйәхмәтов Рәшит Заһит улы]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-05-06 | [[Уфа]] | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q2066131|спортчы]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q111922406|Заико Александр Иванович]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-03-25 | [[Уфа]] | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | 1976 | ''[[:d:Q7929867|Viktor Varlamov]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-04-28 | [[Петропавел|Кызылъяр]] | ''[[:d:Q10866633|тимераякчы-егерүче]]'' | | | |- | | 1972 | ''[[:d:Q55746044|Мирсаев Рафаил Нурый улы]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-07-17 | [[Абдулла (Мәчетле районы)|Абдулла]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>''[[:d:Q8359428|җәмгыять активисты]]'' | | | data-sort-value="2016" | 2016-04-22 |- | | | [[Владимир Грешнов]] | data-sort-value="1949" | 1949-11-14 | [[Ишембай]] | [[галим]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | [[Валерий Лесунов|Валери Лесунов]] | data-sort-value="1949" | 1949-01-12 | [[Урман (Иглин районы)|Урман]] | [[укытучы]] | | | data-sort-value="2004" | 2004-12-18 |- | | | [[Фәрит Гыйззәтуллин]] | data-sort-value="1949" | 1949-03-20 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>[[галим]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | ''[[:d:Q111943867|Ғәзизов Хәтиб Шәрифйән улы]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-05-01 | [[Берләч]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | ''[[:d:Q531341|Павлов Игръ Виктор улы]]'' | data-sort-value="1950" | 20th century | | ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q4151687|Морат Гозәеров]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-10-22 | [[Чиләбе]] | [[галим]] | | | |- | | | [[Әмир Нигъмәтҗанов|Әмир Нигъмәтҗанев]] | data-sort-value="1950" | 1950-08-23 | [[Ишембай]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2006" | 2006-12-07 |- | | | ''[[:d:Q88194513|Бобылёв Пётр Миронович]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-03-06 | [[Ырынбур өлкәсе]] | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-04-02 |- | | | ''[[:d:Q100138928|Дубовский Анатолий Николаевич]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-11-07 | [[Могилёв өлкәсе]] | | | | |- | | | [[Рөстәм Бадамшин]] | data-sort-value="1950" | 1950-09-12 | [[Уязытамак]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | ''[[:d:Q111949484|Гаврилов Владимир Львович]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-09-06 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | | data-sort-value="2004" | 2004-01-12 |- | | | ''[[:d:Q4217989|Pavel Rjurikovitsj Katsjkaev]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-10-04 | [[Чирнәк (Чишмә районы)|Черниговка]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Pavel Kachkaev|Pavel Kachkaev]] | data-sort-value="2025" | 2025-05-05 |- | | | ''[[:d:Q20606313|Ғирфанов Рәсим Мәсәлим улы]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-12-14 | [[Дәүләкән]] | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q111871943|Юрьев Виктор Леонидович]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-01-19 | [[Уфа]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | 1968 | 1973 | [[Александр Дегтярёв]] | data-sort-value="1952" | 1952-04-08 | [[Иске Петрово]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | [[Россия Дәүләт думасы|Россия Федерациясе Федераль мәҗлесенең Дәүләт думасы]] | [[:commons:Category:Aleksandr Degtyarev|Aleksandr Degtyarev]] | |- | | | ''[[:d:Q30346009|Рамиль Яватович Лутфуллин]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-04-27 | | [[галим]] | | | |- | | | ''[[:d:Q113540733|Рәеф Мәликов]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-08-24 | [[Дөмәй]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | ''[[:d:Q4318103|Neftekamsk Automotive Plant]]'' | | |- | | | [[Николай Криони]] | data-sort-value="1953" | 1953-09-05 | [[Уфа]] | | | | data-sort-value="2026" | 2026-08-07 |- | | 1976 | ''[[:d:Q65334667|Сафуанов Рафаэль Мәхмүт улы]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-09-29 | [[Чишмә (Башкортстан)|Чишмә эшчеләр бистәсе]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q89474926|Nafisa Islamovna Yusupova]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-01-26 | ''[[:d:Q1000404|Прилуки]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | data-sort-value="2023" | 2023-03-19 |- | | | ''[[:d:Q97258244|Fidus Yamaltdinov]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-01-04 | [[Солтанбәк (Дүртөйле районы)|Солтанбәк]] | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q111753038|Булатова Әлфирә Хәйретдин ҡыҙы]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-03-05 | [[Урмантау]] | [[инженер]] | | | |- | | | ''[[:d:Q21639517|Забелин Сергей Николаевич]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-10-16 | | | | | |- | | | ''[[:d:Q108894961|Павлинич Сергей Петрович]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-06-23 | [[Октябрьски]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | [[Уфа моторлар төзү җитештерү берләшмәсе]]<br/>Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | ''[[:d:Q111916197|Дворкин Владимир Исаакович]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-10-28 | [[Октябрьски]] | ''[[:d:Q12094958|геофизик]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q111917371|Дилмөхәмәтов Рәмил Хөрмәт улы]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-09-12 | [[Яңа Маскары]] | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | | |- | | | [[Валерий Лимасов|Валери Лимасов]] | data-sort-value="1955" | 1955-12-05 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q11338576|боксчы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q4526008|Vladimir Sholom]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-02-12 | [[Гафури районы]] | [[галим]] | | | |- | | 1978 | ''[[:d:Q55690300|Ғайнанов Дамир Әхнәф улы]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-01-04 | [[Урзайбаш]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q111781421|Ғәлиуллин Марат Мөҙәрис улы]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-04-28 | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[менеджер]]<br/>''[[:d:Q4139102|head of municipality]]'' | | | |- | | | [[Александр Чистяков]] | data-sort-value="1957" | 1957-01-01 | [[Кушнарин]] | ''[[:d:Q1148872|пародист]]''<br/>[[җырчы]]<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Chistyakov|Alexander Chistyakov]] | data-sort-value="2019" | 2019-08-18 |- | | | ''[[:d:Q65334490|Galina Ishmukhametova]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-03-30 | [[Уфа]] | [[Jurnalist|журналист]] | [[Уфа (журнал)]] | | |- | | | [[Наил Зарипов]] | data-sort-value="1957" | 1957-02-18 | [[Бакай]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | 1980 | [[Лилия Вәлинурова]] | data-sort-value="1958" | 1958-05-29 | [[Иске Яхшый]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | Уфа дәүләт авиация техник университеты<br/>[[Башкортстан Республикаcы Башлыгы каршындагы Башкортстан дәүләт хезмәте һәм идарә итү академиясе]]<br/>[[Башкорт дәүләт университеты]] | | |- | | 1984 | ''[[:d:Q24009875|Salim Gubayev]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-07-04 | [[Исәкәй]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q4081750|Автонормаль заводы]]'' | | |- | | | [[Валерий Трофимов|Валери Трофимов]] | data-sort-value="1959" | 1959-09-06 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | 1992 | ''[[:d:Q58004322|Ulfat Mustafin]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-05-04 | [[Иске Ихсан]] | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[галим]] | | | data-sort-value="2020" | 2020-10-29 |- | | | ''[[:d:Q111755061|Ваһапов Роберт Фәнил улы]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-03-18 | [[Стәрлебаш]] | [[Sänäğät|сәнәгать]]<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | | |- | | 1983 | ''[[:d:Q4520532|Ilgiz Sharipov]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-01-31 | [[Түбән Әүрез]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q18634540|Лукьянов Валериян Михайлович]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-07-07 | | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q28355473|Илүс Гарифуллин]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-01-19 | [[Аккүз (Илеш районы)|Аккүз]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | | | data-sort-value="2016" | 2016-12-25 |- | | | ''[[:d:Q96308963|Монасипов Рөстәм Әнүәр улы]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-06-06 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | [[Лилия Әмирханова]] | data-sort-value="1960" | 1960-06-18 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | ''[[:d:Q48953544|Зайдельман Яков Наумович]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-12-16 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q61747890|интеллектуаль уеннар катнашучысы]]''<br/>[[Программист|програмчы]] | | [[:commons:Category:Yakov Naumovich Zaidelman|Yakov Naumovich Zaidelman]] | |- | | | [[Рәлиф Әхмәтшин]] | data-sort-value="1963" | 1963-01-24 | | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | |- | | | [[Винир Сафин]] | data-sort-value="1964" | 1964-10-06 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]'' | | [[:commons:Category:Vener Safin|Vener Safin]] | |- | | | [[Андрей Шаронов]] | data-sort-value="1964" | 1964-02-11 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Andrey Sharonov|Andrey Sharonov]] | |- | | | [[Рөстәм Мәрданов]] | data-sort-value="1964" | 1964-05-09 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | [[Башкорт дәүләт университеты]]<br/>[[Rusiä Federatsiäseneñ Üzäk bankı|Русия Федерациясенең Үзәк банкы]] | | |- | | | ''[[:d:Q52236212|Vladimir Lyubovitsky]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-01-04 | [[Көңгер]] | ''[[:d:Q13383011|бабсличе]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q111953904|Вәхитов Марат Муса улы]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-07-14 | [[Семилетка (Башкортстан)|Семилетка]] | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q108286815|Фәритов Айрат Тәбрис улы]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-04-27 | [[Бөре (шәһәр)|Бөре]] | ''[[:d:Q6804564|механика белгече]]'' | [[Башкортстан Фәннәр академиясе]] | | |- | | | [[Игорь Изместьев]] | data-sort-value="1966" | 1966-01-28 | [[Салават (шәһәр)|Салават]] | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Igor Izmestiev|Igor Izmestiev]] | |- | | | [[Ришат Баһаветдинов|Ришат Баһаветдиныв]] | data-sort-value="1966" | 1966-01-19 | [[Уфа]] | [[эшкуар]] | | | |- | | | ''[[:d:Q67103566|Юлия Генриховна Гладкова]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-05-26 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q28468065|Yuri Andresov]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-09-11 | [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]] | ''[[:d:Q806798|банкир]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q60830861|Ильясов Юлай Талха улы]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-06-10 | [[Зиянчура районы]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q18235935|Артюхов Александр Викторович]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-07-20 | [[Җаек (шәһәр)|Җаек]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | | |- | | | [[Алексей Изотов]] | data-sort-value="1973" | 1973-04-26 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Aleksey Izotov|Aleksey Izotov]] | |- | | | [[Дмитрий Әхмәтҗанов]] | data-sort-value="1975" | 1975-07-07 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | ''[[:d:Q4205567|Rinat Ishimbayev]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-08-05 | [[Ишембай]] | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q77558457|Новиков Сергей Владимирович]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-12-08 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q112993672|Бугай, Эльвира Хакимьяновна]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-12-02 | [[Меңъяр]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | [[Рөстәм Сабирхуҗин]] | data-sort-value="1978" | 1978-01-04 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q15972912|биш төр ярышчысы]]''<br/>''[[:d:Q21141408|pentathlete]]'' | | | |- | | | [[Евгений Семивеличенко|Евгени Семивеличенко]] | data-sort-value="1978" | 1978-01-16 | [[Уфа]] | | [[Уфа моторлар төзү җитештерү берләшмәсе]] | | |- | | | ''[[:d:Q21141483|Хәлилов Рөстәм Радик улы]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-12-10 | [[Ишембай]] | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | | |- | | | [[Владимир Барабаш]] | data-sort-value="1980" | 1980-09-09 | [[Винница]] | [[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q1055894|депутат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q24258648|Sergei Tomarov]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-05-25 | [[Мәләвез]] | ''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''<br/>''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q18515558|мини-футбулчы]]'' | | [[:commons:Category:Sergei Tomarov|Sergei Tomarov]] | |- | | | ''[[:d:Q111946733|Ғәзизов Рөстәм Фәрит улы]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-11-09 | [[Узытамак]] | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | | |- | 2004 | 2010 | [[Юлия Баимова]] | data-sort-value="1987" | 1987 | | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | [[Башкорт дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q721064|Nanyang Technological University]]''<br/>''[[:d:Q4201784|РФА Урал бүлекчәсенең Металлар физикасы институты]]''<br/>''[[:d:Q4483564|Физика-техника институты]]''<br/>''[[:d:Q30263254|Institute of Metal Superplasticity Problems]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q4441765|Александр Степанов]]'' | data-sort-value="1990" | 1990-04-30 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q9149093|альпинист]]''<br/>''[[:d:Q3951423|rock climber]]''<br/>''[[:d:Q16029547|биатлонист]]'' | | | |- | 1989 | 1992 | ''[[:d:Q88676117|Sergey Kalabukhov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q737332|Бен-Гурион университеты]]'' | | |- | 2012-09-01 | 2016-07-04 | ''[[:d:Q93240199|Alexander Aushev]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | 1990-09-01 | 1995-05-01 | ''[[:d:Q99726110|Sergey Mironov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q910529|Tohoku Gakuin University]]''<br/>''[[:d:Q1209685|Ibaraki University]]''<br/>''[[:d:Q30263254|Institute of Metal Superplasticity Problems]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q102418257|Efim Bronshtein]]'' | | | | | | |- | | | ''[[:d:Q136086877|Васютин Иван Федорович]]'' | | | | | | |- | | | ''[[:d:Q136100690|Жиганов Виктор Викторович]]'' | | | | | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} == Моны да карагыз == {{Башкортстан мәгарифе}} {{Rq|stub}} [[Төркем:Әлифба буенча университетлар]] [[Төркем:1941 елда нигезләнгән уку йортлары]] [[Төркем:Техник югары уку йортлары]] [[Төркем:Уфа университетлары]] jfqvgroc6he8y68fo0m5v2yllt6mxfr 0 53492 6001127 5969621 2026-08-17T05:11:44Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001127 wikitext text/x-wiki {{TwinCYR|Mamıq awılı}} {{ТП |халәт = село |татар исеме = Мамык |чын исем = Мамык |ил = Россия |герб = |байрак = |герб киңлеге = |байрак киңлеге = |lat_deg = 54|lat_min = 38|lat_sec = 11 |lon_deg = 50|lon_min = 35|lon_sec = 56 |CoordAddon = type:city(17800)_region:RU |CoordScale = 250000 |ЯндексХарита = |ил харитасы зурлыгы =300 |төбәк харитасы зурлыгы =300 |район харитасы зурлыгы =250 |төбәк төре = Республика |төбәк = Татарстан |төбәк җәдвәлдә = Татарстан |район төре = муниципаль район |район = Норлат районы |район җәдвәлдә= |җәмгыять төре= |җәмгыять = |җәмгыять таблицада = |ил харитасы = |төбәк харитасы = |эчке бүленеш = |башлык төре = |башлык = |нигезләү датасы = 1710 |беренче телгә алу = |элеккеге исемнәр = |мәйдан = |биеклек төре = |ТП мәркәзе биеклеге = |климат = dfb — дымлы континенталь |рәсми тел = |халык саны = 1427 |исәп елы = 2002 |халык тыгызлыгы = |агломерация = |милли состав = |дини состав = |этнохороним = |сәгать кушагы = +3 |DST = |телефон коды = |почта индексы = 423024 |почта индекслары = |автомобиль коды = 16, 116 |Commons-та төркем = |сайт = |сайт теле = |сайт теле2 = |сайт теле3 = |сайт теле4 = |сайт теле5 = |add1n = |add1 = |add2n = Русча топонимы |add2 = Мамыково |add3n = Башка исемнәр |add3 = Успенское | add3n = ОКАТО | add3 = 92246000044 | add4n = ОКТМО | add4 = 92646452101 }} '''Мамык''' авылы [[Норлат районы]]нда, район үзәгеннән 30 км төньяк-көнбатыштарак, [[Олы Сөлчә]] елгасы буенда урнашкан. == Тарихы == Авылга [[18 гасыр]]дә нигез салына. [[1935]]-[[1958]] елларда [[ТАССР]]ның [[Тельман районы]] үзәге. Авылда урта мәктәп эшли. Мәдәният йорты, А. А. Шульц утары – [[19 гасыр]] ахыры – [[20 гасыр]] башы архитектур истәлеге бар. == Климат == {{temperatura12-y-cyrillic|-10.6|-10.6|-5.5|5.3|14.3|19.2|20.9|18.5|12.9|5|-4.1|-9.8|4.6}} Климат уртача континенталь. [[Кёппен климатлар классификация|Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе]] буенча климатның коды: Dfb<ref>[http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/present.htm#data World Map of the Köppen-Geiger climate classification, Institute for Veterinary Public Health, University of Veterinary Medicine Vienna]</ref>. Уртача еллык һава температурасы 4.6&nbsp;°C.<ref>[http://www.retscreen.net NASA Surface meteorology and Solar Energy Data Set, RETScreen International]</ref> == Халкы == [[1989]] елда 1180 кеше ([[руслар]] – 64%, [[чуашлар]] – 20%), [[2000]] елда 1219 кеше яши. Халыкның төп шөгыле – игенчелек, терлекчелек; кирпеч заводы, урманчылык. === Демография === {| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="5" style="border: 1px solid #999" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Халык саны |-bgcolor="#eeeeff" ! Ел!! 1782 !! 1859 !! 1897 !! 1908 !! 1920 !! 1926 !! 1938 !! 1949 !! 1958 !! 1970 !! 1979 !! 1989 !! 2002 |- bgcolor="#f7f9ff" | align=center| Халык саны | align=center| 204<ref>Ир-атлар саны</ref> | align=center| 994 | align=center| 1464 | align=center| 1618 | align=center| 1935 | align=center| 1429 | align=center| 1894 | align=center| 1936 | align=center| 1304 | align=center| 1637 | align=center| 1319 | align=center| 1180 | align=center| 1427 |} 2002 елда милли состав: руслар- 64%, чуашлар - 20%. = 2020 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 1214 кеше яши<ref name=16t>[https://16.rosstat.gov.ru/vpn2020 Дәүләт статистикасы Федераль хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча территориаль органы.]</ref>, шул исәптән: [[урыслар]] — 64,17%, [[чуашлар]] — 21,33%, [[татарлар]] — 12,03%, башка халыклар — 2,22%, милләтен күрсәтмәүчеләр — 0,25%<ref name=16t />. == Күренекле кешеләре === {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4280101. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | data-sort-value="1911" | 1911-11-04 | ''[[:d:Q133798306|Ershov, Mikhail Vasilievich]]'' | | ''[[:d:Q15283040|православ епискобы]]''<br/>[[Әрхәрәй|епископ]] | | data-sort-value="1974" | 1974-06-03 | ''[[:d:Q18794212|Озерный (Зубова Полянан кӀошт)]]'' |} {{Wikidata list end}} [[Рифкать Богданов|Рифкать Ибраһим улы Богданов]] - Россия һәм ССРБ математигы. == Искәрмәләр == {{Reflist}} == Чыганаклар == * Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ. {{Норлат районы}}{{Норлат районы авыл җирлекләре}} q2f1gl0nj3p4vl4kqhhkhs2iepzmex7 0 55703 6001135 6000084 2026-08-17T07:29:50Z ~2026-37452-30 61536 /* */ 6001135 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 315px; border-spacing: 2px; font-size: 98%; text-align: left;" |- ! colspan="4" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" | {{{conflict|{{{низаг|{{PAGENAME}}}}}}}} |- {{#if:{{{partof|{{{өлеш|Mäskäwneñ buysındıruı (1382)}}}}}} | {{!}} colspan="4" style="text-align: center; background: lightsteelblue;" {{!}} {{{partof|Altın Urda Çorı}}} }} |- {{#if:{{{Рәсем|{{{рәсем|[[Рәсем:Facial Chronicle - b.10, p.049 - Tokhtamysh at Moscow.jpg|315px]]}}}}}} | {{!}} colspan="4" style="text-align: center; font-size: 90%; border-bottom: 1px solid #aaa;" {{!}} {{{Рәсем|[[Рәсем:Facial Chronicle - b.10, p.049 - Tokhtamysh at Moscow.jpg|315px]]}}}<br />{{{caption|Tuqtamış Mäskäwne buysındıra}}} }} |- | colspan="2" | {| width="100%" style="margin: 0; cellpadding: 0; padding: 0; border: 0; background: transparent;" |- ! style="text-align: right; width: 125px; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" | Data | {{{date|23-26 avgust, [[1382]] yıl}}} |- ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" | Urın | {{{place|[[Mäskäw]]}}} |- {{#if:{{{casus|{{{сәбәп|<noinclude>–</noinclude>}}}}}} | ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" {{!}} Säbäp {{!}} {{{casus|Dmitriy Donskoy xiänäte: Altın Urda doşmanı Litva kenäzen Ostey Mäskäw xäkimlegenä quyuı }}} }} |- ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" | Näticä | {{{result|'''Tatar ciñüe'''}}} |- {{#if:{{{territory|{{{үзгәрешләр|<noinclude>–</noinclude>}}}}}} | ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" {{!}} Suğıştan soñ üzgäreşlär {{!}} {{{territory|Mäskäw häm böten Rus yañadan Altın Urdağa buysındırıp, elekkegeçä yasaq tülärgä mäcbür}}} }} |} |- {{#if:{{{combatant1|{{{көндәш1|Altın Urda}}}}}}{{{combatant2|{{{көндәш2|Böyek Mäskäw kenäzlege}}}}}}| ! colspan="2" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Köndäşlär }} |- {{#if:{{{combatant1|{{{көндәш1|[[Altın Urda]]}}}}}}{{{combatant2|{{{көндәш2|Böyek Mäskäw kenäzlege}}}}}} | {{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{combatant1|[[Altın Urda]]}}} {{#if:{{{combatant2|{{{көндәш2|Böyek Mäskäw kenäzlege}}}}}}|{{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{combatant2|[[Бөек Мәскәү кенәзлеге|Böyek Mäskäw kenäzlege]]}}}}} }} |- {{#if:{{{commander1|{{{командир1|[[Tuqtamış xan]]}}}}}}{{{commander2|{{{командир2|}}}}}} | ! colspan="2" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Ğäskär başlığı }} |- {{#if:{{{commander1|{{{командир1|[Tuqtamış xan]}}}}}}{{{commander2|{{{командир2|[Ostey]}}}}}} | {{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{commander1|[[Tuqtamış xan]]}}} {{#if:{{{commander2|{{{командир2|Ostey}}}}}}|{{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{commander2|Ostey}}}}} }} |- {{#if:{{{casualties1|{{{югалтулар1|<noinclude>–</noinclude>}}}}}}{{{casualties2|{{{югалтулар2|}}}}}} | ! colspan="4" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Xärbi yuğaltular }} |- {{#if:{{{casualties1|{{{югалтулар1|}}}}}}{{{casualties2|{{{югалтулар2|500? keşe}}}}}} | {{!}} style="border-right:1px dotted #aaa;" {{!}} {{{casualties1|500? keşe}}} {{#if:{{{casualties2|{{{югалтулар2|24000 }}}}}}|{{!}} style="border-right:1px dotted #aaa;" {{!}} {{{casualties2|24000 keşe}}}}} }} |- {{#if:{{{overall_casualties|{{{гомум югалтулар|}}}}}} | ! colspan="4" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Ğomum yuğaltular {{!}}- {{!}} colspan="4" style="text-align: center;" {{!}} {{{overall_casualties|}}} }} |} [[Рәсем:Tuqtamish1.jpg|right|250px|thumb|Tuqtamış xan]] [[Рәсем:Dmitri Donskoy.jpg|right|250px|thumb|Dmitriy Donskoy]] '''Mäskäwneñ buysınuı''' — 23-26 avgustında 1382 yılda [[Tuqtamış xan]] tarafınnan [[Mäskäw]]ne yañadan Altın Urdağa buysındırıp, elekkegeçä yasaq tülärgä mäcbür, [[Altın Urda]]dan [[Mäskäw]] separatizmı niätlären bastırılğan ide. Suzdal' kenäzläreneñ süzläre buyınça Mäskäw häm Ryazan' şähärläre Litva yağın yaqlası kilä ide. Şul waqıtta Litva — baş Altın Urda doşmanı bulğan. [[Tuqtamış xan]] Mäskäw separatizmı niätlärenä ışanğan häm Mäskäwgä yaw çapqan. Dmitriy Donskoy Mäskäwdän qaçqan, ä şähärdä kenäz xatını, Kiprian metropolitı qalğannar. Kenäz Dmitriy bulmağanda, Mäskäwdä çualışlar, talawlar başlağannar, keşelär kibetlär sındırıp talağannar ide, küp şäräb, araq eçkännär ide: {| style="margin:center; border-collapse:collapse; align:center; background-color:transparent; border-style:none;" | style="width:30px; vertical-align:top; padding-right:10px;" | [[Räsem:Aquote1.png|30px|«|link=]] | <span style="font-style:italic; align:center;"><cite>{{{1|...и напивались допьяна и, шатаясь, похвалялись, говоря: Не страшимся прихода татар, в таком крепком граде ...ведь страхом двойным одержимы они: из города — воинов, а извне — князей наших. И потом вылезали на городские стены и бродили пьяные, насмехаясь над татарами, бесстыдным образом срамили их, слова разные выкрикивали, исполненные поношения и хулы.}}}{{#if:{{{2|}}}|<br /> {{{2|}}} }}{{#if:{{{3|}}}|<br /> {{{3|}}} }}{{#if:{{{4|}}}|<br /> {{{4|}}} }}{{#if:{{{5|}}}|<br /> {{{5|}}} }}{{#if:{{{6|}}}|<br /> {{{6|}}} }}{{#if:{{{7|}}}|<br /> {{{7|}}} }}{{#if:{{{8|}}}|<br /> {{{8|}}} }}{{#if:{{{9|}}}|<br /> {{{9|}}} }}{{#if:{{{10|}}}|<br /> {{{10|}}} }}{{#if:{{{11|}}}|<br /> {{{11|}}} }}{{#if:{{{12|}}}|<br /> {{{12|}}} }}{{#if:{{{13|}}}|<br /> {{{13|}}} }}{{#if:{{{14|}}}|<br /> {{{14|}}} }}{{#if:{{{15|}}}|<br /> {{{15|}}} }}{{#if:{{{16|}}}|<br /> {{{16|}}} }}</cite></span>{{#if:{{{автор|}}}|<div style="clear:both;"></div><div style="float:right">{{{автор|}}}</div> }} | style="width:30px; vertical-align:bottom; padding-left:10px;" | [[Räsem:Aquote2.png|30px|»|link=]] |}<noinclude> Kenäz xatını, Kiprian metropolitı çualışlarnı qurqıp Tuqtamışnı Mäskäwdän çığarırğa sorağannar, Tuqtamış xan alarğa röxsäte birgän häm alar qaçıp qotılğannar. 26 avgustta Suzdal', [[Нижгар|Tübän Novgorod]] kenäzläreneñ (Vasiliy Kirdyapa, Semyon) xiänäte faydalanıp Tuqtamış ğäskäre Mäskäwne buysındıra. Suğıştan soñ [[Mäskäw]] häm böten Rus yañadan [[Altın Urda]]ğa buysındırıp, elekkegeçä yasaq tülärgä häm ğäskärilär birergä mäcbür ide. == Monı da qarağız == * [[Oluğ Möxämmäd]] * [[Biläw yanındağı suğış]] * [[Suzdal' yanındağı suğış]] * [[Qazan yanındağı suğış (1506)]] * [[Vasiliy II]] * [[Möxämmät-Ämin xan]] * [[Tuqtamış xan]] * [[İdel Bolğarı ictimaği-säyäsi tözeleşe]] == Tışqı sıltamalar == * Гумилёв, Лев Николаевич «Древняя Русь и Великая степь». — Астрель, АСТ, 2004. ISBN 5-17-026279-5, 5-271-09769-2 * Лев Гумилев. Черная легенда. — М.: Айрис Пресс, 2005. * [http://gumilev.narod.ru/ Гумилёв, Лев Николаевич «От Руси до России»] * [http://www.bolgar.info/ Bolğar däwläte] * Зимин А.А. Витязь на распутье. Феодальная война в России XV в. М.,1991. * [[Худяков, Михаил Георгиевич|М. Г. Худяков]] Очерки по истории Казанского ханства. Москва, «ИНСАН», 1991, ISBN 5-85840-253-4 * Похлебкин В. Татары и Русь. Москва «Международные отношения» 2000 [[Төркем:Тарих]] [[Төркем:Татарстан тарихы]] [[Төркем:Россия бәрелешләре]] [[Төркем:Әлифба буенча бәрелешләр]] sp0jl7fv8d4qgr0a70f18hdijxr6uk4 6001136 6001135 2026-08-17T07:32:00Z ~2026-37452-30 61536 /* */ 6001136 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 315px; border-spacing: 2px; font-size: 98%; text-align: left;" |- ! colspan="4" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" | {{{conflict|{{{низаг|{{PAGENAME}}}}}}}} |- {{#if:{{{partof|{{{өлеш|Mäskäwneñ buysındıruı (1382)}}}}}} | {{!}} colspan="4" style="text-align: center; background: lightsteelblue;" {{!}} {{{partof|Altın Urda Çorı}}} }} |- {{#if:{{{Рәсем|{{{рәсем|[[Рәсем:Facial Chronicle - b.10, p.049 - Tokhtamysh at Moscow.jpg|315px]]}}}}}} | {{!}} colspan="4" style="text-align: center; font-size: 90%; border-bottom: 1px solid #aaa;" {{!}} {{{Рәсем|[[Рәсем:Facial Chronicle - b.10, p.049 - Tokhtamysh at Moscow.jpg|315px]]}}}<br />{{{caption|Tuqtamış Mäskäwne buysındıra}}} }} |- | colspan="2" | {| width="100%" style="margin: 0; cellpadding: 0; padding: 0; border: 0; background: transparent;" |- ! style="text-align: right; width: 125px; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" | Data | {{{date|23-26 avgust, [[1382]] yıl}}} |- ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" | Urın | {{{place|[[Mäskäw]]}}} |- {{#if:{{{casus|{{{сәбәп|<noinclude>–</noinclude>}}}}}} | ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" {{!}} Säbäp {{!}} {{{casus|Dmitriy Donskoy xiänäte: Altın Urda doşmanı Litva kenäzen Ostey Mäskäw xäkimlegenä quyuı }}} }} |- ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" | Näticä | {{{result|'''Tatar ciñüe'''}}} |- {{#if:{{{territory|{{{үзгәрешләр|<noinclude>–</noinclude>}}}}}} | ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" {{!}} Suğıştan soñ üzgäreşlär {{!}} {{{territory|Mäskäw häm böten Rus yañadan Altın Urdağa buysındırıp, elekkegeçä yasaq tülärgä mäcbür}}} }} |} |- {{#if:{{{combatant1|{{{көндәш1|Altın Urda}}}}}}{{{combatant2|{{{көндәш2|Böyek Mäskäw kenäzlege}}}}}}| ! colspan="2" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Köndäşlär }} |- {{#if:{{{combatant1|{{{көндәш1|[[Altın Urda]]}}}}}}{{{combatant2|{{{көндәш2|Böyek Mäskäw kenäzlege}}}}}} | {{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{combatant1|[[Altın Urda]]}}} {{#if:{{{combatant2|{{{көндәш2|Böyek Mäskäw kenäzlege}}}}}}|{{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{combatant2|[[Бөек Мәскәү кенәзлеге|Böyek Mäskäw kenäzlege]]}}}}} }} |- {{#if:{{{commander1|{{{командир1|[[Tuqtamış xan]]}}}}}}{{{commander2|{{{командир2|}}}}}} | ! colspan="2" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Ğäskär başlığı }} |- {{#if:{{{commander1|{{{командир1|[Tuqtamış xan]}}}}}}{{{commander2|{{{командир2|[Ostey]}}}}}} | {{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{commander1|[[Tuqtamış xan]]}}} {{#if:{{{commander2|{{{командир2|Ostey}}}}}}|{{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{commander2|Ostey}}}}} }} |- {{#if:{{{casualties1|{{{югалтулар1|<noinclude>–</noinclude>}}}}}}{{{casualties2|{{{югалтулар2|}}}}}} | ! colspan="4" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Xärbi yuğaltular }} |- {{#if:{{{casualties1|{{{югалтулар1|}}}}}}{{{casualties2|{{{югалтулар2|500? keşe}}}}}} | {{!}} style="border-right:1px dotted #aaa;" {{!}} {{{casualties1|500? keşe}}} {{#if:{{{casualties2|{{{югалтулар2|24000 }}}}}}|{{!}} style="border-right:1px dotted #aaa;" {{!}} {{{casualties2|24000 keşe}}}}} }} |- {{#if:{{{overall_casualties|{{{гомум югалтулар|}}}}}} | ! colspan="4" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Ğomum yuğaltular {{!}}- {{!}} colspan="4" style="text-align: center;" {{!}} {{{overall_casualties|}}} }} |} [[Рәсем:Tuqtamish1.jpg|right|250px|thumb|Tuqtamış xan]] [[Рәсем:Dmitri Donskoy.jpg|right|250px|thumb|Dmitriy Donskoy]] '''Mäskäwneñ buysınuı''' — 23-26 avgustında 1382 yılda [[Tuqtamış xan]] tarafınnan [[Mäskäw]]ne yañadan Altın Urdağa buysındırıp, elekkegeçä yasaq tülärgä mäcbür, [[Altın Urda]]dan [[Mäskäw]] separatizmı niätlären bastırğan ide. Suzdal' kenäzläreneñ süzläre buyınça Mäskäw häm Ryazan' şähärläreneñ Litva yağın yaqlası kilä ide. Şul waqıtta Litva — baş Altın Urda doşmanı bulğan. [[Tuqtamış xan]] Mäskäw separatizmı niätlärenä ışanğan häm Mäskäwgä yaw çapqan. Dmitriy Donskoy Mäskäwdän qaçqan, ä şähärdä kenäz xatını, Kiprian metropolitı qalğannar. Kenäz Dmitriy bulmağanda, Mäskäwdä çualışlar, talawlar başlağannar, keşelär kibetlär sındırıp talağannar ide, küp şäräb, araq eçkännär ide: {| style="margin:center; border-collapse:collapse; align:center; background-color:transparent; border-style:none;" | style="width:30px; vertical-align:top; padding-right:10px;" | [[Räsem:Aquote1.png|30px|«|link=]] | <span style="font-style:italic; align:center;"><cite>{{{1|...и напивались допьяна и, шатаясь, похвалялись, говоря: Не страшимся прихода татар, в таком крепком граде ...ведь страхом двойным одержимы они: из города — воинов, а извне — князей наших. И потом вылезали на городские стены и бродили пьяные, насмехаясь над татарами, бесстыдным образом срамили их, слова разные выкрикивали, исполненные поношения и хулы.}}}{{#if:{{{2|}}}|<br /> {{{2|}}} }}{{#if:{{{3|}}}|<br /> {{{3|}}} }}{{#if:{{{4|}}}|<br /> {{{4|}}} }}{{#if:{{{5|}}}|<br /> {{{5|}}} }}{{#if:{{{6|}}}|<br /> {{{6|}}} }}{{#if:{{{7|}}}|<br /> {{{7|}}} }}{{#if:{{{8|}}}|<br /> {{{8|}}} }}{{#if:{{{9|}}}|<br /> {{{9|}}} }}{{#if:{{{10|}}}|<br /> {{{10|}}} }}{{#if:{{{11|}}}|<br /> {{{11|}}} }}{{#if:{{{12|}}}|<br /> {{{12|}}} }}{{#if:{{{13|}}}|<br /> {{{13|}}} }}{{#if:{{{14|}}}|<br /> {{{14|}}} }}{{#if:{{{15|}}}|<br /> {{{15|}}} }}{{#if:{{{16|}}}|<br /> {{{16|}}} }}</cite></span>{{#if:{{{автор|}}}|<div style="clear:both;"></div><div style="float:right">{{{автор|}}}</div> }} | style="width:30px; vertical-align:bottom; padding-left:10px;" | [[Räsem:Aquote2.png|30px|»|link=]] |}<noinclude> Kenäz xatını, Kiprian metropolitı çualışlarnı qurqıp Tuqtamışnı Mäskäwdän çığarırğa sorağannar, Tuqtamış xan alarğa röxsäte birgän häm alar qaçıp qotılğannar. 26 avgustta Suzdal', [[Нижгар|Tübän Novgorod]] kenäzläreneñ (Vasiliy Kirdyapa, Semyon) xiänäte faydalanıp Tuqtamış ğäskäre Mäskäwne buysındıra. Suğıştan soñ [[Mäskäw]] häm böten Rus yañadan [[Altın Urda]]ğa buysındırıp, elekkegeçä yasaq tülärgä häm ğäskärilär birergä mäcbür ide. == Monı da qarağız == * [[Oluğ Möxämmäd]] * [[Biläw yanındağı suğış]] * [[Suzdal' yanındağı suğış]] * [[Qazan yanındağı suğış (1506)]] * [[Vasiliy II]] * [[Möxämmät-Ämin xan]] * [[Tuqtamış xan]] * [[İdel Bolğarı ictimaği-säyäsi tözeleşe]] == Tışqı sıltamalar == * Гумилёв, Лев Николаевич «Древняя Русь и Великая степь». — Астрель, АСТ, 2004. ISBN 5-17-026279-5, 5-271-09769-2 * Лев Гумилев. Черная легенда. — М.: Айрис Пресс, 2005. * [http://gumilev.narod.ru/ Гумилёв, Лев Николаевич «От Руси до России»] * [http://www.bolgar.info/ Bolğar däwläte] * Зимин А.А. Витязь на распутье. Феодальная война в России XV в. М.,1991. * [[Худяков, Михаил Георгиевич|М. Г. Худяков]] Очерки по истории Казанского ханства. Москва, «ИНСАН», 1991, ISBN 5-85840-253-4 * Похлебкин В. Татары и Русь. Москва «Международные отношения» 2000 [[Төркем:Тарих]] [[Төркем:Татарстан тарихы]] [[Төркем:Россия бәрелешләре]] [[Төркем:Әлифба буенча бәрелешләр]] 4nwcu5s0wb5satpakcr91mrtiwgcpwv 6001137 6001136 2026-08-17T07:34:13Z ~2026-37452-30 61536 /* */ 6001137 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 315px; border-spacing: 2px; font-size: 98%; text-align: left;" |- ! colspan="4" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" | {{{conflict|{{{низаг|{{PAGENAME}}}}}}}} |- {{#if:{{{partof|{{{өлеш|Mäskäwneñ buysındıruı (1382)}}}}}} | {{!}} colspan="4" style="text-align: center; background: lightsteelblue;" {{!}} {{{partof|Altın Urda Çorı}}} }} |- {{#if:{{{Рәсем|{{{рәсем|[[Рәсем:Facial Chronicle - b.10, p.049 - Tokhtamysh at Moscow.jpg|315px]]}}}}}} | {{!}} colspan="4" style="text-align: center; font-size: 90%; border-bottom: 1px solid #aaa;" {{!}} {{{Рәсем|[[Рәсем:Facial Chronicle - b.10, p.049 - Tokhtamysh at Moscow.jpg|315px]]}}}<br />{{{caption|Tuqtamış Mäskäwne buysındıra}}} }} |- | colspan="2" | {| width="100%" style="margin: 0; cellpadding: 0; padding: 0; border: 0; background: transparent;" |- ! style="text-align: right; width: 125px; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" | Data | {{{date|23-26 avgust, [[1382]] yıl}}} |- ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" | Urın | {{{place|[[Mäskäw]]}}} |- {{#if:{{{casus|{{{сәбәп|<noinclude>–</noinclude>}}}}}} | ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" {{!}} Säbäp {{!}} {{{casus|Dmitriy Donskoy xiänäte: Altın Urda doşmanı Litva kenäzen Ostey Mäskäw xäkimlegenä quyuı }}} }} |- ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" | Näticä | {{{result|'''Tatar ciñüe'''}}} |- {{#if:{{{territory|{{{үзгәрешләр|<noinclude>–</noinclude>}}}}}} | ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" {{!}} Suğıştan soñ üzgäreşlär {{!}} {{{territory|Mäskäw häm böten Rus yañadan Altın Urdağa buysındırıp, elekkegeçä yasaq tülärgä mäcbür}}} }} |} |- {{#if:{{{combatant1|{{{көндәш1|Altın Urda}}}}}}{{{combatant2|{{{көндәш2|Böyek Mäskäw kenäzlege}}}}}}| ! colspan="2" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Köndäşlär }} |- {{#if:{{{combatant1|{{{көндәш1|[[Altın Urda]]}}}}}}{{{combatant2|{{{көндәш2|Böyek Mäskäw kenäzlege}}}}}} | {{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{combatant1|[[Altın Urda]]}}} {{#if:{{{combatant2|{{{көндәш2|Böyek Mäskäw kenäzlege}}}}}}|{{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{combatant2|[[Бөек Мәскәү кенәзлеге|Böyek Mäskäw kenäzlege]]}}}}} }} |- {{#if:{{{commander1|{{{командир1|[[Tuqtamış xan]]}}}}}}{{{commander2|{{{командир2|}}}}}} | ! colspan="2" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Ğäskär başlığı }} |- {{#if:{{{commander1|{{{командир1|[Tuqtamış xan]}}}}}}{{{commander2|{{{командир2|[Ostey]}}}}}} | {{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{commander1|[[Tuqtamış xan]]}}} {{#if:{{{commander2|{{{командир2|Ostey}}}}}}|{{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{commander2|Ostey}}}}} }} |- {{#if:{{{casualties1|{{{югалтулар1|<noinclude>–</noinclude>}}}}}}{{{casualties2|{{{югалтулар2|}}}}}} | ! colspan="4" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Xärbi yuğaltular }} |- {{#if:{{{casualties1|{{{югалтулар1|}}}}}}{{{casualties2|{{{югалтулар2|500? keşe}}}}}} | {{!}} style="border-right:1px dotted #aaa;" {{!}} {{{casualties1|500? keşe}}} {{#if:{{{casualties2|{{{югалтулар2|24000 }}}}}}|{{!}} style="border-right:1px dotted #aaa;" {{!}} {{{casualties2|24000 keşe}}}}} }} |- {{#if:{{{overall_casualties|{{{гомум югалтулар|}}}}}} | ! colspan="4" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Ğomum yuğaltular {{!}}- {{!}} colspan="4" style="text-align: center;" {{!}} {{{overall_casualties|}}} }} |} [[Рәсем:Tuqtamish1.jpg|right|250px|thumb|Tuqtamış xan]] [[Рәсем:Dmitri Donskoy.jpg|right|250px|thumb|Dmitriy Donskoy]] '''Mäskäwneñ buysınuı''' — 23-26 avgustında 1382 yılda [[Tuqtamış xan]] tarafınnan [[Mäskäw]]ne yañadan Altın Urdağa buysındırıp, elekkegeçä yasaq tülärgä mäcbür itep, [[Altın Urda]]dan [[Mäskäw]] separatizmı niätlären bastırğan ide. Suzdal' kenäzläreneñ süzläre buyınça Mäskäw häm Ryazan' şähärläreneñ Litva yağın yaqlası kilä ide. Şul waqıtta Litva — baş Altın Urda doşmanı bulğan. [[Tuqtamış xan]] Mäskäw separatizmı niätlärenä ışanğan häm Mäskäwgä yaw çapqan. Dmitriy Donskoy Mäskäwdän qaçqan, ä şähärdä kenäz xatını, Kiprian metropolitı qalğannar. Kenäz Dmitriy bulmağanda, Mäskäwdä çualışlar, talawlar başlağannar, keşelär kibetlär sındırıp talağannar ide, küp şäräb, araq eçkännär ide: {| style="margin:center; border-collapse:collapse; align:center; background-color:transparent; border-style:none;" | style="width:30px; vertical-align:top; padding-right:10px;" | [[Räsem:Aquote1.png|30px|«|link=]] | <span style="font-style:italic; align:center;"><cite>{{{1|...и напивались допьяна и, шатаясь, похвалялись, говоря: Не страшимся прихода татар, в таком крепком граде ...ведь страхом двойным одержимы они: из города — воинов, а извне — князей наших. И потом вылезали на городские стены и бродили пьяные, насмехаясь над татарами, бесстыдным образом срамили их, слова разные выкрикивали, исполненные поношения и хулы.}}}{{#if:{{{2|}}}|<br /> {{{2|}}} }}{{#if:{{{3|}}}|<br /> {{{3|}}} }}{{#if:{{{4|}}}|<br /> {{{4|}}} }}{{#if:{{{5|}}}|<br /> {{{5|}}} }}{{#if:{{{6|}}}|<br /> {{{6|}}} }}{{#if:{{{7|}}}|<br /> {{{7|}}} }}{{#if:{{{8|}}}|<br /> {{{8|}}} }}{{#if:{{{9|}}}|<br /> {{{9|}}} }}{{#if:{{{10|}}}|<br /> {{{10|}}} }}{{#if:{{{11|}}}|<br /> {{{11|}}} }}{{#if:{{{12|}}}|<br /> {{{12|}}} }}{{#if:{{{13|}}}|<br /> {{{13|}}} }}{{#if:{{{14|}}}|<br /> {{{14|}}} }}{{#if:{{{15|}}}|<br /> {{{15|}}} }}{{#if:{{{16|}}}|<br /> {{{16|}}} }}</cite></span>{{#if:{{{автор|}}}|<div style="clear:both;"></div><div style="float:right">{{{автор|}}}</div> }} | style="width:30px; vertical-align:bottom; padding-left:10px;" | [[Räsem:Aquote2.png|30px|»|link=]] |}<noinclude> Kenäz xatını, Kiprian metropolitı çualışlarnı qurqıp Tuqtamışnı Mäskäwdän çığarırğa sorağannar, Tuqtamış xan alarğa röxsäte birgän häm alar qaçıp qotılğannar. 26 avgustta Suzdal', [[Нижгар|Tübän Novgorod]] kenäzläreneñ (Vasiliy Kirdyapa, Semyon) xiänäte faydalanıp Tuqtamış ğäskäre Mäskäwne buysındıra. Suğıştan soñ [[Mäskäw]] häm böten Rus yañadan [[Altın Urda]]ğa buysındırıp, elekkegeçä yasaq tülärgä häm ğäskärilär birergä mäcbür ide. == Monı da qarağız == * [[Oluğ Möxämmäd]] * [[Biläw yanındağı suğış]] * [[Suzdal' yanındağı suğış]] * [[Qazan yanındağı suğış (1506)]] * [[Vasiliy II]] * [[Möxämmät-Ämin xan]] * [[Tuqtamış xan]] * [[İdel Bolğarı ictimaği-säyäsi tözeleşe]] == Tışqı sıltamalar == * Гумилёв, Лев Николаевич «Древняя Русь и Великая степь». — Астрель, АСТ, 2004. ISBN 5-17-026279-5, 5-271-09769-2 * Лев Гумилев. Черная легенда. — М.: Айрис Пресс, 2005. * [http://gumilev.narod.ru/ Гумилёв, Лев Николаевич «От Руси до России»] * [http://www.bolgar.info/ Bolğar däwläte] * Зимин А.А. Витязь на распутье. Феодальная война в России XV в. М.,1991. * [[Худяков, Михаил Георгиевич|М. Г. Худяков]] Очерки по истории Казанского ханства. Москва, «ИНСАН», 1991, ISBN 5-85840-253-4 * Похлебкин В. Татары и Русь. Москва «Международные отношения» 2000 [[Төркем:Тарих]] [[Төркем:Татарстан тарихы]] [[Төркем:Россия бәрелешләре]] [[Төркем:Әлифба буенча бәрелешләр]] 693alvx4z0ri7w4nl27tfxbe0xg5xh0 0 59080 6001153 4692451 2026-08-17T10:45:59Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001153 wikitext text/x-wiki {{ТП-Россия |халәт = Авыл |татар исеме = Көен |чын исем = |чын исем = |герб = |байрак = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |ил харитасы = |төбәк харитасы = |район харитасы = |ил харитасы зурлыгы = |төбәк харитасы зурлыгы = |район харитасы зурлыгы = |төбәк = Башкортстан |төбәк җәдвәлдә = Башкортстан |район төре = |район = Мәләвез районы{{!}}Башкортстанның Мәләвез районы |район җәдвәлдә = Мәләвез районы |җирлек төре = Авыл җирлеге |җирлек = |җирлек җәдвәлдә = |эчке бүленеш = |башлык = |нигезләнү елы = |беренче язма искә алу = |элекке исемнәр = |бирле = |мәйдан = |ТП үзәге биеклеге = |халык саны = 191 |исәп елы = 2010 |тыгызлык = |агломерация = |милли состав = |дини состав = |этнохороним = |почта индексы = 453870 |сәгать кушагы = +6 |почта индекслары = |телефон коды = |санлы идентификатор = 80241860003 |Commons та төркем = |сайт = }} '''Көен''' ({{lang-ru|Сергеевка яки Саргай}}, {{lang-ba|Һәргәй}}) — [[Башкортстан]]ның [[Мәләвез районы]]нда урнашкан авыл. == Демография == Халык саны динамикасы: {| class="wikitable" style="text-align: center; width:200px;" class=bright; |--- class='bright' ! [[2002]]<ref name='белешмә'>Башкортостан Республикасының муниципаль районнары турындагы бердәм электрон белешмәсе — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Excel форматындагы кушымта] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.</ref> !! [[2009]]<ref name='белешмә'/> !! [[2010]]<ref name='башстат'>{{Citation |title=Башкортстан Җөмһүрияте торак нокталары буенча халык саны |url=http://bashstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/bashstat/resources/2f055a804e303140ba45fe3bf8d20d64/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%BF%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%BC+%D0%BF%D1%83%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B0%D0%BC+%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8+%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD.pdf |access-date=2013-05-02 |archive-date=2014-08-20 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Rxi3K6iw?url=http://bashstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/bashstat/resources/2f055a804e303140ba45fe3bf8d20d64/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%BF%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D1%81 |dead-url=yes }}</ref> |--- class='bright' | 198 || 220 || 191 |} [[Бөтенроссия халык санын алу, 2010|2010 ел җанисәбен алу]] буенча биредә 191 кешенең яшәве мәгълүм.<ref name="башстат"/> == Танылган кешеләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4416908. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | data-sort-value="1936" | 1936-04-09 | [[Галим Дәүләтов|Галим Дәүләтев]] | [[Башкорт дәүләт университеты]]<br/>[[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]] | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]] | | data-sort-value="2016" | 2016-04-15 | [[Уфа]] |} {{Wikidata list end}} * [[Галим Дәүләтов]] — [[Башкортлар|башкорт]] шагыйре, тәрҗемәче, С. Чекмарев ([[1987]]), [[Булат Рәфыйков|Б.Рәфыйков]] ([[2005]]) премияләре лауреаты. == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://www.asmo-rb.ru Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы]. {{Мәләвез районы}} [[Төркем:Башкортстан авыллары]] {{Bashkir-geo-stub}} fez31pmqrgkiljrmdm5t3gfqfj2k4tk 0 111610 6001058 6000515 2026-08-16T17:42:54Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001058 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы''' ({{lang-ru|Министерство образования и науки Республики Татарстан}}) – [[Татарстан Республикасы]]нда [[мәгариф]], [[фән]] һәм [[инновация]] өлкәсендә дәүләт сәясәтен гамәлгә ашыручы, Татарстан Республикасының мәгариф һәм фән системасы белән идарә итүче, закон тарафыннан билгеләнгән очракта, дәүләт хакимиятенең башка башкарма органнарының бу өлкәсендәге эшчәнлеген координацияләүче башкарма хакимият органы. [[2020 ел]]дан министр вазифасын [[Илсур Һадиуллин]] башкара. == Тарих == Хәзерге рәвештә министрлык [[2004 ел]]ның [[9 сентябрь|9 сентябрендә]] [[Татарстан Республикасы Президенты]] [[Минтимер Шәймиев]]нең №УП-570 санлы Указы нигезендә барлыкка килә. Элеккеге Татарстан Республикасы Мәгариф министрлыгы Мәгариф һәм фән министрлыгы итеп үзгәртелә. == Министрлыкның бурычлары == * Мәгариф һәм фән өлкәсендә дәүләт сәясәтенең өстенлекләрен гамәлгә ашыруда нәтиҗәле чаралар булдыру; * Белем алучы һәм тәрбияләнүче кешенең конституция гарантиясен һәм законлы интересын, шулай ук, белем бирә торган учреждениядә эшләгән педагогик хезмәткәренең хокукын һәм законлы интересын тәэмин итү; * Мәгариф үсеше механизмнарын формалаштыру һәм Республиканың инновация үсешендә социаль-икътисадый ихтыяҗына һәм стратегик программасына туры килгән милли-төбәк компонентлары; * Татарстан Республикасы тарихын, мәдәниятын, милли традицияләрен һәм гореф-гадәтләрен өйрәнүгә кайтып калган милли мәгарифне һәм тәрбияне камилләштерү, Татарстан Республикасы дәүләт телләрен өйрәтүдә нәтиҗәле технологияләр куллану; *Фәнни-мәгариф эшчәнлектә яңа формалар һәм технологияләр кертү һәм куллану; == Функцияләр == * Мәгариф, шул исәптән мәктәпкәчә булган белем бирү, урта белем бирү эшчәнлеге, урта һәм югары профессиональ белем бирү белән идарә итү (Россия Федерациясе һәм Татарстан Республикасы законнарында каралган вәкаләтләр кысаларында), урта белем бирү учрежденияләрендә балаларга өстәмә белем бирү эшчәнлеге белән идарә итү, профессиональ өстәмә белем бирү һәм профессиналь башлангыч белем бирү эшчәнлеге белән идарә итү; шулай ук, ятим балаларга, әти, әни тәрбиясез калган балаларга, сәламәтлеге чикләнгән балаларга, үз-үзен девиантлы тоткан балаларга һәм үсмерләргә белем бирү; * Татарстан Республикасы дәүләт белем бирү учрежденияләренең фәнни, фәнни-техник һәм фәнни оешмалар эшчәнлеге белән идарә итү; * Татарстан Республикасы башкарма хакимият органнарына беркетелгән эшчәнлек төрләрен лицензияләү. == Структура == * Лицензияләү һәм дәүләт аккредитациясе идарәсе * Күзәтү һәм контроль идарәсе * Гомуми белем бирү идарәсе * Бердәм дәүләт имтиханын оештыру бүлеге * Педагогик ярдәм күрсәтү һәм тернәкләндерү бүлеге * Балаларны тәрбияләү һәм аларга өстәмә белем бирү бүлеге * Мәктәпкәчә мәгариф секторы * Мәгариф процессы, милек һәм хезмәтне яклауга ихтыяҗны фаразлау бүлеге * Мәгарифне үстерү һәм "Мәгариф" милли проектын тормышка ашыру бүлеге * Үзебездә һәм халыкара дәрәҗәдә эшли торган мәгариф яшьләр программаларын һәм проектларын координацияләү бүлеге * Басмалар һәм укыту-методик әдәбияты бүлеге * Мәгарифтә мәгълүмати технологияләрне үстерү бүлеге * Автоматлаштырылган идарә системалары һәм мәгълүмати куркынычсызлык бүлеге * Дистанцион мәгариф секторы * Фәнни эзләнүләрне координацияләү һәм үстерү бүлеге * Инновацион эшчәнлекне координацияләү һәм үстерү секторы * Дәүләт заказларын көйләү һәм оптимизацияләү бүлеге * Икътисад, бюджетны планлаштыру, хезмәт өчен түләү бүлеге * Һөнәри мәгариф идарәсе * Оештыру бүлеге * Хатлар, гражданнар мөрәҗәгатьләре һәм ММЧ белән эшләү бүлеге * Кадрлар сәясәте бүлеге * Педагогик кадрларны аттестацияләү бүлекчәсе * Юридик бүлек * Махсус һәм мобилизация эше бүлекчәсе * Бухгалтерлык исәбе һәм хисаплылык бүлеге * Эшләр идарәсе * Секретариат * Канцелярия *Техник һәм хуҗалык хезмәте күрсәтү бүлеге * Мәгариф объектларының капиталь төзелеше һәм ремонтын техник күзәтү бүлеге == Бәйле оешмалар һәм феноменнар == {{seealso|Төркем:Татарстан мәктәпләре|Төркем:Татарстан урта һөнәри уку йортлары}} * [[Кайбыч районы мәгариф бүлеге]] * [[Мәгариф (нәшрият)]] == Шәхесләр == === Җитәкчеләр === {{seealso|Төркем:Татарстанның мәгариф министрлары}} * 1920-1921 — [[Хәсән Солтанов]] * 1921-1922 — [[Шаһит Әхмәдиев]] * 1922-1924 — [[Микъдәт Борындыков]] * 1924-1926 — [[Шаһит Әхмәдиев]] * 1926-1927 — [[Мөхәммәт Таһиров]] * 1927-1928 — [[Нәсыйх Камалетдинов]] * 1928-1931 — [[Исхак Рәхмәтуллин]] * 1932-1934 — [[Әскәр Биктаһиров]] * 1934-1937 — [[Шаһвәли Башкиров]] * 1937-1938 — [[Гомәр Бакиров]] * 1938-1939 — [[Зариф Шәрипов]] * 1939-1948 — [[Гомәр Кантүков]] * 1948-1950 — [[Гали Әбүзәров]] * 1950-1958 — [[Әминә Вәлиуллина]] * 1958-1976 — [[Мирза Мәхмүтов]] * 1976-1980 — [[Владимир Иванов (1939)|Владимир Иванов]] * 1980-1990 — [[Равил Низамов]] * 1990-1997 — [[Васил Гайфуллин]] * 1997-2004 — [[Фарис Харисов]] * 2004-2007 — [[Рәис Шәйхелисламов]] * 2007-2009 — [[Наил Вәлиев (1949)|Наил Вәлиев]] * 2009-2012 — [[Альберт Гыйльметдинов]] * 2012-2017 — [[Энгел Фәттахов]] * 2017-2020 — [[Рәфис Борһанов]] * 2020-{{CURRENTYEAR}} — [[Илсур Һадиуллин]] === Урынбасарлар === * Андрей Поминов * Тимерхан Алишев * Лариса Сулима * Айдар Каюмов * [[Гөлнара Габдрахманова]] (министр урынбасары — Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгының мәгариф өлкәсендә күзәтчелек һәм контроль департаменты җитәкчесе). [[2018 ел]]ның [[4 май|4 маеннан]] (''[[ТР мәдәният министрлыгы|ТР мәдәният министры]] итеп билгеләнгән [[Ирадә Әюпова]] урынына'') — [[Татарстанның архив эше буенча дәүләт комитеты]] рәисе<ref>[http://shahrikazan.ru/news/kyiskacha-ya%D2%A3alyiklar/tatarstanny-arkhiv-eshe-buencha-dlt-komitetyny-yaa-itkchese-bilgele-buldy Татарстанның Архив эше буенча дәүләт комитетының яңа җитәкчесе билгеле булды.] «[[Шәһри Казан]]», 5.05.2018</ref> === Аерым танылган хезмәткәрләре === {{notice|Түбәндәге төзмә кешеләр һәм роботлар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q20591763. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p108/Q20591763/p580 |columns=p108/Q20591763/p580:башлау,p108/Q20591763/p582:тәмамлау,label:исем,description:тасвирлама,p373,p569,p570}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! исем ! тасвирлама ! Викиҗыентыктагы төркем ! туу датасы ! үлем датасы |- | | | [[Галимҗан Ибраһимов]] | татар әдәбияты классигы, язучы, әдәбият һәм тел галиме, публицист, тәнкыйтьче, тарихчы, җәмәгать һәм сәясәт-дәүләт эшлеклесе | [[:commons:Category:Galimzhan Ibrahimov|Galimzhan Ibrahimov]] | data-sort-value="1887" | 1887-03-12 | data-sort-value="1938" | 1938-01-21 |- | 1918 | 1928 | [[Мөхетдин Корбангалиев]] | | [[:commons:Category:Muhitdin Kurbangaliev|Muhitdin Kurbangaliev]] | data-sort-value="1873" | 1873-10-26<br/>1873-11-07 | data-sort-value="1941" | 1941-06-03 |- | | | [[Габдулла Шөнаси]] | | | data-sort-value="1885" | 1885 | data-sort-value="1938" | 1938-11-03 |- | | | [[Галә Ходаяров]] | | | data-sort-value="1891" | 1891-09-20 | data-sort-value="1966" | 1966-03-09 |- | 1922 | 1924 | [[Микъдәт Борындыков|Микъдәт Юныс улы Борындыков]] | татар совет дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе (1896-1965), сталинист репрессияләр корбаны (1930-1955) | | data-sort-value="1896" | 1896-01-15 | data-sort-value="1965" | 1965 |- | 2012-10-01 | 2017-12-04 | [[Энгель Фәттахов]] | | | data-sort-value="1961" | 1961-06-12 | |- | 1927 | No/unknown value | [[Әбрар Сәгыйди]] | татар шагыйре, тәрҗемәчесе, драматургы (1895-1939) | [[:commons:Category:Abrar Sagidi|Abrar Sagidi]] | data-sort-value="1895" | 1895-04-13 | data-sort-value="1939" | 1939-04-14 |- | 1920 | 1927 | [[Сәлах Атнагулов]] | инкыйлабчы, сәясәтче, татар телендә чыккан күп санлы газеталарның мөхәррире, язучы (1893-1937) | | data-sort-value="1893" | 1893 | data-sort-value="1937" | 1937-08-16 |- | 1924 | No/unknown value | [[Камил Мотыйгый]] | татар җырчысы (баритон), журналист, нашир, жырлар авторы (1883-1941) | [[:commons:Category:Kamil Mutygi|Kamil Mutygi]] | data-sort-value="1883" | 1883-03-09 | data-sort-value="1941" | 1941-01-26 |- | 1918 | 1922 | [[Газиз Айдарский]] | актер, режиссер, театр теоретигы | [[:commons:Category:Gaziz Aydarskiy|Gaziz Aydarskiy]] | data-sort-value="1898" | 1898 | data-sort-value="1933" | 1933-10-30 |- | | | [[Илсур Һадиуллин]] | | [[:commons:Category:Ilsur Hadiullin|Ilsur Hadiullin]] | data-sort-value="1964" | 1964-10-18 | |- | | | [[Әминә Мөхетдинова|Әминә Мөхетдинева]] | | | data-sort-value="1893" | 1893-09-06 | data-sort-value="1944" | 1944-12-26 |- | 2004 | 2007 | [[Рәис Шәйхелисламов]] | | | data-sort-value="1951" | 1951-10-24 | |- | 1925 | 1926 | [[Гаяз Максуди]] | татар җәмәгать эшлеклесе (1891-1942), журналист, лингвист, математик, физика-математика фәннәре кандидаты (1933) | | data-sort-value="1891" | 1891-01-16<br/>1891 | data-sort-value="1942" | 1942 |- | | | ''[[:d:Q98049629|Лилия Әхмәтҗанова]]'' | Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгының Милли мәгариф идарәсе башлыгы | | | |- | 1921 | 1924 | [[Габдрахман Рәфыйков]] | мөгаллим, Хезмәт Батыры | | data-sort-value="1873" | 1873-03-01 | data-sort-value="1954" | 1954-05-03 |- | 2018<br/>2022 | 2019<br/>2024 | [[Илгиз Халиков]] | тел белеме галиме, ТР ФАнең Тел, әдәбият һәм сәнгать институты җитәкчесе | [[:commons:Category:Ilgiz Khalikov|Ilgiz Khalikov]] | data-sort-value="1983" | 1983-08-27 | |- | 1926 | 1927-03 | ''[[:d:Q141103488|Мөхәммәт Таһиров]]'' | татар сәясәтчесе, ТАССР Мәгариф халык комиссары (1926-1927), Гыйльми Үзәк җитәкчесе (1927-1928) | | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{reflist}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * [http://mon.tatar.ru Рәсми сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160115212832/https://mon.tatar.ru/ |date=2016-01-15 }} == Шулай ук карагыз == * [[Татарстан Республикасы Министрлар Кабинеты]] {{Татарстан министрлыклары}} {{Татарстан мәгарифе}} {{Татарстан мәктәпләре}} [[Төркем:Татарстанның мәгариф министрлыгы|*]] [[Төркем:Татарстан хөкүмәте]] sy0vix2x0am20tevd1alotv1t5m642y 0 158160 6001112 5995917 2026-08-17T01:29:07Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001112 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''{{Label|Q4315032|lang=tt}}''' ({{lang-ru|{{Label|Q4315032|lang=ru}}}}, {{lang-en|{{Label|Q4315032|lang=en}}}}) — [[Татарстан]]ның фәнни-тикшеренү һәм мәдәният-агарту оешмасы, [[Россия]]нең иң зур [[музей]]ларыннан берсе. [[1895 ел]]ның 5 апрелендә ачыла. [[1981 ел]]дан [[2005 ел]]га кадәр милли [[музей]] 80 [[музей]]ны берләштергән [[Татарстан]] [[музей]] берлегенең әйдәүче оешмасы булып тора. Бүген [[Казан]]да 12 бүлекчәсе, [[Югары Ослан районы|Югары Ослан]] һәм [[Кама Тамагы районы]]нда 2 филиалы бар. == Тарих == [[1894 ел]]да [[Казан]]ның фән һәм сәнәгать [[музей|музее]] буларак, тарихчы, коллекционер, төбәкне өйрәнүче [[Андрей Лихачев|А.Ф. Лихачевның]] (''[[1832]]-[[1890]]'') 40 000 саклау берәмлегеннән торучы шәхси тупланмасыннан һәм [[1890 ел]]да узган фән-сәнәгать күргәзмәсе экспонатлары нигезендә оештырыла. [[Казан дәүләт университеты|Казан император университеты]] галимнәре [[Александр Штукенберг|А.А. Штукенберг]], [[Николай Загоскин|Н.П. Загоскин]], [[Пётр Кротов|П.И. Кротов]], [[Николай Высоцкий (1843)|Н.Ф. Высоцкий]], [[Николай Катанов|Н.Ф. Катанов]] [[музей]]ның коллекцияләрен оештыруда үз өлешен кертә. [[Казан]] шәһәренең шәхси коллекционерлары һәм хәйриячеләре [[Иван Лихачев|И.Ф. Лихачев]], [[Фёдор Андреевич Лихачёв|Ф.А. Лихачев]], [[Василий Заусайлов|В.И. Заусайлов]], [[Ольга Александрова-Гейнс|О.С. Александрова-Гейнс]], [[Галимҗан Баруди]], Д.И. Образцов [[музей]] фондын тулыландыра. Казан шәһәр музееның беренче директоры (''шура рәисе'') (''1895-1902'') — [[Сергей Дьяченко|Сергей Виктор улы Дьяченко]] (''1846-1907'')<ref>{{Cite web|title=Мэр Дьяченко был голова. |publisher = [[Элита Татарстана (журнал)|Элита Татарстана]] журналы|language = ru |url=http://www.elitat.ru/%3Frub%3D39%26st%3D16141%26type%3D3%26s%3D1?rub=8&st=2281&type=3&s=1 |access-date=2017-03-25 |archive-date=2022-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220123141845/https://elitat.ru/%3Frub%3D39%26st%3D16141%26type%3D3%26s%3D1?rub=8&st=2281&type=3&s=1 |dead-url=yes }}</ref>. Исеме еш алышына: ''[[1918]]'' – [[Казан губернасы]] [[музей|музее]], ''[[1921]]'' – [[ТАССР]] (АТССР) Үзәк [[музей|музее]], ''[[1944]]'' – [[Татарстан АССР]] дәүләт [[музей|музее]], ''[[1982]]'' – [[Татарстан АССР]] дәүләт берләштерелгән [[музей|музее]], [[2001 ел]]дан – [[Татарстан Республикасы]]ның милли [[музей|музее]].<ref>{{тәрҗемә ителмәгән 5|Люция Вәлиева|Валеева Л. Г.|ru|Валеева, Люция Галеевна}} Страницы прошлого листая: Из истории Государственного объединенного музея ТАССР 1970—1980 годов. — Казань, «Kazan-Казань», 2005.</ref> == Бинасы == {{төп мәкалә|Кунак йорты (Казан)}} [[Файл:Kremlyovskaya street in Kazan by Vasilij Turin .jpg|thumb|right|250px|«[[Кунак йорты (Казан)|Кунак йорты]]» ({{Lang-ru|''Гостиный двор''}}) бинасы. 1820 ел.]] [[Татарстан]]ның һәм [[Россия]]нең {{comment|архитектура|архитектура}} һәйкәле саналучы «[[Кунак йорты (Казан)|Кунак йорты]]» ({{Lang-ru|''Гостиный двор''}}) бинасында урнашкан. Бина турында беренче тапкыр [[1556 ел]]да телгә алына. [[1770 ел]]да архитектор В.И. Кафтырев таштан яңадан төзи. [[1800 ел]]ның июнендә архитектор Ф.Е. Емельянов җитәкчелегендә яңартып кору эшләре башлана. Бинаны үзгәртеп корулар [[XIX гасыр]] азагында гына төгәлләнә<ref>[http://www.museum.ru/M1299 Тарвердян А. Двор Гостин. Рәсми сайтта.]</ref> == Тупланмалар == Музей фондларында ''800 000'' саклау берәмлеге экспонат бар. Алар [[Татарстан|туган як]]ның [[тарих]]ын, табигатен, [[Идел]] буе, [[Урал]] алды, [[Россия]] һәм дөнья халыкларының тарихын өйрәнү һәм күрсәтү өчен файдаланыла. А.Ф. Лихачевның [[болгар]] тупланмасы, Ананьино казылмалары тупланмасы, [[мисыр]] һәм антик коллекцияләре, алтын тәңкәләр тупланмасы, XVII гасырның свиткалары, XV - XX гасыр кулъязма китаплары тупланмасы, [[татар әдәбияты]] вәкилләренең шәхси әйберләре, [[Казан]] [[татар]]ларының декоратив-гамәли сәнгате үрнәкләре, Г.Р. Державинның мемориаль тупланмасы, тарихи таксидермия ({{Lang-tt|карачкы ясау}})<ref>[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D2%E0%EA%F1%E8%E4%E5%F0%EC%E8%FF аңлатмасы]{{Deadlink|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> үрнәкләре тупланмасы, колибри тупланмасы, көнчыгыш нумизматикасы тупланмасы - игътибарга иң лаеклылардан.<ref>[http://www.museum.ru/M1299item Рәсми сайттан]</ref> ==== Даими эшләүче күргәзмәләр ==== * [[Татарстан]]ның борынгы [[тарих]]ы * Урта гасырларда акча әйләнеше, сәүдә һәм сәүдә юллары * «Алтын келәт» (''XVII - XIX гасыр [[татар]] зәркән эшләнмәләре'') * XVIII гасырда [[Казан губернасы]] * [[Музей]] раритетлары – [[Казан]]ның [[Меңъеллык|Меңъеллыгына]] ==== Күчмә күргәзмәләр ==== * [[Татарстан]]: мәдәниятләр бердәмлеге. – Мәскәү, 2006. * Кышкы бәйрәмнәр традициясе. – Казан, 2006. * Театр чакыруы (<small>''Камал театрына 100, Качалов театрына 215, рус театрына 250 ел''</small>). – Казан, 2006. * Ата-бабалар чакыруы (''Аучылык тарихыннан''). – Казан, 2007. * [[Кытай]]дан [[Аурупа]]га кадәр: Ефәк юлы. ''Ефәк сәнгатенә 5 000 ел''.- Казан, 2007. * Музыка кораллары дөньясы. – Казан, 2007 (<small>''В.Потанин хәйрия фонды ярдәме белән''</small>). * Толстойлар нәселе тарихы –Россия тарихы. – Мәскәү, Пушкин музее, 2008. * [[Казан]] Санкт – Петербургта кунакта. Санкт –Петербург - 2008. * [[Кытай]]дан [[Аурупа]]га кадәр: [[ислам]] дөньясы сәнгате – Казан, 2008. * Максим Горькийның [[Казан дәүләт университеты|Казан университетлары]] (<small>''М.Горькийга -135 ,Ф.Шаляпинга – 140''</small>) – Казан, 2008. == Белем бирү == * Казан университетлары шәкертләре өчен музей практикасы (1972 елдан) * Музей хезмәткәрләре өчен стажировкалар * «''Витязь''» хәрби-[[тарих]] клубы (<small>''җитәкчесе – В.Хабаров''</small>) == Бүлекчәләре == {{seealso|Төркем:Татарстан Республикасы Милли музее}} * [[Евгений Боратынский музее (Казан)|Е.А. Боратынский музее]] * [[Максим Горький музее (Казан)|А.М. Горький музее]] * [[Тукай музее (Казан)|Габдулла Тукайның Әдәби музее]] * [[Муса Җәлилнең музей-фатиры]] * [[Шәриф Камалның музей-фатиры (Казан)|Шәриф Камал мемориал фатирында татар әдәбияты тарихы музее]] * [[Салих Сәйдәшев музее]] * [[Янка Купала музее (Печище)|Янка Купала музее]] ([[Печище (Татарстан)|Печище]]) * [[Максим Горький музее (Красновидово)|Максим Горький музее]] ([[Красновидово]]) * [[В.И. Ленин музей-йорты (Казан)|В.И. Ленин музее]] * [[Нәҗип Җиһановның музей-фатиры (Казан)|Нәҗип Җиһановның музей-фатиры]] * [[Каюм Насыйри музее]] * [[Лев Толстой музее (Казан)|Л. Н. Толстой музее]] * [[Бөек Ватан сугышы]] [[музей]]-мемориалы * [[Татарстан]]ның музыка мәдәнияте [[музей|музее]] == Үсеш проекты == 2001 елда [[Татарстан]] Министрлар шурасы милли [[музей]]ны үстерүнең фәнни концепиясен раслый. Аның буенча милли [[музей]] тәртипкә салынган күргәзмәләре, яңа саклау урыны, реставрация һәм сәнгать остаханәләре, интернет үзәге булган заманча эре [[музей]] үзәгенә әйләнергә тиеш була. Бинаны үзгәртеп кору ''6 000 кв.м'' күргәзмә мәйданы ясарга мөмкинлек бирә. Гостиный дворда [[музей]]ның клублары, түгәрәкләре эшчәнлеген берләштерүче мәдәният-мәгариф үзәге ачу күздә тотыла. Шунда ук 3 күргәзмә җәелдерелә: * Борынгы заманнардан бүгенге көнгә кадәр [[Татарстан]]ның [[тарих]]ы * [[Табигать]] һәм кеше * Мәдәният: [[Татарстан]] халыкларының мәдәниятләре == Бүләкләре == * [[2006 ел]]да В. Потанинның хәйрия фонды иганәсендә узган бөтенроссия «''Үзгәрүчән дөньяда үзгәрүчән [[музей]]''» конкурсында «''[[Музей]] музыкасы''» проекты белән җиңүче була.<ref>http://museum.fondpotanin.ru/authors/656437{{Deadlink|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Музей турында == === Директорлар === * 1895-1901 ― [[Сергей Дьяченко]] * 1901-1905 ― [[Александр Штукенберг]] * 1905-1905 ― [[Николай Загоскин]] * 1905-1906 ― [[Пётр Кротов]] * 1906-1912 ― [[Николай Катанов]] * 1912-1913 ― [[Михаил Рузский]] * 1913-1914 ― {{тәрҗемә ителмәгән 5|Григорий Кириллов||ru|Кириллов, Григорий Петрович}} * 1914-1917 ― [[Николай Катанов]] * 1918-1922 ― [[Бруно Адлер]] * 1922-1930 ― {{тәрҗемә ителмәгән 5|Николай Воробьёв||ru|Воробьёв, Николай Иосифович}} * 1930-1933 ― [[Михаил Борисов (музейчы)|Михаил Борисов]] * 1933-1934 ― {{тәрҗемә ителмәгән 5|Ефрем Медведев||ru|Медведев, Ефрем Игнатьевич}} * 1934-1935 ― [[Латыйф Әхмәтшин]] * 1935-1937 ― [[Гений Республиканец]] * 1937-1941 ― [[Григорий Вахламов]] * 1941-1978 ― {{тәрҗемә ителмәгән 5|Владимир Дьяконов||ru|Дьяконов, Владимир Михайлович}} * 1978-1987 ― {{тәрҗемә ителмәгән 5|Люция Вәлиева||ru|Валеева, Люция Галеевна}} * 1987-2006 ― {{тәрҗемә ителмәгән 5|Геннадий Муханов||ru|Муханов, Геннадий Степанович}} * 2006-2020 ― {{тәрҗемә ителмәгән 5|Гөлчәчәк Нәҗипова||ru|Назипова, Гульчачак Рахимзяновна}} * 2020-2020 ― [[Светлана Измайлова]] ({{comment|в.в.б.|вазыйфаны вакытлыча башкаручы}}) * 2020-2025 ― {{тәрҗемә ителмәгән 5|Алиса Вяткина||ru|Вяткина, Алиса Львовна}}<ref>''Рузилә Мөхәммәтова''. [https://tatar-inform.tatar/news/culture/23-03-2022/milli-muzeyny-general-direktory-itep-alisa-vyatkina-bilgel-nde-5851974 Милли музейның генераль директоры итеп Алиса Вяткина билгеләнде.] [[Татар-информ]], 23.03.2022</ref> * 2025 елның октябрендә [[Умида Гапарова]] ({{comment|в.в.б.|вазыйфаны вакытлыча башкаручы}})<ref>[https://tatar-inform.tatar/news/alisa-vyatkina-tatarstan-milli-muzee-general-direktory-vazifasynnan-kitte-5912979 Алиса Вяткина Татарстан Милли музее генераль директоры вазифасыннан китте.] [[Татар-информ]], 22.10.2025</ref> * 2025 елның 27 октябреннән генераль директор {{comment|в.б.|вазыйфа башкаручы}} ― {{тәрҗемә ителмәгән 5|Айрат Фәйзрахманов||d|Q136654760}}, Казан дәүләт университетының тарих факультетын тәмамлаган, тарих фәннәре кандидаты<ref>[https://tatar-inform.tatar/news/tatarstan-milli-muzee-itakcese-vazifalaryn-baskarucy-itep-airat-faizraxmanov-bilgelande-5913212 Татарстан Милли музее җитәкчесе вазифаларын башкаручы итеп Айрат Фәйзрахманов билгеләнде.] [[Татар-информ]], 27.10.2025</ref> '''Адресы''': [[Татарстан]], [[Казан]] шәһәре, Кремль урамы, 2 '''Ачылу вакыты''': 05.04.1895 '''Бюджет статусы''': [[РФ]] субъекты, мунииципаль '''Оештыру-хокукый формасы''': коммерцияле булмаган оешма '''Оешма тибы''': мәдәни-гаммәви, тикшеренү, уку-укыту Оешманың '''классификациясе''': универсаль Оешманың '''мәйданы''': күргәзмә мәйданы ''5 206 кв.м''; вакытлы күргәзмәләр ''1 200 кв.м''; саклау фонды ''6 015 кв.м'' '''Оешмага керә''': архив, фәнни китапханә, реставрация остаханәләре '''Югарыдагы оешма''': [[Татарстан]]ның мәдәният министрлыгы '''Партнер-оешмалар''': Манеж ([[Мәскәү]]), [[Башкортстан]]ның милли музее, [[Яр Чаллы шәһәренең тарихы музее]], өяз шәһәре [[музей|музее]], Болгар [[музей]]-тыюлыгы, Иске Казан [[музей]]-тыюлыгы, ''В.М. һәм А.М. Васнецовлар исемендәге'' [[Вятка]] сәнгать [[музей|музее]], [[ТР дәүләт сынлы сәнгать музее]], [[Биләр]] [[музей]]-тыюлыгы, [[Казан кирмәне|Казан кремле]] [[музей]]-тыюлыгы, [[Казан дәүләт университеты|Казан (Идел буе) федераль университеты]]ның [[Казан университетының этнография музее|этнография музее]], Качалов театры музее, [[Эрмитаж-Казан]] үзәге,[[Татарстан Җөмһүриятенең Милли китапханәсе|Татарстан Республикасының Милли китапханәсе]], [[Татарстан]]ның фәннәр академиясе, Татарстанның милли архивы, [[Татарстан]]ның мәгариф һәм фән министрлыгы, [[Н. И. Лобачевский исемендәге Фәнни китапханә|Н.И. Лобачевский исемендәге фәнни китапханә]] һ.б. '''Саклау берәмлеге''' – ''805 400''; ''580 085'' (''төп фондта'') '''Рәсми бит''': http://www.museum.ru/M1299 == Танылган хезмәткәрләре == {{seealso|Төркем:Татарстан Республикасы Милли музее хезмәткәрләре}} * ... {{notice|Түбәндәге исемлек – [[Википедия җәмгыяте|төрле вики-волонтёрларының]] бөтендөнья [[Викимәгълүмат]] белем базасына төркәп барган татар театр әһелләре элементлары нигезендә автоматик килеш тудырылган исемлек. Ул һичшиксез тулы түгел. [[Ярдәм:Башлаучыларга ярдәм|Викины үз кылыгызга алыгыз]], ''җитмәгән мәкаләләрне'' языгыз! Татар телле [[белем]] дөньясын үзләштерү, куллану, [[Википедия:Үстерү планы|баету һәм ныгытуга]] өлешегез өчен рәхмәтләр явып торсын үзегезгә.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q4315032. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p108/Q4315032/p580:башлау,p108/Q4315032/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! әлма-матер ! һөнәр төре ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |- | | | [[Рафаил Ризположенский]] | data-sort-value="1862" | 1862-05-26 | ''[[:d:Q4235589|Кострома өязе]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[:commons:Category:Rafail Rizpolozhensky|Rafail Rizpolozhensky]] | No/unknown value |- | | | [[Константин Харлампович]] | data-sort-value="1870" | 1870-07-18 | [[Рагачы (Бярозавский районы)|Рагачы]] | [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1743122|чиркәү тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q10333969|музейчылык белгече]]''<br/>''[[:d:Q123819727|Orthodox theologian]]'' | [[:commons:Category:Konstantin Kharlampovich|Konstantin Kharlampovich]] | data-sort-value="1932" | 1932-03-21 |- | | | ''[[:d:Q127171407|Яков Коксин]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-10-09 | [[Сарытау]] | | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q2114844|taxidermist]]'' | [[:commons:Category:Yakov Koksin|Yakov Koksin]] | data-sort-value="1969" | 1969-09-11 |- | | | [[Сәет Вахиди]] | data-sort-value="1887" | 1887-05-31 | [[Ташбилге]] | [[«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]] | [[галим]] | [[:commons:Category:Said Vahidi|Said Vahidi]] | data-sort-value="1938" | 1938-01-05 |- | 1920 | 1921 | [[Гаяз Максуди]] | data-sort-value="1891" | 1891-01-16<br/>1891 | [[Югары Кибәхуҗа]] | [[Кышкар мәдрәсәсе]]<br/>[[Хөсәения мәдрәсәсе]]<br/>[[Иж-Бубый мәдрәсәсе]]<br/>''[[:d:Q1334582|Льеж университеты]]''<br/>[[Истанбул университеты]] | [[математик]]<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | | data-sort-value="1942" | 1942 |- | | | ''[[:d:Q126878319|Константин Счастнев]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-05-19 | ''[[:d:Q13652869|Роканово]]'' | ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q1281618|сынчы]]'' | [[:commons:Category:Konstantin Schastnev|Konstantin Schastnev]] | data-sort-value="1954" | 1954 |- | | | ''[[:d:Q131730115|Владимир Лаптев]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-04-05 | [[Казан]] | [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q33231|фотограф]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | [[:commons:Category:Vladimir Lukich Laptev|Vladimir Lukich Laptev]] | data-sort-value="1963" | 1963-12-09 |- | | | ''[[:d:Q111265506|Владимир Дьяконов]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-05-11 | [[Vilnius|Вилнүс]] | [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>''[[:d:Q110872390|All-Union Institute of Journalism]]'' | | | data-sort-value="1984" | 1984-10-02 |- | 1946 | 1963 | [[Ефим Бушканец]] | data-sort-value="1922" | 1922-11-12 | [[Пермь]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]'' | | data-sort-value="1988" | 1988-11-16 |- | | | [[Стелла Писарева]] | data-sort-value="1925" | 1925-02-28 | [[Бердычив]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | | [[:commons:Category:Stella Pisareva|Stella Pisareva]] | data-sort-value="2020" | 2020-05-25 |- | | | [[Клара Синицына]] | data-sort-value="1932" | 1932-12-11 | [[Буа (Татарстан)|Буа]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | | data-sort-value="1997" | 1997-01-04 |- | 1993 | 2008 | [[Вакыйф Нуруллин]] | data-sort-value="1935" | 1935-05-01 | [[Югары Әшнәк]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[язучы]] | | data-sort-value="2026" | 2026-03-23 |- | | | [[Фаил Зыязов]] | data-sort-value="1938" | 1938-10-15 | [[Чишмә (Актаныш районы)|Чишмә]] | [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]<br/>[[И. Я. Яковлев исемендәге Чуаш дәүләт педагогика университеты|Иван Яковлевич Яковлев исемендәге Чуаш дәүләт педагогика университеты]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | |- | 2001 | No/unknown value | [[Әлфия Галләмова (1955)|Әлфия Галләмова]] | data-sort-value="1955" | 1955-11-09 | [[Дятьково|Дәтково]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | [[:commons:Category:Alfiya Gallyamova|Alfiya Gallyamova]] | |- | | | ''[[:d:Q113897634|Михаил Черепанов]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-12-12 | [[Ишем]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | [[:commons:Category:Mikhail Cherepanov|Mikhail Cherepanov]] | |- | 1984 | 2020 | [[Гөлчәчәк Нәҗипова]] | data-sort-value="1961" | 1961-02-10 | [[Тойгуҗа]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q10333969|музейчылык белгече]]'' | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * Все музеи Казани. Белешмәлек. - Казан, Заман, 2004. * Г.Р. Назипова, С.Ю. Измайлова. Казанский антиквариум. - Казан, Фолиантъ, 2006. * В.М. Дьяконов. Моя жизнь и музей. Сорок лет участия в музейном строительстве. - Казан, "Kazan - Казань", 2006. * DVD-диск "Сокровища Национального музея". - Казан, 2005. * Г.А. Милашевский. Старая Казань. Фотопортрет. Китап - альбом. - Казан, Заман, 2005. * Р. Идрисова. По старым улицам казанским... Белешмәлек. - Казан, Новое знание, 2005. * Сбереженная память. 110 лет Национальному музею Республики Татарстан. «Казань» журналы, № 3, 2005. * Л. Милашевская. Зоологическая коллекция Национального музея Республики Татарстан. Позвоночные животные. Каталог. - Казан, Заман, 2003. * Кадырова А. Застывшая музыка Гостиного двора // [[Казанские ведомости (гәҗит)|Казанские ведомости]]. — 1993. — 3 август. * Музейные ежегодники. Милли музей нәшрияты. == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} {{Портал|Мәдәният}} * [http://www.museum.ru/M1299 Музей сайты] * [http://www.museum.ru/ Россия музейлары сайты] * [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B9_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8_%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD Милли музей турында РусВикипедиядә] == Моны да карагыз == {{Татарстан музейлары}}{{Казан истәлекле урыннары}} {{Яхшы мәкалә}} [[Төркем:Әлифба буенча музейлар]] [[Төркем:Казан музейлары]] [[Төркем:Казанның Кирмән урамы]] [[Төркем:Татарстан Республикасы Милли музее]] b940pji51lv8zb3ra2mx8nyfx4gg69t 0 159595 6001084 4643939 2026-08-16T18:49:36Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6001084 wikitext text/x-wiki {{Көллият кәртечкәсе | исем = Бәләбәй татар<br/> педагогика училищесы | сокращение = | оригинал = | элеккеге = ''Бәләбәй татар-башкорт педагогика техникумы'' | нигезләнгән = 1936 | ябылган = гамәлдә | реорганизован = Бәләбәй педагогика училищесы | год реорганизации = 1941 | тип = урта һөнәри | студенты = | преподаватели = | урын = {{Байрак|РСФСР}} [[Бәләбәй]], [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы|БАССР]] | адрес = 452030, Башкортстан, Бәләбәй, Пролетарская урамы, 41 | сайт = http://bp-kol.ucoz.ru/index/ | логотип = | Награды = |lat_dir =N|lat_deg =|lat_min =|lat_sec = |lon_dir =E|lon_deg =|lon_min =|lon_sec = }} '''Бәләбәй татар педагогика училищесы''' ({{Lang-ru|Белебеевское татарское педагогическое училище }}) - [[1936]]-[[1941 ел]]ларда [[Башкортстан АССР]]ның [[Бәләбәй]] [[шәһәр]]ендә эшләп килгән [[мөгаллим]]нәр әзерләүче урта һөнәри уку йорты. ==Тарихи белешмә== Бәләбәй укытучылар семинариясе буларак, ул 1914 елның 21 ноябрендә (яңа стиль буенча — 4 декабрьдә) ачыла. Шушы өяз генә түгел, тоташ [[Уфа губернасы]] өчен бу олы вакыйга була. Аңарчы губерна өчен педагоглар 1909 елда ачылган [[Уфа укытучылар институты]]нда, [[Бөре]]дәге рус булмаган милләтләр өчен укытучылар мәктәбендә, [[Благовещен]] укытучылар семинариясендә, шулай ук, хатын-кызлар гимназияләрендә һәм кайбер башлангыч белем бирү училищеларында әзерләнә. Мәгариф кадрлары туплануның тагын бер мөһим чыганагы исә энтузиастларның, педагогика нигез­ләрен үзаллы өйрәнеп, “халык укытучысы” исеменә имтихан тапшыру була. 1920 елның көзендә семинария өч еллык уку программасы белән рус һәм татар-башкорт педагогия курслары итеп үзгәртелә. Икенчесенең мөдире итеп морзалар нәселеннән булган [[Гали Еникеев]] билгеләнә. Хезмәттәше [[Гали Рәфыйков]] белән алар тулы булмаган «башкорт» урта мәктәпләре өчен [[рус теле]]ннән тәүге дәреслек төзиләр. [[1922 ел]]ның июнендә [[Бәләбәй өязе]] БАССР составына кертелгәч һәм педагогия курслары БАССР Мәгариф халык комиссариаты карамагына күчерелгәч, чикләре киңәйтелгән республикада кадрлар мохтаҗлыгы туа. Нәтиҗәдә, Бәләбәй татар-башкорт педагогия техникумы оештырыла. Төп уку бүлеге — дүрт, әзерлек бүлеге ике еллык була. Реаль училище өчен 1907-11 елларда төзелгән иң яхшы бина, шулай ук сәүдәгәрләрдән тартып алынган йорт-ихаталар барлык мөлкәт­ләре белән тулай торак һәм ярдәмче ху­җа­лык итеп файдалану максатында техникумга бирелә. Техникумны тәүгеләрдән булып тәмам­лаганнарның байтагы соңыннан күренекле фән һәм мәдәният эшлеклеләре, партия һәм совет хезмәткәрләре булып таныла. Алар арасыннан республика Хөкүмәте рәисе урынбасары Сөләйман Сәетбат­талов, Мәдәният идарәсе начальнигы Сәгыйть Кадыйров, [[Тарих, тел һәм әдәбият институты (Уфа)|Тарих, тел һәм әдәбият институты]] директоры Солтан Байков, авыл хуҗалыгы фәннәре докторы, профессор Солтан Тайчинов, татар шагыйре [[Фатих Кәрим]], әдәбият галиме [[Гази Кашшаф]] исемнәрен телгә алу да күп нәрсә турында сөйли. Мәдәни революция чорында техникум башлангыч сыйныфлар укытучылары гына түгел, табигый фәннәр, рус һәм татар телләре укытучылары, мәктәпкәчә учреж­де­ние­ләр һәм китапханә хезмәткәрләре әзерләүгә дә гаять зур өлеш кертә. Мәҗ­бүри гомуми башлангыч белем бирү гамәлгә кертелгәч, 1930 елдан монда берничә айлык тизләтелгән уку курслары оештырыла. 1939 елга кадәр 15 төркем шушы курсларны үтә. Техникум укытучылары зур методик һәм гыйльми эш тә алып бара: татар һәм башкорт мәктәпләре өчен программалар, дәреслекләр төзиләр, гәҗит-журналларда методик мәкаләләр бастыралар, укытучыларга һәм ата-аналарга ликсә, доклад сөйлиләр. Утызынчы елларда “Культура революциясе” (хәзерге “Башкортостан укытыусыһы”) журналында педтехникум укытучылары З. Үтәшев, С. Кадыйров, [[Йосыф Гәрәй|Й. Гәрәев]], С. Байков, М. Сакаева, Г. Мансуров, Г. Мортазин, Б. Хәлиловның популяр һәм методик мәкаләләре чыгып тора. Афанасий Ракша җитәкчелегендәге хор татарлар һәм башкортлар арасында хор сәнгатен популярлаштыруда гаять зур эш башкара. Ракша үзе хор белән һәм аерым башкару өчен 15 музыкаль әсәр иҗат итә. Җидееллык мәктәпләр челтәре киңәй­гәч, техникумга рус теле, табигать, география укытучыларын күпләп әзерләү йөк­ләтелә. 1936 елда балалар бакчасы тәрбиячеләре, хәтта [[немец теле]] укытучылары әзерләү башлана. Шул ук елда уку йорты Бәләбәй татар педучилищесы дип үзгәртелә. 1940 елда аңа чуаш педучилищесы кушыла. == Хронология== [[1914 ел]]да [[Бәләбәй]]дә [[укытучы]]лар семинариясе оеша. [[1920 ел]]дан шуның нигезендә 3 еллык педагогия курслары ачыла. [[1922 ел]]дан [[Бәләбәй]] [[татар]]-[[башкорт]] педагогика техникумы оештырыла. [[1936 ел]]дан [[Бәләбәй]] [[татар]] педагогика училищесы дип йөртелә.<ref>{{Citation |title=Башкортстан (белешмәлек) сайтында |url=http://wiki02.ru/encyclopedia/belebeevskiy-pedagogicheskiy-kolledzh/t/1882 |access-date=2014-10-31 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305045904/http://wiki02.ru/encyclopedia/belebeevskiy-pedagogicheskiy-kolledzh/t/1882 |dead-url=yes }}</ref> [[1941 ел]]да [[чуаш]] педагогика училищесы кушыла, уку йорты исеменнән [[татар]] сүзе төшеп кала. [[Бөек Ватан сугышы]] елларында уку йорты бинасында № 1744, 5921 эвакогоспитальләре урнаштырыла.<ref>[http://bp-kol.ucoz.ru/index/o_kolledzhe/-17-0-17 Бәләбәй педагогика көллияте сайтында тарих бүлегендә]</ref> [[1955 ел]]да уку йортына [[Дәүләкән педагогика училищесы]]нең [[татар]] бүлекчәсе кушыла. [[1969]]-[[2001 ел]]ларда ''ВЛКСМның 50 еллыгы исемендәге'' Бәләбәй педагогика училищесы. [[2001 ел]]дан ― [[Бәләбәй педагогика көллияте]] ({{Lang-ru|Белебеевский педагогический колледж}}). == Төзелеше == Көндезге [[татар]], [[рус]], [[чуаш]], [[башкорт]] бүлекләрендә мәктәпкәчә тәрбия бирүче һәм мәктәпнең башлангыч сыйныфларында [[укытучы]] [[мөгаллим]]нәр әзерләнә. Соңгы елларда технология [[укытучы]]лары әзерләү өстәлгән. [[2003 ел]]га хәтле 14 000 белгеч әзерләнгән. [[1912 ел]]да корылган бинасы [[архитектура]] [[һәйкәл]]е санала. == Танылган шәхесләр == Уку йорты белән бәйле күренекле [[шәхес]]ләр арасында: * [[Габдулла Әхмәтшин]] * [[Таһир Ахунҗанов]] (''Таһир Таһиров'') * [[Йосыф Гәрәй]] * [[Баязит Дим]] * [[Фатих Кәрим]] * [[Гази Кашшаф]] * [[Галимҗан Латыйп]] * Ф.Вуколов-Эрлик<ref>[http://bp-kol.ucoz.ru/i уку йорты сайтында]{{Deadlink|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Юкка чыккан милли кадрлары әзерләү йортлары== *[[Жёлтое татар-башкорт педагогика училищесы]] *[[Пермь татар-башкорт педагогия техникумы]] *Бәләбәй татар-башкорт педагогика техникумы *[[Свердловск татар-башкорт педагогия училищесы]] *[[Самар татар-башкорт педагогия училищесы]] *[[Ырынбур башкорт педагогия техникумы]] == Чыганаклар == * [http://wiki02.ru/encyclopedia/belebeevskiy-pedagogicheskiy-kolledzh/t/1882 Башкортстан (белешмәлек)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305045904/http://wiki02.ru/encyclopedia/belebeevskiy-pedagogicheskiy-kolledzh/t/1882 |date=2016-03-05 }} {{ref-ru}} * [http://kiziltan.ru/obraz/897-mgarif-uchagyny-yzenche-yazy.html Мәгариф учагының йөзенче язы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305015927/http://kiziltan.ru/obraz/897-mgarif-uchagyny-yzenche-yazy.html |date=2016-03-05 }} {{ref-tt}} * [http://bp-kol.ucoz.ru/index/o_kolledzhe/-17-0-17 Бәләбәй педагогика көллияте сайты. Тарих] {{ref-ru}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} {{Милли кадрлар әзерләүче ябылган уку йортлары}} [[Төркем:Педагогика көллиятләре]] [[Төркем:Башкортстан урта һөнәри уку йортлары]] c5y5ks5lfyaomug0s6plu5nyoxkwoos 0 162014 6001034 4643904 2026-08-16T14:01:59Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6001034 wikitext text/x-wiki {{Язучы |Исем = Барый Ногманов<br/><small>''Борис Ноғоманов''</small> |Оригинал телендә = |Фото = Б.Ногманов.jpg |Киңлек = |Рәсем язуы = Барый Ногманов |Тугач бирелгән исеме = Борис Миңлегалим улы Ногманов |Псевдонимнар = |Туу датасы = 08.04.1936 |Туу урыны = [[СССР]], [[РСФСР]], [[БАССР]], {{Туу җире|Кырмыскалы районы|Кырмыскалы районында}}, [[Иске Бабич]] |Үлем датасы = 19.02.2022 |Үлем урыны = [[РФ]], [[БР]], {{Үлем урыны|Уфа|Уфада}} |Ватандашлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]]→<br/>{{байрак|Россия}} [[РФ]] |Эшчәнлек төре = [[язучы]] |Иҗат итү еллары = [[1969]]-[[2022]] |Юнәлеш = поэзия, проза |Жанр = поэма, шигырь, роман, повесть |Иҗат итү теле = башкорт теле |Дебют = «Елбабай һәм сәгатьләр » ([[1969]]) |Премияләр = И. Мурзакаев-Балапанов премиясе ([[2004]])<br/>[[Фатих Кәрим]] премиясе ([[2013]]) |Бүләкләр = |Имза = |Сайт = }} {{фш|Ногманов}} '''Барый Ногманов''', Барый (''Борис'') Миңлегалим улы Ногманов ({{lang-ba|Борис Миңлеғәлим улы Ноғоманов}}, ''[[1936 ел]]ның [[8 апрель|8 апреле]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[БАССР]], [[Кырмыскалы районы]] [[Иске Бабич]] ― [[2022 ел]]ның [[19 февраль|19 феврале]], [[РФ]], [[БР]], [[Уфа]]'') – язучы. И. Мурзакаев-Балапанов ([[2004]]), [[Фатих Кәрим]] ([[2013]]) премияләре лауреаты. [[БР атказанган мәдәният хезмәткәре]] (1991). 1979 елдан [[СССР Язучылар берлеге]] әгъзасы. == Тәрҗемәи хәле == 1936 елның 8 апрелендә БАССР [[Кырмыскалы районы]] [[Иске Бабич]] [[авыл]]ында туган. [[Иске Бабич|Туган авылында]] урта мәктәпне, [[Уфа]]да [[Башкорт дәүләт университеты|дәүләт университетын]] ([[1967]]) тәмамлый. [[Приют]]та ташчы булып эшли. [[әрме|Совет Армиясендә]] [[әрме|хәрби хезмәттә]] була. «''Башкортстан пионеры''» [[газета]]сында ([[1960]]-[[1962]], [[1966]]-[[1967]]), [[Иглин районы]], [[Авыргазы районы]] мәктәпләрендә, [[Бүздәк районы]] [[Каңлы-Төркәй]] мәктәбендә ([[1962]]-[[1966]]), [[1967]]-[[1999 ел]]ларда [[Уфа]]да радиокомитетта, [[Агыйдел (журнал)|«''Агыйдел''»]] журналында эшли.<ref>[http://www.bashinform.ru/news/354515/ Башинформ]</ref>. 2022 елның 19 февралендә 85 яшендә каты авырудан соң Уфада вафат <ref name=":0">[https://www.bashinform.ru/news/culture/2022-02-19/v-ufe-ushel-iz-zhizni-bashkirskiy-pisatel-i-poet-baryy-nugumanov-2699852 В Уфе ушел из жизни башкирский писатель и поэт Барый Нугуманов.] ИА «Башинформ», 19.02.2022{{ref-ru}}</ref>. == Иҗаты == Башлангыч иҗаты [[бала]]лар [[әдәбият]]ына багышлана. Күбрәк [[бала]]лар турында һәм [[бала]]лар өчен яза. Беренче [[шигырь]]ләр китабы – «''Елбабай һәм сәгатьләр''» ([[1969]]). [[Бала]]лар өчен «''Ел бабайның дүрт кызы''» ([[1980]]), «''Ак чәчкәле алан''» ([[1999]]) китапларын да язган. «''Ак таңнарым''» ([[1978]]), «''Җидегән йолдыз''» ([[1982]]), «''Йөрәгемдә җирем яме''» ([[1985]]), «''Учаклар'' ''яна''» ([[1986]]), «''Минем язым''» ([[1991]]), «''Өермәле җилләр''» ([[1995]]) исемле [[шигырь]] китаплары нәшер ителгән. «''Дәвер кайтавазы''» ([[2001]]) җыентыгына кергән повестьлар XX гасыр фаҗигаләре – [[Чиләбе]] «Маяк» комбинаты афәте, [[Чечня]] сугышы һ.б. турында сөйли. «''Чәчәкле болын''» ([[1999]]) исемле проза китабы бар. «''Кыдаш кыйссалары''» романы «''Ватандаш''» журналында дөнья күргән. [[Паралимпия уеннары|Паралимпиада]] каһарманы [[Ирек Зарипов]] турында «''Бәхет үз кулыңда''» ([[2013]]) китабын язды. Барлыгы 13 проза һәм поэзия китабы нәшер ителгән.<ref>{{Cite web |url=http://posredi.ru/knb_N_Nugumanov_Bariy.html |title=Сергей Синенко блогы |accessdate=2014-12-09 |archivedate=2019-08-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190820201950/https://posredi.ru/knb_n_nugumanov_bariy.html }}</ref> == Бүләкләре, мактаулы исемнәре == * 1991 ― [[БР атказанган мәдәният хезмәткәре]] * 1996 ― Башкортстан Республикасының Мактау грамотасы * 2004 ― И. Мурзакаев-Балапанов премиясе * 2009 ― Башкортстан Республикасы Президентының Рәхмәт хаты ― ''Башкортстан Язучылар берлегенең 75 еллыгы уңаеннан һәм башкорт әдәбиятын үстерүгә зур өлеш керткәне өчен'' <ref name=":0" /> * 2013 ― Фатих Кәрим исемендәге премия <ref>[http://kuglib.ru/news/rodniki_vdokhnovenija_2013/2013-03-27-577 Күгәрчен районы китапханәсе]</ref> == Гаиләсе == Улы Юлай Ногманов (1964―2022), Кинематографистлар берлеге әгъзасы, кино- һәм телевидение операторы <ref>''[[Ләйлә Аралбаева|Лейла Аралбаева.]]'' [https://www.bashinform.ru/news/culture/2022-11-24/ushel-iz-zhizni-chlen-soyuza-kinematografistov-kinooperator-yulay-nugumanov-3044629 Ушел из жизни член Союза кинематографистов, кинооператор Юлай Нугуманов.] ИА «Башинформ», 24.11.2022{{ref-ru}}</ref> == Чыганаклар == * Совет Башкортстаны язучылары (''биобиблиографик белешмәлек''). Уфа, 1988 {{ref-ba}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://wiki02.ru/encyclopedia/Nugumanov_Baryy/t/10143 Башкортстан (''белешмәлек'')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305045222/http://wiki02.ru/encyclopedia/Nugumanov_Baryy/t/10143 |date=2016-03-05 }}{{ref-ru}} * [http://www.kitap-ufa.ru/authors/detail.php?ID=1926 Китап-Уфа сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305075823/http://www.kitap-ufa.ru/authors/detail.php?ID=1926 |date=2016-03-05 }}{{ref-ru}} {{DEFAULTSORT:Ногманов, Барый}} [[Төркем:Башкортстан язучылары]] [[Төркем:Башкорт язучылары]] [[Төркем:Башкорт шагыйрьләре]] [[Төркем:ССРБ язучылары]] [[Төркем:Россия язучылары]] [[Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар]] [[Төркем:Фатих Кәрим премиясе лауреатлары]] [[Төркем:Башкортстанның атказанган мәдәният хезмәткәрләре]] scd5j7crg69omvoko4un1s2ux0uzl1c 0 166900 6001064 5560383 2026-08-16T17:49:40Z Әмир 15082 /* «Тантана» театр премиясе лауреатлары */ викиләштерү 6001064 wikitext text/x-wiki {{Tatar4.0-2022}} [[Файл:Tantana emblem.png|150px|thumb|right|«Тантана» премиясенең логотибы]] '''«Тантана» премиясе''' («Тантана» [[театр]] премиясе, {{lang-ru|театральная премия «Триумф»}}) — [[Татарстан]]ның [[театр]] сәнгате өлкәсендә һөнәри премиясе, дәүләт бүләге. Еллык театр премиясе [[Татарстан|республика]]ның [[опера]]-[[балет]], драма һәм курчак театрлары хезмәткәрләренә театр сәнгатендәге иҗади һәм иҗтимагый казанышлары өчен бирелә. == Тарих == [[Файл:Тантана премиясе 1.jpg|150px|thumb|right|[[Айрат Сибагатуллин]] [[Фәрит Бикчәнтәев]]ка премия тапшыра]] [[Файл:Тантана премиясе 2.jpg|150px|thumb|right|Наталия Бородина – [[2014 ел]] лауреаты]] [[2011 ел]]да ТР мәдәният министрлыгы<ref>ул вакытта ТР мәдәният министры — [[Зилә Вәлиева]]</ref> тарафыннан [[Татарстан]]да <ref>Татарстанда 15 дәүләт, 3 шәһәр, 4 хосусый театр эшли, бу өлкәдә якынча 2 мең кеше хезмәт куя</ref> театр сәнгате өлкәсендә актерларның иҗат уңышларын һәм җәмәгатьчелек казанышларын бәяләү өчен гамәлгә куелган. Элеккерәк елларда «Тантана» — [[Камал театры]] премиясе булса, [[2011 ел]]дан дәүләт премиясе дәрәҗәсенә күтәрелә. == Максаты == Премия булдыруның максаты – актер һөнәре абруен күтәрү, республикада бердәм театр киңлеген булдыру һәм актерларның профессиональ эшчәнлеген камилләштерү.<ref>[http://www.kzn.ru/old/tat/page3832.htm/show/19406 Казан мэриясенең рәсми порталында]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Статут == * Һәр елны тантаналы чара Халыкара театр көнендә – 27 мартта уздырыла. * Премияне тапшыру [[Камал театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында]] уза. * Лауреатларны мәдәният министры раслаган комиссия билгели. * Премияне, кагыйдә буларак, ТР мәдәният министры тапшыра. * Премиягә намзәтләр саны чикләнми, һәр [[театр]] берничә актерны (төркемне) намзәтлеккә тәкъдим итә ала яки бер үк актерны берничә номинациягә намзәт итеп күрсәтә ала.<ref>[http://mincult.tatarstan.ru/rus/teatralnaya-premiya-ministerstva-kulturi-respublik.htm ТР мәдәни министрлыгы рәсми сайтында] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170419055655/http://mincult.tatarstan.ru/rus/teatralnaya-premiya-ministerstva-kulturi-respublik.htm |date=2017-04-19 }}{{ref-ru}}</ref> * Лауреат исеменә лаек булганнарга лауреатлык дипломы һәм акчалата бүләк бирелә. * Лауреатларның һәрберсенә 50 мең күләмендә акчалата бүләк тапшырыла ([[2014]]). [[2020 ел]]дан башлап, 100 мең сум (салым түләгәч, 86 мең) түләнә. == Номинацияләр == Премия 9 (соңыннан 11) номинациядә тапшырыла. * Дебют. * Курчак театрының иң яхшы артисты. * Икенче пландагы иң яхшы хатын-кыз роле. * Икенче пландагы иң яхшы ир-ат роле. * Иң яхшы эпизодик роль. * Иң яхшы актерлар ансамбле. * Намус һәм тугърылык. Фидакарь хезмәт өчен. * Музыкаль театрның иң яхшы башкаручысы. * Иң яхшы хатын-кыз роле. * Иң яхшы ир-ат роле. * Ел вакыйгасы. * [[Шамил Закиров]] исемендәге махсус премия ([[2013 ел]]дан)<ref>67 мең сум күләмендә РФ атказанган артисты [[Салават Фәтхетдинов]] билгеләгән</ref> «Тантана» премиясенә тамашачы да лаек була ала. Аны бер ел эчендә сатып алынган театр билетлары буенча билгелиләр.<ref>{{Citation |title=Түбән Кама ТВ сайтында |url=http://ntrtv.ru/index.php?newsid=3725 |access-date=2015-03-28 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305014246/http://ntrtv.ru/index.php?newsid=3725 |dead-url=yes }}</ref> == Премия турында фикерләр == [[Гүзәл Нигъмәтуллина]], ''ТР мәдәният министры урынбасары'': «''[[Татарстан]]да Халыкара театр көнен талант, уңыш һәм халык мәхәббәте билгесе буларак, «Тантана» театр премиясен тапшыру белән билгеләп үтү тагын бер матур традициягә әйләнде''».<ref>[http://kamalteatr.ru/news/presstat/1429.html Татар-информ, 28.03.2013]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Минтимер Шәймиев]], ''ТР Дәүләт киңәшчесе'': «''«Тантана» – ул без, тамашачыларны, артист белән кайгырырга, көләргә һәм аның хисләрен кичерергә мәҗбүр итүче театр сәнгате сере''».<ref>[http://kamalteatr.ru/news/presstat/1429.html Камал театры рәсми сайтында]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Разил Вәлиев]], ''[[шагыйрь]], [[Татарстан Дәүләт шурасы|ТР Дәүләт шурасы]] комитет рәисе'': «''Әлегә кадәр игътибар үзәгендә гел [[Казан]] [[театр]]лары иде, ә башка [[шәһәр]]ләрдәге [[театр]]лар читтә кала. [[Минзәлә татар драма театры|Минзәлә]], [[Әлмәт татар драма театры|Әлмәт]], [[Түбән Кама татар дәүләт драма театры|Түбән Кама]], [[Чаллы Татар дәүләт драма театры|Яр Чаллы]] театрлары да ким эшләми, аларның да үз тамашачылары бар. Аларның хәле Казандагы театрларга караганда авыррак. Бу премия белән без читтәге театрларны дөньяга чыгарабыз. «Тантана» шуның белән дә кыйммәтле''».<ref name="Камал театры рәсми сайтында">[http://kamalteatr.ru/news/presstat/1092.html Камал театры рәсми сайтында]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Нияз Игъламов]], ''театр белгече'': «''Киләчәктә «Тантана» «Оскар»дан кимрәк булмаячак, ул инде хәзер [[Татарстан|республиканың]] мәдәни тормышында — вакыйга. Номинантлар исемлегенә эләгү дә зур дәрәҗә''».<ref name="Камал театры рәсми сайтында"/> == «Тантана» театр премиясе лауреатлары == {{seealso|Төркем:«Тантана» премиясе лауреатлары}} {| class="wide" !Ел !width=20%|Бүләкләнүче !Номинация !width=55%| Һөнәре. Вазыйфасы. Уйнаган театры. Бүләкләнү сәбәбе |- |rowspan="9"| [[2011 ел|2011]] | Эльмира Яһудина<br/>[[Кристина Андреева]] |Дебют |[[Әлмәт татар драма театры|Әлмәт театры]]<br/> [[М. Җәлил исемендәге опера һәм балет театры|Казан опера-балет театры]] |- | Наталья Егорова<br/>[[Дилүс Хуҗәхмәтов]] | Курчак театрының иң яхшы артисты | [[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры|«Әкият» курчак театры]]<br/>[[Чаллы дәүләт курчак театры]] |- |[[Люция Хәмитова]] | Икенче пландагы иң яхшы хатын-кыз роле | ТР халык артисты ([[Камал театры]]) |- |Александр Кочетов | Икенче пландагы иң яхшы ир-ат роле | [[Бөгелмә рус драма театры|А. Баталов исемендәге Бөгелмә дәүләт рус драма театры]] |- | [[Камал театры]] | Иң яхшы актерлар ансамбле |«41 нең арбалы хатыннары» ([[Зәки Зәйнуллин]]) спектакле өчен |- | Венера Нигъмәтуллина<br/>Нина Калаганова<br/>[[Вадим Кешнер]]<br/>[[Алсу Гайнуллина]] | Намус һәм тугърылык. Фидакарь хезмәт өчен | [[Минзәлә татар дәүләт драма театры|Минзәлә театры]]<br/>[[Казан яшь тамашачы театры|Казан ТЮЗы]]<br/>[[Казан дәүләт академия рус Зур драма театры|Качалов театры]]<br/>[[Камал театры]] |- | [[Исламия Мәхмүтова]] | Иң яхшы хатын-кыз роле | [[Тинчурин театры]] |- | [[Рафил Сәгъдуллин]] | Иң яхшы ир-ат роле | [[Чаллы Татар дәүләт драма театры|Яр Чаллы татар драма театры]] |- | «Гашыйк Кәриб» | Ел вакыйгасы | [[Әлмәт татар драма театры|Әлмәт театры]] |- |rowspan="10"| [[2012 ел|2012]] | Ильяс Закиров | Дебют | [[Минзәлә татар дәүләт драма театры|Минзәлә театры]] |- |тапшырылмый | Курчак театрының иң яхшы артисты |тапшырылмый |- | [[Миләүшә Шәйхетдинова]] | Икенче пландагы иң яхшы хатын-кыз роле | [[Камал театры]]нда куелган «Үлеп яратты» ([[Ркаил Зәйдулла|Р. Зәйдулла]] — [[Илгиз Зәйниев|И. Зәйниев]]) спектаклендә Мөнҗия роле өчен |- | | Икенче пландагы иң яхшы ир-ат роле | |- | [[Камал театры]] | Иң яхшы актерлар ансамбле | «[[Зәңгәр шәл (спиктәкел)|Зәңгәр шәл]]» спектаклендә абыстайлар күренеше өчен |- | [[Шәүкәт Биктимеров]] | Намус һәм тугърылык. Фидакарь хезмәт өчен | ССРБ халык артисты ([[Камал театры]]) |- | | Музыкаль театрның иң яхшы башкаручысы | |- | Гүзәл Шәмәрдәнова | Иң яхшы хатын-кыз роле | [[Түбән Кама татар дәүләт драма театры]] |- | Сергей Заболотский | Иң яхшы ир-ат роле | [[Чаллы]] [[«Мастеровые» рус драма театры|«Мастеровые» дәүләт рус театры]] артисты |- | «Җәлил» операсы | Ел вакыйгасы | [[М. Җәлил исемендәге опера һәм балет театры|Казан опера-балет театры]]<ref>[http://kamalteatr.ru/news/presstat/1092.html Казанда театр көнендә "Тантана" премиясе тапшырылды]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |rowspan="11"| [[2013 ел|2013]] | Илсур Хәйретдинов | Дебют | [[Әлмәт татар дәүләт драма театры]] артисты |- | Юрий Чуктиев | Курчак театрының иң яхшы артисты | ТР атказанган артисты |- | Ләйсән Рәхимова | Икенче пландагы иң яхшы хатын-кыз роле | ТР атказанган артисты. «Хан кызы Турандык» спектаклендәге Сәлимә роле өчен ([[Камал театры]]) |- | [[Илдус Габдрахманов]]<br/>[[Зөфәр Харисов]] | Икенче пландагы иң яхшы ир-ат роле | ТР халык артисты ([[Камал театры]])<br/> ТР халык артисты ([[Тинчурин театры]]) |- | [[Тинчурин театры]]<br/> [[Әлмәт татар дәүләт драма театры|Әлмәт театры]] | Актерлар ансамбле | |- | [[Гөлүсә Гайнетдинова]] | Намус һәм тугърылык. Фидакарь хезмәт өчен | ТР халык артисты ([[Чаллы дәүләт татар драма театры]]) |- | Давид Залеев | Музыкаль театрның иң яхшы башкаручысы | [[М. Җәлил исемендәге опера һәм балет театры|Казан опера-балет театры]] |- | [[Энҗе Камалиева]] | Иң яхшы хатын-кыз роле | ТР халык артисты |- | -тапшырылмый | Иң яхшы ир-ат роле |-тапшырылмый |- | «Җәйнең бер көнендә» спектакле | Ел вакыйгасы | [[Камал театры]] |- | Эльвира Шәрәфиева | [[Шамил Закиров]] исемендәге махсус премия | диктор, синхронист-тәрҗемәче ([[Камал театры]])<ref>[http://kamalteatr.ru/news/presstat/1429.html Камал театры рәсми сайтында]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |rowspan="11"| [[2014 ел|2014]] | Виктор Шестаков<br/>Алена Козлова<br/>[[Гафарова Гүзәл|Гүзәл Гафарова]] | Дебют | [[Казан дәүләт академия рус Зур драма театры|Качалов театры]]<br/>[[Казан дәүләт академия рус Зур драма театры|Качалов театры]]<br/>[[Әтнә дәүләт драма театры|Г. Тукай исемендәге Әтнә драма театры]]. «Миңлекамал» спектаклендә Гайни роле өчен |- | Егор Митрофанов | Курчак театрының иң яхшы артисты | [[Чаллы дәүләт курчак театры]] |- | | Икенче пландагы (эпизодик) иң яхшы хатын-кыз роле | |- | [[Искәндәр Хәйруллин]] | Икенче пландагы (эпизодик) иң яхшы ир-ат роле | Гарәфи роле өчен ([[Камал театры]] куйган «[[Банкрот (спектакль)|Банкрот]]» спектаклендә) |- | [[Чаллы Татар дәүләт драма театры|Чаллы татар театры]] | Иң яхшы актерлар ансамбле | |- | [[Ирек Баһманов]] | Намус һәм тугърылык. Фидакарь хезмәт өчен | ТР халык артисты ([[Камал театры]]) |- | | Музыкаль театрның иң яхшы башкаручысы | |- | [[Наталья Бородина]] | Иң яхшы хатын-кыз роле | [[Бөгелмә рус драма театры|А. Баталов исемендәге Бөгелмә дәүләт рус драма театры]] |- | [[Радик Бариев]]<br/>[[Артем Пискунов]] | Иң яхшы ир-ат роле | Сираҗетдин роле өчен ([[Камал театры]] куйган «Банкрот» спектаклендә)<br/>Гамлет роле өчен ([[Тинчурин театры]] куйган «Гамлет» спектаклендә) |- | «[[Алтын Урда (балет)|Алтын Урда]]» балеты | Ел вакыйгасы | [[М. Җәлил исемендәге опера һәм балет театры|Казан опера-балет театры]] |- | Роза Байбикова | [[Шамил Закиров]] исемендәге махсус премия | тегү цехы мөдире ([[Камал театры]])<ref>{{Citation |title=«Ватаным Татарстан», № 45, 29.03.2014 |url=http://www.vatantat.ru/index.php?a2pg=1099 |access-date=2015-03-28 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304131404/http://www.vatantat.ru/index.php?a2pg=1099 |dead-url=yes }}</ref> |- |rowspan="12"| [[2015 ел|2015]] |Венера Протасова<br/>Алинә Мөдәрисова | Дебют |[[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Казан опера-балет театры]]. «Риголетто» (Дж. Верди) спектаклендәге Джильда партиясе өчен<br/>[[Әлмәт татар дәүләт драма театры|Әлмәт театры]]. «Амазонка» (И. Зәйниев) спектаклендәге Ләйлә роле өчен |- |Татьяна Салихова | Курчак театрының иң яхшы артисты |[[Чаллы курчак театры]] . «Оскар һәм Алсу ханым» (''Оскар и Розовая дама'', Э. Шмитт) спектаклендәге Алсу ханым роле өчен |- |[[Ленар Миңнемуллин]] |Эпизодик роль |[[Минзәлә татар дәүләт драма театры|Минзәлә театры]]. «Шомбай» ([[Кирәй Мәргән|К. Мәргән]]) спектаклендәге Маматай роле өчен |- |Галина Юрченко | Икенче пландагы иң яхшы хатын-кыз роле |[[Казан яшь тамашачы театры|Казан ТЮЗы]]. «Кешеләр яратуы» (''Любовь людей'', Д. Богославский) спектаклендәге Лидия Федоровна роле өчен |- |Марат Хабибуллин |Икенче пландагы иң яхшы ир-ат роле |[[Әтнә дәүләт драма театры|Әтнә театры]]. «Американ» ([[Кәрим Тинчурин|К. Тинчурин]]) спектаклендә Муса роле өчен |- |[[Әлмәт татар дәүләт драма театры|Әлмәт театры]] |Иң яхшы актерлар ансамбле |«Уйлап чыгарылмаган тарихлар» [[вербатим]]ы өчен ([[Зөлфия Газизова (актриса)|Зөлфия Газизова]], [[Римма Гайсина]] һ.б.) |- |Александр Купцов | Намус һәм тугърылык. Фидакарь хезмәт өчен |[[Казан яшь тамашачы театры|Казан ТЮЗы]] |- |Антон Полодюк |Музыкаль театрның иң яхшы башкаручысы |[[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Казан опера-балет театры]]. «Carmina Burana» (''премьера''), «Анюта», «[[Алтын Урда (балет)|Алтын Урда]]» балетларында Артынов, Морза партияләре өчен |- |[[Дания Нуруллина]] |Иң яхшы хатын-кыз роле |[[Камал театры]]. «Сөясеңме-сөймисеңме» ([[Флорид Бүләков|Ф. Бүләков]]) спектаклендәге Карчык роле өчен |- |[[Разил Фәхертдинов]] |Иң яхшы ир-ат роле |[[Чаллы Татар дәүләт драма театры|Чаллы татар театры]]. «Ике хуҗаның хезмәтчесе» (К. Гольдони) спектаклендәге Труффальдино роле өчен |- |«[[Кара пулат (опера)|Кара пулат]]»<br/>«Хуҗа Насретдин» | Ел вакыйгасы | [[Тинчурин театры]].<ref>[http://tinchurinteatr.ru/?p=4841 Тинчурин театры сайтында]</ref><br/>[[Камал театры]].<ref>[http://www.azatliq.org/content/article/26927533.html «Хуҗа Насретдин» һәм «Кара пулат» ел вакыйгалары дип аталды]</ref> |- |Фәридә Хафизова | [[Шамил Закиров]] исемендәге махсус премия | режиссер ярдәмчесе ([[Камал театры]])<ref>[http://www.business-gazeta.ru/article/128955/ «Бизнес-онлайн», 28.03.2015]</ref> |- |rowspan="12"| [[2016 ел|2016]] |Резеда Һадиуллина | Дебют |[[«Болакта» Яшьләр театры]]. Э.Э. Шмитның «''Оскар и Розовая драма''» әсәре буенча сәхнәләштерелгән «''14 писем к...''» моноспектаклендәге роле өчен |- |[[Дилүс Хуҗәхмәтов]] | Курчак театрының иң яхшы артисты |[[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры]]. А. Цагарелиның «''Ханума''» спектаклендә кенәз Ваня Паниашвилины уйнаган өчен |- |Василий Фалалеев |Эпизодик роль |[[Казан яшь тамашачы театры|Казан дәүләт яшь тамашачылар театры]]. Дж. Родариның «''Джесельмино в Стране Лжецов''» спектаклендәге Булочник роле өчен |- |Мәдинә Гайнуллина | Икенче пландагы иң яхшы хатын-кыз роле |[[Әлмәт татар дәүләт драма театры]]. Б. Брехт әсәре буенча куелган «''Бистә фәрештәсе''» спектаклендә Ми Цзю роле өчен |- |Марат Голубев |Икенче пландагы иң яхшы ир-ат роле |[[В. Качалов исемендәге Казан Зур драма театры|В.И. Качалов исемендәге Рус Зур драма академия театры]]. Ж.-Б. Мольерның «''Дон Жуан''» спектаклендәге Сганарель роле өчен |- |[[«Мастеровые» рус драма театры]] |Иң яхшы актерлар ансамбле |Д. Линдси-Эберның «''Кроличья нора''» пьесасын сәхнәләштергән өчен |- |[[Камил Мөхәммәтшакир улы Вәлиев|Камил Вәлиев]]<br/>[[Луиза Солтанова]] | Намус һәм тугърылык. Фидакарь хезмәт өчен | [[Әлмәт татар дәүләт драма театры]] |- |[[Гөлнара Гатина|Гулнора Гатина]] |Музыкаль театрның иң яхшы башкаручысы | [[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|М. Җәлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет академия театры]] |- |[[Гүзәл Шәмәрданова]] |Иң яхшы хатын-кыз роле |[[Түбән Кама татар дәүләт драма театры]]. [[Чыңгыз Айтматов|Ч. Айтматовның]] «''Анам кыры''» спектаклендәге Тулганай роле өчен |- |[[Радик Зөфәр улы Бариев|Радик Бариев]] |Иң яхшы ир-ат роле |[[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры]]. Ж.-Б. Мольерның «''Дон Жуан''» спектаклендәге төп каһарман Дон Жуан роле өчен |- |«Dona nobis pasem» ({{lang-tt|Безгә тынычлык бир}}) спектакле (''И.-С. Бахның си минор мессасы'') | Ел вакыйгасы | [[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры]] |- |Виктор Корюкин | [[Шамил Закиров]] исемендәге махсус премия | декорация бүлеге мөдире ([[Камал театры]])<ref>[http://www.azatliq.org/a/27640059.html Камалда «Тантана» бүләкләре тапшырылды]</ref><ref>{{Citation |title=Камал театрында «Тантана» (Триумф) премияләре тапшырылды |url=http://kamalteatr.ru/news/8005?locale=tat |access-date=2016-04-08 |archive-date=2016-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821154058/http://kamalteatr.ru/news/8005?locale=tat |dead-url=yes }}</ref> |- |rowspan="12"| [[2017 ел|2017]] |[[Диләрә Фазлыева|Диләрә Ибәтуллина]]<br/> Илсур Мортазин |Дебют |[[Әлмәт драма театры]]. О. Жайнадаровның «Кибет» спектаклендәге Карлыгач роле өчен<br/>[[Буа дәүләт драма театры]]. З. Хәкимнең «Килә ява, килә ява» спектаклендәге Шәйхи роле өчен. |- |[[Фәнзилә Сабирова]] |Курчак театрының иң яхшы артисты |[[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры]]. Р. Зәйдулланың «Бүре җиләге» спектаклендәге Елгыр роле өчен |- |Алия Кәлимуллина |Эпизодик роль |[[Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры]]. Р. Зәйдулланың «Артист» спектаклендәге Әби роле өчен |- |Анна Дунаева | Икенче пландагы иң яхшы хатын-кыз роле |[[«Мастеровые» рус драма театры]]. Л. Франкның «Карл һәм Анна» спектаклендәге Мария роле өчен. |- |[[Искәндәр Хәйруллин]] |Икенче пландагы иң яхшы ир-ат роле |[[Камал театры]]. К. Тинчуринның «Җилкәнсезләр» спектаклендәге Мисбах хаҗи образы өчен |- |«Угол» иҗат лабораториясе |Иң яхшы актерлар ансамбле |Р. Феодориның «Елганың бердәнбер яры» спектакле актерлары: Е. Калаганова, Э. Рәшитова, П. Густов, И. Гарифуллин, А. Егоршин. |- |[[Инсаф Фәхретдинов]] | Намус һәм тугърылык. Фидакарь хезмәт өчен | [[Чаллы Татар дәүләт драма театры]] |- |[[Кристина Андреева]] |Музыкаль театрның иң яхшы башкаручысы |[[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|М. Җәлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет академия театры]]. Ц. Пуни, Р. Дригоның «Эсмеральда» спектаклендәге Эсмеральда роле өчен |- |Наилә Нәҗипова |Иң яхшы хатын-кыз роле |[[Әлмәт драма театры]]. Я. Пулиновичның «Син кайда идең» спектаклендәге Эльза Александровна образын тудырган өчен |- |[[Рамил Вәҗиев]] |Иң яхшы ир-ат роле |[[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры]]. К. Тинчуринның «[[Җилкәнсезләр]]» спектаклендәге Нуретдин роле өчен |- |И. Зәйниевның «Сак-Сок» спектакле | Ел вакыйгасы |[[Яр Чаллы дәүләт курчак театры]] |- |Рәсимә Сафиуллина | [[Шамил Закиров]] исемендәге махсус премия | тамашачыларга хезмәт күрсәтү хезмәте башлыгы ([[Камал театры]])<ref>[http://kamalteatr.ru/news/9013?locale=tat Камал театрнында «Тантана-2017» премиләре тапшырылды]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |rowspan="13"| [[2018 ел|2018]] |Гөлинә Минһаҗева |Дебют |[[Яр Чаллы татар дәүләт драма театры]]. «Яратылмый калган ярлар» (Б. Сәләхов) спектаклендә Илсөяр роле өчен |- |Ева Мингажева |Курчак театрының иң яхшы артисты |[[Яр Чаллы дәүләт курчак театры]]. «Төньяк җиле әкияте» (Р. Мусаев) спектаклендә Ана роле һәм «Кояш һәм кар кешеләре» (румын халык әкияте буенча) спектаклендә Тиен, Куян һәм Кояш рольләре өчен |- |Гөлзада Кәмәртдинова |Эпизодик роль |[[Буа дәүләт драма театры]]. «Һәйкәл» (В. Жеребцов) спектаклендә Шәйдуллина Зөһрә роле өчен |- |[[Гөлчәчәк Гайфетдинова]] | Икенче пландагы иң яхшы хатын-кыз роле |[[Татарстанның атказанган артисты]]. [[Камал театры]]. «Әтәч менгән читәнгә» ([[Аяз Гыйләҗев|А. Гыйләҗев]]) спектаклендә Вәзилә роле өчен |- |[[Илья Славутский]] |Икенче пландагы иң яхшы ир-ат роле |[[В. Качалов исемендәге Казан Зур драма театры|Качалов театры]]. «Йөгерү» ([[Михаил Булгаков|М. Булгаков]]) спектаклендәге Григорий Лукьянович Чарнота роле өчен |- |[[«Мастеровые» рус драма театры]] |Иң яхшы актерлар ансамбле |«Картлар юләрләр»(А. Арбузов) спектаклендәге рольләре өчен: Е. Федотов, А. Кочеток, М. Шаповал, А. Дунаева, Е. Гладких, И. Иголкин |- |[[Исламия Мәхмүтова]] | Намус һәм тугърылык. Фидакарь хезмәт өчен | РФ атказанган, [[Татарстанның халык артисты]]. [[Тинчурин театры]]. |- |Айсылу Нуруллина |Музыкаль театрның иң яхшы башкаручысы |«Sforzando» ТР музыка башкару үсешенең төбәк хәйрия фонды. «Анны Франк хатлары» (Г. Фрид) спектаклендәге Анна Франк роле өчен |- |Мәдинә Гайнуллина |Иң яхшы хатын-кыз роле |[[Татарстанның атказанган артисты]]. [[Әлмәт драма театры]]. «Медея» (Х. Мюллер) спектаклендә Медея роле өчен |- |[[Искәндәр Хәйруллин]] |Иң яхшы ир-ат роле |[[Татарстанның халык артисты]]. [[Камал театры]]. «Ак калфагым төшердем кулдан» ([[Илдар Юзеев|И. Юзеев]]) спектаклендә Тайфур Кормаш роле өчен |- |«Иблис» спектакле (Гусейн Джавид)<br/>«Әтәч менгән читәнгә» спектакле ([[Аяз Гыйләҗев|А. Гыйләҗев]]) | Ел вакыйгасы |[[Минзәлә театры]]<br/>[[Камал театры]] |- |[[Фоат Әбүбәкеров]] | [[Шамил Закиров]] исемендәге махсус премия | оркестр җитәкчесе ([[Камал театры]]) |- |«Куян Эдвард маҗаралары» |Балалар өчен иң яхшы спектакль |[[Кариев театры]]<ref>{{Citation |title=КАМАЛ ТЕАТРЫНДА «ТАНТАНА-2018» ПРЕМИЯЛӘРЕ ТАПШЫРЫЛДЫ |url=https://kamalteatr.ru/about-the-theatre/media/news/kamal-teatrando-tintin-2018-premiere-taparelli-/?lang=tat |access-date=2018-03-28 |archive-date=2025-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250225134934/https://kamalteatr.ru/about-the-theatre/media/news/kamal-teatrando-tintin-2018-premiere-taparelli-/?lang=tat |dead-url=yes }}</ref><ref>[https://www.azatliq.org/a/29129792.html Азатлык Радиосы, 28.03.2018]</ref> |- |rowspan="13"| [[2019 ел|2019]] |[[Ләйсән Большова|Ләйсән Закирова]]<br/> Язилə Ильясова |Дебют |[[Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры|Кариев театры]]. «Кəҗүл читек» (Г. Исхакый) спектаклендə Əхмəдулла роле өчен<br/>[[Минзәлә татар дәүләт драма театры|Минзәлә театры]]. «Салкын кын» (М. Башкиров) спектаклендə Куаныч роле өчен |- |Егор Митрофанов |Курчак театрының иң яхшы артисты |[[Яр Чаллы дәүләт курчак театры]]. «Горебогатырь Косометович» (Екатерина II) спектаклендә Горебогатырь һәм «Царевна-лягушка» (Н. Гернет) спектаклендә Кощей рольләре өчен |- |[[Фәннүр Мөхәммәтҗанов|Фəннүр Мөхəммəтҗанов]] |Эпизодик роль |[[Камал театры]]. «Тормышмы бу?..» (Г. Исхакый) спектаклендə Галиəкбəр роле өчен |- | Ләйсән Хәбибуллина | Икенче пландагы иң яхшы хатын-кыз роле | [[Бөгелмә рус драма театры|Бөгелмә театры]]. «Сотворившая чудо» (У. Гибсон) спектаклендә Элен роле өчен |- | Илфир Солтанов |Икенче пландагы иң яхшы ир-ат роле |[[Буа дәүләт драма театры|Буа театры]]. «Абага» (Р. Зəйдулла) спектаклендə Шофёр, Альбир, Мулла рольлəре өчен |- |[[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры|«Әкият» театры]] |Иң яхшы актерлар ансамбле |«Ночь перед Рождеством» ([[Николай Гоголь|Н. Гоголь]]) спектаклендәге рольләре өчен: [[Дилүс Хуҗәхмәтов]], Эмиль Ерофеев, Ирина Гайнуллина, [[Илсур Минкәев]], Евгения Кладова, Эдгар Гайнуллин, Алсу Хәйсарова |- |[[Наилә Гәрәева]] | Намус һәм тугърылык. Фидакарь хезмәт өчен | РФ атказанган, [[ТР халык артисты]]. [[Камал театры]]. |- |[[Гөлнара Гатина|Гулнора Гатина]] |Музыкаль театрның иң яхшы башкаручысы |[[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|М. Җалил исемендәге театр]]. [[Сөембикә (опера, 2018)|«Сөембикә»]] (Р. Әхиярова) спектаклендә Сөембикә партиясе өчен |- |[[Раушания Фəйзуллина]] |Иң яхшы хатын-кыз роле |[[Татарстанның халык артисты]]. [[Әлмәт драма театры]]. «Lady Газраил» (С. Мур) спектаклендə Энни Уилкес роле өчен |- |[[Искәндәр Хәйруллин]] |Иң яхшы ир-ат роле |[[Татарстанның халык артисты]]. [[Камал театры]]. «Тормышмы бу?..» (Г. Исхакый) спектаклендə Хəлим роле өчен |- |[[Сөембикә (опера, 2018)|«Сөембикә» операсы]]<br/>«Бал. Бесы»<br/>«Тормышмы бу?»<br/>«Анна Каренина» | Ел вакыйгасы |[[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|М. Җалил исемендәге театр]]<br/>[[Казан яшь тамашачы театры]]<br/>[[Камал театры]]<br/>«Живой город» заман сәнгатен үстерү Фонды |- |Әнәс Сәлимҗан улы Шакирҗанов | [[Шамил Закиров]] исемендәге махсус премия | җиһазлар цехы җитәкчесе ([[Камал театры]]) |- |«Бəхет кошы» ([[Морис Метерлеңк|М. Метерлинк]]) спектакле өчен |Балалар өчен иң яхшы спектакль |[[Әтнә дәүләт драма театры|Әтнә театры]]<ref>[https://kamalteatr.ru/about-the-theatre/media/news/kamal-teatrando-tintin-2019-premiere-taparelli/?lang=tat КАМАЛ ТЕАТРЫНДА «ТАНТАНА-2019» ПРЕМИЯЛӘРЕ ТАПШЫРЫЛДЫ]{{Deadlink|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. [[Камал театры]] сайты, 27.03.2019</ref><ref>[https://www.azatliq.org/a/29847650.html "Тантана": ел вакыйгасы дип берьюлы дүрт спектакль аталды]. [[Азатлык радиосы]], 27.03.2019</ref> |- |rowspan="14"| [[2020 ел|2020]] |[[Ләйсән Гатауллина]] |Дебют |[[Камал театры]]. «Сүнгән йолдызлар» спектаклендə Сәрвәр роле өчен |- |[[Рәмзия Фәйзуллина]], Миләүшә Фәйзрахманова, Ләйсән Миңнәхмәтова, Рузилә Нуриева, Юрий Чуктеев, Альбина Шаһалиева, Гөлнур Габдрахманова, [[Фәнзилә Сабирова]] |Курчак театрының иң яхшы артисты |[[«Әкият» курчак театры]] |- |[[Мәрьям Йосыпова]] |Эпизодик роль |[[Камал театры]]. «Томан» спектаклендəге роле өчен |- |[[Ильтани Илялова]] |Театр тәнкыйтьчесе | |- | Елена Синицына<br/>Гөлзадә Камаретдинова | Икенче пландагы иң яхшы хатын-кыз роле | [[Казан яшь тамашачы театры]]<br/> [[Буа дәүләт драма театры]] |- | [[Алмаз Сабирҗанов]] |Икенче пландагы иң яхшы ир-ат роле |[[Камал театры]]. «[[Сүнгән йолдызлар (спектакль)|Сүнгән йолдызлар]]» спектаклендə Надир мәхдүм роле өчен |- |Алексей Ухов, Владимир Губанов, Александра Олвина, Анна Дунаева |Иң яхшы актерлар ансамбле |[[«Мастеровые» рус драма театры]]нда Леонид Зоринның «Варшавская мелодия» спектаклендәге Виктор, Геля рольләре өчен |- |[[Булат Сәлахов]] | Намус һәм тугърылык. Фидакарь хезмәт өчен | [[Чаллы дәүләт татар драма театры]] |- |[[Аманда Гомес]],<br/> [[Артур Исламов]] |Музыкаль театрның иң яхшы башкаручысы | |- |[[Люция Хәмитова]] |Иң яхшы хатын-кыз роле |[[Татарстанның халык артисты]]. [[Камал театры]]. «Санаулы кичләр» (А. Володин) спектаклендə Тамара роле өчен |- |[[Рәфыйк Таһиров]] |Иң яхшы ир-ат роле |[[Татарстанның халык артисты]]. [[Әлмәт татар драма театры]] |- |''билгеләнмәгән'' | Ел вакыйгасы |''билгеләнмәгән'' |- |Әхмәт Хаҗи улы Хаҗиев | [[Шамил Закиров]] исемендәге махсус премия | театрның мәгълүмати технологияләр бүлеге инженеры ([[Камал театры]]) |- |«Хикмәт әкиятләре» |Балалар өчен иң яхшы спектакль |[[Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры|Кариев театры]]<ref>[https://www.azatliq.org/a/30513653.html "Тантана" онлайн узды, төп җиңүчене билгеләмәделәр]. [[Азатлык радиосы]], 27.03.2020</ref><ref>[https://kamalteatr.ru/about-the-theatre/media/news/camarila-tintin-premised-3-nominated-i-awladi/?lang=tat Камал театры артистлары «Тантана» театр премиясендә 3 номинациядә җиңү яулады.]{{Deadlink|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Камал театры]] сайты, 27.03.2020</ref> |} === 2021 елдан === [[2021 ел]]дан «Тантана» премиясе лауреатларын ачыклау [[«Алтын битлек» премиясе]] һәм фестивале үрнәгендә уза. Белгечләр спектакльләрне (''барып'') карый, номинантлар исемлеге ачыклана, 27 мартта – халыкара Театр көнендә җиңүчеләрнең исеме атала. [[2022 ел]]дан «Тантана» премиясендә «Музыкаль театр» (Музыкаль спектакльдә иң яхшы роль) номинациясе опера һәм балет итеп икегә бүленә. Опера дигәндә мюзикллар һәм музыкаль спектакльләр керә. Балет дигәндә пластик спектакльләр һәм перформанслар керә. [[Казан дәүләт консерваториясе]] музыка сәнгате үсешенә өлеш керткән өчен премия тапшырачак <ref>''Рузилә Мөхәммәтова''. [https://tatar-inform.tatar/news/culture/05-03-2022/kazan-konservatoriyase-tantana-premiyase-kysalarynda-z-prizyn-tapshyrachak-5850742 Казан консерваториясе «Тантана» премиясе кысаларында үз призын тапшырачак.] [[Татар-информ]], 5.03.2022</ref> {| class="wide" !Ел !width=20%|Номинантлар. Бүләкләнүче ― өстә !Номинация !width=55%| Һөнәре. Вазыйфасы. Уйнаган театры. Бүләкләнү сәбәбе |- |rowspan="12"| [[2021 ел|2021]] |'''[[Винер Фәйзуллин]]'''<br/>[[Рәдис Гарипов]]<br/>Мария Мухортова<br/>Камилә Шәрифҗанова |Дебют |[[Яр Чаллы татар театры]], «Шәһәр. Нокта. Брежнев» спектаклендә Артур Вафин роле өчен<br/>[[Түбән Кама театры]] <br/>Казан ТЮЗы<br/>Буа театры |- |'''[[Юрий Чуктиев]],<br/> [[Дилүс Хуҗәхмәтов]]''' <br/>Наталия Егорова, Юлия Василишина, Ирина Гайнуллина, Татьяна Сорокина, Лилия Нәҗипова, Лариса Пасынкова, Анастасия Жукова<br/> Эдуард Гурлев | Курчак театрының иң яхшы артисты |[[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры|«Әкият» курчак театры]], «[[Әлдермештән Әлмәндәр (спектакль)|Әлдермештән Әлмәндәр]]» спектаклендә Әлмәндәр роле өчен<br/>[[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры|«Әкият» курчак театры]], «Әлдермештән Әлмәндәр» спектаклендә Әҗәл роле өчен<br/>[[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры|«Әкият» курчак театры]]<br/>[[Чаллы дәүләт курчак театры]] |- |'''[[Анастасия Азорова]]'''<br/>Ксения Храмова<br/>[[Миләүшә Шәйхетдинова]]<br/> Зөһрә Мөхәммәтгалиева<br/>[[Халидә Сөнгатуллина]] | Икенче пландагы иң яхшы хатын-кыз роле | [[Бөгелмә рус драма театры|Бөгелмә театры]], «Танцы на праздник урожая» спектакле өчен <br/>Качалов театры<br/>[[Камал театры]]<br/>Әтнә театры<br/>Кариев театры |- |'''[[Булат Гәрәев]]'''<br/>[[Илфат Әскаров]]<br/>[[Камил Гатаулли]]н<br/>Фаяз Хөсәенов<br/>Павел Иванов | Икенче пландагы иң яхшы ир-ат роле | [[Буа театры]], «Тәүбә» спектакле өчен <br/>Яр Чаллы татар театры<br/>Казан ТЮЗы<br/>Әтнә театры<br/>Түбән Кама ТЮЗы |- | '''[[Резедә Сәләхова]]''' <br/>[[Хәлим Җәләй]]<br/>[[Рамил Вәҗиев]]<br/>Резеда Сәләхова<br/>[[Алсу Шакирова]]<br/>Равил Гыйләҗев | Иң яхшы эпизодик роль | [[Тинчурин театры]], «Сәйдәш. Йокысызлык» спектакле өчен <br/>Камал театры<br/>Камал театры<br/>Әлмәт театры<br/>Кариев театры<br/>Яр Чаллы татар театры |- | '''MON''' ([[Нурбәк Батулла]], Лилия Мәсгутова, Анастасия Радвогина)<br/>Буа театры<br/>Мастеровые<br/> Камал театры<br/>Тинчурин театры<br/>Әлмәт театры<br/>Бөгелмә театры | Иң яхшы актерлар ансамбле |«Моң» лирик комедиясе<br/>«Шобага» <br/> «Опасный поворот»<br/>«Хуш, авылым!» <br/> Сәйдәш. Йокысызлык<br/> «Кайда минем илем?» <br/> «Танцы на праздник урожая» |- |'''[[Ләйсән Фәйзуллина]]''' <br/>Евгения Яковлева<br/> Сиринә Хисмәтуллина <br/>Динара Акматова<br/>Гөлзадә Камәртдинова | Иң яхшы хатын-кыз роле | [[Камал театры]], «Хуш авылым» документаль спектакле өчен<br/>Мастеровые<br/>[[Әтнә театры]] <br/>Минзәлә театры<br/>Буа театры |- |'''[[Эмиль Талипов]]'''<br/>Ирек Гайнетдинов<br/>Владислав Полжидаев<br/>[[Раил Садриев]] <br/>[[Алмаз Борһанов]]<br/>Булат Гатауллин | Иң яхшы ир-ат роле | [[Камал театры]], «Хуш авылым» документаль спектакле өчен <br/> Буа театры<br/>Минзәлә театры<br/>Буа театры<br/>Кариев театры<br/>Кариев театры |- | '''[[Айдар Сөләйманов]]'''<br/>Дамир Булатов <br/>Булат Шәрифҗанов<br/> [[Филүс Каһиров]]<br/>[[Алинә Шәрипҗанова]]<br/>[[Эльмира Кәлимуллина]] | Музыкаль спектакльдә иң яхшы роль | [[ТДОһБТ|Җәлил театры]], «Алтын Казан» мюзиклында Нукер партиясе өчен <br/> Пантера камера балеты<br/> Җәлил театры<br/> Җәлил театры<br/> Җәлил театры<br/> Җәлил театры |- | '''«Мио, минем Мио», NEDOросль''' <br/> Shurale:яңа фантазия<br/>Сказка о царе Салтане<br/>Три толстяка | Балалар өчен иң яхшы спектакль | Кариев театры, Казан ТЮЗы<br/>Әкият театры<br/> Яшел Үзән музыкаль театры<br/>Бөгелмә театры |- | [[Геннадий Прытков]] <br/>[[Хәлим Җәләй]] | Намус һәм тугърылык | Качалов театры<br/>Камал театры |- | Наилә Ваһапова | Шамил Закиров исемендәге премия | Камал театры тегүчесе <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=8L8yM0GhOa8 «Тантана - 2021» театр премияләрен тапшыру.] «[[Татар-информ]]» онлайн, 27.03.2021</ref> |- |} {| class="wide" !Ел !width=20%|Номинантлар. Бүләкләнүче ― өстә, калын шрифт белән !Номинация !width=55%| Һөнәре. Вазыйфасы. Уйнаган театры. Бүләкләнү сәбәбе |- |rowspan="18"| [[2022 ел|2022]] |'''[[Фәрхәд Мөхәммәтҗанов]]'''<br/> [[Илсаф Нәҗипов ]]<br/>[[Рәдиф Галимов]]<br/>[[Азат Җиһаншин]]<br/>[[Румил Ихсанов]] |Дебют |[[Тинчурин театры]], «Ядәч! Исемдә!» спектаклендә Сәрдар роле<br/>[[Кариев театры]], «Камыр батыр» спектакле<br/>[[Камал театры]], «[[Бичара кыз (спектакль)|Бичара кыз]]» спектакле <br/>[[Минзәлә театры]], «Хәтәр мәҗлес» спектакле<br/>[[«Мастеровые» рус драма театры|«Мастеровые»]], «Лафкадио» спектакле |- |'''[[Альбина Шаһалиева]]''', '''[[Дилүс Хуҗәхмәтов]]''' <br/>Ева Кошкина, Татьяна Салихова | Курчак театрының иң яхшы артисты |[[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры|«Әкият» театры]], ««Адәмнәр» спектакле<br/>[[Чаллы дәүләт курчак театры|Чаллы курчак театры]] |- |'''[[Ләйсән Хәбибуллина]]'''<br/>Дарья Бакшеева<br/>[[Зөлфия Вәлиева]]<br/>Наилә Нәҗипова <br/>[[Диләрә Фазлыева]], [[Энҗе Сәйфетдинова]] | Икенче пландагы иң яхшы хатын-кыз роле | [[Бөгелмә рус драма театры|Бөгелмә театры]], «Ротшильд скрипкасы» спектаклендә Марфа роле<br/>Казан ТЮЗы<br/>[[Тинчурин театры]]<br/>[[Әлмәт театры]]<br/>Әтнә театры |- |'''Илнур Гарифуллин'''<br/>Михаил Меркушин, Алексей Зильбер<br/>Айрат Мифтахов <br/>Зөлфәт Закиров | Икенче пландагы иң яхшы ир-ат роле |[[Казан ТЮЗы]], «Иванның балачагы» спектаклендә өлкән лейтенант роле өчен<br/>Әлмәт театры<br/>Тинчурин театры |- |'''[[Динар Хөснетдинов]]'''<br/>Халидә Сөнгатуллина <br/>Гөлнура Галиева <br/>Алинә Сидеева | Иң яхшы эпизодик роль | [[Әлмәт театры]], «Ул әле өйләнмәгән иде» спектаклендәге Хәзрәт роле өчен<br/>Кариев театры<br/>Түбән Кама татар театры<br/>Әтнә театры |- |'''[[Әтнә театры]]'''<br/> Бөгелмә театры <br/> «Сдвиг» театры<br/>Буа театры<br/>Казан ТЮЗы | Иң яхшы актерлар ансамбле |«Алмачуар» спектакле<br/>«Скрипка Ротшильда» спектакле<br/> «Сережа очень тупой» спектакле <br/>«Никах» спектакле <br/>«Юбилей ювелира» спектакле |- |'''[[Динара Акматова]]'''<br/> Полина Малых <br/>Рәзинә Заһидуллина<br/> Мәдинә Гайнуллина, Миләүшә Хафизова | Иң яхшы хатын-кыз роле |[[Минзәлә театры]], «Сөясеңме, сөймисеңме» спектаклендәге Фатыйма роле өчен<br/> Казан ТЮЗы<br/>Әтнә театры<br/>Әлмәт театры |- |'''[[Айрат Мифтахов]]'''<br/>Егор Митрофанов<br/>Динар Хөснетдинов<br/>Рөстәм Зиннуров | Иң яхшы ир-ат роле |[[Әлмәт театры]], «Ул әле өйләнмәгән иде» спектаклендәге Шәмси роле өчен<br/>Чаллы курчак театры<br/> Әлмәт театры<br/>Минзәлә театры |- |Ева Ричи<br/>Алсу Идрисова <br/>Камила Алексерова<br/> [[Гөлнара Гатина]], [[Артур Исламов]] | Музыкаль спектакльдә иң яхшы роль |Яшел Үзән театры<br/> Казан консерваториясенең Опера студиясе<br/> «Созвездие-Йолдызлык» театры<br/> Җәлил театры |- | '''[[Марсель Нуриев]]''' һәм '''[[Маша Нуриева]]'''<br/>Аманда Гомес, Вагнер Корвалье<br/> [[Нурбәк Батулла]] <br/>Алмаз Хөсәенов<br/> «Пантера» төркеме | Музыкаль спектакльдә иң яхшы роль (балет, заманча хореография, пластик спектакль) |«Живой город» фонды<br/> [[ТДОһБТ|Җәлил театры]]<br/> «Әлиф» иҗат берләшмәсе <br/> Түбән Кама татар театры <br/> «Пантера» төркеме |- | '''«Камыр батыр» спектакле'''<br/>«Удивительный чердак» спектакле <br/> «Бәхетле көнем» спектакле <br/>«Лафкадо» спектакле <br/>«Один день из жизни Улитки» | Балалар өчен иң яхшы спектакль |[[Кариев театры]]<br/> Казан ТЮЗы<br/>Кариев театры<br/> Мастеровые<br/>Әкият театры |- |'''«Тень» спектакле''' <br/> «Кроткая» спектакле <br/>«Скрипка Ротшильда» спектакле <br/>«Бичара кыз» спектакле <br/>«Адәмнәр» спектакле <br/> «Җинаять һәм җәза» спектакле | Кече формалы иң яхшы спектакль |[[Казан ТЮЗы]]<br/> Чаллы курчак театры<br/>Бөгелмә театры<br/>Камал театры<br/>Әкият курчак театры<br/>Минзәлә театры |- |'''«Җил артыннан»'''<br/> «Иваново детство» спектакле <br/> «Misterioso con anima» спектакле <br/> «Ул әле өйләнмәгән иде» <br/>«Ядәч! Исемдә!» спектакле | Зур формалы иң яхшы спектакль |[[Әлмәт театры]]<br/> Казан ТЮЗы<br/>Әкият курчак театры<br/> Әлмәт театры<br/>Тинчурин театры |- | '''«Спящая красавица»''' <br/>«Укрощение строптивой» <br/>«Дөр» спектакле <br/>«Галатея» спектакле <br/>«Хитроумная влюбленная» спектакле | Иң яхшы музыкаль спектакль | [[ТДОһБТ|Җәлил театры]]<br/>Казан консерваториясенең Опера студиясе<br/>«Әлиф» иҗат берләшмәсе<br/>Яшел Үзән музыкаль театры<br/>«Созвездие-Йолдызлык» театры |- |'''«Морфемалар»'''<br/>«Педсовет» <br/>«Алиса» <br/>«Хәтәр мәҗлес» | Эксперимент |«Живой город» фонды<br/> МОN <br/>Әкият курчак театры<br/>«Әлиф» иҗат берләшмәсе<br/>Минзәлә театры <ref>''Рузилә Мөхәммәтова''. [https://tatar-inform.tatar/news/culture/16-03-2022/tantana-premiyase-nominantlary-bilgele-5851456 «Тантана» премиясе номинантлары билгеле.] [[Татар-информ]], 16.03.2022</ref> |- | [[Равил Шәрәфиев]] | Намус һәм тугърылык | [[Камал театры]]<ref>[https://mincult.tatarstan.ru/index.htm/news/2069278.htm Объявлены победители театральной премии Министерства культуры РТ «Тантана».] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220329100420/https://mincult.tatarstan.ru/index.htm/news/2069278.htm |date=2022-03-29 }} Министерство культуры Республики Татарстан, 28.03.2022</ref> |- | [[Йолдыз Миңнуллина]] | Сезон казанышлары өчен | шагыйрә |- | Фәнүсә Сәләхова | Шамил Закиров исемендәге премия | [[Чаллы дәүләт татар драма театры|Чаллы татар театры]] баш режиссеры ярдәмчесе <ref>[https://vk.com/chelnyteatr Аяз Гыйләҗев ис. Чаллы татар дәүләт драма театры.] [[ВКонтакте]]</ref> |- |} === 2023 === {| class="wide" !Ел !width=20%|Бүләкләнүче !Номинация !width=55%| Һөнәре. Вазыйфасы. Уйнаган театры. Бүләкләнү сәбәбе |- |rowspan="15"| [[2023 ел|2023]] | [[Әдилә Хәсәнова]]<br/>[[Тимур Абдрахманов]] |Дебют |[[Тинчурин театры]]. «Хан кызы Турандык» спектаклендә Турандык роле өчен<br/> [[Бөгелмә рус драма театры|Бөгелмә театры]].«Бездонное озеро» спектаклендәге Лева роле өчен <ref>''Рузилә Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/debyut-nominaciyasenda-tantana-premiyase-laureatlaryn-artur-ibrahimov-iglan-itte-5868814 «Дебют» номинациясендә «Тантана» премиясе лауреатларын Артур Ибраһимов игълан итте.] Татар-информ, 27.03.2023</ref> |- | [[Айвар Гыймаев]] | Курчак театрының иң яхшы артисты | [[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры|«Әкият» курчак театры]]. Николай Гумилев әсәре буенча куелган «Дитя Аллаха» спектаклендәге рольләре өчен<ref>''Р. Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/akiyat-kurcak-teatry-aktery-aivar-gyimaev-tantana-premiyase-belan-bulaklande-5868816 «Әкият» курчак театры актеры Айвар Гыймаев «Тантана» премиясе белән бүләкләнде.] Татар-информ, 27.03.2023</ref> |- | [[Миләүшә Хәйруллина]] | Сезон дәвамында ирешкән уңышлары өчен | композитор; «Кави-Сәрвәр» операсы өчен <ref>''Р. Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/kompozitor-milausa-xairullinaga-tantana-premiyase-tapsyryldy-5868831 Композитор Миләүшә Хәйруллинага «Тантана» премиясе тапшырылды.] Татар-информ, 27.03.2023</ref> |- | [[Индира Маликова]] | Иң яхшы эпизодик роль | [[Чаллы дәүләт татар драма театры|Чаллы татар театры]]. «Хәл бу ки… Хәсән Туфан» (инсценировка авторы – [[Олег Кинҗәгулов]]) спектаклендә Клавдия роле өчен <ref>''Р. Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/cally-teatry-artisty-tantana-premiyase-belan-bulaklande-5868815 Чаллы театры артисты Индира Маликова «Тантана» премиясе белән бүләкләнде.] Татар-информ, 27.03.2023</ref> |- |[[Алсу Гайнуллина]] | Икенче пландагы иң яхшы хатын-кыз роле | [[Камал театры]]. «Болганчык еллар. Мөһаҗирләр» спектаклендә Зөһрә әби роле өчен <ref>''Р. Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/alsu-gainullinaga-tantana-premiyase-tapsyryldy-5868817 Алсу Гайнуллинага «Тантана» премиясе тапшырылды.] Татар-информ, 27.03.2023</ref> |- |[[Ирек Хафизов (1976)|Ирек Хафизов]] | Икенче пландагы иң яхшы ир-ат роле | [[Тинчурин театры]]. «Идегәй» спектаклендә Туктамыш хан роле өчен <ref>''Р. Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/tuktamys-xan-role-ocen-irek-xafizovka-tantana-premiyase-tapsyryldy-5868823 Туктамыш хан роле өчен Ирек Хафизовка «Тантана» премиясе тапшырылды.] Татар-информ, 27.03.2023</ref> |- |[[Эльза Исламова]]<br/>[[Артур Исламов]] | Музыкаль спектакльдә иң яхшы роль (опера, музыкаль спектакль, мюзикл) | [[Кави-Сәрвәр (опера)|«Кави-Сәрвәр» операсында]] Кави һәм Сәрвәр рольләре өчен<ref>''Р. Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/kavi-sarvar-operasy-solistlaryna-tantana-premiyasen-almat-raiony-baslygy-tapsyrdy-5868826 «Кави-Сәрвәр» операсы солистларына «Тантана» премиясен Әлмәт районы башлыгы тапшырды.] Татар-информ, 27.03.2023</ref> |- | [[Әлмәт театры]] | Эксперимент |Лев Толстойның «Власть тьмы» пьесасы буенча куелган «Дөм» спектакле өчен<ref>''Р. Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/almat-teatryna-tantana-premiyasen-aidar-abbarov-tapsyrdy-5868830 Əлмәт театрына «Тантана» премиясен Айдар Җаббаров тапшырды.] Татар-информ, 27.03.2023</ref> |- | [[Камал театры]] | Кече формадагы иң яхшы спектакль |Коки Митаниның «Академия смеха» пьесасы буенча [[Айдар Җаббаров]] куйган «Көл» спектакле өчен <ref>''Р. Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/kamal-teatrynyn-kol-spektakle-tantana-premiyasena-laek-buldy-5868828 Камал театрының «Көл» спектакле «Тантана» премиясенә лаек булды.] Татар-информ, 27.03.2023</ref> |- | [[Камал театры]] | Зур формадагы иң яхшы спектакль |[[Фәрит Бикчәнтәев]] куйган «Болганчык еллар. Мөһаҗирләр» ([[Мәхмүт Галәү]] әсәре) спектакле<ref>''Р. Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/tantana-premiyase-elnyn-in-yaxsy-spektaklen-kamal-teatry-cygargan-5868829 «Тантана» премиясе: Елның иң яхшы спектаклен Камал театры чыгарган.] Татар-информ, 27.03.2023</ref> |- | [[Эльмира Рәшитова]] | Иң яхшы хатын-кыз роле | [[Казан яшь тамашачы театры|Казан ТЮЗы]]. «Здесь был Кай» спектаклендә Герда роле өчен <ref name=":2023">''Р. Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/kazan-tyuzy-artistlary-in-yaxsy-ir-at-ham-xatyn-kyz-role-nominaciyalarenda-inde-5868824 Казан ТЮЗы артистлары «Иң яхшы ир-ат һәм хатын-кыз роле» номинацияләрендә җиңде.] Татар-информ, 27.03.2023</ref> |- | [[Сергей Мосейко]] | Иң яхшы ир-ат роле | [[Казан яшь тамашачы театры|Казан ТЮЗы]]. «Шварц, человек, тень» спектаклендә Шварц роле өчен <ref name=":2023" /> |- | [[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры|«Әкият» курчак театры]] | Балалар өчен иң яхшы спектакль |«Серая шейка» спектакле өчен (режиссеры – [[Илгиз Зәйниев]])<ref>''Р. Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/in-yaxsy-balalar-spektakle-ocen-akiyat-kurcak-teatryna-tantana-premiyase-tapsyryldy-5868825 Ин яхшы балалар спектакле өчен «Әкият» курчак театрына «Тантана» премиясе тапшырылды.] Татар-информ, 27.03.2023</ref> |- | [[Фуат Зарипов]] | Намус һәм тугърылык. Фидакарь хезмәт өчен | [[Минзәлә татар дәүләт драма театры|Минзәлә театры]], Татарстанның халык, Башкортстанның атказанган артисты <ref>''Р. Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/foat-zaripovka-namus-ham-tugrylyk-nominaciyasenda-tantana-teatr-premiyase-birelde-5868827 Фоат Зариповка «Намус һәм тугрылык» номинациясендә «Тантана» театр премиясе бирелде] Татар-информ, 27.03.2023</ref> |- | Рөстәм Гыйлалов | Шамил Закиров исемендәге премия | [[Әлмәт театры]]нда 30 ел электромонтер булып эшләгән<ref>''Р. Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/salavat-fatxetdinov-samil-zakirov-isemendage-premiyane-elmat-teatry-escesena-tapsyrdy-5868874 Салават Фәтхетдинов Шамил Закиров исемендәге премияне Əлмәт театры эшчесенә тапшырды] Татар-информ, 27.03.2023</ref> |} === 2024 === {| class="wide" !Ел !width=20%|Бүләкләнүче !Номинация !width=55%| Һөнәре. Вазыйфасы. Уйнаган театры. Бүләкләнү сәбәбе |- |rowspan="17"| [[2024 ел|2024]] | [[Айзат Хәйруллин]]<br/>[[Алсу Сәгыйдуллина]] |Дебют |[[Әтнә театры]]. [[Мостай Кәрим]]нең «Ай тотылган төндә» спектаклендә Акъегет роле өчен<br/> [[Чаллы дәүләт татар драма театры|Чаллы татар театры]]. Нәбирә Гыйматдинованың «Сихерче» спектаклендәге Сәвилә роле өчен <ref>''Рузилә Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/tantana-premiyase-debyut-ocen-xairullin-ham-sagyidullinaga-tapsyryldy-5885349 «Тантана» премиясе «Дебют» өчен Айзат Хәйруллин һәм Алсу Сәгыйдуллинага тапшырылды.] [[Татар-информ]], 27.03.2024</ref> |- | [[Дилүс Хуҗәхмәтов]] | Курчак театрының иң яхшы артисты | [[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры|«Әкият» курчак театры]]. Евгений Водолазкинның «Авиатор» спектаклендә Иннокентий Платонов роле өчен<ref>''Р. Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/dilus-xuaxmatovka-tagyn-ber-tantana-premiyase-tapsyryldy-5885351 Дилүс Хуҗахмәтовка тагын бер «Тантана» премиясе тапшырылды.] Татар-информ, 27.03.2024</ref> |- | «Живой город» заманча сәнгатькә ярдәм фонды | Сезон дәвамында ирешкән уңышлары өчен | <ref name=":2024" /> |- | [[Әлмәт театры]] | «Актерлар ансамбле» | [[Туфан Миңнуллин]] пьесасы буенча [[Айдар Җаббаров]] куй «Ат карагы» спектакле өчен <ref>''Р. Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/almat-teatry-artistlary-tantana-premiyase-aldy-5885364 Әлмәт театры артистлары «Тантана» премиясен алды.] Татар-информ, 27.03.2024</ref> |- | [[Алсу Густова]] | Иң яхшы эпизодик роль | [[Казан яшь тамашачы театры]]. «Одна нога на берегу» спектаклендә рольләре өчен<ref name=":2024">[https://mincult.tatarstan.ru/index.htm/news/2292062.htm Победители Ежегодной театральной премии Министерства культуры Республики Татарстан «Тантана» («Триумф») в 2024 году.] Министерство культуры Республики Татарстан, 27.03.2024</ref> |- |[[Алсу Каюмова]] | Икенче пландагы иң яхшы хатын-кыз роле | [[Камал театры]]. [[Туфан Миңнуллин]] пьесасы буенча куелган «Дуслар җыелган җирдә» спектаклендәге Саҗидә роле өчен <ref name="tatar-inform.tatar">''Р. Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/ikence-plandagy-in-yaxsy-rollar-ocen-tantana-premiyase-laureatlary-bilgele-5885355 Икенче пландагы иң яхшы рольләр өчен «Тантана» премиясе лауреатлары билгеле.] Татар-информ, 27.03.2024</ref> |- |[[Рөстәм Гайзуллин]]<br/>[[Хафиз Хамматуллин]] | Икенче пландагы иң яхшы ир-ат роле | [[Тинчурин театры]]. [[Кәрим Тинчурин]]ның «Җилкәнсезләр» спектаклендә Зәйнетдин роле өчен<br/> [[Туфан Миңнуллин]]ның «Шулай булды шул» спектаклендә Нургали роле өчен <ref name="tatar-inform.tatar"/> |- |[[Екатерина Сергеева]] | Музыкаль спектакльдә иң яхшы роль (опера, музыкаль спектакль, мюзикл) | [[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Җәлил театры]]нда «Жизнь за царя» операсында Ваня роле өчен<ref name=":2024" /> |- |[[Илнур Гайфуллин]] | Музыкаль спектакльдә иң яхшы роль (балет, заманча хореография, пластик спектакль) | [[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Җәлил театры]]нда «Иакинф» спектаклендә Якинф роле өчен<ref name=":2024" /> |- | [[MOÑ театр мәйданчыгы]] | Эксперимент |«15 172» спектакле өчен<ref name=":2024" /> |- | [[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры|«Әкият» курчак театры]] | Кече формадагы иң яхшы спектакль |Евгений Водолазкин әсәре буенча [[Илгиз Зәйниев]] куйган «Авиатор» спектакле <ref>''Р. Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/tantana-premiyasenen-kece-formaly-in-yaxsy-spektakle-iglan-itelde-5885365 «Тантана» премиясенең «Кече формалы иң яхшы спектакле» игълан ителде.] Татар-информ, 27.03.2024</ref> |- | [[Әтнә театры]] | Зур формадагы иң яхшы спектакль |Чакырылган режиссер Сойжин Жамбалова куйган «Ай тотылган төндә» ([[Мостай Кәрим]] әсәре) спектакле<ref>''Р. Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/atna-teatrynyn-ai-totylgan-tonda-spektakle-tantana-premiyasena-iya-buldy-5885366 Әтнә театрының «Ай тотылган төндә» спектакле «Тантана» премиясенә ия булды.] Татар-информ, 27.03.2024</ref> |- | [[Чулпан Әскәрова]] | Иң яхшы хатын-кыз роле | [[Чаллы дәүләт татар драма театры|Чаллы татар театры]]. [[Нәбирә Гыйматдинова]]ның «Сихерче» спектаклендә Убыр ролен башкарган өчен<ref>''Р. Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/cally-teatry-aktrisasy-culpan-askarova-tantana-premiyase-aldy-5885357 Чаллы театры актрисасы Чулпан Әскәрова «Тантана» премиясен алды.] Татар-информ, 27.03.2024</ref> |- | [[Радик Зөфәр улы Бариев|Радик Бариев]] | Иң яхшы ир-ат роле | [[Камал театры]]. [[Туфан Миңнуллин]] пьесасы буенча куелган «Дуслар җыелган җирдә» спектаклендәге Рафис роле өчен <ref>''Р. Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/radik-bariev-tantana-premiyasen-aldy-5885359 Радик Бариев «Тантана» премиясен алды.] Татар-информ, 27.03.2024</ref> |- | [[Кариев театры]] <br/>[[Казан яшь тамашачы театры]] | Балалар өчен иң яхшы спектакль |«Әлифба: хәрефләр дөньясында» спектакле өчен<br/>«Чучело. Квартирник» спектакле өчен<ref name=":2024" /> |- | [[Ринат Таҗетдинов]]<br/>[[Әзһәр Шакиров]] | Намус һәм тугърылык. Фидакарь хезмәт өчен | [[Камал театры]]ның легендар артистлары <ref>''Р. Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/kamal-teatrynyn-legendar-artistlaryna-tantana-premiyase-tapsyryldy-5885368 Камал театрының легендар артистларына «Тантана» премиясе тапшырылды.] Татар-информ, 27.03.2024</ref> |- | Фәрит Садриев | Шамил Закиров исемендәге премия | [[Буа театры]] директоры урынбасары<ref>''Р. Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/salavat-fatxetdinov-uz-premiyasen-farit-sadrievka-tapsyrdy-5885409 Салават Фәтхетдинов үз премиясен Фәрит Садриевка тапшырды.] Татар-информ, 27.03.2024</ref> |} === 2025 === {| class="wide" !Ел !width=20%|Бүләкләнүче !Номинация !width=55%| Һөнәре. Вазыйфасы. Уйнаган театры. Бүләкләнү сәбәбе |- |rowspan="17"| [[2025 ел|2025]] | [[Илназ Шакирҗанов]]<br/>[[Эльмира Мингазова]] |Дебют |[[Әтнә театры]]. Әтнә татар дәүләт драма театрының «Тәкъдим» спектаклендә Ломов роле өчен<br/> [[Яшел Үзән музыкаль театры]]. «Үле җаннар» спектаклендә Лизонька роле өчен;<ref name=":2025">[https://mincult.tatarstan.ru/index.htm/news/2399876.htm Во Всемирный день театра объявили победителей Ежегодной театральной премии Министерства культуры Республики Татарстан «Тантана».] Министерство культуры Республики Татарстан, 27.03.2025</ref> |- | [[Эльвира Гыйлемханова]] | Курчак театрының иң яхшы артисты | [[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры|«Әкият» курчак театры]]. «Анам кыры» спектаклендә Ана (тавыш), Тулганай рольләре өчен <ref name=":2025" /> |- | Сергей Рябинин | Сезон дәвамында ирешкән уңышлары өчен |[[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры|«Әкият» курчак театры]] <ref name=":2025" /> |- | [[MOÑ театр мәйданчыгы]] | «Актерлар ансамбле» | «Картотека» спектакле өчен <ref name=":2025" /> |- | [[Рәфикъ Каюмов]] | Иң яхшы эпизодик роль | [[Чаллы дәүләт татар драма театры]]. «41 нче ел балалары» спектаклендә Гайфи роле өчен<ref name=":2025" /> |- |[[Альбина Гайзуллина]] | Икенче пландагы иң яхшы хатын-кыз роле | [[Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры|Кариев театры]]. «Куркак батыр» спектаклендә Әни роле өчен <ref name=":2025" /> |- |[[Илфат Әскәров]] | Икенче пландагы иң яхшы ир-ат роле | [[Чаллы дәүләт татар драма театры]]. «41 нче ел балалары» спектаклендә Хәлил Фәтхиевич роле өчен <ref name=":2025" /> |- |[[Винера Протасова]] | Музыкаль спектакльдә иң яхшы роль (опера, музыкаль спектакль, мюзикл) | [[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Җәлил театры]]нда «Кармен» операсында Микаэла роле өчен<ref name=":2025" /> |- |[[Михаил Тимаев]]<br/>[[Мария Нуриева]]<br/>[[Марсель Нуриев]] | Музыкаль спектакльдә иң яхшы роль (балет, заманча хореография, пластик спектакль) | [[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Җәлил театры]]нда «Грек Зорба» спектаклендә Грек Зорба роле өчен<ref name=":2024" /><br/>«Тере шәһәр» заманча сәнгатькә ярдәм фондының [[MOÑ театр мәйданчыгы]]. «SoulKitchen» спектаклендәге рольләре өчен<ref name=":2025" /> |- | [[Әлмәт татар драма театры]]<br/>[[Түбән Кама шәһәренең яшь тамашачы театры]] | Эксперимент |«Минем яшьлек йорты» спектакле<ref name=":2025" /><br/>«Гробовщик» спектакле<ref name=":2025" /> |- | [[Камал театры]] | Кече формадагы иң яхшы спектакль |«Тукайның кайтуы» <ref name=":2025" /> |- | [[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры|«Әкият» курчак театры]] | Зур формадагы иң яхшы спектакль |«Материнское поле» спектакле<ref name=":2025" /> |- | [[Ләйсән Гатауллина]]<br/>[[Резедә Сәләхова]] | Иң яхшы хатын-кыз роле | [[Камал театры]]. «Әлфия Авзалова. Мәңгелеккә юл» спектаклендә Әлфия роле өчен <ref name=":2025" /><br/> [[Тинчурин театры]]. «Якын кешеләр» спектаклендә Шәрифә роле өчен<ref name=":2025" /> |- | [[Эмиль Талипов]] | Иң яхшы ир-ат роле | [[Камал театры]]. «Тукайның кайтуы» спектаклендә Габдулла Тукай роле өчен <ref name=":2025" /> |- | [[Яр Чаллы дәүләт курчак театры]] | Балалар өчен иң яхшы спектакль |«Господин Скороходов» спектакле <ref name=":2025" /> |- | [[Хәлимә Искәндәрова]] | Намус һәм тугърылык. Фидакарь хезмәт өчен | [[Камал театры]]ның легендар артисты <ref name=":2025" /> |- | ''бирелмәгән'' | Шамил Закиров исемендәге премия | ''бирелмәгән'' |} === 2026 === {| class="wide" !Ел !width=20%|Бүләкләнүче !Номинация !width=55%| Һөнәре. Вазыйфасы. Уйнаган театры. Бүләкләнү сәбәбе |- |rowspan="17"| [[2026 ел|2026]] | [[Азат Җамалетдинов]]<br/>[[Илназ Гаффанов]] |Дебют |[[Бөгелмә рус драма театры|Бөгелмә театры]], «Дон Кихот» спектаклендә Санчо Панса роле өчен<br/> [[Чаллы дәүләт татар драма театры|Чаллы татар театры]]. «Алтын алка» спектаклендә Миңлебай роле өчен;<ref name=":2026">''Илгизә Галиуллина.''[https://shahrikazan.ru/news/madaniiat/tantana-premiiasenen-laureatlary-isemnare-bilgele «Тантана» премиясенең лауреатлары исемнәре билгеле.], [[Шәһри Казан]], 27.03.2026</ref> |- | [[Ирина Гайнуллина]], [[Алсу Хайсарова]] | Курчак театрының иң яхшы артисты | [[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры|«Әкият» курчак театры]]. «Снежная королева» спектаклендә Герда роле өчен<ref name=":2026" /> |- | [[Туфан Имаметдинов]], [[Эльмир Низамов]] | Сезон дәвамында ирешкән уңышлары өчен |<ref name=":2026" /> |- | [[MOÑ театр мәйданчыгы]]<br/>[[Түбән Кама шәһәренең яшь тамашачы театры|Түбән Кама ТЮЗы]]<br/>[[Әлмәт урам театры|«Легкие крылья» Әлмәт урам театры]] | «Актерлар ансамбле» | «Затворник и Шестипалый» спектакле өчен <ref name=":2026" /><br/>«Чехов. Репетиция» спектакле өчен<ref name=":2026" /><br/>«Маяк» спектакле өчен<ref name=":2026" /> |- | [[Ирек Гайнетдинов]]<br/>[[Рамил Вафин]] | Иң яхшы эпизодик роль | [[Буа дәүләт драма театры]]. «Каюм Беренче» спектаклендә Вәли, Фатих, Гаяз рольләре өчен<br/>[[Кариев театры]]ның «Тынлык» спектаклендәге N иптәш роле өчен<ref name=":2026" /> |- |[[Зөһрә Мөхәммәтгалиева]] | Икенче пландагы иң яхшы хатын-кыз роле | [[Әтнә татар дәүләт драма театры|Әтнә театры]]. «Яшен» спектаклендә Кабанова роле өчен<ref name=":2026" /> |- |[[Рөстәм Гайзуллин]] | Икенче пландагы иң яхшы ир-ат роле | [[Тинчурин театры]]. «Ал яулыклы язмышым» спектаклендә Байтимер роле өчен <ref name=":2026" /> |- |«Әлиф» иҗат берләшмәсе<br/>[[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|ТДОһБТ]]<br/>[[Камал театры]] | Иң яхшы музыкаль спектакль | «balballar» («Балбаллар») спектакле<br/> «Лебединое озеро» спектакле<br/>«Башмагым» спектакле<ref name=":2026" /> |- |[[Аманда Гомес]]<br/>[[Вагнер Карвальо]] | Музыкаль спектакльдә иң яхшы роль (балет, заманча хореография, пластик спектакль) | [[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Җәлил театры]]нда «Лебединое озеро» спектаклендә Одетта-Одилия роле өчен<ref name=":2026" /><br/>«Лебединое озеро» спектаклендә Ротбарт роле өчен<ref name=":2026" /> |- | [[Минзәлә театры]]<br/>[[Әлмәт татар драма театры|Әлмәт театры]] | Эксперимент |«Нос. Сон» спектакле<ref name=":2026" /><br/>«И’тальян» («Кьоджинские перепалки») спектакле<ref name=":2026" /> |- | Демидов театраль резиденциясе («Живой город» фонды) | Кече формадагы иң яхшы спектакль |«Судьба человека» спектакле <ref name=":2026" /> |- | [[Камал театры]] | Зур формадагы иң яхшы спектакль |«Сафлык музее» спектакле<ref name=":2026" /> |- | [[Гүзәл Шәмәрданова]] | Иң яхшы хатын-кыз роле | [[Түбән Кама татар дәүләт драма театры]]. «Галия» спектаклендә роле өчен<ref name=":2026" /> |- | [[Ришат Әхмәдуллин]]<br/>[[Роман Ерыгин]] | Иң яхшы ир-ат роле | [[Камал театры]]. «Сафлык музее» спектаклендә Кемаль роле өчен <ref name=":2026" /><br/>[[Казан яшь тамашачы театры|Казан ТЮЗы]]«Село Степанчиково и его обитатели» спектаклендә Фома Фомич роле өчен<ref name=":2026" /> |- | [[Тинчурин театры]] | Балалар өчен иң яхшы спектакль |«Кечкенә Мирза» спектакле <ref name=":2026" /> |- | [[Нуриәхмәт Сафин]] | Намус һәм тугърылык. Фидакарь хезмәт өчен | [[Кариев театры]] артисты <ref name=":2026" /> |- | [[Таһир Габидуллин]] | Шамил Закиров исемендәге премия | [[Әтнә татар дәүләт драма театры|Әтнә театры]] <ref name=":2026" /><ref>''Рузилә Мөхәммәтова.'' [https://intertat.tatar/news/tantana-2026-yaki-pamuk-fanatlary-5878786 «Тантана-2026» яки Памук фанатлары.] [[Интертат]], 28.03.2026</ref>. |} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * [http://mincult.tatarstan.ru/rus/teatralnaya-premiya-ministerstva-kulturi-respublik.htm «Тантана» премиясе турында нигезләмә] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170419055655/http://mincult.tatarstan.ru/rus/teatralnaya-premiya-ministerstva-kulturi-respublik.htm |date=2017-04-19 }}{{ref-ru}} * [[Римма Бикмөхәммәтова|Р. Бикмөхәммәтова]]. [http://www.vatantat.ru/index.php?a2pg=1099 «Тантана» – үпкәсез күңелле туй] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304131404/http://www.vatantat.ru/index.php?a2pg=1099 |date=2016-03-04 }} * [http://kamalteatr.ru/news/presstat/1429.html А. Сафина. Казанда «Тантана» театраль премиясе лауреатлары билгеле булды]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Моны да карагыз == * [[:Төркем:«Тантана» премиясе лауреатлары]] {{Татарстан Республикасы дәүләт бүләкләре}} {{Татарстан премияләре лауреатлары}} {{Казанда узучы чаралар}} {{Tatar 4.0-2021}} {{Яхшы мәкалә}} [[Төркем:Сәнгать өлкәсендә мактаулы исемнәр]] [[Төркем:Татарстанның дәүләт премияләре]] [[Төркем:Театр]] hp0ybiro6xa4y9ra9v0bipbhcrp74ty 0 185553 6001081 2792500 2026-08-16T18:44:45Z Әмир 15082 {{Фш|}} 6001081 wikitext text/x-wiki {{Шәхес | исем = Прохор Щербаков | рәсем = | рәсем_зурлыгы = 250px | alt = <!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--> | рәсем язуы = | тулы исем = | һөнәр = | туу датасы =27.7.1914 | туу җире = | гражданлык = | милләт = | үлем датасы =19.5.1971 | үлем җире = | әти = | әни = | ир = | хатын = | балалар = | бүләк һәм премияләр = {{Кызыл Йолдыз ордены}}{{Хезмәт Кызыл Байрагы ордены}}}}{{Фш|Щербаков}} '''Прохор Щербаков''' ({{Туу датасы|27|7|1914}}, [[Туршемучаш]], [[Яраң өязе]], [[Вәтке губернасы]], [[Россия империясе]]<ref>([[Медведев районы]], [[Мари Ил]], [[Россия]])</ref>—{{Үлем датасы|19|5|1971}}, [[Йошкар-Ола]], [[Мари АССР]], [[СССР|Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе]]) — [[мари]] [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|совет]] дәүләт эшлеклесе. Мари коммунистик авыл хуҗалыгы мәктәбен (1937), [[Советлар Берлеге коммунистик фиркасе үзәк комитеты|СБКФ ҮК]] каршындагы Югары фирка мәктәбен (1951) бетергән. [[Бөтенсоюз ленинчыл коммунистик яшьләр берлеге|БЛКЯБ]] [[Морке районы|Морки район]] комитеты сәркәтибе (1938-1939), БЛКЯБ Мари өлкә комитеты икенче сәркәтибе (1939-1940), БЛКЯБ Мари өлкә комитеты беренче сәркәтибе (1940-1942), БК(б)Ф [[Көҗәңәр районы|Куженер район]] комитеты икенче сәркәтибе (1942-1943), БК(б)Ф [[Оршанка районы|Оршанка район]] комитеты икенче сәркәтибе (1943-1944), [[Советлар Берлеге коммунистик фиркасе|БК(б)Ф]] Пектубай район комитеты икенче сәркәтибе (1945-1948), [[Мари Автономияле Совет Социалистик Республикасы|Мари АССР]] Югары шурасы президиумы рәисе (1951-1959). == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} {{Мари АССР җитәкчеләре}} [[Төркем:Югары фирка мәктәбен тәмамлаучылар]] pr3a2put2v6roe8yqvx0z6n897vffjq 0 188096 6001117 4657798 2026-08-17T04:27:44Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001117 wikitext text/x-wiki {{ТП-Русия |халәт = сала |татар исеме= Комлы |чын исеме =Песчаное |CoordAddon = |CoordScale = |ил = Русия |төбәк харитасы = |район харитасы = |ил харитасы зурлыгы = |төбәк харитасы зурлыгы = |район харитасы зурлыгы = |төбәк = Ырынбур өлкәсе |төбәк җәдвәлдә= Ырынбур өлкәсе |район төре = Район |район = Иләк районы{{!}}Иләк районы |район җәдвәлдә = |җирлек төре = |җирлек = |җирлек җәдвәлдә = |эчке бүленеш = |башлык = |нигезләнү елы = |беренче язма искә алу = |элекке исемнәр = |бирле = |мәйдан= |ТП үзәге биеклеге = |халык саны = {{formatnum:{{ Халык саны | Песчаное (Оренбургская область) | тс }}}} |исәп елы = {{ Халык саны | Песчаное (Оренбургская область) | г }} |тыгызлык = |агломерация = |милли состав = |дини состав = |этнохороним = |почта индексы = |сәгать кушагы = |почта индекслары= |телефон коды = |санлы идентификатор = |Commons та төркем = |сайт = |add3n = |add3 = }} '''Комлы''' (Песчаное) — [[Ырынбур өлкәсе]]нең [[Иләк районы]]нда урнашкан торак пункт. == Сәгать поясы == {{ОбъектныңСәгатьКушагы/MSK+2|Объект={{PAGENAME}}}} == Халык == {{ Халык саны |Бизәнү=standard| Песчаное (Оренбургская область) | гс }} Милләтләр (2010): [[татарлар]] — 43,5%, [[руслар]] — 43,5%, [[казакълар]] — 13,0%.<ref>{{Citation |title=2010 елгы җанисәп алу базасы. |url=http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |access-date=2017-04-02 |archive-date=2015-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150915194436/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |dead-url=yes }}</ref><ref>Милләтне әйтмәгән кешеләрне исәпләмичә</ref> == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q18795915. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} {{Ырынбур өлкәсе татар торак пунктлары}} [[Төркем:Ырынбур өлкәсе торак пунктлары]] [[Төркем:Иләк районы торак пунктлары]] 39lryq24vpgv8d2kkwxkdswczn2z852 0 188229 6001125 5972376 2026-08-17T05:00:23Z Заяц Павел 32203 6001125 wikitext text/x-wiki <small>{{Мәгънәләр|Кызыл мәчет (мәгънәләр)}}</small> {{ТП-Русия |халәт = сала |татар исеме= Кызыл Мәчет |чын исеме =Кзыл-Мечеть |CoordAddon = |CoordScale = |ил = Русия |төбәк харитасы = |район харитасы = |ил харитасы зурлыгы = |төбәк харитасы зурлыгы = |район харитасы зурлыгы = |төбәк = Ырынбур өлкәсе |төбәк җәдвәлдә= Ырынбур өлкәсе |район төре = Район |район = Тук районы{{!}}Тук районы |район җәдвәлдә = |җирлек төре = |җирлек = |җирлек җәдвәлдә = |эчке бүленеш = |башлык = |нигезләнү елы = |беренче язма искә алу = |элекке исемнәр = |бирле = |мәйдан= |ТП үзәге биеклеге = |халык саны = {{formatnum:{{ Халык саны | Кзыл-Мечеть | тс }}}} |исәп елы = {{ Халык саны | Кзыл-Мечеть | г }} |тыгызлык = |агломерация = |милли состав = |дини состав = |этнохороним = |почта индексы = |сәгать кушагы = |почта индекслары= |телефон коды = |санлы идентификатор = |Commons та төркем = |сайт = |add3n = |add3 = }} '''Кызыл Мәчет''' (Кзыл-Мечеть) — [[Ырынбур өлкәсе]]нең [[Тук районы]]нда урнашкан торак пункт. == Сәгать поясы == {{ОбъектныңСәгатьКушагы/MSK+2|Объект={{PAGENAME}}}} == Халык == {{ Халык саны |Бизәнү=standard| Кзыл-Мечеть | гс }} Милләтләр (2010): [[татарлар]] — 96,3%, [[казакълар]] — 3,7%.<ref>{{Citation |title=2010 елгы җанисәп алу базасы. |url=http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |access-date=2017-04-05 |archive-date=2015-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150915194436/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |dead-url=yes }}</ref><ref>Милләтне әйтмәгән кешеләрне исәпләмичә</ref> ==Танылган шәхесләр== {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q18780080. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | data-sort-value="1909" | 1909-08-14 | [[Байназар Әлминов]] | ''[[:d:Q3761480|Пенза сәнгать училищесы]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | data-sort-value="1976" | 1976-10-31 | [[Казан]] |} {{Wikidata list end}} * [[Байназар Әлменов]] (1909-1976) — татар рәссамы. * [[Рушан Якупова]] (1928―2017), Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (2000), Татарстанның халык рәссамы (2008). == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} {{Ырынбур өлкәсе татар торак пунктлары}} [[Төркем:Ырынбур өлкәсе торак пунктлары]] [[Төркем:Тук районы торак пунктлары]] 2u61b62v9aj3435z562f3yqxh8bq1f1 0 204771 6001080 5527487 2026-08-16T18:43:48Z Әмир 15082 {{Фш|}} 6001080 wikitext text/x-wiki {{Шәхес}} {{Фш|Щербаков}} '''Александр Щербаков''' ({{lang-ru|Александр Николаевич Щербаков}}, {{ТД}}, {{ТУ}} — {{ҮД}}, {{ҮУ}}) — химик, сарай киңәшчесе (191?), Казан унверситеты укытучысы. [[Төркем:Химиклар]] {{stub}} szm1n58jzvd8fma824z68b79vphfx5h 0 204772 6001076 5554923 2026-08-16T18:31:54Z Әмир 15082 Әмир юнәлтү калдырмыйча [[Владимир Щербаков]] сәхифәсен [[Владимир Щербаков (1967)]] итеп күчерде: Шундый ук исемле башка битләрдән аеру өчен 5554923 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Шәхес}}'''Владимир Щербаков''' ({{lang-ru|Владимир Александрович Щербаков}}, {{ТД}}, {{ТУ}} — {{ҮД}}, {{ҮУ}}) — Россия кино актеры. {{stub}} bdfq4nbho1trr1bix3mvo5ppyxgnm84 6001077 6001076 2026-08-16T18:34:33Z Әмир 15082 {{Фш|}} 6001077 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Шәхес}} {{Фш|Щербаков}} ''Совет дәүләт һәм хуҗалык эшлеклесе [[Владимир Щербаков (1949)|Владимир Щербаков]] белән бутамагыз''.<br/> '''Владимир Щербаков''' ({{lang-ru|Владимир Александрович Щербаков}}, {{ТД}}, {{ТУ}} — {{ҮД}}, {{ҮУ}}) — Россия кино актеры. {{stub}} apr09hqeo9rxx5p4xtbb3t2pyzdgif1 0 205394 6001082 4338333 2026-08-16T18:45:29Z Әмир 15082 {{Фш|}} 6001082 wikitext text/x-wiki {{Шәхес}}{{Фш|Щербаков}} '''Салават Александр улы Щербаков''' ({{lang-ba|Салаyат Александр улы Щербаков}}) (15 гыйнвар 1955, [[Мәскәү]] шәһәре) — совет һәм русия скульпторы, педагог, профессор, Россия сәнгатьле академиясенең гамәлдәге әгъзасы, Россиянең халык рәссамы (2011). [[Салават Юлаев премиясе|Башкортстан Республикасының Салават Юлаев исемендәге дәүләт премиясе]] лауреаты (2024)<ref>''Альфия Аглиуллина.'' [https://www.bashinform.ru/news/social/2024-10-08/v-bashkirii-ob-yavili-laureatov-gospremii-imeni-salavata-yulaeva-za-2024-god-3960441 В Башкирии объявили лауреатов госпремии имени Салавата Юлаева за 2024 год.] «[[Башинформ]]» МА, 8.10.2024</ref>. == Биографиясе == 1955 елның 15 гыйнварында [[Мәскәү]]дә туган. Атасы — Александр Щербаков, [[Ырынбур өлкәсе]]ндә туган, ата-әсәсе 1920-се еллардагы ачлыкта үлгәч балалар йортында тәрбияләнә, [[Бөек Ватан сугышы]]нда катнаша, милләте буенча [[башкорт]]. 1978 елда С. Г. Строганов исемендәге Мәскәү дәүләт нәфис-сәнәгать университетының архитектура-декоратив пластика бүлеген (җитәкчеләре — В. И. Дерунов, Г. А. Шульц, А. Н. Бурганов, А. Н. Бурганов, Ю. П. Помер, Б. К. Орлов) белем ала. В. И. Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академик нәфис институтының сын кафедрасында укыта. 2003 елдан — И. С. Глазунов исемендәге Россия сынлы сәнгать, һәйкәл кою сәнгате һәм зодчество академиясында укыта. ==Эшләр== <gallery> Prinzessin Luise Marie Auguste von Baden 2008.JPG|[[Елизавета Алексеевна]] һәйкәле, [[Баден-Баден]], [[Германия]] PikiWiki Israel 20615 Victory Monument in Netanya.JPG| Alexander I monument in Moscow 20.11.2014.jpeg|Александр I һәйкәле Лев Толстой Казан 2018.png|[[КФУ]]да [[Лев Толстой һәйкәле (Казан, 2018)|Лев Толстой һәйкәле]] </gallery> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} [[Төркем:Салават Юлаев премиясе лауреатлары]] nvh65t0w7g3nrcesv0b6p7zc37v95tn 0 205856 6001071 4409962 2026-08-16T18:24:05Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6001071 wikitext text/x-wiki {{Гимн | исеме = Бурятия Республикасы Гимнының дәүләт һимны<br> <small>Чын исеме:Туган җир турында җыр </small> | транскрипциясе = | татарча исеме = | рәсем = Flag of Buryatia.svg | зурлыгы = 200px | имза = Ноталы бит | сүзләрнең авторы = [[Жалсараев, Дамба Зодбич|Дамба Жалсараев]] | сүзләрнең язылу вакыты = | композиторы = [[Андреев, Анатолий Андреевич|Анатолий Андреев]] | көйнең язылу вакыты = | дәүләт = [[Бурятия Республикасы]] | билгеләнү вакыты = [[1995 ел]] | кире кагу = | аудиофайлы = Бүгэдэ Найрамдаха Буряад Уласай дуулал.ogg | тасвирламасы = Гимнның инструменталь башкарылышы | формат = ogg }} [[File:Anthem of Buryatia (Buryat and Russian version).oga|thumb|Бурят һәм Рус телләрендә Бурятия Республикасы Гимны]] [[File:Буряад Уласай түрын дуулал.ogg|thumb|Бурят телендә Бурятия Республикасы Гимны]] [[File:Anthem of Buryatia (orchestral vocal version) (Russian).ogg|thumb|Рәсәйдә Бурятия Республикасы Гимны]] '''Бурятия Республикасы Гимны''' (<small>[[Бурят теле|бүр.]]</small> '''''Буряад Уласай түрын дуулал''''') — 1995 елда кабул ителгән [[Бурятия Республикасы]]ның Дәүләт гимны. Сүзләре [[Жалсараев, Дамба Зодбич|Дамба Жалсараевның]] "Туган җир турында җыр" шигырьдән.<ref>[http://www.moy-ulan-ude.ru/index.php?id=12901390244ce5f590d2ec3&podrub=%CA%F3%EB%FC%F2%F3%F0%E0%20%E2%20%EB%E8%F6%E0%F5&mod=culture&pag=viewarticle/ К 85-летию народного поэта Бурятии Дамбы Жалсараева] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200610204052/https://www.moy-ulan-ude.ru/index.php?id=12901390244ce5f590d2ec3&podrub=%CA%F3%EB%FC%F2%F3%F0%E0%20%E2%20%EB%E8%F6%E0%F5&mod=culture&pag=viewarticle%2F |date=2020-06-10 }}{{Недоступная ссылка|date=Апрель 2019 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://new.hural-rb.ru/simvol/gimn |title=Закон о Государственном гимне Республики Бурятия |accessdate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161111200354/http://www.new.hural-rb.ru/simvol/gimn |archivedate=2016-11-11 |deadlink=yes }}</ref> ==Текст== ===Бурятча сүзләре=== {|class="wikitable" style="text-align:center" |- |bgcolor="#0032B9"|<div style="display:inline;color:gold;text-align:center">'''Кирилл язуы'''</div> |bgcolor="#0032B9"|<div style="display:inline;color:gold;text-align:center">'''Монгол язуы'''</div> |bgcolor="white"|<div style="display:inline;color:#0032B9;text-align:center">'''Латин язуы'''</div> |bgcolor="gold"|<div style="display:inline;color:white;text-align:center">'''ХФӘ транскрипсиясе'''</div> |- |<poem>Үнгын дайдаар, хангай тайгаар нэмжыгшэ Үлзы Буряад — манай нангин үлгы. Сэлмэг сарюун, сэнхир номин шарайшни Сэдьхэлдэмнай хэзээдэшье зулгы. Эрхим хангал санзай шэнги агаарташ Эршэ хүсөөр элсүүлэнгүй яалайб! Эмтэй домтой мүнхын уһан аршаандаш Эльгэ зүрхөө хүртүүлэнгүй яалайб! Холын замда эхын ёһоор юрөөжэ, Хүмүүн зондо хэтын жаргал хүсөөш. Саяан хадын сэлгеэн амяар арюудхан, Байгал далайн гэгээн долгёор сүршөөш. Шэрүүн сагай ерээшье һаа дэлхэйдэ, Шинии заяан замһаа хадуурхагүйл. Эбтэй дорюун бүлын ёһоор жаргыш даа, Энхэ Буряад — манай нангин үлгы. Эхэ нютаг!<ref>{{Citation |title=Буряад Уласай гимн |url=https://soyol.ru/bur/buryad-oron/buryad-ulas/4287/ |access-date=2020-06-10 |archive-date=2019-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190810012039/http://soyol.ru/bur/buryad-oron/buryad-ulas/4287/ |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Citation |title=БУРЯАД РЕСПУБЛИКЫН ГИМН |url=https://buryadxelen.com/backend/web/burlang/ajax/info?id=2758 |access-date=2020-06-10 |archive-date=2019-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190810012027/https://buryadxelen.com/backend/web/burlang/ajax/info?id=2758 |dead-url=yes }}</ref><ref name="mylektsii">{{Citation |title=Гимн Бурятии |url=https://mylektsii.ru/8-8621.html |access-date=2020-06-10 |archive-date=2019-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190810012023/https://mylektsii.ru/8-8621.html |dead-url=yes }}</ref><ref name="burunen">{{Citation |title=День в истории: 11 мая 1995 года Республика Бурятия обрела свой Государственный гимн |url=https://burunen.ru/site/news?id=10824 |access-date=2020-06-10 |archive-date=2020-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610214552/https://burunen.ru/site/news?id=10824 |dead-url=yes }}</ref></poem> |<poem>ᠦᠨᠡᠭᠡ ᠶᠢᠨ ᠳᠠᠶᠢᠳᠤᠷ᠎ᠠ᠂ ᠬᠠᠩᠭᠠᠢ ᠲᠠᠶᠢᠭ᠎ᠠ ᠪᠠᠷ ᠨᠡᠮᠡᠵ ᠢᠰᠢ ᠦᠯᠵ ᠤ ᠪᠤᠷᠶ᠎ᠠ ᠳᠤ ᠮᠠᠨ ᠤ ᠨᠠᠩᠭᠢᠨ ᠦᠯ ᠤ᠃ ᠰᠡᠯᠡᠮᠡᠭ ᠰᠠᠷᠶᠤᠨ᠂ ᠰᠡᠩᠬᠢᠷ ᠨᠣᠮᠢᠨ ᠰᠢᠷᠠᠶᠢᠰᠢᠨᠢ ᠰᠡᠳᠢᠬᠥᠯᠢᠳᠡᠮᠨᠠᠢ ᠬᠡᠵᠢᠶᠡᠳᠡᠰᠢᠶ᠎ᠡ ᠵᠤᠯᠤᠭ᠃ ᠡᠷᠡᠬᠢᠮ ᠬᠠᠩᠭᠠᠯ ᠰᠠᠨᠵᠠᠢ ᠱᠢᠩᠭᠢ ᠠᠭᠠᠷᠲᠠᠰᠢ ᠡᠷᠰᠢ ᠬᠦᠰᠡᠷ᠎ᠡ ᠡᠯᠰᠡᠭᠦᠯᠦᠩᠭᠦᠢ ᠶᠠᠯᠠᠶᠢᠪ ᠡᠮ ᠲᠡᠢ ᠳᠣᠮ ᠲᠠᠢ ᠮᠦᠩᠬ᠎ᠠ ᠶᠢᠨ ᠤһᠠᠨ ᠠᠷᠱᠠᠩᠳᠠᠰᠢ ᠡᠯᠭᠡ ᠵᠢᠷᠦᠬᠡ ᠪᠡᠨ ᠬᠦᠷᠲᠦᠭᠦᠯᠦᠨ ᠭᠦᠢ ᠶᠠᠯᠠᠶᠢᠪ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠵᠠᠮᠳᠠ ᠡᠬᠡ ᠶᠢᠨ ᠶᠣһᠣᠣᠷ ᠶᠦᠷᠡᠵᠡ᠂ ᠬᠥᠮᠥᠨ ᠵᠣᠨᠳᠣ ᠬᠡᠲᠦ ᠶᠢᠨ ᠵᠢᠷᠭᠠᠯ ᠬᠦᠰᠥᠱᠢ᠃ ᠰᠠᠶᠠᠨ ᠬᠠᠳᠠ ᠶᠢᠨ ᠰᠡᠯᠭᠶᠡᠨ ᠠᠮᠠᠶᠠᠷ ᠠᠷᠤᠳᠬᠠᠨ᠂ ᠪᠠᠶᠢᠭᠠᠯ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠶᠢᠨ ᠭᠡᠭᠡᠨ ᠳᠣᠯᠣᠭᠶᠠᠷ ᠰᠦᠷᠦᠰᠢᠶᠡᠰᠢ᠃ ᠱᠢᠷᠦᠨ ᠰᠠᠭᠠᠢ ᠶᠡᠷᠡ ᠪᠡᠨᠰᠢᠶ᠎ᠡ һᠠ ᠳᠡᠯᠬᠡᠶᠢᠳᠡ᠂ ᠰᠢᠩᠢ ᠵᠠᠶᠠᠭᠠᠨ ᠵᠠᠮᠠ ᠬᠠᠳᠠᠭᠤᠷᠬᠠᠭᠦᠶᠢᠯ᠃ ᠡᠪ ᠲᠡᠢ ᠳᠣᠷᠣᠶᠤᠨ ᠪᠦᠯᠢ ᠶᠢᠨ ᠶᠣһᠣᠣᠷ ᠵᠢᠷᠭ ᠤᠰ ᠳ᠋ᠠ᠂ ᠡᠩᠬᠡ ᠪᠤᠷᠶ᠎ᠠ ᠳᠤ ᠮᠠᠨ ᠤ ᠨᠠᠩᠭᠢᠨ ᠦᠯ ᠤ᠃ ᠡᠭᠡ ᠨᠦᠲ᠋ᠠᠭ<ref>{{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://trans.mglip.com/EnglishC2T.aspx |access-date=2020-06-10 |archive-date=2020-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804060404/http://trans.mglip.com/EnglishC2T.aspx |dead-url=yes }}</ref></poem> |<poem>Üngín dajdár, kangaj tajgár nemzsígse Ülzí Burjád — manaj nangin ülgí. Szelmeg sarjún szenkir nomin sarajsni Szegykeldemnaj kezédesye zulgí. Erkim kangal szanzaj sengi agártas Erse küszőr elszűlengüj jálajb! Emtej domtoj münkín uhan arsándas Elyge zürkő kürtűlengüj jálajb! Kolín zamda ekín johór jürőzse, Küműn zondo ketín zsargal küszős. Szaján kadín szelgjén amjár arjúdkan, Bajgal dalajn gegén dolgjór szürsős. Serűn szagaj jerésye há delkejde, Sinii zaján zamhá kadúrkagüjl. Ebtej dorjún bülín johór zsargís dá, Enke Burjád — manaj nangin ülgí. Eke njutag!</poem> |<poem>[uŋgiːŋ dæːdɑːr ǀ χɑɴɢæː tʰæːɢɑːr nɛmʒɪkʃə] [ulziː bʊrʲɑːt ǀ mɑnæː nɑŋgiŋ ulgiː ǁ] [sɛlmɛk sɑrʲʊːŋ sɛŋçir nɔmɪŋ ʃɑræːʃnɪ] [sɛtʲxɛldɛmnæː xɛzɛːdɛʃʲjɛ zʊlgiː ‖] [ɛrçɪm χɑɴɢɐl sɑŋzæː ʃɛŋgɪ ɑɢɑːrtʰɑʃ] [ɛrʃə xusœːr ɛlsuːlɛŋgui jɑːlæːp ‖] [ɛmtʰɛː dɔmtʰɞː muŋçiːŋ ʊħɑŋ ɑrʃɑːndɑʃ] [ɛlʲgɛ zurxœː xurtʰuːlɛŋgui jɑːlæːp ‖] [χɔliːŋ zɑmdɑ ɛçiːŋ jɔħɔːr jurœːʒə ǀ] [xumuːŋ zɔŋdɔ xɛtʰiːŋ ʒɑrɢɐl xusœːʃ ‖] [sɑjɑːŋ χɑdiːŋ sɛlgʲɛːŋ ɑmʲɑːr ɑrʲʊːtχɑŋ ǀ] [bæːɢɐl dɐlæːŋ gɛgɛːŋ dɔlgʲɔːr surʃœːʃ ‖] [ʃɛruːŋ sɑɢæː jɛrɛːʃʲjə ħɑː dilxɛːdɛ ǀ] [ʃɪnʲiː zɑjɑːŋ zɑmħɑː χɑdʊːrχɑguil ‖] [ɛptʰɛː dɔrʲʊːŋ buliːŋ jɔħɔːr ʒɑrgiːʃ dɑː ǀ] [ɛŋxə bʊrʲɑːt ǀ mɑnæː nɑŋgɪŋ ulgiː ‖] [ɛxɛ nʲʊtʰɑk ‖]</poem> |} ===Урысча сүзләре=== {|class="wikitable" cellpadding="15" rules="cols" style="text-align:center" ![[Кириллица|Кирилл язуы]]!![[Латин әлифбасы|Латин язуы]] |- |<poem>Таёжная, озёрная, степная, Ты добрым светом солнечным полна. Цветущая от края и до края, Будь счастлива, родная сторона. Брусничный дух, черёмухи дыханье, Лилового багульника настой. Я не дышу, а пью благоуханье Моей земли, равнинной и лесной. Прими, земля, сыновнее спасибо, Святой водой Байкала угости, Чтоб я обрёл невиданную силу Для дальнего нелёгкого пути. С тобой, земля, мы слиты воедино, Моею стала и судьба твоя. Поклон тебе от сердца, край родимый, Любимая Бурятия моя. О, мать-земля!<ref name="mylektsii"/><ref>[http://project.rsl.ru/index.php?doc=715 ЗАКОН О ГОСУДАРСТВЕННОМ ГИМНЕ РЕСПУБЛИКИ БУРЯТИЯ]</ref><ref name="burunen"/><ref>{{Cite web |url=http://horlib.narod.ru/Jalsaraev/doc/11.htm/ |title=Портреты писателей Бурятии. |accessdate=2020-06-10 |archivedate=2020-02-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200217142548/http://horlib.narod.ru/Jalsaraev/doc/11.htm }}</ref></poem> |<poem>Tayojnaya, ozörnaya, stepnaya, Tı dobrım swetom soneçnım polna. Tswetuşçaya ot kraya i do kraya, Budy sçastliwa, rodnaya storona. Brusniçní dux, çerömuxi dıxanye, Lilowowo bagulynika nastoy. Ya ne dışu, a pyü blagouxanye Moyey zemli, rawninnoy i lesnoy. Primi, zemlä, sınowneye spasibo, Swätoy wodoy Baykala ugosti, Ştob ya obröl newidannuyu silu Dlä dalynewo nelögkowo puti. S toboy, zemlä, mı slitı woyedino, Moyeyu stala i sudyba twoya. Poklon tebe ot serdtsa, kray rodimí, Lübimaya Burätiä moya. O, maty-zemlä!</poem> |} ===(''Фрагмент'') татарча=== :Тайгалы, күлләр белән, далалы, :Изге кояш нуры белән син тулы. :Чиктән чиге кадәр гөрләп торган, :Бәхетле бул, туган ягым! == Сылтамалар == * [https://www.youtube.com/watch?v=52lgrY_SEOg Бурятия Республикасы Гимны] == Искәрмәләр == {{Reflist}} [[Төркем:Русия Федерациясе субъектлары гимннары]] [[Төркем:Бурят Республикасы]] tgln8zopp15nm35f5bkxd3mo8uamlfp 0 206911 6001031 5994897 2026-08-16T13:27:25Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001031 wikitext text/x-wiki {{Футбол җыелмасы}} '''Англия милли футбол җыелмасы''' ({{lang-en|England national football team}}) — халыкара [[футбол]] ярышларында [[Англия]] вәкиле булып торучы [[милләт|милли]] [[такым]]. {{ФРВМ||График}} == Әгъзалар == {{Wikidata list|sparql=SELECT ?item ?assumedOffice WHERE { ?item p:P54 ?posheld. ?posheld ps:P54 wd:Q47762. ?posheld pq:P580 ?assumedOffice. MINUS { ?posheld pq:P582 ?endTime. } } ORDER BY ?assumedOffice |columns=label,p569 |sort=label |autolist=fallback |row_template=subst:Wikidata list/Тамгалы исемлек569 |skip_table=1 |col_count=3 }} * ''[[:d:Q113488911|Adam Wharton]]'' (2004-02-06) * ''[[:d:Q59064|Andros Townsend]]'' (1991-07-16) * ''[[:d:Q29988852|Angel Gomes]]'' (2000-08-31) * ''[[:d:Q45179405|Anthony Gordon]]'' (2001-02-24) * ''[[:d:Q20829745|Ben Godfrey]]'' (1998-01-15) * ''[[:d:Q27839155|Ben White]]'' (1997-10-08) * ''[[:d:Q59306386|Bukayo Saka]]'' (2001-09-05) * ''[[:d:Q46522|Calum Chambers]]'' (1995-01-20) * ''[[:d:Q29497|Carl Jenkinson]]'' (1992-02-08) * ''[[:d:Q99760796|Cole Palmer]]'' (2002-05-06) * ''[[:d:Q44737408|Conor Gallagher]]'' (2000-02-06) * ''[[:d:Q59913917|Curtis Jones]]'' (2001-01-30) * ''[[:d:Q28059260|Dean Henderson]]'' (1997-03-12) * ''[[:d:Q30007142|Declan Rice]]'' (1999-01-14) * ''[[:d:Q56222532|Djed Spence]]'' (2000-08-09) * ''[[:d:Q28445512|Eberechi Eze]]'' (1998-06-29) * ''[[:d:Q104762954|Elliot Anderson]]'' (2002-11-06) * ''[[:d:Q27063854|Ezri Konsa]]'' (1997-10-23) * ''[[:d:Q24068577|Fikayo Tomori]]'' (1997-12-19) * ''[[:d:Q165772|Harry Maguire]]'' (1993-03-05) * ''[[:d:Q16239819|Ivan Toney]]'' (1996-03-16) * ''[[:d:Q313089|Jack Butland]]'' (1993-03-10) * ''[[:d:Q16056053|Jack Grealish]]'' (1995-09-10) * ''[[:d:Q17517177|James Maddison]]'' (1996-11-23) * ''[[:d:Q6144020|James Tarkowski]]'' (1992-11-19) * ''[[:d:Q70780349|Jarrad Branthwaite]]'' (2002-06-27) * ''[[:d:Q26704890|Jarrod Bowen]]'' (1996-12-20) * ''[[:d:Q581973|Jay Rodriguez]]'' (1989-07-29) * ''[[:d:Q17505113|Joe Gomez]]'' (1997-05-23) * ''[[:d:Q2025900|John Stones]]'' (1994-05-28) * ''[[:d:Q273715|Jordan Henderson]]'' (1990-06-17) * ''[[:d:Q13014035|Jordan Pickford]]'' (1994-03-07) * ''[[:d:Q66241169|Jude Bellingham]]'' (2003-06-29) * ''[[:d:Q114703020|Kobbie Mainoo]]'' (2005-04-19) * ''[[:d:Q107766903|Levi Colwill]]'' (2003-02-26) * ''[[:d:Q93563|Luke Shaw]]'' (1995-07-12) * ''[[:d:Q44737396|Marc Guéhi]]'' (2000-07-13) * ''[[:d:Q22951255|Marcus Rashford]]'' (1997-10-31) * ''[[:d:Q28147578|Morgan Gibbs-White]]'' (2000-01-27) * ''[[:d:Q61598452|Morgan Rogers]]'' (2002-07-26) * ''[[:d:Q15999945|Nick Pope]]'' (1992-04-19) * ''[[:d:Q118645253|Nico O'Reilly]]'' (2005-03-21) * ''[[:d:Q66801705|Noni Madueke]]'' (2002-03-10) * ''[[:d:Q30729096|Phil Foden]]'' (2000-05-28) * ''[[:d:Q39076401|Reece James]]'' (1999-12-08) * ''[[:d:Q113509374|Rico Lewis]]'' (2004-11-21) * ''[[:d:Q131466230|Rio Ngumoha]]'' (2008-08-29) * ''[[:d:Q18616995|Ruben Loftus-Cheek]]'' (1996-01-23) * ''[[:d:Q4459692|Ryan Mason]]'' (1991-06-13) * ''[[:d:Q107930811|Tino Livramento]]'' (2002-11-12) * ''[[:d:Q27569376|Trent Alexander-Arnold]]'' (1998-10-07) * [[Һарри Кейн]] (1993-07-28) {{Wikidata list end}} == Сылтамалар == * {{wikidata|p856|}} Рәсми сайт * {{wikidata|p2013|}} [[Facebook]] хисап язмасы * {{wikidata|p2002|}} [[Twitter]] хисап язмасы == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} [[Төркем:Футбол җыелмалары]] [[Төркем:Англия]] hqlq1hqf3a2sd0k8fyquj9tzygewesn 0 210522 6001124 5555531 2026-08-17T04:59:58Z Заяц Павел 32203 6001124 wikitext text/x-wiki <small>{{Мәгънәләр|Кызыл мәчет (мәгънәләр)}}</small> {{Orphan|date=март 2026}} {{Бина}}'''Кызыл мәчет''' — [[Тум]]ның Татар урамында урнашкан, 1904 елда [[Хәмзә Хәмитов]] төзеткән таш мәчет. [[Төркем:Тум]] [[Төркем:Русия мәчетләре]] {{stub}} tvbqddm59q52w88or1lpq4ox5iygczr 0 210867 6001055 5995134 2026-08-16T17:32:39Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001055 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Кышкар мәдрәсәсе''' — Казан губернасының [[Кышкар]] авылында сәүдәгәр Баязит әл-Кышкари тарафыннан XVIII гасыр башларында оештырылган [[мәдрәсә]]. Кышкар мәдрәсәсендә [[Гатаулла Баязитов]], [[Габделҗаббар Кандалый|Габделҗәббар Кандалый]], [[Таиб Яхин|Таип Яхин]], [[Мотыйгулла Төхфәтуллин|Мотыйгулла Төxфәтуллин]], шулай ук [[Русия империясе|Русиянең]] күп кенә төрки халык вәкилләре укый. 1918 елдан соң ябыла.<ref>http://www.millattashlar.ru/index.php/КЫШКАР_МӘДРӘСӘСЕ_(Кшкарское_медресе)</ref> == Шәхесләр == === Җитәкчеләре === * === Укытучылар === {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q57582009. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569,label:Исем,p69,p106,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! туу датасы ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |} {{Wikidata list end}} === Тәмамлаучылар === {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q57582009. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569,label:Исем,p106,p108,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! туу датасы ! Исем ! һөнәр төре ! эш урыны ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |- | data-sort-value="1797" | 1797-11-05 | [[Габделҗаббар Кандалый]] | [[шагыйрь]]<br/>[[язучы]] | | | data-sort-value="1860" | 1860-05 |- | data-sort-value="1845" | 1845 | [[Мотыйгулла Төхфәтуллин]] | [[имам]] | [[Кызыл мәчет (Җаек)]]<br/>[[Мотыйгия мәдрәсәсе]] | | data-sort-value="1920" | 1920 |- | data-sort-value="1845" | 1845 | [[Таиб Яхин|Мөхәммәдтаиб Яхин]] | ''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]'' | [[Казан Татар укытучылар мәктәбе]] | | |- | data-sort-value="1846" | 1846 | [[Гатаулла Баязитов]] | [[имам]]<br/>[[язучы]]<br/>[[укытучы]] | [[Үзәк диния нәзарәте]]<br/>''[[:d:Q3251811|Россия империясе чит ил эшләре министрлыгы]]''<br/>[[Нур (газета)|Нур]]<br/>''[[:d:Q2035168|His Majesty's Own Cossack Escort]]''<br/>''[[:d:Q4027985|1st Guards Corps]]''<br/>''[[:d:Q2997762|Corps des cadets Nicolas]]'' | | data-sort-value="1911" | 1911-04-21 |- | data-sort-value="1850" | 1850 | [[Фатих Халиди]] | [[язучы]]<br/>[[Драматурглар|драматург]] | | | data-sort-value="1923" | 1923-04-07 |- | data-sort-value="1857" | 1857-04-23 | [[Габдрәшит Ибраһимов]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>[[язучы]] | [[Ырынбур мөселман диния нәзарәте]] | [[:commons:Category:Abdurresid Ibrahim|Abdurresid Ibrahim]] | data-sort-value="1944" | 1944-08-31 |- | data-sort-value="1882" | 1882 | [[Мөхәммәттаип Алтынбаев]] | | | | No/unknown value |- | data-sort-value="1883" | 1883-03-09 | [[Камил Мотыйгый]] | [[язучы]]<br/>[[җырчы]] | [[Мотыйгия мәдрәсәсе]]<br/>[[Әл-гасрел җәдит|«Әл-гасрел җәдит» журналы]]<br/>[[Уклар (журнал)|«Уклар» журналы]]<br/>''[[:d:Q121317499|Главпочтамт (Санкт-Петербург)]]''<br/>[[Ярлы халык (гәҗит)|Ярлы халык]]<br/>[[Киңәш (гәҗит, Самар)|Киңәш]]<br/>[[Безнең фикер (гәҗит)|Безнең фикер]]<br/>[[Ихтиләл байрагы (гәҗит)|Ихтиләл байрагы]]<br/>[[Яңа фикер (гәҗит)|Яңа фикер]]<br/>[[Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы]] | [[:commons:Category:Kamil Mutygi|Kamil Mutygi]] | data-sort-value="1941" | 1941-01-26 |- | data-sort-value="1891" | 1891-01-16<br/>1891 | [[Гаяз Максуди]] | [[математик]]<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Татарстан Республикасының милли музее]]<br/>[[Гыйльми Үзәк]]<br/>[[Мәгариф (журнал)|Мәгариф]]<br/>[[Кызыл Армия (газета, 1918-1921)|«Кызыл Армия»]]<br/>[[«Ватаным Татарстан» газетасы|«Ватаным Татарстан»]]<br/>[[Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы]]<br/>[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>''[[:d:Q4406337|Сәмәрканд дәүләт университеты]]'' | | data-sort-value="1942" | 1942 |- | data-sort-value="1895" | 1895 | [[Галимҗан Акчурин]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | [[Татарстан Республикасы Финанс министрлыгы]]<br/>''[[:d:Q5154408|Харәзем коммунистлар фиркасе]]''<br/>''[[:d:Q4100482|Бохара коммунистлар фиркасе]]''<br/>''[[:d:Q3218145|Үзбәкстан коммунистлар фиркасе]]'' | | data-sort-value="1933" | 1933 |- | data-sort-value="1900" | 1900-01-15 | [[Мәхмүд Максуд]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]'' | [[Чулпан (гәҗит, Петроград-Мәскәү)|Чулпан]]<br/>[[Ярлылар тавышы (гәҗит)|Ярлылар тавышы]]<br/>[[Яшь эшче (гәҗит)|Яшь эшче]]<br/>[[Яшь эшче (журнал)|Яшь эшче]]<br/>''[[:d:Q25394454|Central Publishing House of the Peoples of the USSR]]''<br/>''[[:d:Q20165343|Profizdat]]''<br/>[[Коммунист (гәҗит, Мәскәү)|Коммунист]]<br/>[[Совет сугышчысы (гәҗит)|Совет сугышчысы]] | [[:commons:Category:Makhmud Maksud|Makhmud Maksud]] | data-sort-value="1962" | 1962-11-10 |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} == Моны да карагыз == {{Портал|Ислам|Мәгариф|Татарстан}} * [[Кышкар мәчете]] [[Төркем:Россия империясендә мөселман мәгарифе]] [[Төркем:Татар телле уку йортлары]] [[Төркем:1918 елда ябылган уку йортлары]] [[Төркем:Татарстан мәдрәсәләре]] [[Төркем:Кадимчелек]] g5zxb68xrq4u9bf4kt9873w0smnj0zp 0 218583 6001042 5994998 2026-08-16T15:28:49Z InternetArchiveBot 35870 1 китап өстәлде: [[Википедия:Тикшереп булучанлык]] (20260815sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 6001042 wikitext text/x-wiki {{УК}} [[File:An image collage of Hindu deity Rama.jpg|thumb|right|Косаланың Патшасы, Һинд дине Ходае Вишнуның җиденче аватары Рама (Дэванагари язуы белән: राम). Әтисе: [[Дашаратха]], әнисе: [[Каусалья]], үги әнисе: [[Кайкейи]]. Сыену урыны:[[Вайкунтха]], [[Айодхья]] һәм [[Сакет]]. Сугыш коралы: [[Җәя һәм ук]]. Бертуганнары: [[Лакшмана]]<br>[[Бһарата]]<br>[[Шатругһна]]<br>[[Шанта]]. Бәйрәмнәр:[[Рама Навами]], [[Виваһа Панчами]], [[Дипавали]], [[Дусшеһра]]. Туу урыны: [[Айодхья]], [[Косала]] (хәзерге көн [[Уттар Прадеш]], [[Һиндстан]]. [[Лава]] (угылы), [[Куша]] (угылы). Династиясе: [[Рагһуванши]]-[[Икшваку династиясе]]-[[Сурьяванша]].]] '''Рама''' яки '''Рам''' (IPAc-en:|ˈ|r|ɑː|m|ə;<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/rama "Rama"]. ''[[Random House Webster's Unabridged Dictionary]]''.</ref> [[Санскрит]] телендә: '''राम''', [[IAST]]: ''Rāma''),<!--Do not remove, WP:INDICSCRIPT doesn't apply to WikiProject Hinduism--> шулай ук '''Рамачандра''' буларак мәгълүм, [[Һинд дине]]ндә төп Ходай булып тора. Ул [[Вишну]] Ходаеның җиденче [[аватар]]ы булып тора, [[Кришна]] һәм [[Гаутама Буддһа]] белән иң популяр инкарнацияләрнең берсе булып тора.<ref name="King">{{cite book|last=King|first=Anna S.|title=The intimate other: love divine in Indic religions|publisher=Orient Blackswan|year= 2005|pages= 32–33|isbn=978-81-250-2801-7 |url=https://books.google.com/?id=0FvH1aCXETwC }}</ref><ref name="Matchett">{{cite book|last=Matchett|first=Freda|title=Krishna, Lord or Avatara?: the relationship between Krishna and Vishnu|publisher=9780700712816|year=2001|pages=3–4|url=https://books.google.com/?id=1oqTYiPeAxMC | isbn=978-0-7007-1281-6}}</ref><ref name="Lochtefeld2002p550">{{cite book|author=James G. Lochtefeld|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: N-Z |url=https://books.google.com/books?id=g6FsB3psOTIC |year=2002|publisher=The Rosen Publishing Group|isbn=978-0-8239-3180-4|pages=72–73}}</ref> Һинд диненең Рама үзәкле традициясендә ул Иң Олы Җан булып таныла.<ref>{{cite book|author1=Tulasīdāsa|author2=RC Prasad (Translator)|title=Sri Ramacaritamanasa |url=https://books.google.com/books?id=VV7leonJ8aQC&pg=PA871 |year=1999|publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-0762-4|pages=871–872}}</ref> Рама [[Айодхья]]да [[Каушалья]]да һәм [[Дашаратха]]да туган булган, [[Косала]] хөкемдары гаиләсендә. Аның туганнарына [[Лакшмана]], [[Бһарата]] һәм [[Шатругһна]] керә. Ул [[Сита]]га өйләнгән булган. Гәрчә патша гаиләсендә туса да, аның тормышы Һинд дине текстларында көтелмәгән үзгәрешләр булган дип тасвирланган, мәсәлән, ярлы һәм авыр шартларга куылу, әхлакый сораулар һәм мораль дилеммалар куелу.<ref name="Brackney2013p238"/> Шәйтан-патша Рама Ситаны урлаганнан соң, аннан соң Рама һәм Лакшмананың билгеле һәм эпик тырышулары булган, алар азатлыкка ирешкәннәр һәм авырлыкларга карамастан явыз Равананы тар-мар иткәннәр. Раманың, Ситаның һәм аларның дусларының бөтен тормыш хикәясе аллегорик рәвештә шәхеснең вазифаларын, хокукларын һәм иҗтимагый җаваплыкларын тасвирлый. Ул модель персонажлар аша [[дхарма]]ны һәм дхармик тормышны сурәтли.<ref name="Brackney2013p238">{{cite book|author=William H. Brackney |title=Human Rights and the World's Major Religions, 2nd Edition |url=https://books.google.com/books?id=KZRgAQAAQBAJ&pg=PA238 |year=2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-4408-2812-6|pages=238–239}}</ref><ref name="Hindery1978p95">{{cite book|author=Roderick Hindery|title=Comparative Ethics in Hindu and Buddhist Traditions |url=https://books.google.com/books?id=-FswBLvTkvQC&pg=PA95 |year=1978|publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-0866-9|pages=95–124}}</ref> Рама аеруча [[Вишнуизм|Вайшнавизм]]да әһәмиятле. Ул борынгы Һинд дине эпосы ''[[Рамаяна]]''да үзәк фигура булып тора, бу текст тарихи рәвештә Көньяк Азия һәм Көньяк-Көнчыгыш Азия мәдәниятләрендә популяр булып тора.<ref name=goldmanrama>{{cite book|author1=Vālmīki|author2=Robert P Goldman (Translator)|title=The Ramayana of Valmiki: Balakanda|url=https://books.google.com/books?id=DWX43jnbOngC|year=1990|publisher=Princeton University Press|isbn=9781400884551|page=3}}</ref><ref name=Dimock1963>{{cite journal| author = Dimock Jr, E.C.| year = 1963| title = Doctrine and Practice among the Vaisnavas of Bengal| url = https://archive.org/details/sim_history-of-religions_summer-1963_3_1/page/106| journal = History of Religions| volume = 3| issue = 1| pages = 106–127| jstor = 1062079| doi = 10.1086/462474}}</ref><ref>{{cite book|author=Marijke J. Klokke|title=Narrative Sculpture and Literary Traditions in South and Southeast Asia|url=https://books.google.com/books?id=fx3mpR4uKmkC&pg=PA51 |year=2000|publisher=BRILL|isbn=90-04-11865-9|pages=51–57}}</ref> Аның борынгы риваятьләре [[бһасья]] (комментарларны) һәм киңәйтелгән икенчел әдәбиятны җәлеп иткән һәм тамаша сәнгатьләрен илһамландырган. Бу текстларның икесе, мәсәлән, ''[[Адһьятма Рамаяна]]'' – [[Рамананди]] монастырьлары тарафыннан нигез булып саналган рухи һәм теологик трактат,<ref name="Lamb2012p28">{{cite book|author=Ramdas Lamb|title=Rapt in the Name: The Ramnamis, Ramnam, and Untouchable Religion in Central India|url=https://books.google.com/books?id=R51OEErb9g8C&pg=PA28|year=2012|publisher=State University of New York Press|isbn=978-0-7914-8856-0|pages=28–32}}</ref> һәм ''[[Рамчаритманас]]'' – һәр елның көзендә Һиндстанда меңнәрчә [[Рамилила]] фестиваль тамашаларын илһамландыра торган популяр трактат.<ref name="SchechnerHess51">{{cite journal | last=Schechner | first=Richard | last2=Hess | first2=Linda | title=The Ramlila of Ramnagar [India] | journal=The Drama Review: TDR | publisher=The MIT Press | volume=21 | issue=3 | year=1977 | pages=51–82 | doi=10.2307/1145152 }}</ref><ref>{{cite book|author=James G. Lochtefeld|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: 2 Volumes |url=https://books.google.com/books?id=g6FsB3psOTIC |year=2002|publisher=The Rosen Publishing Group|isbn=978-0-8239-3180-4|page=389}}</ref><ref name="Jennifer Lindsay 2006 12–14">{{cite book|author=Jennifer Lindsay|title=Between Tongues: Translation And/of/in Performance in Asia|url=https://books.google.com/books?id=Ks-nUAO_fJgC&pg=PA12|year=2006|publisher=National University of Singapore Press|isbn=978-9971-69-339-8|pages=12–14}}</ref> Рама риваятьләре шулай ук [[Җәйничелек]] һәм [[Буддачылык]] текстларында бар, гәрчә ул бу текстларда кайвакыт Паума яки Падма дип атала,<ref name="Dalal2010p337">{{cite book|author=Roshen Dalal|title=Hinduism: An Alphabetical Guide|url=https://books.google.com/books?id=DH0vmD8ghdMC&pg=PA338 |year=2010 |publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-341421-6|pages=337–338}}</ref> һәм аның тәфсиллелекләре Һинду юрамаларыннан шактый аерылып тора.<ref name="ClausDiamond2003p508">{{cite book|author1=Peter J. Claus|author2=Sarah Diamond|author3=Margaret Ann Mills|title=South Asian Folklore: An Encyclopedia : Afghanistan, Bangladesh, India, Nepal, Pakistan, Sri Lanka |url=https://books.google.com/books?id=ienxrTPHzzwC&pg=PA508|year=2003|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-93919-5|page=508}}</ref> ==Этимология һәм номенклатурасы== ''Рама'' ике контекстуаль мәгънә белән Ведик Санскрит сүзе. Бер контекстта ул [[Монье Монье-Уильямс]] раслаганча "Артхававеда"да бар, аның мәгънәсе "кара, караңгы" һәм ул "ратри" төшенчәсенә карый, аның мәгънәсе төн. Башка контекстта ул башка Ведик текстларда бар, сүзнең мәгънәсе "рәхәт китерүче, сокландыргыч, матур, сөйкемле".<ref name=mmwrama>Monier Monier Williams, [http://www.ibiblio.org/sripedia/ebooks/mw/0900/mw__0910.html राम], Sanskrit English Dictionary with Etymology, Oxford University Press, page 877</ref><ref name=parpola264/> Сүз кайвакыт төрле Һиндстан телләре һәм диннәрендә суффикс буларак кулланыла, мәсәлән, Пали һәм Буддачылык текстларында, биредә ''-рама'' кушма сүзгә "акылны рәхәтләндерүче" мәгънәсен өсти.<ref>{{cite book|author1=Thomas William Rhys Davids|author2=William Stede|title=Pali-English Dictionary|url=https://books.google.com/books?id=0Guw2CnxiucC&pg=PA521 |year=1921|publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-1144-7|page=521}}</ref> Беренче исем буларак ''Рама'' Ведик әдәбиятта очрый, ул ике патронимик исем белән ассоциацияләнә - Маргавейя һәм Аупатасвини - алар төрле шәхесләрне чагылдыра. Өченче шәхси исем "Рама Җамадагнья" ул Һинд дине традициясендә "[[Ригведа]]"ның 10.110 гимнының фараз ителгән авторы.<ref name=mmwrama/> ''Рама'' сүзе борынгы әдәбиятта ихтирам итә торган төшенчәләрдә өч шәхес өчен очрый:<ref name=mmwrama/> #Парашу-рама, Вишнуның алтынчы [[аватар]]ы. Ул "Ригведа" данының "Рама Җамадагнья"сына бәйле. #Рама-чандра, Вишнуның җиденче [[аватар]]ы һәм борынгы ''Рамаяна''да аның даны турында язылган. #Бала-рама, шулай ук ''Халаюдха'' дип атала, [[Кришна]]ның олы абыйсы буларак, шуларның икесе дә Һинд дине, Буддачылык һәм Җәйничелектә очрый. Рама исеме Һинд дине текстларында мифик риваятьләрдә кабат-кабат төрле галимнәр һәм патшалар өчен очрый.<ref name=mmwrama/> Сүз шулай ук Ведик әдәбиятның борынгы [[Упанишада]]лар һәм [[Араньяка]]лар катламында очрый, шулай ук музыкада һәм пост-Ведик әдәбиятта, әмма кемдер "сокландыргыч, матур" яки "караңгылык, төн" контекстында.<ref name=mmwrama/> Рама исемле Вишну аватары шулай ук башка исем астында мәгълүм. Ул ''Рамачандра'' дип атала (матур, гүзәл ай<ref name=parpola264>{{cite book|author=Asko Parpola|title=Studia Orientalia, Volume 84|url=https://books.google.com/books?id=jkBZAAAAMAAJ |year=1998|publisher=Finnish Oriental Society|isbn=978-951-9380-38-4|page=264}}</ref>), яки ''Дасаратхи'' (Дасаратханың улы), яки ''Рагһава'' (Һинду космологиясендә Кояш династиясе Рагхуның токымы).<ref name=mmwrama/><ref>{{cite book|author1=Henk W. Wagenaar|author2=S. S. Parikh|title=Allied Chambers transliterated Hindi-Hindi-English dictionary |url=https://books.google.com/books?id=_kWROaer5UsC&pg=PA528 |year=1993|publisher=Allied Publishers|isbn=978-81-86062-10-4|page=528}}</ref> Раманың өстәмә исемнәренә Рамавиджя ([[Ява теле]]ндә), Пһреаһ Реам ([[Кхмер теле]]ндә), Пһра Рам ([[Лаос теле]]ндә һәм [[Тхаи теле]]ндә), Мегат Сери Рама ([[Малай теле]]ндә), Раджа Бантуган ([[Маранао]]), Рамуду ([[Телугу теле]]ндә), Рамар ([[Тамил теле]]ндә).<ref>{{cite book |last1=Rajarajan |first1=R.K.K. |title=Sītāpaharaṇam: Changing thematic Idioms in Sanskrit and Tamil. In Dirk W. Lonne ed. Tofha-e-Dil: Festschrift Helmut Nespital, Reinbeck, 2 vols., pp. 783-97 |date=2001 |isbn=3885870339 |pages=783–797 |url=https://www.researchgate.net/publication/263747582_Sitapaharanam_Changing_thematic_Idioms_in_Sanskrit_and_Tamil |language=en}}</ref> ''[[Вишну саһасранама]]''да Рама Вишнуның 394-енче исеме. Кайбер Адвайта Веданта тарафыннан илһамландырган текстларда, Рама Иң Олы [[Брахман]]ның метафизик концепциясен аңлата, ул мәңге балкучы рухи Үз (Атман, җан), анда [[йоги]]лар дуалистик булмаган рәвештә ләззәт табалар.<ref name="Lamb2012p28"/> ''Рама'' сүзенең тамыры ''ram-'', аның мәгънәсе "туктарга, тик торырга, ял итәргә, рәхәтләнергә".<ref name=parpola264/> Дуглас Адамс буенча, Санскрит сүзе ''Рама'' шулай ук башка Һинд-Европа телләрендә бар, мәсьәлән, [[Тохар телләре]]ндә ''ram'', ''reme'', ''*romo-'', монда аның мәгънәсе "тәэмин итәргә, тыныч итәргә", "шәһадәт булырга, ачык итеп күрсәтергә".<ref name=parpola264/><ref>{{cite book|author1=Adams|author2=Douglas Q. Adams|title=A Dictionary of Tocharian B: Revised and Greatly Enlarged |url=https://books.google.com/books?id=EWziAAAAQBAJ&pg=PA587 |year=2013|publisher=Rodopi|isbn=978-90-420-3671-0|page=587}}</ref> "Кара, караңгы, корым" мәгънәсендә ул шулай ук башка Һинд-Европа телләрендә очрый, мәсьәлән, ''*remos'' яки Иске Инглиз телендә ''romig''. ==Риваятьләр== Бу кыска тасвирлама "[[Рамаяна]]"дан һәм Буддачылыкның һәм Җәйничелекнең башка тарихи мифология эчтәлекле текстларына нигезләнгән традицион риваятьләргән нигезләнгән. Шелдон Поллок буенча Рама фигурасы "Һинд риваятьләренең башка борынгырак морфемаларын" үз эченә кертә, мәсьәлән, "Бали" һәм "Намучи" риваятьләрен. Борынгы олы фикер иясе Вальмики бу морфемаларны "Рамаяна"ның [[чагыштыру]]ларында кулланган, мәсьәлән, 3.27, 3.59, 3.73, 5.19 һәм 29.28 бүлекләрендә.<ref>{{cite book|author1=Vālmīki|author2=Sheldon I. Pollock|title=The Rāmāyaṇa of Vālmīki: An Epic of Ancient India. Araṇyakāṇḍa |url=https://books.google.com/books?id=h1g6fWIu-kAC |year=2007|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-3164-3|pages=41 with footnote 83}}</ref> ===Тууы=== Рама [[Чайтра]] ай календаренең аенда туган булган (Март - Апрель), бу көн бөтен Һиндстан буйлап "Рам Навами" буларак бәйрәм ителә. Бу [[Һинд дине календаре]]нда дүрт [[Навратри]]ларның берсе белән туры килә, атап әйткәндә, "Васантха Навратри" белән.<ref>{{cite book|author=Robin Rinehart|title=Contemporary Hinduism: Ritual, Culture, and Practice|url=https://books.google.com/books?id=hMPYnfS_R90C |year=2004|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-57607-905-8|pages=139, 388}}</ref> Борынгы ''Рамаяна'' эпосының ''Балаханда''сында Рама һәм аның туганнары [[Айодхья]]да [[Сарайю Елгасы]] ярларындагы шәһәр, Каушалья һәм Дашаратхада туган дип раслана.<ref name="Guruge1991p51"/><ref>[https://archive.org/stream/ShrimadValmikiRamayan-SanskritTextWithHindiTranslation-DpSharma10/ShrimadValmikiRamayan-SktHindi-DpSharmaVol01-BalaKanda1927#page/n177/mode/2up ''Valmiki Ramayana''], ''Bala Kanda''</ref> ''Рамаяна''ның Җәйничелек юрамаларында, мәсьәлән, Вималасуриның ''Паумачарийя''сында (турыдан-туры мәгънәдә Падманың гамәлләре), шулай ук Раманың иртә тормыш детальләре искә алына. Җәйничелек текстлары төрлечә даталана, әмма күбрәк безнең эраның 500-енче елга кадәр, әмма иң фараз ителгәне безнең эраның беренче 500 гасырлар эчендә.<ref name=cort313>{{cite book|author=John Cort|title=Framing the Jina: Narratives of Icons and Idols in Jain History|url=https://books.google.com/books?id=MDBpq23-0QoC|year=2010|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-973957-8|pages=313 note 9}}</ref> Дашаратха [[Косала]]ның патшасы, һәм [[Икшваку]]ларның Кояш династиясенең өлеше булганнар. Аның анасының исеме Каушалья турыдан-туры мәгънәдә ул Косаладан икәнен аңлата. Косала патшалыгы шулай ук Буддачылык һәм Җәйничелек текстларында, Борынгы Һиндстанның уналты "Маһа җанападалар"ның берсе һәм Җәйничеләр һәм Буддачылык тарафдарларының әһәмиятле дини сәфәр кылу урыны буларак искә алына.<ref name="Guruge1991p51">{{cite book|author=A. W. P. Guruge |title=The Society of the Ramayana |url=https://books.google.com/books?id=WWlsWQ8foNgC&pg=PA51 |year=1991|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-265-9|pages=51–54}}</ref><ref>{{cite book|author=John Cort|title=Framing the Jina: Narratives of Icons and Idols in Jain History|url=https://books.google.com/books?id=MDBpq23-0QoC|year=2010|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-973957-8|pages=160–162, 196, 314 note 14, 318 notes 57–58}}, Quote (p. 314): "(...) Kosala was the kingdom centered on Ayodhya, in what is now east-central Uttar Pradesh."</ref> Шулай да, хәзерге Айодхья чынлап та "Рамаяна"да һәм башка Һиндстан текстларында искә алынган Айодхья һәм Косала белән шул ук шәһәрме икәне турында галимнәр бәхәсе бара. ===Яшьлеге, гаиләсе һәм дуслары=== [[File:An early 20th century Hindu deity Rama painting.jpg|thumb|left|upright=0.8|Рама Һинд дине сәнгатьләрендә һәм текстларында барлык тере мәхлукатлар өчен кайгырта торган мәрхәмәтле шәхес итеп тасвирлана.<ref name=hindery106>{{cite book|author=Roderick Hindery|title=Comparative Ethics in Hindu and Buddhist Traditions |url=https://books.google.com/books?id=-FswBLvTkvQC&pg=PA98 |year=1978|publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-0866-9|pages=106–107}}</ref>]] Рама "Рамаяна"ның "Балаханда" секциясе буенча өч туганы булган. Алар Лакшмана, Бхарата һәм Шатругһна булганнар.{{sfn|James G. Lochtefeld|2002|p=555}} Текстның сакланып калган кулъязмаларында аларның яшь шаһзадәләр буларак өйрәтелүләре һәм белем алулары тасвирлана, әмма бу кыскача. Рама әдәпле, үз-үзен контрольдә тотучы, яхшы яшь кеше итеп тасвирлана, ул һәрвакыт башкаларга ярдәм итәргә әзер. Аның белем алуына [[Веда]], [[Веданга]] һәм шулай ук хәрби сәнгатьләр кергән.<ref name="Dalal2010p326">{{cite book|author=Roshen Dalal|title=Hinduism: An Alphabetical Guide|url=https://books.google.com/books?id=DH0vmD8ghdMC |year=2010 |publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-341421-6|pages=326–327}}</ref> Раманың үскән еллары башка Һинд дине текстларында, мәсьәлән, Тулсидасның "Рамавали"сында күбрәк детальләр белән тасвирланган. Калып [[Кришна]] өчен табылганнарга охшаш, әмма Тулсидас поэмаларында Рама йомшаграк һәм тыйнак интроверт, ә Кришна кебек шук уйнаучы түгел.{{sfn|James G. Lochtefeld|2002|p=555}} ''Рамаяна''да Патша [[Җанака]] оештырган җәядән ату бәйгесе искә алына, анда Сита һәм Рама очрашалар. Рама бәйгедә ота, шул ук вакытта Җанака Сита һәм Раманың туена риза була. Сита Рама белән аның әтисе Дашратха башкаласына күчә.{{sfn|James G. Lochtefeld|2002|p=555}} Сита Раманың туганнарын бертуганы һәм ике кузинасы белән таныштыра һәм алар бөтенесе өйләнә һәм кияүгә чыга.<ref name="Dalal2010p326"/> Рама һәм аның туганнары башка җирдә булганда, Бхаратаның әнисе һәм патша Дашаратханың икенче хатыны [[Кайкейи]] патшага ул сорган нәрсә белән килешергә вәгъдә иткәне турында искә төшерә. Дашаратха исенә төшерә һәм шулай эшләргә ризалаша. Ул таләп иткәнчә Рама ундүрт ел Дандака урманында качкын булып яшәргә тиеш.<ref name="Dalal2010p326"/> Дашаратха аның таләбенә һафалана. Аның улы Бхарата һәм башка гаилә әгъзалары аның таләбе шулай булгач күңелсезләнәләр. Рама раслаганча аның әтисе сүзен тотарга тиеш, һәм ул җир яки күк материаль рәхәтләре өчен сорамаячак дип өсти һәм ул куәт яки берәр нәрсә башка артыннан кумаячагын өсти. Ул карары турында хатыны белән сөйләшә һәм һәркемгә вакыт тиз уза дип сөйли. Сита аның белән урманда яшәр өчен китә, бертуган Лакшмана аларга качу вакытында якын туганын караганда кушыла.<ref name="Dalal2010p326"/> === Куылуы һәм сугыш === [[File:Rama exiled to Forest.jpg|thumb|Рама урманга кача.]] [[File:Rama Spurns Suparnakha by Warwick Goble.jpg|thumb|upright=0.8|left|Равананың туганы Супарнакха Раманы нәфес итеп Ситага хыянәт иттермәкче була. Ул баш тарта (өстә).]] Рама Косала патшалыгыннан читкә бара, Ямуна елгасын кичә һәм башта Читракутада, Мандакини елгасы буйларында, [[Васиштха]] олы фикер иясе сыену урынында кала.<ref name=dalal99>{{cite book|author=Roshen Dalal|title=Hinduism: An Alphabetical Guide|url=https://books.google.com/books?id=DH0vmD8ghdMC |year=2010 |publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-341421-6|pages=99, 326–327}}</ref> Бу урын Һинд дине традициясендә Уттар Прадеш һәм Мадхья Прадеш чикләрендә [[Читракут, Мадхья Прадеш]] дип ышаныла. Төбәктә күп Рама гыйбадәтханәләре бар һәм ул әһәмиятле Вайшнава дини сәфәр кылу урыны булып тора.<ref name=dalal99/> Текстларда Ведик [[риши]]ларның (олы фикер ияләренең) сыену урыннары тасвирлана, мәсьәлән, [[Атри]], һәм Раманың урманнарда йөрүе, гади тормыш алып баруы, шәйтаннардан төрле [[ашрам]]нарда яшәүче аскетларны яклавы һәм арындыруы тасвирлана.<ref name=dalal99/><ref name=hindery99>{{cite book|author=Roderick Hindery|title=Comparative Ethics in Hindu and Buddhist Traditions |url=https://books.google.com/books?id=-FswBLvTkvQC&pg=PA98 |year=1978|publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-0866-9|pages=98–99}}</ref> [[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Reliëf op de aan Shiva gewijde tempel op de Candi Lara Jonggrang oftewel het Prambanan tempelcomplex TMnr 10016191.jpg|thumb|upright=0.8|left|Сулда Җатайю аңа ярдәм итәргә тырышканда, [[Равана]]ның [[Сита]]ны коткаруы. 9-ынчы гасыр [[Прамбанан]] барельефы, [[Ява]], [[Индонезия]].]] Ун ел йөрү һәм көрәшүдән соң Рама Годавари елгасы ярларында Панчаватига килә. Бу төбәктә төрле шәйтаннар (''ракшасалар'') булган. Бер көнне Шурпанакха дигән шәйтан хатыны Раманы күргән, аңа гашыйк булган һәм аны вәсвәсәләргә тели.<ref name="Dalal2010p326"/> Рама аннан баш тарта. Шурпанакха үч итеп Ситага яный. Гаиләсен яклап, энесе Лакшмана Шурпанакханың борынын һәм колакларын кисеп ала. Көч куллану циклы эскалацияләнгән һәм соңында патша Раванага килеп җиткән, ул Шурпанакханың бертуганы булган. Равана гаиләсе Панчаватига гаиләсе өчен үч алырга килә, Ситаны күрә, җәлеп ителә һәм аны патшалыгы Ланкага урлый (бу хәзерге Шри Ланка дип ышаныла).<ref name="Dalal2010p326"/><ref name=hindery99/> [[File:Hanuman meets Sri Rama in Forest.jpg|thumb|upright=0.8|left|[[Хануман]] Шри Рама белән Урманда очраша.]] Рама һәм Лакшмана аның урлануын ачыклыйлар, Ситаның куркынычсызлыгы өчен борчылалар, аның югалуы һәм Равананың чакыруына җавап бирә алмауга күрә төшенкелеккә биреләләр. Аларның көрәше яңа биеклекләргә җитә. Алар көньякка таба сәяхәт итәләр, маймыллар гаскәре маршалын Сугриваны очраталар һәм Сугриваның министры булган [[Хануман]] кебек тугъры командирларны җәлеп итәләр.<ref name="Ramayana">{{cite book | url=https://books.google.com/?id=4Wzg6wFJ5xwC |ref=harv | title=Ramayana | publisher=University of California Press | author=B. A van Nooten William | year=2000 | isbn=978-0-520-22703-3}}</ref> Шул ук вакытта Равана Ситаны вәсвәсәләргә тырыша һәм аны кәнизәге итәргә маташа. Сита моннан баш тарта. Равана ярсулана. Рама ахыр чиктә Ланкага барып җитә, күп отышлар һәм отылулар булган сугышта сугыша, әмма соңыннан Равана җиңеп чыга, Равананы һәм явызлык көчләрен үтерә һәм хатыны Ситаны коткара. Алар Айодхьяга кайталар.<ref name="Dalal2010p326"/><ref>{{cite book | url=https://books.google.com/?id=sFmsrEszbxgC | title=The Ramayana of Valmiki | publisher=Princeton University Press | author=Goldman Robert P | year=1996 | isbn=978-0-691-06662-2}}</ref> ===Сугыштан соң хөкеме һәм үлеме=== Раманың Айодхьяга кайтуы аның таҗ кию церемониясе белән бәйрәм ителә. Ул ''Рама паттабхишека'' дип атала, һәм хөкем үзе ''Рама раджья'' гадел хөкемдарлык дип тасвирлана.<ref>{{cite book|author=Ramashraya Sharma|title=A Socio-political Study of the Vālmīki Rāmāyaṇa |url=https://books.google.com/books?id=9Vo0OJtO6DQC&pg=PA2 |year=1986|publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-0078-6|pages=2–3}}</ref><ref>{{cite book|author=Gregory Claeys|title=The Cambridge Companion to Utopian Literature|url=https://books.google.com/books?id=sFCuoqykV9QC&pg=PA240 |year=2010|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-82842-0|pages=240–241}}</ref> Күпләр ышануынча Рама кайткач кешеләр шатлыкларын фейерверклар белән бәйрәм иткәннәр, һәм аның кайтуы белән [[Дивали]] фестивале бәйле. Раманың патша булып башлавыннан соң, Сита Равана белән булганда үзе барган дигән гайбәт тарала башлаган; Сита каршы килеп аның урлануы көч кулланып дип әйткән. Рама гайбәтләргә хатыныннан ваз кичеп җава бирә һәм аны "[[Агни]]" (ут) алдында сынау үтәргә сораган. Ул шулай эшли һәм сынауны үтә. "Рамаяна"да һәм башка төп текстларда Рама һәм Сита бергә бәхетле итеп Айодхьяда яшиләр, аларның Лув һәм Куш дигән игезәк угыллары була.<ref name=hindery99/> Шулай да, кайбер юрамаларда, хикәя аерылып тора һәм фаҗигале, Сита аның ире аңа ышанмагач кайгыдан үлә, бу Ситаны әхлак каһарманы итә һәм укучыны Рама турында әхлакый сораулар белән калдыра.<ref>{{cite book|author=Roderick Hindery|title=Comparative Ethics in Hindu and Buddhist Traditions |url= https://books.google.com/books?id=-FswBLvTkvQC&pg=PA100|year =1978|publisher=Motilal Banarsidass |isbn= 978-81-208-0866-9|page=100}}</ref><ref name = "Hess2001"/> Бу юрамаларда, Ситаның үлеме Раманың батуына китерә. Үлемнән соң, ул киләчәк тормышында аңа кушыла.<ref>{{cite book|author=Northrop Frye|title=Northrop Frye's Uncollected Prose|url=https://books.google.com/books?id=AV-zCAAAQBAJ&pg=PA191|year= 2015|publisher= University of Toronto Press|isbn=978-1-4426-4972-9|page=191}}</ref> "Тхири Рама" дигән Рама тормышының [[Мьянма]] юрамасында Рама батып үз-үзенә кул сала.<ref>{{cite book|author=Dawn F. Rooney|title=The Thiri Rama: Finding Ramayana in Myanmar|url=https://books.google.com/books?id=iiCEDgAAQBAJ |year=2017|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-315-31395-5|page=49}}</ref> ===Туры килмәүләр=== Ходай Рама риваятьләре төбәк буенча һәм манускриптлар буенча бик нык аерылып тора. Уртак нигез, сюжет, грамматика һәм явызлык һәм сугыш белән ассоциацияләнгән төп кыйммәтләр булып коррект юрама юк һәм шулай ук тикшереп карарлык бердәнбер борынгы юрама да юк. Паула Ричман буенча "Һиндстанда, көньяк-көнчыгыш Азиядә һәм шуннан читтә" йөзләрчә юрамалар бар.<ref name=richman7>{{cite book|author=Paula Richman|title=Many Rāmāyaṇas: The Diversity of a Narrative Tradition in South Asia |url=https://books.google.com/books?id=XkifYfljHP4C&pg=PA7 |year=1991|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-07589-4|pages=7–9 (by Richman), pp. 22–46 (Ramanujan)}}</ref><ref name="Iyengar2005p29">{{cite book|author=A.N. Jani|editor=Kodaganallur R.S. Iyengar|title=Asian Variations in Ramayana: Papers Presented at the International Seminar on 'Variations in Ramayana in Asia|url= https://books.google.com/books?id=CU92nFk5fU4C&pg=PA29| year=2005| publisher= Sahitya Akademi|isbn= 978-81-260-1809-3|pages=29–55}}</ref> Юрамалар төбәк буенча локаль алдан әйтүләр һәм тарихларны чагылдырып төрле һәм "чын" юрамадан "төрле сөйләүләрнең тайпылыш"лары дип атала, бу Ричман һәм Рамануджан буенча, Рама хикәясенең барлык локаль юрамалары чын булганнан шактый аерылып тора.<ref name=richman7/> Хикәяләр детальләрдә аерылып тора, бигрәк тә әхлак соравы аңлаешлы, әмма тиешле этик җавап ачык түгел яки бәхәсләнгән урында.<ref name=richman10>{{cite book|author=Paula Richman|title=Many Rāmāyaṇas: The Diversity of a Narrative Tradition in South Asia |url=https://books.google.com/books?id=XkifYfljHP4C&pg=PA7 |year=1991|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-07589-4|pages=10–12, 67–85}}</ref><ref name="Horstmann1991p9">{{cite book|author=Monika Horstmann|title=Rāmāyaṇa and Rāmāyaṇas|url=https://books.google.com/books?id=40A6s8l1lqQC |year=1991|publisher=Otto Harrassowitz Verlag|isbn=978-3-447-03116-5|pages=9–21}}</ref> Мәсьәлән, шәйтан хатыны Шурпанакха Раманы вәсвәсә кылыр өчен хатын кыяфәтен ала, аннары Рама аннан баш тарткач, яшерен килә һәм бәйләнә, Лакшмана тиешле этик җавап алдына килә. Һиндстан традициясендә Ричман раслаганча, иҗтимагый кыйммәт булып "гаскәри беркайчан да хатынга тия алмавы" булып тора.<ref name=richman10/> Рама һәм Лакшмананың җавап детальләре һәм аларны гадел итеп тануның берничә юрамасы бар. Охшаш рәвештә алар Айодхьяга җиңеп кайткач Раманың Ситага каршы белән гайбәтләр белән эш итүнең төрле юрамалары бар, гайбәтләр объектив рәвештә тикшерелә алмау һәм исәпкә алынмаска алмаудан чыгып.<ref>{{cite book|author=Paula Richman|title=Many Rāmāyaṇas: The Diversity of a Narrative Tradition in South Asia |url=https://books.google.com/books?id=XkifYfljHP4C&pg=PA7 |year=1991|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-07589-4|pages=11–12, 89–108}}</ref> Охшаш рәвештә юрамалар күп башка махсус вакыйгалар буенча аерылып тора, мәсьәлән, Рама, Сита һәм Лакшмананың ничек вафат булулары. Юрамалар һәм туры килмәүләр Һинд дине традицияләрендә табылган текстларга чикләнмәгән. Җәйничелек традициясендә Рама хикәясе шулай ук автор һәм дин буенча, детальләрдә, әхлакый эшләнергә тиешләрдә һәм хәтта исемнәрдә аерылып тора - борынгырак юрамалар Рама урынына Падма исеме кулланыла, шул ук вакытта соңгырак Җәйничелек текстларында бары тик Рама сүзе кулланыла.<ref>{{cite book|author=Umakant P. Shah|editor=Kodaganallur R.S. Iyengar|title=Asian Variations in Ramayana: Papers Presented at the International Seminar on 'Variations in Ramayana in Asia|url= https://books.google.com/books?id=CU92nFk5fU4C&pg=PA29| year=2005| publisher= Sahitya Akademi|isbn= 978-81-260-1809-3|pages=57–76}}</ref> ==Даталау== [[File:A relief summary of Ramayana at Hindu temple cave 16 Ellora India.jpg|thumb|left|Рама кыйссасы [[Эллора Мәгарә]]ләрендә иң зур Шива гыйбадәтханәсендә 8-енче гасыр рельеф сәнгать әйбере буларак ташта киселгән, бу аның Һиндстан җәмгыятенә әһәмиятен күрсәтә.<ref name=vatsyayan335>{{cite book|author=Kapila Vatsyayan|editor=Mandakranta Bose|title=The Ramayana Revisited |url=https://books.google.com/books?id=2Ar2Qfr-UeQC&pg=PA339 |year=2004|publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-516832-7|pages=335–339}}</ref>]] Раманың тарихта булуы, һәм аның кайчан яшәве, әгәр дә аның чын шәхесне чагылдыруы төрле авторлар арасында бәхәсләнә. Кайбер Һинд дине текстларында Рама "Трета Юга"да яки "Двапара Юга"да яшәгән дип раслана бу кайбер авторлар тарафыннан фараз ителгәнчә якынча безнең эрага кадәр 5000 ел, шул ук вакытта башкалар Рама безнең эрага кадәр 102, 67 яки 8-дә яшәгән дип фаразлыйлар. Прото- һәм борынгы [[Һиндстан тарихы]]нда специальләшкән Һинд дине [[археолог]]ы [[Хасмукх Дһираҗлал Санкалья]] буенча болар барысы да "саф уйланмалар".<ref>{{cite book|title=The Ramayana in historical perspective|year=1982|pages=4–5, 51|first=Hasmukhlal|last=Dhirajlal Sankalia|publisher=Macmillan India}}</ref> Артур Боннер буенча "нәрсә булган булырга мөмкин" ул [[Гупта Империясе]]нең иртә патшасы Сарайю елгасында башкласын төзегән, бу яңа шәһәрне Айодхья дип атаган, һәм Рама нәкъ шул урында "миллионнарча еллар элек" туган дип расланган булган, шулай итеп династия Ходайлар белән кушылган, һәм бу ышану Һиндстанда Гупта Империясе беткәннән соң киң таралган булган.<ref>{{cite book|title=Averting the Apocalypse: Social Movements in India Today|url=https://archive.org/details/avertingapocalyp0000bonn|first=Arthur|last=Bonner|page=[https://archive.org/details/avertingapocalyp0000bonn/page/354 354]|year=1990|publisher=Duke University Press|isbn=9780822310488}}</ref> Раманың эпик хикәясе ''[[Рамаяна]]''ның хәзерге формада төзелеше безнең эрага кадәр 7-енче һәм 4-енче гасырлар арасында даталана.<ref>Swami Parmeshwaranand, ''Encyclopaedic Dictionary of Puranas - Volume 1'', 2001. p. 44</ref><ref>{{cite book|title=Archaeology: Indonesian Perspective : R.P. Soejono's Festschrift|first=Truman |last=Simanjuntak |page=361|year =2006}}</ref> "Рамаяна" буенча басылган эшләре өчен мәшһүр [[Оксфорд]] Университетының [[Санскрит]] теленең Профессоры Джон Броккингтон буенча оригиналь текст борынгырак заманнарда иҗат ителгән һәм борынгырак вакытта авыздан сөйләп тапшырылган булган, һәм хәзерге галимнәр безнең эрага кадәр 1-енче меңьеллыкта берничә гасыр тәкъдим иткәннәр. Броккингтон карашы буенча "эшнең теленә, стилена һәм эчтәлегенә нигезләнеп аны безнең эрага кадәр якынча 5-енче гасыр дип фаразларга була, һәм бу нигезле фараз."<ref>{{cite book|author1=John Brockington|author2=Mary Brockington|title=The Other Ramayana Women: Regional Rejection and Response |url=https://books.google.com/books?id=GgQzDAAAQBAJ&pg=PA3 |year=2016|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-39063-3|pages=3–6}}</ref> ==Иконографиясе== Рама иконографиясе Вишну аватарлары белән уртак элементларга ия, әмма берничә элементлар аерылып тора. Аның беркайчан да ике кулдан артык булмый, ул уң кулында "бана" (ук) тота яки аның янында шул ук бар, ә сул кулында аның "дһанус"ы (җәя).<ref name=raoramaicon/> Аның өчен иң киңәш ителгән сурәт - ул "трибханга" позасында (өч мәртәбә бөгелгән "S" формасы). Ул кара, зәңгәр яки караңгы төстә сурәтләнгән, типик рәвештә кызыл төсмерле кием кия. Аның хатыны һәм бертуганы иконографиянең өлеше булып тора, Лакшмана сул ягында, ә Сита Раманың һәрвакыт уңында, икесе дә саргылт-алтынсу тән төсе белән.<ref name=raoramaicon>{{cite book|author=T. A. Gopinatha Rao|title=Elements of Hindu iconography |url=https://books.google.com/books?id=MJD-KresBwIC |year=1993|publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-0878-2|pages=189–193}}</ref> ==Фәлсәфәсе һәм символизмы== Раманың тормыш кыйссасы символизм белән үрелгән. Шелдон Поллок буенча Һиндстан текстларында Рама тормышы шедевр итеп сөйләнеп тормышны һәм дөньяны чагылдыру, концепциясен булдыру һәм аңлау өчен кысалар тәкъдим итә. Бөтен дөнья буйлап башка эпослар һәм дини кыйссалар кебек үк, ул тормыш өчен әһәмиятлегә бәйле нәрсә булган, чөнки ул "мәдәнияткә ул нәрсә икәнен әйтә". Раманың тормышы көнбатыш яхшы һәм начар арасында сугыштан катлаулырак, биредә үлемсез куәтле Ходайлар һәм үлеме булган көрәшүче кешеләр арасында ачык аерма бар. Һиндстан традициясендә, бигрәк тә Рама кыйссасында кыйсса илаһи кеше, үлемле Ходай турында бара, алар бергә инкорпорацияләнеп трансцендент халәткә киләләр.<ref>{{cite book|author1=Vālmīki|author2=Sheldon I. Pollock|title=The Rāmāyaṇa of Vālmīki: An Epic of Ancient India. Araṇyakāṇḍa |url=https://books.google.com/books?id=h1g6fWIu-kAC |year=2007|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-3164-3|pages=41–43}}</ref> <blockquote> <poem> Олырак торган җан иясе яманга яманлык бирми,<br/> бу берәү үтәргә тиеш нәрсә;<br/> изгелекле шәхесләрнең бизәге аларның үз-үзләрен тотышы.<br/> (...) Затлы җан һәрвакыт мәрхәмәтле булачак,<br/> хәтта башкаларга җәрәхәт ясаучыларга да. </poem> Рамаяна 6.115, Вальмики. </blockquote> Шәхес буларак, Рама идеаль шәхеснең хасиятләренең чагылышы булып тора (''пурушоттама'').<ref name = "Hess2001">{{cite journal| author = Hess, L.| year = 2001| title = Rejecting Sita: Indian Responses to the Ideal Man's Cruel Treatment of His Ideal Wife| journal = Journal of the American Academy of Religion | volume = 67| issue = 1| pages = 1–32| url = http://jaar.oxfordjournals.org/cgi/content/citation/67/1/1| accessdate = 2008-04-12| doi = 10.1093/jaarel/67.1.1| pmid = 21994992}}</ref> Ул индивидуаль шәхес омтылган барлык дәрәҗәләргә ия, һәм ул барлык әхлак бурычларын үти. Рама ''марьяда пурушоттама'' яки Дһарма яклаучыларының иң яхшысы.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/?id=LexraSEgRfIC&printsec=frontcover&dq=The+Blackwell+Companion+to+Hinduism#v=onepage&q=%22best%20of%20upholders%20of%20dharma%22&f=false|title=THE BLACKWELL COMPANION TO HINDUISM|author=Gavin Flood|isbn=978-81-265-1629-2|date=2008-04-17}}</ref> Родрик Хиндери буенча, 2, 6 һәм 7 китаплар әхлакый тәгълиматы өчен искә алына.<ref name="Horstmann1991p9"/><ref name=hindery100>{{cite book|author=Roderick Hindery|title=Comparative Ethics in Hindu and Buddhist Traditions |url= https://books.google.com/books?id=-FswBLvTkvQC&pg=PA100|year =1978|publisher=Motilal Banarsidass |isbn= 978-81-208-0866-9|pages=100–101}}</ref> Раманың "уйлаучы йөрәк" ысулын булдыру өчен карашларында "мантыйк буенча фикер йөртү һәм эмоцияләр" комбинацияләнгән. Икенчедән, ул әйтелгәне һәм эшләгәне аша "характер әхлагын" булдыру өчен "үзаң һәм гамәл" берлеген булдыра. Өченчедән, Раманың тормышы әхлакны яшәү эстетикасы белән комбинацияли.<ref name=hindery100/> Раманың һәм аның кешеләре кыйссасы "явызлыкка явызлык белән җавап кайтарырга ярыймы" турында сораулар күтәрә һәм шуннан соң Һинд дине кысаларында бер диапазон сораулар күтәлә, мәсьәлән [[карма]] һәм [[дхарма]] мәсьәләләре.<ref name=hindery103>{{cite book|author=Roderick Hindery|title=Comparative Ethics in Hindu and Buddhist Traditions |url= https://books.google.com/books?id=-FswBLvTkvQC&pg=PA100|year =1978|publisher=Motilal Banarsidass |isbn= 978-81-208-0866-9|pages=103–106}}</ref> Раманың тормышы һәм комментарлары берәү тормышын тулысынча яшәргә һәм омтылырга тиеш булганын ассызыклый, һәм өч тормыш максаты да бик әһәмиятле булганын: алкыш (дһарма), теләкләр (кама), һәм законлы байлыкка ирешү (артха). Рама шулай ук берәүнең чын вазифалары, чын кызыксынулары һәм законлы ләззәтләрен тәфсилләп аңлауга ирешергә һәм исәпкә алырга тиеш дип өсти, мәсьәлән, "Рамаяна"ның 4.38 секциясендә.<ref name=hindery106/> ==Әдәби чыганаклар== [[File:Valmiki Ramayana.jpg|thumb|upright=0.8|[[Вальмики]] ''Рамаяна''ны төзи.]] ===Рамаяна=== Рама тормышының беренчел чыганагы булып [[риши]] [[Вальмики]] тарафыннан төзелгән Санскрит эпосы "Рамаяна" булып тора. [[File:Avatars.jpg|thumb|upright=0.8|Рама (өстән сулдан өченче) Вишнуның [[Дашаватар]]ында (ун инкарнациясендә) сурәтләнгән. [[Джайпур]]дан сурәт, хәзер [[Виктория һәм Альберт Музее]]нда.]] Эпосның Һиндстан төбәкләре буенча күп юрамалары бар. [[Мадхвачарья]] тарафдарлары ышануынча "Рамаяна"ның борынгырак юрамасы, "мула-Рамаяна" элек булган. Мадһва традициясе аны [[Вальмики]] юрамасыннан авторитетлырак дип саный. ''Рамаяна''ның юрамалары күпчелек төп Һиндстан телләрендә бар; Раманың тормышы, гамәлләре һәм илаһи фәлсәфәсен сөйли торган мисалларга ''[[Рамаватарам]]'' эпос поэмасы керә, һәм Рама тормыш тарихының дәвам булган киңрәк таралган юрамалары:<ref>{{cite book|author1=Constance Jones|author2=James D. Ryan|title=Encyclopedia of Hinduism|url=https://books.google.com/books?id=OgMmceadQ3gC |year=2006|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-8160-7564-5|page=355}}</ref> * [[Тамил теле]]ндә 12-енче гасыр шагыйре [[Камбар]]ның ''Камба Рамаянам''ы; * 16-ынчы гасыр изгесе "[[Тулсидас]]"ның [[Һинди]] телендә ''[[Рамчаритманас]]''ы; * [[Каннада]] телендә [[Кувемпу]] тарафыннан "[[Шри Рамаяна Даршанам]]"ы һәм Кумара Вальмикиның "Пампа Рамаяна"сы, "Тораве Рамаяна"сы; * [[Вишванатха Сатьянараяна]] тарафыннан ''Рамаяна Калпаврукшам'' һәм [[Телугу теле]]ндә Ранганатха тарафыннан ''Рамаяна''; * [[Одиа теле]]ндә ''Виланка Рамаяна''; * [[Бенгаль теле]]ндә ''Крийивас Рамаяна''; * [[Малаялам теле]]ндә ''Элуттачан'' (бу текст [[Адвайта Веданта]] тарафыннан илһамдырылган "Адхьятма Рамаяна"га якынрак).<ref>{{cite book|author=Roshen Dalal|title=Hinduism: An Alphabetical Guide|url=https://books.google.com/books?id=DH0vmD8ghdMC |year=2010|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-341421-6|page=4}}</ref> Бу эпос бөтен Һиндстан буйлап бар, төрле телләрдә һәм мәдәни традицияләрдә.<ref>[http://www.maxwell.syr.edu/moynihan_sac_inside.aspx?id=36507224368&terms=Regional%20Ramayanas "The Oral Tradition and the many 'Ramayanas'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225123703/https://www.maxwell.syr.edu/moynihan_sac_inside.aspx?id=36507224368&terms=Regional%20Ramayanas |date=2021-02-25 }}, Moynihan @Maxwell, [[Maxwell School]] of [[Syracuse University]]'s South Asian Center</ref> ===Адхьятма Рамаяна=== ''Адхьятма Рамаяна'' соң [[Санскрит]] тексты ул [[Рамаяна]] текстының рухилыгын өстенлеген алга сөрә. Ул ''[[Брахманда Пурана]]''ның соңгы өлеше эченә куелган һәм аның якынча өчтән бер өлешен тәшкил итә.<ref name=jnfarquhar158>{{cite book|author=John Nicol Farquhar |title=An Outline of the Religious Literature of India |url=https://books.google.com/books?id=wRMaAAAAMAAJ |year=1920|publisher=Oxford University Press |pages=324–325}}</ref> Текст фәлсәфи рәвештә Рама Ходае [[Бхакти]]сын һәм [[Шактизм]]ны [[Адвайта Веданта]] белән килештереп карый, 65-тән күбрәк бүлек һәм 4500-тән артык шигырьдән тора.{{Sfn|Rocher|1986|pp=158-159 with footnotes}}<ref name="Tulasīdāsa1989p875">{{cite book|author=RC Prasad |title=Tulasīdāsa's Sriramacharitmanasa |url=https://books.google.com/books?id=BiYt00x5tcQC&pg=PA875 |year=1989|publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-0443-2 |pages=xiv-xv, 875–876}}</ref> Текстта Рама [[Брахман]] буларак чагылдырылган (метфаизик чынлык), абстракт кыйммәтләр һәм рухи иделлар Раманың барлык аспектлары һәм атрибутлары булып чагыла.<ref name="Tulasīdāsa1989p875"/> ''Адхьятма Рамаяна'' ''Рамаяна''ны берәүнең үз җанын үзе өйрәнү символизмына Адвайта терминологиясеннән алынган метафоралар белән тасвирлап күчерә.<ref name="Tulasīdāsa1989p875"/> Текст мәшһүр чөнки ул [[Тулсидас]]ның мәшһүр "[[Рамчаритманас]]"ына йогынты ясаган,<ref name=jnfarquhar158/><ref name="Tulasīdāsa1989p875"/> һәм [[Бһанубхакта Ачарья]]ның "Рамаяна"ның [[Непали]] телендә иң популяр юрамасын илһамландырган.<ref>{{cite book|author=R. Barz|editor=Monika Horstmann|title=Rāmāyaṇa and Rāmāyaṇas|url=https://books.google.com/books?id=40A6s8l1lqQC |year=1991|publisher=Otto Harrassowitz Verlag|isbn=978-3-447-03116-5|pages=32–35}}</ref> Бу шулай ук [[Тхунчатх Эжутхачан]] тарафыннан [[Малаялам теле]]нә тәрҗемә ителгән булган, бу телнең нигезләвенә китергән. ===Рамачаритманас=== ''Рамаяна'' - [[Санскрит]] тексты булып тора, шул ук вакытта ''[[Рамачаритаманаса]]'' "Рамаяна"ны төньяк Һиндстанда киң аңлашыла торган Һинди теленең асаба диалектында янә сөйли.<ref name=britramcharit/> {{sfn| Lutgendorf|1991}}<ref>{{harvnb|Miller|2008|p=217}}</ref><ref>{{harvnb|Varma|2010|p=1565}}</ref> ''Рамачаритаманаса'' 16-ынчы гасырда [[Тулсидас]] тарафыннан иҗат ителгән булган.<ref name=britramcharit>[https://www.britannica.com/topic/Ramcharitmanas Ramcharitmanas], Encyclopaedia Britannica (2012)</ref><ref>{{harvnb|Poddar|2001|pp=26–29}}</ref><ref>{{harvnb|Das|2010|p=63}}</ref> Популяр текст [[Бхакти хәрәкәте]] кысаларында эпос кыйссасын синтезлау өчен билгеле, шул ук вакытта оригиналь риваятьләр һәм фикерләр шәхси Ходай өчен рухи [[бхакти]] (тугъры мәхәббәт) чагылышына трансформацияләнә.<ref name=britramcharit/>{{sfn|Schomer|McLeod|1987|p=75}} Тулсидас ''Адхьятма Рамаяна'' белән илһамландырылган булган, биредә Рама һәм "Вальмики Рамаяна"ның башка персонажлары башка атрибутлары белән ("сагуна" хикәясе) рухи төшенчәләргә һәм атрибутларсыз ("ниргуна" чынлыгы) "[[Атман]]" (җан, үз, Брахман)га күчерелгән булган.<ref name=jnfarquhar158/><ref name="Tulasīdāsa1989p875"/>{{sfn|Schomer|McLeod|1987|pp=31, 74-75 with footnotes, Quote: "What is striking about the dohas in the Ramcharitmanas however is that they frequently have a sant-like ring to them, breaking into the very midst of the saguna narrative with a statement of nirguna reality".}} Капур буенча, "Рамчаритманаса"да Раманың тормыш кыйссасында мифология, фәлсәфә һәм дини ышанулар тормыш хикәсенә, әхлак законына, универсаль кеше кыйммәтләренә комбинацияләнә.<ref name="Pollet1995p181"/> Үзенең диалогларында ул кеше дилеммалары, үз-үзеңне тотышыңның идеаль стандартлары, яратучының вазифалары, һәм үзара җаваплылык турында бәхәсләшә. Ул тамашачыларны тормышларын рухи яссылыкта күрергә, алкышлыларны дәвам итәргә өнди, һәм басылганнарны дәва бальзамы белән дәвалый.<ref name="Pollet1995p181">{{cite book|author=A Kapoor|editor=Gilbert Pollet|title=Indian Epic Values: Rāmāyaṇa and Its Impact|url=https://books.google.com/books?id=EVnK3q48dL0C&pg=PA181 |year=1995|publisher=Peeters Publishers|isbn=978-90-6831-701-5|pages=181–186}}</ref> ''Рамачаритманас'' һәр елны көз белән башкарыла торган Рамага нигезләнгән пьеса буларак билгеле, бу атна буе бара торган "[[Рамила]]" сәнгатьләр фестивале дәвамында була.<ref name="Jennifer Lindsay 2006 12–14"/> "Рамачаритманас"ка нигезләнгән "Рамаяна"ны "сәхнәгә кую" 2008 елда ЮНЕСКО тарафыннан Кешелекнең Мәдәни Мирасы итеп танылган.<ref name=unescodussehra>[http://www.unesco.org/culture/ich/en/RL/ramlila-the-traditional-performance-of-the-ramayana-00110 Ramlila, the traditional performance of the Ramayana], UNESCO</ref> ==Йога Васиштха== <blockquote> Кеше тырышлыгы үзеңне яхшырту өчен кулланылырга мөмкин һәм Ходайлар тарафыннан мәңге язмыш дигән нәрсә юк.<br/> "Йога Васиштха" (Васиштха Раманы өйрәтә). </blockquote> ''Йога Васиштха'' ул [[Санскрит]] тексты ул Патшазадә Рама һәм [[Ади Шанкара]] тарафыннан Һинду фәлсәфәнең [[Веданта]] мәктәбенең беренче олы фикер иясе дип аталган [[Васиштха]] арасында әңгәмә итеп төзелгән.<ref name=chappleix/> Тулаем текстта 29 000-нән артык шигырь бар.<ref name=chappleix>{{Harvnb|Chapple|1984|pp=ix-xi}}</ref> Текстның кыска юрамасы ''Лагһу Йогавасиштhа'' дип атала hәм анда 6000 шигырь бар.<ref name="Leslie2003-105">{{Harvnb|Leslie|2003|pp=105}}</ref> Аны тәмамлауның төгәл гасыры билгеле түгел, әмма фараз ителгәнчә якынча 6-ынчы гасырдан 14-енче гасырга кадәр, әмма текст юрамасы 1-енче меңьеллыкта булган булырга охашаган.<ref>{{Harvnb|Chapple|1984|p=x}}</ref> ''[[Йога Васиштха]]'' тексты алты китаптан тора.<ref name="Chapple1984-xii"/> Беренче китапта Раманың тормыш табигате белән канәгатьләнмәве турында язылган.<ref name="Chapple1984-xii"/> Икенчесе Рама персонажы аша азат ителүгә омтылуны һәм шундый омтылуга ирешкәннең табигатен тасвирлый.<ref name="Chapple1984-xii"/> Өченче һәм дүртенче китапларда расланганча азат ителү рухи тормыш аша килә, ул үз өстеңнән тырышлык куюны таләп итә, һәм кыйссаларга кертелгән космологияне һәм метафизиканы тәкъдим итә.<ref name="Chapple1984-xii"/> Бу ике китап азат ихтиярны һәм кешенең иҗади көчен ассызыклау өчен мәгълүм.<ref name="Chapple1984-xii"/><ref>Surendranath Dasgupta, A History of Indian Philosophy, Volume 2, Cambridge University Press, ISBN 978-0521047791, pages 252-253</ref> Бишенче китапта медитация һәм аның шәхесне азат итәргә көче турында сөйләнә, ә соңгы китапта яктыртылган һәм алкышлы Раманың халәте тасвирлана.<ref name="Chapple1984-xii">{{Harvnb|Chapple|1984|pp=xi-xii}}</ref><ref>{{cite book |last= Venkatesananda |first=S (Translator) |title=The Concise Yoga Vāsiṣṭha |url= https://archive.org/details/conciseyogavsiha0000unse |publisher=State University of New York Press |location=Albany |year=1984 |isbn=0-87395-955-8}}</ref> ''Йога Васиштха'' [[Ведантик]] фәлсәфәнең иң әһәмиятле текстларның берсе дип таныла.<ref>Pandit Rajmani Tigunait, Irene Petryszak (2002), The Himalayan Masters: A Living Tradition, pp 37, ISBN 978-0-89389-227-2</ref> Дэвид Гордон Вайт раслаганча текст урта гасыр Адвайта Веданта галимнәре өчен [[Йога]] буенча белешмә булып хезмәт иткән.<ref name=whiteysxvi>{{cite book|last= White |first=David Gordon |title=The "Yoga Sutra of Patanjali": A Biography|url= https://archive.org/details/yogasutraofpatan0000whit | year=2014 |publisher=Princeton University Press|isbn=978-0691143774|pages=xvi-xvii, 51}}</ref> Вайт буенча, Йога Васиштха Һиндстан Йога мәдәниятендә 12-енче гасырга кадәр доминацияләнгән иң популяр текстларның берсе булган.<ref name=whiteysxvi/> ===Башка текстлар=== Рама буенча башка тарихи Һинд дине текстларга Тулсидасның ''Бхусунди Раманайя'', ''Прасанна рагһава'', һәм ''Рамавали'' керә.{{sfn|James G. Lochtefeld|2002|p=555}}<ref>{{cite book|author=Edmour J. Babineau|title=Love of God and Social Duty in the Rāmcaritmānas |url=https://books.google.com/books?id=StMdQuS37QcC&pg=PA85 |year=1979|publisher= Motilal Banarsidass|isbn= 978-0-89684-050-8|pages=85–86}}</ref> Безнең эраның җиденче гасырында [[Гуҗарат]]та яшәгән Бхаттиның Санскрит телендә ''[[Бхаттикавья]]'' поэмасында шул ук вакытта [[Панини]]ның "Аштадхьяи" грамматик мисаллары турында янә сөйләү бар һәм шулай ук [[Пракрит]] теленең һәм сөйләмнең төп шәхесләре турында бар.<ref>[[Fallon, Oliver]]. 2009. ''Bhatti's Poem: The Death of Rávana (Bhaṭṭikāvya)''. New York: [[Clay Sanskrit Library]] [http://www.claysanskritlibrary.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190707040843/http://www.claysanskritlibrary.org/ |date=2019-07-07 }}. ISBN 978-0-8147-2778-2 | ISBN 0-8147-2778-6 |</ref> Башка тарихи һәм хронологик мәшһүр текст ул Калидасаның "Рагхувамса"сы.<ref name=dalal323/> Аның кыйссасы "Рамаяна"ның күп детальләрен раслый, әмма аның төрле элементлары бар. Ул Раманың Куша дигән улы вакытында Айодхья башкала булмаган дип искә ала, әмма соңрак ул аңа кайткан һәм аны янә башкала итеп ясаган. Бу текст мәшһүр, чөнки текстта шигърият нәзек һәм Һинд традициясе буенча "Махакавья" дип атала, һәм күп галимнәр комментарларын җәлеп иткән. Ул шулай ук мәшһүр чөнки Калидасаның яшәү вакытын 4-енче һәм 5-енче гасырлар арасында булган дип әйтәләр һәм Калидаса вакытына Рамаяна риваяте инде булган дип фараз ителә.<ref name=dalal323>{{cite book|author=Roshen Dalal|title=Hinduism: An Alphabetical Guide|url=https://books.google.com/books?id=DH0vmD8ghdMC |year=2010|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-341421-6|page=323}}</ref> ''Махабхарата''да "Рамаяна" сюжеты бар. Җәйничелек традициясендә шулай ук Раманың киң әдәбияты бар, әмма гомуми рәвештә анда ул Падма дип атала, мәсьәлән Вималасуриның "Паумачария"сында.<ref name=cort313/> Рама һәм Сита шулай ук Буддачылыкның Җатака хикәяләрендә искә алына, мәсьәлән, "Дашаратха - Җатака"да (461 номерлы хикәя), әмма бераз башкачарак әйтелеш белән, мәсьәлән, ''Лакшмана'' урынына ''Лакһана'' һәм "Рама" урынына "Рама-пандита".<ref name= Francis325>{{cite book|author1=H. T. Francis|author2=E. J. Thomas|title=Jataka Tales|url=https://books.google.com/books?id=WYjRAwAAQBAJ |year=1916|publisher=Cambridge University Press (Reprinted: 2014) |isbn=978-1-107-41851-6|pages=325–330}}</ref><ref name=cowell78>{{cite book|author1=E.B. Cowell|author2=WHD Rouse|title=The Jātaka: Or, Stories of the Buddha's Former Births|url=https://books.google.com/books?id=PtdAAQAAMAAJ&pg=PA57|year=1901|publisher=Cambridge University Press|pages=78–82}}</ref><ref>{{cite journal|authorlink=Suvira Jaiswal |first=Suvira|last=Jaiswal|title=Historical Evolution of Ram Legend|journal=Social Scientist|date=1993|volume=21|issue=3 / 4 March April 1993|pages=89–96}}</ref> "[[Вишну Пурана]]"ның 4 бүлегендә, "[[Падма Пурана]]"ның 112 бүлегендә, "[[Гаруда Пурана]]"ның 143 бүлегендә һәм "[[Агни Пурана]]"ның 5-енчедән 11-енчегә кадәр бүлекләрендә Рама тормышы кыйссасы бар.{{sfn|Rocher|1986|p=84 with footnote 26}} Шуңа өстәп, Рама кыйссасы "[[Махабхарата]]"ның "[[Вана Парма]]"сына кертелгән, бу "Рамаяна"ның күпкә борынгырак икәненең шәһадәте булып тора, һәм ул борынгы вакытларда "Махабхарата" эпосында сөйләнелгән булган.<ref>{{cite book|author=J. A. B. van Buitenen|title=The Mahabharata, Volume 2: Book 2: The Book of Assembly; Book 3: The Book of the Forest|url= https://books.google.com/books?id=2QG_ZgsM13IC|year=1973|publisher= University of Chicago Press|isbn=978-0-226-84664-4|pages=207–214}}</ref> ==Йогынтысы== [[File:Burmese Ramayana dance.jpg|thumb|upright=0.8|Рамаянаның Бирма юрамасы - [[Яма Затдва]]та Рама (Яма) һәм Сита (Тһида).]] Рама кыйссасы Көньяк Азия һәм Көньяк-Көнчыгыш Азия буенча зур иҗтимагый-мәдәни һәм илһам йогынтысы ясаган.<br/> Борынгы Санскрит эпосы "Вальмики Рамаяна" кебек популяр, йогынты ясый торган, кабатлана торган һәм уңышлы әдәбият әсәрләре әз.<br/> :– [[Роберт Голдмэн]], [[Санскрит]] Профессоры, Беркелейда Калифорния Университеты<ref name=goldmanrama/></blockquote> </blockquote> Оксфорд профессоры һәм Боден Санскрит галиме [[Артур Энтони Макдонелл]] буенча, Һинду текстларында сөйләнгән Рама фикерләре кешеләрнең тормышына һәм фикерләренә кимендә ике ярым меңьеллык дәвамында йогынты ясаганнар.<ref name=Goldmanramabp/><ref>{{cite book|author=P S Sundaram|title=Kamba Ramayana|url=https://books.google.com/books?id=EPTcCd32pJIC |year=2002|publisher=Penguin Books|isbn=978-93-5118-100-2|pages=1–2}}</ref> Аларның йогынтысы шәхси үз анализдан мәдәни фестивальләргә һәм җәмәгать тамашаларына кадәр булган.<ref name=goldmanrama/> Голдман әйтүенчә аның кыйссалары "сурәт, фильм, сынчылык, марионетка курчак тамашаларын, күләгә уеннарын, романнарны, поэмаларны, ТВ сериалларны һәм пьесалар" өчен илһам чыганагы булып торган.<ref name=Goldmanramabp>Robert Goldman (2013), [http://southasia.berkeley.edu/sites/default/files/shared/documents/Ramayana.pdf The Valmiki Ramayana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201028145411/http://southasia.berkeley.edu/sites/default/files/shared/documents/Ramayana.pdf |date=2020-10-28 }}, Center for South Asia Studies, University of California at Berkeley</ref> ===Һинд дине=== ====Рама Навами==== Рама Навами Раманың тууын бәйрәм итә торган яз фестивале. Фестиваль яз [[Навратри]]ның өлеше булып тора, ул традицион [[Һинд дине]] календаренда [[Чайтра]] аеның якты яртысының тугызынчы көненә туры килә. Бу типик рәвештә һәр елны Грегориан календаре буенча Март яки Апрель айларына туры килә.<ref name=lochetefeld562>{{cite book|author=James G. Lochtefeld|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: N-Z|url= https://books.google.com/books?id=g6FsB3psOTIC|year= 2002|publisher=The Rosen Publishing Group|isbn= 978-0-8239-3180-4|page= 562}}</ref><ref>[http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=175953 The nine-day festival of Navratri leading up to Sri Rama Navami has bhajans, kirtans and discourses in store for devotees] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090407143924/http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=175953 |date=7 April 2009 }} ''[[Indian Express]]'', Friday, March 31, 2006.</ref> Көнне гыйбадәтханәләрдә Рама риваятьләрен уку яки өйдә Рама кыйссаларын укып үткәрәләр. Кайбер Вайшнав Һиндулар гыйбадәтханәгә баралар, башкалар өйләрендә дога укыйлар, һәм кайберәүләр музыка [[Пуджа]] һәм [[аарти]]ның өлеше буларак [[бхаджан]]да яки [[киртан]]да катнашалар.<ref>[http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-04-02/mysore/28056195_1_ramanavami-music-festival-temples-devotees Ramnavami] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121104195645/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-04-02/mysore/28056195_1_ramanavami-music-festival-temples-devotees |date=2012-11-04 }} ''[[The Times of India]]'', Apr 2, 2009.</ref> Җәмәгать иганә чаралары һәм волонтер табыннары әзерли. Фестиваль күп Һиндулар өчен әхлакый чагылыш чарасы булып тора.<ref name=bbc/><ref name="bp">{{cite web|title=President and PM greet people as India observes Ram Navami today|url=http://news.biharprabha.com/2014/04/president-and-pm-greet-people-as-india-observes-ram-navami-today/|work=IANS|publisher=news.biharprabha.com|accessdate=8 April 2014|archivedate=2014-04-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140409001520/http://news.biharprabha.com/2014/04/president-and-pm-greet-people-as-india-observes-ram-navami-today/}}</ref> Кайберәүләр бу көнне [[врата]] (ашаудан тыелу) яки елгага коену белән билгелиләр.<ref name=bbc/><ref>[http://india.gov.in/knowindia/festivlas_ramnavami.php Ramnavami] [[Govt. of India]] Portal.</ref><ref name=dna8apr2014>[http://www.dnaindia.com/india/report-hindus-around-the-world-celebrate-ram-navami-today-1976344 Hindus around the world celebrate Ram Navami today], DNA, 8 Apr 2014</ref> Бу көнне мәшһүр бәйрәм итүләр [[Айодхья]], [[Ситамархи]]да,<ref>[https://www.britannica.com/place/Sitamarhi Sitamarhi], Encyclopedia Britannica (2014), Quote: "A large Ramanavami fair, celebrating the birth of Lord Rama, is held in spring with considerable trade in pottery, spices, brass ware, and cotton cloth. A cattle fair held in Sitamarhi is the largest in Bihar state. The town is sacred as the birthplace of the goddess Sita (also called Janaki), the wife of Rama."</ref> [[Җанакпурдһам]] ([[Непал]]), [[Бһадрачалам]], [[Вонтимитта, Кодандарама Гыйбадәтханәсе]] һәм [[Рамешварам]]да була. Берничә урында Рама, Сита, аның бертуганы [[Лакшмана]] һәм [[Хануман]] өчен "Шобһа ятралар" буларак арба процессияләре яки Ратха-Ятралар була.<ref name=bbc>[http://www.bbc.co.uk/religion/religions/hinduism/holydays/rama.shtml Ram Navami] ''[[BBC]]''.</ref><ref>[http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=47910 On Ram Navami, we celebrate our love for the ideal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090407143929/http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=47910 |date=7 April 2009 }} ''[[Indian Express]]'', Monday, March 31, 2003.</ref><ref>[http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19990325/ige25105.html Shobha yatra on Ram Navami eve] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090407015100/http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19990325/ige25105.html |date=7 April 2009 }} ''[[Indian Express]]'', Thursday, March 25, 1999.</ref> Айодхьяда күпләр изге [[Сарайю]] елгасына чумалар һәм соңыннан Рама гыйбадәтханәсенә баралар.<ref name="dna8apr2014"/> Рама Навами көне шулай ук [[Карнатака]]да һәм [[Андһра Прадеш]]та [[Угади]] белән башланган Васантхотхсавам (Яз фестивале) дип аталган тугыз көн яз фестивале ахырын билгели. Бу көннең кайбер вакыйгалары - ул [[Телангана]]ның [[Бхадрадри Котхагудем районы]]нда [[Годавари]] елгасы ярларында [[Бхадрачалам]]да ''Кальянам'' (гыйбадәтханә каһиннәре тарафыннан башкарылган церемониаль өйләнү), яггери һәм борыч белән әзерләнгән татлы эчемлек булган "Панакам"ны әзерләү һәм өләшү, процессия һәм Рама гыйбадәтханәсен бизәү. ==== Рамила һәм Дуссеһра ==== [[File:Ramlila artists.jpg|thumb|left|upright=0.85|Һиндстанның төньяк, үзәк һәм көнбатыш штатларында Рамила пьесасы [[Навратри]] вакытында авыл артистлары тарафыннан уйнала (өстә).]] Раманың тормышы һәр елны көз белән театр тамашалары һәм фейерверклар белән уйнала. Бу [[Рамлила]] дип атала, һәм тамаша ''[[Рамаяна]]''дан соң бара яки күбрәк таралган булганча ''[[Рамчаритманас]]''тан соң.{{sfn|James G. Lochtefeld|2002|p=389}} Ул меңнәрчә ел дәвамында башкарыла.<ref name="SchechnerHess51"/> Рамага бәйле тамаша һәм бию чаралары [[Һиндстан]]да [[Навратри]] фестивале вакытында куела.{{sfn | Encyclopedia Britannica | 2015}} Яхшы һәм Яман арасында риваять сугышын куюдан соң, Рамлила бәйрәм итүләренең кульминациясе [[Дуссеһра]]да Дасара, [[Виджаядашами]] төнге фестиваленда була, шул вакытта гигант гротекс Явызлык сурәтләре, мәсьәлән, Равана шәйтанның яндырыла, типик рәвештә фейерверклар белән.<ref name="unescodussehra"/><ref>[https://books.google.com/books?id=Sv7Uk0UcdM8C&pg=PA44&dq=Jatra+bengal&as_brr=0 Ramlila] ''Pop Culture India!: Media, Arts, and Lifestyle'', by Asha Kasbekar. Published by ABC-CLIO, 2006. ISBN 1-85109-636-1. ''Page 42''.</ref> Рамлила фестивальләре ЮНЕСКО тарафыннан 2008 елда "Кешелекнең Аерылгысыз Мәдәни Мирасы" дип игълан ителгән булган. Рамлила бигрәк тә [[Уттар-Прадеш]], [[Уттаракһанд]], [[Бихар]] һәм [[Мадхья-Прадеш]] тарихи әһәмитяле Һинду шәһәрләрендә - [[Айодхья]]да, [[Варанаси]]да, [[Вриндаван]]да, [[Алмора]]да, [[Сатна]]да һәм [[Мадхубани]]да билгеле.<ref name=unescodussehra/>{{sfn|James G. Lochtefeld|2002|pp=561-562}} Эпос һәм аның театр тамашасы безнең эраның 1-енче меңьеллыгында көньяк-көнчыгыш Азиягә күчкән һәм ''Рамаяна''га нигезләнгән ''Рамлила'' Индонезиянең башкару сәнгатьләренең өлеше, бигрәк тә [[Бали]], [[Мьянма]], [[Камбоджа]] һәм [[Таиланд]] Һинду җәмгыятьләрендә.<ref>{{cite book|author=Mandakranta Bose|title=The Ramayana Revisited|url=https://books.google.com/books?id=2Ar2Qfr-UeQC |year=2004|publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-516832-7|pages=342–350}}</ref> ====Дивали==== Һиндстанның кайбер өлешләрендә Раманың Айодхьяга кайтуы һәм аның таҗ кию церемониясе [[Дивали]]ны бәйрәм итү өчен төп сәбәп була, ул шулай ук "Утлар Фестивале" буларак мәгълүм.<br/> [[Гайана]]да Дивали махсус чара буларак билгеләнә һәм күп фанфаралар белән бәйрәм ителә. Ул дөньяның бу өлешендә милли бәйрәм буларак карала һәм Хөкүмәтнең кайбер министрлары шулай ук бәйрәм итүләрдә публик рәвештә катнашалар. Виджаядашими кебек үк, Дивали Һиндстанның төрле җәмәгатьләре тарафыннан Раманың Айодхьяга кайтуы вакыйгаларын искә алу өчен бәйрәм ителә. Мәсьәлән, күп җәмгатьләр Дивалиның бер көнен Кришнаның [[Наракасур]] шәйтанын Җиңүен Дивалиның бер көне итеп бәйрәм итәләр. ====Көньяк-көнчыгыш Азиядә Һинду сәнгатьләр==== [[File:L'exposition "Angkor - la naissance d'un mythe" (musée Guimet) (11804234493).jpg|thumb|upright=0.85|Рама кыйссасы Камбоджада, [[Ангкор Ват]]та сәнгать рельефларда төп өлеш булып тора. Рамаянаның төп дәвамнары шулай ук Явада, Индонезиядә бар.<ref>{{cite book|author=Willem Frederik Stutterheim|title=Rāma-legends and Rāma-reliefs in Indonesia|url=https://books.google.com/books?id=OoitUqGk8PAC |year=1989|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-251-2|pages=109–160}}</ref>]] Раманың тормыш кыйссасы, [[Санскрит]]ның язма формасында - ''Рамаяна'' һәм авыз иҗаты формасында көньяк-көнчыгыш Азиягә безнең эраның беренче меңьеллыгында килгән.<ref name="Brandon2009p22">{{cite book|author=James R. Brandon|title=Theatre in Southeast Asia|url=https://books.google.com/books?id=g-tAlBV5_LkC |year=2009|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-02874-6|pages=22–27}}</ref> Рама кабул ителгән күп фикерләрнең һәм мәдәни темаларның берсе булган, башкалары Буддһа, Шива һәм башка күп Брахманик һәм Буддист фикерләр һәм кыйссалар.<ref name="Brandon2009p15">{{cite book|author=James R. Brandon|title=Theatre in Southeast Asia|url=https://books.google.com/books?id=g-tAlBV5_LkC |year=2009|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-02874-6|pages=15–21}}</ref> Рама һәм башка мәдәни фикерләр аеруча Явада, Балида, Малайяда, Бирмада, Таиландта, Камбоджада һәм Лаоста үскән.<ref name="Brandon2009p15"/> ''Рамаяна'' [[Санскрит]]тан борынгы [[Ява теле]]нә якынча безнең эраның 860-ынчы елда тәрҗемә ителгән булган, шул ук вакытта тамаша сәнгатьләре мәдәнияте фараз ителгәнчә күбесенчә авыз иҗаты традициясеннән Рамага нигезләнгән бию һәм тамашаларның Тамил һәм Бенгаль юрамаларын илһамландырган дип фараз ителә.<ref name="Brandon2009p22"/> Бу тамаша сәнгатьләрнең иң иртә шәһадәте булып Кытай язмалары буенча безнең эраның 243 елга карый. Рама тормышының бию һәм музыка белән бәйрәм итүдән башка көньяк-көнчыгыш Азиядә төзелгән Һинду гыйбадәтханәләрда, мәсьәлән, [[Йогьякарта]] (Ява) янында [[Прамбанан]], һәм [[Блитар]] янында [[Панатаран]]да (көнчыгыш Ява), Рама тормышының киң рельефлары күрсәтелгән.<ref name="Brandon2009p22"/><ref>Jan Fontein (1973), [https://www.jstor.org/stable/4171579 The Abduction of Sitā: Notes on a Stone Relief from Eastern Java], Boston Museum Bulletin, Vol. 71, No. 363 (1973), pp. 21-35</ref> Раманың тормышы көньяк-көнчыгыш Азиядә популяр булган.<ref>{{cite journal | last=Kats | first=J. | title=The Ramayana in Indonesia | journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies | publisher=Cambridge University Press | volume=4 | issue=03 | year=1927 | page=579 | doi=10.1017/s0041977x00102976 }}</ref> 14-енче гасырда [[Айуттхайя Патшалыгы]] һәм аның башкаласы Айуттхайя Һинду изге шәһәре Айодхья хөрмәтенә аталган булган, дәүләтнең рәсми дине Тхеравада Буддизмы булган.<ref>{{cite book|author1=Francis D. K. Ching|author2=Mark M. Jarzombek|author3=Vikramaditya Prakash|title=A Global History of Architecture|url=https://books.google.com/books?id=ciywCgAAQBAJ|year=2010|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-0-470-40257-3|page=456}}, Quote: "The name of the capital city [Ayuttaya] derives from the Hindu holy city Ayodhya in northern India, which is said to be the birthplace of the Hindu god Rama."</ref><ref>{{cite book|author=Michael C. Howard|title=Transnationalism in Ancient and Medieval Societies: The Role of Cross-Border Trade and Travel|url=https://books.google.com/books?id=6QPWXrCCzBIC |year=2012|publisher=McFarland|isbn=978-0-7864-9033-2|pages=200–201}}</ref> Хәзерге эрага дәвам итеп, Таи патшалары Рама дип аталган булган, бу исем "Рамакиен"ның Рамасы белән илһамландырылган булган - бу Констанс Джоунс һәм Джеймс Райан буенча Санскрит "Рамаяна"ның асаба юрамасы булган. Мәсьәлән, Патша [[Чулалонгкорн]] (1853-1910) шулай ук Рама V буларак мәгълүм, шул ук вакытта тәхеткә 2016 елда варис булган Патша [[Ваджиралонгкорн]]ның исеме Рама Х.<ref>{{cite book|author1=Constance Jones|author2=James D. Ryan|title=Encyclopedia of Hinduism|url=https://books.google.com/books?id=OgMmceadQ3gC&pg=PA443|year=2006|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-8160-7564-5|page=443}}</ref> Мәшһүр Рама гыйбадәтханәләре: * [[Рам Джанмабхуми]], Айодхья * [[Наламбалам]], Керала * [[Бхадрачалам Гыйбадәтханәсе]], [[Телангана]] — 1674 елда төзелгән булган * [[Рамасвами Гыйбадәтханәсе, Кумбаконам]] * [[Мудикондан Котхандармар Гыйбадәтханәсе]] * [[Виджаярагһава Перумал гыйбадәтханәсе]] * https://nedungunamramar.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331091934/https://nedungunamramar.com/ |date=2019-03-31 }} * [[Шри Рама Гыйбадәтханәсе]], [[Трипрайяр]], [[Керала]] * [[Каларам Гыйбадәтханәсе]], 1788 елда төзелгән * [[Рагхунатх Гыйбадәтханәсе]], 1827 елда төзелгән * [[Рам Мандир, Бхубанешвар]], Орисса * [[Кодандарама Гыйбадәтханәсе]], Чикмагалур * [[Котхандарама Гыйбадәтханәсе, Тһиллайвилагам]] * [[Котхандарамасвами Гыйбадәтханәсе]], Рамешварам * [[Одогаон Рагхунатх Гыйбадәтханәсе]], Урта гасырларга карый * [[Рамчаура Мандир]], Биһар * [[Шри Рама Гыйбадәтханәсе, Рамапурам]] ==Шулай ук карарга мөмкин== * [[Һиндстан мәдәнияте]] * [[Рама генеалогиясе]] * [[Һинду фәлсәфәсе]] * [[Натьяшастра]] * [[Рам Нам]] * [[Тулсидас]] * [[Айодхья бәхәсләре]] * [[Рам Поты]] {{Навигация |Портал=Индуизм}} ===Билгеләмәләр=== ===Цитаталар=== ==Әдәбият== * Chapple, Christopher (1984). "Introduction". The Concise Yoga Vāsiṣṭha. Translated by Venkatesananda, Swami. Albany: State University of New York Press. ISBN 0-87395-955-8. OCLC 11044869. * Das, Krishna (15 February 2010), Chants of a Lifetime: Searching for a Heart of Gold, Hay House, Inc, ISBN 978-1-4019-2771-4 * "Navratri – Hindu festival". Encyclopedia Britannica. 21 February 2017. Retrieved 21 February 2017. * Flood, Gavin (17 April 2008). The Blackwell Companion to Hinduism. Wiley India Pvt. Limited. ISBN 978-81-265-1629-2. * Hertel, Bradley R.; Humes, Cynthia Ann (1993). Living Banaras: Hindu Religion in Cultural Context. SUNY Press. ISBN 978-0-7914-1331-9. * Miller, Kevin Christopher (2008). A Community of Sentiment: Indo-Fijian Music and Identity Discourse in Fiji and Its Diaspora. ProQuest. ISBN 978-0-549-72404-9. * Leslie, Julia (2003). Authority and meaning in Indian religions: Hinduism and the case of Vālmīki. Ashgate Publishing, Ltd. ISBN 0-7546-3431-0. * Morārībāpu (1987). Mangal Ramayan. Prachin Sanskriti Mandir. * Poddar, Hanuman Prasad (2001). Balkand. 94 (in Awadhi and Hindi). Gorakhpur, India: Gita Press. ISBN 81-293-0406-6. * James G. Lochtefeld (2002). The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: N-Z. The Rosen Publishing Group. ISBN 0-8239-2287-1. * Lutgendorf, Philip (1991). The Life of a Text: Performing the Rāmcaritmānas of Tulsidas. University of California Press. ISBN 978-0-520-06690-8. * Naidu, S. Shankar Raju (1971). A Comparative Study of Kamba Ramayanam and Tulasi Ramayan. University of Madras. * Platvoet, Jan. G.; Toorn, Karel Van Der (1995). Pluralism and Identity: Studies in Ritual Behaviour. BRILL. ISBN 90-04-10373-2. * Rocher, Ludo (1986). The Puranas. Otto Harrassowitz Verlag. ISBN 978-3447025225. * Schomer, Karine; McLeod, W. H. (1 January 1987), The Sants: Studies in a Devotional Tradition of India, Motilal Banarsidass, ISBN 978-81-208-0277-3 * Stasik, Danuta; Trynkowska, Anna (1 January 2006). Indie w Warszawie: tom upamiętniający 50-lecie powojennej historii indologii na Uniwersytecie Warszawskim (2003/2004). Dom Wydawniczy Elipsa. ISBN 978-83-7151-721-1. * Varma, Ram (1 April 2010). Ramayana : Before He Was God. Rupa & Company. ISBN 978-81-291-1616-1. * Zimmer, Heinrich (1953) [April 1952], Campbell, Joseph (ed.), Philosophies Of India, Routledge & Kegan Paul Ltd, ISBN 978-81-208-0739-6 ==Шулай ук укырга мөмкин== * Jain Rāmāyaṇa of Hemchandra (English translation), book 7 of the Trishashti Shalaka Purusha Caritra, 1931 * Ramayana, translated in English by Griffith, from Project Gutenberg * Willem Frederik Stutterheim (1989). Rāma-legends and Rāma-reliefs in Indonesia. Abhinav Publications. ISBN 978-81-7017-251-2. * Vyas, R.T. (ed.) Vālmīki Rāmāyaṇa, Text as Constituted in its Critical Edition, Oriental Institute, Vadodara, 1992. * Valmiki Ramayana, Gita Press, Gorakhpur, India. * Ramesh Menon, The Ramayana: A Modern Retelling of the Great Indian Epic ISBN 0-86547-660-8 * F.S. Growse, The Ramayana of Tulsidas * Jonah Blank, Arrow of the Blue-Skinned God: Retracing the Ramayana Through India ISBN 0-8021-3733-4 * Kambar, Kamba Ramayanam. ==Тышкы сылтамалар== * [https://www.britannica.com/topic/Rama-Hindu-deity Rama] at ''Encyclopædia Britannica'' * [https://www.jstor.org/stable/27868037 Rama and Sita in Wonoboyo], Willem van der Molen (2003), Brill (10th century Indonesian treasure discovered in 1990) <!--========================({{No More Links}})============================ | PLEASE BE CAUTIOUS IN ADDING MORE LINKS TO THIS ARTICLE. WIKIPEDIA | | IS NOT A COLLECTION OF LINKS, NOR SHOULD IT BE USED FOR ADVERTISING.| | | | Excessive or inappropriate links WILL BE DELETED. | | See [[Wikipedia:External links]] & [[Wikipedia:Spam]] for details. | | | | If there are already plentiful links, please propose additions or | | replacements on this article's discussion page, or submit your link | | to the relevant category at the Open Directory Project (dmoz.org) | | and link back to that category using the {{dmoz}} template. | ===({{No More Links}})=========--> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} {{Сайланган мәкалә}} [[Төркем:Һинд дине]] [[Төркем:Вайшнавизм]] [[Төркем:Вишнуизм]] [[Төркем:Һинд дине Илаһлары]] 41oy4h0fk1ba79am4y6j5pqf69k4oe5 0 221201 6001103 5994576 2026-08-16T22:18:57Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001103 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Герменевтика'''({{lang-grc|ἑρμηνευτική}} – «Аңлатма осталык»)<ref>Chantraine P. Dictionnaire étymologique de la langue grecque, tome II. — Paris: Éditions Klincksieck, 1970. — P. 373.</ref><ref>Frisk H. Griechisches etymologisches Wörterbuch, Band I. — Carl Winter’s Universitätsbuchhandlung. — Heidelberg, 1960. — S. 563.</ref> * Текстларны аңлау һәм аңлату осталыгы * XX гасыр фәлсәфәсендә һәм гуманитар фәннәрендә юнәлеш. Заманча иҗтимагый фәннәрдә иң мөһим методологияләрнең берсе. == Герменевтика - фәлсәфә hәм гуманитар фәннәр == Текстларны аңлату, аларны шәрехләү принциплары турындагы методология. Ул гуманитар фәннәрне өйрәнүнең методологик нигезен тәшкил итә һәм авторның укучы белән аралашу-бәйләнеш характерын билгели. Фән буларак, герменевтика ХIХ йөздә Ф. [[Шлейермахер]], В. [[Дильтей]] хезмәтләренә нисбәтле барлыкка килә. ХХ йөздә Һ. [[Гадамер]], Г. [[Шпет]], М. [[Бахтин]] тарафыннан үстерелә. Әлеге фән, әдәбият һәм сәнгатьтә аңлашылмаучылыктан бигрәк, аңлау процессына йөз тота. Әдәби әсәр текстында һәрвакыт ике башлангыч яши, берсе – билгеле бер кагыйдәләргә нигезләнү, икенчесе – авторның үзенчәлегенә бәйле, алардан читләшү. Шуңа күрә әсәрне аңлау өчен әлеге кагыйдәләрне белү генә җитми, бәлки авторның сүз, фикер сөрешен тоемлау максатында аның роленә керү сорала. Ул исә «дивинация» дип аталган күренешкә китерә, ягъни текстны яңача аңлатуга, авторны тулырак ачуга бәйле һәм, иң мөһиме, бер акт белән генә тәмамланмыйча, ә төрле дәрәҗәдә кабатланыпторучы процесс тудыра. Аны Ф. Шлейермахер «герменевтик түгәрәк» термины белән атый.<ref>Закирҗанов Ә.М. Татар әдәбият белеме: традицияләр һәм үсеш тенденцияләре / Ә.М. Закирҗанов. – Казан: ТӘһСИ, 2018. б. 169. ISBN 978-5-93091-261-6</ref> == Танылган галимнәр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P101 wd:Q102686. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=label:Исем,p569,p19,p69,p106,p108,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |- | ''[[:d:Q170472|Origen]]'' | data-sort-value="185" | 185<br/>184 | ''[[:d:Q87|Искәндәрия]]'' | | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q2259532|cleric]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q105085644|Kirchenschriftsteller]]'' | | [[:commons:Category:Origen|Origen]] | data-sort-value="254" | 254 |- | ''[[:d:Q76576|Friedrich Schleiermacher]]'' | data-sort-value="1768" | 1768-11-21 | [[Вроцлав|Вротслав]] | ''[[:d:Q32120|Һалле-Виттенберг үнивирситите]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | ''[[:d:Q32120|Һалле-Виттенберг үнивирситите]]''<br/>''[[:d:Q20266894|Берлин университеты]]''<br/>[[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]] | [[:commons:Category:Friedrich Schleiermacher|Friedrich Schleiermacher]] | data-sort-value="1834" | 1834-02-12 |- | ''[[:d:Q11705519|Ángel Amor Ruibal]]'' | data-sort-value="1869" | 1869-03-11 | ''[[:d:Q98594072|Cangrallo]]'' | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q482980|автор]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | | [[:commons:Category:Ángel Amor Ruibal|Ángel Amor Ruibal]] | data-sort-value="1930" | 1930-11-04 |- | ''[[:d:Q1248105|Aleksei Losev]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-09-10<br/>1893-09-22 | [[Новочеркасск]] | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]''<br/>[[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | | data-sort-value="1988" | 1988-05-24 |- | ''[[:d:Q506973|Károly Kerényi]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-01-19 | [[Timişoara]] | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]'' | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q24387326|мифограф]]''<br/>''[[:d:Q17488357|диннәр тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q19829980|дин белгече]]'' | ''[[:d:Q1187444|University of Pécs]]''<br/>[[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]] | [[:commons:Category:Károly Kerényi|Károly Kerényi]] | data-sort-value="1973" | 1973-04-14 |- | ''[[:d:Q5407341|Eugene Halliday]]'' | data-sort-value="1911" | 1911 | [[Mançester]] | | [[фәлсәфәче]] | | | data-sort-value="1987" | 1987 |- | ''[[:d:Q1916843|James M. Robinson]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-06-30 | [[Геттисберг (Пенсильвания)|Геттисберг]] | | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q19829990|библеист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q50015|Клермонт-Грәдвейт үнивирситите]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-03-22 |- | ''[[:d:Q1627533|Robert W. Funk]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-07-18 | [[Эвансвил]] | ''[[:d:Q1017974|Butler University]]''<br/>''[[:d:Q29052|Вандербилт үнивирситите]]''<br/>''[[:d:Q5110194|Christian Theological Seminary]]''<br/>''[[:d:Q7914452|Vanderbilt University Divinity School]]'' | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>[[язучы]] | | | data-sort-value="2005" | 2005-09-03 |- | ''[[:d:Q1526022|Kah Kyung Cho]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-06-07 | [[Seul|Сеул]] | ''[[:d:Q39913|Сеул милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q151510|Һайделберг университеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q651233|Осака университеты]]''<br/>''[[:d:Q39913|Сеул милли университеты]]'' | [[:commons:Category:Kah Kyung Cho|Kah Kyung Cho]] | data-sort-value="2022" | 2022-01-15 |- | ''[[:d:Q1676404|José Severino Croatto]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-03-19 | ''[[:d:Q2982604|Sampacho]]'' | ''[[:d:Q973767|Pontifical Catholic University of Argentina]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q250867|католик рухание]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q98833890|Catholic theologian]]'' | ''[[:d:Q194223|Буйныс-Айрыс үнивирситите]]'' | | data-sort-value="2004" | 2004-04-26 |- | ''[[:d:Q43529201|Miroslav Mikulášek]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-03-14 | ''[[:d:Q1025213|Роситсе]]'' | ''[[:d:Q12016640|Masaryk University Faculty of Arts]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15962340|әдәбият теоретигы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q17337766|театраль тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q60098894|русист]]'' | | | |- | ''[[:d:Q93231952|Edgar V. McKnight]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-11-21 | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | data-sort-value="2020" | 2020 |- | ''[[:d:Q1157217|Dagfinn Føllesdal]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-06-22 | ''[[:d:Q109469|Askim Municipality]]'' | [[Harvard universitetı|Гарвард университеты]]<br/>''[[:d:Q486156|Осло университеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>[[профессор]] | [[Stenford universitetı|Стенфорд университеты]]<br/>''[[:d:Q486156|Осло университеты]]'' | | data-sort-value="2026" | 2026-03-01 |- | ''[[:d:Q2707309|Richard J. Bernstein]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-05-14 | [[Бруклин]] | [[Yel universitetı|Йель университеты]]<br/>''[[:d:Q10749664|Midwood High School]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Yel universitetı|Йель университеты]]<br/>''[[:d:Q599316|Яңа мәктәп]]'' | | data-sort-value="2022" | 2022-07-04 |- | ''[[:d:Q40259676|Richard E. Palmer]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-11-06 | [[Финикс]] | ''[[:d:Q1270831|University of Redlands]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | ''[[:d:Q6722050|MacMurray College]]'' | | data-sort-value="2015" | 2015-07-12 |- | ''[[:d:Q91189596|Armido Rizzi]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-04-14 | [[Белджойозо]] | | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | data-sort-value="2020" | 2020-08-17 |- | ''[[:d:Q1457925|Friedrich-Wilhelm von Herrmann]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-10-08 | [[Потсдам]] | ''[[:d:Q153987|Фрайбург университеты]]''<br/>[[Берлинның Ирекле университеты|Берлинның Ирекле үнивирситите]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q153987|Фрайбург университеты]]'' | [[:commons:Category:Friedrich-Wilhelm von Herrmann|Friedrich-Wilhelm von Herrmann]] | data-sort-value="2022" | 2022-08-02 |- | ''[[:d:Q23063254|Thomas M. Seebohm]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-07-07 | [[Гливице|Гливитсе]] | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | ''[[:d:Q739627|Пенсилвания штаты университеты]]''<br/>''[[:d:Q151510|Һайделберг университеты]]''<br/>''[[:d:Q161982|Майнц университеты]]'' | | data-sort-value="2014" | 2014-08-25 |- | ''[[:d:Q110363|Heinz Wismann]]'' | data-sort-value="1935" | 1935 | [[Берлин]] | ''[[:d:Q273518|Югары иҗтимагый фәннәр мәктәбе]]'' | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q18916625|иллинис]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q24265174|фәлсәфә тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | ''[[:d:Q273518|Югары иҗтимагый фәннәр мәктәбе]]'' | [[:commons:Category:Heinz Wismann|Heinz Wismann]] | |- | ''[[:d:Q562242|Mohammad Mojtahed Shabestari]]'' | data-sort-value="1936" | 1936 | [[Тәбриз]]<br/>''[[:d:Q765501|Shabestar]]'' | ''[[:d:Q4119319|Ком шәһәре семинариясе]]'' | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q573375|Schreiber]]'' | ''[[:d:Q737835|Тәһран университеты]]'' | [[:commons:Category:Mohammad Mojtahed Shabestari|Mohammad Mojtahed Shabestari]] | |- | ''[[:d:Q17204046|Herbert Anton]]'' | data-sort-value="1936" | 1936<br/>1936-02-16 | [[Гладбек]] | | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2599593|гирманис]]'' | ''[[:d:Q317032|Дүсселдорф университеты]]'' | | data-sort-value="2023" | 2023-09-21 |- | ''[[:d:Q4707190|Alan M. Olson]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-01-07 | [[Миннеаполис]] | ''[[:d:Q1515763|Изге Олаф көллияте]]''<br/>''[[:d:Q6966890|Nashotah House]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q49110|Бостон үнивирситите]]'' | | data-sort-value="2023" | 2023-09-14 |- | ''[[:d:Q7377252|Rudolf Makkreel]]'' | data-sort-value="1939" | 1939 | [[Antwerpen|Антверпен]] | [[Kolumbiä universitetı|Колумбия университеты]] | [[фәлсәфәче]] | | | data-sort-value="2021" | 2021 |- | ''[[:d:Q55996485|Richard James Campbell]]'' | data-sort-value="1939" | 1939 | | ''[[:d:Q487556|Сидней университеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q395678|Agostino Marchetto]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-08-28 | [[Виченца]] | | ''[[:d:Q250867|католик рухание]]''<br/>''[[:d:Q611644|католик епископ]]'' | | [[:commons:Category:Agostino Marchetto|Agostino Marchetto]] | |- | ''[[:d:Q7347279|Robert Magliola]]'' | data-sort-value="1940" | 1940 | | [[Prinston universitetı|Принстон университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q113961864|comparative literature academic]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q16128545|Erwin Hufnagel]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-07-21 | ''[[:d:Q151993|Ruhr]]'' | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q161982|Майнц университеты]]'' | | data-sort-value="2022" | 2022-06-10 |- | ''[[:d:Q112520304|Valerie Malhotra Bentz]]'' | data-sort-value="1942" | 1942 | | | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1900167|психотерапевт]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q9379869|лектор]]'' | | | |- | ''[[:d:Q96263|Anselm Haverkamp]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-07-18 | [[Бонн]] | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | ''[[:d:Q149481|Яурупа Виадрина үнивирситите]]''<br/>''[[:d:Q49210|Нью-Йорк университеты]]'' | | |- | ''[[:d:Q560307|Nasr Abu Zayd]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-07-10 | ''[[:d:Q271771|Tanta]]'' | ''[[:d:Q194445|Каһирә университеты]]''<br/>''[[:d:Q156598|Лейден университеты]]''<br/>[[Pensilvaniä universitetı|Пенсилвания университеты]] | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q620573|гарәбиятче]]''<br/>''[[:d:Q24885626|thinker]]'' | ''[[:d:Q194445|Каһирә университеты]]''<br/>''[[:d:Q1711630|University of Humanistic Studies]]''<br/>''[[:d:Q221653|Утрехт университеты]]''<br/>''[[:d:Q651233|Осака университеты]]''<br/>''[[:d:Q156598|Лейден университеты]]'' | [[:commons:Category:Nasr Abu Zayd|Nasr Abu Zayd]] | data-sort-value="2010" | 2010-07-05 |- | ''[[:d:Q12044954|Petr Macek]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-05-21 | [[Прага]] | ''[[:d:Q11985226|Protestant Theological Faculty – Charles University]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q152002|пастыр]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q432386|вәгыйз]]''<br/>''[[:d:Q98833883|Protestant theologian]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]'' | | | |- | ''[[:d:Q19609871|Kang-i Sun Chang]]'' | data-sort-value="1944" | 1944 | [[Ханбалык|Пекин]] | ''[[:d:Q499451|Ратгерс университеты]]''<br/>[[Prinston universitetı|Принстон университеты]]<br/>''[[:d:Q32746|Тәйвән милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q2302260|South Dakota State University]]''<br/>''[[:d:Q707948|Tunghai University]]'' | ''[[:d:Q15255771|синолог]]''<br/>''[[:d:Q15962340|әдәбият теоретигы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Yel universitetı|Йель университеты]]<br/>''[[:d:Q49120|Тафтс үнивирситите]]'' | | |- | ''[[:d:Q90890680|Guido Innocenzo Gargano]]'' | data-sort-value="1944" | 1944 | | | ''[[:d:Q733786|кәшиш]]''<br/>''[[:d:Q88104555|patristic scholar]]''<br/>''[[:d:Q98833890|Catholic theologian]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120031229|Sergej Viktorovič Gorjunkov]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-03-11 | | | ''[[:d:Q3391743|сынлы сәнгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1925963|рәссам-график]]''<br/>''[[:d:Q644687|иллюстратор]]''<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1335789|Emil Angehrn]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-05-09 | [[Люцерн]] | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q50662|Франкфурт университеты]]''<br/>''[[:d:Q372608|Базел университеты]]'' | | |- | ''[[:d:Q112533645|Fernanda Henriques]]'' | data-sort-value="1946" | 1946 | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | | | |- | ''[[:d:Q59526579|Jaroslav Hroch]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-05-06 | [[Брно]]<br/>''[[:d:Q656603|Йичин]]'' | | [[фәлсәфәче]] | | | data-sort-value="2016" | 2016-06-17 |- | ''[[:d:Q2020599|David F. Ford]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-01-23 | [[Дублин]] | ''[[:d:Q153978|Түбинген университеты]]''<br/>''[[:d:Q1068258|Дублин университеты колледжы – Ирландия милли университетының Дублин бүлекчәсе]]''<br/>''[[:d:Q691283|Изге Җон көллияте]]''<br/>''[[:d:Q10723329|Yale Divinity School]]'' | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Kembric universitetı|Кембриҗ университеты]]<br/>''[[:d:Q223429|Бирмингем университеты]]'' | | |- | ''[[:d:Q93232715|David Jay Gouwens]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-05-06 | | | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2093551|Pierre Judet de La Combe]]'' | data-sort-value="1949" | 1949 | | ''[[:d:Q1141586|University Lille-III]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q18916625|иллинис]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]'' | ''[[:d:Q1141586|University Lille-III]]''<br/>''[[:d:Q273518|Югары иҗтимагый фәннәр мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q83259|Югары нормаль мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q280413|Милли фәнни тикшеренүләр үзәге]]'' | | |- | ''[[:d:Q3294483|Marlène Zarader]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-12-29 | [[Әлҗәзаир (шәһәр)]] | ''[[:d:Q546118|Paris-Sorbonne University - Paris IV]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q28004591|professeur des universités]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q2912244|Paul-Valéry University (Montpellier, 1970-2024)]]'' | [[:commons:Category:Marlène Zarader|Marlène Zarader]] | data-sort-value="2025" | 2025-06-06 |- | ''[[:d:Q15229371|Giulio Raio]]'' | data-sort-value="1949" | 1949 | [[Наполи]] | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q1632525|Naples Eastern University]]'' | | |- | ''[[:d:Q6006884|Mauricio Beuchot]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-03-04 | [[Торреон]] | | [[фәлсәфәче]]<br/>[[рухани]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q36956043|Michael Lambek]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-06-11 | | [[Мичиган университеты]]<br/>''[[:d:Q201492|Макгилл университеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q3137221|University of Toronto Scarborough]]'' | | |- | ''[[:d:Q1100163|Clemens Zerling]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-03-05 | [[Нойнкирхен-Зельшайд]] | | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q2516866|нәшир]]''<br/>''[[:d:Q61911662|marketing consultant]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5349711|Einar Thomassen]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-04-25 | [[Берген]] | ''[[:d:Q204457|Берген университеты]]''<br/>''[[:d:Q216273|Сент-Әндрүс үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q17488357|диннәр тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]''<br/>''[[:d:Q19829980|дин белгече]]'' | ''[[:d:Q486156|Осло университеты]]''<br/>''[[:d:Q204457|Берген университеты]]'' | | |- | ''[[:d:Q122943243|Vladimir Arkad‘jevič Dolinskij]]'' | data-sort-value="1951" | 1951 | | | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q60098894|русист]]'' | | | |- | ''[[:d:Q23914124|Ștefan Afloroaei]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-07-25 | ''[[:d:Q16898352|Pașcani]]'' | ''[[:d:Q1523902|Яссы университеты]]'' | [[фәлсәфәче]] | ''[[:d:Q1523902|Яссы университеты]]'' | | |- | ''[[:d:Q93220098|Thomas Scott Caulley]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-04-16 | [[Юҗин (Орегон)|Юҗин]] | | ''[[:d:Q19829990|библеист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]'' | | | |- | ''[[:d:Q126958201|Bill Gray]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-07-30<br/>1952 | [[Glazgo]] | ''[[:d:Q7006603|New College]]''<br/>''[[:d:Q909696|Princeton Theological Seminary]]''<br/>''[[:d:Q745967|Крайст-Чөрч]]''<br/>[[Оксфорд университеты]]<br/>[[Edinburg universitetı|Эдинбург университеты]]<br/>[[Prinston universitetı|Принстон университеты]] | ''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q6673651|әдәбиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | | | data-sort-value="2019" | 2019-04-08<br/>2019 |- | ''[[:d:Q3217932|Larisa Cercel]]'' | data-sort-value="1953" | 20th century<br/>1977 | [[Бухарест|Бүкрәш]] | | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q2599593|гирманис]]''<br/>''[[:d:Q2504617|раманис]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q84360572|translation scholar]]'' | | | |- | ''[[:d:Q12779340|Zdeňka Kalnická]]'' | data-sort-value="1953" | 1953 | | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q1783294|University of Ostrava]]'' | | |- | ''[[:d:Q20479568|Gábor Tolcsvai Nagy]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-11-24 | [[Будапешт]] | | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]'' | | |- | ''[[:d:Q20046888|Luis Filipe Barreto]]'' | data-sort-value="1954" | 1954 | | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q93221542|Bradford E. Hinze]]'' | data-sort-value="1954" | 1954 | | | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q106523223|Rita Šerpytytė]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-01-26 | ''[[:d:Q193787|Таураге]]'' | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q109627281|David R. Bauer]]'' | data-sort-value="1954" | 1954 | [[Америка Кушма Штатлары]] | ''[[:d:Q7885972|Union Presbyterian Seminary]]'' | ''[[:d:Q152002|пастыр]]''<br/>''[[:d:Q19829990|библеист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q2645880|Asbury Theological Seminary]]'' | | |- | ''[[:d:Q3172399|Jean Grondin]]'' | data-sort-value="1955" | 1955 | ''[[:d:Q2936979|Cap-de-la-Madeleine]]'' | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q1067935|Laval University]]''<br/>[[Monreal universitetı|Монреаль университеты]] | | |- | ''[[:d:Q4193748|Suren Zoljan]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-04-16 | [[Ереван]] | ''[[:d:Q104542136|ԵՊՀ ռուս բանասիրության ֆակուլտետ]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | ''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q1962291|Ереван лингвистика университеты]]'' | | |- | ''[[:d:Q25345787|Ming Dong Gu]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-05-01 | | ''[[:d:Q131252|Чикаго университеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q1781394|Дәластагы Техас университеты]]'' | | |- | ''[[:d:Q4214270|Leonid Karasev]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-09-17 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Россия дәүләт гуманитар университеты]] | | |- | ''[[:d:Q112522454|Carlos Ruta]]'' | data-sort-value="1956" | 1956 | | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1685266|Jean-Pierre Wils]]'' | data-sort-value="1957" | 1957 | ''[[:d:Q464454|Geel]]'' | ''[[:d:Q153978|Түбинген университеты]]''<br/>''[[:d:Q833670|Лөвен католик университеты]]'' | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q5403434|итик]]''<br/>''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | ''[[:d:Q632004|Неймеген университеты]]'' | | |- | ''[[:d:Q121066374|Evanghelia Stead]]'' | data-sort-value="1957" | 1957 | | ''[[:d:Q546118|Paris-Sorbonne University - Paris IV]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q21294582|Philippe Bordeyne]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-12-21 | [[Париж]] | | ''[[:d:Q250867|католик рухание]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]'' | | | |- | ''[[:d:Q117151914|Carmen Segura]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-02-17 | | | [[фәлсәфәче]] | ''[[:d:Q926068|University of Navarre]]'' | | |- | ''[[:d:Q112522174|Asger Sørensen]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-12-28 | ''[[:d:Q30096|Frederiksberg]]'' | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q112547851|Placido Sgroi]]'' | data-sort-value="1960" | 1960 | | | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q55737401|Christian theologian]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | data-sort-value="2018" | 2018 |- | ''[[:d:Q16408548|Tarmo Toom]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-12-05 | [[Эстония]] | | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q13219637|виолончелист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q204181|Тарту университеты]]'' | | |- | ''[[:d:Q55620494|Pierre Maréchaux]]'' | data-sort-value="1961" | 1961 | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | | | |- | ''[[:d:Q87474505|Giovanni Giorgio]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-04-21 | [[Потенца]] | ''[[:d:Q2261128|D'Annunzio University of Chieti–Pescara]]''<br/>''[[:d:Q475007|Pontifical Lateran University]]'' | ''[[:d:Q250867|католик рухание]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]'' | ''[[:d:Q475007|Pontifical Lateran University]]'' | | |- | ''[[:d:Q109905659|Pantelis Kalaitzidis]]'' | data-sort-value="1961" | 1961 | [[Сәләник]] | | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113759987|Scott Ables]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-10-14 | | | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6165619|Víctor Manuel Fernández]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-07-18 | ''[[:d:Q1063409|Río Cuarto Department]]'' | ''[[:d:Q467025|Pontifical Gregorian University]]''<br/>''[[:d:Q973767|Pontifical Catholic University of Argentina]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q250867|католик рухание]]''<br/>''[[:d:Q25393460|католик дьякон]]''<br/>''[[:d:Q49476|баш әскаф]]''<br/>''[[:d:Q98833890|Catholic theologian]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q611644|католик епископ]]''<br/>''[[:d:Q127327158|theology teacher]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q21185790|exegete]]'' | ''[[:d:Q973767|Pontifical Catholic University of Argentina]]'' | [[:commons:Category:Víctor Manuel Fernández|Víctor Manuel Fernández]] | |- | ''[[:d:Q30904179|Rebeca Maldonado Rodriguera]]'' | data-sort-value="1962" | 1962 | | ''[[:d:Q222738|Мексика милли автономияле университеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55116662|Karen Joisten]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-06-18 | [[Рүсселсһайм-ам-Майн]] | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q678965|University of Kaiserslautern]]'' | | |- | ''[[:d:Q113715357|Gudrun Guttenberger]]'' | data-sort-value="1962" | 1962 | | | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6372454|Karla Pollmann]]'' | data-sort-value="1963" | 1963 | [[Түбинген]] | ''[[:d:Q309948|Бохумдагы Рур университеты]]'' | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q2468727|classical scholar]]'' | ''[[:d:Q835440|University of Konstanz]]''<br/>''[[:d:Q216273|Сент-Әндрүс үнивирситите]]''<br/>''[[:d:Q24382|Bielefeld University]]''<br/>''[[:d:Q1432632|University of Reading]]''<br/>''[[:d:Q153978|Түбинген университеты]]''<br/>''[[:d:Q459506|Бристоль университеты]]'' | | |- | ''[[:d:Q107278089|Mohamed El Hirech]]'' | data-sort-value="1963" | 1963 | ''[[:d:Q185157|Tétouan]]'' | ''[[:d:Q3551490|Sidi Mohamed Ben Abdellah University]]''<br/>''[[:d:Q3551367|Abdelmalek Essaâdi University]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q3551367|Abdelmalek Essaâdi University]]'' | | |- | ''[[:d:Q27565624|Pablo Blanco Sarto]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-07-12 | [[Сарагоса]] | | ''[[:d:Q1469535|католик рухание]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[фәлсәфәче]] | ''[[:d:Q926068|University of Navarre]]'' | | |- | ''[[:d:Q60580796|Laura Selva Carugati]]'' | data-sort-value="1964" | 1964 | [[Буэнос-Айрес]] | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q2599593|гирманис]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q93233402|Piotr Ashwin-Siejkowski]]'' | data-sort-value="1964" | 1964 | [[Польша]] | | ''[[:d:Q55737401|Christian theologian]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q245247|Лондон король көллияте]]''<br/>''[[:d:Q3551577|University of Chichester]]'' | | |- | ''[[:d:Q112478422|Jens Mattern]]'' | data-sort-value="1964" | 1964 | | | [[фәлсәфәче]] | | | |- | ''[[:d:Q119811715|Jack Simmons]]'' | data-sort-value="1964" | 1964 | | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q67159924|Lauren Swayne Barthold]]'' | data-sort-value="1965" | 1965 | | ''[[:d:Q599316|Яңа мәктәп]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q93238559|Hyun Chul Paul Kim]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-10-16 | | | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q93242062|Catherine Broc-Schmezer]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-07-30 | | | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q97160397|Rachel Fulton Brown]]'' | data-sort-value="1965" | 1965 | | | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3332711|медиевист]]'' | ''[[:d:Q131252|Чикаго университеты]]'' | | |- | ''[[:d:Q112498405|Burhanettin Tatar]]'' | data-sort-value="1965" | 1965 | | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q112563666|Bart van Klink]]'' | data-sort-value="1965" | 1965 | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[хокук белгече]] | ''[[:d:Q1065414|Vrije Universiteit Amsterdam]]'' | | |- | ''[[:d:Q117247142|Wei-Chieh Lin]]'' | data-sort-value="1965" | 1965 | [[Taybey|Тайпей]] | ''[[:d:Q963709|Tokai University]]''<br/>''[[:d:Q309948|Бохумдагы Рур университеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | ''[[:d:Q77081421|Institute of Chinese Literature and Philosophy, Academia Sinica]]'' | | |- | ''[[:d:Q56596974|Sean McGrath]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-12-12 | | ''[[:d:Q627969|University of Ottawa]]''<br/>''[[:d:Q180865|Торонто университеты]]''<br/>''[[:d:Q1895354|Memorial University of Newfoundland]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q1895354|Memorial University of Newfoundland]]'' | | |- | ''[[:d:Q57414579|Ivana Noble]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-09-29 | [[Пльзень|Плзен]] | ''[[:d:Q12020962|Hussite Theological Faculty, Charles University]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q955464|parson]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>[[укытучы]] | ''[[:d:Q11985226|Protestant Theological Faculty – Charles University]]'' | | |- | ''[[:d:Q104214769|Leora Batnitzky]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-04-14 | | | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q105416276|Ken-pa Chin]]'' | data-sort-value="1966" | 1966 | | | ''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124644247|Paul Fairfield]]'' | data-sort-value="1966" | 1966 | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1082840|Christiane Tietz]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-04-20 | [[Франкфурт]] | ''[[:d:Q153978|Түбинген университеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1381199|Protestant theology]]''<br/>''[[:d:Q98833883|Protestant theologian]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]'' | ''[[:d:Q161982|Майнц университеты]]''<br/>[[Цюрих университеты|Сүрих үнивирситите]]<br/>''[[:d:Q1196251|Union Theological Seminary]]''<br/>''[[:d:Q707283|Германия фәнни-тикшеренү җәмгыяте]]'' | [[:commons:Category:Christiane Tietz|Christiane Tietz]] | |- | ''[[:d:Q95321212|Philipp Stoellger]]'' | data-sort-value="1967" | 1967 | | | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q98833883|Protestant theologian]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q112547850|Lorenzo Raniero]]'' | data-sort-value="1967" | 1967 | [[Виченца]] | | ''[[:d:Q250867|католик рухание]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q98833890|Catholic theologian]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q25930474|Abdel-Hakim Ourghi]]'' | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q131818|Oran]]''<br/>[[Алмания|Германия]] | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3155377|ислам белгече]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | ''[[:d:Q1441203|University of Education Freiburg]]'' | [[:commons:Category:Abdel-Hakim Ourghi|Abdel-Hakim Ourghi]] | |- | ''[[:d:Q107975583|Taurino Araújo]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-12-25 | [[Жекие]] | ''[[:d:Q10387814|State University of Santa Cruz]]''<br/>''[[:d:Q600634|Pontifícia Universidade Católica do Rio Grande do Sul]]''<br/>''[[:d:Q6156851|Universidad del Museo Social Argentino]]''<br/>''[[:d:Q10387867|Universidade Salgado de Oliveira]]'' | ''[[:d:Q380075|advocate]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q3391743|сынлы сәнгать эшлеклесе]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113836556|Daniele Giglioli]]'' | data-sort-value="1968" | 1968 | | | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>''[[:d:Q15962340|әдәбият теоретигы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q61970534|Kristin Gjesdal]]'' | data-sort-value="1969" | 1969 | [[Осло]] | ''[[:d:Q486156|Осло университеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q486156|Осло университеты]]'' | | |- | ''[[:d:Q112548548|Željko Radinković]]'' | data-sort-value="1969" | 1969 | [[Баня-Лука|Банә-Лука]] | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113785758|Csaba Olay]]'' | data-sort-value="1970" | 1970 | | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140386561|Douglas L. Berger]]'' | data-sort-value="1970" | 1970 | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q16439183|Andreas Fickers]]'' | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q152748|Sankt Vith]]'' | | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | ''[[:d:Q20573094|Luxembourg Centre for Contemporary and Digital History (C2DH)]]'' | | |- | ''[[:d:Q28500359|Александр Михайлович Прилуцкий]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-09-10 | [[Түбән Новгород]] | ''[[:d:Q492766|Нижгар ил үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>''[[:d:Q4504549|дин хадиме]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q16402907|семиотик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | | |- | ''[[:d:Q92377735|Vit Husek]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-06-29 | [[Һрадец-Кралове|Һрадетс-Кралове]] | | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | ''[[:d:Q1637611|Palacký University Olomouc]]''<br/>''[[:d:Q13221599|Saints Cyril and Methodius Faculty of Theology of Palacký University, Olomouc]]'' | | |- | ''[[:d:Q95078824|Kateřina Bauerová]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-12-03 | [[Йиһлава]] | ''[[:d:Q8312479|Faculty of Education]]''<br/>''[[:d:Q11985226|Protestant Theological Faculty – Charles University]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]'' | | | |- | ''[[:d:Q95174444|Peter Chvojka]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-09-10 | | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q1428711|University of South Bohemia in České Budějovice]]'' | | |- | ''[[:d:Q127609040|Daniela Langer]]'' | data-sort-value="1972" | 1972 | | | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | | | |- | ''[[:d:Q67915358|Andreas Mauz]]'' | data-sort-value="1973" | 1973 | | | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q98833883|Protestant theologian]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q112551152|Nicola Stricker]]'' | data-sort-value="1973" | 1973 | | | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q55737401|Christian theologian]]'' | | | |- | ''[[:d:Q112509828|Cristian Ciocan]]'' | data-sort-value="1974" | 1974 | | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q608338|Бухарест университеты]]'' | | |- | ''[[:d:Q112551150|Daniel Frey]]'' | data-sort-value="1974" | 1974 | | | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q98833883|Protestant theologian]]'' | | | |- | ''[[:d:Q112561370|Nathan G. Jennings]]'' | data-sort-value="1974" | 1974 | | | [[рухани]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q10567966|liturgist]]'' | | | |- | ''[[:d:Q107379816|Ivan Pintor Iranzo]]'' | data-sort-value="1975" | 1975 | [[Барселона]] | ''[[:d:Q24543|Pompeu Fabra University]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q4220892|кинокритик]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q11814411|documentarian]]'' | ''[[:d:Q24543|Pompeu Fabra University]]'' | [[:commons:Category:Ivan Pintor Iranzo|Ivan Pintor Iranzo]] | |- | ''[[:d:Q112344078|Alina Isac Alak]]'' | data-sort-value="1975" | 1975 | | | ''[[:d:Q3155377|ислам белгече]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Вена университеты]] | | |- | ''[[:d:Q113834914|Tomislav Zelić]]'' | data-sort-value="1975" | 1975 | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q2599593|гирманис]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]'' | | | |- | ''[[:d:Q95917040|Ondřej Sládek]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-11-11 | | | ''[[:d:Q18931911|назарияче]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | | | |- | ''[[:d:Q112534051|Emanuela Primiceri]]'' | data-sort-value="1976" | 1976 | | | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q112548336|Mihaela Mocanu]]'' | data-sort-value="1976" | 1976 | | | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | | | |- | ''[[:d:Q125996117|Stefano Marino]]'' | data-sort-value="1976" | 1976 | [[Катания]] | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q139481682|Natal‘ja Andrejevna Artemenko]]'' | data-sort-value="1976" | 1976 | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q112552414|Matthew D. Kim]]'' | data-sort-value="1977" | 1977 | | | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q1423891|дин хезмәтчесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57829823|Inga Römer]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-06-09 | [[Һамбург]] | ''[[:d:Q447953|University of Wuppertal]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q447953|University of Wuppertal]]''<br/>''[[:d:Q945876|Гренобль университеты]]''<br/>''[[:d:Q153987|Фрайбург университеты]]'' | | |- | ''[[:d:Q93245167|Susanne Luther]]'' | data-sort-value="1979" | 1979 | [[Nürnberg]] | | [[Гыйльми хезмәткәр]]<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q95461769|Martin Jiskra]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-05-06 | | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q19829980|дин белгече]]'' | | | |- | ''[[:d:Q112554911|Ioan Alexandru Tofan]]'' | data-sort-value="1979" | 1979 | | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q112562235|Thomas Hilgers]]'' | data-sort-value="1979" | 1979 | | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113737876|Anna Varga-Jani]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-02-18 | [[Будапешт]] | ''[[:d:Q255285|Петер Пазмань катулик үнивирситите]]''<br/>''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]'' | [[фәлсәфәче]] | | | |- | ''[[:d:Q113846575|Nicole Thiemer]]'' | data-sort-value="1981" | 1981 | | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | | | |- | ''[[:d:Q130642844|Jurij Vladimirovič Podkovyrin]]'' | data-sort-value="1981" | 1981 | [[Кемерово]] | | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q95221468|Tobias Keiling]]'' | data-sort-value="1983" | 1983 | | ''[[:d:Q49118|Бостон көллияте]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q865528|Ворвик университеты]]''<br/>''[[:d:Q152171|Бонн университеты]]''<br/>''[[:d:Q774489|Соммервилл көллияте]]''<br/>''[[:d:Q161976|Вүрцбург университеты]]''<br/>''[[:d:Q153987|Фрайбург университеты]]'' | | |- | ''[[:d:Q112562021|Chrystyna Bohdanìvna Vorok]]'' | data-sort-value="1983" | 1983 | | | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | | | |- | ''[[:d:Q123282424|Libera Pisano]]'' | data-sort-value="1985" | 1985-11-24 | | ''[[:d:Q209344|Сапиенца Рим үнивирситите]]'' | [[фәлсәфәче]] | ''[[:d:Q1979891|NOVA University Lisbon]]'' | | |- | ''[[:d:Q113758968|Stephanie Rumpza]]'' | data-sort-value="1986" | 1986 | | | | | | |- | ''[[:d:Q112511122|Geoffrey Dierckxsens]]'' | data-sort-value="1987" | 1987 | | | [[фәлсәфәче]] | ''[[:d:Q30258522|Institute of Philosophy, Czech Academy of Sciences]]'' | | |- | ''[[:d:Q88969688|Wessel Reijers]]'' | data-sort-value="1989" | 1989 | | | [[галим]] | | | |- | ''[[:d:Q113753775|Thorben Alles]]'' | data-sort-value="1991" | 1991 | | | ''[[:d:Q98833883|Protestant theologian]]'' | | | |- | ''[[:d:Q23762735|Brian Treanor]]'' | | | ''[[:d:Q1026926|Лоң-Бичтәге Калифорния университеты]]''<br/>''[[:d:Q174710|Лос-Анджелестагы Калифорния университеты]]''<br/>''[[:d:Q49118|Бостон көллияте]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q1786078|Loyola Marymount University]]'' | | |- | ''[[:d:Q85483853|Won W. Lee]]'' | | | ''[[:d:Q50015|Клермонт-Грәдвейт үнивирситите]]''<br/>''[[:d:Q909696|Princeton Theological Seminary]]''<br/>''[[:d:Q39988|Yonsei University]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>[[язучы]] | ''[[:d:Q2698482|Calvin University]]''<br/>''[[:d:Q7552393|Society of Biblical Literature]]''<br/>''[[:d:Q19753652|Society for Old Testament Study]]'' | | |- | ''[[:d:Q95821710|Vicente de Haro Romo]]'' | | | ''[[:d:Q947259|Panamerican University]]''<br/>''[[:d:Q222738|Мексика милли автономияле университеты]]'' | ''[[:d:Q16538479|Lehrbeauftragter]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q947259|Panamerican University]]'' | | |- | ''[[:d:Q113501583|David Weberman]]'' | | | | [[фәлсәфәче]] | | | |- | ''[[:d:Q113759646|Jo-Ann Badley]]'' | | | | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120602139|Samuel Jakob]]'' | | | | ''[[:d:Q26831130|life coach]]''<br/>''[[:d:Q1900167|психотерапевт]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120679628|Chris Lawn]]'' | | | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120681289|Niall Keane]]'' | | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q122873582|Nathan Eric Dickman]]'' | | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | | | |- | ''[[:d:Q124309490|Carmelo Meazza]]'' | | | | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124644343|Roman Felde]]'' | | | | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q15319501|social scientist]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124645182|Neil Sadler]]'' | | | | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q126292399|Monica E. McLellan Zikpi]]'' | | | | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q138050130|Vladimir Stanislavovič Makovcev]]'' | | | | | | | |- | ''[[:d:Q139430723|Paul Forsell]]'' | | | | | | | |- | ''[[:d:Q139440348|Osman Bilen]]'' | | | | | | | |- | ''[[:d:Q139449587|Todd S. Mei]]'' | | | | ''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q139452668|Helena Tampierová]]'' | | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q19829980|дин белгече]]'' | | | |- | ''[[:d:Q139464581|Robert Glenn Davis]]'' | | | | ''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q139475575|Martin Čurda]]'' | | | | ''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q139482514|Gregory A. Ryan]]'' | | | | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140724994|Shirin Shafaie]]'' | | | | ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} == Моны да карагыз == {{Портал|Фәлсәфә}} * [[Фәлсәфи төшенчәләр]] {{Фәннәр}} [[Төркем:Фәлсәфә]] g2apwu6y3azck2ujbws8d0s4banfpa0 0 228271 6001089 5508151 2026-08-16T19:30:22Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6001089 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Бөтендөнья уйгыр конгрессы''', БУК, [[Дөнья уйгыр корылтае]] ({{lang-ug|دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتى}}, ''уйгыр латин язуында'': Dunya Uyghur Qurultiyi, {{lang-en|World Uyghur Congress}}) — [[мөһаҗир]]лектәге [[уйгырлар]]ның халыкара оешмасы. [[Кытай]]ның [[Шенҗаң-Уйгыр автономияле районы]] ([[Көнчыгыш Төркестан]]) эчендә, шулай ук Көнчыгыш Төркестаннан читтә дә [[уйгыр халкы]] мәнфәгатьләрен якларга омтыла<ref>[https://web.archive.org/web/20090716001205/http://www.allheadlinenews.com/articles/7015713505?Ethnic%20Clashes%20In%20China%20Continue%20As%20White%20House%20Calls%20For%20Restraint Ethnic Clashes In China Continue As White House Calls For Restraint (''Кытайда этник бәрелешләр дәвам итә, Ак Йорт сабырлыкка чакыра'').] allheadlinenews.com July 7, 2009{{ref-en}}</ref>. Бөтендөнья уйгыр конгрессы үзен көч кулланусыз һәм тыныч хәрәкәт буларак тасвирлый һәм тоталитаризм, дини түземсезлек һәм терроризмнан баш тарту өчен чыгыш ясый<ref>[https://www.globalsecurity.org/military/world/para/uighur.htm Uighur Militants (''Уйгыр сугышчылары'').] globalsecurity.org{{ref-en}}</ref>. Конгресс {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Демократия өчен фонд|Демократия өчен фонд|en|National Endowment for Democracy}} (''[[АКШ]]'') тарафыннан өлешчә финанслана. [[Кытай]]да БУК «террористлар оешмасы» дип рәсми рәвештә танылган<ref>[https://uyghuramerican.org/about-uyghurs Political Background.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200619044634/https://uyghuramerican.org/about-uyghurs |date=2020-06-19 }} UAA{{ref-en}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110604043212/http://www.channelnewsasia.com/stories/afp_asiapacific/view/251452/1/.html China says international extremists backing terrorism in Xinjiang (''Кытай халыкара экстремистлар Синьцзянда терроризмга ярдәм итә, ди'').] channelnewsasia.com, 09.01.2007{{ref-en}}</ref>. [[Файл:Xinjiang in China (de-facto) (+all claims hatched).svg|200px|thumb|right|[[Көнчыгыш Төркистан]] (''[[кызыл төс|кызыл]]'') Үзәк Азия картасында]] == Тарих == Уйгыр җәмгыятьләренең күп өлешен берләштергән беренче уйгыр оешмасы [[1992 ел]]ның [[декабрь|декабрендә]] [[Истанбул]]да оештырыла һәм ''Көнчыгыш Төркестанның Милли Конгрессы'' дип атала. [[1998 ел]]ның [[декабрь|декабрендә]] Истанбулда кырыктан артык уйгыр лидеры һәм 18 илдән якынча 300 уйгыр җәмгыяте вәкиле катнашында әлеге оешма ''Көнчыгыш Төркестан Милли Үзәге (КТМҮ)'' дип үзгәртелә. Башта КТМҮ штаб-фатиры [[Төркия]]дә була, әмма [[Кытай]] басымы астында, КТМҮ [[Мюнхен]]га күчкән. [[2004 ел]]ның [[16 апрель|16 апрелендә]] КТМҮ «Бөтендөнья уйгыр конгрессы» итеп үзгәртелә, ул уйгырларның барлык төркемнәрен, шул исәптән Американың уйгыр ассоциациясен ({{lang-en|UAA}}) һәм Уйгыр яшьләре конгрессын берләштерә. == Җитәкчелек == * [[2004 ел|2004]]—[[2006 ел]]ларда — Әркин Алыптәкин ({{lang-ug|ئەركىن ئالپتەكىن, Еркин Алптекин, Erkin Alptekin}}). * [[2006 ел|2006]]— [[2017 ел]]ларда — Рабия Кадир ({{lang-ug|رابىيە قادىر, Рабийә Қадир, Rabiye Qadir}}) * [[2017 ел]]дан — Долкун Әйса ({{lang-ug|دولقۇن ئەيسا, Долқун Ейса, Dolqun Eysa}} == Максаты == * Уйгырларның бай мәдәниятен саклап калуга һәм чәчәк атуына ярдәм итү. * [[Уйгыр халкы]]ның үз сәяси киләчәген билгеләү өчен тыныч, демократик чараларны кулланырга хокукын хуплау. * [[Көнчыгыш Төркистан]]да ([[Кытай]]ның [[Шенҗаң-Уйгыр автономияле районы]]) уйгырлар һәм җирле халык төркемнәре өчен Кеше хокуклары өлкәсендә шартларны яхшырту. == Оешма эшчәнлеге == [[КХР]]да һәм аннан читтә [[уйгырлар]]ның хокукларын бозу мониторингы алып бара. [[БМО]], [[Европа шурасы]] (''Кеше хокуклары буенча комитетны да кертеп'') кебек халыкара оешмалар эшендә актив катнаша. БУК шулай ук Кытай коммунистлар фиркасен кискен тәнкыйтьли. Сөргендәге [[Тибет]] хөкүмәте, Кытай диссидентлары, хокук саклау оешмалары белән хезмәттәшлек итә. Оешманың [[Австралия]], [[АКШ]], [[Бөекбритания]], [[Төркия]], [[Бельгия]], [[Канада]], [[Нидерландлар]], [[Кыргызстан]], [[Швеция]]дә һәм башка илләрдә вәкиллекләре бар. == Галерея == <small>БУК төрле илләрдә оештырган теләктәшлек акцияләре</small> <div align=center><gallery> File:Uyghur protest in Munich 2008.jpg|[[Мюнхен]], [[Алмания]]. <br />[[21 август]] [[2008]] File:Protest for the Uyghurs.jpg|[[АКШ]]. <br />[[19 апрель]] [[2009]]File:Uyghurprotest DC 2.jpg|[[Вашингтон (башкала)|Вашингтон]], [[АКШ]]. <br />[[10 июль]] [[2009]] File:Uyghur protest Berlin, July 2009 3.jpg|[[Берлин]], [[Алмания]]. <br />[[10 июль]] [[2009]] File:Uyghur protest Berlin, July 2009.jpg|[[Берлин]], [[Алмания]]. <br />[[10 июль]] [[2009]] |}</gallery></div> == Сылтамалар == * [https://uyghuramerican.org/ Uyghur American Association (UAA)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191012223035/https://uyghuramerican.org/ |date=2019-10-12 }} == Искәрмәләр == <small>{{искәрмәләр}}</small> {{Тышкы сылтамалар}} [[Төркем:Халыкара оешмалар]] [[Төркем:Сәяси оешмалар]] [[Төркем:Уйгырлар]] [[Төркем:Көнчыгыш Төркистан]] [[Төркем:2004 елда нигезләнгән оешмалар]] [[Төркем:Сепаратизм]] ib4pjk5jxo0uu0s4xph713l2tbdojwn 0 230555 6001074 5995538 2026-08-16T18:26:54Z InternetArchiveBot 35870 2 китап өстәлде: [[Википедия:Тикшереп булучанлык]] (20260815sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 6001074 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''''Самсара''''' ул "йөрү" яки "дөнья" мәгънәсендәге [[Санскрит]] сүзе, ул циклик, чылбырлы үзгәртүне билгели.{{Sfn|Klaus Klostermaier|2010|p=604}}{{Sfn|Mark Juergensmeyer|Wade Clark Roof|2011|pp=271-272}} Ул шулай ук янә тууның һәм "бөтен тормышның, материянең, булганның цикллылыгының" концепциясе, күпчелек [[Һиндстан диннәре]]нең фундаменталь ышануы.<ref>{{Citation|last=Yadav|first=Garima|title=Abortion (Hinduism)|date=2018|url=https://doi.org/10.1007/978-94-024-1036-5_484-1|work=Hinduism and Tribal Religions|pages=1–3|publisher=Springer Netherlands|isbn=9789402410365|access-date=2019-02-24}}</ref><ref>[[Gavin Flood|Flood, Gavin D.]] (1996), ''An Introduction to Hinduism'', Cambridge University Press</ref> Кыскача ул үлем һәм янә туу циклы.{{Sfn|Mark Juergensmeyer|Wade Clark Roof|2011|pp=271-272}}<ref name="Gross1993p148"/> ''Самсара'' турында кайвакыт транс-күчеш, кармик цикл, [[реинкарнация]] һәм "максатсыз күчү, йөрү яки дөньяда булу" төшенчәләре яки гыйбарәләренә бәйле рәвештә сөйлиләр.{{Sfn|Mark Juergensmeyer|Wade Clark Roof|2011|pp=271-272}}<ref name="Firth1997p106"/> ''Самсара'' концепциясенең пост-[[Ведалар|Ведик әдәбият]]та тамырлары бар; теория турында [[Веда]]ларның үзләрендә сүз бармый.<ref>A.M. Boyer: ''Etude sur l'origine de la doctrine du samsara.'' Journal Asiatique, (1901), Volume 9, Issue 18, S. 451-453, 459-468</ref><ref>Yuvraj Krishan: . Bharatiya Vidya Bhavan, 1997, {{ISBN|978-81-208-1233-8}}</ref> Ул үскән формада, ләкин механистик детальләрдә түгел, иртә [[Упанишада]]ларда пәйда була.<ref name=amboyer/>{{sfn|Stephen J. Laumakis|2008|pp=90-99}} ''Самсара'' доктринасының тулаем күрсәтелүе [[Буддачылык]] һәм [[Җәйничелек]] кебек [[Шрамана|Шраманик]] диннәрдә бар, һәм шулай ук безнең эраның 1-енче меңьеллыгыннан соң төрле [[Һинд дине фәлсәфәсе]] мәктәпләрендә.{{sfn|Stephen J. Laumakis|2008|pp=90-99}}<ref name="Krishan1997p17"/> ''Самсара'' доктринасы Һиндстан диннәрендә [[карма]] теориясенә бәйле ''Самсара''дан азат ителү Һиндстан традицияләрнең үзәгендә һәм шулай эчке каршылыкларында булган.{{Sfn|Obeyesekere|2005|p=1-2, 108, 126-128}}{{Sfn|Mark Juergensmeyer|Wade Clark Roof|2011|pp=272-273}} ''Самсара''дан азат ителү [[Мокша (Һинд дине)|мокша]], [[Нирвана]], Мукти яки Кайвалья дип атала.<ref name="Firth1997p106"/>{{Sfn|Michael Myers|2013|p=36}}{{Sfn|Harold Coward|2008|p=103}} ==Этимология һәм терминология== ''Самсара'' ([[Дэванагари]] язуы белән: संसार) сүзенең мәгънәсе "йөрү",{{Sfn|Mark Juergensmeyer|Wade Clark Roof|2011|pp=271-272}}{{Sfn| Lochtefeld|2002|p=589}} һәм шулай ук "дөнья" бу төшенчә "циклик үзгәреш" дигәнне аңлата.{{Sfn|Klaus Klostermaier|2010|p=604}} ''Самсара'' барлык [[Һиндстан диннәре]]ндә дә фундаменталь концепция булып тора, [[карма]] теориясенә бәйле һәм барлык җан ияләре туулар һәм янә туулар аша циклик баралар дигән ышануга карый. Төшенчә шулай ук “дәвам итеп булу”, “транс-күчеш”, “кармик цикл”, “тормыш тәгәрмәче” һәм "тормышның, материянең, булуның цикллыгы”на бәйле.{{Sfn|Mark Juergensmeyer|Wade Clark Roof|2011|pp=271-272}}<ref name="Gross1993p148">{{cite book|author=Rita M. Gross |title=Buddhism After Patriarchy: A Feminist History, Analysis, and Reconstruction of Buddhism |url=https://books.google.com/books?id=PK37AxCfxVEC |year=1993|publisher=State University of New York Press|isbn=978-1-4384-0513-1 |pages=148 }}</ref><ref name=ykrishanp24/> Шулай ук “Сансара” дип язылыш очрый.<ref name="Gross1993p148"/>{{Sfn|Jeaneane D. Fowler|1997|p=10}} Монье-Уильямс буенча, ''Saṃsāra'' сүзенең ''Saṃsṛ'' (संसृ) төшенчәсеннән килеп чыккан, аның мәгънәсе "әйләнеп бару, дәвамлы халәтләр аша узу, ирешүгә таба бару, чылбырда хәрәкәтләнү".<ref name=monierwilliamssamsara>{{cite book|author=Monier Monier-Williams|title=A Sanskrit-English Dictionary|url=https://books.google.com/books?id=_3NWAAAAcAAJ&pg=PA1040|year=1923|publisher=Oxford University Press|pages=1040–1041}}</ref> Бу тамырдан концептуаль форма борынгы текстларда очрый, мәсьәлән, ''Самсарана'', аның мәгънәсе "дөньяда җан ияләрнең тууы һәм янә тууы аша, бер-бер артлы халәтләр аша узу.<ref name=monierwilliamssamsara/> Төшенчә ''Самсара''га кадәр кыскартыла, ул шул ук концепциягә карый, ягъни “дөньяви булуның дәвамлы халәтләре аша узу", транс-күчеш, метемпсихоз, яшәүләр чылбыры, биредә берәү алдагы халәтләрне тәннән-тәнгә кадәр кабатлый, даими үзгәр ә торган тормыш, үсеш, җимерелү һәм янә үлү.<ref name="Firth1997p106"/><ref name=monierwilliamssamsara/><ref name="Doniger1980p268">{{cite book|author=Wendy Doniger |title=Karma and Rebirth in Classical Indian Traditions |url=https://books.google.com/books?id=4WZTj3M71y0C |year=1980|publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-03923-0|pages=268–269}}</ref> Концепция [[мокша]], шулай ук ''мукти'', ''нирвана'', ''ниббана'' яки ''кавалья'' төшенчәсе белән капма-каршы, ул бу максатсыз йөрү циклыннан азат ителүгә карый.<ref name="Firth1997p106">{{cite book|author=Shirley Firth |title=Dying, Death and Bereavement in a British Hindu Community |url=https://books.google.com/books?id=pYNXC-HK1u0C |year=1997|publisher=Peeters Publishers|isbn=978-90-6831-976-7|pages=106, 29–43}}</ref><ref name=monierwilliamssamsara/> Самсара концепциясе пост-[[Ведалар|Ведик]] вакытларда үстерелгән булган һәм [[Самхита]] бүлекләрендә аның эзләре бар, мәсьәлән, [[Ригведа]]ның 1.164, 4.55, 6.70 һәм 10.14 бүлекләрендә .<ref name="amboyer"/><ref name=valleepoussin24>{{cite book|author=Louis de La Vallée-Poussin | authorlink=Louis de La Vallée-Poussin|title=The way to Nirvana: six lectures on ancient Buddhism as a discipline of salvation|url=https://books.google.com/books?id=Ito8AAAAIAAJ|year=1917|publisher=Cambridge University Press|pages=24–29}}</ref><ref name="Krishan1997p11">{{cite book|author=Yuvraj Krishan |title=The Doctrine of Karma: Its Origin and Development in Brāhmaṇical, Buddhist, and Jaina Traditions |url=https://books.google.com/books?id=_Bi6FWX1NOgC |year=1997|publisher= Bharatiya Vidya Bhavan|isbn=978-81-208-1233-8 |pages=11–15 }}</ref> Фикер Ведаларның [[Самхита]] катламнарында искә алынганга күрә, анда ачык итеп күрсәтү юк һәм фикер тулысынча иртә [[Упанишадалар]]да үсеш алган.{{sfn|Stephen J. Laumakis|2008|p=90}}{{Sfn|Dalal|2010|p=344, 356-357}} Дэимиен Кьюн раслаганча “циклик туу һәм үлем" концепциясе безнең эраның якынча 800-енче елда пәйда була.{{Sfn|Damien Keown|2004|p=248}} ''Самсара'' сүзе [[Мокша]] белән бергә, берничә [[Төп Упанишада]]да пәйда була, мәсьәлән, [[Катха Упанишада]]ның 1.3.7 шигырендә,<ref>[https://sa.wikisource.org/wiki/कठोपनिषदत्/प्रथमोध्यायः/तृतीयवल्ली Katha Upanishad प्रथमोध्यायः/तृतीयवल्ली] Wikisource</ref> [[Шветашватара Упанишад]]ның 6.16 шигырендә,<ref>[https://sa.wikisource.org/wiki/श्वेताश्वतरोपनिषत्/षष्ठः_अध्यायः Shvetashvatara Upanishad षष्ठः अध्यायः] Wikisource</ref> [[Майтри Упанишад]]ның 1.4 һәм 6.34 шигырьләрендә. .<ref>[https://sa.wikisource.org/wiki/मैत्रायण्युपनिषत् Maitri Upanishad] Wikisource, Quote: ३ चित्तमेव हि '''संसारम्''' तत्प्रयत्नेन शोधयेत्</ref><ref>GA Jacob (1963), [https://archive.org/stream/UpanishadVakyaKosha-AConcordanceOfThePrincipalUpanishadsAndBhagavad/UpanishadVakyaKoshaSktEng#page/n953/mode/2up A concordance to the Principal Upanishads and Bhagavad Gita], Motilal Banarsidass, pages 947-948</ref> ''Самсара' ' сүзе ''Самсрти'' сүзенә карый, соңгысы "дөньяви булулыкның агышы, транс-күчеш, агыш, чылбыр яки " дигәнне аңлата.<ref name=monierwilliamssamsara/> ==Билгеләмә һәм рациональлек== Сүз Стивен җ. Лаумаркис раслаганча, турыдан-туры мәгънәдә "аша узучы, өстендә агучы" дигәнне аңлата, бу "максатсыз һәм юнәлешсез йөрү" мәгънәсендә.{{sfn|Stephen J. Laumakis|2008|p=97}} ''Самсара'' концепциясе шәхес төрле патшалыкларда һәм формаларда тууын дәвам итә дип ышану белән якын ассоциацияләнә.<ref name="GoaEtCoward2014">{{cite web|url=http://www.thecanadianencyclopedia.com/en/article/hinduism/|title=Hinduism|work=[[The Canadian Encyclopedia]]|accessdate=2015-07-31|archivedate=2014-02-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140227223922/http://www.thecanadianencyclopedia.com/en/article/hinduism/|url-status=live|date=2014-08-21|first1=David J.|last1=Goa|first2=Harold G.|last2=Coward}}</ref> Ведик текстның иң иртә катламнарында тормыш концепциясе кертелгән, һәм шуннан соң җыелган яхшы гамәлләргә һәм гөнаһларга күрә күктә һәм тәмугъта тормыш дәвам итеп кертелә.<ref>{{cite book|author1=James Hastings|author2=John Alexander Selbie|author3=Louis Herbert Gray|title=Encyclopædia of Religion and Ethics|url=https://books.google.com/books?id=UD8TAAAAYAAJ |year=1922|publisher=T. & T. Clark|pages=616–618}}</ref> Шулай итеп, борынгы Ведик [[риши]]лар соңыннан тормыш фикерен артык гади дип исбатлап караганнар, чөнки кешеләр тулаем мораль яки мораль булмаган тормышны яшәмиләр. Күбесенчә яхшылык кылынган тормышлар арасында кайбер тормышлар күбрәк яхшылык кылынган; шулай да явызлыкның дәрәҗәләре юк һәм текстларда расланганча Ходай [[Яма Раҗ]]ка кешеләрне төрле дәрәҗә алкышлар яки җәзалар биреп “я шул, яки башкасы” һәм пропорциясез рәвештә хөкем итү гадел булмас иде.{{Sfn|Jessica Frazier|Gavin Flood|2011|pp=84-86}}<ref>{{cite book|author=Kusum P. Merh |title=Yama, the Glorious Lord of the Other World |url=https://books.google.com/books?id=XSoKAQAAMAAJ |year=1996|publisher=Penguin |isbn=978-81-246-0066-5 |pages=213–215}}</ref><ref>{{cite book|author= Anita Raina Thapan|title=The Penguin Swami Chinmyananda Reader |url=https://books.google.com/books?id=iDiRLzPFOPIC |year=2006|publisher=Penguin Books |isbn=978-0-14-400062-3 |pages=84–90 }}</ref> Алар тормыштан соң тормышта берәүнең кылган эшләренә нисбәттә фикерне алга сөргәннәр һәм бу беткәч, берәү кайта һәм янә туа.{{Sfn|Jessica Frazier|Gavin Flood|2011|pp=84-86}}<ref name="Krishan1997p17">{{cite book|author=Yuvraj Krishan |title=The Doctrine of Karma: Its Origin and Development in Brāhmaṇical, Buddhist, and Jaina Traditions |url=https://books.google.com/books?id=_Bi6FWX1NOgC |year=1997|publisher= Bharatiya Vidya Bhavan|isbn=978-81-208-1233-8 |pages=17–27 }}</ref><ref>{{cite book|author1=Patrul Rinpoche|author2=Dalai Lama|title=The Words of My Perfect Teacher: A Complete Translation of a Classic Introduction to Tibetan Buddhism|url=https://books.google.com/books?id=40i38mGQ6aAC |year=1998|publisher=Rowman Altamira|isbn=978-0-7619-9027-7|pages=95–96}}</ref> Бу фикер борынгы һәм урта гасыр текстларда очрый, мәсьәлән, [[Махабхарата]]ның 6:31 бүлегендә һәм [[Бхагавата Пурана]]ның 6.10 бүлегендә.{{Sfn|Jessica Frazier|Gavin Flood|2011|pp=84-86}}<ref name=ykrishanp24>Yuvraj Krishan (1988), Is Karma Evolutionary?, Journal of Indian Council of Philosophical Research, Volume 6, pages 24-26</ref><ref name=valleepoussin24/> ==Тарихы== Кабатланучы [[реинкарнация]] циклның тарихи килеп чыгышы ачык күренми, әмма концепция безнең эраның беренче меңьеллыгы дәвамында Һиндстанда да, борынгы Юнaʜстандә дә очрыйлар.<ref>{{cite book|author=Norman C. McClelland|title=Encyclopedia of Reincarnation and Karma|url=https://books.google.com/books?id=S_Leq4U5ihkC |year=2010|publisher=McFarland|isbn=978-0-7864-5675-8 |pages=102–103 }}</ref><ref>{{cite book|author1=Clifton D. Bryant|author2=Dennis L. Peck|title=Encyclopedia of Death and the Human Experience|url=https://books.google.com/books?id=4Zt2AwAAQBAJ |year=2009|publisher=SAGE Publications|isbn=978-1-4522-6616-9 |pages=841–846 }}</ref> Самсара [[Ригведа]] кебек соң Ведик текстларда турында ишарә бар, әмма теориясе юк.<ref name=amboyer>A.M. Boyer (1901), Etude sur l'origine de la doctrine du samsara, Journal Asiatique, Volume 9, Issue 18, pages 451-453, 459-468</ref><ref>{{cite book|author=Vallee Pussin|title=The way to Nirvana: six lectures on ancient Buddhism as a discipline of salvation|url=https://books.google.com/books?id=Ito8AAAAIAAJ|year=1917|publisher=Cambridge University Press|pages=24–25}}</ref> Ведаларның соңрак текст катламнарында карма һәм янә тууның доктринасы искә алына һәм алдан ителә, шулай да Стивен Лаумакис раслаганча, фикер тулысынча үсеш алмаган.{{sfn|Stephen J. Laumakis|2008|p=90}} Бу фикерләр тулырак иртә Упанишадаларда үстерелә, әмма анда шулай ук махсус механик детальләр турында аңлатылмый.{{sfn|Stephen J. Laumakis|2008|p=90}} Безнең эрага кадәр беренче меңьеллыктан башлап Буддачылык, Җәйничелек һәм [[Һинд дине фәлсәфәсе]]нең төрле мәктәпләрендә Тәфсилле доктриналарында уникаль хасиятләр чәчәк ата.{{sfn|Stephen J. Laumakis|2008|pp=90-99}} Кайбер галимнәр фикеренчә, ''Самсара'' доктринасы [[Шрамана]] традицияләреннән килеп чыккан һәм шуннан соң Брахманик традицияләр (Һинд дине) тарафыннан кабул ителергә мөмкин булган<ref name=floodaithp86>Gavin D. Flood (1996), An Introduction to Hinduism, Cambridge University Press, {{ISBN|978-0521438780}}, page 86, '''Quote''': “The origin and doctrine of Karma and Samsara are obscure. These concepts were certainly circulating amongst sramanas, and Jainism and Buddhism developed specific and sophisticated ideas about the process of transmigration. It is very possible that the karmas and reincarnation entered the mainstream brahmanical thought from the sramana or the renouncer traditions. Yet, on the other hand, although there is no clear doctrine of transmigration in the vedic hymns, there is the idea of redeath, that a person having died in this world, might die yet again in the next.”</ref><ref>Padmanabh S. Jaini 2001 “Collected Paper on Buddhist Studies” Motilal Banarsidass, {{ISBN|81-208-1776-1}}, page 51, '''Quote''': "Yajnavalkya’s reluctance to discuss the doctrine of karma in public (...) can perhaps be explained by the assumption that it was, like that of the transmigration of soul, of non-brahmanical origin. In view of the fact that this doctrine is emblazoned on almost every page of sramana scriptures, it is highly probable that it was derived from them."</ref><ref>Govind Chandra Pande, (1994) Life and Thought of Sankaracarya, Motilal Banarsidass {{ISBN|81-208-1104-6}}, page 135, '''Quote''': (...) They [[Sramanas]] could have been connected with the Harappan Civilization which is itself enigmatic. It seems that some Upanishad thinkers like Yajnavalkya were acquainted with this kind [sramanic] thinking (...) and tried to incorporate these ideas of Karma, Samsara and Moksa into the traditional Vedic thought.</ref> Кайсы йогынты ясаган турында шәһадәтләр төгәл түгел һәм фикер йөртү рәвешендә һәм мөгаен Самсара теорияләре үзара йогынты ясап үсеш кичергәннәр.<ref>{{cite book|author=Wendy Doniger |title=Karma and Rebirth in Classical Indian Traditions |url=https://books.google.com/books?id=4WZTj3M71y0C |year=1980|publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-03923-0 |pages=xvii–xviii }}; '''Quote''': "There was such constant interaction between Vedism and Buddhism in the early period that it is fruitless to attempt to sort out the earlier source of many doctrines, they lived in one another's pockets, like Picasso and Braque (who were, in later years, unable to say which of them had painted certain paintings from their earlier, shared period)."</ref> === Пунамритью: янә үлем === ''Самсара'' гадәттә җан ияләренең янә тууы һәм реинкарнациясе буларак тасвирланса, тарих дәвамында фикернең хронологик үсеше кеше тормышының чын асылы нәрсәдә һәм кеше бер генә мәртәбә генә үлә турында сораулар белән башланган. Бу башта ''Пунамртью'' ("янә үлем") һәм ''Пунаравртти'' ("кайту") концепцияләренә китергән.<ref name="Doniger1980p268"/>{{Sfn|Buitenen|1957|pp=34-35}}{{Sfn|Mircea Eliade|1987|pp=56-57}} Бу иртә теорияләр раслаганча, кеше табигате ике чынлыкта үсеш кичерә, берсе үзгәрми торган абсолүт [[Атман]]да, ул ничектер үзгәрми торган чынлыкка һәм ул ничектер [[Брахман]] дигән яктылыкка бәйле,{{Sfn|Jessica Frazier|Gavin Flood|2011|p=18}}{{Sfn|John Bowker|2014|pp=84-85}} һәм калганы вакыйгалар дөньясы [[Майя]]да гел үзгәреп торучы субъект (тән).{{Sfn|Jessica Frazier|Gavin Flood|2011|pp=18-19, 24-25}}{{Sfn|Harold Coward|2012|pp=29-31}}{{Sfn|John Geeverghese Arapura|1986|pp=85-88}} Ведик теософик уйлауларда янә үлем “Сваргада яки күктә үткәрелгән еллары”ның ахырын чагылдырган һәм шуннан соң вакыйгалар дөньясында янә туу булган.<ref name="EllwoodAlles2007p406">{{cite book|author1=Robert S. Ellwood|author2=Gregory D. Alles|title=The Encyclopedia of World Religions|url=https://books.google.com/books?id=1pGbdI4L0qsC |year=2007|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-1-4381-1038-7|pages=406–407}}</ref> ''Самсара'' барлык Һиндстан диннәре өчен уртак булган булуның нигез теориясенә үскән.{{Sfn|Obeyesekere|1980|pp=139-140 }} җон Боукер раславынча, кеше буларак янә туу шуннан соң "туулар дәвамлыгын туктатып Мокшага ирешү өчен сирәк мөмкинчелек" итеп тәкъдим ителгән булган.{{Sfn|John Bowker|2014|pp=84-85}} Һәрбер Һиндстан рухи традициясе рухи азат ителү өчен ''[[җиванмукти]]'' (бу тормышта азат ителү) үз фикерләрен һәм юлларын (''марга'' яки ''Йога'') булдырган,{{Sfn|John Bowker|2014|pp=84-85}} ,<ref>Klaus Klostermaier, Mokṣa and Critical Theory, Philosophy East and West, Vol. 35, No. 1 (Jan., 1985), pages 61-71</ref><ref>Norman E. Thomas (April 1988), Liberation for Life: A Hindu Liberation Philosophy, Missiology, Volume 16, Number 2, pp 149-160</ref><ref>Gerhard Oberhammer (1994), La Délivrance dès cette vie: Jivanmukti, Collège de France, Publications de l'Institut de Civilisation Indienne. Série in-8°, Fasc. 61, Édition-Diffusion de Boccard (Paris), {{ISBN|978-2868030610}}, pages 1-9</ref> шул ук вакытта башкалар ''[[Видеһамукти]]'' (тормыштан соң азат ителү) белән ризалашалар.<ref>M. von Brück (1986), Imitation or Identification?, Indian Theological Studies, Vol. 23, Issue 2, pages 95-105</ref><ref>[[Paul Deussen]], {{Google books|2h0YAAAAYAAJ|The philosophy of the Upanishads|page=356}}, pages 356-357</ref> <blockquote> '''Беренче Хакыйкать'''<br/> Беренче хакыйкать, җәфа чигү (Пали телендә: дукха; Санскрит телендә: духкха)<br/> ул самсара дигән (турыдан-туры мәгънәдә “йөрү”) янә тумышлар патшалыгының булуының хасияте. </blockquote> [[Шрамана]] традицияләрендә (Буддачылык һәм Җәйничелек) безнең эраның 6-ынчы гасыры тирәсендә яңа фикерләр өстәгән.{{Sfn|Michael Myers|2013|p=79}} Алар киңрәк контекстта кешенең җәфа чигүен ассызыклап янә тууны, янә үлүне һәм авыртуның чынлыгын дини тормышның үзәгенә һәм башына куйганнар.{{Sfn|Michael Myers|2013|pp=79-80}} ''Самсара''га Шраманаларның башлаусыз циклик процесс буларак караш булган һәм һәр туу һәм үлем шул процесста пунктуация билгеләре кебек һәм янә туудан һәм янә үлемнән рухи азат ителү буларак каралган.<ref>{{cite book|author1=Paul Williams |author2=Anthony Tribe |title= Buddhist Thought: A Complete Introduction to the Indian Tradition |url=https://books.google.com/books?id=BVvFBQAAQBAJ |year=2000|publisher=Routledge |isbn=0-415207002 |pages=18–19, chapter 1 }}</ref> Самсарик янә туу һәм янә үлү фикерләре турында бу диннәрдә төрле төшенчәләрдә сөйләнелә, мәсьәлән, Буддачылыкның иртә Пали Сутталардагы кебек ''Агатитати''да.<ref>{{cite book|author1=Thomas William Rhys Davids |author2=William Stede |title=Pali-English Dictionary |url=https://books.google.com/books?id=0Guw2CnxiucC&pg=PA94 |year=1921 |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-1144-7 |pages=94–95, Entry for ''Āgati''}}</ref> === Фикерләр эволүциясе === Шуларга караган Һинд дине традицияләрендә “Самсара” теорияләре үсеп төрле сотеорология (коткару) ассызыкланган булган.{{Sfn|Mark Juergensmeyer|Wade Clark Roof|2011|pp=272-273}} Мәсьәлән, Обейесекере раслаганча, аларның For example, in their ''Самсара'' теорияләрендә Һинд дине традицияләре Атманны яки җан булуын таныганнар һәм һәрбер җан иясенең үзгәрми торган асылы булуын таныганнар, шул ук вакытта Буддачылык традицияләре шундый җан булуны инкарь иткәннәр һәм ''Анатта'' концепциясен үстергәннәр.{{Sfn|Obeyesekere|1980|pp=139-140 }}{{Sfn|Mark Juergensmeyer|Wade Clark Roof|2011|pp=272-273}}<ref name=6sourcesatman>'''[a]''' [http://www.britannica.com/topic/anatta Anatta], Encyclopædia Britannica (2013), Quote: "Anatta in Buddhism, the doctrine that there is in humans no permanent, underlying soul. The concept of anatta, or anatman, is a departure from the Hindu belief in atman (“the self”)."; '''[b]''' Steven Collins (1994), Religion and Practical Reason (Editors: Frank Reynolds, David Tracy), State Univ of New York Press, {{ISBN|978-0791422175}}, page 64; "Central to Buddhist soteriology is the doctrine of not-self (Pali: anattā, Sanskrit: anātman, the opposed doctrine of ātman is central to Brahmanical thought). Put very briefly, this is the [Buddhist] doctrine that human beings have no soul, no self, no unchanging essence."; '''[c]''' Edward Roer (Translator), {{Google books|3uwDAAAAMAAJ|Shankara's Introduction|page=2}} to ''Brihad Aranyaka Upanishad'', pages 2-4; '''[d]''' Katie Javanaud (2013), [https://philosophynow.org/issues/97/Is_The_Buddhist_No-Self_Doctrine_Compatible_With_Pursuing_Nirvana Is The Buddhist ‘No-Self’ Doctrine Compatible With Pursuing Nirvana?], Philosophy Now; '''[e]''' David Loy (1982), Enlightenment in Buddhism and Advaita Vedanta: Are Nirvana and Moksha the Same?, International Philosophical Quarterly, Volume 23, Issue 1, pages 65-74; '''[f]''' KN Jayatilleke (2010), Early Buddhist Theory of Knowledge, {{ISBN|978-8120806191}}, pages 246-249, from note 385 onwards;</ref> Һинд дине традицияләрендә Коткарылу ([[мокша]], мукти) [[Атман]] (үз) һәм [[Брахман]] (универсаль чынлык) концепцияләрен кулланып тасвирланган булган,<ref name=gtumoksha>[http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/moksha Moksha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201025105212/https://berkleycenter.georgetown.edu/essays/moksha |date=2020-10-25 }}, Georgetown University</ref> шул ук вакытта Буддачылыкта ул ([[нирвана]], ниббана) [[Анатта]] (“үзе” булмау) һәм [[Суньята]] (бушлык) концепцияләре аша тасвирлана.<ref>{{cite book|author=Stephen J. Laumakis |title= An Introduction to Buddhist Philosophy |url=https://books.google.com/books?id=_29ZDAcUEwYC|year=2008|publisher= Cambridge University Press |isbn=978-1-139-46966-1 |pages= 68–70, 125–128, 149–153, 168–176}}</ref><ref>{{cite book|author1=Masao Abe |author2=Steven Heine |title=Buddhism and Interfaith Dialogue |url=https://books.google.com/books?id=11kAD7_pIXgC |year=1995 |publisher=University of Hawaii Press |isbn=978-0-8248-1752-7 |pages= 7–8, 73–78}}</ref><ref name=davidloyp65>{{cite journal | last=Loy | first=David | title=Enlightenment in Buddhism and Advaita Vedanta: Are Nirvana and Moksha the Same? | url=https://archive.org/details/sim_international-philosophical-quarterly_1982-03_22_1/page/65 | journal=International Philosophical Quarterly | volume=22 | issue=1 | year=1982 | pages=65–74 | doi=10.5840/ipq19822217 }}</ref> [[Аҗивика]] традициясе ''Самсара''ны азат ихтияр юк белән фикере белән кушканнар, шул ук вакытта Җәйничелек азат ихтияр белән җан концепциясен (ул аны ''"җива"''дип атаган) кабул иткән, әмма азат ителү ысулы буларак [[аскетизм]] һәм бәйләнеш дип аталган“Сансара”дан азат ителү гамәлен кабул иткән.<ref>{{cite book|author=Padmanabh S Jaini, George L Jart III |editor=Wendy Doniger |title=Karma and Rebirth in Classical Indian Traditions |url=https://books.google.com/books?id=4WZTj3M71y0C |year=1980|publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-03923-0 |pages=131–133, 228–229}}</ref><ref>{{cite book|author=Christopher Partridge|title=Introduction to World Religions|url=https://books.google.com/books?id=Z3AjAwAAQBAJ |year=2013|publisher=Fortress Press|isbn=978-0-8006-9970-3|pages=245–246}}</ref> Һинд диненең һәм Буддачылыкның төрле суб-традицияләре аскетизмнан качканнар һәм булуның чын табигатен ашыру аша үз фикерләрен үстергәннәр.<ref>{{cite book|author=George L Jart III |editor=Wendy Doniger |title=Karma and Rebirth in Classical Indian Traditions |url=https://books.google.com/books?id=4WZTj3M71y0C |year=1980|publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-03923-0 |pages=131–133}}</ref> ==Һинд динендә Самсара== {{multiple image | align = right | image1 = Meerabai (crop).jpg | width1 = 165 | alt1 = | caption1 = | image2 = Bronze figure of Kashmiri in Meditation by Malvina Hoffman Wellcome M0005215.jpg | width2 = 160 | alt2 = | caption2 = | footer = Самсарадан азат ителү Һинд диненең соңгы рухи максаты булып тора, әмма традицияләр бу халәткә ничек ирешергә турында төрлечә фикер йөртәләр. Сулда: Яратып тугъры булу дуалистик Һинд дине традицияләрендә киңәш ителә. Уңда: дуалистик булмаган Һинд дине традицияләрендә медитация киңәш ителә. }} Һинд динендә, ''Самсара'' ул җан сәяхәте.{{Sfn|Mark Juergensmeyer|Wade Clark Roof|2011|p=272}} Һинд дине буенча тән үлә, әмма җан мәңге чынлык, җимерелми торган һәм балкый торган.{{Sfn|Mark Juergensmeyer|Wade Clark Roof|2011|p=272}} Бар нәрсә һәм бар җан ияләре бәйләнештә, циклик һәм ике әйбердән җаннан һәм тәннәр торалар, җан һәм тәннән яки материядән торалар.{{Sfn|Jeaneane D. Fowler|1997|p=10}} Бу мәңге җан''Атман'' дип атала һәм беркайчан да янә инкарнация алмый, ул үзгәрми һәм Һинд динендә үзгәрә алмый.{{Sfn|Jeaneane D. Fowler|1997|p=10}} Капма-каршы рәвештә, тән һәм шәхес, үзгәр ала, даими рәвештә үзгәрә, туа һәм үлә.{{Sfn|Jeaneane D. Fowler|1997|p=10}} Хәзерге карма тормышының киләчәк шартларына йогынты ясый, һәм шулай ук тормышларның киләчәк патшлалыкларына һәм формаларына.<ref>{{cite book|author=Mukul Goel|title=Devotional Hinduism: Creating Impressions for God|url=https://books.google.com/books?id=63w84TKjEu0C |year=2008|publisher=iUniverse|isbn=978-0-595-50524-1|page=6}}</ref><ref>Christopher Chapple (1986), Karma and creativity, State University of New York Press, {{ISBN|0-88706-251-2}}, pages 60-64</ref> Һинд дине тормыш карашында яхшы максат һәм гамәлләр яхшы киләчәккә илтәләр, начар максат һәм гамәлләргә китерә.{{Sfn|Jeaneane D. Fowler|1997|p=11}} Дәрәҗәле тормыш, гамәлләр дхарма белән туры киләләр һәм Һинд дине тарафдарлары ышануы буенча яхшырак киләчәккә, я бу тормышта, я киләсе тормышта китерә.<ref name="Flood2009"/> Рухи омтылышларның максаты, булсын ул [[бхакти]] (тугърылык юлы), карма (эш), [[җнана]] (белем), я [[раҗа]] (медитация) аша ул ''Самсара''дан мокша.<ref name="Flood2009">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/hinduism/concepts/concepts_1.shtml |last=Flood|first=Gavin|date=2009-08-24|accessdate=2015-07-31|archivedate=2014-04-11 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20140411171600/http://www.bbc.co.uk/religion/religions/hinduism/concepts/concepts_1.shtml |url-status=live | title=Hindu concepts| work=[[BBC Online]]| publisher=[[BBC]]}}</ref><ref>{{cite book|author1=George D. Chryssides|author2=Benjamin E. Zeller|title=The Bloomsbury Companion to New Religious Movements |url=https://books.google.com/books?id=HLZMAgAAQBAJ |year=2014|publisher=Bloomsbury Academic|isbn=978-1-4411-9829-7|page=333}}</ref> Һинд дине традицияләренең язмаларының өлеше [[Упанишада]]лар беренче чиратта ''Самсара''дан үз-үзеңне азат итүгә игътибар бирәләр.{{Sfn|Jeaneane D. Fowler|1997|pp=111-112}}<ref>{{cite book|author1=Yong Choon Kim|author2=David H. Freeman|title=Oriental Thought: An Introduction to the Philosophical and Religious Thought of Asia|url=https://books.google.com/books?id=omwMQA_DUVEC|year=1981|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-8226-0365-8|pages=15–17}}</ref><ref>{{cite book|author=Jack Sikora|title=Religions of India: A User Friendly and Brief Introduction to Hinduism, Buddhism, Sikhism, and the Jains|url=https://books.google.com/books?id=FLRifVnKnh8C |year=2002|publisher=iUniverse|isbn=978-1-4697-1731-9|pages=17–19}}</ref> [[Бхагавад Гита]] азат ителүнең төрле юллары турында сүз алып бара.{{Sfn|Mark Juergensmeyer|Wade Clark Roof|2011|p=272}} Һарольд Коуард раслаганча Упанишадалар "кеше табигатенең бик оптимистик карашын камиллеген" тәкъдим иткән һәм бу текстларда кешенең тырышуы ул үз-камиллеккә һәм үз-белемгә сәяхәт, шулай итеп “Самсара”дан коткарылганчы.{{Sfn|Harold Coward|2008|p=129}} Упанишадик традицияләрдә рухи эзләү хакыйкатьне үзеңдә табу һәм берәүнең җанын белү, бу халәт азат ителү яки мокша дигән балкышлы халәткә китерә.{{Sfn|Harold Coward|2008|pp=129, also see pages 130-155}}<br/> ===Һинд дине традицияләре эчендә аермалар=== Барлык Һинд дине традицияләрендә һәм [[Даршана]]ларында уртак Самсара концепциясе, әмма алар детальләрдә аерылалар һәм ничек Самсарадан азат ителү тасвирлавында аерылалар.<ref>{{cite book| author=Jeaneane D. Fowler| title=Hinduism: Beliefs and Practices| url=https://books.google.com/books?id=RmGKHu20hA0C| year=1997| publisher=Sussex Academic Press| isbn=978-1-898723-60-8| pages=10–12, 132–137}}{{Deadlink|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Самсара гел үзгәрә торган чынлык яки [[Майя]] (кыяфәт, иллүзия) вакытлы дөньясында янә туу циклы буларак карала, Брахман беркайчан да үзгәрми торган нәрсә кебек яки [[Сат]] буларак карала (мәңге хакыйкать, чынлык), һәм Брахман реализациясе һәм Самсарадан азат ителү буларак мокша карала.<ref name=gtumoksha/><ref>H Chaudhuri (1954), The Concept of Brahman in Hindu Philosophy, Philosophy East and West, 4(1), pages 47-66</ref><ref>{{cite book|author=M. Hiriyanna |title=The Essentials of Indian Philosophy |url=https://books.google.com/books?id=QeRIP-TuKLAC |year=1995|publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-1330-4 |pages=24–25, 160–166 }}</ref> Һинд диненең [[Мадһвачарья]]ның Двайта Веданта кебек дуалистик тугърылар традицияләрендә теистик карашлар, рухи җан һәм Брахман (Вишну, Кришна) ике төрле чынлык булып торалар, Вишнуга яратып тугъры булу Самсарадан азат ителү ысулы, Мокшаны бирү Вишнуның мәрхәмәте һәм рухи азат ителү бары тик тормыштан соң ирешелергә мөмкин (“видеһамукти”) дигән карашлар алга сөрелә.<ref>{{cite book|author=Jeaneane D. Fowler|title=Perspectives of Reality: An Introduction to the Philosophy of Hinduism|url=https://books.google.com/books?id=8dRZ4E-qgz8C|year=2002|publisher=Sussex Academic Press|isbn=978-1-898723-93-6|pages=340–347, 373–375}}{{Deadlink|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Һинд диненең дуалистик булмаган традицияләре, мәсьәлән, [[Ади Шанкара]]ның Адвайта Веданта традициясе монистик карашларны алга сөрә, аларда шәхси кеше җаны һәм Брахман идентик, бары тик наданлык, импульслылык һәм инерция Самсара аша җәфага китерергә мөмкин дип раслый, чынлыкта алар дуальлекләр түгел, медитация һәм үзеңне белү рухи азат ителүгә юл, берәүнең җаны Брахман булуын аңлау мокшага идентик икәнен һәм рухи азат ителү бу тормышта мөмкин икәне (''җиванмукти'') раслана.<ref name=davidloyp65/><ref>{{cite book |author=Jeaneane D. Fowler |title=Perspectives of Reality: An Introduction to the Philosophy of Hinduism |url=https://books.google.com/books?id=8dRZ4E-qgz8C |year=2002 |publisher=Sussex Academic Press |isbn=978-1-898723-93-6 |pages=238–240, 243–245, 249–250, 261–263, 279–284 }}{{Deadlink|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Шулай ук карарга мөмкин== * [[Бхавачакра]] * [[Майя (иллүзия)]] * [[Метемпсихоз]] * [[Нирвана]] * [[Янә туу]] * [[Реинкарнация]] ==Искәрмәләр== {{Reflist|30em}} ===Әдәбият=== *{{cite book|ref=harv|author= John Geeverghese Arapura|title=Hermeneutical Essays on Vedāntic Topics |url= https://books.google.com/books?id=xpycf4RxMjYC |year=1986|publisher= Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-0183-7 }} * {{cite journal | last=Buitenen | first=J. A. B. Van | title=Dharma and Moksa | url=https://archive.org/details/sim_philosophy-east-and-west_april-july-1957_7_1-2/page/33 | journal=Philosophy East and West | volume=7 | issue=1/2 | year=1957 | page=33 | doi=10.2307/1396832 | ref=harv }} *{{cite book|ref=harv|author=John Bowker |title= God: A Very Short Introduction |url=https://books.google.com/books?id=Te9wBAAAQBAJ |date=2014 |publisher= Oxford University Press|isbn= 978-0-19-870895-7}} *{{cite book|ref=harv|author1=Robert Buswell Jr. |author2=Donald Lopez Jr. |title=The Princeton Dictionary of Buddhism |url=https://books.google.com/books?id=DXN2AAAAQBAJ |year=2013|publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-4805-8 }} *{{cite book|ref=harv|author= Harold Coward|title= The Perfectibility of Human Nature in Eastern and Western Thought: The Central Story|url= https://books.google.com/books?id=LkE_8uch5P0C |year=2008|publisher= State University of New York Press |isbn=978-0-7914-7336-8 }} *{{cite book|ref=harv|author=Harold Coward |title= Religious Understandings of a Good Death in Hospice Palliative Care |url=https://books.google.com/books?id=_oPeWqdoqJQC |year=2012|publisher=State University of New York Press |isbn=978-1-4384-4275-4}} *{{cite book|last= Dalal |first=Roshen |title=Hinduism: An Alphabetical Guide |url=https://books.google.com/books?id=DH0vmD8ghdMC |year=2010| publisher=Penguin Books| isbn=978-0-14-341421-6 |ref=harv}} *{{cite book|ref=harv|author= Mircea Eliade|title= The encyclopedia of religion |url=https://books.google.com/books?id=6uMkAAAAYAAJ |date=1987 |publisher=Macmillan |isbn= 978-0-02-909480-8}} *{{cite book |ref=harv |author=Jeaneane D. Fowler |title=Hinduism: Beliefs and Practices |url=https://books.google.com/books?id=RmGKHu20hA0C |year=1997 |publisher=Sussex Academic Press |isbn=978-1-898723-60-8 }}{{Deadlink|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{cite book|ref=harv|author1=Jessica Frazier |author2=Gavin Flood |title= The Continuum Companion to Hindu Studies |url= https://books.google.com/books?id=Nv_a5cMEwngC |year=2011|publisher=Bloomsbury Academic |isbn=978-0-8264-9966-0 }} *{{Citation | last =Gethin | first =Rupert | year =1998 | title =Foundations of Buddhism | publisher =Oxford University Press | isbn =978-0192892232 | url =https://archive.org/details/foundationsofbud00rupe }} *{{cite book|author = Padmanabh Jaini| editor=Wendy Doniger |title=Karma and Rebirth in Classical Indian Traditions |url=https://books.google.com/books?id=4WZTj3M71y0C |year=1980|publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-03923-0 |ref=harv }} *{{cite book|ref=harv|author1=Mark Juergensmeyer |author2=Wade Clark Roof |title=Encyclopedia of Global Religion |url= https://books.google.com/books?id=WwJzAwAAQBAJ |year=2011|publisher=SAGE Publications |isbn=978-1-4522-6656-5 }} *{{cite book|ref=harv|author=Damien Keown |title=A Dictionary of Buddhism |url=https://books.google.com/books?id=985a1M7L1NcC |year=2004|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-157917-2 }} *{{cite book|author=Klaus Klostermaier|year= 2010| title= A Survey of Hinduism: Third Edition|url=https://archive.org/details/surveyofhinduism0003klos|publisher= State University of New York Press|isbn= 978-0-7914-8011-3|ref=harv}} * {{Citation| last =Dalai Lama| year =1992| title =The Meaning of Life, translated and edited by Jeffrey Hopkins| publisher =Wisdom|isbn=978-1459614505}} *{{cite book|ref=harv| author= Stephen J. Laumakis|title=An Introduction to Buddhist Philosophy | url= https://books.google.com/books?id=_29ZDAcUEwYC |year=2008 |publisher= Cambridge University Press |isbn=978-1-139-46966-1 }} *{{cite book|first= James|last= Lochtefeld|year= 2002|title= The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 2: N-Z|publisher= Rosen Publishing|isbn= 978-0-8239-2287-1|ref= harv|url= https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch}} *{{cite book|ref=harv|author=Michael Myers |title= Brahman: A Comparative Theology |url= https://books.google.com/books?id=xfvaAAAAQBAJ |year=2013|publisher= Routledge |isbn=978-1-136-83565-0 }} *{{cite book|editor=Wendy Doniger |last=Obeyesekere| first=Gananath|title=Karma and Rebirth in Classical Indian Traditions |url=https://books.google.com/books?id=4WZTj3M71y0C |year=1980|publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-03923-0|ref=harv}} *{{cite book| last=Obeyesekere| first=Gananath| title=Karma and Rebirth: A Cross Cultural Study | url=https://archive.org/details/liang.karmarebirth0000gana|editor=Wendy Doniger | year=2005 | publisher=Motilal Banarsidass | isbn=978-8120826090| ref=harv}} *{{cite book| author=Stephen Phillips |title= Yoga, Karma, and Rebirth: A Brief History and Philosophy |url= https://books.google.com/books?id=cRg2AAAAQBAJ |year=2009|publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-51947-2 }} * {{Citation| last= Williams |first=Paul | year =2002 | title =Buddhist Thought | publisher = Routledge |isbn= 0-415207010}} * {{Citation|author1=Paul Williams |author2=Anthony Tribe |author3=Alexander Wynne |title=Buddhist Thought |url=https://books.google.com/books?id=NOLfCgAAQBAJ |year=2012 |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-52088-4}} ==Тышкы сылтамалар== *[http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/samsara-hinduism Samsara (Hinduism)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201104011641/https://berkleycenter.georgetown.edu/essays/samsara-hinduism |date=2020-11-04 }}, Georgetown University *[http://www.stephen-knapp.com/reincarnation_a_simple_explanation.htm Reincarnation: A Simple Explanation] *[http://webspace.ship.edu/cgboer/samsara.html The Wheel of Life], C. George Boeree, Shippensburg University *[http://english.mnsu.edu/vwp/samplepapers/philosophy/phil100paper1.pdf The difference between Samsara and Nirvana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170517030706/http://english.mnsu.edu/vwp/samplepapers/philosophy/phil100paper1.pdf |date=2017-05-17 }}, Minnesota State University, Mankato *[http://www.oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780195393521/obo-9780195393521-0141.xml Saṃsāra and Rebirth], Buddhism, Oxford Bibliographies [[Төркем:Һинд дине]] [[Төркем:Һинд дине фәлсәфәсе]] [[Төркем:Һинд дине төшенчәләре]] [[Төркем:Җәйничелек]] [[Төркем:Буддизм]] 7jq48g6tbpag9lc51c5b0cztgzzp6ae 0 231354 6001053 4162940 2026-08-16T17:22:41Z InternetArchiveBot 35870 1 китап өстәлде: [[Википедия:Тикшереп булучанлык]] (20260815sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 6001053 wikitext text/x-wiki {{УК}} [[Файл:Gati or existences.jpg|right|thumb|[[Җәйничелек]]тә, [[җан]] [[карма]] нинди булуга карап яшәүнең дүрт стадиясендә сәяхәт итә.]] '''Реинкарнация''' ул биологик [[үлем]]нән соң мәхлукатның физик булмаган асылы башка физик формада [[Фәлсәфә|фәлсәфи]] яки [[дин]]и концепция. Ул шулай ук янә туу яки трансмиграция һәм циклик булуның [[Самсара]] доктринасының өлеше булып тора. Реинкарнация [[Һинд диннәре]]нең үзәк концепциясе булып тора, атап ук иткәндә [[Җәйничелек]], [[Буддизм]], [[Сикхчылык]] һәм [[Һинд дине]], гәрчә [[тормыштан соң тормыш]]ка ышанмый торган Һинд дине төркемнәре бар. Ул [[Ортодоксаль Яһүдилек]]нең күп агымнарында бар (төрле формаларда) һәм [[Төньяк Америка Асаба Халыклары]]ның кайбер ышануларында<ref>Gananath Obeyesekere, ''Imagining Karma: Ethical Transformation in Amerindian, Buddhist, and Greek Rebirth''. University of California Press, 2002, page 15.</ref> һәм кайбер [[Асаба Австралиялеләр]] ышануларында бар (шул ук вакытта күбесе тормыштан соң тормышка яки рухи дөньяга ышаналар).<ref>Crawley</ref> Янә туу/[[метемпсихоз]]га Грек тарихи фигуралар ышанганнар, мәсьәлән, [[Пифагор]], [[Сократ]] һәм [[Платон]] тарафыннан.<ref>see Charles Taliaferro, Paul Draper, Philip L. Quinn, ''A Companion to Philosophy of Religion''. John Wiley and Sons, 2010, page 640, [https://books.google.com/books?id=SSCx-67Tk6cC&pg=PA640&dq=reincarnation+and+rebirth&cd=8#v=onepage&q=reincarnation%20and%20rebirth&f=false Google Books]</ref> Бу шулай ук хәзерге төп диннәрендә ышану булып тора. [[Христианлык]] һәм [[Ислам]] да күпчелек деноминацияләрдә шәхесләр реинкарнацияләвенә ышанмасалар да, бу диннәрдә билгеле төркемнәр реинкарнация турында сүз алып баралар; бу төркемнәргә мэйнстрим тарихи һәм хәзерге [[Катаризм]], [[Аләвиләр]] һәм [[Друз]]лар керә һәм шулай ук [[Розенкрейцер]]лар керә.Бу секталар һәм ышанулар арасында реинкарнация турында тарихи бәйләнешләр [[Неоплатонизм]]ның, [[Орфизм]]ның, [[Герметицизм]]ның, [[Манихеанизм]] һәм [[Рим эрасы]]ның [[Гностицизмы]]ның хасияте булган, һәм шулай ук Һинд диннәрнең хасияте булган һәм күптән түгел фәнни өйрәнүнең темасы булган.<ref>Борынгы Грек һәм Һинд фәлсәфәсенең үзара әһәмияте турында күптән түгел әһәмиятле эш ул [[Томас МакЭвиллей]]ның ''The Shape of Ancient Thought'' әсәре.</ref> Соңгы унъеллыкларда, күп [[Аурупалылар]] һәм [[Төньяк Америкалылар]] реинкарнациядә кызыксыну уяткан,<ref name="hi.is">{{cite web|url= http://www.hi.is/~erlendur/english/Nordic_Psychology_erlhar06.pdf |title=Popular psychology, belief in life after death and reincarnation in the Nordic countries, Western and Eastern Europe }}&nbsp;{{small|(54.8&nbsp;KB)}}</ref> һәм [[күп хәзерге эшләр]]дә бу искә алына. == Концептуаль билгеләмәләр == «Реинкарнация» сүзе [[Латин]] сүзеннән алынган, турыдан-туры мәгънәдә ул, «иткә янә керү» булып тора. Грек эквиваленты булып ''[[метемпсихоз]]'' (μετεμψύχωσις) булып тора, ул ''meta'' (үзгәреш)тән һәм ''empsykhoun''-нан алынган (җанны шунда кертергә),<ref>[http://www.etymonline.com/index.php?term=metempsychosis metempsychosis], Etymology Dictionary, Douglas Harper (2015)</ref> бу төшенчә [[Пифагор]]га карый.<ref>Carl Huffman (2014), [http://plato.stanford.edu/entries/pythagoras/ Pythagoras, 4.1 The Fate of the Soul—Metempsychosis] Stanford Encyclopedia of Philosophy, Stanford University</ref> Альтернатив төшенчә ул бер тәннән икенчесенә күчеше мәгънәсендә трансмиграция булып тора.<ref>{{cite web|title=Transmigration|author=Oxford Dictionaries|url=http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/transmigrate|year=2016|publisher=Oxford University Press|accessdate=2019-12-06|archivedate=2014-01-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140105185254/http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/transmigrate}}</ref> Реинкарнация һәрбер кешенең аспекты (яки кайбер мәдәниятләрдә барлык җан ияләрнең) үлемнән соң дәвам итә, бу аспект җан, яки акыл яки аң яки берәр нәрсә транцендент булып тора, ул булуның үзара бәйләнешле аспектында янә туа; трансмиграция ышануы мәдәнияткә карап үзгәрә, һәм алар яңа туган кешеләр формасында, яки хайван, яки үсемлек, яки рух итеп яки башка кеше булмаган булуның патшалыгында мәхлукат булып чагыла. Бу төшенчә хәзерге фәлсәфәчеләр, мәсьәлән, [[Курт Гөдел]] тарафыннан кулланылган булган<ref>{{cite web |author=Karl Sigmund |url=http://www.goedelexhibition.at/goedel/goedel.html |title=Gödel Exhibition: Gödel's Century |publisher=Goedelexhibition.at |accessdate=2011-12-06 |archivedate=2016-10-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161021185849/http://www.goedelexhibition.at/goedel/goedel.html }}</ref> һәм Инглиз теленә кергән булган. Башка Юнан теле төшенчәсе кайвакыт синонимик рәвештә ''[[палинегpaлингенезис]]'' буларак синонимик рәвештә кулланыла, ягъни «янә туырга».<ref>{{cite web |url=http://hinduism.iskcon.com/concepts/102.htm |title=Heart of Hinduism: Reincarnation and Samsara |publisher=Hinduism.iskcon.com |accessdate=2011-12-06 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110419232238/http://hinduism.iskcon.com/concepts/102.htm |archivedate=2011-04-19 }}</ref> Янә туу ул төп Һинд диннәрендә табылган төп концепция булып тора, һәм төрле төшенчәләрне кулланып турында аның турында сүз алып барыла. ''[[Пунарджанман]]'' (Санскрит телендә: पुनर्जन्मन्) мәгънәсендә «янә туу, транс-күчеш».<ref name="Monier-Williams582">{{cite book|author=Monier Monier-Williams|title=A Sanskrit-English Dictionary|url=https://books.google.com/books?id=_3NWAAAAcAAJ|year=1872|publisher=Oxford University Press|page=582}}</ref><ref>{{cite book|author=Ronald Wesley Neufeldt|title=Karma and Rebirth: Post Classical Developments|url=https://books.google.com/books?id=iaRWtgXjplQC&pg=PA106|year=1986|publisher=State University of New York Press|isbn=978-0-87395-990-2|pages=88–89}}</ref> Реинкарнация турында борынгы Һинд дине, Буддачылык һәм Җәйничелек Санскрит текстларында сөйләшелә, һәм күп альтернатив төшенчәләр бар, мәсьәлән, ''punarāvṛtti'' (पुनरावृत्ति), ''punarājāti'' (पुनराजाति), ''punarjīvātu'' (पुनर्जीवातु), ''punarbhava'' (पुनर्भव), ''āgati-gati'' (आगति-गति, Пали текстында уртак), ''nibbattin'' (निब्बत्तिन्), ''upapatti'' (उपपत्ति), һәм ''uppajjana'' (उप्पज्जन).<ref name="Monier-Williams582"/><ref>{{cite book|author1=Thomas William Rhys Davids |author2=William Stede |title=Pali-English Dictionary |url=https://books.google.com/books?id=0Guw2CnxiucC |year=1921|publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-1144-7 |pages=95, 144, 151, 361, 475 }}</ref> Бу диннәрдә ышанылганча, бу реинкарнация циклик һәм чиксез [[Самсара]] булып тора, бу берәү бу циклны бетереп азат ителүгә китерүче рухи аңлауга ирешкәнче.{{Sfn|Mark Juergensmeyer|Wade Clark Roof|2011|pp=271–272}}{{sfn|Stephen J. Laumakis|2008|pp=90–99}} Реинкарнация концепциясе Һинд диннәрендә «максатсыз күчешләрнең циклы, дөньяви тормышта йөрү булып тора», алар реинкарнацияләр циклыннан азат ителүне иң соңгы рухи максат итеп таныйлар һәм азат ителүне [[мокша]], [[нирвана]], ''мукти'' һәм ''кайвалья''.<ref>Klaus Klostermaier, Mokṣa and Critical Theory, Philosophy East and West, Vol. 35, No. 1 (Jan., 1985), pages 61-71</ref><ref>Norman E. Thomas (April 1988), Liberation for Life: A Hindu Liberation Philosophy, Missiology, Volume 16, Number 2, pp 149—160;<br />Gerhard Oberhammer (1994), La Délivrance dès cette vie: Jivanmukti, Collège de France, Publications de l’Institut de Civilisation Indienne. Série in-8°, Fasc. 61, Édition-Diffusion de Boccard (Paris), {{ISBN|978-2868030610}}, pages 1-9</ref> Шулай да, Буддачылык, Һинд дине һәм Җәйничелек традицияләр борынгы заманнардан бирле аерылып торганнар, аларның фаразларында һәм нәрсә реинкарнацияләүгә карашларда, ничек реинкарнация пәйда була һәм нәрсә азат ителүгә китерә.{{Sfn|Obeyesekere|2005|p=1-2, 108, 126–128}}{{Sfn|Mark Juergensmeyer|Wade Clark Roof|2011|pp=272–273}}<br /> ''Гилгул'', ''Гилгул нешамот'' яки ''Гилгулей Ха Нешамот'' ([[Иврит теле]]ндә: גלגול הנשמות) ул [[Каббала]] [[Иудаизм]]ында реинкарнация концепциясе, ул күбесенчә [[Ашкенази Яһүдиләре]] арасында [[Идиш теле]]ндә әдәбиятта бар. ''Гилгул''ның мәгънәсе «цикл» һәм ''нешамот'' «җаннар». Каббалистик реинкарнациядә әйтелгәнчә кешеләр бары тик [[ЙҺВҺ]]/[[Эйн Соф]]/[[Илаһ]] шулай карар кылса реинкарнацияли.<br /> Гарәп телендә реинкарнация турында сүз алып барганда, мөгаен, ''тәнәсух'' сүзен кулланырга буладыр. == Тарихы == === Килеп чыгышы === Реинкарнация төшенчәсе килеп чыгышы билгеле түгел.<ref>{{cite book|publisher=Theosophical Society in America|title=Reincarnation: The Hope of the World|page=15|author=Irving Steiger Cooper|year=1920}}</ref> Теманың Һиндстан фәлсәфи традицияләрендә пәйда була. Греция [[Пре-Сократ]]лары реинкарнация турында әңгәмә корганнар, һәм Кельт [[Друидлары]] шулай ук реинкарнация доктринасы турында мәгълүмат биргән.<ref>[[Диодор Сицул]] өйрәткәнчә Друидларга [[Пифагор]] тәгълиматы йогынты ясаган булырга мөмкин булган. Диодор Сицулус, v.28.6; Hippolytus ''Philosophumena'' i.25.</ref> === Иртә Һинд дине, Җәйничелек һәм Буддизм === Реинкарнация фикере, [[Самсара]], иртә [[Ведик диннәр]]дә булмаган.<ref>A.M. Boyer: ''Etude sur l’origine de la doctrine du samsara.'' Journal Asiatique, (1901), Volume 9, Issue 18, S. 451—453, 459—468</ref><ref>Yuvraj Krishan: . Bharatiya Vidya Bhavan, 1997, {{ISBN|978-81-208-1233-8}}</ref> Реинкарнация фикеренең тамырлары соң [[Ведик чор]]ның [[Упанишадалар]]ында (якынча безнең эрага кадәр  1100 —  500 елга кадәр), бу [[Будда]]га һәм [[Махавира]]га кадәр.<ref name=damienkeown322>{{cite book|author=Damien Keown |title=Buddhism: A Very Short Introduction |url=https://books.google.com/books?id=_QXX0Uq29aoC |year=2013|publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-966383-5 |pages=28, 32–38 }}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_29ZDAcUEwYC|title=An Introduction to Buddhist Philosophy|last=Laumakis|first=Stephen J.|date=2008-02-21|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781139469661|language=en}}</ref> Туу һәм үлем концепцияләре, самсара һәм азат ителү өлешчә безнең эрага кадәр беренче меңьеллык уртасында барлыкка килгән.<ref>Flood, Gavin. Olivelle, Patrick. 2003. ''The Blackwell Companion to Hinduism.'' Malden: Blackwell. pg. 273-4. «The second half of the first millennium BCE was the period that created many of the ideological and institutional elements that characterize later Indian religions. The renouncer tradition played a central role during this formative period of Indian religious history….Some of the fundamental values and beliefs that we generally associate with Indian religions in general and Hinduism in particular were in part the creation of the renouncer tradition. These include the two pillars of Indian theologies: samsara — the belief that life in this world is one of suffering and subject to repeated deaths and births (rebirth); moksa/nirvana — the goal of human existence…..»</ref> Гәрчә моның туры шәһадәтләре булмаса да, [[Ганга]] Үзәне яки [[Көньяк Һиндстан]]ның [[Дравид халкы]]ның традицияләре реинкарнация ышануларының теләсә нинди иртә чыганагы буларак тәкъдим ителгән булган. Иртә Ведаларда [[Карма]] доктринасы һәм янә туу искә алынмый, әмма [[тормыштан соң булу]] ышануы искә алына.{{sfn|Stephen J. Laumakis|2008|p=90}}{{sfn|Stephen J. Laumakis|2008|pp=90–99}}<ref>{{cite book|title=A Constructive Survey of Upanishadic Philosophy|author=R.D.Ranade|publisher=Bharatiya Vidya Bhavan |pages=147–148 |year = 1926 |url= https://archive.org/stream/A.Constructive.Survey.of.Upanishadic.Philosophy.by.R.D.Ranade.1926.djvu/A.Constructive.Survey.of.Upanishadic.Philosophy.by.R.D.Ranade.1926#page/n181/mode/2up |quote= '''Quote:''' There we definitely know that the whole hymn is address to a departed spirit, and the poet [of the Rigvedic hymn] says that he is going to recall the departed soul in order that it may return again and live."}}</ref><ref>{{cite book|author=Atsushi Hayakawa |title=Circulation of Fire in the Veda |url=https://books.google.com/books?id=w7LtAgAAQBAJ |year=2014| publisher=LIT Verlag Münster| isbn=978-3-643-90472-0| pages=66–67, 101–103 with footnotes}}</ref> [[Будда]]га һәм [[Махавира]]га кадәр булган иртә Упанишадаларда бу фикерләр гомуми рәвештә үстерелгән булган.{{sfn|Stephen J. Laumakis|2008|p=90}}<ref name="amboyer">A.M. Boyer (1901), Etude sur l’origine de la doctrine du samsara, Journal Asiatique, Volume 9, Issue 18, pages 451—453, 459—468</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ito8AAAAIAAJ|title=The way to Nirvana: six lectures on ancient Buddhism as a discipline of salvation|author=Vallee Pussin|publisher=Cambridge University Press|year=1917|pages=24–25}}</ref> Тәфсилле тасвирламалар беренче мәртәбә безнең эраның 1-енче меңьеллыка барлыкка килгәннәр, Буддачылыкны, Җәйничелекне һәм [[Һинд дине фәлсәфәсе]]нең төрле мәктәпләрен кертеп, аларның һәрберсе гомуми принципка уникаль тасвирлама биргән.{{sfn|Stephen J. Laumakis|2008|pp=90–99}} Хәзерге заманга кадәр [[Җәйничелек]]нең борынгы текстлары Маһавирадан соңрак чорга карый, алар безнең эрага кадәр 1-енче меңьеллыкның соңгы гасырлардан булуга охшаш, һәм анда киң итеп янә туу һәм карма доктриналары искә алына.{{Sfn|Padmanabh Jaini|1980|pp=217–236}}<ref name=dundasp14>{{cite book|author= Paul Dundas|title=The Jains |url=https://books.google.com/books?id=X8iAAgAAQBAJ |year=2003|publisher= Routledge|isbn=978-0415266055 |pages= 14–16, 102–105 }}</ref> Җәйничелек фәлсәфәсендә расланганча җан (Җәйничелектә ''Җива'', Һинд динендә ''Атман'') бар һәм мәңге, ул транс-күчеш һәм янә туу цикллары аша уза.{{Sfn|Padmanabh Jaini|1980|pp=226-228}} Иртә Җәйничелек текстларында үлемнән соң яңа тәнгә реинкарнация шунда ук була дип раслана.<ref name=dundasp14/> Җыелган кармага карап, янә туу я олырак, я түбәнрәк тән формасында була, я күктә, я тәмугъта, яки җир патшалыгында.<ref>{{cite book|author=Kristi L. Wiley |title=The A to Z of Jainism |url=https://books.google.com/books?id=cIhCCwAAQBAJ |year=2009|publisher=Scarecrow |isbn=978-0-8108-6337-8 |page=186}}</ref>{{Sfn|Padmanabh Jaini|1980|pp=227-228}} Бернинди даими форма да даими булып тормый: һәрберсе үлә һәм дәвам итеп реинкарнацияли. Реинкарнациядән соң азат ителү (''kevalya'') мөмкин, берәүнең җанының кармик аккумуляцияләрен бетереп.<ref>{{cite book|author= Paul Dundas|title=The Jains |url=https://books.google.com/books?id=X8iAAgAAQBAJ |year=2003|publisher= Routledge|isbn=978-0415266055 |pages= 104–105 }}</ref> Җәйничелекнең иртә стадияләрдән алып, кеше үлемлеләрдән иң олы җан иясе, аның азат ителергә потенциалы бар, аеруча [[аскетизм]] аша.<ref>{{cite book|author=Jeffery D Long|title=Jainism: An Introduction|url=https://books.google.com/books?id=ajAEBAAAQBAJ&pg=PT36|year=2013|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-0-85773-656-7|pages=36–37}}</ref><ref>{{cite book|author= Paul Dundas|title=The Jains |url=https://books.google.com/books?id=X8iAAgAAQBAJ |year=2003|publisher= Routledge|isbn=978-0415266055 |pages= 55–59 }}</ref><ref>{{cite book|author=John E. Cort|title=Jains in the World: Religious Values and Ideology in India |url=https://books.google.com/books?id=PZk-4HOMzsoC| year=2001|publisher= Oxford University Press |isbn=978-0-19-803037-9|pages=118–119}}</ref> Иртә [[Буддизм текст]]ларында ''[[Самсара]]'' доктринасының өлеше буларак янә туу турында сүз алып барыла. Биредә булуның табигате «газаплар тулы тормыш, үлем һәм янә туу циклы, башсыз һәм ахырсыз». <blockquote> "Буддизм доктринасында әйтелгәнчә нирванага ирешкәнче, мәхлукатлар янә туу һәм янә үлем аша барырга тиеш, аларның наданлыгыннан һәм нәфестән чыгып, шулай итеп карма орлыкларын барлыкка китерем. Шулай ук булу тәгәрмәче турында сөйләнә («[[Бхавачакра]]»), еш Буддизм текстларында «пунарбһава» төшенчәсе белән искә алына (янә туу, янә булу). Бу булу циклыннан азат ителү, «Нирвана» Буддизмның нигезе һәм иң әһәмиятле максаты булып тора. </blockquote> <blockquote> Нирвана Буддизмның ''raison d’être'' булып тора, аның ахыр чик хак булуы булып тора. </blockquote> <blockquote> Буддизм текстларында шулай ук яктыртылган кеше элек булган тууларын белә, моңа [[Самадхи]] (медитатив концентрациянең) югары дәрәҗәләре аша ия булырга мөмкин. </blockquote> <blockquote> Тибет Буддизмында үлем турында сүз бара, [[бардо]] (даими халәт) һәм янә туу, мәсьәлән, «[[Бардо Тһодол]]» (Тибет Үлгәннәр Китабы) кебек текстларда. Тхеравада Буддизмында Нирвана иң ахыр максат дип өйрәтелсә, хәзерге күпчелек Буддистларның игътибар үзәгенә яхшы карма туплауны һәм киләчәк тормышта яхшырак реинкарнациягә ия булу өчен алкышларга омытылуны куя. </blockquote> <blockquote> Тхеравада илләрендә күпчелек Буддистлар өчен, шулай да Буддистлар өчен монахлар тәртибе ул яхшырак янә туу өчен яхшы карма туплауның өмете белән дәрәҗәгә ия булу дигән караш бар. </blockquote> <blockquote> Иртә Буддизм традицияләрдә, «Самсара» космологиясе биш патшалыктан торган, алар аша булу тәгәрмәче әйләнгән. Боларга тәмугълар («[[нирайя]]»), [[ач рухлар]] («[[прета]]лар»), хайваннар («тирияк»), кешеләр («[[манушья]]») һәм Илаһлар ("[[Дэва]]"лар, күк). Соңрак Буддизм традицияләрдә бу исемлек алты янә туу патшалыгына кадәр үскән, ("[[асура]]"ларны) да кертеп. </blockquote> ==== Рациональлек ==== Ведик текстларның иртә катламнарында тормыш концепциясе, шуннан соң кылган яхшылыкларга һәм гөнаһларга күрә күктә һәм тәмугъта [[тормыштан соң булу]] концепциясе бар.<ref>{{cite book|author1=James Hastings|author2=John Alexander Selbie|author3-link=Louis Herbert Gray|author3=Louis Herbert Gray|series=[[Encyclopædia of Religion and Ethics]]|title=Volume 12: Suffering-Zwingli|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.500005|year=1922|publisher=T. & T. Clark|pages=616–618|author1-link=James Hastings}}</ref> Шулай да, борынгы Ведик [[риши]]лары бу тормыштан соң булу концепциясен артык гади дип санаганнар, чөнки кешеләр бары тик әхлаклы яки әхлаксыз тормыш яшәмиләр. Гомумән алкышлы тормышлар арасында, кайберәүләре күбрәк алкышлы; шулай ук явызлыкның да дәрәҗәләре бар, һәм текстларда расланганча кешеләр өчен яхшылыклар яки гөнаһларга күрә «я бусы, я киресе» ысулында күктә яки тәмугъта тормыштан соң булу гадел булмас.{{Sfn|Jessica Frazier|Gavin Flood|2011|pp=84–86}}<ref>{{cite book|author=Kusum P. Merh |title=Yama, the Glorious Lord of the Other World |url=https://books.google.com/books?id=XSoKAQAAMAAJ |year=1996|publisher=Penguin |isbn=978-81-246-0066-5 |pages=213–215}}</ref><ref>{{cite book|author= Anita Raina Thapan|title=The Penguin Swami Chinmyananda Reader |url=https://books.google.com/books?id=iDiRLzPFOPIC |year=2006|publisher=Penguin Books |isbn=978-0-14-400062-3 |pages=84–90 }}</ref> Алар берәүнең ирешүләренә күрә күктә яки тәмугъта тормыштан соң булуны керткәннәр.<ref>{{cite book|ref=harv|author1=Jessica Frazier |author2=Gavin Flood |title= The Continuum Companion to Hindu Studies |url= https://books.google.com/books?id=Nv_a5cMEwngC |year=2011|publisher=Bloomsbury Academic |isbn=978-0-8264-9966-0|pages= 84–86 }}</ref><ref>{{cite book|author1=Patrul Rinpoche|author2-link=Dalai Lama|author2=Dalai Lama|title=The Words of My Perfect Teacher: A Complete Translation of a Classic Introduction to Tibetan Buddhism|url=https://books.google.com/books?id=40i38mGQ6aAC |year=1998|publisher=Rowman Altamira|isbn=978-0-7619-9027-7|pages=95–96|author1-link=Patrul Rinpoche}}</ref><ref name="Krishan1997p17">{{cite book|author=Yuvraj Krishan |title=The Doctrine of Karma: Its Origin and Development in Brāhmaṇical, Buddhist, and Jaina Traditions |url=https://books.google.com/books?id=_Bi6FWX1NOgC |year=1997|publisher= Bharatiya Vidya Bhavan|isbn=978-81-208-1233-8 |pages=17–27 }}</ref> ==== Чагыштыру ==== Һинд диненең, Буддачылыкның һәм Җәйничелекнең иртә текстларында реинкарнациягә караган уртак концепцияләр һәм төшенчәләр бар.{{sfn|Paul Williams|Anthony Tribe|Alexander Wynne|2012|pp=30–42}} Аларда шулай ук охшаш алкышлы практикалар һәм [[карма]] азат ителү өчен һәм киләчәк янә туулар өчен кирәк булган нәрсә кебек ассызыклана.<ref name="damienkeown32">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=_QXX0Uq29aoC|title=Buddhism: A Very Short Introduction|author=Damien Keown|publisher=Oxford University Press|year=2013|isbn=978-0-19-966383-5|pages=28, 32–38}}</ref><ref>{{cite book|author=Michael D. Coogan|title=The Illustrated Guide to World Religions |url=https://books.google.com/books?id=BshpqnbLOvQC| year=2003| publisher=Oxford University Press| isbn=978-0-19-521997-5| page=192}}</ref> Мәсьәлән, бөтен өчесендә дә төрле дәрәҗәләр турында сүз бара — кайвакыт алар [[Ямалар]] һәм [[Ниямалар]] дип төркемләштерелә — мәсьәлән, [[Ахимса]] (зыян китермәү), [[Сатья]] (дөреслекне сөйләү), [[Астейя]] (урламау), [[Апариграһа]] (мөлкәткә тартылмау), барлык җан ияләренә [[мәрхәмәтлелек]], [[Дана]] (иганә) һәм күп башкалар.<ref>{{cite book|author1=David Carpenter|author2=Ian Whicher|title=Yoga: The Indian Tradition|url=https://books.google.com/books?id=8M-PAgAAQBAJ|year=2003|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-79606-8|page=116}}</ref><ref>{{cite book|author=Rita Langer |title=Buddhist Rituals of Death and Rebirth: Contemporary Sri Lankan Practice and Its Origins |url=https://books.google.com/books?id=61wKxrQeXYYC |year=2007|publisher=Routledge |isbn=978-1-134-15873-7 |pages=53–54 }}</ref> Һинд динендә, Буддачылыкта һәм Җәйничелектә янә туу фаразлары һәм теорияләре аерылып тора. Һинд дине «җан, Үз бар» нигез фаразына таяна, бу Буддачылыктагы «җан юк, Үз юк» ([[Анатта]], анатман) фаразыннан аерылып тора. <blockquote> анатта — ул үз булмау доктринасы һәм үтә эмпиристик доктрина, анда үзгәрми торган даими үз фикция һәм аның чынлыгы юк дип ышаныла. Буддачылык доктринасы буенча, шәхес биш скандһадан яки өемнән тора — тән, сизү, сиземләүләр, импульслар һәм аң. Бу биш скандһа өстеннән Үзгә яки җанга ышану иллюзор булып тора һәм газаплану сәбәбе булып тора." </blockquote> Буддачылыкта моннан аермалы рәвештә Үзсез янә теориясе раслана һәм Үз-булмау яки Нирвана (ниббана) буларак яки Бушлык таныла. Шулай итеп Буддачылыкта һәм Һинд динендә Үз яки Җан бармы-юкмы икәненә караш бик аерылып тора.<br /> Җәйничелектә реинкарнация доктринасы Буддачылыктагыдан аерылып тора, гәрчә икесе дә теистик булмаган [[Шрамана]] традицияләре булса да.<ref name=naomiappleton76/><ref>{{cite book|author=Kristi L. Wiley|title=Historical Dictionary of Jainism|url=https://books.google.com/books?id=XubfClGnIAUC|year=2004|publisher=Scarecrow|isbn=978-0-8108-5051-4|page=91}}</ref> Җәйничелек Буддачылыктан аермалы буларак җан («[[Җива]]») бар дигән нигез фаразны кабул итә һәм бу җан янә туу механизмына кертелә.<ref>{{cite book|author=Kristi L. Wiley|title=Historical Dictionary of Jainism|url=https://books.google.com/books?id=XubfClGnIAUC|year=2004|publisher=Scarecrow|isbn=978-0-8108-5051-4|pages=10–12, 111–112, 119}}</ref> Дәвам итеп Җәйничелек [[аскетизм]]ны рухи азат ителү өчен барлык реинкарнацияне туктата торган әһәмиятле ысул итеп таный, ә Буддачылык юк.<ref name=naomiappleton76>{{cite book|author=Naomi Appleton |title=Narrating Karma and Rebirth: Buddhist and Jain Multi-Life Stories |url=https://books.google.com/books?id=AhT7AgAAQBAJ |year=2014|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-91640-0|pages=76–89 }}</ref><ref>{{cite book|author=Gananath Obeyesekere |title=Karma and Rebirth: A Cross Cultural Study |url=https://books.google.com/books?id=IEK4Qgm7Z0kC |year=2006|publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-2609-0 |pages=107–108 }};<br />{{cite book|author=Kristi L. Wiley|title=Historical Dictionary of Jainism|url=https://books.google.com/books?id=XubfClGnIAUC|year=2004|publisher=Scarecrow|isbn=978-0-8108-5051-4|pages=118–119}}</ref><ref>{{cite book|author=John E. Cort|title=Jains in the World: Religious Values and Ideology in India |url=https://books.google.com/books?id=PZk-4HOMzsoC| year=2001|publisher= Oxford University Press |isbn=978-0-19-803037-9|pages=118–123}}</ref> === Һинд динендә === Һинд дине традициясе раслаганча тән үлә, ә җан юк, ул мәңге чынлык, җимерелми торган һәм балкучы дип ышаныла.{{Sfn|Mark Juergensmeyer|Wade Clark Roof|2011|p=272}} Бөтен нәрсә һәм бар булган нәсрә күп Һинд дине агымнарында үзара бәйле һәм циклик булып ышаныла, бар мәхлукатлар ике әйбердән төзелгән, җаннан һәм тәннән яки материядән.{{Sfn|Jeaneane D. Fowler|1997|p=10}} Һинду ышануы буенча [[Атман]] үзгәрми һәм үзенә хас табигате буенча үзгәрә алмый.{{Sfn|Jeaneane D. Fowler|1997|p=10}} Хәзерге [[Карма]] үзенең тормышында киләчәк шартларга йогынты ясый, һәм шулай ук киләчәк тормышларның формаларына һәм патшалыкларына. Яхшы ният һәм гамәлләр яхшы киләчәккә илтә, начар ният һәм гамәлләр начар киләчәккә илтә, бу Һинду булуның карашы буенча ничек реинкарнацияләвенә илтә. Күпчелек Һинд дине секталарында даими күк яки тәмугъ юк.<ref name="JuliusLipner263">{{cite book|author=Julius Lipner|authorlink=Julius Lipner|title=Hindus: Their Religious Beliefs and Practices|url=https://books.google.com/books?id=qv3fCgAAQBAJ|year=2012|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-24061-5|pages=263–265}}</ref> Тормыштан соң берәүнең кармасына нигезләнеп җан башка мәхлукат булып күктә яки җирдә җан иясе булып туа (кеше яки хайван).<ref name="JuliusLipner263"/> Ярым-ходайлар шулай ук үткән кармик гамәлләренә күрә үләләр, һәм тәмугътагылар да, һәм алар тагын бер шанс алып Җиргә киләләр. Бу реинкарнация чиксез итеп, циклларда дәвам итә, берәү рухи эзләүнең максатына ирешеп, үзне белүгә төшенә һәм шулай итеп «[[мокша]]» га ирешә, бу реинкарнация циклларыннан ахыргы азат ителү.<ref>Jacobsen, Knut A. «Three Functions Of Hell In The Hindu Traditions.» Numen 56.2-3 (2009): 385—400. ATLA Religion Database with ATLASerials. Web. 16 Sept. 2012.</ref> Бу азат ителү иң олы балкыш булып ышаныла, моны Һинду традицияләре [[Брахман]]га я карый торган, я идентик дип ышаналар, бу Галәм барлыкка килгәнче үзгәрми торган чынлык, ул булуын дәвам итә, һәм Галәм беткәннән соң булачак.<ref>{{cite book|author=Julius Lipner|authorlink=Julius Lipner|title=Hindus: Their Religious Beliefs and Practices|url=https://books.google.com/books?id=qv3fCgAAQBAJ|year=2012|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-24061-5|pages=251–252, 283, 366–369}}</ref><ref>{{cite book|author=Roy W. Perrett |title=Hindu Ethics: A Philosophical Study |url=https://books.google.com/books?id=pv4jgvvAaQMC |year=1998|publisher=University of Hawaii Press |isbn=978-0-8248-2085-5 |pages=53–54}}</ref><ref>{{cite book|author=Bruce M. Sullivan |title=The A to Z of Hinduism |url=https://books.google.com/books?id=xU4ZdatgRysC |year=2001|publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-8108-4070-6 |pages=137 }}</ref> Һинду традицияләрнең язмаларының өлеше булган [[Упанишада]]лар төп игътибарны реинкарнациядән азат ителүгә бирәләр.{{Sfn|Jeaneane D. Fowler|1997|pp=111-112}}<ref>{{cite book|author1=Yong Choon Kim|author2=David H. Freeman|title=Oriental Thought: An Introduction to the Philosophical and Religious Thought of Asia|url=https://books.google.com/books?id=omwMQA_DUVEC|year=1981|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-8226-0365-8|pages=15–17}}</ref><ref>{{cite book|author=Jack Sikora|title=Religions of India: A User Friendly and Brief Introduction to Hinduism, Buddhism, Sikhism, and the Jains|url=https://books.google.com/books?id=FLRifVnKnh8C |year=2002|publisher=iUniverse|isbn=978-1-4697-1731-9|pages=17–19}}</ref> [[Бхагавад Гита]]да азат ителүгә төрле юллар турында сүз бара.{{Sfn|Mark Juergensmeyer|Wade Clark Roof|2011|p=272}} Һаролд Ковард раслаганча Упанишадалар «кеше табигатенең камиллегенә караган бик оптимистик караш» тәкъдим итәләр һәм бу текстларда кеше тырышуларының максаты үз камиллеккә һәм үз белемгә сәяхәт, шулай итеп, ''Самсара'' — чиксез янә туулар һәм янә үлемнәр циклы бетәчәк.{{Sfn|Harold Coward|2008|p=129}} Упанишадик традицияләрдә рухи эзләнү максаты эчеңдә чын үзне табу һәм берәүнең җанын белү, бу халәт алар раслаганча балкышлы азатлык халәтенә, мокшага китерә.{{Sfn|Harold Coward|2008|pp=129, also see pages 130–155}}<br /> [[Бһагавад Гита]]да шулай дип раслана: <blockquote> Тәнгә ия булганның тәненең балачагы, олы чагы һәм өлкән чагы булган кебек. Шулай ук ул (тәнле мәхлукат) башка тәнгә ия була. Акыллы кеше моның турында иллюзиягә ялгышмый. — (2:13){{Sfn| Chapple|2010|p=98}}<br /> Тузган киемнәрне ташлаган кебек, соңыннан кеше яңаларны ала. Шулай итеп тузган тәннәребезн ташлап, тәнле Үз яңаларны каршылый. — (2:22){{Sfn| Chapple|2010|p=107}} Тәнле мәхлукат трансценденцияләгәндә, бу өч сыйфат тәннең чыганагы. Туудан, үлемнән, карт яшьтән һәм авыртудан азат ителеп, ул үлемсезлеккә ия була. — (14:20){{Sfn| Chapple|2010|p=582}} }} </blockquote> Һинду реинкарнация традицияләрендә һәм мокша халәтендә эчке аермалар бар. Мәсьәлән, [[Мадхвачарья]]ның Двайта Веданта кебек дуалистик тугъры традицияләр теистик яклы, һәм кеше җаны һәм Брахман төрле дип раслыйлар, Брахманга яратып тугъры булу (Мадхвачарья теологиясендә Вишну Ходае) ул Самсарадан азат булу ысулы, бу Ходайның алкышы, ул мокшага илтә һәм рухи азат ителүгә бары тик тормыштан соң булуда ирешергә була (''видеһамукти'').<ref>{{cite book|author=Jeaneane D. Fowler|title=Perspectives of Reality: An Introduction to the Philosophy of Hinduism|url=https://books.google.com/books?id=8dRZ4E-qgz8C|year=2002|publisher=Sussex Academic Press|isbn=978-1-898723-93-6|pages=340–347, 373–375}}{{Deadlink|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Дуалистик булмаган традицияләр, мәсьәлән, [[Ади Шанкара]]ның Адвайта Веданта традиция монистик концепцияне алга сөрәләр һәм кеше җаны һәм Брахман идентик дип раслыйлар, бары тик наданлык, импульсивлык һәм инерция Самсара аша газапка илтәләр, чынлыкта алар дуальлекләр булып тормыйлар, медитация һәм үзеңне белү ул азат ителүгә юл, берәүнең җаны Брахманга тәңгәл булуы мокша, һәм рухи азат ителүгә бу тормышта ирешеп була (''дживанмукти'').<ref name=davidloyp65>{{cite journal | last=Loy | first=David | title=Enlightenment in Buddhism and Advaita Vedanta: Are Nirvana and Moksha the Same? | url=https://archive.org/details/sim_international-philosophical-quarterly_1982-03_22_1/page/65 | journal=International Philosophical Quarterly | volume=22 | issue=1 | year=1982 | pages=65–74 | doi=10.5840/ipq19822217 }}</ref><ref>{{cite book |author=Jeaneane D. Fowler |title=Perspectives of Reality: An Introduction to the Philosophy of Hinduism |url=https://books.google.com/books?id=8dRZ4E-qgz8C |year=2002 |publisher=Sussex Academic Press |isbn=978-1-898723-93-6 |pages=238–240, 243–245, 249–250, 261–263, 279–284 }}{{Deadlink|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Навигация |Портал=Индуизм}} == Шулай ук карагыз == * [[Карма]] * [[Самсара]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} [[Төркем:Буддизм төшенчәләре]] [[Төркем:Һинд дине төшенчәләре]] [[Төркем:Реинкарнация]] [[Төркем:Теософия]] [[Төркем:Эзотерика]] [[Төркем:Үлем]] [[Төркем:Җәйничелек төшенчәләре]] {{Сайланган мәкалә}} fnronddfcfzdclvj590og2td053sxc5 0 389159 6001102 5969604 2026-08-16T22:07:15Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001102 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''{{Label|Q1991809|lang=tt}}''' ({{lang-ru|{{Label|Q1991809|lang=ru}}}}, {{lang-en|{{Label|Q1991809|lang=en}}}}, {{lang-kv|{{Label|Q1991809|lang=kv}}}}) — [[Коми Республикасы]] башкаласы [[Сыктывкар]] шәһәрендә урнашкан классик университет, төбәк терәк югары уку йорты. 1972 елда нигезләнгән. 2015 елда югары уку йортына социолог, педагог Питирим Сорокин исеме бирелгән. == Тарих == [[Файл:Памятник П.А. Сорокину.jpg|200px|thumb|right|СДУ каршында танылган социолог П. А. Сорокинга һәйкәл. [[Сыктывкар]]]] Сыктывкар дәүләт университеты СССР Министрлар Советының 1971 елның 24 сентябрендәге 698нче һәм РСФСР Министрлар Советының 1971 елның 25 октябрендәге 580нче санлы карарлары нигезендә оештырыла. 1972 елда университетта ике факультет гамәлдә була: тарих-филология (декан В. П. Золотарев), табигать фәннәре (декан О. В. Петров). 9 кафедрада 40 укытучы эшли. 8 белгечлек буенча 350 студент кабул ителгән. Коми дәүләт педагогика институтыннан университетка тарих-филология (1972) һәм химия-биология (1973) факультетлары тапшырылган. [[Россия Федерациясе мәгариф һәм фән министрлыгы|Россия Федерациясе Мәгариф һәм фән министрлыгының]] 2014 елның 14 февралендәге боерыгы белән Сыктывкар дәүләт университеты һәм Коми дәүләт педагогика институты берләштерелә. 2015 елның 2 мартында университетның яңа уставы кабул ителеп, анда университетның «Питирим Сорокин исемендәге Сыктывкар дәүләт университеты» дигән яңа исеме раслана<ref>{{Cite web|url = http://www.syktsu.ru/about/information%20openness/doc/Устав%20новый%20вместе%20с%20приказом.pdf|title = Устав Федерального государственного бюджетного образовательного учреждения высшего образования«Сыктывкарский государственный университет имени Питирима Сорокина» (в редакции от 02 марта 2015 г.)|author = |work = |date = 2 марта 2015 года|publisher = |accessdate = 2015-04-05|archiveurl = https://web.archive.org/web/20150412090322/http://www.syktsu.ru/about/information%20openness/doc/%D0%A3%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%20%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D0%B9%20%D0%B2%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%20%D1%81%20%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%BC.pdf|archivedate = 2015-04-12|deadlink = yes}}</ref>. == Инфраструктура<ref>"Вербум" журналы № 1 (192) 21.12.2016, № 03</ref> == * 11 уку корпусы (1 корпус капиталь ремонтка ябылган); * 174 уку аудиториясе; * 5 китапханә; * 84 фәнни һәм фәнни-техник лаборатория; * 34 компьютер классы; * 6 музей; * 8 тулай торак. == Бүлекчәләр == # Тарих һәм хокук институты #* Россия һәм чит илләр тарихы кафедрасы #* Иҗтимагый-хокукый дисциплиналарга укыту тарихы һәм методикасы кафедрасы # Табигать фәннәре институты #* Биология кафедрасы #* Геология кафедрасы #* Химия кафедрасы кафедрасы #* Экология кафедрасы #* Табигый-фәнни белем бирү # Төгәл фәннәр һәм мәгълүмати технологияләр институты #* Инженер физикасы һәм техносфера куркынычсызлыгы кафедрасы #* Гомумтехник дисциплиналар һәм технологияне укыту методикалары кафедрасы #* Мәгълүмати куркынычсызлык кафедрасы #* Мәгълүмат системалары кафедрасы #* Математик модельләштерү һәм кибернетика кафедрасы #* Гамәли математика һәм мәгариф өлкәсендә мәгълүмати технологияләр кафедрасы #* Радиофизика һәм электроника кафедрасы #* Физика-математика һәм мәгълүмати белем бирү кафедрасы # Гуманитар фәннәр институты #* Политология һәм халыкара мөнәсәбәтләр кафедрасы #* Фин-угыр филологиясе һәм милли мәгариф кафедрасы #* Рус һәм гомуми филология кафедрасы #* Филологик белем бирү кафедрасы #* Җәмәгатьчелек белән элемтә һәм реклама кафедрасы #* Журналистика кафедрасы #* Фәлсәфә һәм этика кафедрасы # Социаль технологияләр институты #* Социаль эш кафедрасы #* Физик тәрбиянең теоретик һәм медик-биологик нигезләре кафедрасы #* Физик тәрбия кафедрасы #* Тормыш иминлеге кафедрасы # Педагогика һәм психология институты #* Башлангыч һәм мәктәпкәчә белем бирү кафедрасы #* Гомуми психология кафедрасы #* Гомуми һәм махсус педагогика кафедрасы #* Укыту теориясе һәм методикасы кафедрасы # Мәдәният һәм сәнгать институты #* Декоратив-гамәли сәнгать кафедрасы #* Дизайн кафедрасы #* Сынлы сәнгать кафедрасы #* Мәдәният белеме һәм педагогик антропология кафедрасы # Икътисад һәм финанслар институты #* Банк эше кафедрасы #* Бухгалтерлык исәбе һәм аудит кафедрасы #* Финанс менеджменты кафедрасы # Менеджмент һәм эшмәкәрлек институты #* Менеджмент һәм маркетинг кафедрасы #* Икътисад һәм сервис менеджменты кафедрасы #* Икътисад теориясе һәм корпоратив идарә итү кафедрасы # Өзлексез белем бирү институты # Шәхси белем бирү программалары институты # Икътисад, хокук һәм информатика көллияте == Белгечлек юнәлешләре == === Бакалавриат === * Радиофизика * Физика * Техносфера куркынычсызлыгы * Математика һәм компьютер фәннәре * Гамәли математика һәм информатика * Мәгълүмат куркынычсызлыгы * Гамәли информатика * Химия * Биология * Геология * Экология һәм табигатьтән файдалану * Картография һәм геоинформатика * Филология * Журналистика * Җәмәгатьчелек белән элемтә * Сәясәт * Халыкара мөнәсәбәтләр * Икътисад * Менеджмент * Туризм * Товар белеме * Юриспруденция * Тарих * Дизайн * Халык сәнгать мәдәнияте * Декоратив-гамәли сәнгать һәм халык кәсепләре * Мәдәният * Лингвистика * Социаль эш * Физик тәрбия * Психология * Психологик-педагогик белем бирү * Махсус (дефектологик) белем * Һөнәри белем (тармаклар буенча) * Педагогик белем === Махсус белгечлек юнәлеше === * Дәвалау эше === Урта һөнәри белем программалары === * Икътисад һәм бухгалтер исәбе (тармаклар буенча) * Компьютер системаларында программалаштыру * Компьютер челтәре == Фән == Университет - фән һәм инновацияләр үзәге. Биредә гуманитар, табигать, техник юнәлешләр буенча фундаменталь һәм гамәли фәнни тикшеренүләр үткәрелә. Вузның фәнни инфраструктурасы 21 фәнни-тикшеренү үзәген, 30 фәнни-тикшеренү лабораториясен, 3 кече инновацион предприятиене, "Коми Республикасы IT-паркы" технопаркын үз эченә ала. Университет базасында укытучылар һәм студентларның халыкара һәм Бөтенроссия фәнни конференцияләре оештырыла. Ел саен 1500 дән артык студент төрле фәнни чараларда катнаша. == Журналлар == # Электрон гыйльми басма «Корпоративное управление и инновационное развитие экономики Севера» - [[2005 ел]]дан чыга<ref>{{Cite web |url=http://vestnik-ku.ru/index.php/home |title=Главная<!-- Заголовок добавлен ботом --> |accessdate=2020-12-06 |archivedate=2017-01-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170122091215/http://vestnik-ku.ru/index.php/home }}</ref> # «Verbum»<ref>[https://syktsu.ru/news/18864/ В день рождения газеты «Verbum» в СГУ им. Питирима Сорокина презентовали первый номер одноименного журнала]{{Deadlink|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Шәхесләр == === Ректорлар === * 1972 —1987: профессор Валентина Александр кызы Витязева. * 1987 —1990: профессор Алексей Елисей улы Грищенко. * 1990 —1995: профессор Сергей Иван улы Худяев. * 1995 —2012: профессор Василий Никифор улы Задорожный. * 2012 —2015: доцент Марина Дмитрий кызы Истиховская. * 2015 —2016: доцент Наталья Алексей кызы Михальченкова (в.б.). * 2016 — х.в.: доцент Ольга Александр кызы Сотникова === Укытучылар === {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q1991809. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p108/Q1991809/p580:башлау,p108/Q1991809/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! әлма-матер ! һөнәр төре ! үлем датасы ! үлем урыны |- | | | ''[[:d:Q48953844|Степанов, Павел Дмитриевич]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-11-14 | [[Сарытау]] | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1974" | 1974-01-27 | [[Саранск]] |- | | | ''[[:d:Q4372343|Aleksandr Popov]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-05-17 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q11424130|toponymist]]''<br/>''[[:d:Q13636225|Finno-Ugrist]]''<br/>''[[:d:Q14565331|мантыйкчы]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1973" | 1973-03-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q84722853|Iosif Lemberg]]'' | data-sort-value="1913" | 1913 | [[Била Церква|Била-Серква]] | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1999" | 1999-07-27 | |- | | | ''[[:d:Q4112512|Valentina Vityazeva]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-04-07 | ''[[:d:Q69096|Yarensk Uyezd]]'' | ''[[:d:Q4361461|Петрозаводск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q56759261|economic geographer]]'' | data-sort-value="2010" | 2010-05-22 | [[Сыктывкар]] |- | | | ''[[:d:Q4502200|Sergey Hudyaev]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-08-20 | [[Выльгорт (Сыктывдин районы)]] | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="2004" | 2004-03-24 | |- | | | ''[[:d:Q59450029|Boris Brach]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-03-09 | [[Санкт-Петербург]] | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="2018" | 2018-11-26 | [[Сыктывкар]] |- | | | ''[[:d:Q4535573|Nikolai P. Yushkin]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-05-20 | ''[[:d:Q19900079|Иван-Гора]]'' | ''[[:d:Q3162985|Ислам Кәримов исемендәге Ташкент дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[укытучы]] | data-sort-value="2012" | 2012-09-17 | [[Сыктывкар]] |- | | | ''[[:d:Q4149996|Aleksey Eliseevitsj Grisjtsjenko]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-08-07 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="2011" | 2011-03-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q4297723|Михайловский, Евгений Ильич]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-07-12 | [[Новороссийск]] | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="2013" | 2013-07-11 | [[Сыктывкар]] |- | | | ''[[:d:Q25680889|Eleonora Saveljeva]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-11-15 | ''[[:d:Q1089781|Sysolsky District]]'' | ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]''<br/>''[[:d:Q66581878|social anthropologist]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q29359744|Yakov Yudovich]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-03-06 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q4197813|Evgeniy Aleksandrovitsj Igoesjev]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-03-11 | [[Пожня (авыл)|Пожня]] | | [[галим]] | | |- | 1975 | 1981 | ''[[:d:Q15104158|Yuri Sergeevich Vasiliev]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-12-28 | ''[[:d:Q4356989|Putilovo]]'' | ''[[:d:Q4371750|Поморье дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]'' | data-sort-value="2016" | 2016-07-02 | [[Вологда]] |- | | | ''[[:d:Q4252732|Лаженцев, Виталий Николаевич]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-07-17 | [[Свеча]] | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q56246277|Юрий Павлович Фесенко]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-10-30 | [[Луганск]] | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>[[шагыйрь]] | | |- | | | ''[[:d:Q4184030|Vasily Zadorozhny]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-11-05 | ''[[:d:Q4263913|Litovka]]'' | ''[[:d:Q1131600|Дәүләт идарә университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q25680976|Valery Markov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-07-11 | [[Кослан]] | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q4516946|Федерация Советы әгъзасы]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q83307|министр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q18396749|Askhab Askhabov]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-08-17 | ''[[:d:Q18396750|Khushtada]]'' | [[Дагстан дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q4455647|Lyubov Terentyeva]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-08-14 | [[Пыёлдино]] | Питирим Сорокин исемендәге Сыктывкар дәүләт университеты | [[язучы]]<br/>[[Драматурглар|драматург]] | | |- | | | ''[[:d:Q121009396|Veronica Tarbaeva]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-04-14 | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q10951844|Лимерова Валентина Александровна]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-01-01 | [[Берёзовка (Луза буе районы)|Берёзовка]] | Питирим Сорокин исемендәге Сыктывкар дәүләт университеты | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q4225330|Viktor Kovalyov]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-07-04 | [[Саран (Казакъстан)|Саран]] | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]'' | | |- | 2016 | | ''[[:d:Q125558638|Ольга Сотникова]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-06-23 | [[Архангельск өлкәсе]] | ''[[:d:Q4371750|Поморье дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | [[укытучы]] | | |- | | | ''[[:d:Q23656221|Минин, Игорь Владимирович]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-07-15 | ''[[:d:Q69268|Yarensk]]'' | Питирим Сорокин исемендәге Сыктывкар дәүләт университеты | [[галим]] | | |- | 2012-04-15 | | ''[[:d:Q15073761|Alexey Moskalev]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-11-05 | [[Сыктывкар]] | Питирим Сорокин исемендәге Сыктывкар дәүләт университеты | ''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2018-10-01 | | ''[[:d:Q57317938|Ilya Solovev]]'' | | | Питирим Сорокин исемендәге Сыктывкар дәүләт университеты | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2014-09-01 | | ''[[:d:Q74495053|Sergey Kharin]]'' | | | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2013-09-01 | | ''[[:d:Q82272873|Irina Chukicheva]]'' | | | Питирим Сорокин исемендәге Сыктывкар дәүләт университеты | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2014-09-01 | | ''[[:d:Q83331826|Alexey O Ovechkin]]'' | | | ''[[:d:Q4221612|Kirov Academy of Ballet]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2015 | | ''[[:d:Q86699293|Konstantin V Shumikhin]]'' | | | ''[[:d:Q4198174|Ижау дәүләт медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2021-11<br/>2018-02 | 2022-07<br/>2019-06 | ''[[:d:Q91790629|Aleksei G Krasnov]]'' | | | ''[[:d:Q4229557|Komi Scientific Center UB RAS]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |} {{Wikidata list end}} === Тәмамлаучылар === {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q1991809. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p69/Q1991809/p580:башлау,p69/Q1991809/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | | | ''[[:d:Q15555434|Куликов Сергей Лукич]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-09-30 | [[Межадор]] | ''[[:d:Q5758653|урта белем бирү оешмасында укытучы]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q1790480|тәрҗемәче]]'' | ''[[:d:Q446760|мәгариф системасы]]'' | data-sort-value="2015" | 2015-01-27 | |- | 1959 | 1964 | ''[[:d:Q105795513|Նադեժդա Միրոշնիչենկո]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-07-03 | [[Мәскәү]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>[[шагыйрь]] | | | |- | | | [[Галина Бутырева]] | data-sort-value="1944" | 1944-09-12<br/>1944 | [[Коми Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]<br/>[[Ёртом (авыл)|Ёртом]] | [[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | | | |- | | 1972 | ''[[:d:Q10979176|Misharina Alexandra Petrovna]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-12-19 | [[Большелуг (Коми)|Большелуг]] | ''[[:d:Q2251335|мәктәп укытучысы]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>[[язучы]] | | data-sort-value="2013" | 2013-07-18 | |- | | | ''[[:d:Q10964345|Aleksey Popov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-07-25 | [[Большелуг (Коми)|Большелуг]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q15949613|язучы-новеллист]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q4180066|Valentina Zhideleva]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-09-02 | [[Сыктывкар]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q23887984|Лудыкова Валентина Матвеевна]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-04-19 | [[Микунь]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q78185518|Мищенко, Олег Григорьевич]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-02-06 | [[Сыктывкар]] | | | data-sort-value="1995" | 1995-02-25 | [[Грозный]] |- | | | ''[[:d:Q25680937|Лимеров Павел Фёдорович]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-02-11 | [[Муфтюга]] | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]'' | ''[[:d:Q4201877|Institute of Language, Literature аnd History Komi SC UB RAS]]''<br/>''[[:d:Q25681236|Арт]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q62940737|Svetlana V. Degteva]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-09-21 | [[Сыктывкар]] | ''[[:d:Q16334507|bryologist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]'' | ''[[:d:Q33121401|Institute of Biology UB RAS]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q4455647|Lyubov Terentyeva]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-08-14 | [[Пыёлдино]] | [[язучы]]<br/>[[Драматурглар|драматург]] | Питирим Сорокин исемендәге Сыктывкар дәүләт университеты | | |- | | | ''[[:d:Q25681017|Svetlana Govoruchina]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-04-05 | [[Сыктывкар]] | ''[[:d:Q2251335|мәктәп укытучысы]]''<br/>''[[:d:Q1056391|мәктәп директоры]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]''<br/>[[язучы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q105714391|Անդրեյ Պոպով]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-09-25 | [[Воркута]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | | | |- | | 1982 | ''[[:d:Q25681059|Yevgeni Tsypanov]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-06-15 | [[Визинга]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | ''[[:d:Q4201877|Institute of Language, Literature аnd History Komi SC UB RAS]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q47494344|Alexei Ievlev]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-07-05 | [[Архангельск]] | [[галим]] | | data-sort-value="2014" | 2014-07-15 | [[Сыктывкар]] |- | | | ''[[:d:Q62712801|Nadezhda Dorofeyeva]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-07-08 | [[Сыктывкар]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q96194630|Vasiliy Kovalev]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-02-14 | [[Воркута]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q124769886|Сергей Усачёв]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-08-15 | [[Сыктывкар]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q42295865|Irina Michaylovna Rosjtsjevskaja]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-07-04 | | [[галим]] | ''[[:d:Q4229557|Komi Scientific Center UB RAS]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q110945259|Зильберг, Леонид Александрович]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-10-23 | [[Мәскәү]] | [[Jurnalist|журналист]] | | | |- | | | ''[[:d:Q16711561|Aleksandr Vladislavovitsj Petik]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-11-27 | [[Киев]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q10951844|Лимерова Валентина Александровна]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-01-01 | [[Берёзовка (Луза буе районы)|Берёзовка]] | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | Питирим Сорокин исемендәге Сыктывкар дәүләт университеты<br/>''[[:d:Q4201877|Institute of Language, Literature аnd History Komi SC UB RAS]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q3744248|Nina Obrezkova]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-03-11 | [[Кослан]] | [[шагыйрь]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>[[язучы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q4204349|Marina Istikhovskaya]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-11-26 | [[Инта]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | 1989 | ''[[:d:Q130427311|Patimat Takhnaeva]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-03-02 | [[Южно-Сухокумск]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q21639922|Institute of History, Archaeology and Ethnography]]''<br/>''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q23656221|Минин, Игорь Владимирович]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-07-15 | ''[[:d:Q69268|Yarensk]]'' | [[галим]] | Питирим Сорокин исемендәге Сыктывкар дәүләт университеты | | |- | | | ''[[:d:Q43426957|Andrey Vladimirovitsj Gabov]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-11-15 | | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]'' | ''[[:d:Q4201505|Кануннамә һәм чагыштырма хокук белеме институты]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q16666615|Igor Koshin]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-08-27 | [[Усинск]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | | |- | 1994-09-01 | 1999-07-01 | ''[[:d:Q15073761|Alexey Moskalev]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-11-05 | [[Сыктывкар]] | ''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q33121401|Institute of Biology UB RAS]]''<br/>Питирим Сорокин исемендәге Сыктывкар дәүләт университеты | | |- | | | ''[[:d:Q27921460|Dmitry Shatokhin]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-04-08 | ''[[:d:Q70280|Ust-Kulomsky District]]'' | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Федерация Советы]] | | |- | | | ''[[:d:Q107358757|Fyodor Ovchinnikov]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-06-10 | [[Троицк (Чиләбе өлкәсе)|Троицк]] | [[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q4479442|founder]]'' | ''[[:d:Q61949318|Dodo Pizza]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q108687404|Oleg Mikhailov]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-01-06 | [[Печора (шәһәр)]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q112993657|Емельянов, Сергей Витальевич]]'' | data-sort-value="1993" | 1993-09-03 | [[Ухта]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q56424535|Svetlana P Maslova]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | [[Россия фәннәр академиясе]] | | |- | 2017-09-01<br/>2017-06-28 | | ''[[:d:Q57317938|Ilya Solovev]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | Питирим Сорокин исемендәге Сыктывкар дәүләт университеты | | |- | 2006-09-01 | 2012-12-10 | ''[[:d:Q57318120|Darya Peregudova]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q6039938|Institute of Biology]]''<br/>''[[:d:Q4086882|BIOCAD (Russia)]]'' | | |- | 2003-09-01 | 2008-07-01 | ''[[:d:Q57340723|Ekaterina Proshkina]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q33121401|Institute of Biology UB RAS]]'' | | |- | 1998-09-01 | 2003-08-31 | ''[[:d:Q57427961|Evgeny Buravlev]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q4476807|Россия фәннәр академиясенең Урал бүлекчәсе]]'' | | |- | 1993 | 1998 | ''[[:d:Q58010019|Viktoriya Vlasova]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | 1994-09-01 | 1999-06-20 | ''[[:d:Q58373461|Anastasiya M Kaneva]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | 1992-09-01 | 1997-06-24 | ''[[:d:Q58686326|Evgeny Lodygin]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | 2009-09-01 | 2014-07-01 | ''[[:d:Q60142982|Artem Polugrudov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | [[Россия фәннәр академиясе]] | | |- | 2001-09-01 | 2006-06 | ''[[:d:Q60142986|Nikita Paderin]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q52842946|Institute of Physiology Komi Science Center]]'' | | |- | 1972-09-01 | 1977-06 | ''[[:d:Q74629385|Tatyana I. Kochan]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | 1985-09-01 | 1990-06-22 | ''[[:d:Q82272873|Irina Chukicheva]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | Питирим Сорокин исемендәге Сыктывкар дәүләт университеты | | |- | 1991-09-01<br/>2016-09-01 | 1996-05-31<br/>2018-05-31 | ''[[:d:Q87142364|Oksana Raskosha]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q33121401|Institute of Biology UB RAS]]'' | | |- | 2007-09-01 | 2012-07-01 | ''[[:d:Q88806985|Vasily Mikhaylov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q90281436|Elena F Krivoshapkina]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q1342013|ИТМО университеты]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q90640078|Mikhail A Kuznetsov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q33121401|Institute of Biology UB RAS]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q92052214|Olesya G Bernikova]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q92348653|Alexander Novakovskiy]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | 2000-09 | 2005-06 | ''[[:d:Q92802392|Olga E Valuyskikh]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q33121401|Institute of Biology UB RAS]]'' | | |- | 2003-01-09 | 2008-06-30 | ''[[:d:Q95929545|Yana Gur'eva]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | 1987-09-01 | 2002-06-20 | ''[[:d:Q102061949|E V Garmash]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q33121401|Institute of Biology UB RAS]]'' | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Әдәбият == * ''Витязева В. А., Бурлыкина М. И.'' Сыктывкарский университет: становление и развитие. Сыктывкар, 1988. * ''Юрпалова А. А.'' Летопись СГУ. 1997. * ''Бурлыкина М. И.'' Учёные СГУ: биографические очерки. 1997. * Республика Коми. Энциклопедия в 3 тт. Сыктывкар, 1997—2000. * Ты в моей судьбе — университет: Историко-биографические очерки / Отв. ред. В. Н. Задорожный, Г. В. Добрынина. Сыктывкар: Изд-во Сыктывкарского гос. университета, 2009. 436 с. == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * {{citeweb|url=http://syktsu.ru/|title=Сайт Сыктывкарского государственного университета|lang=ru|accessdate=2016-12-06|archivedate=2012-04-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120426203952/http://www.syktsu.ru/}} * {{citeweb|url=http://lsgu.ru/|title=Сайт ГОУ "Коми республиканский лицей при СыктГУ"|lang=ru|accessdate=2016-12-06|archivedate=2014-01-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140107093115/http://lsgu.ru/}} == Моны да карагыз == {{Портал|Мәгариф|Россия Федерациясе}} * [[Россия югары уку йортлары исемлеге]] [[Төркем:1972 елда нигезләнгән уку йортлары]] [[Төркем:Әлифба буенча университетлар]] [[Төркем:Россия университетлары]] [[Төркем:Сыктывкар дәүләт университеты]] an2nmzsspol1lm3vyd8gbgib5kadaqy 0 389235 6001075 5994500 2026-08-16T18:31:23Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001075 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Төньяк Кавказ эчке гаскәрләр хәрби институты''' ([[Рус теле|рус]]. ''Северо-Кавказский военный институт внутренних войск'') — ССРБ Эчке эшләр министрлыгының эчке гаскәрләре һәм Россиянең Эчке эшләр министрлыгы эчке гаскәрләре өчен офицерлар әзерләүне гамәлгә ашыручы югары хәрби-уку йорты, 1938 елның 3 маенда нигез салынган. 2 май — еллык бәйрәм көне. == Тарихы == 1938 елның 3 маенда Советлар Берлеге Эчке эшләр халык комиссарының 157 номерлы боерыгы белән Яңа-Петергофның К.Е. Ворошилов исемендәге {{comment|НКВД|Эчке эшләр халык комиссарлыгы}} чик буе һәм эчке гаскәрләр хәрби-сәяси училищесының пехота бүлегеннән Орджоникидзе шәһәрендә даими урнашкан С.М. Киров исемендәге {{comment|НКВД|Эчке эшләр халык комиссарлыгы}} чик буе һәм эчке гаскәрләр Орджоникидзе хәрби училищесы төзелә. 1938 елның 18 сентябрендә ССРБ {{comment|НКВД|Эчке эшләр халык комиссарлыгы}}ның чик буе һәм эчке гаскәрләре ихтыяҗлары өчен офицер кадрларының беренче чыгарылышы уза<ref name=":0">{{Cite web|title=Северо-Кавказский военный институт внутренних войск Министерства внутренних дел Российской Федерации (СКВИ ВВ МВД России)|url=https://vladikavkaz.academica.ru/university/15534-Severo-Kavkazskij-voennyj-institut-vnutrennih-vojsk-Ministerstva-vnutrennih-del-Rossijskoj-Federacii/|accessdate=2020-12-08|archivedate=2020-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207074438/https://vladikavkaz.academica.ru/university/15534-Severo-Kavkazskij-voennyj-institut-vnutrennih-vojsk-Ministerstva-vnutrennih-del-Rossijskoj-Federacii/}}</ref>. [[Бөек Ватан сугышы]] чорында, 1942 елдан 1943 елга кадәр, училище курсантлары һәм укытучылары Төньяк Кавказ һәм Орджоникидзе шәһәре өчен барган сугышларда катнашалар. 1941—1945 елларда училище диварларыннан фронт өчен биш меңнән артык офицер кадрлары чыгарыла. 1951 елдан башлап Орджоникидзе хәрби училищесында уку ике ел бара, 1954 елдан уку өч елга кадәр озайтыла. 1961—1973 елларда Орджоникидзев хәрби училищесы урта хәрби-юридик белемле офицер кадрлар әзерли<ref name=":0" />. 1968 елның 22 февралендә Советлар Берлеге Югары Советы Президиумы Указы белән С.М. Киров исемендәге Эчке эшләр министрлыгының эчке гаскәрләр Орджоникидзев хәрби училищесы [[Кызыл Байрак ордены|Кызыл байрак орденына]] лаек була. 1974 елда [[ССРБ Министрлар Шурасы]] карары белән Орджоникидзев хәрби училищесы югары хәрби училищега күчерелә, анда уку вакыты дүрт елга кадәр озайтыла, 1992 елдан уку вакыты биш елга кадәр озайтыла<ref name=":0" />. 1999 елның 2 июлендә [[Русия Хөкүмәте|Россия Федерациясе Хөкүмәте]] карары һәм Россия Федерациясе Эчке эшләр министры боерыгы белән С.М. Киров исемендәге Эчке эшләр министрлыгы эчке гаскәрләрнең Орджоникидзе Кызыл Байрак югары хәрби училищесы Россия Эчке эшләр министрлыгының эчке эшләр Төньяк-Кавказ хәрби Кызыл Байрак институты итеп үзгәртелә. 1988 елдан хәрби институтның профессорлар-укытучылар составы Сумгаит, Тбилиси, Фергане, Сухуми, Карабахе һәм Бакуда милләтара конфликтлар чорында махсус командировкаларда, шулай ук Чечня республикасында хәрби-хезмәт бурычларны үтәүдә катнаша<ref name=":0" />. 1938 елдан алып 2011 елга кадәр хәрби институт тарафыннан гаскәрләргә егерме тугыз мең офицер кадры чыгарылган. Хәрби институтны тәмамлаган сигез кеше [[Советлар Берлеге каһарманы]] исеменә лаек була (берсе ике тапкыр), унөч кеше Россия Федерациясе Герое, йөз иллегә якын чыгарылыш сыйныф укучысы генерал исеменә лаек була<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://rosguard.gov.ru/RU/page/index/15j-region-severokavkazskij-voennyj-krasnoznamnnyj-institut-otmetil-svo-80letie|title=15-й регион: «Северо-Кавказский военный Краснознамённый институт отметил своё 80-летие»|publisher=Росгвардия|accessdate=2020-12-08|archivedate=2020-12-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201208204020/https://rosguard.gov.ru/RU/page/index/15j-region-severokavkazskij-voennyj-krasnoznamnnyj-institut-otmetil-svo-80letie}}</ref>. Россия Федерациясе Хөкүмәтенең 2011 елның 6 октябрендәге 1746-р номерлы күрсәтмәсе карары белән Россия Федерациясенең Эчке эшләр министрлыгының эчке гаскәрләр Төньяк-Кавказ хәрби институты бетерелә<ref>{{Cite web|url=https://rg.ru/2011/10/12/vv-institut-site-dok.html|title=Распоряжение Правительства Российской Федерации от 6 октября 2011 г. N 1746-р г. Москва|publisher=Российская газета}}</ref>. == Институт бүләкләре == {{Кызыл Байрак ордены|nocat=1|тип=хәрби өлеш}} [[22 февраль|22 февраль,]] [[1968 ел]] == Шәхесләр == === Җитәкчеләр === === Укытучылар === {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q15629487. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p108/Q15629487/p580:башлау,p108/Q15629487/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! әлма-матер ! һөнәр төре ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |} {{Wikidata list end}} === Тәмамлаучылар === {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q15629487. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p69/Q15629487/p580:башлау,p69/Q15629487/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p106,p108,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! һөнәр төре ! эш урыны ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |- | | | ''[[:d:Q29358707|Леонид Василевский]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-03-06 | ''[[:d:Q4394247|Ржев өязе]]'' | [[офицер]] | | | data-sort-value="1978" | 1978-06-16 |- | | | ''[[:d:Q3013503|Иван Фесин]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-06-12 | ''[[:d:Q4307670|Муравлев]]'' | [[укытучы]] | | [[:commons:Category:Ivan Fesin|Ivan Fesin]] | data-sort-value="1991" | 1991-12-24 |- | | | ''[[:d:Q17427883|Николай Сташек]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-05-01 | ''[[:d:Q4281525|Marynivka]]'' | ''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | | data-sort-value="1991" | 1991-02-17 |- | | | ''[[:d:Q16447928|Фёдор Морин]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-12-23 | ''[[:d:Q4105162|Васьянское]]'' | | | [[:commons:Category:Fyodor Morin|Fyodor Morin]] | data-sort-value="1941" | 1941-06-22 |- | | | ''[[:d:Q4125597|Иван Воронков]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-05-15 | ''[[:d:Q4303501|Моршанск өязе]]'' | | | [[:commons:Category:Ivan Semyonovich Voronkov|Ivan Semyonovich Voronkov]] | data-sort-value="1975" | 1975-03-23 |- | | | ''[[:d:Q15068320|Виктор Карасёв]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-03-26 | [[Елец]] | | | | data-sort-value="1991" | 1991-01-31 |- | | 1940 | ''[[:d:Q137896055|Фуки, Александр Ильич]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-04-14 | [[Акъяр]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>[[укытучы]] | | | data-sort-value="1999" | 1999-04-14 |- | | | ''[[:d:Q22919436|Михаил Якушев]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-01-15 | ''[[:d:Q4467397|Тюково (Орёлан область)]]'' | [[офицер]] | | | data-sort-value="2005" | 2005 |- | | | ''[[:d:Q4258852|Демократ Леонов]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-04-01 | [[Бакы]] | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Demokrat Leonov|Demokrat Leonov]] | data-sort-value="1969" | 1969-03-15 |- | | | ''[[:d:Q4431299|Василий Спирин]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-01-29 | ''[[:d:Q18764823|Александрия (Ершован кӀошт)]]'' | | | | data-sort-value="1992" | 1992-01-01 |- | | | ''[[:d:Q118531402|Гарри Феодоров]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-10-14 | [[Барысав (шәһәр)|Барысау]] | | | | data-sort-value="2013" | 2013-07-25 |- | | | ''[[:d:Q4422609|Николай Скрыпник]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-01-26 | [[Краснодар крае]] | [[офицер]] | | | data-sort-value="1996" | 1996-07-11 |- | | | ''[[:d:Q4251919|Михаил Лабунец]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-11-17 | [[Әстерхан]] | | ''[[:d:Q1751487|Көньяк Россия дәүләт техника университеты]]'' | | data-sort-value="2024" | 2024-04-30 |- | | | ''[[:d:Q4079008|Аркадий Баскаев]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-08-12 | [[Бишкәк]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Arkady Baskaev|Arkady Baskaev]] | |- | | | ''[[:d:Q4246195|Анатолий Куликов]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-09-04 | [[Ставрополь крае]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q4991371|солдат]]'' | | [[:commons:Category:Anatoly Kulikov|Anatoly Kulikov]] | |- | | | ''[[:d:Q4524983|Анатолий Шкирко]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-09-13 | [[Грозный]] | ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]'' | | | |- | | 1973 | ''[[:d:Q20021799|Валентин Аголец]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-10-24 | [[Азяраны (Жыткавицкий районы)|Азяраны]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q7938406|Владимир Кужеев]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-07-03 | ''[[:d:Q4324799|Novoosetinskaya]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q4270815|Сергей Лысюк]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-07-25 | [[Борзя|Борзә]] | | | [[:commons:Category:Sergey Lysyuk|Sergey Lysyuk]] | |- | | 1979 | ''[[:d:Q114248019|Владимир Литвин]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-08-03 | [[Кривой Рог]] | ''[[:d:Q60032090|employé de la milice soviétique]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q4404265|Александр Савченко]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-08-28 | ''[[:d:Q2220352|Zimovnikovsky District]]'' | | | [[:commons:Category:Alexander Savchenko|Alexander Savchenko]] | data-sort-value="1993" | 1993-10-04 |- | | | ''[[:d:Q9371375|Василий Алексеенко]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-01-01 | [[Стукацичы]] | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | [[Игорь Груднов]] | data-sort-value="1958" | 1958-12-02 | [[Чистай]] | | | [[:commons:Category:Igor Grudnov|Igor Grudnov]] | data-sort-value="2018" | 2018-10-11 |- | | | ''[[:d:Q4153949|Шамсутдин Дагиров]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-03-11 | ''[[:d:Q851694|Buynaksky District]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q59680306|Игорь Кибальченко]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-12-06 | [[Бакы]] | | | | data-sort-value="1982" | 1982-05-05 |- | | | ''[[:d:Q4155511|Павел Дашков]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-11-16 | [[Владикавказ]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q4240448|Андрей Крестьянинов]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-03-10 | [[Төмән]] | [[офицер]] | | | data-sort-value="1996" | 1996-01-16 |- | | 1985 | ''[[:d:Q87015|Alexander Litvinenko]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-12-04 | [[Воронеж]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q9352089|разведчик]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Litvinenko|Alexander Litvinenko]] | data-sort-value="2006" | 2006-11-23 |- | | | ''[[:d:Q4149827|Сергей Грицюк]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-04-08 | ''[[:d:Q2632424|Mykolaiv Raion (1962—2020)]]'' | | | [[:commons:Category:Sergey Gritsyuk|Sergey Gritsyuk]] | data-sort-value="1993" | 1993-10-04 |- | | | ''[[:d:Q115608713|Александр Линец]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-01-11 | ''[[:d:Q1011327|Starominskaya]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q41199698|Олег Борукаев]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-08-12 | [[Мәскәү]] | | | [[:commons:Category:Oleg Borukaev|Oleg Borukaev]] | |- | | 1987 | ''[[:d:Q98833684|Сергей Хоменко]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-09-21 | [[Ясынувата]] | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q84721862|Александр Исаев]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-06-07 | [[Краснодар]] | | | | data-sort-value="1995" | 1995-01-02 |- | | | ''[[:d:Q4103881|Олег Варлаков]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-06-25 | [[Яңыюл|Яңаюл]] | | | | data-sort-value="1996" | 1996-03-07 |- | | | ''[[:d:Q4193058|Андрей Зозуля]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-10-10 | ''[[:d:Q4230798|Конзаводское сельское поселение Ростовской области]]'' | | | | data-sort-value="1995" | 1995-04-18 |- | | | ''[[:d:Q4401997|Евгений Рындин]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-03-10 | [[Миңгечәвер]] | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | data-sort-value="1995" | 1995-03-30 |- | | | ''[[:d:Q15072132|Игорь Матвеев]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-02-17 | [[Моздок|Мәздәк]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q4106880|Виктор Величко]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-09-16 | [[Моздок|Мәздәк]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q4184032|Игорь Задорожный]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-11-02 | ''[[:d:Q2556249|Алакүл районы]]'' | | | [[:commons:Category:Igor Zadorozhny|Igor Zadorozhny]] | |- | | | ''[[:d:Q4339139|Евгений Остроухов]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-05-12 | [[Усть-Җегута]] | | | | data-sort-value="2002" | 2002-08-25 |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == <references /> == Әдәбият == *''МВД России : Энциклопедия'' / Гл. ред. В. Ф. Некрасов. - <abbr>М.</abbr> : Объед. ред. МВД России : ОЛМА-Пресс, 2002 г. — 623 с. — С.86 — ISBN 5-224-03722-0 * ''Календарь памятных дат российской военной истории: Люди, события, факты'' / Рос. гос. воен. ист.-культ. центр при Правительстве Рос. Федерации (Росвоенцентр); Сост.: Алексеев Ю.А. и др. - 2. изд., испр. и доп. - <abbr>СПб.</abbr> : Logos, 2001 г. — 589 с. — С.543 — ISBN 5-87288-204-1 == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} *[https://vladikavkaz.academica.ru/university/15534-Severo-Kavkazskij-voennyj-institut-vnutrennih-vojsk-Ministerstva-vnutrennih-del-Rossijskoj-Federacii/ Северо-Кавказский военный институт внутренних войск Министерства внутренних дел Российской Федерации (СКВИ ВВ МВД России)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201207074438/https://vladikavkaz.academica.ru/university/15534-Severo-Kavkazskij-voennyj-institut-vnutrennih-vojsk-Ministerstva-vnutrennih-del-Rossijskoj-Federacii/ |date=2020-12-07 }} * [https://15.xn--b1aew.xn--p1ai/news/item/13051778/ Министр внутренних дел по РСО-Алания Михаил Скоков принял участие в торжественных мероприятиях, посвященных 80-летию Северо-Кавказского военного института.]{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Төркем:2011 елда ябылган уку йортлары]] [[Төркем:1938 елда нигезләнгән уку йортлары]] [[Төркем:Әлифба буенча институтлар]] [[Төркем:Россия хәрби югары уку йортлары]] [[Төркем:Владикавказ]] do5eapark6cwnk0vwjwfuxs1psfi54x 0 390089 6001090 5969297 2026-08-16T19:36:20Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6001090 wikitext text/x-wiki {{Ук}} {{РФ халыкларының мәдәни мирасы}}Казан дәүләт университетының '''В. П. Энгельгардт исемендәге астрономия обсерваториясе''' (АОЭ) — [[Казан]]нан көнбатышка таба 20 км ераклыкта [[Татарстан]]ның [[Яшел Үзән районы]]ның Октябрьский бистәсендә урнашкан Россия астрономия обсерваториясе диңгез дәрәҗәсеннән 92 метр биеклектә урнашкан. 1903 елдан ул Энгельгардт обсерваториясе дип атала. АЭО директоры — Ю. А. Нефедьев. Структурага дүрт фәнни бүлек керә: метеорлы, астрометрик, фотографик астрометрия, конструкторлык төркеме Обсерватория янында аның базасында заманча мәгърифәт-күңел ачу комплексы-Казан планетарие һәм астропарк төзелә. 28 апрельдән Казан Федераль Университеты Планетарийы килүчеләр өчен ачык. == В. П. Энгельгардт исемендәге обсерватория директорлары == # [[1901 ел|1901]]—[[1918 ел|1918]] [[Дмитрий Дубяго|Дубяго Дмитрий Иванович]] # [[1918 ел|1918]]—[[1925 ел|1925]] [[Михаил Грачев (1866)|Грачёв Михаил Аврамиевич]] # [[1925 ел|1925]]—[[1931 ел|1931]] Яковкин Авенир Александрович # [[1931 ел|1931]]—[[1954 ел|1954]] [[Дмитрий Мартынов|Мартынов Дмитрий Яковлевич]] # [[1954 ел|1954]]—[[1958 ел|1958]] [[Александр Дубяго|Дубяго Александр Дмитриевич]] # [[1958 ел|1958]]—[[1976 ел|1976]] [[Анатолий Нефедьев|Нефедьев Анатолий Алексеевич]] # [[1976 ел|1976]]—[[1991 ел|1991]] [[Олег Белькович|Белькович Олег Игоревич]] # [[1991 ел|1991]]—[[2008 ел|2008]] [[Наил Сәхибуллин|Сахибуллин Наиль Абдуллович]] # [[2008 ел|2008]] елдан Нефедьев Юрий Анатольевич == Тарих == Обсерватория Д.И.Дубяго Энгельгардт васыять иткән акчага нигез салган, һәм [[1897 ел|1897 елда]] Энгельгардт [[Казан университеты]]<nowiki/>на күчерелгән җиһазлар белән җиһазландырылган. Обсерваториягә нигез салуның сәбәбе - шәһәр үзәгендә күзәтүнең уңайсызлыгы (көчле яктырту). [[1898 ел|1898]] елның җәендә В.П. Энгелгардт үзенең коралларын тапшырганнан соң (12 "экваториаль Грубба, 6" экват-комета табучы, 4 "кечкенә комета табучы, Бамбергның пассаж коралы, Фенельнең универсаль коралы, Кноблих сәгате һәм Тайд сәгате), Д.И. Дубяго обсерватория төзелешенә акча бүлеп бирү һәм җир бүлеп бирү турындагы үтенечнамәсе канәгатьләндерелде. Обсерватория биналарына 1899 елның 7 мартында нигез салына. Меридиан залның конструкциясе тышкы һәм эчке температураны тиз тигезләргә мөмкинлек бирде, бу исә залны  бу залны үзенчәлекле итә. Обсерваториянең төп бинасыннан тыш, кечкенә күчмә инструментларда күзәтү өчен түбәләр белән ике агач йорт төзелә. 1908 елда гелиометр өчен әйләнүче гөмбәзле таш манара һәм икенче агач торак йорт төзелә. 1914 елда өченче торак йорт, аннары астрограф өчен павильон төзелә. 1934 елда сейсмик подвал төзелә башлый. Д.И. Дубяго вафатыннан соң обсерватория директоры итеп революция һәм гражданнар сугышы вакытында обсерваторияне саклап кала алган М. А. Грачев билгеләнә. М. А. Грачев вафатыннан соң, Д.И. Дубяго җирләнгән Курган нигезендә җирләнә. Киләсе директор А.А. Яковкин була, ул 1929 елда астрограф Гейде өчен 120 мм Цейс фирмасы объективы һәм объектив призма ала. Шуның аркасында йолдыз басуларын фотога төшерү һәм йолдыз спектрларын алу мөмкинлеге барлыкка килә. Бу фотосурәтләр Энгельгардт обсерваториясенең пыяла китапханәсенә нигез сала, хәзерге вакытта дистәләрчә мең фотографик тәлинкәләр бар. А. А. Яковкин үзе дә гелиометрда күзәтүләр үткәрде, аларны эшкәртү нәтиҗәсендә Айның физик либрациясенең аныкланган зурлыгын ала. Яковкин А.А обсерваториясеннән киткәч, Д.Я. Мартынов директор булып эшли, соңрак КДУ ректоры вазифасын били (1951—1954). Мартыновны билгеләү КДУ каршындагы фәнни-тикшеренү институтына үзенең аерым бюджеты һәм штатлары белән АОЭны күчерү белән туры килә. 1943 елда Шмидт системасының телескоп-рефлекторы сафка баса. Шмидтның 38 см фотографик рефлекторы Казан авиация институты һәм Казан университеты остаханәләрендә төзелгән. 1943 елда Шмидт рефлектор телескопы файдалануга тапшырылды. Шмидтның 38 см фотографик рефлекторы Казан авиация институты һәм Казан университеты остаханәләрендә төзелгән. Оптик өлеш Ленинград дәүләт оптик институтында Д. Д.Максутов җитәкчелегендә ясалган. Кырыкынчы елга AOЭда совет неоклассицизмы стилендә яңа таш бина төзелә. Анда лаборатория һәм китапханә урнаша. Икенче [[Бөек Ватан сугышы]] вакытында Энгельгардт обсерваториясе [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|СССРда]] үз эшен дәвам иткән бик азларның берсе була (шулай ук Ташкент һәм Свердловск). Сугыш елларында йолдыз кырларының, кометаларның һәм кечкенә планеталарның йөзләгән фотографик тәлинкәләре алынган. 1941 елның 21 октябрендә Д. Я. Мартынов җитәкчелегендә берничә AОЭ хезмәткәре Алма-Атада кояш тотылуны уңышлы күзәтәләр, берничә мөһим спектраль күзәтү ясыйлар. 1932 елдан киңлекнең үзгәрүенә күзәтүләр ясала. 1945 елга кадәр пассаж коралда күзәтүләр үткәрелә, һәм 1946 елда 90 мм Бамберг зенит телескопы куела. XX гасырның 50нче елларында киң күренешле зенит-телескоп төзелеше башлана. Тугыз ZTL-180 (диаметры - 180 мм, фокаль озынлыгы - 2360 мм) телескоп җитештерелгән, аларның берсе Энгельхардт обсерваториясендә урнаштырылган.{{Тышкы медиафайллар}}1950 елда рефрактор башнясына капиталь ремонт ясала. Югары агач өлеш яңадан эшләнә. Ремонттан соң рефракторда кечкенә планеталар, комет, йолдызларның капламалары, шулай ук йолдызларның спектраль күзәтүләре яңартыла. А.Д. Дубягоның кометалар хәрәкәте теориясе буенча эшләре дөньякүләм танылу ала. XIX гасырда М.А. Ковальский башланган тикшеренүләрнең йолдызлы-астрономия юнәлеше яңа дәрәҗәдә торгызыла. Күктә күзәтелгән йолдызлар бүленешенә нигезләнеп, безнең Галактика структурасын өйрәнү башлана. Ш. Т. Хабибуллин эше турында (ике нурда йолдызларны исәпләү ысулы һәм Хабибуллин методы буларак йолдыз астрономиясе дәреслекләренә кертелгән кара тумбаны өйрәнү ысулы) аерым искә алырга кирәк. Айның физик либрациясе параметрын бертөрле билгеләү өчен метод эшләнә. 1957 елда Казанда һәм АОЭда [[Cirneñ yasalma iärçene|спутник]] күзәтү станцияләре оештырыла. Казанның өзлексез үсеше белән бәйле яктырту арту күзәтүләргә сизелерлек киртә булып китә. 1967 елда обсерватория филиалы төзелеше өчен яраклы җир эзләү башлана. Ул вакытта дөньяда иң зур саналган 6 м диаметрлы телескоптан 1,5 км ераклыкта САО территориясенә тоташкан участок сайлап алына. 1976 елда Казан университетының Төньяк Кавказ астрономик станциясе эшли башлый. 1986 елда Казан университеты [[Галлей кометасы]]<nowiki/>н өйрәнү буенча совет программасында катнаша. 1985 елның августында Галлейның беренче фотосурәтләре алына. Гомумән алганда, СКАС КДУда 100 дән артык комета позициясе алынган. Соңрак, бу күзәтүләр СССРдагы күзәтүләр арасында иң төгәл комета позицияләренең берсе дип танылган. Обсерватория космик корабларның Марс иярченнәренә координацияләү өчен халыкара ФОБОС проектында катнаша (1986—1987). [[Файл:EngelgardtTelescope.jpg|мини| Энгельхард телескопы <ref>В настоящий момент на его базе установлен 16-ти дюймовый рефрактор</ref>]] == Бүгенге көн == 1989 елда, обсерватория кометаларны күзәтү активлыгы буенча дөньяда 20нче урында иде . == Төп кораллар <ref>{{Cite web|url=http://www.ksu.ru/aoe/oborud.php|title=Список оборудования обсерватории|accessdate=2009-09-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070824171434/http://www.ksu.ru/aoe/oborud.php|archivedate=2007-08-24}}</ref> == * Гелиометр * Бамберг 90 мм Зенит телескопы (1946) * Зенит телескопы ZTL-180 (D = 180 мм, F = 2360 мм) * Меридиан түгәрәге * Рефрактор (12 дюймлы Энгельхардт Экватор нигезендә) * 48 см рефлектор AZT-14 (D = 480 мм, F = 7715 мм) * Астрограф Гейде (D = 120 мм) + объектив призма - йолдызлар спектрын алу өчен * AST-452 - Максутов мениск телескопы (D = 350 мм, F = 1200 мм) <ref>{{Cite web|url=http://www.ksu.ru/aoe/menisc.php|title=АСТ-452|accessdate=2010-03-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070823220856/http://www.ksu.ru/aoe/menisc.php|archivedate=2007-08-23}}</ref> * Астрограф AFR-18 (D = 200 мм, F = 2000 мм) == Күренекле обсерватория хезмәткәрләре == * [[Дмитрий Дубяго|Дубяго, Дмитрий Иванович]] * [[Тадеуш Банахевич|Баначевич, Тадеус]] == Төрлеләр == [[Файл:DubyagoBurial.jpg|мини| Д. И. Дубяго кабере]] —Планетарий 2013 елның июнендә ачыла<ref>{{Cite web|author=|url=https://regnum.ru/news/innovatio/1675258.html|title=Под Казанью открылся новый планетарий|date=2013-06-24|publisher=[[Regnum]]|accessdate=2020-05-08|archivedate=2016-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304212401/http://regnum.ru/news/innovatio/1675258.html}}</ref> — 1904 елның язында, меридиан түгәрәген тигезләү өчен, Мир телескоп төзелеше урнаштыра башлыйлар. Көньяк мираны урнаштыру өчен, 5,5 м биеклектәге курган салырга туры килә. Обсерваториягә нигез салучы [[Дмитрий Дубяго|Д.И. Дубяго]] үлгәннән соң ул архитектор [[Karl Müfke|Муфке]] проекты буенча ясалган склепта җирләнә. 1915 елда Дрезден зиратында күмелгән В.П. Энгельгардт 2014 елда шул ук склепка күчереп җирләнә. [[Файл:EAO_museum.JPG|мини| Обсерватория музее]] — Обсерватория биналарының берсендә музей бар — 1970 еллар башында обсерваториядә рәссам [[Константин Васильев|Константин Алексеевич Васильев]] берникадәр вакыт эшли, ул обсерватория бинасы белән көзге пейзажны буяган һәм Константин Васильевның Казан музеенда күрсәтелгән "Йолдызлы күк" картиналар сериясен ясаган<ref>''Оксана Романова, фото: Рамиль Гали.''&#x20;Константин Васильев: малая планета непризнанного при жизни гения снова в тени.&#x20; События&#x20;(13&nbsp;сентября 2017).&nbsp;— Сетевое издание.&nbsp;— «Некоторое время, чтобы иметь хоть какие-то средства к существованию, Константин Васильев работал в Казанской обсерватории. Устроиться туда ему помог его друг и поныне занимающийся астрономией Олег Шорников. Когда однажды начальство спросило: «А где же Васильев?», приятель, прикрывая художника, ответил: «Главное, что он выполняет свою работу, а не то, где он сейчас». «Так пусть что-нибудь напишет!», – улучил момент начальник. Так появился осенний пейзаж «Обсерватория», написанные для друга картина-карта «Звездное небо» и другие произведения из этой серии.».&#x20;<small>Дата обращения: 6 января 2019.</small></ref><ref>Картины — 5. Звёздное небо.&#x20; konstantinvasiliev.ru.&nbsp;— Музей Константина Васильева в Казани.&#x20;<small>Дата обращения: 6 января 2019.</small></ref>. == Шулай ук карагыз == * [[Казан (Идел буе) федераль университеты|Казан дәүләт университеты]] * Казан дәүләт университетының астрономик обсерваториясе * Россиядә астрономия * Астрономик кораллар исемлеге * Энгелхардт, Василий Павлович * [[Игорь Белькович|Белкович, Игорь Владимирович]] == Искәрмәләр == {{Reflist}} == Сылтамалар == * [https://info.tatcenter.ru/science/76778.htm Обсерватория КГУ может попасть под охрану ЮНЕСКО]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недоступная ссылка|date=Сентябрь 2018|bot=InternetArchiveBot}} * [https://web.archive.org/web/20070824171434/http://www.ksu.ru/aoe/oborud.php Научно — методическое описание учебно — наблюдательного комплекса Астрономической обсерватории им. В. П. Энгельгардта] * {{Мәкалә|автор=|ссылка=https://e-vid.ru/en/node/15066|издание=Время и деньги|год=2006|номер=175—176(2385—2386)|страницы=|issn=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306124709/http://www.e-vid.ru/index-m-192-p-63-article-15066-forgot-1-year-2005-month-8.htm|archivedate=2016-03-06}} * [http://www.e-vid.ru/index-m-192-p-63-article-19351.htm Г. Милашевский «Ангел-хранитель» Казанской обсерватории // Время и деньги, № 147 (2602), 9 августа 2007 года] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150606172527/http://www.e-vid.ru/index-m-192-p-63-article-19351.htm |date=2015-06-06 }} * [http://www.spacephys.ru/astronomicheskaya-observatoriya-im-vpengelgardta АСТРОНОМИЧЕСКАЯ ОБСЕРВАТОРИЯ им. В. П.ЭНГЕЛЬГАРДТА] * [http://www.wff44.com/ru/news/show/1308/ WAO экспедиция в Казанскую Астрономическую Обсерваторию им. В. П. Энгельгардта. Отчет.]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недоступная ссылка|date=Ноябрь 2019|bot=InternetArchiveBot}} * Эдуард Зинатуллин. Экскурсия в казанский планетарий и обсерваторию имени Энгельгардта (неопр.). kazancat.ru (7 июня 2014). Дата обращения: 10 мая 2020. * Н.Г. Ризванов, М. Е. Прохоров. Сто лет это много! (неопр.). Астронет (13 сентября 2001). Дата обращения: 10 мая 2020. '''Публикации наблюдений в Центре малых планет:''' * [http://hamilton.dm.unipi.it/~astdys/mpcobs/sites/136.rwo Астрометрические наблюдения малых планет] * [http://hamilton.dm.unipi.it/astdys/index.php?pc=2.1.2&o=136 Астрометрические наблюдения малых планет] {{Казан университеты}} [[Төркем:Татарстан фәне]] [[Төркем:Яшел Үзән районы]] [[Төркем:Казан университеты]] [[Төркем:Татарстанда Россиянең мәдәни мирас объектлары]] [[Төркем:Казан университетының астрономия обсерваторияләре]] {{MyTatarstan2020}} tsauzhn8p157tdw2nwdesha372z00yl 0 392229 6001139 4761999 2026-08-17T07:39:48Z ~2026-45206-18 62186 /* Инфраструктура */ 6001139 wikitext text/x-wiki {{берләштерү|29.01.2021|Бәкер (санаторий)}} {{Компания |исем =«Бәкер" шифаханәсе» , |логотип = |тип = [["БӘКЕР" САНАТОРИЕ ПРОФСОЮЗЛАРЫНЫҢ ДӘВАЛАУ-ПРОФИЛАКТИКА ШӘХСИ ОЕШМАСЫ]] |биржада булган листинг = |эшчәнлеге = |девиз = |нигезләнгән = [[1933 ел]]<ref name="ТЭ">[https://www.bakirovo.com/ шифаханә сайты.]</ref> |элеккеге исеме = |нигезләүчеләр = |урнашуы = [[Лениногорск]], [[Татарстан]] |төп затлар = |тармак = |продукция = |керем = |операцион керем = |чиста керем = |эшчеләр саны = |баш компания = |бүлендек компанияләр = |сайт = }} {{мәгънәләр|Бәкер (мәгънәләр)}} "Бәкер" шифаханәсе-Татарстанның уникаль хастаханәсе. == Урнашу == Санаторий Татарстанның көньяк-көнчыгышында «Мәхәббәт» тавы янында, Шушма елгасы ермагында һәм «Окын күл " күле үзәнендә урнашкан. Лениногорск районында Бакирово авылы. == Тарих == 1933 елда оеша. Земство табибы, ә соңыннан " Бәкер «курортының баш табибы Игнатьев Максим Игнатович Бакирово авылы янында җирле халыкның үзләрен пычрак дип алдавын күреп ала. Шулай ук җирле пычрак җыялар һәм аны үз-үзеңне дәвалау өчен кулланалар. 1933 елның җәендә дә м.и. Игнатьев дәваханә төзелешен башлый, җирлекне төзекләндерә. Аннан соң беренче корпуслар һәм кечкенә генә дәвалау бинасы төзелде. Приказы белән 1933 ел курорт рәсми рәвештә ачылды. 1941 ел башында курорт үзенең дәвалау базасын киңәйтә: яңа дәвалау, йокы корпуслары төзелә, котельный барлыкка килә, Төзелеш һәм реконструкциянең генераль планы эшләнә. Бөек Ватан сугышы елларында курорт яраланган эре буыннарга һәм умыртка баганасына әверелә. 1948 елда хастаханә шифаханә-курорт пычрак бальнеология дәвалау учреждениесе статусына ия була. 1991 елда «Мацеста»тибындагы сульфат-натриево-магниево-кальций суы өслегенә чыгарыла. Ул сәламәтлек профилен киңәйтте. 2003 елның июнендә Рнцвмикның табигый дәвалау ресурсларының сынау үзәге белән балчык тикшерелде. Ул дәвалау һәм косметология максатларында актив кулланыла. == Дәвалау == •Сәламәт сулыш •Дәвалау арка һәм буыннар •Дәвалау нерв системасын •Торгызу ир-атлар сәламәтлеге •Гинекология һәм бала тудырмый торган дәвалау •Дәвалау тире •Дәвалау пищеварительной системасы •Дәвалау сапропелевые пычрак •"Мацест" тибындагы күкертле су» •Зәңгәр балчык •Өч төр эчәргә яраклы су == Инфраструктура == •Wi-fi бөтен территориясендә •Бассейн (кыш көне ябык) •Мини-зоопарк, дендрарий •Күлдә балык тоту һәм Балык тоту кирәк-яракларын прокатка алу •Вертолет мәйданчыгы •Бассейнлы Сауна •Күкерт водородлы Мини-бассейн •Бильярд •Тренажерлар залы •Спорт инвентаре прокаты пункты •Кышкы шугалак •Даруханә •Кибет •Банкомат •Санаторий музее •Саклана торган автостоянка •Косметика •Ачык спорт мәйданчыклары == Заманчалык == Бүген "Бакирово" санаторийга хезмәт күрсәтүнең иң югары стандартларына җавап бирә. Төрле авыруларны дәвалауның һәм профилактикалауның инновацион методикалары өстенлек итә-шактый өстенлек, шуңа күрә еш кына биредә операцияләр һәм төрле җәрәхәтләр кичергән кешеләрне табарга була. Санаторийның өстенлеге шунда ки, ул зур шәһәрләр тузаныннан һәм шау-шуыннан еракта урнашкан, ә заманча медицина җиһазлары күп санда кешеләрнең сәламәтлеген уңышлы торгызырга мөмкинлек бирә. == Чыганаклар == 1.[https://www.bakirovo.com/ Бәкер "Шифаханәсеф"] 2.[https://sanatorii-bakirovo.sanatorex.ru/ https://sanatorii-bakirovo.sanatorex.ru/Бәкер "Шифаханәсеф"] 3.[https://www.business-gazeta.ru/article/361114 Ни өчен «Бәкер» шифаханәсенә Казахстан, Австралия һәм Кытай гражданнары килә?] 4.[https://санатории-россии.рф/направления/поволжье/тата.. санаторий-бакирово«Бакирово» 3*, Лениногорск районы-Татарстанда ял итү һәм дәвалану, рәсми бәяләр]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 5.[http://rt-online.ru/lechilo-dushi-nam-bakirovo/ "Бакировода" күңелне дәвалады] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190622180523/http://rt-online.ru/lechilo-dushi-nam-bakirovo/ |date=2019-06-22 }} [[Төркем:Татарстан шифаханәләре]] {{MyTatarstan2020}} t7m5zfjjp6p5t2gvvnc6kmott7hnncx 0 407276 6001131 4684623 2026-08-17T05:59:46Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001131 wikitext text/x-wiki {{ТП-Казакъстан | АТОК = 633253100 }} '''Сарыҗал''' ({{lang-kk|Сарыжал}}) — [[Казакъстан]]ның [[Абай өлкәсе‎]]ндә урнашкан авыл.<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-02-08 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref> == Климаты == Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref> == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} 2021 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 1650 кеше яши<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 елда Казакъстан Республикасында халык санын алу нәтиҗәләре. Астана. 2011. 1 том.]</ref>, шул исәптән: [[казакълар]] — 98,36 %, башка халыклар — 1,64 %<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2C%20%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B Этнослар, торак пунктлар һәм яшь буенча Казахстан Республикасы халкының саны.]</ref>. == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q12561158. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9. == Әдәбият == * Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с. * Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3. [[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]] [[Төркем:Абай өлкәсе‎ торак пунктлары]] {{Kazakhstan-geo-stub}} b5af183ggiig5v925jcjhpf5bbcoyh4 0 410366 6001113 4680785 2026-08-17T02:42:15Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001113 wikitext text/x-wiki {{ТП-Казакъстан | АТОК = 353679100 }} '''Шашубай''' ({{lang-kk|Шашубай}}) — [[Казакъстан]]ның [[Караганды өлкәсе‎]]ндә урнашкан авыл.<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-02-09 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref> == Климаты == Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref> == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} 2021 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 2417 кеше яши<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 елда Казакъстан Республикасында халык санын алу нәтиҗәләре. Астана. 2011. 1 том.]</ref>, шул исәптән: [[казакълар]] — 81,96 %, [[урыслар]] — 12,70 %, башка халыклар — 5,34 %<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2C%20%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B Этнослар, торак пунктлар һәм яшь буенча Казахстан Республикасы халкының саны.]</ref>. == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q1416868. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9. == Әдәбият == * Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с. * Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3. [[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]] [[Төркем:Караганды өлкәсе‎ торак пунктлары]] {{Kazakhstan-geo-stub}} m6fmy1a4o6undq1xb43xha30b8l9utz 0 459971 6001036 4614159 2026-08-16T14:31:37Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6001036 wikitext text/x-wiki {{TurkicMarathon2021}} '''Башкорт хореографиясе''' — башкортларның бию сәнгате. Башкортстан Республикасында 200-дән артык профессиональ һәм үзешчән бию коллективы бар<ref name="Танцевальные ансамбли">{{Cite web |url=https://posredi.ru/knb_t_tanc_ansambli.html |title=Посреди России |accessdate=2021-07-01 |archivedate=2020-08-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200812062218/https://posredi.ru/knb_t_tanc_ansambli.html }}</ref>. == Халык хореографиясе == Хореография Башкортстанда бик борынгы сәнгать төрләренә карый. Бию ихтыяҗы башкортларда туй йолалары (кәләш биюе, каенана биюе), бәйрәмнәр, осталык сынашу (кара-каршы бию), кош тотемнары, («Кәккүк», «Кара тавык», «Аккош», «Түгәрәк уен» биюләре), уңыш теләү, сунарчылыкка, яуда җиңү теләкләренә бәйле туган. Башкорт биюләрендә төрле атрибутлар кулланыла (чыбыркы, яулык, аркан, шәл, агачларны корама белән бизәү, милли киемнәр, сөлге). Башкорт биюләре милли көйләргә башкарыла. Башкорт көйләренең үзенчәлекләре: дүрт тактлы ике фраза кабатлануы, музыкаль үлчәме — 2/4. Квадрат мелодик һәм метроритмик төзелешле көйләр төп урынны алып тора. Көйләр [[Башкорт курае|курайда]], кубызда, думбырада, тавыш белән башкарыла. [[XX гасыр|ХХ гасырда]] социалистик инкыйлабтан соң марксистик-ленинчыл карашлар өстенлек алуы, ә ХХ гасырда капитализмга күчү йогынтысы астында күп биюләр борынгы финанслар белән бәйлелеген югалта һәм башлыча бәйрәмнәрдә һәм тантаналарда гына башкарыла. === Башкорт хореографиясенең үзенчәлекләре === * Биюләрнең ирләр<ref>{{Cite web|url=http://video.yandex.ru/users/alsu-vahi/view/85/#|title=Башкирский танец — на Яндекс.Видео|accessdate=2012-12-31|archiveurl=https://www.webcitation.org/6DxH1fbuX?url=http://video.yandex.ru/users/alsu-vahi/view/85/|archivedate=2013-01-26}}</ref> ( хәрби, көтүче) һәм хатын-кызлар биюләренә бүленүе халыкта ирләр һәм хатын-кызлар бәйрәмнәре булганлыгына бәйле. Ир-ат биюләренең җитезлек, хәрәкәтләр кискенлеге, көч-алым күрсәтү кебек үзенчәлекләре бар. Алар егет кешегә, азамат яугиргә хас хәрәкәтләрдән тора. Ир-ат биюләре элементлары: йөгерү, чабу, атның бөеренә тибенге белән төрттерү һ.б. Башкорт яугиренең корал (ук, кылыч) белән оста эш итүен күрсәткән хәрәкәтләр дә булган. * Хореографиядә башкортларның хуҗалык итүенең чагылуы<ref>{{Cite web|url=http://www.youtube.com/watch?v=1EseDh5dTlc|title=Башкирский танец - YouTube|accessdate=2012-12-31}}</ref>, көтүчелек, хәрби биюләр (Перовский<ref>[http://encycl.bash-portal.ru/perovs1.htm Перовский]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>http://video.yandex.ru/#!/search?text=танец перовский&filmId=XVfKjXtG8gE</ref>). Биючеләр елкыларны, эзәрләнүче җәнлекләрне, кошларны сурәтләгән. Мәсәлән, «Байык»<ref>[http://encycl.bash-portal.ru/baik.htm Статья в Башкортостан: Краткая энциклопедия]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, «Кара юрга», «Аксак кола» биюләре шундыйларга керә. * Биюләрдә башкортларның борынгы инанулары чагылуы — кошларга, табигать уянуына багышланган биюләр, авыруларны куркыта торган шаман биюләре («Түгәрәк буйлап бию»), им йолалары. Бию элементлары булып тимер әйберләргә сугу, чыбыркы шартлатулар һ.б. кереп киткән. * Юа, кымызлык ише кыргый үсемлекләр җыюга багышланган биюләр. Үлән җыю белән («Юа җыены») кыз шөгыльләнгән. Бу шөгыль вакытында уеннар уйнаганнар, биешкәннәр, күңел ачуга егетләр дә килеп кушылган. * Җыеннарда бергәләп биешүләр. Монда яшьләр бер-берсе белән таныша торган булган. Күмәк бию төрләре күп: түгәрәк уртасында я бер кыз бии, яисә бер пар, я егет кеше, яисә курайчы курай тарта, яисә өч кеше бии, яисә өч кыз уртада тора, башкалар аларны уратып әйләнә, ә уртадагылар бер-бер артлы алмашынып тора. * Туй биюләре («Соңгы уен», «Озату уены», «Кырыклау», «Киленчәк», «Су юлы», «Чыбырткылау», «Аю туны»). * Шаян биюләр («Өч туган»<ref>{{Cite web|url=http://www.youtube.com/watch?v=ZUctlLSvWZI|title=ГААНТ им.Ф.Гаскарова 1993г. "Три брата" - YouTube|accessdate=2012-12-31}}</ref>, «Тимербайның уллары», «Бүләк», «Шаян кызлар»). == Профессиональ хореография == Башкортстанда профессиональ хореография Өфедәге [[Башкортстан дәүләт опера һәм балет театры|Башкорт дәүләт опера һәм балет театрында]] (балет труппасының сәнгатьле җитәкчесе — [[Леонора Куватова|Куватова Леонора Сафа кызы]], Русиянең һәм Башкортстанның халык артисткасы, [[Салават Юлаев премиясе|С.]] [[Салават Юлаев премиясе|Юлаев исемендәге дәүләт премиясе]] лауреаты), Башкортстанның бию коллективларында үстерелә. Профессиональ хореографиядә халык биюе элементлары бар. Хореографлар символик рәвештә халык биюе элементларын, башкорт елгаларының, Көньяк Урал алды тауларының бөгелүләре образларын һ. б. индерә. Театр сәхнәләрендә «Аркайым», «Прометей», [[Салават Юлаев]] турында «Тау бөркете» (1959 ел, [[Хөсәен Әхмәтов|Х. Ф. Әхмәтов]] белән Н. Г. Сабитов либреттосы һәм музыкасы, К. Д. Карпинская хореографиясе), «Гөлнәзирә» һ.б. башкорт балетлары куелып тора. Композитор Сабитовның «Яратам сине, тормыш!» (1967; Л. С. Бородулин хореографиясе, Арсланов сценографиясе) һәм «Айгөл иле» (1971; [[Мостай Кәрим|М.]] [[Мостай Кәрим|Кәримнең]] шушы ук исемдәге драмасы буенча И. М. Кәримов һәм Сабитов либреттосы, И. X. Хәбиров хореографиясе, рәссамы Арсланов) балетлары 1941-45 еллардагы Ватан сугышына багышланган. [[Файл:Rudolf_Nureyev_by_Chaim_Topol.jpg|уңда|мини|225x225пкс|Р. Нуриев. Ч. Топол сүрәте]] Башкорт дәүләт опера һәм балет театры постановкаларында симфоник биюләр киң кулланыла. Башлап симфоник бию «Чыңрау торна» балетына кертелә, музыкаль драматургиянең үзәк төеннәрендә кулланыла (солистларның торналар белән, туй йоласы, финал адажиосы күренешләре; балетмейстер Н. А. Анисимова). Симфоник биюне үстерүдә [[Нариман Сабитов|Н. Г. Сабитовның]] иҗаты зур урын алып тора. Аның балетларында образларның музыкаль чишелеше бию күренешләренең сүлпәнәйтү һәм тизләнү динамикасында чагыла: «Тау бөркете» (балетмейстер К. Д. Карпинская), «Гөлнәзирә» (янгын күренеше, төрмәдәге адажио; балетмейстер С. В. Дречин), «Яратам сине, тормыш!» ( каенкайлар кордебалет; балетмейстер Л. Е. Бородулин), «Айгөл иле»(Зөлхәбирәнең әхирәтләре белән очрашуы; балетмейстер И. Х. Хәбиров) һ. б. Х. Ш. Заимовның һәм А. Г. Чугаевның «Кара йөзләр» (1-нче акттагы адажио, геройларны мыскыллаган халык төркеме, Галимә белән Закир монологлары; балетмейстер Х. Ф. Мостаев), Л. З. Исмәгыйлеваның «Аркайым» (бастырышу, алыш күренешләре һ. б.; балетмейстер А.Петров) балетларындагы күренешләрдә һ. б. симфоник бию файдаланыла. Профессиональ хореографиянең үсүе Башкорт дәүләт халык биюләре ансамблендә [[Фәйзи Гаскәров|Ф.Ә.Гаскәровның]] 20 гасырның 30 нчы елларында башланган эшчәнлеге белән дә бәйләнгән. Ул беренче булып башкорт биюләрен тикшерә башлый, системага сала, тарихи формаларын эшкәртә, халык биюе элементларын тергезеп сәхнәгә күчерә. Ул куйган биюләр халык биюләре ансамбле репертуарының нигезенә әверелә. «Башкорт егетләре биюе», «Бишбармак», «Гөлнәзирә», «Дуслык», «Зарифа», «Мөглифә», «Уен» дигән биюләрне ул куйган. 60 нчы елларда БАССР-да бал, эстрада биюләре, 70 нче һәм 80‑нче елларда башкорт халык сәхнә биюләре киң үсеш ала. Халык ансамбльләре репертуарларындагы биюләрне Г. В. Анищенко, Й. З. Бикбирдин, Р. Ф. Габитов, Гаскәров, Х. Ф. Мостаев, Л. И. Нагаева, Р. Ж. Низаметдинов, В. Г. Степанов, И. Х. Хәбиров һ. б. куя. Профессиональ «Мирас» бию ансамблен, Бию театрын, Стәрлетамак филармониясе (1996), Нефтекама филармониясе, Сибай филармониясе (1998) бию ансамбльләрен оештыру башкорт биюенә кызыксынуны арттыра. 1991 елдан алып Уфада халык биюләре ансамбльләре конкурслары һәм фестивальләре уздырыла<ref name="Танцевальные ансамбли"/>. == Күренекле биюче-хореографлар == * [[Фәйзи Гаскәров|Гаскәров Фәйзи Әдһәм улы]] — беренче профессиональ башкорт биючесе, Башкорт халык биюләре ансамбленең художество җитәкчесе, башкорт халык биюләренең үзенчәлекләрен тасвирлаган.<ref>{{Cite web|url=http://www.gaant.ru/gaskarov/|title=Биография Файзи Гаскарова|accessdate=2012-12-31|archiveurl=https://www.webcitation.org/6DxH2xCkx?url=http://www.gaant.ru/gaskarov/|archivedate=2013-01-26}}</ref> * [[Rudolf Nuriev|Нуриев Рудольф Хәмит улы]] — балет артисты, «Чыңрау торна» балетында колга тоткан егет биюен башкарган<ref>{{Cite web|url=http://kulturarb.ru/choreography/|title=Хореография - Культурный мир Башкортостана|accessdate=2012-12-31|archiveurl=https://www.webcitation.org/6DxH4DLK0?url=http://kulturarb.ru/choreography/|archivedate=2013-01-26}}</ref>. * [[Зәйтүнә Нәсретдинова|Насретдинова Зәйтүнә Әгъзам кызы]] — башкорт балеринасы, СССРның халык артисткасы. * Нагаева Лилия Ислам кызы<ref>{{Cite web|url=http://www.proza.ru/2012/03/27/2011|title=Генеральная репетиция. Продолжение (Лада Пихта) / Проза.ру - национальный сервер современной прозы|accessdate=2013-01-11|archiveurl=https://www.webcitation.org/6DxH7Qltp?url=http://www.proza.ru/2012/03/27/2011|archivedate=2013-01-26}}</ref> — башкорт биючесе, этнохореографы, педагог, тарих фәннәре кандидаты (1978); 1960-1972 елларда Башкорт дәүләт халык биюләре ансамблендә эшләгән; 1975-1992 елларда — СССР Фәннәр академиясе Башкортстан филиалының Тарих, тел һәм әдәбият институты этнография бүлегенең гыйльми хезмәткәре; шаян һәм лирик биюләр башкару остасы. * [[Рәшидә Туйсина|Туйсина Рәшидә Гыйльметдин кызы]] — ([[10 май]] [[1942 ел]]) — [[Башкортлар|башкорт]] биючесе, РСФСР-ның атказанган (1978) һәм [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы|БАССР]]-ның халык артисты (1974), Башкортстанның [[Фәйзи Гаскәров ансамбле|Фәйзи Гаскәров исемендәге дәүләт халык биюләре ансамбленең]] элекке солисты, [[Салават Юлаев премиясе|Салават Юлаев исемендәге дәүләт премиясе]] лауреаты (1974), [[Салават Юлаев ордены]] кавалеры (2012). * Бикбирдин Җәүдәт Зәйнулла улы — ([[10 июнь]] [[1952 ел]] — [[14 май]] [[1996 ел]]) — биюче, балетмейстер. Башкортстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе (1992). * Габитов Риф Фатих улы — ([[5 декабрь]] [[1952 ел|1952]] ) — [[Бию|биюче]], балетмейстер, [[Фәйзи Гаскәров ансамбле|Фәйзи Гаскәров исемендәге халык биюләре ансамбленең]] 2000-2004 еллардагы художество җитәкчесе. [[Башкортстан|Башкортстан Республикасының]] халык артисты (1994), Салават Юлаев исемендәге дәүләт премиясе лауреаты (1995). * Низаметдинов Рәис Җәүдәт улы — ([[10 октябрь]] [[1964 ел]]) — биюче, балетмейстер, режиссер-сәхнәләштерүче, курайчы. [[Башкортстан|Башкортстан Республикасының]] атказанган мәдәният хезмәткәре (2005) һәм мәгариф отличнигы (1997).; [[Шәехзадә Бабич премиясе|Башкортстан Республикасының Шәйехзада Бабич исемендәге яшьләр дәүләт премиясе]] (2000) һәм [[Учалы районы|Учалы районының]] Муса Мортазин исемендәге премиясе (1996) лауреаты. 50 дән артык бию авторы{{Sfn|name=кмб|Культурный мир Башкортостана}}. * Вахитов Янгали Арыслан улы — ([[5 октябрь]] [[1932 ел]] — [[3 октябрь]] [[2003 ел]]) — биюче, курайчы, хореограф, халык чәчәне. [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы|Башкорт АССРның]] атказанган артисты (1957), [[Башкортстан|Башкортстан Республикасының]] атказанган мәдәният хезмәткәре (1995). * Ишбирзин Хәлил Әнвәр улы — биюче, хореограф. * [[Чулпан Аскарова|Аскарова Чулпан Раил кызы]] (03.11.1973) — хореограф, эстрада художество җитәкчесе, [[Башкортстан Республикасының атказанган артисты]] (2023), [[Салават Юлаев премиясе]] лауреаты (2025)<ref>bash.bashdram.ru/choreographer/sulpan-asҡarova.html</ref>. == Профессиональ коллективлар == * Ф. Гаскаров исемендәге халык биюләре ансамбле (1939 ел, Уфа шәһәре) * Бию театры (1991 ел, Стәрлетамак шәһәре) * «Агыйдел» халык биюләре ансамбле (1962 ел, Салават шәһәре) * «Тәңгәвер» (1998 ел, Нефтекама филармониясе) * «Мирас» халык биюләре ансамбле (Уфа шәһәре) * «Сибай» халык биюләре ансамбле<ref>{{Citation |title=Государственное бюджетное учреждение культуры и искусства Республики Башкортостан Сибайское концертно-театральное объединение |url=https://culture.bashkortostan.ru/about/suborg/715/ |access-date=2021-07-01 |archive-date=2020-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200320094408/https://culture.bashkortostan.ru/about/suborg/715/ |dead-url=yes }}</ref> (1993 ел, Сибай филармониясе) * «Уралтау» халык биюләре ансамбле (Учалы филармониясе) == Үзешчән бию коллективлары == * «Ирәндек» (Баймак районы) * «Ләйсән» (Учалы районы) * «Эрвел» (Мишкә районы) * «Сөмбел» (Дүртөйле шәһәре) * «Гөлләр» (Сибай шәһәре) * «Яшьлек» (Әбҗәлил районы) * «Сөмбел» (Дүртөйле шәһәре) һәм башкалар<ref name="Танцевальные ансамбли"/>. == Уку йортлары == [[Файл:Башкирский_хореографический_колледж_им_Нуреева.jpg|уңда|мини|200x200пкс|Р. Х. Нуриев исемендәге Башкорт хореография колледжы]] * Профессиональ башкорт башкаручыларын, хореографларны, музыкантларны Мәскәү һәм Санкт-Петербург югары уку йортларында махсус төркемнәрдә әзерлиләр. 1934 елдан башкорт балеты өчен артистар әзерләүне Ленинград хореография училищесының милли бүлекчәсе алып бара, анда республиканың сәләтле балалары укытыла (беренче чыгарылышы 1941 елда була); * 50-70‑нче елларда [[Башкортстан дәүләт опера һәм балет театры|Башкорт дәүләт опера һәм балет театрында]] балет студиясе эшли (педагоглар З. Н. Бәхтиярова, В. Х. Пяри, Ф. Н. Әхмәтшин, М. С. Ямаева, Х. Г. Сафиуллин, Ф. М. Саттаров, М. А. Таһирова); * Р. Нуреев исемендәге Башкорт хореография колледжы<ref>{{Cite web|url=http://www.nureevacademy.ru/contacts.html|title=Башкирский Хореографический Колледж им. Р.Нуреева|accessdate=2013-02-09|archiveurl=https://www.webcitation.org/6EOfVht1z?url=http://www.nureevacademy.ru/contacts.html|archivedate=2013-02-13}}</ref> (1985 ел); * Хореография өлкәсендә белгечләр әзерләү 2004 елдан бирле Көнчыгыш икътисади-гуманитар университетының хореография бүлекчәсендә, 2007 елдан Өфедәге Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогия университетында алып барыла; * 2008 елда [[Уфа дәүләт сәнгать институты|Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать академиясендә]] «балет педагогикасы» специальносте буенча белгечләр хәзерләүче хореография сәнгате секциясе ачыла. == Күренекле педагоглар == * [[Шамил Тереголов|Терегулов Шамил Әхмәт улы]] — Рудольф Нуриев исемендәге Башкорт хореография колледжы педагогы, Пермь хореография училищесын тәмамлаган, Башкорт дәүләт опера һәм балет театрының удожество җитәкчесе. * Шапкин Владимир Иванович — Рудольф Нуриев исемендәге Башкорт хореография колледжы педагогы (классика бүлекчәсе, дуэт бейеүе), Башкорт дәүләт опера һәм балет театры солисты. * Изгина Роза Гата кызы — Рудольф Нуриев исемендәге Башкорт хореография колледжы педагогы (характерлы бию), Башкорт дәүләт опера һәм балет театры солисткасы (испан һәм чегән биюләре остасы). * Ушанов Юлай Гыйният улы — Рудольф Нуриев исемендәге Башкорт хореография колледжы педагогы, Башкорт дәүләт опера һәм балет театры солисты («Жизель», «Дон Кихот», «Аккош күле» балетлары)<ref>{{Cite web|url=http://www.vatandash.ru/index.php?article=2123|title=Ватандаш / Соотечественник / Compatriot|accessdate=2013-02-09|archiveurl=https://www.webcitation.org/6EOfWpXAL?url=http://www.vatandash.ru/index.php?article=2123|archivedate=2013-02-13}}</ref>. * [[Майя Таһирова|Таһирова Майя Авзал кызы]] — Рудольф Нуриев исемендәге Башкорт хореография колледжы педагогы (актерлык осталыгы). * [[Леонора Куватова|Куватова Леонора Сафа кызы]] — Русиянең һәм Башкортстанның халык артисткасы, [[Салават Юлаев премиясе|С.]] [[Салават Юлаев премиясе|Юлаев исемендәге дәүләт премиясе]] лауреаты. == Әдәбият == * Башкирское народное творчество. К.2 \\ Предания и легенды. Уфа. 1990 г. * Башкирские свадебные обряды. Сост. Бурангулов М. А. Л. 1-2 * Нагаева Л. Башкирская народная хореография. Уфа. 1995 г. * Нагаева Л. И. Танцы восточных башкир. М., 1981. == Сылтамалар == * [http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/2-statya/9665-balet C.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161022022448/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/2-statya/9665-balet |date=2016-10-22 }} [http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/2-statya/9665-balet С. Саитов, Р. Н. Хабирова. Ст.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161022022448/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/2-statya/9665-balet |date=2016-10-22 }} [http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/2-statya/9665-balet Балет] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161022022448/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/2-statya/9665-balet |date=2016-10-22 }}. Башкирская энциклопедия. * [http://www.gup.ru/upload/iblock/e53/VildanovaOG_Avto.pdf О.] [http://www.gup.ru/upload/iblock/e53/VildanovaOG_Avto.pdf Г. Вильданова. Становление и развитие Башкирского национального балетного театра.] [http://www.gup.ru/upload/iblock/e53/VildanovaOG_Avto.pdf (Середина XX — начало XXI веков)]. 2013. == Искәрмәләр == {{Reflist}} [[Төркем:Башкортстан мәдәнияте]] [[Төркем:Башкорт мәдәнияте]] j6siu8q6pkaj4g155pwkkh39ph6pttl 0 460042 6001038 5933566 2026-08-16T14:36:41Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6001038 wikitext text/x-wiki {{TurkicMarathon2021}} {{УК}}'''Башкортстан Республикасының Композиторлар берлеге''' — Башкортстан Республикасының композиторлар, музыка белгечләрен, музыка тәнкыйтьчеләрен берләштергән иҗади җәмәгать оешмасы. «Башкортстан Республикасы Композиторлар берлеге»нең адресы: 450006, Уфа шәһәре, Гафури урамы, 6 нчы йорт. Берлек эшенең төп формасы — музыкаль әсәрләрне тыңлап карау һәм алар буенча фикер алышу, конкурслар, фестивальләр, иҗат кичәләре һәм концертлар оештыру. Берлек составына Музыка фонды (1941 елда нигезләнгән), музыка гыйлеме секциясе һәм яшьләр секциясе (1985-1991) керә. Башкарма орган — идарә, ул 2-3 елга бер тапкыр пленумнар үткәрә. Берлекнең эшендә композиторлар [[Солтан Габәши|С.]] [[Солтан Габәши|Х.]] [[Солтан Габәши|Габәши]], [[Камил Рәхимов|К.]] [[Камил Рәхимов|Й.]] [[Камил Рәхимов|Рәхимов]], [[Нариман Сабитов|Н.]] Г. [[Нариман Сабитов|Сабитов]], музыка белгечләре М. З. Бәширов, [[Людмила Атанова|Л.]] [[Людмила Атанова|П.]] [[Людмила Атанова|Атанова]] һәм башкалар актив катнашкан. Башкортстан Композиторлар берлегенең төп бурычы — композиторларның һәм музыка белгечләренең иҗади үсешенә һәм профессиональ осталыгының камилләшүенә булышу.  1982 елдан берлек тарафыннан Идел буе һәм Урал республикаларының музыкаль фестивальләре үткәрелә. Берлектә төрле буын композиторлары: [[Рәфыйк Сәлмәнев|Р.]] [[Рәфыйк Сәлмәнев|В. Сәлмәнов]], Ш. В. Колбарисов, [[Әбрар Габдерахманов|А.]] [[Әбрар Габдерахманов|Х. Габдрахманов]], [[Рим Хәсәнов|Р.]] [[Рим Хәсәнов|М. Хәсәнов]], [[Айрат Кәримов (1941)|А.]] [[Айрат Кәримов (1941)|К. Кәримов]], С. Г. Шаһиәхмәтова, Л. З. Исмәгыйлева, Д. Д. Хәсәншин, [[Салават Низаметдинов|С.]] [[Салават Низаметдинов|Ә. Низаметдинов]], [[Рәшит Җиһанов|Р.]] [[Рәшит Җиһанов|Р. Җиһанов]], А. М. Кобагошов, [[Нур Даутов|Н.]] [[Нур Даутов|Ә. Даутов]], [[Рөстәм Сабитов|Р.]] [[Рөстәм Сабитов|Н. Сабитов]] һәм башкалар; музыка белгечләре: Э. М. Давыдова, Х. С. Ихтисамов, Г. Х. Әхмәтова, Н. В. Әхмәтҗәнова, Е. Р. Скурко һәм башкалар әгъза була. == Тарихы == Башкорт профессиональ музыкасы башында композиторлар М. М. [[Мәсәлим Вәлиев|Вәлиев]], Х. К. [[Хәбибулла Ибраһимов (1894)|Ибраһимов]], С. X. [[Солтан Габәши|Габәши]], К. Й. [[Камил Рәхимов|Рәхимов]], Г. С. [[Газиз Әлмөхәммәтов|Әлмөхәмәтов]] тора. ХХ гасырның 20-30 нчы елларында алар [[башкорт халык җырлары]]н эшкәртә, бәләкәй формадагы тәүге композиторлык әсәрләре — җырлар, романслар, инструменталь пьесалар — иҗат итә, театр спектакльләренә музыка яза. Рус фольклор музыкасы белгечләре А. Ключарев, И. Салтыков, А. [[Антон Эйхенвальд|Эйхенвальд]] һәм башкалар башкорт музыкантлары белән бергә башкорт музыка фольклорын җыю һәм язып алу буенча бик зур эш башкара.   Республиканың Композиторлар берлеге Уфада Башкорт АССРы Халык Комиссарлары Советының 1940 ел 2 февраль карары белән оештырыла.  Башта аның составына биш композитор һәм фольклорчы керә: М. З. Бәширов,  [[Мәсәлим Вәлиев|М.]] [[Мәсәлим Вәлиев|М. Вәлиев]] (берлекнең беренче рәисе), [[Солтан Габәши|С.]] [[Солтан Габәши|Х. Габәши]], [[Хәбибулла Ибраһимов (1894)|Х.]] [[Хәбибулла Ибраһимов (1894)|К. Ибраһимов]], [[Рәүф Мортазин|Р.]] [[Рәүф Мортазин|Ә. Мортазин]]. Башкортстан Композиторлар берлеге әгъзасы булган композиторлар тарафыннан башкорт музыкасы иҗат ителә һәм үстерелә. 1940 елда беренче башкорт операсы — М. М. Вәлиевнең «Сакмар»ы барлыкка килә. 1944 елда Башкорт опера һәм балет театрында беренче милли балет — Л. Б. Степанов белән З. Г. Исмәгыйлевнең «[[Чыңрау торна|Чыңрау торна»сы]] куела.  Бөек Ватан сугышы елларында Башкортстан Композиторлар берлегендә Советлар Союзының төрле шәһәрләреннән эвакуацияләнгән композиторлар эшли. Иҗатларының төп темасы Ватанны саклау була. «Композиторлар — фронтка» дигән 40 җырдан торган җыентык, башкорт кавалерия дивизиясе өчен җырлы 24 листовка әзерләнә, аларга героик, лирик, шаян җырлар, шулай ук Башкортстанның батыр уллары тураһындагы җырлар (З. Исмәгыйлевнең «Шәйморатов генерал», «Таһир Кусимов», «Байгуҗа Сәетгалин», Р. Мортазинның «Чикне сакла», А. Спадавеккианың «Күтәрел, Урал!», М. Вәлиевнең «Дивизия, алга!», Н. <a href="https://ba.wikipedia.org/wiki/%D0%A7%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B6%D0%B8_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87" rel="mw:ExtLink" title="Чемберджи Николай Карпович" class="cx-link" data-linkid="159">Чемберджи</a>ның «Башкорт атлылары», Х. Ибраһимовның «Туган илне бирмәбез», К. Кәримовның «Гөлчирәнең сөйгәне», Р. Габитовның «Сугышка каршы такмаклар» һәм башкалар) керә. Композиторлар эвакогоспитальләрдә, чакыру пунктларында фронтка китүче салдатлар алдында концертлар белән чыгыш ясый, ә З. Исмәгыйлев һәм К. Кәримов артистлар белән бергә фронтка Башкорт кавалерия дивизиясенә барып чыгыш ясый. Берлек әгъзасы булган яшь композиторлар М. Рәхимов һәм Р. Габитов (1913-1943)<ref>[http://borgo.ucoz.ru/blog/gabitov_raif_lutfullovich/2012-05-06-102 Габитов Раиф Лутфуллович]</ref>  фронтта һәлак була. 1955 елда Мәскәүдә үткән Башкортстан әдәбияты һәм сәнгате декадасы республиканың мәдәни тормышында мөһим вакыйгага әйләнә. Мәскәүгә китерелгән спектакльләр арасында З. Г. Исмәгыйлевнең «Салават Юлаев» операсы була. Сугыштан соңгы чорда кантата-оратория жанрындагы әсәрләр барлыкка килә (Х. Ш. Заимовның «Башкортстан», Н. Г. Сабитовның «Матрослар» кантаталары); Р. Ә. Мортазин «Бәйрәм симфониеттасы»н, шуннан соң Беренче симфониясен (1957) яза. Мондый отчет икенче тапкыр 1964 елда, Уфада РСФСР Композиторлар берлеге Секретариатының күчмә утырышы үткәрелгәндә була. Чарага хәзерге заманның күренекле композиторы Дмитрий Дмитриевич [[Дмитрий Шостакович|Шостакович]] җитәкчелек итә. 1968 елда  [[Уфа дәүләт сәнгать институты]] ачылгач, БАССР-да композитор кадрлары әзерләнә башлый. Билгеле композиторлар җитәкчелегендә эшләгән Башкортстан Композиторлар берлеге төрле юнәлешләрдә эшчәнлек алып бара: иҗат проблемалары буенча фикер алышулар, яңа әсәрләрне тыңлаулар була, пленумнар һәм съездлар оештырыла, нота басмаларын нәшерләү, милли музыканы пропагандалау, башкорт фольклорын җыю һәм өйрәнү, тәнкыйть һәм башкару белән бәйле проблемалар хәл ителә.  Әлеге чорда «Башкортстан Композиторлар берлеге» төбәк җәмәгать оешмасының 46 әгъзасы (31 композитор һәм 15 уен белгече) бар. 2013 елдан Берлекнең рәисе вазифасында З. Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институтының композиция кафедрасы мөдире, профессор, Россия Федерациясенең һәм Башкортстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе, СССР, РФ һәм БР Композиторлар берлеге әгъзасы Ләйлә Исмәгыйлева эшли.   Башкортстан Республикасында әлеге заманда нәтиҗәле эшләгән һәм Башкортстан Композиторлар берлеге әгъзасы булып торган композиторлар: сигез симфония авторы Рафаил Касыймов, өч балет авторы Ләйлә Исмәгыйлева, Рөстәм Сабитов, Айрат Кәримов, Гөлчәчәк Сәхәветдинова, Айрат Кобагошов, Андрей Березовский, Данил Хәсәншин, Hyp Даутов. Иҗади һәм педагогик эшчәнлекне бергә алып барган композиторлар: Илдар Хисаметдинов, [[Азамат Хәсәншин]], Валерий Скобелкин, Салават һәм Айсылу Сәлмәновлар, Рәшит Җиһанов. Республика композиторларының әсәрләре Милли симфоник оркестр һәм Башкортстан Республикасының халык музыка кораллары оркестры<ref>{{Citation |title=Коллективы башгосфилармонии, каравансарай |url=http://www.bashgf.ru/communities/421/ |access-date=2021-07-04 |archive-date=2013-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019013425/http://bashgf.ru/communities/421/ |dead-url=yes }}</ref>, Башкортстанның Академия хор капелласы<ref>{{Citation |title=Коллективы башгосфилармонии, каравансарай |url=http://www.bashgf.ru/communities/439/ |access-date=2021-07-04 |archive-date=2014-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140929022026/http://www.bashgf.ru/communities/439/ |dead-url=yes }}</ref> репертуарына керә. Композиторлар арасында күпләр Башкортстан Республикасының һәм Россия Федерациясенең почетлы исемнәрен йөртә.  Л. Исмәгыйлева, Р. Сабитов, С. Низаметдинов — Россия Композиторлар берлегенең Д. Шостакович исемендәге премия лауреатлары. Р. Касыймов республиканың Салават Юлаев исемендәге Дәүләт премия лауреаты була.  == Берлек әгъзалары == * Азамат Атнагулов * Алина Әхмәтова * Андрей Константинович Березовский * Игорь Владимирович Бурдуков — [[Башкортстан Республикасы милли симфоник оркестры]]ның тавыш режиссёры,  З. Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институтының тавыш режиссурасы кафедрасы һәм Уфа сәнгать училищесы укытучыы. * Айрат Рәшит улы Гайсин * Шәүрә Гаппасова * Ринат Сабит улы Хафизов * Газиз Сәлих улы Дәүләтбирдин * [[Нур Даутов|Нур Әсгать улы Даутов]] * Айгөл Риф улы Йәнекәева * [[Рәшит Җиһанов|Рәшит Рәхим улы Йыһанов]] * Галина Җиһанова, Бөтенрәсәй һәм халыкара конкурслар лауреаты  * Фәнил Риф улы  Ибраһимов,  З. Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институтының композиция кафедрасының өлкән укытучысы, уҡыту һәм тәрбия эше буенса  проректорның ярдәмчесе * Урал Мирас улы Иделбаев * [[Фәрит Идрисов|Фәрит Фәтих улы Идрисов]] * Наталия Исаева * [[Ләйлә Исмәгыйлова|Ләйлә Заһир кызы Исмәгыйлева]], З. Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институтының профессоры, композиция кафедрасы мөдире, Россия Федерациясенең һәм Башкортстан Республикасының атҡазанган сәнгать эшлеклесе, Башкортстан Республикасының халыҡ артисткасы  * Рафаил Габделхәй улы Касыймов — Башкортстан Республикасының Салават Юлаев исемендәге дәүләт премиясе лауреаты (2004) * Айрат Миңләхмәт улы Кобагошов — фольклорчы композитор, Башкортстан Республикасының атҡазанган сәнгать эшлеклесе  * Виринея Лихачёва * [[Рөстәм Сабитов|Рөстәм Нариман улы Сабитов]] * Шәүрә Азамат кызы Сәгыйтова,  З. Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институтының махсус фортепиано һәм композиция кафедрасы уҡытучысы * Салават Рафыйҡ улы Сәлмәнов,  З. Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институтының композиция кафедрасы доценты, Башкортстан Республикасының атҡазанган сәнгать эшлеклесе  * Айсылу Рафыйк кызы Сәлмәнова * Роза Хәйдәр кызы Сәхәветдинова * Валерий Михайлович Скобёлкин, З. Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институтының композиция кафедрасы доценты  * [[Рим Хәсәнов|Рим Мәхмүт улы Хәсәнов]] * [[Азамат Хәсәншин|Азамат Данил улы Хәсәншин]] * Данил Дәүләтша улы Хәсәншин * Илдар Идел улы Хисаметдинов, З. Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институтының композиция кафедрасы доценты * Светлана Георгиевна Шаһиәхмәтова == Идарә рәисләре == * [[Мәсәлим Вәлиев|М. М. Вәлиев]] — 1940-1948 * [[Хөсәен Әхмәтов|Х. Ф. Әхмәтов]] — 1948-1953 * [[Халикъ Зәимов|Х. Ш. Заимов]] — 1953-1954 * [[Заһир Исмәгыйлев|З. Г. Исмәгыйлев]] — 1954-1978 * Р. Х. Газизов<ref>{{Citation |title=Газизов Роберт Хакимович |url=http://wiki02.ru/encyclopedia/Gazizov_Robert_Hakimovich/t/3332 |access-date=2021-07-04 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304224326/http://wiki02.ru/encyclopedia/Gazizov_Robert_Hakimovich/t/3332 |dead-url=yes }}</ref> — 1978-1992 * [[Рөстәм Сабитов|Р. Н. Сабитов]] — 1992-2005 * [[Салават Низаметдинов|С. Ә. Низаметдинов]] — 2005-2009 * А. Р. Гайсин — 2009-2013 * Л. З. Исмәгыйлева — 9.12.2013 алып. == Искәрмәләр == {{Reflist}} == Әдәбият == * ''[[Людмила Атанова|Атанова Л. П.]]'' Композиторы Башкирии. Уфа, 1982. * Композиторы и музыковеды советской Башкирии. Уфа, 1987. * ''Лебединский Л. Н.'' Композиторы Башкирии. М., 1955. * Башкирская энциклопедия. Гл. ред. М. А. Ильгамов к. 1. А-Б. 2005. — 624 с.; ISBN 5-88185-053-X. к. 2. В-Ж. 2006. — 624 с. ISBN 5-88185-062-9.; к. 3. З-К. 2007. — 672 с. ISBN 978-5-88185-064-7.; к. 4. Л-О. 2008. — 672 с. ISBN 978-5-88185-068-5.; к. 5. П-С. 2009. — 576 с. ISBN 978-5-88185-072-2.; к. 6. Советы нар. хозяйства. — У. 2010. — 544 с. ISBN 978-5-88185-071-5; к. 7. Ф-Я. 2011. — 624 с. науч. изд. Башкирская энциклопедия, г. Уфа. == Сылтамалар == * ''Ахметшина Э. А.'' [http://www.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/2-statya/2571-soyuz-kompozitorov Башкортстан Республикасының Композиторлар берлеге] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160406002313/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/2-statya/2571-soyuz-kompozitorov |date=2016-04-06 }} // [http://www.башкирская-энциклопедия.рф/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200122002035/https://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/ |date=2020-01-22 }} Башкирская энциклопедия&nbsp;— Уфа: ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015-2017. — ISBN 978-5-88185-306-8. * [http://gov.cap.ru/SiteMap.aspx?gov_id=12&id=142381 Союз композиторов республикасы Гербы] * [http://posredi.ru/knb_S_Souz_kompoz_RB.html Союз композиторов республикасы Гербы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160817094124/http://posredi.ru/knb_S_Souz_kompoz_RB.html |date=2016-08-17 }} * [http://music-gazeta.com/article/61/ Региональная общественная организация «Союз композиторов республикасы Гербы»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140313184813/http://music-gazeta.com/article/61/ |date=2014-03-13 }} * http://resbash.ru/news/7420 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327234414/http://resbash.ru/news/7420 |date=2014-03-27 }} * {{Cite web|url=http://www.skompositorov.org/|title=Сайт Союза композиторов Республики Башкортостан|author=|work=|date=|publisher=|accessdate=2021-07-04|archivedate=2016-06-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160609171913/http://www.skompositorov.org/}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} [[Төркем:Әлифба буенча оешмалар]] [[Төркем:Башкортстан композиторлары]] [[Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр]] [[Төркем:Композиторлар берлекләре]] ab88exwnxk551qaiixlfdst2r99k60p 0 460988 6001144 5973338 2026-08-17T09:30:37Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6001144 wikitext text/x-wiki {{мәгънәләр|Василий Егоров (мәгънәләр)}} {{TurkicMarathon2021}} {{Шәхес}} {{Башка мәгънәләр|төр=фамилия|Егоров}} '''Василий Михайлович Егоров''' (16 сентябрь 1993, Мегино-Кангалас, Якутия) — Якутиядән чыккан рус [[Бокс|һәвәскәр боксчысы]]. Ике тапкыр Европа чемпионы (2015, 2017) һәм дөнья чемпионатының көмеш призеры (2015), 49 кг. га кадәр авырлык категориясендә дүрт тапкыр Россия чемпионы (2014, 2016, 2018, 2020). == Биографиясе == Егоров Василий Михайлович Якутиянең Мегино-Кангалас улусы Хара авылында туган <ref>{{Cite web|url=http://news.ykt.ru/article/21186|title=Якутский боксер Василий Егоров – мастер спорта международного класса}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://news.ykt.ru/article/34462|title=Василий Егоров: "Моя следующая цель – путевка на Олимпиаду"}}</ref> . Ул олы абыйсы Николайдан соң бокс белән шөгыльләнә башлады. Шәхси тренерлары - Артур Иннокентьевич Пахомов <ref>{{Cite web|author=|title=Кто будет помогать Василию Егорову в Рио-де-Жанейро?|url=http://sportyakutia.ru/novosti/boks-mma/1123-kto-budet-pomogat-vasiliyu-egorovu-v-rio-de-zhanejro|publisher=Спорт Якутии|date=2015-12-22|accessdate=2017-08-13|archivedate=2017-08-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170813224958/http://sportyakutia.ru/novosti/boks-mma/1123-kto-budet-pomogat-vasiliyu-egorovu-v-rio-de-zhanejro}}</ref>, Иван Эфимович Шидловский . Якутск шәһәрендә [[М. К. Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты]]ның юридик факультеты студенты. Якутск шәһәренең Арктика дәүләт агротехнология университетының икътисад факультеты студенты == Һәвәскәр карьерасы == === Бокс буенча Россия чемпионаты 2013 === Ул иң җиңел авырлык категориясендә чыгыш ясады (49 кг га кадәр). Азрет Богатыревны 1/16 финалда җиңде. Валентин Чебочаковны 1/8 финалда җиңде. Басыйбек Баратовны чирекфиналда җиңде. Александр Самойловны ярымфиналда җиңде. Финалда ул Балик Галановка оттырды . Шулай итеп, Егоров көмеш медаль яулады <ref>{{Cite web|url=http://amateur-boxing.strefa.pl/Nationalchamps/Russia2013.html|title=22 Russian National Championships}}</ref> . Бу медаль аның олылар дәрәҗәсендә беренче булды. === Бокс буенча Россия чемпионаты 2014 === Ул иң җиңел авырлык категориясендә чыгыш ясады (49 кг га кадәр). Гор Хакобянны 1/8 финалда җиңде. Чирекфиналда ул Иван Варламовны җиңде. Ярымфиналда ул [[Җәйге Олимпия уеннары 2012|2012 Олимпия уеннарының]] бронза призеры Дэвид Хайрапетянны җиңде. Александр Самойловны финалда җиңде <ref>{{Cite web|url=http://amateur-boxing.strefa.pl/Nationalchamps/Russia2014.html|title=23 Russian National Championships}}</ref> . Егоров карьерасында беренче тапкыр Россия чемпионы булды. === Бөтендөнья бокс сериясе 2015 === WSB сериясендә ул ярым профессиональ көрәшләрдә катнашкан. Ул 49 кг га кадәр категориядә чыгыш ясады. Британлы Эшли Джон Уильямсны җиңде <ref>{{Cite web|url=http://rsport.ru/fights/20150212/806794042.html|title=Сборная России победила команду Великобритании в матче Всемирной серии бокса}}</ref> . Марокко Зухир Эль Беккалиды җиңде <ref>{{Cite web|url=http://www.worldseriesboxing.com/matches/week-7-group-russian-boxing-team-vs-morocco-atlas-lions/|title=27 Feb 2015|accessdate=2021-07-26|archivedate=2015-09-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150928220713/http://www.worldseriesboxing.com/matches/week-7-group-russian-boxing-team-vs-morocco-atlas-lions/}}</ref> . Кытайдан Синь Хуангны җиңде <ref>{{Cite web|url=http://www.worldseriesboxing.com/matches/week-9-group-russian-boxing-team-vs-algeria-desert-hawks/|title=13 Mar 2015|accessdate=2021-07-26|archivedate=2015-09-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150928235856/http://www.worldseriesboxing.com/matches/week-9-group-russian-boxing-team-vs-algeria-desert-hawks/}}</ref> . Мексикалы Йоселито Веласкес Атамиранога оттырды <ref>{{Cite web|url=http://rsport.ru/fights/20150329/818820646.html|title=Сборная России проиграла команде Мексики в матче Всемирной серии бокса|accessdate=2015-08-17|archivedate=2015-09-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150929092237/http://rsport.ru/fights/20150329/818820646.html}}</ref> . Алжирдан Зохир Тужинны җиңде <ref>{{Cite web|url=http://rsport.ru/fights/20150407/821445890.html|title=Российские боксеры в Москве разгромили команду Алжира в матче WSB}}</ref> . === Бокс буенча Европа чемпионаты === Ул иң җиңел авырлык категориясендә чыгыш ясады (49 кг га кадәр). Чирекфиналда ул испанлы Самуэль Кармонаны җиңде. Ярымфиналда болгар Тинко Банабаков җиңде. Финалда Бөек Британиядән Харви Хорн җиңде <ref>{{Cite web|url=http://amateur-boxing.strefa.pl/Championships/EuropeanChampionships2015.html|title=41 European Championships}}</ref> . Егоров өчен бу медаль зур халыкара турнирда беренче булды. === Бокс буенча дөнья чемпионаты === Ул иң җиңел авырлык категориясендә чыгыш ясады (49 кг га кадәр). Ул квалификация турында Британиядән Харви Хорнны җиңде <ref>{{Cite web|url=http://aiba.s3.amazonaws.com/2015/02/RING-B.pdf|title=THU 8 OCT 2015}}</ref> . Чирекфиналда ул Монголиядән Ганкхуянг Ганн-Эрденны җиңде <ref>{{Cite web|url=http://aiba.s3.amazonaws.com/2015/02/Ring-A.pdf|title=SAT 10 OCT 2015}}</ref> . Ярымфиналда Филиппиннан Роген Ладонны җиңде<ref>{{cite web|url=http://www.boxing2015.qa/images/pdf/resutls/result11Oct.pdf|title=SUN 11 OCT 2015|publisher=|accessdate=|lang=}}{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недоступная ссылка|date=Июнь 2018|bot=InternetArchiveBot}}</ref> . Финалда ул Куба Джоанис Аргилагоска оттырды<ref>{{cite web|url=http://www.boxing2015.qa/images/pdf/resultsOct14.pdf|title=WED 14 OCT 2015|publisher=|accessdate=|lang=}}{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недоступная ссылка|date=Июнь 2018|bot=InternetArchiveBot}}</ref>. Ул көмеш медаль яулады. Василий өчен бу дөнья чемпионатында беренче медаль. Дөнья чемпионатының көмеш медале шулай ук 2016 елгы Олимпиадага юллама була. 2016 елның апрелендә Егоровка " Россиянең мактаулы спорт остасы исеме бирелә<ref>{{Cite web|url=http://www.minsport.gov.ru/upload/iblock/630/630213cb7a391679a54147830ab59325.pdf|title=11 апреля 2016|accessdate=2021-07-26|archivedate=2021-07-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210726173509/http://minsport.gov.ru/upload/iblock/630/630213cb7a391679a54147830ab59325.pdf}}</ref> . === [[Җәйге Олимпия уеннары 2016]] === Ул иң җиңел авырлык категориясендә чыгыш ясады (49 кг га кадәр). 1/8 финалда ул Америка Нико Эрнандестан җиңелә<ref>{{Cite web|url=https://www.rio2016.com/en/boxing-mens-light-fly-46-49kg-preliminaries-bx-8|title=Preliminaries. Results|accessdate=2021-07-26|archivedate=2016-09-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160902094751/https://www.rio2016.com/en/boxing-mens-light-fly-46-49kg-preliminaries-bx-8}}</ref> . === Бокс буенча Россия чемпионаты 2016 === Ул иң җиңел авырлык категориясендә чыгыш ясады (49 кг га кадәр). 1/8 финалда ул Михаил Прокопьевны җиңде. Чирекфиналда Андрей Потемкинны җиңде. Батор Сагалуевны ярымфиналда җиңде. Бэликто Галановны финалда җиңде <ref>{{Cite web|url=http://rusboxing.ru/wp-content/uploads/2016/11/%D0%93%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%B1%D0%BE%D1%91%D0%B2-%D0%9F%D0%A05.pdf|title=Чемпионат России 2016|accessdate=2021-07-26|archivedate=2016-11-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161130035032/http://rusboxing.ru/wp-content/uploads/2016/11/%D0%93%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%B1%D0%BE%D1%91%D0%B2-%D0%9F%D0%A05.pdf}}</ref> . === Бокс буенча Европа чемпионаты === Ул иң җиңел авырлык категориясендә чыгыш ясады (49 кг га кадәр). Чирекфиналда украинлы Назар Куротчин җиңде. Ярымфиналда ул Беларусиядән Евгений Кармилчикны җиңде. Финалда инглиз кешесе Галал Яфйны җиңде <ref>{{Cite web|url=http://www.eubcboxing.org/wp-content/uploads/2017/06/Mens-Light-Fly-46-49kg.pdf?x13286|title=EUBC European Boxing Championships 2017. Men's Light Fly (46-49kg)|accessdate=2021-07-26|archivedate=2021-07-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210726173508/http://www.eubcboxing.org/wp-content/uploads/2017/06/Mens-Light-Fly-46-49kg.pdf?x13286}}</ref> . === Бокс буенча дөнья чемпионаты === Ул иң җиңел авырлык категориясендә чыгыш ясады (49 кг га кадәр). 1/8 финалда ул Австралияле Алекс Винвудны җиңде <ref>{{Cite web|url=http://d152tffy3gbaeg.cloudfront.net/2017/07/C74-C74E10.pdf|title=SUN 27 AUG 2017 15:00|publisher=|accessdate=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170827215131/http://d152tffy3gbaeg.cloudfront.net/2017/07/C74-C74E10.pdf|archivedate=2017-08-27}}</ref> . Чирекфиналда ул Казахстан Жомарт Ержандан җиңелде <ref>{{Cite web|url=http://d152tffy3gbaeg.cloudfront.net/2017/07/C74-C74E17.pdf|title=TUE 29 AUG 2017 15:00|accessdate=2017-08-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170829204404/http://d152tffy3gbaeg.cloudfront.net/2017/07/C74-C74E17.pdf|archivedate=2017-08-29}}</ref> . === Бокс буенча Россия чемпионаты 2018 === Ул иң җиңел авырлык категориясендә чыгыш ясады (49 кг га кадәр). Виктор Кулдошинны 1/16 финалда җиңде. Рәшит Хасановны 1/8 финалда җиңде. Чирекфиналда Шамил Котлубаевны җиңде. Ярымфиналда ул Артыш Соянны җиңде. Батор Сагалуев финалда җиңде <ref>{{Cite web|url=http://amateur-boxing.strefa.pl/Nationalchamps/Russia2018.html|title=27.Russian National Championships 2018}}</ref> . === Дөнья чемпионаты 2019 === Ул иң җиңел авырлык категориясендә чыгыш ясады (52 кг кадәр). 1/16 финалда ул Эквадор Луис Делгадоны җиңде. 1/8 финалда ул француз Билал Беннамнан җиңелде <ref>{{Cite web|url=http://amateur-boxing.strefa.pl/Championships/World%20Championships2019.pdf|title=AIBA Men's World Boxing Championships 2019|publisher=|accessdate=}}</ref> . === Россия чемпионаты 2019 === 2019 елның ноябрь урталарында , Самарада узган Россия чемпионатында, ул иң җиңел авырлыкта (52 кг га кадәр) көмеш медаль яулады. Болат-оол Мергенне 1/16 финалда җиңде. 1/8 финалда Ренат Хайруллинны җиңде. Чирекфиналда ул Дмитрий Спивакны җиңде. Вадим Кудряковны ярымфиналда җиңде. Финалда ул Рәсүл Салиевка оттырды <ref>{{Cite web|url=http://rusboxing.ru/news/federation-news/27457/|title=Эдмонд Худоян, Расул Салиев и Альберт Батыргазиев стали чемпионами России 2019 года|accessdate=2021-07-26|archivedate=2019-11-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191116180233/http://rusboxing.ru/news/federation-news/27457/}}</ref> . === Бокс буенча Россия чемпионаты 2020 === Ул иң җиңел авырлык категориясендә чыгыш ясады (52 кг кадәр). Баир Батлаевны 1/8 финалда җиңде. Чирекфиналда ул Максим Стахеевны җиңде. Артур Нагапетянны ярымфиналда җиңде. Финалда Артем Закировны җиңде <ref>{{Cite web|url=http://amateur-boxing.strefa.pl/Nationalchamps/Russia2020.pdf|title=Russia2020}}</ref> . == Бокс титуллары == === Һәвәскәр === * '''2013''' [[Файл:Silver_medal_icon.svg|Көмеш]] ― Беренче авырлыкта (49 кг га кадәр) Россия чемпионатының көмеш призеры. * '''2014''' [[Файл:Gold_medal_icon.svg|Алтын]] ― Беренче авырлыкта Россия чемпионы (49 кг га кадәр). * '''2015''' [[Файл:Gold_medal_icon.svg|Алтын]] ― Беренче авырлыкта Европа чемпионы (49 кг га кадәр). * '''2015''' [[Файл:Silver_medal_icon.svg|Көмеш]] ― Беренче авырлыкта (49 кг га кадәр) Дөнья чемпионатының көмеш призеры. * '''2016''' [[Файл:Gold_medal_icon.svg|Алтын]] ― Беренче авырлыкта Россия чемпионы (49 кг га кадәр). * '''2017''' [[Файл:Gold_medal_icon.svg|Алтын]] ― Беренче авырлыкта Европа чемпионы (49 кг га кадәр). * '''2018''' [[Файл:Gold_medal_icon.svg|Алтын]] ― Беренче авырлыкта Россия чемпионы (49 кг га кадәр). * '''2019''' [[Файл:Silver_medal_icon.svg|Көмеш]] ― Иң җиңел авырлык буенча Россия чемпионатының көмеш призеры (52 кг га кадәр). * '''2020''' [[Файл:Gold_medal_icon.svg|Алтын]] ― Иң җиңел авырлык буенча Россия чемпионы (52 кг кадәр. ) == Искәрмәләр == {{Reflist|2}} == Сылтамалар == * [http://www.boxing-scoop.com/show_boxer.php?boxer_ID=12983 Профиль на Boxing-Scoop.com]{{Ref-en}} * [http://www.aiba.org/vasilii-egorov-49kg/ Профиль на aiba.org]{{Ref-en}} * [http://www.worldseriesboxing.com/boxers/egorov-vasilii/ Статистика полупрофессиональных боёв.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181020140700/https://www.worldseriesboxing.com/boxers/egorov-vasilii/ |date=2018-10-20 }}{{Ref-en}} * [http://news.ykt.ru/article/34462 Интервью для ykt.ru. 17 августа 2015.] * [http://rusboxing.ru/wp-content/uploads/2014/07/SB_2015.pdf Список кандидатов в сборную России на 2015 год.] * [http://www.s-vfu.ru/news/detail.php?SECTION_ID=20&ELEMENT_ID=53598 Студенты СВФУ — боксер Василий Егоров и волонтеры отправляются на Олимпиаду в Рио-де-Жанейро.] [[Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе]] [[Төркем:1993 елда туганнар]] [[Төркем:16 сентябрь көнне туганнар]] [[Төркем:Русиянең атказанган спорт осталары]] [[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]] nhb4f1ere8q84ex6isrs1wkyz1f20se 0 461206 6001051 5881311 2026-08-16T17:14:04Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6001051 wikitext text/x-wiki {{TurkicMarathon2021}} {{Шәхес}}'''Самосюк Борис Алексеевич''' ([[1957 ел]], Уфа) — рәссам, Башкортстан Республикасының атказанган рәссамы (2010). 1993 елдан Россия Федерациясе рәссамнар берлеге әгъзасы. == Биографиясе == Самосюк Борис Алексеевич 1957 елда [[Уфа]]да<nowiki/>эшче гаиләсендә туган. Мәктәптән «Башкиргражданпроект»та эшли, армиядә хезмәт итә. [[1984 ел]]да [[Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты|Башкорт дәүләт педагогия институтының]] сәнгать-график факультетын тәмамлый. 1993 елдан Россия Федерациясе Рәссамнар берлеге әгъзасы. Сынлы сәнгать, графика (офорт: коры энә, уйдырып төшерелгән штрих, лавис; пластикада гравюра, пастель, акварель, катнаш техника), декоратив скульптура техникаларында эшли. Борис Самосюкның эшләре [[Башкорт дәүләт сәнгать музее|М.]] [[Башкорт дәүләт сәнгать музее|В. Нестеров исемендәге Башкорт дәүләт сәнгать музеенда]] (Уфа), Заманча сәнгать музеенда (Мәскәү), Ростов өлкә сынлы сәнгать музеенда (Дондагы Ростов), Эрбет дәүләт сынлы сәнгать музеенда (Свердловск өлкәсе), Екатеринбург дәүләт сынлы сәнгать музеенда, [[Чиләбе]] өлкә картиналар галереясында, [[Екатеринбург]], [[Магнитогорск]], [[Калининград]], [[Краснодар]], Маастрихт (Голландия) картиналар галереяларында, [[Россия]], [[Украина]], [[Франция]], [[Исраил|Израиль]], [[Алмания]], Голландия, [[Италия]], [[Япония]], [[Англия]], [[Канада]]ның галерея һәм шәхси коллекцияләрендә, моннан тыш, Байненың (Франция) хәзерге заман сәнгать музеенда, Белград «Прогресс» сәнгать галереясында (Югославия), Риеки университетында ([[Хорватия]]) саклана. Гаиләсе: хатыны, Ольга Самосюк (1958 ел, Уфа), [[Магнитогорск]] педагогия институтының сәнгать-график факультетын тәмамлаган, 1993 елдан Россия Рәссамнар берлеге әгъзасы, кызы, улы бар. == Эшләре == «Цветение сирени», «Улица Нагорная», "Ул. Лесная 2, «Сны о Пенджикенте», «Всадники», «Путешествие на Восток», «Похищение Европы», «Поединок», «Мегера», «Крыльцо», «Изображение 247-1», «Дорога к магазину», «Домик в лесу», «Весна 005», «Ангел Тьмы». == Күргәзмәләре == Самосюк Борис Алексеевич — 1983 елдан республика, төбәк, төбәкара, бөтенрусия, халыкара һәм чит ил күргәзмәләре катнашучысы. == Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре == Башкортстан Республикасының атказанган рәссамы (2010). Башкортстан Рәссамнар берлегенең басма графика буенча Урал триенналесының I һәм II дипломнары (1995, 1998). III Республика конкурс-күргәзмәсенең дипломы, 2-урын (сынлы сәнгать) (2006). III — халыкара биеннале графикасы дипломы, Санкт-Петербург (2006). Башкортстан Республикасының Рәссамнар берлеге дипломы (2009). Россия Федерациясе Рәссамнар берлегенең көмеш медале (2013) Россия Федерациясе Рәссамнар берлегенең алтын медале (2014) == Сылтамалар == http://hallart.ru/ourartists/olga-and-boris-samosiuk-artists-age-degeneration http://isrageo.wordpress.com/2013/10/04/samosyuk/ https://web.archive.org/web/20140314085539/http://artoblaka.ru/house/samosyuk-boris-alekseevich-ufa/ http://likirussia.ru/content/view/678/88888951/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210730180903/http://likirussia.ru/content/view/678/88888951/ |date=2021-07-30 }} http://www.shrb.ru/painting/samosuk.htm http://www.bizart.biz/artists/samosyuk-boris-alekseevich.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126204858/http://www.bizart.biz/artists/samosyuk-boris-alekseevich.html |date=2018-11-26 }} [http://artageless.com/time-travel-painter-boris-samosyuk Путешествие во времени.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181127160553/http://artageless.com/time-travel-painter-boris-samosyuk |date=2018-11-27 }} [http://artageless.com/time-travel-painter-boris-samosyuk Художник Борис Самосюк] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181127160553/http://artageless.com/time-travel-painter-boris-samosyuk |date=2018-11-27 }} и его [http://artageless.com/gallery-samosuk-b-01 картины на сайте ArtAgeLess.com]{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Төркем:Шәхесләр:Башкортстан]] [[Төркем:Башкортстанда туганнар]] [[Төркем:Әлифба буенча рәссамнар]] [[Төркем:ССРБ рәссамнары]] [[Төркем:Башкортстан рәссамнары]] [[Төркем:1957 елда туганнар]] [[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]] [[Төркем:Башкорт дәүләт педагогия институтын тәмамлаучылар]] nj0kmdtlt2852jflvmknt2ja5v2mtkb 0 485896 6001067 3591677 2026-08-16T18:01:27Z InternetArchiveBot 35870 1 китап өстәлде: [[Википедия:Тикшереп булучанлык]] (20260815sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 6001067 wikitext text/x-wiki [[Файл:Green mosque Kigali.jpg|200px|thumb|right|Илнең башкаласы {{Тәрҗемә ителмәгән 3| Кигали| Кигали|en| Kigali}} шәһәренең Зур (Әл-Фәтах) мәчете. 1913 елда төзелгән]] '''[[Руанда]]да ислам''' ({{lang-fr|Islam au Rwanda}}, {{lang-ar|الإسلام في رواندا}}) − азчылык [[дин]]е. 2006 елгы халык санын алу мәгълүматлары буенча, [[мөселманнар]] ил халкының (12,3 млн кеше, 2019 елга) 4,6 % ын тәшкил итә<ref>[https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90115.htm United States Department of State] International Religious Freedom Report 2007: Rwanda]. United States Bureau of Democracy, Human Rights and Labor (September 14, 2007)</ref>. Руандадагы барлык мөселманнар да диярлек [[сөнниләр]]. Ислам Руандага беренче тапкыр [[Көнчыгыш Африка|Африканың көнчыгыш ярыннан]] мөселман [[сәүдәгәр]]ләре тарафыннан кертелә. [[XIX гасыр]] ахырында илгә үтеп кергән [[Рим католик чиркәве]] илдә тарафдарлары саны буенча иң зур дин санала. Үз тарихында беренче тапкыр Руандада исламга [[христианлык]]ка караган хокуклар һәм ирекләр бирелә. Тутси һәм хуту халыклары арасында мөселманнар саны бертигез күләмдә<ref name = "USIP">{{cite web | last = Klusener | first = Rainer | title = Islam in Rwanda | publisher = United States Institute of Peace | date = May 2005 | url = http://www.usip.org/muslimworld/bulletin/2005/may.html | accessdate = 2021-12-10 | archivedate = 2009-06-02 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090602003946/http://www.usip.org/muslimworld/bulletin/2005/may.html }}</ref>. 1994 елда булган {{Тәрҗемә ителмәгән 3| Руандада геноцид| Геноцидтан| en| Rwandan genocide}} соң хөкүмәт Руандада этник чыгыш турында теләсә нинди фикер алышуны тыя. Руандадагы геноцидтан соң Исламга күчүчеләр саны, геноцидта кайбер чиркәү рәсмиләренең катнашуы белән канәгатьсезлек аркасында, арткан<ref>{{Cite news|last=Lacey|first=Marc|date=2004-04-07|title=Since '94 Horror, Rwandans Turn Toward Islam|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2004/04/07/world/since-94-horror-rwandans-turn-toward-islam.html|access-date=2021-04-04|issn=0362-4331}}</ref>. == Тарих == [[Танзания]], [[Кения]] һәм [[Уганда]] кебек [[Көнчыгыш Африка]] илләре белән чагыштырганда, Руандада Ислам тарихы чагыштырмача яшь. Ислам беренче тапкыр [[1901 ел]]да илгә кергән гарәп сәүдәгәрләре аша килгән, дип раслана. Альтернатива буларак, исламны [[колония|колониаль]] чорда [[суахили]] телендә сөйләшүче [[Танганьика]] сәүдәгәрләре алып килгән, дип билгеләнә. Исламны шулай ук [[Һиндстан|Һинд субконтинентыннан]] килгән мөселман сәүдәгәрләре дә тоткан, алар җирле руандалы хатын-кызларга өйләнгән. Руандалылар үзләренең беренче мәчетен 1913 елда төзиләр. Әлеге мәчет Әл-Фәтах мәчете буларак билгеле<ref>Rodrique Ngowi. "Rwandan Muslims". Associated press.</ref>. Үз заманында Руандада Ислам таралуга каршы тору өчен күп көч куелган. Моның өчен, кагыйдә буларак, халыкта [[гарәпләр]]гә карата яшәп килгән начар фикер кулланылган һәм мөселманнарны чит ил кешеләре итеп исәпләгәннәр. [[Католиклар|Католик чиркәве]] шулай ук [[протестантлык]] белән [[ислам]]ны үзенә көндәш диннәр итеп кабул иткән<ref name = "Kubai">{{cite journal |last=Kubai |first=Anne |title=Walking a Tightrope: Christians and Muslims in Post-Genocide Rwanda |url=https://archive.org/details/sim_islam-christian-muslim-relations_2007-04_18_2/page/219 |journal=Islam and Christian-Muslim Relations |volume=18 |issue=2 |pages=219–235 |publisher=Routledge, part of the Taylor & Francis Group |date=April 2007 |doi=10.1080/09596410701214076 |s2cid=143229200 }}</ref>. Күпчелек мөселманнар [[шәһәр]]ләр тирәсендә урнашкан, илнең төп халкы [[авыл]]ларда яшәгән. Гарәп һәм [[һиндстан]]лы мөселманнар беркайчан да дәгъвәт белән шөгыльләнмәгән. [[Бельгия]] администрациясе чорында ислам дине тарафдарлары маргинальләшә башлаган. Мөселманнар беркайчан да хөкүмәттә зур вазифалар биләмәгән. Шунлыктан мөселманнарның күпчелеге - вак сәүдәгәрләр һәм машина йөртүчеләр<ref name="Kubai"/>. === Бәйсезлеккә ирешкәннән соң === 1960 елда хөкүмәтнең элекке министры Исидор Себазунгу мөселман кварталын һәм Рвамаганда мәчетен яндырырга боера. Бу вакыйгадан соң мөселманнарның күбесе күрше илләргә качкан. Католик чиркәвенең мөселман һәм христианнар арасында дошманлык уяткан әлеге вакыйгага катнашы булуы раслана<ref name = "Kubai"/>. Руандадагы геноцидтан соң мөселманнар ил халкының 4 % ын гына тәшкил иткән, бу күрше илләр халкы белән чагыштырганда гадәти булмаганча аз сан була. Мөселманнар шулай ук геноцидтан зыян күргән. Мәчетләр дә һөҗүмгә дучар булган. Иң танылган мисал Ньямирамбоның төп мәчетендә булган, анда сыеныр урын табу өчен йөзләгән тутси җыелган булган. Алар һөҗүм итүчеләргә нык каршылык күрсәтә, әмма солдатлар пулеметтан ут яудыргач, экстремист хуту {{Тәрҗемә ителмәгән 3| Интерахамва| интерахамвалар| en| Interahamwe}} мәчеткә үтеп керә һәм качакларны үтерә алган<ref name = "USIP"/>. === 1994 елдан соң === 1994 елгы геноцидтан соң, [[ислам дине]]нә күчүчеләр күп булу сәбәпле, руандалы мөселманнарның саны арткан. Күп кенә мөселманнар тутси, шулай ук хуту качакларын үзләренә сыендырган. Кайбер исламга яңа мөрәҗәгать итүчеләр, католик һәм протестант лидерларының геноцидта уйнаган роле аркасында, исламны кабул иттек, дип белдерә. Хокук саклау төркемнәре ике очракны да документлаштырган: христиан [[рухани]]лары тутсиларга чиркәүләрдә сыеныр урын табарга рөхсәт иткән, аннары аларны хуту үлем отрядларына тапшырган, шулай ук руханиларның үз мәхәллә кешеләре булган хутуларның тутсиларны үтерүен хуплаган очраклары да билгеле. Кайбер мөселманнар да Руандадагы геноцидта хәлиткеч роль уйнаган: «Хутуның ун васыяте»н язган иң танылган кеше {{Тәрҗемә ителмәгән 3| Хәсән Нгезе| Хәсән Нгезе| en| Hassan Ngeze}} мөселман гаиләсендә туган<ref>''Wax, Emily.'' “[https://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/476229571.html?dids=476229571:476229571&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Dec+04%2C+2003&author=Emily+Wax&pub=The+Washington+Post&desc=Journalists+Sentenced+In+Rwanda+Genocide%3B+Prosecutor+Said+'Hate+Media'+Urged+Killings&pqatl=google Journalists Sentenced In Rwanda Genocide; Prosecutor Said 'Hate Media' Urged Killings]{{Deadlink|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}”, Washington Post (2003-12-04).</ref>. == Чаралар == Руандадагы мөселманнар да «бер-береңне хөрмәт итә башлау» кебек иҗтимагый эшчәнлектә актив катнаша. Күп кенә мөселманнар геноцидтан соң этник киеренкелекне бетерү буенча көч куя, шулай ук балаларны карау буенча белем бирә торган хатын-кызлар төркемнәрен булдыру юлы белән ярдәм итә. [[Көнбатыш Аурупа|Көнбатыш]] хөкүмәтләре исламның көчәюенә һәм кайбер мәчетләрнең [[Согуд Гарәбстаны]]ннан финанс ярдәме алуларына борчыла<ref name="Tiemessen"> Tiemessen, Alana (2005) ''[http://www.cpsa-acsp.ca/papers-2005/tiemessen.pdf From Genocide to Jihad: Islam and Ethnicity in Post-Genocide Rwanda] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080910032044/http://www.cpsa-acsp.ca/papers-2005/tiemessen.pdf |date=2008-09-10 }}.'' Paper presented at the Annual General Meeting of the Canadian Political Science Association, London, Ontario.</ref>. [[Ураза бәйрәме|Ураза мөселман дини бәйрәме]] хөкүмәт тарафыннан дүрт дини бәйрәмнең берсе буларак билгеләп үтелә. Мөселманнарның шәхси Ислам мәктәпләре бар. 2003 елда АКШ илчелеге Кигалидагы ислам урта мәктәбен ремонтлауны күзәтеп бара. Руандада кайчандыр дини сәяси партия ― Демократик Ислам партиясе (ДПИ) булган, аның әгъзалары мөселман булмаган. Конституция бер генә партия дә дин нигезендә төзелә алмый, дип күрсәткәннән соң, үз исемен «Идеаль демократик партия»гә үзгәрткән. Руанда хөкүмәтенең 2006 елның 1 ноябрендәге докладында хәбәр ителгәнчә, Руанда халкының 56,5 % ы - [[католиклар]], 26 % ы - [[протестантлар]], 11,1 % ы - җиденче көн адвентистлары, 4,6 % ы - мөселманнар, 1,7 % ы - үз диннәре турында белдерми һәм 0,1 % ы - төрле халыкларның традицион диннәренә ышанучылар. == Искәрмәләр == <small>{{искәрмәләр}}</small> {{Африкада ислам}} [[Төркем:Илләр буенча ислам]] [[Төркем:Африкада ислам]] [[Төркем:Руандада ислам]] ol7zeqk78by2i414ohrzdx8emgvlxgk 0 510948 6001142 4811140 2026-08-17T08:29:33Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001142 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Дадаш (мәгънәләр)}} '''Дадаш''' ({{lang-tr|Dadaş}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Диярбакыр иле Һазро илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Дадаш Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 703 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1049 чакрым ераклыкта урнашкан. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q1892145. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Һазро илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} 2fjqhhfkepfl9dmgobhjjif3ozswpmu 0 511422 6001145 4864904 2026-08-17T09:51:32Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001145 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Деребашы (мәгънәләр)}} '''Деребашы''' ({{lang-tr|Derebaşı}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Эрзурум иле Көпрүкөй илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Деребашы Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 766 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1095 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6793325. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Көпрүкөй илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} qdtdcegav4zzmb1sccrqgnutwf70yt4 0 511713 6001134 4865466 2026-08-17T07:01:08Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001134 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Доганкая (мәгънәләр)}} '''Доганкая''' ({{lang-tr|Doğankaya}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эчке Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Анкара иле Шерефликочһисар илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Доганкая Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 86 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 411 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4832881. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Шерефликочһисар илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} 9vsxgl15ljxvfabr29sd6hvpzrgzgqo 0 512532 6001087 5393032 2026-08-16T19:12:15Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001087 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Енидоган (мәгънәләр)}} '''Енидоган''' ({{lang-tr|Yenidoğan}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Шанлыурфа иле Һарран илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Енидоган Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 657 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1004 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10837323. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Һарран илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} 674qr0ukmllp6o3ljsgclhwjc9beewr 0 516200 6001149 4872165 2026-08-17T10:22:47Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001149 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Кесенташ}} '''Кесенташ''' ({{lang-tr|Kesentaş}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Диярбакыр иле Эргани илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Кесенташ Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 612 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 961 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6619139. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Эргани илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} ska1t7x3g2ie172ceh0gy2jupgt9ufb 0 517556 6001050 4875389 2026-08-16T17:07:29Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001050 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Күчүкөртүлү}} '''Күчүкөртүлү''' ({{lang-tr|Küçükörtülü}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эчке Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Кайсери иле Сарыз илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Күчүкөртүлү Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 368 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 717 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6590604. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Сарыз илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} 4c5kwfhx119vrwxt0dxeum1r7ixdmg1 0 518101 6001060 4764516 2026-08-16T17:43:09Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001060 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Маҗун}} '''Маҗун''' ({{lang-tr|Macun}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эчке Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Анкара иле Бейпазары илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Маҗун Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 80 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 270 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6725829. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Бейпазары илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] rhn51o93a6mpcsbuzbybzvch3hj4ydp 0 519157 6001109 4804914 2026-08-17T00:07:27Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001109 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Оникишубат}} '''Оникишубат''' ({{lang-tr|Onikişubat}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Акдиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Каһраманмараш иле Оникишубат илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Оникишубат Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 439 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 782 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q16960466. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Оникишубат илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] djuhv2vi9kmg8mu7fpbmrebkfvztm6h 0 523559 6001147 4842517 2026-08-17T10:17:15Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001147 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Хамам (мәгънәләр)}} '''Хамам''' ({{lang-tr|Hamam}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Акдиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Һатай иле Кумлу илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Хамам Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 508 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 833 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10765116. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Кумлу илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] 5if2xxcknit9um4pm73ga99ld17i3ex 0 523810 6001141 4842950 2026-08-17T08:20:17Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001141 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Хатипли (мәгънәләр)}} '''Хатипли''' ({{lang-tr|Hatipli}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Орду иле Алтынорду илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Хатипли Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 441 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 749 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6667026. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Алтынорду илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] 5mrtu7w6x7np0sazhjod294590gm4r9 0 525755 6001105 4724198 2026-08-16T22:47:59Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001105 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=сентябрь 2024}} {{Orphan|date=сентябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Шеһитисһак}} '''Шеһитисһак''' ({{lang-tr|Şehitishak}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Акдиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == {{Бүлекне тулыландырырга}} == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q97229527. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Тарсус илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} soe1d33ddbqy1pvfhdlqsybbasc7mjj 0 526365 6001152 4847870 2026-08-17T10:43:23Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001152 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Эсенлер (мәгънәләр)}} '''Эсенлер''' ({{lang-tr|Esenler}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Газиантеп иле Ислаһие илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Эсенлер Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 467 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 798 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10759055. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Ислаһие илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] qgasmzxzl8dphvhe8t7hml2cyrjoynh 0 527763 6001150 4856973 2026-08-17T10:29:06Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001150 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Агыллар (мәгънәләр)}} '''Агыллар''' ({{lang-tr|Ağıllar}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Артвин]] иле Артвин илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Агыллар Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 776 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1084 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4833403. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Артвин илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} 29xl4fgs4uc6n6x0lyvfembr6dtnbj2 0 527939 6001130 4857333 2026-08-17T05:57:45Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001130 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Айдынпынар (мәгънәләр)}} '''Айдынпынар''' ({{lang-tr|Aydınpınar}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Кахта]] иле Кахта илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Айдынпынар Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 559 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 908 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q1890236. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Кахта илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} nr87nsgdsuutvg57u5baerc56gtwajn 0 529295 6001088 4860134 2026-08-16T19:13:39Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001088 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Ашагыдүрмэли}} '''Ашагыдүрмэли''' ({{lang-tr|Aşağıdürmeli}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Агры]] иле Агры илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Ашагыдүрмэли Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 873 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1200 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6939222. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Агры илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} gd7bwidwj5tklwmqqvhcldbvyrypvan 0 529464 6001140 4860446 2026-08-17T07:53:10Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001140 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Ашкале}} '''Ашкале''' ({{lang-tr|Aşkale}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Агры]] иле Агры илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Ашкале Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 868 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1196 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6913203. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Агры илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} c371nmpnsczfmfozmvyral3fgcqiz4c 0 529718 6001073 4697506 2026-08-16T18:25:12Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001073 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Балкайнак (мәгънәләр)}} '''Балкайнак''' ({{lang-tr|Balkaynak}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Агры]] иле Агры илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == {{Бүлекне тулыландырырга}} == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6968944. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Агры илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} 9cp9luo8sv87kp6rf449e67fdwis8av 0 533545 6001101 4847318 2026-08-16T21:47:46Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001101 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Элиачык}} '''Элиачык''' ({{lang-tr|Eliaçık}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Агры]] иле Агры илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Элиачык Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 878 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1207 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q7000851. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Агры илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] h2xyvnkw4skkz01l3do7sy9l6qfv23p 0 533845 6001116 4850670 2026-08-17T03:38:41Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001116 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Җеркөй}} '''Җеркөй''' ({{lang-tr|Cerköy}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Токат]] иле Никсар илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Җеркөй Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 360 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 678 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10745183. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Никсар илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] jvjty4e0lo7o59n1yny842ct2g1lgru 0 533893 6001106 4850764 2026-08-16T23:18:12Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001106 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=сентябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Җумачай}} '''Җумачай''' ({{lang-tr|Cumaçay}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Агры]] иле Агры илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Җумачай Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 881 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1207 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q3668922. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Агры илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} kv2rgm2i8wuuk9ns28cau725znivzpd 0 534371 6001032 4849938 2026-08-16T13:30:04Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001032 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Ямчылы}} '''Ямчылы''' ({{lang-tr|Yamçılı}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Ардахан]] иле Ханак илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Ямчылы Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 864 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1168 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4825290. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Ханак илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] 369jq48z29sf9em2v0r686e1j6di6to 0 535424 6001132 4869210 2026-08-17T06:38:35Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001132 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Йолугүзел}} '''Йолугүзел''' ({{lang-tr|Yolugüzel}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Агры]] иле Агры илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Йолугүзел Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 864 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1193 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6514368. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Агры илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} kten3iu7j8o9lukp5yn7202hgt43mlr 0 535501 6001129 4868907 2026-08-17T05:39:47Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001129 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Исламкөй}} '''Исламкөй''' ({{lang-tr|İslamköy}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Кахта]] иле Кахта илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Исламкөй Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 552 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 901 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4831791. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Кахта илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} e63w2rr9hpe1zxxw3tj6qhq6y18hay5 0 537052 6001118 4870946 2026-08-17T04:34:11Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001118 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Караяка}} '''Караяка''' ({{lang-tr|Karayaka}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Токат]] иле Эрбаа илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Караяка Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 329 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 641 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6632007. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Эрбаа илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} epvezbfqelyqjqph4ydx4cx2pzsote7 0 537172 6001029 4871459 2026-08-16T12:58:58Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001029 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Карынҗалы}} '''Карынҗалы''' ({{lang-tr|Karıncalı}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эчке Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Кыршеһир]] иле Кыршеһир илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Карынҗалы Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 130 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 475 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6628929. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Кыршеһир илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} 38xv8vcelf2e7gytpbxystv8038vh9c 0 541020 6001120 4830679 2026-08-17T04:44:24Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001120 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Сарыдоган}} '''Сарыдоган''' ({{lang-tr|Sarıdoğan}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Агры]] иле Агры илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Сарыдоган Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 885 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1214 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q7017294. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Агры илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] px50fzjmxcsj3gf6ay0l0req4gykvfh 0 541452 6001024 4831569 2026-08-16T12:27:36Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001024 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Согукпынар}} '''Согукпынар''' ({{lang-tr|Soğukpınar}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Элазыг]] иле Кованҗылар илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Согукпынар Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 614 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 958 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6574849. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Кованҗылар илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] ijybz53zyxiegdbiosgw3mazs0xqk47 0 542206 6001133 4833196 2026-08-17T06:57:21Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001133 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Теллисырт}} '''Теллисырт''' ({{lang-tr|Tellisırt}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Агры]] иле Агры илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Теллисырт Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 866 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1194 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6559060. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Агры илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] gib5u3ou0k4bmlz2rfrpu3psmk0k6k0 0 567871 6001041 6000799 2026-08-16T15:00:08Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001041 wikitext text/x-wiki {{Мәгълүмати исемлек}} [[Файл:2018 Татар энциклопедиясе мәкаләләре сүзлеге.pdf|200px|thumb|Чыганак файл, 498 бит, ТР ФА нәшрияты, 2018 ел, ISBN 978-5-902375-37-1 ]] Монда [[Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты]] хезмәткәрләре булдырган [[Татар энциклопедиясе]] басмасында һәм [[Файл:Tatarica-Logo-tt.png|40px|link=Tatarica (энциклопедия)]] [[Tatarica (энциклопедия)|Tatarica. Татар энциклопедиясе]] онлайн-порталында пәйда булаган темаларга туры килүче [[Татарча Википедия]] мәкаләләре исемлеге тупланыла. Максаты — барлау, дөньяның бар эзләгеч ботлары һәм ясалма интеллектлары аркылы бәйле белемне һәркемгә таныш иттерү,Тат.Википедия мәкаләләреннән һәм бәйле Викимәгълмат элементларыннан оригиналь чыганакларга сылтамалар урнаштыру. Файлда күрсәтелгәнчә, тулаем саны 19509 булачак. Электрон рәвешендә инде ирешелгәннәрен ''[http://tatarica.org/tt Татарика сайтыннан]'' табып була. {{TOC right}} == А == # [[Абага гөл]] ([[:ru:Костенец|ru]]) # [[Абалач]] # [[Абан районы]] # [[Абашево мәдәнияте]] ([[:ru:Абашевская культура|ru]]) # [[Габделәхәт Бәкерев|Абделхәләт Бакиров]] # [[Абдуләхәт Аббасов]] # [[Абдулла районы]] # [[Абдулла Алиш]] # [[Абдулла Әхмәт]] # [[Абдулла Билданов]] # [[Абдуллаһ ибн Микаил]] # [[Абдуллиннар]] (татар дворяннары) # [[Абдуллиннар утары]] # [[И. А. һәм А. И. Абдуллиннар ташбасмаханәсе]] # [[Габделхан Әхтәмҗан|Абдулхан Әхтәмҗан]] # [[Абдул-Салманы]] # [[Абҗабар]] # [[Абкалар]] # [[Абляскино]] # [[Абразия]] # [[Абрамов реакциясе]] ([[:ru:Реакция Абрамова|ru]]) # [[Абрек Абзгилдин]] # [[Абрек Әюпов]] # [[Абрыскино]] # [[Абызлар хәрәкәте]] (Абызагайлар) # [[Абыстай]] # [[Аваз (газета)]] # [[Авангард (арыш сорты)]] # [[Аверьяновка]] ([[d:Q50825904|d]]) # [[Авиация]] ([[:ru:Авиация|ru]]) # [[Авиация сәнәгате]] ([[:ru:Авиационная промышленность|d]]) # [[Авлакоген]] ([[:ru:Авлакоген|ru]]) # [[Автомобиль]] # [[Автомобиль җитештерү сәнәгате]] ([[:ru:Автомобильная промышленность|ru]]) # [[Автомобиль юл]] ([[:ru:Автомобильная дорога|ru]]) # [[Автономия]] # [[Автоспорт]] # [[Авыл (гәҗит)]] яки [[«Авыл» газетасы]] # [[Авыл газетасы (гәҗит)]] # [[Авыл көе]] халык көйләре жанры # [[Авыл көнкүреше (журнал, Минзәлә)]] # [[Авыл күле]] # [[«Авыл тормышы» журналы]] # [[Авыл халкы (газета)]] яки [[Авыл халкы (гәҗит)]] # [[Авыл хуҗалыгы-урманчылык (журнал)]] # [[Авыл хуҗалыгы эшчесе (газета)]] # [[Ага базар]] # [[Агаповка районы]] # [[Агафангел Афанасьев]] # [[Агглютинатив телләр]] ([[:ru:Агглютинативные языки|ru]]) # [[Агглютинатинация (тел белеме)]] ([[:ru:Агглютинация (лингвистика)|ru]]) # [[Аграмак]] # [[Агроклиматик зоналар]] # [[Агрокультура (Чистай районы)]] # [[Агрономик рудалар]] ([[:ru:Агрономические руды|ru]]) # [[Агрономия]] # [[Агросәнәгать интеграциясе]] ([[:ru:Агропромышленная интеграция|ru]]) # [[Агросәнәгать комплексы]] ([[:ru:Агропромышленный комплекс|ru]]) # [[Агросила]] # [[Агротехника]] ([[:ru:Агротехника|ru]]) # [[Агроурман мелиорациясе]] ([[:ru:Агролесомелиорация|ru]]) # [[Агрофирма]] # [[Агрохимия]] ([[:ru:Агрохимия|ru]]) # [[Агыйдел (елга)]] # [[Адав-Толымбай]] # [[Адай (Актаныш районы)]] # [[Адай (Кукмара районы)]] # [[Адам Арнгольд]] # [[Адвентизм]] ([[:ru:Адвентизм|ru]]) # [[Адвокатура]] ([[:ru:Адвокатура|ru]]) # [[Адель Абдуллин]] (Ильсияр улы, хокук белгече) # [[Административ-территориаль бүленеш]] # [[Адмирал (күбәләк)]] # [[Адмиралтия конторасы]] комплексы: [[Адмираллык кантурының баш бинасы (Казан)]] һәм [[Адмираллык кантурының кече бинасы (Казан)]] # [[Адонис (чәчәк)]] ([[:ru:Адонис (растение)|ru]]) # [[Адонис урманы]] # [[Адрес-календарь]] # [[Адриан (Мәскәү патриархы)]] ([[:ru:Адриан (патриарх Московский)|ru]]) # [[Аеш]] # [[«Аҗаган» журналы]] # [[Аждаһа]] # [[Азад хатын (газета)]] # [[Азак]] # [[Азалак]] # [[Азан]] # [[Азат Аббасов]] # [[Азат Адельшин]] # [[Азат Алимов]] # [[Азат Әхмәдуллин]] # [[Азат Бикмурзин]] # [[Азат Билалов]] # [[«Азат ватан» журналы]] # [[Азат Себер (газета)]] # [[Азат халык (газета)]] # [[Азат халык (гәҗит)]] # [[Азат ханым (журнал)]] # [[Азат шәрекъ (журнал)]] # [[Азат (Аксубай районы)]] # [[Азат (газета)]] # [[«Азатлык» Татар яшьләре берлеге]] # [[Азатлык радиосы]] # [[Азелино мәдәнияте]] # [[Азиз Акҗигитов]] # [[Азия басмаханәсе (Казан)]] # [[Азия музыка журналы]] # [[Азнакай]] # [[Азнакай аучылык тыюлыгы]] # [[Азнакай районы]] # [[Азнакай урман хуҗалыгы]] # [[Азнакайнефть]] # [[Азов-Дон банкы]] ([[:ru:Азовско-Донской банк|ru]]) # [[Азотлы ашламалар]] ([[:ru:Азотные удобрения|ru]]) # [[Азотобактер]] ([[:ru:Азотобактер|ru]]) # [[Азурит]] ([[:ru:Азурит|ru]]) # [[Аитзәк Аитов]] # [[Аитовлар]] нәселе # [[Ай, былбылым]] # [[Аять|Айәт]] # [[Айбаш (Татарстан)]] # [[Айдар Әюпов]] # [[Айдар Әхәтов]] # [[Айдар Әхмәтов]] # [[Айдар Беляев]] # [[Айдар хан]] # [[Айдар (Теләче районы)]] # [[Айдар (Яшел Үзән районы)]] # [[Айнагүл Баялиева]] # [[Айрат Абдуллин]] (Лестал улы) # [[Айрат Арсланов (артист)]] # [[Айршир токымы]], [[мөгезле эре терлек]] төре ([[:ru:Айрширская (порода коров)|ru]]) # [[Айсылу (люцерна төре)]] # [[Айталан]] # [[Айтугановлар]] # [[Ак амур]] # [[Ак Барс (банк)]] # [[Ак Барс (хоккей клубы, Казан)]] # [[Ак гөмбә]] # [[Ак идел (газета)]] яки [[Ак Идел (гәҗит)]] # [[Ак күбәләкләр]] # [[Ак күбек]] дәстаны # [[Ак күл (Идел-Кама тыюлыгы)]] # [[Ак күл (сапропель чыганагы)]] # [[Ак Мәчет (Алтын Урда)]], [[Украина]]ның [[Николаев өлкәсе]]ндәге [[Прибужье]] <small>([[:ru:Прибужье|ru]], 1946 кадәр ''Акмечетъ'')</small> авылы тирәсендә # [[Ак пулат]] # [[Ак ромашка (хәйрия акциясе)]] # [[Ак Сарай (Алтын Урда)]] # [[Ак Урда]] ([[:ru:Белая Орда|ru]]) # [[Ак шигырь]] # [[Ак юл (журнал, 1913)]] # [[Ак юл (журнал, 1967)]] # [[Академия бистәсе]] # [[Академия экспедицияләре]] ([[:ru:Академические экспедиции|ru]]) # [[Акбаш тимер юл станциясе бистәсе]] # [[Акбаш (Димескәй кушылдыгы)]] # [[Акбаш (Татарстан, берләштерү)]] # [[Акбулат (Татарстан)]] # [[Акбүре]] # [[Акварель]] ([[:ru:Акварель|ru]]) # [[Акканат]] # [[Аккирәй]] # [[Аккирмән]] # [[Аккирмән Урдасы]] # [[Акклиматизация]] ([[:ru:Акклиматизация|ru]]) # [[Аккучат бине Килмөхәммәд]] # [[Аккүбәк]] # [[Аккүз (Актаныш районы)]] # [[Аккүл (Буа районы)]] # [[Аккүл (Лениногорск районы)]] # [[Аккүл Бигәнәй]] # [[Акман (Мамадыш районы)]] # [[Акмулла (журнал)]] # [[Аксай (Татарстан)]] # [[Аксакүл]] # [[Аксар]] # [[Аксарка (Об кушылдыгы)]] # [[Аксирис]] ([[:ru:Аксирис|ru]]) # [[Аксу]] # [[Аксубай]] # [[Аксубай урман заводы поселогы|Аксубай агач эшкәртү заводы поселогы]] # [[Аксубай районы]] # [[Аксубай урман хуҗалыгы]] # [[Аксумла (авыл)]] # [[Аксумла (елга)]] # [[Аксумла (Аксумла кушылдыгы)]] ([[:ru:Аксумлинка|ru]]) # [[Актаҗик]] # [[Актай]] # [[Актаныш]] # [[Актаныш нефть чыганагы]] # [[Актаныш районы]] # [[Актанышбаш]] # [[Актау (Чистай районы)]] # [[Акташ (елга)]] # [[Акташ районы]] # [[Акташ Упкыны]] # [[Актёрлык сәнгате]] ([[:ru:Актёрское искусство|ru]]) # [[Актинидия]] ([[:ru:Актинидия|ru]]) # [[Актояк]] # [[Актүбә (Азнакай районы)]] # [[Актүбә (Түбән Кама районы)]] # [[Актүбә (Шошка кушылдыгы)]] # [[Актүбә районы]] # [[Акупунктура]] ([[:ru:Акупунктура|ru]]) # [[Акустик парамагнетик резонанс]] ([[:ru:Акустический парамагнитный резонанс|ru]]) # [[Акушерлык]] ([[:ru:Акушерство|ru]]) # [[Акхуҗа]] # [[Акциз]] # [[Акциз идарәләре]] ([[:ru:Акцизное управление|ru]]) # [[Акционерлык җәмгыяте]] ([[:ru:Акционерное общество|ru]]) # [[Акция (икътисад)]] # [[Акча (нәшрият)]] # [[Акчишмə (Арча районы)]] # [[Акчишмə (Әлмәт районы)]] # [[Акчишмә (Мамадыш районы)]] # [[Акчишмə (Ютазы районы)]] # [[Акчишмə-2 (Әлмәт районы)]] # [[Акчуриннар]] # [[Акчуриннарның китапханә-кыйраәтханәсе]] # [[Акчуриннарның шәхси китапханәләре]] # [[Акшуат]] # [[Акъегет (Яшел Үзән районы)]] # [[Акъяр (Яңа Чишмә районы)]] # [[Акъюл]] # [[Алабакүл]] # [[Алабирде]] # [[Алан (Арча районы)]] # [[Алан (Балтач районы)]] # [[Алан (елга)]] # [[Алан (Мамадыш районы)]] # [[Алан (Теләче районы)]] # [[Алан-Бәксәр]] # [[Алан Елга]] # [[Алан Җөри]] # [[Алан-Полян]] # [[Алань]] # [[Алар районы]] ([[:ru:Аларский район|ru]]) # [[Алат даругасы]] # [[Алат спиртзаводы]] # [[Алафузов театры]] # [[Алафузовларның завод-фабрикалар һәм җитештерү сәүдә-сәнәгать ширкәте]] # [[Албаба]] # [[Албаба тимер юл разъезды бистәсе]] # [[Албай]] # [[Албай күле]] # [[Алга (Аксубай районы)]] # [[Алга (Бөгелмә районы)]] # [[Алга (газета)]] # [[Алга (гәҗит, Ырынбур)]] # [[Алга (гәҗит, Сарапул)]] # [[Алга, дошман өстенә!]] # [[Алга (нәшият)]] # [[Алга (Сарман районы)]] # [[Алга (Теләче районы)]] # [[Алга таба (гәҗит)]] # [[Алга-Көек]] # [[Алгай]] # [[Алгебра]] # [[Алдан олысы]] ([[:ru:Алданский улус|ru]]) # [[Алевролит]] ([[:ru:Алевролит|ru]]) # [[Алекина Поляна]] # [[Александр I]] # [[Александр II]] # [[Александр III]] # [[Александр Авраменко]] (Никофор улы, тау инженеры), ТР Дәүләт бүләге лауреаты # [[Александр Агабабов]] # [[Александр Аганин]] # [[Александр Азин]] # [[Александр Акмуллин]] # [[Александр Алга]] # [[Александр Александровский]] # [[Александр Алемасов]] # [[Александр Анисимов]] # [[Александр Анушкин]] # [[Александр Аплечеев]] # [[Александр Арбузов]] # [[Александр Арбузов бюсты]] # [[Александр Арутюнян]] # [[Александр Архангельский (1854)]] # [[Александр Афанасьев]], Петрович (1920-1945, Советлар Берлеге каһарманы) # [[Александр Афанасьев (журналист)]], Иванович (1931-2005) # [[Александр Әлмәтов]] ([[:ru:Альметов, Александр Давлетович|ru]]) # [[Александр Бабынин]] # [[Александр Баев]] # [[Александр Бажанов]] # [[Александр Балакин]] # [[Александр Баранов (педиатр)]] # [[Александр Барсков]] # [[Александр Белинский]] # [[Александр Бендецкий]] # [[Александр Беннигсен]] # [[Александр Бережной]] # [[Александр Беркутов]] # [[Александр Берлин]] # [[Александр Бессонов]] # [[Александр Бирюлин]] # [[Александр Бистәсе]] # [[Александр Вилькен шәхси китапханәсе]] # [[Александр Давидович Туган-Мирза-Барановский]] # [[Александр Иванович Артемьев]] # [[Александра Безина]] # [[Александра Беспалова]] # [[Александра балалар приюты (Алабуга)|Александра исемендәге кыз-балалар ятимханәсе]] # [[Петцольд заводы|Александров И.В. варисларының сора һәм сосла кайнату заводы комплексы]] # [[Александров пассажы (Казан)]] # [[Александровка (Азнакай районы)]] # [[Александровка (Алексеевск районы)]] # [[Александровка (Баулы районы)]] # [[Александровка (Кайбыч районы)]] # [[Александровка (Лениногорск районы)]] # [[Александровка (Питрәч районы)]] # [[Александровка (Сарман районы)]] # [[Александровка (Чистай районы)]] # [[Александровка районы (Ырынбур өлкәсе)]] # [[Александровлар (сәүдәгәрләр)]] # [[Александровски (Татарстан)]] # [[Алексеевка (Аксубай районы)]] # [[Алексеевка (Баулы районы)]] # [[Алексеевка (Зәй районы)]] # [[Алексеевск комплексы]] — [[Алексеевское]] тирәсендәге борынгы шәһәрчекләр җыелмасы, [[Тамара Хлебникова]] такымының археологик эшчәнлеге объекты, [[Алексеевское туган як музее]] экспозиясендә тасвирлана. # [[Алексеевск районы]] # [[Алексеевское бизәкләп туку фабрикасы|Алексеевск бизәкләп туку фабрикасы]] # [[Алексеевский]] # [[Алексеевское]] # [[Алексеевское сөт заводы (Татарстан)|Алексеевское сөт-консерв комбинаты]] # [[Алексей (Раифский)]] — [[Яңа керәшен конторасы]] җитәкчесе # [[Алексий (Баженов)]] ([[:ru:Алексий (Баженов)|ru]]) # [[Алексей Агарков]] # [[Алексей Агафонов]] # [[Алексей Адашев]] # [[Алексей Алексеев (1893)]] # [[Алексей Альбицкий]] # [[Алексей Акманов|Алексей Ахманов]] # [[Алексей Әхтәмов]] # [[Алексей Басманов]] # [[Алексей Бахметев]] # [[Алексей Башкиров (1915)]] # [[Алешкин Саплык]] # [[Алешкино (Лениногорск районы)]] # [[Галиәскар Акалаев|Алиәскәр Акалаев]] # [[Али Акыш]] # [[Алимкәй Абдершин]] # [[Алия Азизова]] # [[Алия Акмаева]] # [[Алкин (Бөгелмә районы)]] # [[Алкин (Зәй районы)]] # [[Алкин (Мамадыш районы)]] # [[Алкиннар]] (татар морзалары нәселе) # [[Алкышлар һәм каргышлар]] # [[Аллаһияр Суфи]] # [[Аллаһиариләр]] (Алдагаровлар) # [[Аллаяр Беләшев]] # [[Аллерген]] ([[:ru:Аллерген|ru]]) # [[Аллергия]] # [[Аллергология]] # [[Аллитерация]] # [[Аллювиаль кәсле туфраклар]] ([[:ru:Аллювиальные дерновые почвы|ru]]) # [[Алма-Ата (Ютазы районы)]] # [[Алмагачлары (җыр)]] # [[Алмаз]] ([[:ru:Алмаз|ru]]) # [[Алмас Ахунҗанов|Алмаз Ахунҗанов]] # [[Алмалы (Арча районы)]] # [[Алмалы (Зәй районы)]] # [[Алмас Әдһәмов]] # [[Алмас Әхмәров]] # [[Алмашка! (гәҗит)]] # [[Алмашка (журнал)]] # [[Алмыш]] # [[Алнаши районы]] # [[Алпавыт]] # [[Алпамша (дастан)]] # [[Альберт Абдрахманов]] # [[Альберт Аганов]] # [[Альберт Айнетдинов]] # [[Альберт Александров]] # [[Альберт Белозёров]] # [[Альманах]] # [[Альфред Абдрашитов]] # [[Алып Илтәбәр]] # [[Алсу Әхмәтшина]], Ринат кызы # [[Алсу Сафина]] # [[Алсу (Әлмәт оек-оекбаш фабрикасы)]] # [[Алтаин Саин Сүмә]] # [[Алтай (гәҗит)]] # [[Алтай (Лениногорск районы)]] # [[Алтай телләре]] # [[Алтай токымлы сарыклар]] ([[:ru:Алтайская порода овец|ru]]) # [[Алты бармак (китап)]] # [[Алтын (акча берәмлеге)]] ([[:ru:Алтын (денежная единица)|ru]]) # [[Алтын тәхет]] # [[Алтын Урда (гәҗит)]] # [[Алтын ханым]] # [[Алтынбәк]] # [[Алтынчәч (опера)]] # [[Алтынчәч (персонаж)]] # [[Алфавит]] # [[Алферовка]] # [[Алших]] # [[Альберт Антипов]] # [[Альберт Әсәдуллин]], Нурулла улы, җырчы # [[Альберт Әсәдуллин (виолончелист)]], Әхәт улы, профессор # [[Альберт Баембәтов]] # [[Альберт Бикмуллин]] # [[Аман-Оштырма]] # [[Амарант]] # [[Амбар көясе]] # [[Амбар талпаннары]] ([[:ru:Амбарные клещи|ru]]) # [[Амбар утчыллары]] # [[Амвросий (Подобедов)]] ([[:ru:Амвросий (Подобедов)|ru]]) # [[Амвросий (Протасов)]] ([[:ru:Амвросий (Протасов)|ru]]) # [[Амебалар]] # [[Америка хәйрия-ярдәм мөдирияты]] # [[Аминокислоталар]] # [[Аммофос]] # [[Амортизация]] # [[Ампир]] # [[Амфиболит]] # [[Амур (кунакханә)]] яки "Амур" номерлары # [[Ана белән угыл дастаны]] яки [[Ана вә угыл дастаны]] # [[Ана (журнал)]] # [[Анак]] # [[Аналитик химия]] # [[Ананьино каберлеге]] # [[Ananyino mädäniäte|Ананьино культурасы]] # [[Анархизм]] # [[Анастасий (Александров)]] # [[Анастасий (Меткин)]] # [[Анатолий Авдеев]] Пётр улы журналист # [[Анатолий Акаевский]] # [[Анатолий Арестов]] # [[Анатолий Афанасьев]] # [[Анатолий Басов]] # [[Анатолий Бахтин]] # [[Анатолий (Грисюк)]] # [[Анатомия]] # [[Анатыш]] # [[Анаэроб организмнар]] # [[Ангарск]] # [[Ангемитоника]] # [[Ангидрит]] # [[Ангина]] # [[Андреевка (Алексеевск районы)]] # [[Андреевка (Бөгелмә районы)]] # [[Андреевка (Норлат районы)]] # [[Андреевка (Чирмешән районы)]] # [[Андреевка (Яңа Чишмә районы)]] # [[Андрей Агафонов]] # [[Андрей Адо]] # [[Андрей Анастасиев]] # [[Андрей Анисимов]] # [[Андрей Афанасьев]] # [[Андрей Банников]] # [[Андрей Бекетов (1823)]] # [[Андрей Деренков шәхси китапханәсе]] # [[Андрей Мясников шәхси китапханәсе]] # [[Андрей (Ухтомский)]] # [[Андрена]], яки [[Җир умарта корты]] # [[Андриан (Четвергов)]] # [[Андроново культурасы]] # [[Анестезиология]] # [[Анестезия]] # [[Анжеро-Судженск]] # [[Анизанта]] # [[Анилин]] # [[Анины Салманы]] # [[Анна Ахматова]] # [[Анненков]] # [[Аноним әдәби әсәр]] # [[Аноним басмаханә]] # [[Аносов йорты]] # [[Ант (халык иҗаты)]] # [[Антенна]] # [[Антик дөньяны өйрәнү гыйлеме]] # [[Антитеза]] # [[Антология]] # [[Антон Арбузов]] # [[Антони Лонгин Барановски]]й # [[Антоний (Амфитеатров)]] # [[Антоний (Вадковский)]] # [[Антоний (Храповицкий)]] # [[Антонимнар]] # [[Антонина Анохина]] # [[Антонина Барышева]] # [[Антонов ташбасмаханәсе]] # [[Антоновка (Кама Тамагы районы)]] # [[Антоновка (Спас районы)]] # [[Антоновка чокырлары]] # [[Антрепренёр]] # [[Антреприза]] # [[Антропоген тәэсир]] # [[Антропология]] # [[Антропонимика]] # [[Анхуза]] # [[Аң (басмаханә)]] # [[Аң (журнал)]] # [[Аң (труппа)]] # [[Апа тархан]] # [[Апаз]] # [[Апайкина-Гарь]] # [[Апак]] # [[Апаковлар]] # [[Апанаев йорты]] яки [[Юнусов йорты]] # [[Апанаевлар]] # [[Апанаевлар йорты (Казан)]] # [[Апанай мәчете]] # [[Апас]] # [[Апас районы]] # [[Апач (Актаныш районы)]] # [[Аполлон (күбәләк)]] # [[Аппак]] # [[Аппликация сәнгате]] # [[Апсабаш]] # [[Ар ягы бәкләре]] # [[Ар ягы кешеләре]] # [[Габдерәшит Рәхмәтуллин|Арат Рәшит Рәхмәти Исмәт улы]] # [[Арбалет]] # [[Арбаш]] # [[Арболит]] # [[Арбор]] # [[Арбор (елга)]] # [[Арбузов реакциясе]] # [[Арбузовлар]] # [[Академиклар Арбузовларның музей-йорты (Казан)|Арбузовлар А.Е. һәм Б.А. музей-йорты (Казан)]] # [[Арбузов-Баран]] # [[Аргамак (журнал)]] # [[Аргамаклы Сарай]] # [[Аргаяш районы]] # [[Аргиллит]] # [[Аргуновка тимер юл разъезды бистәсе]] # [[Аргын]] # [[Ардашир бине Ишгали Чалкавый-Болгари]] # [[Ареаль лингвистика]] # [[Аренда]] # [[Аренкул Асеев]] # [[Аркадий Алексеев (1946)]] # [[Аркадия бакчасы (Казан)]] # [[Аркатау]] # [[Арлар]] # [[Армин]] # [[Армия газеталары]] # [[Армспорт]] # [[Арнольд Балоев]] # [[Аромат (фабрика)]] # [[Аромаш районы]] # [[Арпаяз]] # [[Арсаевлар]] # [[Арсен Автандилов]] # [[Арсений (Брянцев)]] # [[Арслан хан]] # [[Арслановлар]] # [[Артамоновка]] # [[Арташ]] # [[Артель-печатник]] # [[Арттагы күл]] # [[Артъелга]] # [[Архаизм]]нар # [[Архангел бистәсе (Казан)]] # [[Архангель районы (Башкортстан)]] # [[Архангельск]] # [[Архей]] # [[Археографик экспедицияләр]] # [[Археография]] # [[Археологик истәлек]] # [[Археологик казу эшләре]] # [[Археологик комплекс]] # [[Археологик мәдәният]] # [[Археология]] # [[Архив]] # [[Архив белеме]] # [[Архиепископ]] # [[Архиерей]] # [[Архиерей дачасы]] # [[Архиерей йорты]] # [[Архиерей күле]] # [[Архимандрит]] # [[Архипов басмаханәсе]] # [[Архитектура белеме]] # [[Архитектура бизәге]] # [[Архитектура графикасы]] # [[Архитектура гыйлеме]] # [[Арча]] # [[Арча даругасы]] # [[Арча кальгасы]], XII-XVI гасыр болгар-татар шәһәре # [[Арча кантоны]] # [[Арча кыры]] # [[Арча өязе]] # [[Арча педагогика көллияте]] # [[Арча районы]] # [[Арча урман хуҗалыгы]] # [[Арча ягы]] # [[Арча күтәрелеше|Арча ягы крәстияннәре кузгалышы]] # [[Ары Казы]] # [[Арык Буга]] # [[Арыслан (Татарстан)]] # [[Асаба башкортлар]] # [[Арышхазда]] # [[Асар (Асәр)]]: Мәмләкәтемездә улан Ислам галимнәренең вә мәшһүр кемсәләренең тәрҗемә вә табәкаләре, тарихе вилядәт вә вафатлары, вә башка әхвальләре хакында язылмыш бер китаптыр. [[Ризаэтдин Фәхретдин]]нең тарихи хезмәте. # [[Асаф Габдерахманов]] # [[Асия (гәҗит)]] # [[Аскаридалар]] # [[Аскомицетлар]] # [[Аскын районы]] # [[Аспарух]] # [[Әстерхан (Татарстан)|Астраханка]] # [[Астрометрия]] # [[Астрономия]] # [[В. П. Энгельгардт исемендәге астрономия обсерваториясе|Астрономия обсерваториясе]] # [[Астрофизика]] # [[Асфальтитлар]] # [[Асыйм Баляев|Асым Баляев]] # [[Ася Әминова]] # [[Ата (елга)]] # [[Атабай торулыгы]] # [[Атабай (Кама Тамагы районы)]] # [[Атабай (Лаеш районы)]] # [[Атабай-Әнкәбә]] # [[Атавизм]] # [[Атака (журнал)]] # [[Аталык (тәрбия)]] # [[Атаман күле]] # [[Атамыш]] # [[Атиаз|Атияз]] # [[Атлама күле]] # [[Атлас]] # [[Атмас]] # [[Атмосфера күренешләре]] # [[Атмосфера явым-төшемнәре]] # [[Аттила]] # [[Аты]] # [[Атюрьево районы]] # [[Авыргазы районы|Аургазы районы]] # [[Аулак өй]] # [[Аулаш]] # [[Аулаш (елга)]] # [[Афанасий Аникиев]] # [[Афанасий (Малинин)]] ([[:ru:Афанасий (Малинин)|ru]]) # [[Афанасий (Соколов)]] # [[Афиша]] # [[Афоризм]] # [[Африда Байчурина]] # [[Ахирәт]] # [[Ахун (вазыйфа)]] # [[Ахун (Татарстан)]] # [[Ахырзаман китабы]] # [[Ачы (Түбән Кама районы)]] # [[Ачы (Теләче районы)]] # [[Ачыт күле]] # [[Ашабаш]] # [[Аша районы]] # [[Ашбула]] # [[Ашина]] # [[Ашлан]] # [[Ашпайка]] # [[Ашыт]] # [[Ашыт (тыюлык)]] # [[Ашытбаш]] # [[Аш-Буҗи]] # [[Аэроб организмнар]] # [[Аэродинамика]] # [[Аэроклуб]] # [[Аю авылы]] # [[Аю улы Атыләхмәтгәрәй]] # [[Аюкөйдергән]] # [[Аяз күл]] == Ә == # [[Әбде]] # [[Әбелгази]] # [[Әбелхәер (Себер ханлыгы)]], [[Күчем]] хан улы ([[:ru:Абдул-Хаир|ru]]) # [[Әбелхәер (татар шагыйре)]] # [[Әбиләр чуагы]] # [[Әблә]] # [[Әбсәләм (Ютазы районы)]] # [[Әбсәләм-2 (Ютазы районы)]] (тимер юл разъезды посёлогы) # [[Әбү Бәкер Әхмәт угылы]] (сәнгать остасы) # [[Әбү Насыйр әл-Фараби]] # [[Әбү Хәнифә]] # [[Әбүбәкер бине Ибраһим әл-Казани]] # [[Әбүзәр мәчете]] # [[Äbüsöğüd Äxtäm|Әбүсогуд Әхтәмов]] # [[Әбү-л Галә Хәмид бине Идрис Әл-Болгари]] # [[Әгер]] # [[Әгерҗе]] # [[Әгерҗе (Азнакай районы)]] # [[Әгерҗе (аучылык тыюлыгы)]] # [[Әгерҗе (елга)]] # [[Әгерҗе районы]] # [[Әгерҗе (санаторий)]] # [[Әгерҗе кантоны]] # [[Әгерҗе урман хуҗалыгы]] # [[Әдәм (Кече Чирмешән кушылдыгы)]] # [[Әдәмсу]] # [[Әд-дин вәл-әдәп]] # [[Әдилә Айда]] # [[Әҗәкүл]] # [[Әҗем (Татарстан)]] # [[Әҗем-Көрәле]] # [[Әҗем мәчете]] # [[Әҗмәкәй]] # [[Әҗмәт]] # [[Әҗмәт каберлеге]] # [[Әҗми]] # [[Азалия Бадюгина|Әзәлия Бадюгина]] # [[Әзербайҗан]] # [[Әзи (елга)]] # [[Әзһәр Габдуллин]] # [[Äyyüb xan|Әййүб хан]] # [[Әйлән-бәйлән җырлары]] # [[Әйрән]] # [[Әйтукә]] # [[Әйшә]] # [[Әйшияз]] # [[Әки]] # [[Акинская Аланы|Әки Аланы]] # [[Акрамово күтәрелеше|Әкрам авылы кузгалышы]] # [[Мөхәммәтәкрам Биглов|Әкрам Биглов]] # [[Әкъдәс Бикколов]] # [[Әләм]] # [[Әлбәдән]] # [[Әлифба]] # [[Әлмән районы]] # [[Әлмәндәр]] # [[Әлмәтнефть]] # [[Әлмира Әдиятуллина]] # [[Әлмира Әминова]] # [[Әлфия Авзалова]] # [[Әлфия Әминова]] # [[әл-Асади Такиаддин Әбүбәкер Әхмәд ибне Шөһба]] # [[Әл-Әзһәр университеты]] # [[Әл-Әфгани Җамалетдин]] # [[Имам әл-Бохари|Әл-Бохари Мөхәммәд]] # [[Имам әл-Газали|әл-Газали Әбу-Хәмид Мөхәммәд]] # [[Әл-галәми әл-Ислами]] # [[Әбү Хәмид әл-Гарнати|Әл-Гарнати Әбү Хәмид Мөхәммәт ибне Габдеррәхим әл-Андалуси]] # [[Әл-гасрел җәдит|Әл-Гаср әл-Җәдид]] # [[әл-Җәһһәби Шәмседдин Әбү Абдулла бине Мөхәммәд]] # [[әл-Җиһад (гәҗит)]] # [[әл-Җүвәйни Әбүл Газали Әбү-әл-Малик ибне Әбү Мөхәммәд]] # [[Әл-ислах (газета)]] # [[Әл-ислах (оешма)]] # [[Тәкъдир|Әл-кадәр]] # [[Әл-Мәсгуди]] ([[:ru:Аль-Масуди|ru]]) # [[Әл-Мөнбәр (газета)]] # [[Әлдермеш]] # [[Әлдермештән Әлмәндәр (спектакль)]] # [[Әлкәй (Азнакай районы)]] # [[Әлки (Буа районы)]] # [[Әлки районы]] # [[Әлки урман хуҗалыгы]] # [[Әлмәт]] # [[Әлмәт (Сарман районы)]] # [[Әлмәт аучылык тыюлыгы]] # [[Әлмәт картиналар галереясы]] # [[Әлмәт машиналар төзү заводы]] # [[Әлмәт медицина училищесы]] # [[Әлмәт мөселман дини мәгърифәт үзәге]] # [[Әлмәт музыка училищесы]] # [[Әлмәт дәүләт муниципаль хезмәт институты|Әлмәт муниципаль институты]] # [[Әлмәт нефть институты]] # [[Әлмәт политехник техникумы]] # [[Әлмәт районы]] # [[Әлмәт дәүләт муниципаль хезмәт институты|Әлмәт сәүдә-икътисад техникумы]] # [[Әлмәт татар драма театры]] # [[Калейкино (Лесно-Калейкинское авыл җирлеге)|Әлмәт тимер юл станциясе посёлогы]] ([[:ru:Калейкино (Лесно-Калейкинское сельское поселение)|ru]]) # [[Әлмәт торба заводы|Әлмәт торбалар заводы]] # [[Әлмәт урман хуҗалыгы]] # [[Әлмәт физик культура техникумы]] # [[Әлмәт эше]] # [[Әлмәт-Бөгелмә сәнәгать төйнәлеше]] # [[Алнас (предприятие)|Әлнас]] # [[Әлфия Белостоцкая]] # [[Әлфия Бикбаева]] # [[Әлшәй районы]] # [[Әлши]] # [[Әманәт (нәшрият)]] # [[Әмәкәй]] # [[Әминә Алимбәкова]] # [[Әминә Бәхтизина]] # [[Әминә Бикчәнтәева]] # [[Әмир Азнакаев]] # [[Әмир Арысланов]] # [[Әмир (бодай сорты)]] # [[Әмир (Татарстан)]] # [[Әнәк]] # [[Әнәс Абдуллин]] # [[Әнвәр Абдуллин]] # [[Әнвәр Аҗиев]] # [[Әнвәр Акчурин]] ([[:ru:Акчурин, Анвар Гафурович|ru]]) # [[Әнвәр Арасланов]] # [[Әнвәр Ахунҗанов]] # [[Әнвәр Әфләтунов]] # [[Әнвәр Бакиров (1920)]] # [[Әнвәр Баһаветдинов]] # [[Әнвәр Бәширов]] # [[Әнвәр Бәйбутов|Әнвәр Бейбутов]] # [[Әнгам Атнабаев]] # [[Әндереш]] # [[Әнҗерә (елга)]] # [[Әнисә Алиева]] # [[Әнисә (җыр)]] # [[Әрә (елга)]] # [[Әрә (күл)]] # [[Әрит Әхмәтов]] # [[Әрмән бистәсе]] # [[Әрмән колониясе]] # [[Орнаш|Әрнәш]] # [[Әртә районы]] # [[Әсами көтеб]] # [[Әсәй]] # [[Әсәкәй районы]] # [[Әсән (Татарстан)]] # [[Әсән-Елга]] # [[Әсән-Елга авылы мәчете|Әсән-Елга мәчете]] # [[Әсгать Абсатаров]] (Әхмәт улы) # [[Әсгать Айдар]] # [[Әсгать Мохтар]] # [[Әстерхан дәүләт татар драма театры (журнал)]] # [[Әстерхан дәүләт татар драма театры]] # [[Әстерхан өлкәсе]] # [[Әстерхан татар театр студиясе]] # [[Әстерхан татарлары]] # [[Әстерхан ханлыгы]] # [[Әстерхандагы беренче ир балалар гимназиясе]] # [[Әсфәт Габдуллин]] # [[Әсхәт Арсланов]] # [[Әсхәт Әсәнов]] # [[Әтәмби]] # [[Әтәс]] # [[Әтнә]] # [[Әтнә елгасы]] # [[Әтнә районы]] # [[Әтрәкле]] # [[Әтрәч комплексы]] # [[Әт-Тилмиз (гәҗит)]] # [[әт-Тиръякъ әл-Кәбир]] # [[Әфган-Мөхәммәд солтан тәкиясе]] <small>([[:ru:Текие Афган-Мухаммед султана|ru]])</small> # [[Әхәт Атнашев]] # [[Әхәт Беляев]] # [[Әхбар (газета)]] # [[Ибн Хәҗәр әл-Гаскаләни|Әхмәд әш-Шәфигый]] # [[Әхмәд Биҗан]] <small>([[:en:Ahmed Bican Yazıcıoğlu|en]])</small> # [[Әхмәт хан|Әхмәд хан]] # [[Әхмәд Хуҗа әс-Сараи]] # [[Әхмәдбик]] # [[Әхмәди]] <small>([[:ru:Ахмеди|ru]])</small> # [[Әхмәдия]] # [[Әхмәров–Юрлов–Хассель кометасы]] <small>([[:en:C/1939 H1 (Jurlof–Achmarof–Hassel)|en]])</small> # [[Әхмәт Әхәди]] # [[Әхмәт бине Рәфыйк әс-Сәмакый]] # [[Әхмәт Алимбәков]] # [[Әхмәт Бакыев]] # [[Әхмәт Бикбулатов]] # [[Әхмәт Бикчәнтәев]] # [[Әхмәт Гадел]] # [[Әхмәт тимер юл разъезды поселогы]] # [[Әхмәт электромеханика заводы]] # [[Әхмәт (Аксубай районы)]] # [[Әхмәт (Буа районы)]] # [[Әхмәт (елга)]] <small>([[:d:Q32198087|d]])</small> # [[Әхмәт (Зәй районы)]] # [[Әхмәт (Минзәлә районы)]] # [[Әхмәт (Норлат районы)]] # [[Әхмәтвафа Бәхтияров]] # [[Әхмәтгәрәй Әбдриев]] # [[Әхмәтҗан Биктимерев|Әхмәтҗан Биктимеров]] # [[Әхмәтҗан Болгари]] # [[Әхмәтҗан бине Габдерәхим әл-Болгари]], татар мәдәниятендә билгеле хаттат, күчерүче һәм дини-әдәби әсәрләр авторы (~1800-1848). # [[Әхмәтҗан бине Әмирхан әл-Ушмавый]] # [[Әхмәтзәки Сафиуллин|Әхмәтзәки бине Сафиулла әл-Алиш әл-Морасави]] # [[Әхмәтрәшит Аширбеков]] # [[Әхмәтһади Максуди шәхси китапханәсе]] # [[Әхсән Баян]] # [[Әхтәм Әминев]] # [[Әхтәм Бәхтизин]] # [[Әхтиял (Иж кушылдыгы)]] # [[Әчет шәһәр округы]] # [[Әшәлче битум чыганагы]] # [[Әшнәк]] # [[Әшрәф Әхмәтҗанов]] # [[Әюп бине Исмәгыйль]] == Б == # [[Баба]] # [[Бабич (журнал)]] # [[Бабурнамә]] # [[Бавырсак]] # [[Багай (Татарстан)]] # [[Баганалы]] # [[Баганино урман хуҗалыгы|Баганалы урман хуҗалыгы посёлогы]] # [[Баграж (Әлмәт районы)]] # [[Баграж (Зәй кушылдыгы)]] # [[Баграж (Чишмә кушылдыгы)]] # [[Баграж-Никольский]] # [[Баграж аучылык тыюлыгы]] # [[Багыш]] # [[Бадягалар]] # [[Баек]] # [[Базар-Караболак районы]] # [[Базарлы Матак]] # [[Базаровка тимер юл разъезды бистәсе]] # [[Базидиомицетлар]] # [[Базяково]] # [[Бай Бүләк|Байбүләк]] # [[Байгол (Татарстан)]] # [[Байданкино]] # [[Байкал (Арча районы)]] # [[Байкал (Биектау районы)]] # [[Байкиннар]] # [[Байкүл]] # [[Байлангар]] # [[Байлар (Әлмәт районы)]] # [[Байлар (Ютазы районы)]] # [[Баймәт]] # [[Байморат бине Мөхәррәм әл-Мәңгәри]] # [[Байморза (Татарстан)]] # [[Байназар Әлминов]] # [[Байрак (Зәй районы)]] # [[Байраш]] # [[Байтирәк (Балык Бистәсе районы)]] # [[Байтирәк (Чистай районы)]] # [[Байтуган]] # [[Бай Чишмә|Байчишмә]] # [[Бакалтай]] # [[Бакалы (Әлмәт районы)]] # [[Бакалы (Баулы районы)]] # [[Бакалы (елга)]] <small>[[:d:Q32430111|d]]</small> # [[Бакалы районы]] # [[Бактачы]] # [[Бакташ]] # [[Бактериаль ашламалар]] # [[Бактерияләр]] # [[Баку эшчесе]] # [[Бакча культуралары]] # [[Бакчасарай]] # [[Бакчасарай (Әлмәт районы)]] # [[Бакчасарай (Кукмара районы)]] # [[Бакчасарай (Минзәлә районы)]] # [[Бакчасарай (Тукай районы)]] # [[Бакчасарай (Югары Ослан районы)]] # [[Бакшанды]] # [[Бакши]] # [[Бакый Габдуллов]] # [[Бакыргани китабы]] [[:d:Q21034830|d]] # [[Бакыр өчен көрәш (гәҗит)]] # [[Бакырчы]] # [[Бакырчы (Апас районы)]] # [[Бакырчы (Тәтеш районы)]] # [[Бакырчы (Яшел Үзән районы)]] # [[Балаково районы]] # [[Балалар дөньясы (журнал)]] # [[Балан-Бүләк]] # [[Баландыш]] # [[Баланлы (Азнакай районы)]] # [[Баланлы (елга)]] # [[Баланлы (Мөслим районы)]] # [[Баланово культурасы]] # [[Балахна культурасы]] # [[Балахчино]] # [[Балдыкенә|Балды-Кенә]] # [[Балезино районы]] # [[Балет]] # [[Баллада]] # [[Баллы (Куак кушылдыгы)]] # [[Балтай (бәйрәм)]] # [[Балтай (Минзәлә районы)]] # [[Балтай районы]] # [[Балтамак]] # [[Балтач]] # [[Балтач (Азнакай районы)]] # [[Балтач (Әгерҗе районы)]] # [[Балтач (Кама Тамагы районы)]] # [[Балтач районы (Башкортстан)]] # [[Балтач районы (Татарстан)]] # [[Балчыклы (Кама Тамагы районы)]] # [[Балчыклы (Түбән Кама районы)]] # [[Балыклы (Кукмара районы)]] # [[Балыклы (Теләче районы)]] # [[Балыклы Чүкәй]] # [[Балымер]] # [[Балымер комплексы]] # [[Балым комплексы]] # [[Балынгуз III авыллыгы]] # [[Балынгуз шәһәрлеге]] # [[Банк]]лар # [[Банки-Сукаеш]] # [[Банкрот (спектакль)]] # [[Банкротлык]] # [[Баптизм]] # [[Бараба районы]] # [[Барабыз]] # [[Баракчин]] [[:d:Q4093441|d]] # [[Bäräk xan|Баракъ хан]] # [[Барбарис]] # [[Барда районы]] # [[Барый Әхтәмов|Бари Әхтәмов]] # [[Барокко]] # [[Барсал]] # [[Барсиллар]] # [[Барское]] күле # [[Барское Енорускино]] # [[Бартер]] # [[Барын]] # [[Баскак]] # [[Баскан]] # [[Баскарт]] # [[Баскетбол]] # [[«Баскет-холл» баскетбол спорт корылмасы|Баскетхолл]] # [[Басма]] # [[Бастырма]] # [[Батбай|Батбаян]] # [[Баткак]] # [[Батрас]] # [[Батый хан]] # [[Батыр]] # [[Батыр (Аксубай районы)]] # [[Батыр (Бөгелмә районы)]] # [[Батыр Баишев]] # [[Батыр районы]] # [[Батырша]] # [[Батырша хаты]] # [[Батырша хәрәкәте]] # [[Баулы]] # [[Баулы (елга)]] # [[Баулы нефть чыганагы]] # [[Баулы районы]] # [[Баулы сериясе]] # [[Баулы урман хуҗалыгы]] # [[Баулынефть]] # [[Бахта (Чистай районы)]] # [[Баһави]] # [[Баһавийә]] # [[Бачман]] хан # [[Бачман хәрәкәте]] (1237-1240) # [[Баш Арбаш|Баш-Арбаш]] # [[Башка чыгару]] # [[Башкортстан китап нәшрияты|Башкнига]] # [[Башкорт-мишәр гаскәре]] # [[Башкорт-татар кузгалышлары]] ## [[Башкорт күтәрелеше (1681–1684)]] ## [[Башкорт күтәрелеше (1704–1711)]] ## [[Башкорт күтәрелешләре (1735 - 1740)]] # [[Башкорт теле]] # [[Башкортлар]] # [[Башкортстан кооператоры (журнал)]] # [[Башмагым (музыкаль комедия)]] # [[Башмагым (җыр)]] # [[Башмак]] # [[Башмаковлар китап басу һәм китап сату ширкәте]] # [[Башмакчәчәк]] # [[Баян Әхмәров]] # [[Баян белән Җик кузгалышы]] (1238-1244) # [[Баян (Идел буе Болгары бәге)]] # [[Бәби (торак пункты)|Бәби]], Татарстанның Кама Тамагы районындагы авыл # [[Бәдәвам]] # [[Бәет]] # [[Бәҗәнә]] # [[Бәзәкә]] # [[Бәйдәнә]] # [[Бәйрәкә]] # [[Бәйрәкә (елга)]] # [[Бәйрәкә разъезды|Бәйрәкә тимер юл разъезды посёлогы]] # [[Бәйрәкә крәстияннәре кузгалышы]] # [[Бәйрәкә мөселман тәрәкъкый пәрвәрләр җәмгыяте]] # [[Бәйрәкәтамак]] # [[Бәйрәкәтамак каберлеге]] # [[Бәк]] # [[Бәкәбез]] # [[Бәкер Белоусов]] # [[Бәкер (Бөгелмә районы)]] # [[Бәкер (Лениногорск районы)]] # [[Бәкер (санаторий)]] # [[Бәки]] # [[Бәкләрибәк|Бәкләр бәге]] # [[Бәләбәй районы]] # [[Бәләбәй свитасы]] # [[Бәләнҗәр]] # [[Бәлҗәмин]] # [[Бәли (Татарстан)]] # [[Бәрән (елга)]] # [[Бәрәндәйләр]] # [[Бәрәнҗәрләр]] # [[Бәркә Фәкыйһ|Бәркә Факыйһ]] # [[Бәркә хан]] # [[Бәркәтә]] # [[Бәерле|Бәрле]], Биектау районы # [[Бәрле (Бәрле кушылдыгы)]] # [[Бәрле (Зөя кушылдыгы)]] # [[Бәрле (Сәләнгеш кушылдыгы)]] # [[Бәрлегуҗа]] # [[Бәрхет гөле]] # [[Бәтке (елга)]] # [[Бәтке (Балык Бистәсе районы)]] # [[Бәтке (Балык Бистәсе районы)]] # [[Бәхетсез егет]] # [[Бәхтәр]] # [[Бәхтиев йорты]] # [[Бәхтияр]] # [[Бәянелхак (басмаханә)]] # [[Бәянелхак]] (газета) # [[Спасск районы (Пинзә өлкәсе)|Беднодемьяновск районы]] # [[Бедняк (гәҗит)]] # [[Безнең байрак (гәҗит)]] # [[Безнең тавыш (гәҗит)]] # [[Безнең теләк (гәҗит)]] # [[Безнең фикер (гәҗит)]] # [[Безнең юл (гәҗит)]] # [[Елан тарысы|Бекмания]] # [[Белемнек (журнал)]] # [[Белкино]] # [[Белла Әхмәдуллина]] # [[Бело-Безводный]] # [[Беловка]] # [[Белопахотный]] # [[Беларусия|Белоруссия]] # [[Белоус]] # [[Беляев Пүчинкәсе]] # [[Биләй районы|Беляев районы]] # [[Беляково]] # [[Белянкино]] # [[Бембикслар|Бембикс]] # [[Бемит]] # [[Бентонитлар]] # [[Березники]] # [[Берек (оешма)]] # [[Березовая Грива (Алексеевск районы)|Берёзовая Грива (Алексеевск районы)]] # [[Березовая Грива (Түбән Кама районы)|Берёзовая Грива (Түбән Кама районы)]] # [[Березовка (Алексеевск районы)|Берёзовка (Алексеевск районы)]] # [[Березовка (Әлмәт районы)|Берёзовка (Әлмәт районы)]], авыл # [[Березовка-2 (Әлмәт районы)|Берёзовка (Әлмәт районы)]], бистә # [[Березовка (Биектау районы)|Берёзовка (Биектау районы)]] # [[Березовка (Бөгелмә районы)|Берёзовка (Бөгелмә районы)]] # [[Березовка (Лаеш районы)|Берёзовка (Лаеш районы)]] # [[Березовка (Норлат районы)|Берёзовка (Нурлат районы)]] # [[Березовка (Чистай районы)|Берёзовка (Чистай районы)]] # [[Берёзовка минераль буяу рудалары чыганагы]] # [[Берёзовка районы]] # [[Березовски (Мамадыш районы)|Берёзовский (Мамадыш районы)]] # [[Берләш]] # [[Берлек (Бөгелмә районы)]] # [[Берлек (Тәтеш районы)]] # [[Берлек (Норлат районы)|Берлек-Михайловка]] # [[Бернард-Дубяго кометасы]] # [[Берновый Кавал]] # [[Бертуган Агафуровлар]] # [[Бессониха]] # [[Бессоново]] # [[Бестужев токымлы сыер малы|Бестужев токымлы мөгезле эре терлек]] # [[Бетсен наданлык (гәҗит)]] # [[Бехтерев В.М. һәйкәл-бюсты]] # [[Бехтерев микстурасы]] # [[Бехтерево|Бехтерев]] (Саралы, Алабуга районы) # [[Бехтерево керамзит балчыклары чыганагы]] # [[Сула|Бёрш]] # [[Биармия]] # [[Бибай Чаллысы]] # [[Бибигөлҗамал]] # [[Библиография]] # [[Библиография белән тәэмин итү]] # [[Библиография белеме]] # [[Библия]] # [[Бигеш]] # [[Бидәңге]] # [[Бидгать]] # [[Биектау (Әгерҗе районы)]] # [[Биектау (Балык Бистәсе районы)]] # [[Биектау (Ютазы районы)]] # [[Биер]] # [[Биҗады]] # [[Бизгәк үләне]] # [[Бизнә (Идел кушылдыгы)]] # [[Бизнә (Сыры кушылдыгы)]] # [[Biznə krəstiənnəre quzğalışı|Бизнә крәстияннәре кузгалышы]] # [[Бикәсаз]] # [[Бикбау]] # [[Бикбулат бәк]] # [[Бикбулат хан]] # [[Бикбулатовның Санкт-Петербургта касыйм татарларына ярдәм итү җәмгыяте]] # [[Биккол (Норлат районы)]] # [[Биклән]] # [[Биклән (елга)]] # [[Биклән бентонит балчыклар чыганагы]] # [[Бикмәч]] # [[Бикмөхәммәд]] # [[Бикмураз]] # [[Бикнарат]] # [[Биктәш]] # [[Бикчәнтәй бине Ибраһим әс-Сабавый]] # [[Бикчурай Чаллысы|Бикчурай]] # [[Бик-Үти]] # [[Биләр]] # [[Биләр (Алексеевск районы)]] # [[Биләр (елга)]] # [[Биләр аучылык тыюлыгы]] # [[Биләр музей-тыюлыгы|Биләр тарих, археология һәм табигать музей-саклаулыгы]] # [[Биләр районы]] # [[Биләр урман хуҗалыгы]] # [[Биләр шәһәрлеге]] # [[Биләр III авыллыгы]] # [[Биләркүл]] # [[Биләрләр]] # [[Биләү янындагы сугыш]] # [[Билге каган]] # [[Билла, Боксу һәм Хәтәни]] # [[Бима елгасы]] # [[Бимә (Әгерҗе районы)]] # [[Бимә (Лаеш районы)]] # [[Бимәр (Арча районы)]] # [[Бимәр (Биектау районы)]] # [[Биогеография]] # [[Биогеоценоз]] # [[Биографика]] # [[Биология]] # [[Бионика]] # [[Биосфера]] # [[Биофизика]] # [[Биохимия]] # [[Бирдебәк]] # [[Бәрдибәк|Бирдебәк хан]] # [[Биржа]] # [[Бирнә]] # [[Бирючевка]] # [[Бисермәннәр]] # [[Бисәр (елга)]] # [[Битаман күлләре]] # [[Битик]] # [[Битикче]] # [[Битләнгер]] # [[Битумнар]] # [[Бишбалта бистәсе]] # [[Бишбүләк районы]] # [[Бишмәт]] # [[Боерган Сәет]] # [[Борис Абалонин]] # [[Борис Аверьянов]] # [[Борис Азизов]] # [[Борис Аполлонов]] # [[Борис Арбузов]] # [[Борис Байгалиев]] # [[Борис Барабанщиков]] # [[Борһанетдин Ибраһим бине Йосыф әл-Болгари]] әл-Хәнәфи # [[Бөре районы]] # [[Бөреле җәнлек совхозы]] посёлогы # [[Бөреле тимер юл разъезды бистәсе]] # [[Бөреле (агрофирма)]] # [[Бөркет]] # [[Бөрсет]], Мамадыш районы авылы # [[Бөрсет (елга)]] # [[Бөрсет (ял йорты)]] # [[Бөрсет акчыршылыклары]] # [[Бөрсет җәнлек совхозы посёлогы]] # [[Бөрсет-Сукачы]] # [[Бруно Адлер]] # [[Булат Алишев]] # [[«Буржуаз милләтчеләрнең Совет хакимиятенә каршы оешмасы» эше]] # [[Бурсык]] # [[Бурсык (Актаныш районы)]] # [[Бурсыклы буендагы бәрелеш|Бурсыклы елгасы буендагы сугыш]] # [[Бучирмә]] == В == # [[Вагыйз Әбраров]] (Нургали улы, техник-технолог галим) # [[Вадим Абызов]] Гадел улы (архитектор) # [[Вадим Авилов]] # [[Вадим Афанасьев (галим)]], Владимир улы # [[Вадим Афанасьев (скрипкачы)]], Алексей улы # [[Вадим Бивойно]] # [[Вадим Бик]] # [[Вадим Габдерәшитов]] # [[Татырут|Вак сарут]] # [[Валентий Адамюк]] # [[Валентин Андреев (1940)]] # [[Валентин Анисимов]] # [[Валентин Ахтонов]] # [[Валентин Бажанов]] # [[Валентин Беркутов]] # [[Валерий Алатырев]] # [[Валерий Алексеев]] ([[:ru:Алексеев, Валерий Павлович|ru]]) # [[Валерий Альбицкий]] # [[Валерий Аляев]] # [[Валерий Бебутов]] # [[Валерий Белов (1947)]] # [[Валерий Белоног]] # [[Валерий Белопухов]] # [[Васил Абдрахманов]] # [[Василий Абрамов]] (Семён улы, химик) # [[Василий Аверьянов]] # [[Василий Аксёнов]] # [[Василий Андреев-Бурлак]] # [[Василий Афанасьев]] # [[Василий Бажанов (тарихчы)]], Яков улы # [[Василий Бартольд]] # [[Василий Белашов]] # [[Василий Бекасов]] # [[Василий Белоусов]] # [[Василий Берви]] # [[Василий Полянский шәхси китапханәсе]] # [[Вәлиулла Алкаев-Чүпрәле]] # [[Вәлиулла Бакиров йорты]] # [[Вәли Апанаев]] # [[Венер Азаматов]] # [[Венера Абзалова]] (Галихан кызы) # [[Венера Әминева]] # [[Вениамин Әлбетков|Вениамин Альбетков]] # [[Вениамин Бахарев]] # [[Виктор Агафонов]] # [[Виктор Аршинов]] # [[Виктор Базотов]] # [[Виктор Бальзамов]] # [[Виктор Белоногов]] # [[Виктор Береснев]] # [[Виктор Беспалов]] # [[Вил Байбурин]] # [[Вилора Авилова]] # [[Вилҗан Әмербаев]] ([[:ru:Амербаев, Вильжан Мавлютинович|ru]]) # [[Вильям Барабанов]] # [[Виталий Аверьянов]] # [[Владимир Адоратский]] # [[Владимир Акимов]] # [[Владимир Альфонсов]] Алексеевич (химик) # [[Владимир Анашкин]] # [[Владимир Анохин]] # [[Владимир Анфиногентов]] # [[Владимир Апресов]] # [[Владимир Астащенко]] # [[Владимир Бадьянов]] # [[Владимир Барабанов]] # [[Владимир Баранов (1872)]] # [[Владимир Баранов (1889)]] # [[Владимир Батыр]] # [[Владимир Бахметьев]] # [[Владимир Башкиров]] # [[Владимир Бәдретдинев|Владимир Бәдертдинов]] # [[Владимир Белавин]] # [[Владимир Белицкий]] # [[Владимир Белокуров]] # [[Владимир Беляев]] # [[Владимир Бердников]] # [[Владимир Бехтерев]] # [[Владимир Бечко-Друзин]] # [[Владислав Ачалов]] # [[Владимир Азин|Волдемар Азин]] # [[Вячеслав Алемасов]] # [[Вячеслав Андреев]] # [[Вячеслав Аристов]] # [[Вячеслав Аристовский]] # [[Вячеслав Архиреев]] # [[Вячеслав Башарин]] == Г == # [[Габдерәшит Абдрахманов]] # [[Габделәхәт Әхмәдиев]] # [[Габделбари Баттал-Таймас|Габделбари Баттал]] # [[Габделҗәббар бине Габдрахман әл-Орнашбаши]] # [[Габделкәрим]] хан (Әстерхан ханлыгы идарәчесе) # [[Габдел-Латыйф (Казан ханы)]] # [[Габделлатыйф Алкин]] # [[Габделлатыйф Байтирәкев|Габделлатыйф Байтирәков]] # [[Габделмәңгыйм Әминов]] # [[Габделрахман (Әстерхан ханы)]] # [[Габделсаттар бине Сәгыйть әш-Шырдани]] # [[Габделхәй Әхәтов]] # [[Габделхак Әбдерәзәков]] # [[Габделхак Бәдыйгов]] # [[Габденнасыйр бине Рахманколый әл-Җәбәли]] дин эшлеклесе # [[Габденур Габдуллин]] # [[Габдерәшит Аитов]] ([[:ru:Аитов, Абдрашит|ru]]) # [[Габдрәшит Бигиев|Габдерәшит Бигиев]] # [[Габдрахман (Әлмәт районы)]] # [[Габдрахман (Сарман районы)]] # [[Габдрахман Әпсәләмов]] # [[Габдрахман Баруди]] # [[Габдулла Апанаев (1862)]] # [[Габдулла Әсәдуллин]] # [[Габдулла Әһлиуллин]] яки [[Габдулла Әгълиуллин]] Әһлиулла улы, хокук белгече # [[Габдулла бине Башту]] # [[Габдуллаһ хан]] # [[Габор Балинт]] # [[Гавриил Беляев]] # [[Гавриил Каменев шәхси китапханәсе]] # [[Гаделша Абзанов]] (морза) # [[Гаделша Агишев]] (Александр/Әгъзам улы) # [[Гади антоновка (алма)]] # [[Гади тиен]] # [[Газиз Айдарский]] # [[Газиз Әлмөхәммәтов]] # [[Газиз Балтаев]] # [[Газиз шәех]] хан # [[Гайнан Әмири]] # [[Гайнетдин Әхмәрев]] # [[Гайфетдин Аскин]] # [[Гакыйдә]] # [[Гакыйль Ашмасов]] # [[Гали Әбдерәзәков]] # [[Гали Әкрам хан|Гали Әкрам]] # [[Гали Байчугави]] # [[Гали Гобәйдуллов]] # [[Галикәй Нарыйк улы]] ([[:ru:Аликей Нарыков|ru]]) # [[Галимәтелбәнат Биктимерия|Галимәтелбәнат Биктимерова]] # [[Галимҗан Акчурин]] # [[Галимҗан Ахунҗанов]] # [[Галимҗан Баруди]] # [[Галимҗан Баруди шәхси китапханәсе]] # [[Галимулла Әсхәдуллин]] # [[Галина Айдарова]] # [[Галина Белозёрова]] # [[Галләм Айсин]] ([[:ru:Айсин, Алям|ru]]) # [[Гамбәр чәчәге]] # [[Гамил Афзал]] # [[Гамил Әсхәдуллин]] # [[Ганҗә Әхмәдиева]] # [[Гарәп алынмалары]] # [[Гарәп теле]] # [[Гарәп язуы]] # [[Гарәпшаһ хан]] # [[Гарәп-хәзәр сугышлары]] # [[Гариф Ахунов]] # [[Гариф Әхмәдиев]] ([[:ru:Ахмадеев, Гариф Керимович|ru]]) # [[Гариф Бадәмшин]] # [[Гаруз]] # [[Гатаулла Баязитов]] # [[Гафиятулла Арсланов]] # [[Гашыйк Гөмәр]] # [[Гаяз Акҗегетов]] # [[Гаяз Баймурзин|Гаяз Байморзин]] # [[Гаян Әмиров]] # [[Гәрәй Баһманов]] # [[Гәрәйша Әбүбәкеров]] # [[Геннадий Алексеев (вет.фармаколог)]] # [[Геннадий Аношин]] # [[Геннадий Баранов]] # [[Геннади Баштанюк|Геннадий Баштанюк]] # [[Георгий Афанасьев (технолог)]], Захар улы (1906-1965) # [[Георгий Басос]] # [[Георгий Басыйров]] # [[Георгий Белявский]] # [[Герман Базаревич]] # [[Герман Бакулин]] # [[Герш Берим]] # [[Гесиод Әминов]] # [[Гинекология]] ([[:ru:Гинекология|ru]]) # [[Гобәй Баймөхәмәтов|Гобәй Баймөхәммәдев]] # [[Гомәр Гаипов|Гомәр Аипов]] # [[Гомәр Байчурин]] # [[Гомәр Бәширов]] # [[Госман Галиев|Госман Алиев]] # [[Госман Арсланов]] # [[Госман Әхмәтҗанов]] # [[Госман Бакиров]] # [[Гөлнар Балтанова]] # [[Гөлчәчәк Әдһәмова]] # [[Гөлшат Бардина]] # [[Григорий Абызов]] # [[Григорий Ардаров]] # [[Григорий Баткис]] # [[Григорий Потёмкин шәхси китапханәсе]] # [[Груздев клиникасы]] һәм [[Груздев клиникасы бинасы (Казан)|аның бинасы]] # [[Гурий әлифбасы]] # [[Гүзәл Әминова]] # [[Гыйбадулла Алпаров]] # [[Гыйлемдар Баембәтов]] # [[Гыйльми Баһаветдинов]] # [[Гыйльми Үзәк]] # [[Гыйльфан Батыршин]] == Д == # [[Давыт Аитов]] ([[:ru:Аитов, Давид Александрович|ru]]) # [[Дала лачыны]] # [[Дамир Әбҗәлилов]] Фәрид улы # [[Дамир Әхмәтов]] # [[Дамир Бикбов]] # [[Дания Әхмәтова]] # [[Дару аураны]] # [[Даруханә]] # [[Дәрҗия Аппакова]] # [[Диләрә Бәширова]] # [[Динама Акбердина]] # [[Дмитрий Авров]] # [[Дмитрий Автократов]] # [[Дмитрий Айналов]] ([[:ru:Айналов, Дмитрий Власьевич|ru]]) # [[Дмитрий Артамонов]] # [[Дмитрий Архипов]] # [[Дмитрий Белихов]] # [[Дмитрий Беляев (1846)]] # [[Доржи Банзаров]] == Е == # [[Евгений Аксёнов (геолог)]] # [[Евгений Ахмадуллин]] ([[:ru:Ахмадулин, Евгений Валерьевич|ru]]) # [[Евгений Бариев]] # [[Евгений Батенчук]] # [[Евгений Белов (техник)]] # [[Евгений Бердников]] # [[Евгений Бикташев]] # [[Евдокия Багаева]] # [[Елена Алексеева (киновед)]] # [[Евмений Аристов]] # [[Елга бассейны]] # [[Елена Арсентьева]] # [[Елена Бахмутова]] # [[Елизавета Белогорская]] # [[Емилиан Адамюк]] == Ё == == Ж == == Җ == # [[Җәвад Алмаз]] # [[Җамиг мәчете (Яр Чаллы)]] # [[Җәлил Бәйбулатов|Җәлил Байбулатов]] # [[Җәмилә Әсфәндиярова]] # [[Җанбәк Әхмәрев|Җанбәк Әхмәров]] # [[Җәүдәт Айдаров]] # [[Җәүдәт Әхмәтҗанов]], Касыйм улы (1939-2021), предприятие җитәкчесе # [[Җиһангир Абызгилдин]] # [[Җиһангир Алкин]] # [[Җиһангир Байбурин]] == З == # [[Закир Әсфәндияров]] # [[Закир Батраев]] # [[Закирҗан Бикмөхәммәтов]] # [[Зариф Алимов]] # [[Зариф Бәшири]] # [[Заур Бәширов]] # [[Заһир Бигиев]] # [[Заһирә Байчурина]] # [[Заһретдин Бабур]] # [[Зәйнәп Бәширова]] # [[Зәйнетдин Әхмәтҗанов]] # [[Зәйтүнә Әхтәмова]] # [[Зәки Алимов]] # [[Зәки Баязитский]] # [[Зинаида Абрамова]] (Иван кызы, биохимик) # [[Зинаида Афанасьева]] # [[Зиннәтулла Билалетдинов]] # [[Зирәк Бикмөхәммәтева|Зирәк Бикмөхәммәтова]] # [[Зифа Басыйрова]] # [[Зөләйха Әхмәтова]] # [[Зөлфә Әминова]] # [[Зөфәр Абдуллин (урманчы)]] # [[Зөфәр Бәширов]] # [[Зөһрә Акчурина]] # [[Зөһрә Баембәтова]] # [[Зөһрә Байрашева]] # [[Зыятдин Арысланов]] == И == # [[Ибнеәмин Әхтәмов]] # [[Ибраһим Абдуллин]] # [[Ибраһим Әмирханов]] # [[Ибраһим Әхмәров]] # [[Ибраһим Әхтәмов]] # [[Ибраһим Башмаков]] # [[Ибраһим Бикҗанов|Ибраһим Бикжанов]] # [[Ибраһим Бикколов]] # [[Ибраһим Беркутов|Ибраһим Бөркетов]] # [[Иван Алафузов]] # [[Иван Александров]] # [[Иван Бабст]] # [[Иван Бахтин]] # [[Иван Башилов]] # [[Иван Башкиров (1900)]] # [[Иван Башкиров (1926)]] # [[Иван Шидловский шәхси китапханәсе]] # [[Игорь Адо]] # [[Игорь Аксёнов]] # [[Игорь Алексеев (мәдәният эшлеклесе)]] # [[Игорь Антипин]] # [[Игорь Арлеевский]] # [[Игорь Баскин]] # [[Игорь Башмаков]] # [[Игорь Белькович]] # [[Игорь Бикәев|Игорь Бикеев]] # [[Ида Билич]] # [[Идел-Кама төбәгенең биржа һәм авыл хуҗалыгы газетасы]] # [[Идрис Абдрахманов]] # [[Илгиз Абдуллин]] # [[Илгизәр Әхмәтов]] # [[Илдар Абдуллин]] # [[Илдар Абдуллин (технолог)]] Гариф улы # [[Илдар Абдуллин (физико-химик)]] Шәүкәт улы # [[Илдар Аблаев]] (Мансур улы, иктисадчы) # [[Илдар Әхмәдиев]] # [[Илдар Әхсәнов]] # [[Илдар Әхтәмов]] # [[Илдар Әһлуллин]] # [[Илдар Батыршин]] # [[Илдар Бәдриев]] # [[Илдар Бикбулатов]] # [[Илдар Бикчәнтәев (математик)]], Әхмәт улы # [[Илдар Бикчәнтәев (физик)]], Гомәр улы # [[Илдус Ахунҗанов]] # [[Илдус Әсәдуллин]] # [[Илдус Хәниф улы Әхмәтҗанов|Илдус Әхмәтҗанов]], Хәниф улы # [[Илдус Бикколов]] # [[Илида Бәширова]] # [[Илизә Әхмәтшина]] # [[Илмәт (Алабуга районы)]] # [[Илнур Абдуллин]] Габдулла улы # [[Илтазар Алиев]] ([[:ru:|ru]]) # [[Илүсә Бәдриева]] # [[Илфак Абдуллин]] # [[Илфан Бикмаев]] # [[Илшат Әминов]] # [[Илшат Бакиров]] # [[Илья Андреев]] # [[Илья Бердников]] # [[Илья Березин]] # [[Илья Бибиков]] # [[Ильяс Алкин]] # [[Ильяс Әүхәдиев]] # [[Ильяс Әхмәтгалиев]] # [[Илсөя Андрушко]] # [[Индира Бакирова]] # [[Иннокентий Бессонов]] # [[Иосафат Барбаро]] # [[Иосиф Адамов]] # [[Иосиф Готвальд шәхси китапханәсе]] # [[Ираида Бажина]] # [[Ираклий Боратынский]] # [[Ирек Акишев]] # [[Ирек Әүхәдиев]] # [[Ирек Батыршин]] # [[Ирек Баһманов]] # [[Ирек Биккинин]] # [[Ирина Аверко-Антонович]] # [[Ирина Алимова]] ([[:ru:Алимова, Ирина Каримовна|ru]]) # [[Ирина Әйнетдинова]] # [[Ирина Алатырцева]] # [[Исаак Алуф]] ([[:ru:Алуф, Исаак Самуилович|ru]]) # [[Исемсез күл (Азнакай районы)]] # [[Исемсез күл (Спас районы)]] # [[Искәндәр Абдуллин (1935)]] # [[Искәндәр Байбиков]] # [[Искәндәр Батыршин]] # [[Искәндәр Биктаһиров]] # [[Ислам Әхмәтҗанов]] # [[Ислам Беляев]] # [[Исмәгыйль Аитов]] # [[Исмәгыйль Александрович]] # [[Исмәгыйль Әхмәдуллин]] # [[Исмәгыйль Бикмөхәммәтов]] # [[Исмәгыйль Габдрәфыйков]] # [[Исхак Әлмәшев]] # [[Исхак Әхмәров]] # [[Исхак Әхмәтов]] # [[Ишмөхәммәт Динмөхәммәтов шәхси китапханәсе]] == Й == # [[Йосыф Акчура]] # [[Йосыф Әҗимов]] Исмәгыйль улы # [[Йосыф Байгилдин]] # [[Йосыф Баласагуни]] == К == # [[Марҗа алкасы|Кабар агачы]] # [[Кадыйр Габдрахманов]] # [[Каен]] # [[Каенлык (Биектау районы)]] # [[Каенлык (санаторий)]] # [[Казан адмираллыгы]] # [[Казан руханилар академиясе китапханәсе]] # [[Казан руханилар семинариясе китапханәсе]] # [[Казан студентлары китапханәсе]] # [[Казан университеты каршындагы Казан табибләре җәмгыяте китапханәсе]] # [[Казан университеты студентлары китапханәсе]] # [[Казан университетының анатомия театры бинасы (Казан)]] # [[Казанда Бельгиянең атлы тимер юллар аноним җәмгыяте]] # [[Калка буендагы бәрелеш|Калка елгасы буендагы сугыш]] # [[Камаловларның шәхси китапханәсе]] # [[Камил Азиев]] ([[:ru:Азиев, Камиль Галиевич|ru]]) # [[Камил Азизов]] # [[Камил Әбләзов]] # [[Камил Әминов]] # [[Камил Бәхтияров]] # [[Камил Бикәшев]] # [[Кара миләш]] # [[Карл Арнштейн]] # [[Карл Вилһелм Барду|Карл Вильгелм Барду]] # [[Карл Фукс шәхси китапханәсе]] # [[Касыйм Әхмиров|Касыйм Әхмәров]] # [[Касыйм Биккол]]ов һәм [[Касыйм Биккол (берләштерү)]] # [[Каюм Байбуров]] # [[Кәбир Бәкер]] # [[Кәлимулла Әхмәдишин]] # [[Кәрам Әхмәтҗанов]] # [[Кәрим Әмири]] # [[Кәфил Әмиров]] # [[Кәшфи Басыйров]] # [[Кәшшаф Әмиров]] # [[Кеазыйм Баязитов]] # [[Келәр]] # [[Киамил Аширов]] # [[Кирилл Аристов]] # [[Китапханә]]ләр # [[Китапханә белеме]] # [[Китапханә-библиография белеме]] # [[Татарстанның Республика медицина китапханә-мәгълүмат үзәге|Китапханә-мәгълүмат үзәге]] # [[Кондырча елгасы буендагы сугыш]] # [[Константин Архангельский]] # [[Константин Афендулов]] ([[:ru:Афендулов, Константин Пантелеймонович|ru]]) # [[Константин Базилевич]] # [[Константин Балакин]] # [[Кузьма Афанасьев]] # [[Күбәләкләр]] # [[Кыям Абрамов]] == Л == # [[Лариса Астахова]] # [[Лариса Башкирова]] # [[Лариса Баянова]] # [[Ләбиб Айтуганов]] # [[Ләйлә Габдрахманова]] (Әсхәт кызы) # [[Ләйлә Абдрахманова]] (Габдулла кызы, химик-технолог) # [[Ләйлә Алимова]] # [[Ләйлә Байтирәкева|Ләйлә Байтирәкова]] # [[Ләйсән Абдулхакова]] (Равил кызы, тел белгече) # [[Ләкләк кошлар]] # [[Лев Аболин]] (Михаил улы, психолог) # [[Лев Багал]] # [[Лев Безбородов]] # [[Лев Берг]] # [[Леонид Аксентьев]] # [[Леонид Алдошин]] # [[Леонид Аполлонов]] # [[Леонид Арсланов]] # [[Леонид Арсланов (тренер)]] # [[Леонид Бабушкин]] # [[Лидия Аверьянова]] # [[Лидия Анчикова]] # [[Лидия Әхмәтова]] # [[Лилия Әмирова]] # [[Линар Әминов]] # [[Линар Әхмәтов]] # [[Лия Әмирова]] Нурмөхәмәт кызы # [[Локман Аитов]] # [[Луиза Батыр-Болгари]] # [[Луиза Бәйрәмова]] # [[Любовь Агеева]] Владимир кызы # [[Людмила Абуталипова]] Николай кызы, химик-технолог # [[Людмила Аверко-Антонович]] # [[Людмила Ачкасова]] # [[Людмила Әүхәдеева]] # [[Людмила Әхмәтова]] # [[Людмила Бессонова]] # [[Люция Әхмәдуллина]] == М == # [[Мансур Абдрахманов]] # [[Мансур Абдуллин]] # [[Мансур Аблаев]] # [[Мансур Вахитев|Мансур Бахитов]] # [[Марат Арсланов]] # [[Марат Әмиров]] # [[Марат Әмирханов]] # [[Марат Әхмәтҗанов]] # [[Марат Әхмәтов (1937)]], Гакыйф улы, скрипкачы, педагог # [[Марат Әхмәтов (1954)]], Готыф улы, дәүләт-сәясәт эшлеклесе # [[Марат Бариев]] # [[Марат Бәшәров]] # [[Марат Бибишев]] # [[Маргарита Беляева]] # [[Марина Абросимова]] Юрий кызы, педиатр # [[Мария Алейникова]] # [[Марс Алиев]] # [[Марс Әмиров]] # [[Марсель Әгълиуллин]] (яки Әһлиуллин) Мотыйгулла улы, генерал-майор # [[Марсель Әхмәтҗанов]] # [[Марсель Бакиров]] # [[Марсил Әхмәдиев]] # [[Мартин Бартелс|Мартин Бартельс]] # [[Математик анализ]] # [[Маһинур Авазбакиева]] # [[Мәҗит Әлмөхәммәтов]] # [[Мәкә үләне|Мәкә]] (үсемлек) # [[Мәннаф Айтуганов]] # [[Мәнаф Аубәкеров|Мәннаф Әбүбәкеров]] # [[Мәрьям Арсланова]] # [[Мәрьям Әхиярова]], Җәләл кызы, педагог # [[Мәрьям Байгилдиева]] # [[Мәрьям Бикбулатова]] # [[Мәсәбих Ахунов]] # [[Мәхбүбә Алкаева-Чүпрәле]] # [[Мәхбүбҗамал Акчурина]] # [[Мәхмүт Аипов]] # [[Мәхмүт Актуганов]] # [[Мәхмүт Алмаев]] # [[Мәхмүт Әхмәтҗанов]] # [[Мәхмүт Әхмәтов]] # [[Мәхмүт Габдрахманов]] # [[Мәүлетҗан Абдуллин]] # [[Дөя сеңере|Мәче борчагы]] # [[Меланья Анисимов]] # [[Мидхәт Габдуллин]] # [[Милий Балакирев]] # [[«Милләтчеләрнең Совет хакимиятенә каршы оешмасы» эше]] # [[Миндияр Бикчурин]] # [[Минереис Баһманов]] # [[Минзакир Әпсәләмов]] # [[Минзаһит Баһаветдинов]] # [[Зөфәр Билалов|Минзөфәр Билалов]] # [[Миннеәхмәт Әүхәдиев|Минрәхмәт Әүхәдиев]] # [[Миннехан Әхмәтҗанов]] # [[Миңлебай Әҗмәтов]] # [[Миңнегәрәй Әхмәтшин|Миңлегәрәй Әхмәтшин]] # [[Миңнулла Бәдретдинов]] # [[Миргарифан Азизов]] # [[Мирзаҗан Байкиев]] # [[Мирзаян Баһавов|Мирзаян Баһауов]] # [[Мирсалих Бикчурин]] # [[Мирсәет Ардуанов]] # [[Мирсәй Әмир]] # [[Мифтах Әпсәләмов]] # [[Мифтахетдин Акмулла]] # [[Михаил Алаев]] # [[Михаил Алтыкис]] # [[Михаил Андреев (1896)]], Пётр улы # [[Михаил Артамонов]] # [[Михаил Арш]] # [[Михаил Астангов]] # [[Михаил Ахматов]] # [[Михаил Барашов]] # [[Михаил Батуров]] # [[Михаил Белдер|Михаил Бельдер]] # [[Михрали Алиев]] # [[Моисей Аксянцев]] # [[Мортаза Әҗимов]] # [[Мортаза Габдуллин]] # [[Мостафа Александрович]] # [[Мотыйк Әхмәдуллин]] # [[Мохтар Алиев]] ([[:ru:Алиев, Мухтар Алиевич|ru]]) # [[Мөбарәк Батталов]] # [[Мөгалләм Бердиев]] # [[Мөдәррис Әгъләмов]] # [[Мөнир Агишев]] # [[Мөнир Әһлиуллин]] # [[Мөслим Абдуллин]] # [[Мөхәммәд Әфган солтан тәкиясе]] # [[Мөхәммәт Әблиев]] # [[Мөхәммәт Арсланов]] # [[Мөхәммәт Әхмәтгалиев]] # [[Мөхәммәтгали Арсланов]] # [[Мөхәммәтҗан Аитов]] # [[Мөхәммәтзариф Әмирханов]] # [[Мөхәммәтсафа Баязитов]] # [[Мөхлисә Бакыева]] # [[Мунча]] # [[Муса Акъегетзадә]] # [[Муса Алиев]] ({{lang-ru|Муса Улеев}}) — [[:Төркем:Пугачёв күтәрелеше|Пугачёв күтәрелеше]] катнашучысы # [[Муса Бигиев]] == Н == # [[Нугайбәк Әсәнов|Нагайбәк Әсәнов]] # [[Надежда Акҗегетова]] ([[:ru:Акжигитова, Надежда Ибрагимовна|ru]] # [[Надежда Амфитеатрова]] # [[Надир Әлмиев]] # [[Надия Бакыева]] # [[Назиф Бәхтизин]] # [[Наил Ахунов]] # [[Наил Әбүбәкерев]] Кадыйр улы, химик # [[Наил Әдһәмов]] # [[Наил Әкрәмов]] # [[Наил Әмиров]] # [[Наил Әмиров]] Баһави улы, терапевт # [[Наил Әхмәтов]], Сибгат улы, химик (1926-2006) # [[Наил Әхмәтов (1954)]], Җиһангир улы, геолог # [[Наил Әюпов]] # [[Наил Байбурин]] # [[Наил Бакиров]] # [[Наил Баһаветдинев]] # [[Наил Бәхтияров]] # [[Наил Биккенин|Наил Биккинин]] # [[Наилә Әмирханова]] # [[Наилә Бажирова]] # [[Наилә Баһаветдинова]] # [[Нәгыймә Балтачиева|Наймә Балтачиева]] # [[Нариман Аитов]] # [[Наталия Андрамонова]] # [[Наталья Башкирцева]] # [[Натан Басин]] # [[Нәгыйм Әгъләмов]] # [[Нәгыйм Әһлиуллов]] Хәлил улы, химик # [[Нәҗип Асанбаев]] # [[Нәкый Батыршин]] # [[Нәкый Бикташев]] # [[Нәүфәл Адылов]] # [[Нәфис Афзалетдинов]], Әбелгата улы # [[Нәфыйга Арапова]] # [[Нигъмәтулла Габдуллин]] # [[Николай Абрамов]] (Александр улы, терапевт) # [[Николай Агафонов (1842)]] # [[Николай Агафонов шәхси китапханәсе]] # [[Николай Алешков]] # [[Николай Алтынов]] # [[Николай Алфёров (1777)]] Фёдор улы ([[:ru:Алфёров, Николай Фёдорович|ru]]) # [[Николай Андреев (1946)]], Кузьма улы # [[Николай Андреевский]] # [[Николай Антипов]] # [[Николай Аржанов]] # [[Николай Аристов (1834)]] # [[Николай Артамонов]] # [[Николай Арцыбашев]] # [[Николай Арцыбашев шәхси китапханәсе]] # [[Николай Астахов]] # [[Николай Ашмарин]] # [[Николай Баженов (1804)]] # [[Николай Балакирев]] # [[Николай Баныкин]] # [[Николай Барышев (1898)]] # [[Николай Барышев (физик)]], Сергей улы # [[Николай Баскаков]] # [[Николай Бауман]] # [[Николай Бекетов]] # [[Николай Белелюбский]] # [[Николай Белоклоков]] # [[Николай Белькович]] # [[Николай Беляев (1842)]] # [[Николай Беляев (1937)]] # [[Николай Березин]] # [[Николай Бех]] # [[Николай Булич шәхси китапханәсе]] # [[Николай Кунавин шәхси китапханәсе]] # [[Нил Алкин]] # [[Нилүфәр Асанова]] # [[Нилс Әхтәмов|Нильс Әхтәмов]] # [[Нияз Акмал]] # [[Нияз Әхмәров]] # [[Ниятбакый Әтнәмәтов|Ниятбакый Атнометов]] # [[Ногман Габделкәримов]] # [[Нур Әхмәдиев]] # [[Нур Баян]] # [[Нургали Бариев]] # [[Нури Алиев]] # [[Нури Арсланов]] # [[Нурмөхәммәт Алимов]] # [[Нурулла Абдулин]] # [[Нурхәтим Бикколов]] == О == # [[Олег Аникеенок]] # [[Олег Антонов (1932)]], Михаил улы # [[Олег Белькович]] # [[Ольга Александрова-Гейнс]] # [[Осия Берим]] # [[Госман Әхмәтович (1899)|Осман Ахматович]] # [[Отто Бадер]] == Ө == # [[Өч төсле миләүшә]] # [[Өммегөлсем Ардаширова]] == П == # [[Павал Абрамов]] # [[Павел Аксёнов]] # [[Павел Аникин (1827)]] # [[Павел Әхмәров]], Николай улы (туганда Сәхибгәрәй, 1862-1900) # [[Павел Беньков]] # [[Патологик анатомия]] # [[Песи борчагы]] ([[:ru:Алтей|ru]]) ## [[Шифалы мәче борчагы]] # [[Пётр Алабин]] ([[:ru:Алабин, Пётр Владимирович|ru]]) # [[Пётр Алимов]] # [[Пётр Алкеев]] # [[Пётр Апраксин]] # [[Пётр Аргутинский-Долгоруков]] # [[Пётр Артемьев]] # [[Пётр Архангельский]] # [[Петр Байбарышев|Пётр Байбарышев]] # [[Петр Баландин|Пётр Баландин]] # [[Петр Бетев|Пётр Бетев]] # [[Петр Беневоленский|Пётр Беневоленский]] # [[Пётр Медведев шәхси китапханәсе]] # [[Порфирий Афанасьев]] == Р == # [[Рабит Батулла]] # [[Равил Абдрахманов]] # [[Равил Агишев]] # [[Равил Алтынбаев]] # [[Равил Әдһәмов]] # [[Равил Әмирхан]] # [[Равил Балтанов]] # [[Равил Батыров]] # [[Равил Бикбов]] # [[Равия Абдуллина]] # [[Радик Әфләтунов]] Әбүзәр улы # [[Радик Бариев (1961)]] # [[Радик Бәширов (1935)]] # [[Разак Әбүзәров]] Абдрахман улы, педагог # [[Раил Әбраров]] Нургали улы (генерал-майор) # [[Раиф Бакиров]] # [[Рамзес Габдрәшитов]] (Тәлгать улы) # [[Рамил Абдершин]] # [[Рамил Бәхтизин]] # [[Расих Әхмәтвәлиев]] # [[Рауза Аршинова]] # [[Рауза Бакыева]] # [[Рафаил Аширов]] # [[Рафаил Әмиров]] # [[Рафаил Баһаветдинов|Рафаэль Баһаветдинов]] # [[Рафаэль Агафонов]] # [[Рафаэль Әбүзәров]] Хаҗи улы # [[Рафаэль Бикташев]] # [[Рафаэль Билалов|Рафаэль Белялов]] # [[Рафил Габделмәҗитов]] (Гыйниятулла улы, нефтьче) # [[Рашат Әмирханов]] # [[Рәдиф Бәширов]] # [[Рәзилә Әсрутдинова]] # [[Рәзим Әхмәдуллин]] # [[Рәис Әбҗәлимов]] (Шакир улы) # [[Рәис Беляев]] # [[Рәисә Биктимерова]] # [[Рәисә Билалова]] # [[Рәисә Габдрахманова]] # [[Рәиф Әмиров]] # [[Рәйсә Әхмәтьянова]] # [[Рәкыйп Әбүсев]] Әхмәт улы, математик # [[Рәмис Габдрәшитов]] # [[Рәсим Абдрахманов]] # [[Рәсим Акчурин]] # [[Рәсим Әмиров]] # [[Рәфгать Алтынбаев]] # [[Рәфкать Бикчәнтәев]] # [[Рәфыйк Билалов]] # [[Рәхмәтулла Әмирханов]] # [[Рәшид Әһлиуллов]] # [[Рәшит Абашев (1951)]] # [[Рәшит Абдуллин]] # [[Рәшит Азизов]] # [[Рәшит Алимов]] # [[Рәшит Алтынбаев]] # [[Рәшит Апаков]] # [[Рәшит Әҗимев]] # [[Рәшит Әхмәров]] # [[Рәшит Әхмәров]], Хәмзә улы (1939-1996), елга флоты эшлеклесе # [[Рәшит Әхмәров (биолог)]], Насыйп улы # [[Рәшит Әхмәтҗанов]] # [[Рәшит Әхмәтов]] # [[Рәшит Бәшәр]] # [[Рәүф Әбләзев]] # [[Резеда Әхиярова]] # [[Рем Абзалов]] # [[Ринат Аюкаев|Ренат Аюкаев]] # [[Ренат Әкбәров]] # [[Рельефның антропоген формалары]] # [[Риза Бариев]] # [[Ризван Ибраһимов]] # [[Ринат Абдрахманов]] # [[Ринат Абзалов]] (Абзал улы) # [[Ринат Акчурин]] # [[Ринат Әсәдуллин]] # [[Ринат Әхмәтҗанов]] # [[Ренат Әюпов|Ринат Әюпов]] # [[Ринат Бариев]] # [[Ренат Биккинин|Ринат Биккинин]] # [[Риф Акбашев]] # [[Рифат Әбүлханов]] Назыйм улы, балет артисты # [[Рифгать Әбдиев]] # [[Рифкать Әхмәдиев]] # [[Рифгать Әхмәтьянов|Рифкать Әхмәтьянов]] # [[Рифкать Баһаветдинев|Рифкат Баһаутдинов]] # [[Рифхәт Арсланов]] # [[Ришат Абдуллин]] # [[Роберт Әбүлмәмбәтов]] Шарифҗан улы, актёр # [[Роберт Әхмәтҗанов]] # [[Роберт Бикмөхәммәтов|Роберт Бикмөхәмәтов]] Гата улы # [[Роберт Бикмөхәммәтов (педагог)|Роберт Бикмөхәмәтов]] Кабир улы, педагог # [[Роза Әминова]] # [[Роза Әхмәдиева]] # [[Роза Әхтәмова]] # [[Роза Әюпова]] # [[Роза Бакиева|Роза Бакыева]] # [[Россия фәннәр академиясе Казан фәнни үзәгенең Казан физика-техника институты китапханәсе]] # [[Рөстәм Абдуллаев]] # [[Рөстәм Абделхаков]] # [[Рөстәм Абызов]] # [[Рөстәм Абязов]] # [[Рөстәм Акалаев]] # [[Рөстәм Әмиров]] # [[Рөстәм Әсфәндияров]] # [[Рөстәм Әхмәтов]], Фәһим улы (1950), биеклеккә сикерүче # [[Рөстәм Әхмәтов (икътисадчы)]], Рәфгать улы # [[Рөстәм Бакиров]] # [[Рөстәм Башкуров]] # [[Рөстәм Бәхтиозин|Рөстәм Бахтиозин]] # [[Рөстәм Баязитев|Рөстәм Баязитов]] # [[Рөстәм Бәйкиев]] # [[Рубин Абдуллин]] # [[Рузалин Бакиев|Рузалин Бакыев]] # [[Рус Алаты]] # [[Рус Бәрлебашы]] == С == # [[Сабир Алимов]] # [[Сабир Әхтәмов]] # [[Сабир Бәхтияров]] # [[Сабир Өметбаев]] # [[Савелий Бергольц]] # [[Садри Ахун]] # [[Садыйк Әбелханов]] # [[Садыйк Әхтәмов (1877)]] # [[Садия Биглова|Садыя Беглова]] # [[Сазанак]] # [[Салих Баттал]] # [[Салих Батыев]] # [[Самат Әхтәмов]] # [[Сания Бәхтиярова]] # [[Саре Абдуллина]] # [[Сафиулла Габдуллин]] # [[Сәвия Әмирова]] # [[Сәгыйть Агиш]] # [[Сәет Вахиди шәхси китапханәсе]] # [[Сәетгәрәй Алкин]] # [[Сәйяр Айдаров]] # [[Сәлах Атнагулов]] # [[Сәләм Алишев]] # [[Сәлим Айткулов]] # [[Сәлимә Абдрахманова]] (Салават кызы) # [[Сәлимҗан Баруди]] # [[Сәлимхан Әхмәтханов]] # [[Сәрвәр Әдһәмова]] # [[Сәхабә]] # [[Светлана Батыршина]] # [[Семён Альтшулер]] # [[Семен Баратаев|Семён Баратаев]] # [[Семен Бирюков|Семён Бирюков]] # [[Сергей Абруков]] Андрей улы, физик # [[Сергей Абуладзе]] # [[Сергей Аксаков]] # [[Сергей Алексеев (хирург)]] # [[Сергей Анаников]] # [[Сергей Андроненко]] # [[Сергей Афонский]] # [[Сергей Бахрушин]] # [[Ситдыйк Айдаров]] # [[«Совет хакимиятенә каршы оешкан төркем» эше]] # [[Соломон Арановский]] # [[Солтанморат Акбиев]] # [[София Березина]] # [[Софья Бабкина]] # [[Сөзәклекләр асимметриясе]] # [[Сөләйман Бакырганый|Сөләйман Бакыргани]] # [[Сөләйман Габдрәшитов]] # [[Сөнгатулла Бикбулат]]ов # [[Станислав Андреев]] # [[Степан Бендиков]] # [[Степан Бечко-Друзин]] # [[Сукырлар һәм начар күрүчеләр өчен махсус республика китапханәсе]] # [[Суздаль янындагы сугыш]] # [[Сүсәнәк]] # [[Сыза]] == Т == # [[Тавык чәчәге]] # [[Тадеуш Банахевич]] # [[Тамерлан Беляк]] # [[Татар Аксуы]] # [[Татар дәүләт җыр һәм бию ансамбле]] # [[Татарлар апологиясе]] # [[Татарстан архитектурасы]] # [[Татарстан дәүләт фольклор музыкасы ансамбле]] # [[Татарстан Республикасы Арбитраж суды]] # [[Татарстан халыклары Ассамблеясе|Татарстан Республикасы халыклары ассамблеясе]] # [[Татарстан Республикасының археологик картасы]] # [[Татарстанда атом-төш корылмаларына каршылар җәмгыяте]] # [[Татьяна Аникина]] # [[Татьяна Багаева]] # [[Таһир Айзатуллов]] # [[Таһир Әхмәтов]] # [[Таһир Балтачиев]] # [[Тәлгать Әхмәтов]] # [[Тәлгать Бикчурин]] # [[Тәрҗемәи хәл]] # [[Тәүфикъ Әйди]] # [[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе]] # [[Терек елгасы буендагы сугыш]] # [[Тиенсыманнар]] # [[Тилебәрән]] # [[Тимерхан Әхмәтов]] # [[Тимофей Башкирев]] # [[Тимофей Белов]] # [[Тимур Акулов]] # [[Топографик анатомия]] # [[Торнабаш]] ([[:ru:Аистник|ru]]) ## [[Гади көтүче энәсе|Гади торнабашы]] ([[:ru:Аистник обыкновенный|ru]]) ## [[Татар торнабашы]] ([[:ru:Аистник татарский|ru]]) # [[Төмән өлкәсе татарлары ассоциациясе]] # [[Төпсез күл]] # [[Төрки-татар актлары]] # [[Тешсез әкәм-төкәмнәр]] == У == # [[Ульрих Авранек]] # [[Гомәр Биләлев|Умәр Билалов]] # [[Умырткасызлар]] # [[Урта Идел һәм Урал буе татар халкы сөйләшләре атласы]] # [[Усман Абдуллов]] # [[Усман Әлмиев]] == Ү == # [[Үзбәк Алпаров]] # [[Үзбәк Әхмәров]] # [[Үзбәк Байчура]] # [[Үзбәк Биктимеров]] # [[Үлмәсгөл]] # [[Үсемлекләрдә бактериаль авырулар]] == Ф == # [[Фазыл Әмиров]] # [[Фазылҗан Әхмәлетдинов]] # [[Фаил Әхмәдиев]] # [[Факил Әһлиуллин]] # [[Фасил Әхмәтов]] # [[Фатих Әмирхан]] # [[Фатих Әмирхан шәхси китапханәсе]] # [[Фатыйх Бәхтиев|Фатих Бәхтиев]] # [[Фатиха Аитова]] # [[Фатиха Аитова мәктәбе]] # [[Фатиха Әбүзева]] Фәттах кызы, техника-технология белгече # [[Фатыйма Әфләтунова]] # [[Фәез Бәдриев]] # [[Фәйзи Биккинин]] # [[Фәйзрахман Бәгишев|Фәйзерахман Бегишев]] # [[Фәйзрахман Әминов]] # [[Фәйзулла Әһлетдинов]] # [[Фәнзаман Баттал]] # [[Фәрид Бәширов]] # [[Фәридә Алимова]] # [[Фәридеддин Гаттар]] # [[Фәрит Аблаев]] # [[Фәрит Аганин]] # [[Фәрит Айзәтов]] # [[Фәрит Акчурин]] # [[Фәрит Әбдерәзәков]] # [[Фәрит Әүхәдиев]] # [[Фәрит Әхмәтханов]] # [[Фәрит Баһаветдинов]] # [[Фәрит Бәдретдинев|Фәрит Бәдретдинов]] # [[Фәрит Бәйрәмов]] # [[Фәрит Бәхтиозин]] # [[Фәрит Бәшир]]ов # [[Фәрит Бикчәнтәев]] # [[Фәрит Габдрәхим]] # [[Фәрхи Әхмәтов]] # [[Фәтхерахман Әхмәдиев]] # [[Фәүзи Байбурин]] # [[Фәүзия Бәйрәмова]] # [[Фәхрази Әхмәтвәлиев]] # [[Фәхрелислам Агиев]] # [[Фәхретдин Әбләзов]] # [[Федор Амлонг]] # [[Федор Аристов]] # [[Фёдор Амфитеатров]] # [[Фёдор Баталов]] # [[Фирдәвес Әхтәмова]] # [[Фидүс Әсхәдуллин]] # [[Фирая Әхмәдуллина]] # [[Фирая Әхмәтҗанова]] # [[Фирдәвес Әһлиуллина]] # [[Флүр Баһаутдинов|Флер Баһаветдинов]] # [[Флүрә Баязитова|Флёра Баязитова]] # [[Флора Әхмәтова-Урманче|Флора Әхмәтова]] # [[Флорид Әгъзамов]] # [[Флюра Бикмурзина]] # [[Фоат Авзалов]] # [[Фоат Әбүбәкеров]] # [[Фоат Әкбәров]] # [[Фоат Әхмәтҗанов]] # [[Франц Баллод]] == Х == # [[Хаҗиәхмәт Әбүзәров]] Кәрибулла улы # [[Хайваннар анатомиясе]] # [[Халид Алимәтов]] # [[Халидә Әхтәмова]] # [[Халидә Багданова|Халидә Богданова]] # [[Харис Әшрәфҗанов]] # [[Харрас Әюп|Харрас Әюпов]] # [[Хафиз Аднаш]] # [[Хаува Бикмөхәммәтова]] # [[Хәбиб Әсәров]] # [[Хәбиб Баянов]] # [[Хәбибулла Әхмәдуллин]] # [[Хәдичә Акчурина]] # [[Хәдичә Байчурова]] # [[Хәйдәр Акалаев]] # [[Хәйдәр Әгълиев]] # [[Хәйдәр Бигичев]] # [[Хәйрулла Абдуллин]] # [[Хәйрулла Айбәтов]] # [[Хәлил Әбҗәлилов]] # [[Хәлил Әбүлханов]] # [[Хәлил Базаревски]]й # [[Хәлил Беспаев]] # [[Хәлит Әминов]] # [[Хәлиулла Әхмәтшин]] # [[Хәмзә Ахунҗанов]] # [[Хәмит Әһлиуллин]] # [[Хәмит Әюпов (1908)]] # [[Хәниф Габдрахманов]] # [[Хәнисә Алишина]] # [[Хәсән Александрович]] # [[Хәсән Әхмәтгалиев]] # [[Хәсән Әхмәтшин]] һәм [[Хәсән Әхмәтшин (берләштерүгә)]] # [[Хәсән Әхтәмов]] # [[Хәсән Кайгы]] # [[Хезмәт биржасы]] # [[Хикмәт Биккинин]] # [[Хикмәтулла Арсланов]] # [[Хөсәен Абушаев]] Йосыф улы, шагыйрь # [[Хөсәен Әмирханов]] # [[Хөсәен Байбиков]] # [[Хуҗа Бәдигый]] һәм [[Хуҗа Бәдигый (берләштерү)]] == Һ == # [[Хәбил Бикташев|Һабил Бикташев]] # [[Һава Бакыева]] [[:d:Q93584179|d]] # [[Һади Атласи]] == Ц == == Ч == # [[Чуаш Аксуы]] # [[Чуллыклар]] # [[Чулпан Бәхтиярова]] # [[Чыңгыз Айтматов]] # [[Чыңгыз Әхмәров]] == Ш == # [[Шакир Абилов]] # [[Шакир Әхтәмов]] # [[Шамил Агиев]] # [[Шамил Алиев (1946)]] Ариф улы, [[Ка­зан авыл ху­җа­лы­гы инс­ти­ту­ты­]]н тәмамлаучы, фәннәр докторы # [[Шамил Анак]] # [[Шамил Әхмәтҗанов]], Сабир улы, җырчы # [[Шамил Әхмәтҗанов (инженер)]], Халикъ улы # [[Шамил Әхмәтов]] # [[Шамил Бариев]] # [[Шамил Башкиров]] # [[Шамил Бикмаев]] # [[Шамил Бикчурин]] # [[Шамил Габдрәшитов (1921)]] # [[Шаһбазгәрәй Әхмәров]] # [[Шаһвәли Башкиров]] # [[Шаһингәрәй Бикколов]] # [[Шәехзадә Бабич]] # [[Шәйхулла Алкин]] # [[Шәмсия Апакай]] # [[Шәриф Гамиди]] # [[Шәүкәт Әмиров]] # [[Шәүкәт Биксәев|Шәүкәт Биксиев]] # [[Шәүкәт Биктимеров]] # [[Шәфигулла Бикчурин]] # [[Шәхсәнәм Әсфәндиярова]] # [[Шәхси китапханәләр]] # [[Шиһабетдин Мәрҗани шәхси китапханәсе]] # [[Шәһит Әхмәдиев]] # [[Шилки]] # [[Шиһаб Әхмәров|Шиһап Әхмәров]] # [[Шубай Арсланов]] == Щ == == Э == # [[Эдуард Әбелханов]] Кыям улы, радиоинженер # [[Эдуард Бадәмшин]] # [[Элекон]] # [[Эльбрус Баянов]] # [[Эльвира Батыева]] # [[Эльза Әхмәтова]] # [[Эльмира Альпатова]] # [[Эмилия Балалыкина]] # [[Эра Байбикова]] # [[Ирныс Бәкиров|Эрнест Бакиров]] # [[Эшсезлек]] == Ю == # [[Юзеф Беляк]] # [[Юлия Андреева]] # [[Юлия Андрианова]] # [[Юныс Әминов]] # [[Юныс Әхмәтҗанов]] # [[Юрий Аверко-Антонович]] # [[Юрий Акимов]] # [[Юрий Алаев]] # [[Юрий Артюхин]] # [[Юрий Әфләтунов]] # [[Юрий Бабанов]] # [[Юрий Балашов]] # [[Юрий Белостоцкий]] # [[Юрий Беляков]] == Я == # [[Ягъфәр Әхмәтшин]] # [[Якуб Агишев]] # [[Якуб Айманов]] # [[Якуб Александрович]] ([[:ru:Александрович, Якуб Мустафович|ru]]) # [[Яңа әнис]], алма сорты # [[Яңавыл (Мамадыш районы)]] # [[Ярхәм Бикчәнтәев]] # [[Яхъя Абдуллин]] == I == # [[ICL-КПО ВС]] == WD == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасына волонтёрлар керткән мәгълүматка нигезләнә, '''тулы түгел''' һәм хаталы була ала. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру/тулыландыру/төзәтү һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз. Тамгалары татарчалаштырылмаган чакта, башка телдәгесен бирә. ''Авышлы язу'' әлегә [[Татарча Википедия]]дә үзләре турында мәкалә булмаганнарны билгели.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P8377 ?value . } |section= |sort=label |columns=number:#,p18:сурәт,label:Исем,description:тасвир,item:WD,p373:медиа,p8373:Tatarica |thumb_size = 100 }} {| class='wikitable sortable' ! # ! сурәт ! Исем ! тасвир ! WD ! медиа ! Tatarica |- | style='text-align:right'| 1 | [[Файл:MedalTatarstan1.jpg|center|128px]] | [[«Фидакарь хезмәт өчен» медале|"Фидакарь хезмәт өчен" медале]] | | [[:d:Q4286909|Q4286909]] | [[:commons:Category:Medal "For Valiant Labor" (Tatarstan)|Medal "For Valiant Labor" (Tatarstan)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/medal-za-doblestnyj-trud razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/medal-za-doblestnyj-trud] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Файл:Kazan exhibition pavilions (1890) 12.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q128303754|1890 Казан фәнни-сәнәгать күргәзмәсе]]'' | 1890 елда уздырылган өлкә күргәзмәсе | [[:d:Q128303754|Q128303754]] | [[:commons:Category:Kazan scientific and industrial exhibition (1890)|Kazan scientific and industrial exhibition (1890)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/znachimye-sobytiya/nauchno-promyshlennaya-vystavka razdely/istoriya/novoe-vremya/znachimye-sobytiya/nauchno-promyshlennaya-vystavka] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Файл:Kazan exhibition (Brening).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q128303463|1909 Казан халыкара күргәзмәсе]]'' | Россия һәм чит илләрдә җитештерелгән сәнәгать, авыл хуҗалыгы продукцияләренең иң яхшы үрнәкләре белән таныштыру чарасы | [[:d:Q128303463|Q128303463]] | [[:commons:Category:Kazan international exhibition (1909)|Kazan international exhibition (1909)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/znachimye-sobytiya/kazanskaya-mezhdunarodnaya-vystavka razdely/istoriya/novoe-vremya/znachimye-sobytiya/kazanskaya-mezhdunarodnaya-vystavka] |- | style='text-align:right'| 4 | | [[Bolğar bizäleş sänğäte]] | | [[:d:Q13202710|Q13202710]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/mdniyat/bolgar-bizlesh-sngate razdely/istoriya/srednie-veka/mdniyat/bolgar-bizlesh-sngate] |- | style='text-align:right'| 5 | | [[Bolğar çigä asılması]] | | [[:d:Q13202708|Q13202708]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kultura/visochnye-podveski-bulgarskie razdely/istoriya/srednie-veka/kultura/visochnye-podveski-bulgarskie] |- | style='text-align:right'| 6 | | [[İdel buyı Bolğar däwlätenä mongol yawları|İdel buyı Bolğar däwlätenä Mongol yawları]] | Монгол империясенең 1223–1236 еллардагы Болгар дәүләтенә каршы хәрби чаралары | [[:d:Q2670310|Q2670310]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/znachimye-sobytiya/idel-bue-bolgar-dlten-mongol-yaulary razdely/istoriya/srednie-veka/znachimye-sobytiya/idel-bue-bolgar-dlten-mongol-yaulary] |- | style='text-align:right'| 7 | [[Файл:Alfavit2.jpg|center|128px]] | [[Яңалиф|Jaꞑalif]] | 1927 елның 3 июлендә ТАССР Халык комиссарлары Советы тарафыннан кабул ителгән, латин язуына нигезләнгән алфавит | [[:d:Q613977|Q613977]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/tatarskij-yazyk/yanalif razdely/narody/tatary/tatarskij-yazyk/yanalif] |- | style='text-align:right'| 8 | [[Файл:Karl Mufke portrait (Medvedev).jpg|center|128px]] | [[Karl Müfke]] | РИ һәм ССРБ архитекторы, профессор (1868 Воронеж - 1933 Саратов) | [[:d:Q4310153|Q4310153]] | [[:commons:Category:Karl Mufke|Karl Mufke]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/shheslr/myufke-karl-lyudvigovich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/shheslr/myufke-karl-lyudvigovich] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Файл:Chervonetz 1922.jpg|center|128px]] | [[Yaña İqtisadi Säyäsät|NEP]] | Совет дәүләтенең илнең 1914–1920 елларында җимерек хәлгә килгән халык хуҗалыгын торгызу өчен базар мөнәсәбәтләрен һәм эшмәкәрлек башлангычын файдалануга нигезләнеп алып барылган сәясәте (1921-1928) | [[:d:Q45745|Q45745]] | [[:commons:Category:New Economic Policy, Soviet Union|New Economic Policy, Soviet Union]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/ekonomika/novaya-ehkonomicheskaya-politika-nehp razdely/istoriya/novejshee-vremya/ekonomika/novaya-ehkonomicheskaya-politika-nehp] |- | style='text-align:right'| 10 | | [[Tatarica (энциклопедия)|Tatarica энциклопедиясе]] | ТР ФА Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты тарафыннын төзелгән онлайн энциклопедия | [[:d:Q96309586|Q96309586]] | | [https://tatarica.org/tat/about_us_tat/proekt-turynda about_us_tat/proekt-turynda] |- | style='text-align:right'| 11 | | [[Аваз (газета)|«Аваз»]] | Казанда 1917 елда чыккан «социалистик» гәҗит | [[:d:Q20572185|Q20572185]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avaz razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avaz] |- | style='text-align:right'| 12 | | [[Авыл көнкүреше (журнал, Минзәлә)|«Авыл көнкүреше» журналы]] | Айлык авыл хуҗалыгы журналы. ВКП(б)ның Минзәлә канткомы органы | [[:d:Q20571950|Q20571950]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-knkreshe razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-knkreshe] |- | style='text-align:right'| 13 | | [[«Авыл тормышы» журналы]] | Айлык авыл хуҗалыгы журналы (Казан, 1919). Эшче, крәстиян һәм кызылармияче депутатларның Казан Советы җир бүлеге органы булган | [[:d:Q20571965|Q20571965]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-tormyshy razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-tormyshy] |- | style='text-align:right'| 14 | | [[Авыл хуҗалыгы-урманчылык (журнал)|«Авыл хуҗалыгы-урманчылык» журналы]] | ТАССР Җир эшләре халык комиссариаты органы (1928-1931) | [[:d:Q13202857|Q13202857]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-hualygy-urmanchylyk razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-hualygy-urmanchylyk] |- | style='text-align:right'| 15 | | [[Ак юл (журнал, 1913)|«Ак юл» журналы]] | балалар өчен татар телле рәсемле журнал (Казан, 1913-1916) | [[:d:Q13202860|Q13202860]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/ak-yul razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/ak-yul] |- | style='text-align:right'| 16 | | [[Акмулла (журнал)|«Акмулла» журналы]] | рәсемле сатирик-юмористик журнал (иске татарча, 1911-1916, Оренбург губернасы, Троицк) | [[:d:Q13055577|Q13055577]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/akmulla razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/akmulla] |- | style='text-align:right'| 17 | | [[«Аҗаган» журналы|«Аҗаган»]] | Яшьләрнең әдәби-нәфис журналы (1991-1998, Яшел Үзән, татарча) | [[:d:Q13202862|Q13202862]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/aagan razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/aagan] |- | style='text-align:right'| 18 | | [[Вакыт (газета)|«Вакыт»]] | татар иҗтимагый-сәяси газета (1906-1918, Ырынбур) | [[:d:Q20577288|Q20577288]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/vakyt razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/vakyt] |- | style='text-align:right'| 19 | [[Файл:Akademicheskaya street 2, Kazan (2023-10-30) 01.jpg|center|128px]] | [[«Ватаным Татарстан» газетасы|«Ватаным Татарстан»]] | | [[:d:Q4105264|Q4105264]] | [[:commons:Category:Vatanym Tatarstan|Vatanym Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/vatanym-tatarstan razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/vatanym-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 20 | [[Файл:Медресе Галия (Уфа).jpg|center|128px]] | [[«Галия» мәдрәсәсе]] | | [[:d:Q4132598|Q4132598]] | [[:commons:Category:Galiya Madrasa, Ufa|Galiya Madrasa, Ufa]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/galiya-mdrsi-galiya-diniya razdely/religiya/islam/galiya-mdrsi-galiya-diniya] |- | style='text-align:right'| 21 | | [[«Инкыйлабка каршы фетнәчеләр оешмасы» эше]] | | [[:d:Q65300168|Q65300168]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/kontrrevolyucionnoj-povstancheskoj-organizacii-delo razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/kontrrevolyucionnoj-povstancheskoj-organizacii-delo] |- | style='text-align:right'| 22 | | ''[[:d:Q132348408|«Камалия» мәдрәсәсе]]'' | Чистай беренче җамигъ мәчете каршында Мөхәммәтзакир Камалов ачкан мәдрәсәсе (1847-1918) | [[:d:Q132348408|Q132348408]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/chistopolskoe-medrese-kamaliya razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/chistopolskoe-medrese-kamaliya] |- | style='text-align:right'| 23 | | [[Кызыл Армия (газета, 1918-1921)|«Кызыл Армия»]] | татарча газета (1918-1921) | [[:d:Q31444529|Q31444529]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kyzyl-armiya razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kyzyl-armiya] |- | style='text-align:right'| 24 | | [[«Татар телен кертү турында» декрет|«Республика совет оешмалары эшчәнлегендә татар телен гамәлгә кертү турында» декрет]] | ТАССР Үзәк Башкарма Комитеты һәм Халык Комиссарлары Советы Декреты (25.06.1921) | [[:d:Q104624039|Q104624039]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/o-vvedenii-tatarskogo-yazyka-v-deloproizvodstvo-sovetskih-uchrezhdenij-respubliki razdely/istoriya/novejshee-vremya/o-vvedenii-tatarskogo-yazyka-v-deloproizvodstvo-sovetskih-uchrezhdenij-respubliki] |- | style='text-align:right'| 25 | | [[Сибирия (газета)|«Сибирия»]] | татар телле иҗтимагый-сәяси, әдәби газета | [[:d:Q13202898|Q13202898]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/sibiriya razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/sibiriya] |- | style='text-align:right'| 26 | | [[«Солтангалиевчеләрнең Мәскәү үзәге» эше]] | | [[:d:Q65300179|Q65300179]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/moskovskogo-centra-sultangalievcev-delo razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/moskovskogo-centra-sultangalievcev-delo] |- | style='text-align:right'| 27 | | [[Татарстан яшьләре (газета)|«Татарстан яшьләре»]] | татар яшьләренең татар телендә чыгучы иҗтимагый-сәяси газетасы | [[:d:Q13202890|Q13202890]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/tatarstan-yashlyare razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/tatarstan-yashlyare] |- | style='text-align:right'| 28 | | [[Татарстан (телерадиокомпания)|«Татарстан» дәүләт телерадиотапшырулар компаниясе]] | 1930 елдан бирле телерадиопрограммалар булдыручы һәм тапшыручы Татарстан оешмасы | [[:d:Q4452537|Q4452537]] | [[:commons:Category:GTRK Tatarstan|GTRK Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/telekompanii/gosudarstvennaya-teleradioveshchatelnaya-kompaniya-tatarstan razdely/sredstva-massovoj-informacii/telekompanii/gosudarstvennaya-teleradioveshchatelnaya-kompaniya-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 29 | | [[«Унбиш җитәкче хаты»]] | | [[:d:Q65300182|Q65300182]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/pismo-15-ti razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/pismo-15-ti] |- | style='text-align:right'| 30 | | [[Шура (журнал)|«Шура» журналы]] | | [[:d:Q4527978|Q4527978]] | [[:commons:Category:Shura magazine|Shura magazine]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/shura razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/shura] |- | style='text-align:right'| 31 | | [[Әл-ислах (газета)|«Әл-ислах» газетасы]] | | [[:d:Q13202912|Q13202912]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/al-islah razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/al-islah] |- | style='text-align:right'| 32 | | [[Әл-Мөнбәр (газета)|«Әл-Мөнбәр» газетасы]] | | [[:d:Q13202909|Q13202909]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/al-minbar razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/al-minbar] |- | style='text-align:right'| 33 | [[Файл:Galimcan Idris.jpg|center|128px]] | [[Älimcan İdrisi]] | | [[:d:Q13202915|Q13202915]] | [[:commons:Category:Ğalimcan İdrisi|Ğalimcan İdrisi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/idrisi-alimdzhan-galimdzhan-ibragimovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/idrisi-alimdzhan-galimdzhan-ibragimovich] |- | style='text-align:right'| 34 | [[Файл:Asplenium trichomanes subsp quadrivalens.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5347305|Абага гөл]]'' | | [[:d:Q5347305|Q5347305]] | [[:commons:Category:Asplenium|Asplenium]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/abaga-gl razdely/priroda/rastitelnost/abaga-gl] |- | style='text-align:right'| 35 | | [[Абалач]] | | [[:d:Q18764478|Q18764478]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/abalachi razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/abalachi] |- | style='text-align:right'| 36 | [[Файл:Aban River.jpg|center|128px]] | [[Абан районы]] | | [[:d:Q479280|Q479280]] | [[:commons:Category:Abansky District|Abansky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/krasnoyarskij-kraj/abanskij-rajon razdely/rossijskaya-federaciya/krasnoyarskij-kraj/abanskij-rajon] |- | style='text-align:right'| 37 | [[Файл:Abashevo culture.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q305628|Абашево мәдәнияте]]'' | | [[:d:Q305628|Q305628]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy] |- | style='text-align:right'| 38 | | [[Абдул-Салманы]] | | [[:d:Q13202949|Q13202949]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/lki-rajony/abdul-salmany razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/lki-rajony/abdul-salmany] |- | style='text-align:right'| 39 | [[Файл:Abdulla Alish.png|center|128px]] | [[Абдулла Алиш]] | | [[:d:Q2640701|Q2640701]] | [[:commons:Category:Abdulla Alish|Abdulla Alish]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/alish-abdulla razdely/kultura/literatura/shheslr/alish-abdulla] |- | style='text-align:right'| 40 | | [[Абдулла Әхмәт]] | татар язучысы, драматург | [[:d:Q13202953|Q13202953]] | [[:commons:Category:Abdulla Ahmet|Abdulla Ahmet]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/ahmet-abdulla-safiullovich razdely/kultura/literatura/personalii/ahmet-abdulla-safiullovich] |- | style='text-align:right'| 41 | | [[Абдуллаһ ибн Микаил|Абдуллаһ бине Микаил]] | Болгар идарәчесе (940-?) | [[:d:Q3744850|Q3744850]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/abdulla-bine-mikail razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/abdulla-bine-mikail] |- | style='text-align:right'| 42 | | ''[[:d:Q140837022|Абдуллиннар утары]]'' | Казандагы архитектура истәлеге. XIX йөз уртасыннан сакланып калган бердәнбер татар сәүдә утары | [[:d:Q140837022|Q140837022]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/abdullinnar-utary razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/abdullinnar-utary] |- | style='text-align:right'| 43 | | [[Абдуләхәт Аббасов]] | Контр-адмирал (1983), Советлар Союзы Каһарманы (1981) | [[:d:Q4054390|Q4054390]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/voennoe-delo/shheslr/abbasov-gabdelht-gomr-uly razdely/voennoe-delo/shheslr/abbasov-gabdelht-gomr-uly] |- | style='text-align:right'| 44 | | [[Абкалар]] | | [[:d:Q13202957|Q13202957]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/abkalar-kle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/abkalar-kle] |- | style='text-align:right'| 45 | | [[Абляскино]] | | [[:d:Q13211467|Q13211467]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/nurlatskij-rajon-1/ablyaskino razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/nurlatskij-rajon-1/ablyaskino] |- | style='text-align:right'| 46 | | ''[[:d:Q188842|абразия]]'' | диңгез, күл һәм сусаклагыч ярларының дулкыннар тәэсирендә җимерелү процессы | [[:d:Q188842|Q188842]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/relef/abraziya razdely/priroda/relef/abraziya] |- | style='text-align:right'| 47 | | ''[[:d:Q4669402|Абрамов реакциясе]]'' | Селтеле металлар алкоголятлары катнашында диалкилфосфитларның карбониль кушылмалар белән α-гидроксиалкилфосфонатлар хасил итүе | [[:d:Q4669402|Q4669402]] | [[:commons:Category:Abramov reaction|Abramov reaction]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/abramov-reakciyase razdely/nauka/abramov-reakciyase] |- | style='text-align:right'| 48 | [[Файл:Abrek Abzgildin.jpg|center|128px]] | [[Абрек Абзгилдин]] | | [[:d:Q15204721|Q15204721]] | [[:commons:Category:Abrek Abzgildin|Abrek Abzgildin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/abyzgildin-abrek-mir-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/abyzgildin-abrek-mir-uly] |- | style='text-align:right'| 49 | | [[Абрыскино]] | Татарстанның Нурлат районындагы авыл, Олы Чирмешән елгасының сулъяк яр түбән тугай өсте террасасында, Нурлат шәһәреннән 19 км төньяк-көнбатыштарак урнашкан | [[:d:Q4055112|Q4055112]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/nurlatskij-rajon-1/abryskino razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/nurlatskij-rajon-1/abryskino] |- | style='text-align:right'| 50 | | ''[[:d:Q140426915|абызлар хәрәкәте]]'' | Иҗтимагый-дини хәрәкәт | [[:d:Q140426915|Q140426915]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/abyzlar-hrkte razdely/istoriya/novoe-vremya/abyzlar-hrkte] |- | style='text-align:right'| 51 | | [[Абҗабар]] | | [[:d:Q13202965|Q13202965]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/ababar razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/ababar] |- | style='text-align:right'| 52 | | ''[[:d:Q771592|авлакоген]]'' | Җир кабыгының борынгы платформасы кристаллик нигезендә яткан озын чокырга охшаш эре бөгелеш | [[:d:Q771592|Q771592]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/geologicheskoe-stroenie/avlakogen razdely/priroda/geologicheskoe-stroenie/avlakogen] |- | style='text-align:right'| 53 | | ''[[:d:Q117355903|Авраам (Аркадий) Файнберг]]'' | сәнгать белгече, сәнгать фәннәре кандидаты (1979), шагыйрь, ТРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1987) | [[:d:Q117355903|Q117355903]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/fajnberg-arkadij-avraam-borisovich razdely/kultura/literatura/personalii/fajnberg-arkadij-avraam-borisovich] |- | style='text-align:right'| 54 | | [[автономия]] | Милли яисә социаль төркемнең хокукый хәле. Үзидарәнең суверен булмаган шартларында мәгълүм төркем мәнфәгатьләрен гамәлгә ашыру чарасы | [[:d:Q484105|Q484105]] | [[:commons:Category:Liberty|Liberty]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/avtonomiya razdely/istoriya/novejshee-vremya/avtonomiya] |- | style='text-align:right'| 55 | | [[Авыл (гәҗит)]] | иҗтимагый-сәяси гәҗит (Самар, 1922-24) | [[:d:Q20613205|Q20613205]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl] |- | style='text-align:right'| 56 | | [[Авыл газетасы (гәҗит)|Авыл газетасы]] | 1921 елда Өфәдә нәшер ителгән иҗтимагый-сәяси гәҗит | [[:d:Q52732148|Q52732148]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-gazetasy razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-gazetasy] |- | style='text-align:right'| 57 | | [[авыл көе]] | Идел-Кама буе татар авылларында лирик җыр жанры | [[:d:Q140428185|Q140428185]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/tatar-halyk-muzykasy/avyl-kjlre razdely/narody/tatary/tatar-halyk-muzykasy/avyl-kjlre] |- | style='text-align:right'| 58 | | [[Авыл халкы (гәҗит)|Авыл халкы]] | 1917 елның июненнән Өфәдә чыга башлаган татар крестьян гәҗите | [[:d:Q13202856|Q13202856]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-halky razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-halky] |- | style='text-align:right'| 59 | | [[Авыл хуҗалыгы эшчесе (газета)|Авыл хуҗалыгы эшчесе]] | Казанда нәшер ителгән гәҗит (1927-32), Игенчелек совхозлары эшчеләре берлеге, терлекчелек совхозлары эшчеләре берлеге, машина-трактор станцияләре хезмәткәрләре берлегенең Татарстан комитеты органы | [[:d:Q20571974|Q20571974]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-hualygy-ehshchese razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-hualygy-ehshchese] |- | style='text-align:right'| 60 | | [[Ağa bazar|Ага Базар]] | X–XV йөзләрдә Болгар шәһәренең зур сәүдә һәм һөнәрчелек бистәсе. Идел буе Болгар дәүләтенең эре сәүдә, һөнәрчелек һәм мәдәният үзәге | [[:d:Q20571521|Q20571521]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/aga-bazar razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/aga-bazar] |- | style='text-align:right'| 61 | [[Файл:Airfield in Agapovsky District, Chelyabinsk.jpg|center|128px]] | [[Агаповка районы]] | Россия Федерациясенең Чиләбе өлкәсендәге административ-территориаль берәмлек | [[:d:Q1634057|Q1634057]] | [[:commons:Category:Agapovsky rayon|Agapovsky rayon]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/chelyabinskaya-oblast/agapovskij-rajon razdely/rossijskaya-federaciya/chelyabinskaya-oblast/agapovskij-rajon] |- | style='text-align:right'| 62 | | ''[[:d:Q140428430|Агафангел Афанасьев]]'' | Икътисадчы, профессор (1935), ТАССР һәм РСФСРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1940, 1962) | [[:d:Q140428430|Q140428430]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/afanasev-agafangel-aleksandrovich razdely/nauka/personalii/afanasev-agafangel-aleksandrovich] |- | style='text-align:right'| 63 | | [[Аграмак]] | Татарстанның Спас районындагы авыл, Наясолка елгасының (Бизнә елгасының уң кушылдыгы) югары агымы буенда, Болгар шәһәреннән 47 км көнчыгыштарак урнашкан | [[:d:Q20572394|Q20572394]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/spasskij-rajon-1/agramakovka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/spasskij-rajon-1/agramakovka] |- | style='text-align:right'| 64 | | [[Агрокультура (Чистай районы)]] | Татарстанның Чистай районындагы поселок. Чистай шәһәреннән 9 км көньяк-көнбатыштарак урнашкан | [[:d:Q13202975|Q13202975]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/chistopolskij-rajon-1/agrokultura razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/chistopolskij-rajon-1/agrokultura] |- | style='text-align:right'| 65 | [[Файл:Apatite-Khibiny-ivtorov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q12526903|агрономик рудалар]]'' | табигый һәм техноген юл белән барлыкка килгән минераль токымнар | [[:d:Q12526903|Q12526903]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/agronomik-rudalar razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/agronomik-rudalar] |- | style='text-align:right'| 66 | [[Файл:Unload wheat by the combine Claas Lexion 584.jpg|center|128px]] | [[агрономия]] | Авыл хуҗалыгы үсемлекләрен игү, аларның уңышын һәм җитештерелгән продукциянең сыйфатын, туфракның уңдырышлылыгын һәм авыл хуҗалыгы җирләренең продуктлылыгын күтәрү алымнары турындагы фәннәр комплексы | [[:d:Q173113|Q173113]] | [[:commons:Category:Agronomy|Agronomy]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/agronomiya razdely/nauka/agronomiya] |- | style='text-align:right'| 67 | | ''[[:d:Q194118|агротехника]]'' | игенчелек технологиясе, авыл хуҗалыгы культураларын үстерү алымнары системасы | [[:d:Q194118|Q194118]] | [[:commons:Category:Agricultural engineering|Agricultural engineering]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/agrotekhnika razdely/nauka/agrotekhnika] |- | style='text-align:right'| 68 | [[Файл:A typical fertilizer application pump system.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q397334|агрохимия]]'' | үсемлекләрне минераль тукландыру турындагы фән | [[:d:Q397334|Q397334]] | [[:commons:Category:Agricultural chemistry|Agricultural chemistry]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/agrohimiya razdely/nauka/agrohimiya] |- | style='text-align:right'| 69 | [[Файл:Набережная реки Белой.jpg|center|128px]] | [[Агыйдел (елга)|Агыйдел]] | Башкортстан һәм Татарстан елгасы, Чулманның сул кушылдыгы | [[:d:Q192157|Q192157]] | [[:commons:Category:Belaya River|Belaya River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/agyjdel razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/agyjdel] |- | style='text-align:right'| 70 | | [[Адай (Актаныш районы)|Адай]] | Татарстанның Актаныш районындагы авыл. Актаныш авылыннан 35 км көнбатыштарак, Түбән Кама сусаклагычы астында калган зона чигендә урнашкан | [[:d:Q13202980|Q13202980]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/adaj razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/adaj] |- | style='text-align:right'| 71 | | [[Адай (Кукмара районы)|Адай]] | Татарстанның Кукмара районындагы авыл. Кукмара шәһәреннән 18 км төньяк-көнбатыштарак, Бөре елгасы буенда урнашкан | [[:d:Q18764596|Q18764596]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/adaevo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/adaevo] |- | style='text-align:right'| 72 | | ''[[:d:Q112989095|Адам Арнгольдт]]'' | хирург, мөгаллим, белгеч | [[:d:Q112989095|Q112989095]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/arngold-adam-ivanovich razdely/zdravoohranenie/personalii/arngold-adam-ivanovich] |- | style='text-align:right'| 73 | | ''[[:d:Q215168|адвентизм]]'' | протестантизмга караган конфессия | [[:d:Q215168|Q215168]] | [[:commons:Category:Adventism|Adventism]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/hristianstvo/adventizm razdely/religiya/hristianstvo/adventizm] |- | style='text-align:right'| 74 | | ''[[:d:Q677907|адвокатура]]'' | адвокатлар оешмасы | [[:d:Q677907|Q677907]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/advokatura razdely/istoriya/novejshee-vremya/advokatura] |- | style='text-align:right'| 75 | | [[административ-территориаль бүленеш]] | дәүләтнең территориясын аерым өлешләргә (административ-территориаль берәмлекләргә) бүлү | [[:d:Q4057633|Q4057633]] | [[:commons:Category:Country subdivisions|Country subdivisions]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/administrativ-territorial-blenesh razdely/municipalnye-obrazovaniya/administrativ-territorial-blenesh] |- | style='text-align:right'| 76 | [[Файл:Red Admiral near Lerik Hirkan National Park WDPA ID 313470.jpg|center|128px]] | [[Адмирал (күбәләк)|адмирал]] | нимфалидлар семьялыгыннан көндезге күбәләк | [[:d:Q156454|Q156454]] | [[:commons:Category:Vanessa atalanta|Vanessa atalanta]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/admiral razdely/priroda/zhivotnyj-mir/admiral] |- | style='text-align:right'| 77 | [[Файл:Комплекс Адмиралтейской конторы 1.jpg|center|128px]] | [[Адмиралтия конторасы|Адмиралтейство конторасы комплексы]] | Казанда архитектурара истәлеге, соңгы барокко стилендә, XVIII йөзнең икенче яртысыннан бик аз сакланып калган гражданлык архитектурасы үрнәкләренең берсе | [[:d:Q113525089|Q113525089]] | [[:commons:Category:Admiralty office (Kazan)|Admiralty office (Kazan)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/admiraltejstvo-kontorasy-kompleksy razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/admiraltejstvo-kontorasy-kompleksy] |- | style='text-align:right'| 78 | [[Файл:Adonis vernalis (16709095338).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q147534|адонис]]'' | казаякчалар семьялыгыннан бер яки күпьеллык үләнчел үсемлекләр ыругы | [[:d:Q147534|Q147534]] | [[:commons:Category:Adonis (Ranunculaceae)|Adonis (Ranunculaceae)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/adonis razdely/priroda/rastitelnost/adonis] |- | style='text-align:right'| 79 | | ''[[:d:Q140429300|Адонис урманы]]'' | ботаника тыюлыгы | [[:d:Q140429300|Q140429300]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/adonis-urmany razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/adonis-urmany] |- | style='text-align:right'| 80 | | ''[[:d:Q4057958|Адрес-календарь]]'' | рәсми белешмәлек басмасы | [[:d:Q4057958|Q4057958]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/adres-kalendar razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/adres-kalendar] |- | style='text-align:right'| 81 | [[Файл:Patriarkh Adrian.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1652662|Адриан]]'' | Рус православ чиркәвенең дин эшлеклесе (1637-1700), Казан һәм Зөя митрополиты, Мәскәү һәм Бөтен Русия патриархы | [[:d:Q1652662|Q1652662]] | [[:commons:Category:Patriarch Adrian|Patriarch Adrian]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/hristianstvo/shheslr/adrian razdely/religiya/hristianstvo/shheslr/adrian] |- | style='text-align:right'| 82 | | [[Аеш]] | Татарстанның Актаныш районындагы авыл, Актаныш авылыннан 11 км көньяктарак, Башкортстан Республикасы чигендә урнашкан | [[:d:Q18764632|Q18764632]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/aesh razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/aesh] |- | style='text-align:right'| 83 | [[Файл:Friedrich-Johann-Justin-Bertuch Mythical-Creature-Dragon 1806.jpg|center|128px]] | [[аждаһа]] | борынгы фарсы мифологиясе персонажы, явыз зат | [[:d:Q7559|Q7559]] | [[:commons:Category:Dragons|Dragons]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/verovaniya-i-mifologiya/otdelnye-personazhi-poverya/azhdaa razdely/narody/tatary/verovaniya-i-mifologiya/otdelnye-personazhi-poverya/azhdaa] |- | style='text-align:right'| 84 | | [[Азад хатын (газета)]] | Хатын-кызлар өчен иҗтимагый-сәяси газета (Эстәрлетамак, 1921, татарча) | [[:d:Q20613077|Q20613077]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-hatyn razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-hatyn] |- | style='text-align:right'| 85 | | ''[[:d:Q136527975|Азадә-Гайшә Рорлих]]'' | Тарихчы, тарих докторы (1976 ел) | [[:d:Q136527975|Q136527975]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/rorlih-azade-ajsha razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/rorlih-azade-ajsha] |- | style='text-align:right'| 86 | [[Файл:Ramparts-azov-fortress.jpg|center|128px]] | [[Азак]] | Россиядә шәһәр, Дон елгасының Азак (Азов) диңгезенә койган тамагында урнашкан | [[:d:Q102762|Q102762]] | [[:commons:Category:Azov|Azov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/azak razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/azak] |- | style='text-align:right'| 87 | | [[Азалак]] | Татарстанның Сарман районындагы авыл, Минзәлә елгасы буенда, Сарман авылыннан 10 км төньяктарак урнашкан | [[:d:Q13202992|Q13202992]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sarmanovskij-rajon-1/azalakovo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sarmanovskij-rajon-1/azalakovo] |- | style='text-align:right'| 88 | | [[Азат (Аксубай районы)|Азат]] | Татарстанның Аксубай районындагы авыл. Шәһәр тибындагы Аксубай поселогыннан 10 км көньяк-көнбатыштарак, Кече Сөлчә елгасының сул кушылдыгы буенда урнашкан | [[:d:Q13202997|Q13202997]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aksubaj-rajony/azat razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aksubaj-rajony/azat] |- | style='text-align:right'| 89 | | [[Азат Аббасов]] | татар опера җырчысы, тенор, ССРБ халык артисты | [[:d:Q2393110|Q2393110]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/abbasov-azat-zinnt-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/abbasov-azat-zinnt-uly] |- | style='text-align:right'| 90 | | [[Азат Алимов]] | эпизоотолог, микробиолог | [[:d:Q136702112|Q136702112]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/alimov-azat-mirgasimovich razdely/nauka/personalii/alimov-azat-mirgasimovich] |- | style='text-align:right'| 91 | | [[«Азат ватан» журналы|Азат Ватан]] | Иҗтимагый-сәяси, әдәби-нәфис журнал (1952-1953, Мюнхен, татар-рус) | [[:d:Q13202859|Q13202859]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-vatan razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-vatan] |- | style='text-align:right'| 92 | | [[Азат Себер (газета)|Азат Себер]] | татарча иҗтимагый-сәяси, әдәби гәҗит (1919-36, Омск/Новосибирск) | [[:d:Q20572004|Q20572004]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-seber razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-seber] |- | style='text-align:right'| 93 | | [[Азат (газета)|Азат халык]] | татарча атналык иҗтимагый-сәяси һәм әдәби газета (1906, Казан) | [[:d:Q13202861|Q13202861]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-halyk razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-halyk] |- | style='text-align:right'| 94 | | [[Азат халык (гәҗит)|Азат халык]] | татарча иҗтимагый-сәяси атналык газета (Әстерхан, 1917) | [[:d:Q52732750|Q52732750]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-halyk-1 razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-halyk-1] |- | style='text-align:right'| 95 | | [[Азат ханым (журнал)|Азат ханым]] | татарча әдәби-иҗтимагый, фәнни-педагогик хатын-кызлар журналы (Әстерхан, 1917-1918) | [[:d:Q52732817|Q52732817]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-hanym razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-hanym] |- | style='text-align:right'| 96 | | [[Азат шәрекъ (журнал)|Азат Шәрекъ]] | Татар мөһаҗирләре журналы (Берлин, 1923) | [[:d:Q52733028|Q52733028]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-shrek razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-shrek] |- | style='text-align:right'| 97 | | [[Азат Әхмәдуллин]] | татар әдәбият белгече һәм тәнкыйтьче, филология фәннәре докторы, профессор | [[:d:Q13203001|Q13203001]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/hmdullin-azat-gyjlmulla-uly razdely/nauka/personalii/hmdullin-azat-gyjlmulla-uly] |- | style='text-align:right'| 98 | | [[Азатлык радиосы]] | | [[:d:Q4452449|Q4452449]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/radio/azatlyk razdely/sredstva-massovoj-informacii/radio/azatlyk] |- | style='text-align:right'| 99 | [[Файл:Azelino culture costume.jpg|center|128px]] | [[Азелино мәдәнияте]] | Тимер гасырда (якынча III–VII йөзләр) Идел – Нократ елгалары арасында яшәүчеләргә нисбәтле археологик культура | [[:d:Q4058231|Q4058231]] | [[:commons:Category:Azelino culture|Azelino culture]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/azelino-kulturasy razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/azelino-kulturasy] |- | style='text-align:right'| 100 | | [[Азиз Акҗигитов]] | Советлар Берлеге Каһарманы | [[:d:Q4059472|Q4059472]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/akegetov-aziz-haryas-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/akegetov-aziz-haryas-uly] |- | style='text-align:right'| 101 | [[Файл:Императорская Казанская гимназия.jpg|center|128px]] | [[Азия матбагасы (Казан)|Азия матбагасы]] | Казандагы типография | [[:d:Q66110659|Q66110659]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/nshriyatlar/aziya-basmahanse razdely/kultura/nshriyatlar/aziya-basmahanse] |- | style='text-align:right'| 102 | | ''[[:d:Q140838455|Азия музыка журналы]]'' | Әстерханда 1816-1818да рус телендә чыккан периодик литографик басма, Россия империясендә музыкага багышланган һәм ноталы беренче журнал | [[:d:Q140838455|Q140838455]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/aziatskij-muzykalnyj-zhurnal razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/aziatskij-muzykalnyj-zhurnal] |- | style='text-align:right'| 103 | | [[Азнакай]] | Татарстанның көньяк-көнчыгышында Эстәрле елгасы буенда урнашкан шәһәр (1987), Азнакай районының үзәге | [[:d:Q102755|Q102755]] | [[:commons:Category:Aznakayevo|Aznakayevo]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/aznakaj razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/aznakaj] |- | style='text-align:right'| 104 | | ''[[:d:Q140838804|Азнакай аучылык тыюлыгы]]'' | Татарстанның Азнакай районының үзәк өлешендә 1978 елда булдырылган махсус статуслы территория | [[:d:Q140838804|Q140838804]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/aznakaj-auchylyk-tyyulygy razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/aznakaj-auchylyk-tyyulygy] |- | style='text-align:right'| 105 | [[Файл:Chatyr-tau.jpg|center|128px]] | [[Азнакай районы]] | | [[:d:Q2988097|Q2988097]] | [[:commons:Category:Aznakayevsky District|Aznakayevsky District]] | [https://tatarica.org/tat/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aznakaj-rajony/aznakaj-rajony municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aznakaj-rajony/aznakaj-rajony] |- | style='text-align:right'| 106 | [[Файл:Здание Азовско-Донского банка, 1913 год.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4058430|Азов-Дон банкы]]'' | Россия империясенең иң эре акционерлык-коммерция банкларының берсе | [[:d:Q4058430|Q4058430]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/banki/azov-don-banky razdely/ekonomika/banki/azov-don-banky] |- | style='text-align:right'| 107 | [[Файл:Azurite-Malachite-188417.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q108212|азурит]]'' | карбонатлар классы минералы | [[:d:Q108212|Q108212]] | [[:commons:Category:Azurite|Azurite]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/azurit razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/azurit] |- | style='text-align:right'| 108 | | [[Аитзәк Аитов]] | татар шагыйре | [[:d:Q13203006|Q13203006]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/aitov-aitzk razdely/kultura/literatura/shheslr/aitov-aitzk] |- | style='text-align:right'| 109 | | ''[[:d:Q140839839|Аитовлар]]'' | Казан сәүдәгәрләре, эшмәкәрләре һәм җәмәгать эшлеклеләре | [[:d:Q140839839|Q140839839]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/aitovlar razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/aitovlar] |- | style='text-align:right'| 110 | | ''[[:d:Q140839913|Аитовлар]]'' | татар дворяннары нәселе | [[:d:Q140839913|Q140839913]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/aitovlar-1 razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/aitovlar-1] |- | style='text-align:right'| 111 | | [[Айдар Хафиз|Ай­дар Ха­физ]] | | [[:d:Q13203046|Q13203046]] | [[:commons:Category:Aydar Hafizov|Aydar Hafizov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/hafizov-ajdar-sadrievich razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/hafizov-ajdar-sadrievich] |- | style='text-align:right'| 112 | | [[Айбаш (Татарстан)|Айбаш]] | Татарстанның Биектау районы авылы | [[:d:Q3626668|Q3626668]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/ajbash razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/ajbash] |- | style='text-align:right'| 113 | | [[Айдар (Теләче районы)|Айдар]] | Татарстанның Теләче районындагы авыл | [[:d:Q18396327|Q18396327]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tyulyachinskij-rajon-1/ajdarovo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tyulyachinskij-rajon-1/ajdarovo] |- | style='text-align:right'| 114 | | [[Айдар (Яшел Үзән районы)]] | | [[:d:Q13203054|Q13203054]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/ajdar razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/ajdar] |- | style='text-align:right'| 115 | [[Файл:Айдар Беляев 2015.jpg|center|128px]] | [[Айдар Беляев]] | автоузышчы, Россиянең халыкара класслы спорт остасы (1997) | [[:d:Q63307261|Q63307261]] | [[:commons:Category:Aidar Belyayev|Aidar Belyayev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sport/personalii/belyaev-ajdar-raisovich razdely/sport/personalii/belyaev-ajdar-raisovich] |- | style='text-align:right'| 116 | | [[Айдар Сәлимгәрәев]] | «Татмедиа» матбугат һәм гаммәви багланышлар буенча республика агентлыгы җитәкчесе | [[:d:Q86002781|Q86002781]] | [[:commons:Category:Aydar Salimgaraev|Aydar Salimgaraev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/salimgaraev-ajdar-saitgaraevich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/salimgaraev-ajdar-saitgaraevich] |- | style='text-align:right'| 117 | | [[Айдар Фәйзрахманов]] | опера җырчысы (лирик тенор) | [[:d:Q25555517|Q25555517]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/fajzrahmanov-ajdar-fathrahmanovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/fajzrahmanov-ajdar-fathrahmanovich] |- | style='text-align:right'| 118 | | [[Айдар хан]] | Идел буе Болгары ханы (815-865) | [[:d:Q13203055|Q13203055]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/ajdar-han razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/ajdar-han] |- | style='text-align:right'| 119 | | [[Айдар Әхмәтов]] | балет артисты, Татарстанның халык артисты (1995) | [[:d:Q86004099|Q86004099]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/hmtov-ajdar-mansur-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/hmtov-ajdar-mansur-uly] |- | style='text-align:right'| 120 | [[Файл:Aydar Akhatov (Germany, 2010).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q13493642|Айдар Әхәтов]]'' | Россия икътисадчысы, эколог | [[:d:Q13493642|Q13493642]] | [[:commons:Category:Aydar Akhatov|Aydar Akhatov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/ahatov-ajdar-gabdulhaevich razdely/nauka/personalii/ahatov-ajdar-gabdulhaevich] |- | style='text-align:right'| 121 | | [[Айрат Арсланов (артист)|Айрат Арсланов]] | артист, нәфис сүз остасы, эстрада режиссеры (1928-2010) | [[:d:Q13203061|Q13203061]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/arslanov-ajrat-grj-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/arslanov-ajrat-grj-uly] |- | style='text-align:right'| 122 | | [[Айталан]] | Татарстанның Алабуга районы авылы | [[:d:Q13203067|Q13203067]] | [[:commons:Category:Aytalan|Aytalan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alabuga-rajony/ajtalan razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alabuga-rajony/ajtalan] |- | style='text-align:right'| 123 | | [[Айтугановлар]] | Казан сәүдәгәрләре, җәмәгать эшлеклеләре | [[:d:Q61135860|Q61135860]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/ajtuganovlar razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/ajtuganovlar] |- | style='text-align:right'| 124 | [[Файл:Grass carp portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q76098|ак амур]]'' | карплар гаиләлегеннән төче су балыгы | [[:d:Q76098|Q76098]] | [[:commons:Category:Ctenopharyngodon idella|Ctenopharyngodon idella]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ak-amur razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ak-amur] |- | style='text-align:right'| 125 | [[Файл:(Gemeine Steinpilz) Boletus edulis.jpg|center|128px]] | [[Ак гөмбә]] | | [[:d:Q19740|Q19740]] | [[:commons:Category:Boletus edulis|Boletus edulis]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gmblr/ak-gmb razdely/priroda/gmblr/ak-gmb] |- | style='text-align:right'| 126 | | [[Ак идел (газета)]] | Уфада иске татарча чыккан иҗтимагый-сәяси газета (1919) | [[:d:Q20613311|Q20613311]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/ak-idel razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/ak-idel] |- | style='text-align:right'| 127 | | ''[[:d:Q140674375|Ак күбек]]'' | Алтай төркиләре һәм нугайларда таралган шул исемдәге дастанның Себер татарларындагы версиясе | [[:d:Q140674375|Q140674375]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/folklor-verbalnyj/tatarskij-epos/ak-kbek razdely/kultura/folklor-verbalnyj/tatarskij-epos/ak-kbek] |- | style='text-align:right'| 128 | [[Файл:Large White Butterfly (42054744).jpeg|center|128px]] | [[ак күбәләкләр]] | | [[:d:Q41559|Q41559]] | [[:commons:Category:Pieridae|Pieridae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ak-kblklr razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ak-kblklr] |- | style='text-align:right'| 129 | [[Файл:Озеро Белобезводное.jpg|center|128px]] | [[Ак күл (Идел-Кама тыюлыгы)]] | | [[:d:Q4082118|Q4082118]] | [[:commons:Category:Belo-Bezvodnoe Lake|Belo-Bezvodnoe Lake]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/ak-kl razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/ak-kl] |- | style='text-align:right'| 130 | [[Файл:OTMAA on the White Flower Festival.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q124356002|Ак ромашка көне]]'' | 1911-1917 Россия империясендә һәм 1998 кабат РФта туберкулёз һәм башка хәйрия максатларга акча җыю акциясе | [[:d:Q124356002|Q124356002]] | [[:commons:Category:White Flower Day|White Flower Day]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/belaya-romashka razdely/zdravoohranenie/belaya-romashka] |- | style='text-align:right'| 131 | | ''[[:d:Q140676240|Ак Сарай]]'' | Алтын Урда шәһәрчелеге, Идел кушылдыгы Ахтүбә елгасының сул ярында, Әстерхан өлкәсенең Хәрабәле районы Лапас авылы буенда урнашкан | [[:d:Q140676240|Q140676240]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/ak-saraj razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/ak-saraj] |- | style='text-align:right'| 132 | | ''[[:d:Q2553863|Ак Урда]]'' | Алтын Урда дәүләтенең уң канаты атамасы | [[:d:Q2553863|Q2553863]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/gosudarstva/ak-urda razdely/istoriya/srednie-veka/gosudarstva/ak-urda] |- | style='text-align:right'| 133 | | [[Акчишмə (Арча районы)|Ак Чишмə]] | Татарстанның Арча районы авылы | [[:d:Q13203103|Q13203103]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/ak-chishm razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/ak-chishm] |- | style='text-align:right'| 134 | | ''[[:d:Q739672|ак шигырь]]'' | силлабик һәм силлабо-тоник шигырь төзелешендә рифмалашмаган шигырь | [[:d:Q739672|Q739672]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/belyj-stih razdely/kultura/literatura/belyj-stih] |- | style='text-align:right'| 135 | | [[Ак юл (журнал, 1967)|Ак юл]] | Финляндиядә чыккан татар журналы (1964-1977) | [[:d:Q52733167|Q52733167]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/ak-yul-1 razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/ak-yul-1] |- | style='text-align:right'| 136 | | [[Академия бистәсе]] | Казанның юкка чыккан бистәсе (XIX-XX гасыр) | [[:d:Q41024679|Q41024679]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/territorial-bermleklr/akademiya-bistse razdely/istoriya/novoe-vremya/territorial-bermleklr/akademiya-bistse] |- | style='text-align:right'| 137 | [[Файл:AnthingAkademiki.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4059167|Академия экспедицияләре]]'' | XVIII йөз башыннан Петербург Фәннәр академиясе тарафыннан Россия империясенең аерым төбәкләрен, табигать байлыкларын, халкын, тарихи истәлекләрне һ.б. өйрәнү өчен оештырылган фәнни экспедицияләр | [[:d:Q4059167|Q4059167]] | [[:commons:Category:Academic expeditions in Russia|Academic expeditions in Russia]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/akademiya-ehkspediciyalre razdely/nauka/akademiya-ehkspediciyalre] |- | style='text-align:right'| 138 | | [[Акбаш (Димескәй кушылдыгы)|Акбаш]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Димнең (Ык елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q756514|Q756514]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/akbash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/akbash] |- | style='text-align:right'| 139 | [[Файл:Акбаш авылы.jpg|center|128px]] | [[Акбаш (Татарстан)|Акбаш]] | Татарстанның Ютазы районы авылы | [[:d:Q4059381|Q4059381]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yutazinskij-rajon-1/akbash razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yutazinskij-rajon-1/akbash] |- | style='text-align:right'| 140 | | [[Акбаш тимер юл станциясе бистәсе]] | | [[:d:Q4059379|Q4059379]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/akbash razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/akbash] |- | style='text-align:right'| 141 | | [[Акбулат (Татарстан)|Акбулат]] | Татарстанның Чистай районы авылы | [[:d:Q20572879|Q20572879]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/chistopolskij-rajon-1/akbulatovo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/chistopolskij-rajon-1/akbulatovo] |- | style='text-align:right'| 142 | | [[Акбүре]] | Татарстанның Яңа Чишмә районы авылы | [[:d:Q20572898|Q20572898]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/novosheshminskij-rajon-1/akbure razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/novosheshminskij-rajon-1/akbure] |- | style='text-align:right'| 143 | [[Файл:Dolceacqua43 - Artista locale mentre dipinge un acquarello.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q50030|акварель]]'' | рәсем техникасы | [[:d:Q50030|Q50030]] | [[:commons:Category:Water color|Water color]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/akvarel razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/akvarel] |- | style='text-align:right'| 144 | [[Файл:Calla palustris1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1945962|акканат]]'' | күпьеллык үләнчел үсемлекләр ыругы | [[:d:Q1945962|Q1945962]] | [[:commons:Category:Calla|Calla]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/akkanat razdely/priroda/rastitelnost/akkanat] |- | style='text-align:right'| 145 | [[Файл:Bilhorod Dnistrovskyi.jpg|center|128px]] | [[Аккирмән]] | Украинаның Одесса өлкәсендәге шәһәр | [[:d:Q672990|Q672990]] | [[:commons:Category:Bilhorod-Dnistrovskyi|Bilhorod-Dnistrovskyi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/ak-kirmn razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/ak-kirmn] |- | style='text-align:right'| 146 | | [[Аккирәй]] | Татарстанның Чирмешән районындагы авыл | [[:d:Q18764672|Q18764672]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/cheremshanskij-rajon-1/akkireevo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/cheremshanskij-rajon-1/akkireevo] |- | style='text-align:right'| 147 | [[Файл:Cygnus olor 2 (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | [[аккошлар]] | | [[:d:Q29564928|Q29564928]] | [[:commons:Category:Cygnus|Cygnus]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/akkoshlar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/akkoshlar] |- | style='text-align:right'| 148 | | [[Аккүбәк]] | Әстерхан ханы (1532–1533, 1545–1550) | [[:d:Q3817428|Q3817428]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/ak-kbek-han razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/ak-kbek-han] |- | style='text-align:right'| 149 | | [[Аккүз (Актаныш районы)]] | | [[:d:Q4059647|Q4059647]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/akkz razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/akkz] |- | style='text-align:right'| 150 | | [[Аккүл (Буа районы)|Аккүл]] | Татарстанның Буа районындагы авыл | [[:d:Q13203082|Q13203082]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/akkl razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/akkl] |- | style='text-align:right'| 151 | | [[Аккүл (Лениногорск районы)|Аккүл]] | Татарстанның Лениногорск районы авылы | [[:d:Q13203083|Q13203083]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/leninogorskij-rajon-1/akkul razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/leninogorskij-rajon-1/akkul] |- | style='text-align:right'| 152 | | [[Аккүл Бигәнәй]] | Татарстанның Саба районы авылы | [[:d:Q20572958|Q20572958]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sabinskij-rajon-1/akkul-bigenej razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sabinskij-rajon-1/akkul-bigenej] |- | style='text-align:right'| 153 | | [[Акман (Мамадыш районы)|Акман]] | Татарстанның Мамадыш районы авылы | [[:d:Q19810972|Q19810972]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/ahmanovo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/ahmanovo] |- | style='text-align:right'| 154 | | [[Аксай (Татарстан)|Аксай]] | Татарстанның Бөгелмә районы бистәсе | [[:d:Q13203085|Q13203085]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/aksaj razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/aksaj] |- | style='text-align:right'| 155 | [[Файл:Timur seated (earliest known portrait), Timurid genealogy, 1405-1409, Samarkand (TSMK, H2152).jpg|center|128px]] | [[Аксак Тимер]] | Җиһангир, Урта Азия дәүләте әмире | [[:d:Q8462|Q8462]] | [[:commons:Category:Timur|Timur]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/aksak-timer razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/aksak-timer] |- | style='text-align:right'| 156 | | [[Аксакүл]] | Татарстанның Ютазы районы бистәсе | [[:d:Q18764676|Q18764676]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yutazinskij-rajon-1/aksa-kul razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yutazinskij-rajon-1/aksa-kul] |- | style='text-align:right'| 157 | | [[Аксар]] | Татарстанның Зәй районы авылы | [[:d:Q19810797|Q19810797]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zj-rajony/aksar razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zj-rajony/aksar] |- | style='text-align:right'| 158 | [[Файл:Axyris amaranthoides 91410184.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q8210649|Аксирис]]'' | алабутачалар биологик гәйләлегеннән берьеллык үләннәр ыругы | [[:d:Q8210649|Q8210649]] | [[:commons:Category:Axyris|Axyris]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/aksiris razdely/priroda/rastitelnost/aksiris] |- | style='text-align:right'| 159 | | [[Аксу (Буа районы)|Аксу]] | Буа районы авылы (Татарстан, Россия) | [[:d:Q19810798|Q19810798]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/aksu razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/aksu] |- | style='text-align:right'| 160 | [[Файл:Весна. Татария. Аксубаево. Май 2013 - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Аксубай]] | Татарстанның Аксубай районы административ үзәге, шәһәр тибындагы бистә | [[:d:Q4059962|Q4059962]] | [[:commons:Category:Aksubayevo|Aksubayevo]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/aksubaj razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/aksubaj] |- | style='text-align:right'| 161 | [[Файл:Сельский пейзаж. Старая Кереметь. Татария. Июнь 2013 - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Аксубай районы]] | Татарстанның көньягындагы муниципаль район | [[:d:Q594218|Q594218]] | [[:commons:Category:Aksubayevsky District|Aksubayevsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aksubaj-rajony/aksubaj-rajony-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aksubaj-rajony/aksubaj-rajony-1] |- | style='text-align:right'| 162 | | [[Аксубай универсаль технологияләр техникумы]] | | [[:d:Q31444463|Q31444463]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/aksubaevskij-tekhnikum-universalnyh-tekhnologij razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/aksubaevskij-tekhnikum-universalnyh-tekhnologij] |- | style='text-align:right'| 163 | | [[Аксубай урман заводы поселогы]] | Татарстанның Аксубай районы бистәсе | [[:d:Q13203088|Q13203088]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aksubaj-rajony/aksubaj-agach-eshkrt-zavody-poselogy razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aksubaj-rajony/aksubaj-agach-eshkrt-zavody-poselogy] |- | style='text-align:right'| 164 | | [[Аксумла (Олы Чирмешән кушылдыгы)|Аксумла]] | Татарстан елгасы (22.4 км), Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең сул кушылдыгы | [[:d:Q4059965|Q4059965]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aksumla razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aksumla] |- | style='text-align:right'| 165 | [[Файл:ДК Аксумла.jpg|center|128px]] | [[Аксумла (авыл)|Аксумла]] | Татарстанның Норлат районы авылы | [[:d:Q8270111|Q8270111]] | [[:commons:Category:Aksumla, Tatarstan|Aksumla, Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/nurlatskij-rajon-1/aksumla razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/nurlatskij-rajon-1/aksumla] |- | style='text-align:right'| 166 | | [[Аксумла (елга)|Аксумла]] | Татарстан елгасы (12.9 км), Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең сул кушылдыгы | [[:d:Q20622778|Q20622778]] | | |- | style='text-align:right'| 167 | | [[Актай]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягында Иделнең сул кушылдыгы | [[:d:Q2671625|Q2671625]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aktaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aktaj] |- | style='text-align:right'| 168 | | [[Актаныш]] | Татарстанның Актаныш районы административ үзәге, авыл | [[:d:Q2045264|Q2045264]] | [[:commons:Category:Aktanysh|Aktanysh]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/aktanysh razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/aktanysh] |- | style='text-align:right'| 169 | | ''[[:d:Q140835808|Актаныш нефть чыганагы]]'' | Татарстанның Актаныш районында 1963 елда ачылган, 1995тән эшләтелгән нефть ятмасы. Татар гөмбәзенең көньяк өлешендә, төньяк-көнчыгышка карый | [[:d:Q140835808|Q140835808]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/aktanysh-neft-chyganagy razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/aktanysh-neft-chyganagy] |- | style='text-align:right'| 170 | [[Файл:Aktanyshsky District, Tatarstan, Russia - panoramio (1).jpg|center|128px]] | [[Актаныш районы]] | Татарстанның иң көнчыгыштагы районы | [[:d:Q621068|Q621068]] | [[:commons:Category:Aktanyshsky District|Aktanyshsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/aktanysh-rajony-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/aktanysh-rajony-1] |- | style='text-align:right'| 171 | | [[Актаныш технология техникумы]] | | [[:d:Q31444461|Q31444461]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/aktanyshskij-tekhnologicheskij-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/aktanyshskij-tekhnologicheskij-tekhnikum] |- | style='text-align:right'| 172 | | [[Актанышбаш]] | Татарстанның Актаныш районы авылы | [[:d:Q4060060|Q4060060]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/aktanyshbash razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/aktanyshbash] |- | style='text-align:right'| 173 | | [[Актау (Чистай районы)|Актау]] | Татарстанның Чистай районы авылы | [[:d:Q13203094|Q13203094]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/chistopolskij-rajon-1/belaya-gora razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/chistopolskij-rajon-1/belaya-gora] |- | style='text-align:right'| 174 | | [[Акташ (елга)]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы | [[:d:Q4060083|Q4060083]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aktash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aktash] |- | style='text-align:right'| 175 | | [[Акташ районы]] | ТАССРның 1930-1959 еллар районы, административ үзәге бүгенге көн Әлмәт районындагы Акташ тимер юл станциясе тирәсендәге Урыс Акташы авылы | [[:d:Q4060078|Q4060078]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/territorial-bermleklr/aktash-rajony razdely/istoriya/novejshee-vremya/territorial-bermleklr/aktash-rajony] |- | style='text-align:right'| 176 | [[Файл:Озеро "Акташский Провал".jpg|center|128px]] | [[Акташ Упкыны]] | Татарстанның (РФ) Әлмәт районындагы карст күле | [[:d:Q4060076|Q4060076]] | [[:commons:Category:Aktashsky Proval Lake|Aktashsky Proval Lake]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/relef/aktash-upkyny razdely/priroda/relef/aktash-upkyny] |- | style='text-align:right'| 177 | | [[Актаҗик]] | Татарстанның Менделеевск районындагы мари авылы | [[:d:Q10990252|Q10990252]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/aktaziki razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/aktaziki] |- | style='text-align:right'| 178 | [[Файл:Contios en de Nachtvorst - GVH (81).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q222749|актерлык сәнгате]]'' | башкарма сәнгатьләр өлкәсендә һөнәри иҗат төре; актерның сәхнә образы тудырып, аны драма, опера, балет спектакльләрендә гәүдәләндерүе | [[:d:Q222749|Q222749]] | [[:commons:Category:Acting|Acting]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/akterlyk-sngate razdely/kultura/iskusstvo/teatr/akterlyk-sngate] |- | style='text-align:right'| 179 | [[Файл:Butterbur.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q830156|актояк]]'' | оешма чәчәклеләр гаиләлегеннән күпьеллык үләнчел үсемлекләр ыругы | [[:d:Q830156|Q830156]] | [[:commons:Category:Petasites|Petasites]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/aktoyak razdely/priroda/rastitelnost/aktoyak] |- | style='text-align:right'| 180 | | [[Актүбә (Азнакай районы)|Актүбә]] | Татарстанның Азнакай районы шәһәр тибындагы бистәсе | [[:d:Q2045425|Q2045425]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aznakaj-rajony/aktb razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aznakaj-rajony/aktb] |- | style='text-align:right'| 181 | [[Файл:Разлив Ахтубы и Ашулука.jpg|center|128px]] | [[Актүбә районы]] | Әстерхан өлкәсенең муниципаль районы | [[:d:Q2641435|Q2641435]] | [[:commons:Category:Akhtubinsky District|Akhtubinsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/astrahanskaya-oblast/ahtubinskij-rajon razdely/rossijskaya-federaciya/astrahanskaya-oblast/ahtubinskij-rajon] |- | style='text-align:right'| 182 | [[Файл:Acupuncture1-1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q121713|акупунктура]]'' | нерв авыруларын, аллергияне рефлектор ысул белән дәвалау | [[:d:Q121713|Q121713]] | [[:commons:Category:Acupuncture|Acupuncture]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/akupunktura razdely/zdravoohranenie/akupunktura] |- | style='text-align:right'| 183 | | ''[[:d:Q30895774|акустик парамагнетик резонанс]]'' | даими магнит кырына урнаштырылган каты җисемнең билгеле бер ешлыктагы акустик тирбәнеш энергиясен сайлап йоту күренеше | [[:d:Q30895774|Q30895774]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/akustik-paramagnetik-rezonans razdely/nauka/akustik-paramagnetik-rezonans] |- | style='text-align:right'| 184 | [[Файл:Midwife check-up.jpg|center|128px]] | [[Акушерлык|акушерлык һәм гинекология]] | йөклелек һәм бала табуга бәйле клиник медицина өлкәсе, бердәм фәнни дисциплина һәм һөнәри тармак | [[:d:Q20862341|Q20862341]] | [[:commons:Category:Midwifery|Midwifery]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/akusherlyk-m-ginekologiya razdely/zdravoohranenie/akusherlyk-m-ginekologiya] |- | style='text-align:right'| 185 | | [[Акхуҗа]] | Татарстанның Апас районы авылы | [[:d:Q18764622|Q18764622]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/apas-rajony/akhua razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/apas-rajony/akhua] |- | style='text-align:right'| 186 | | [[акциз]] | киң куллану товарлары бәясенә кертелгән турыдан-туры булмаган салым төре | [[:d:Q159579|Q159579]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/akciz razdely/ekonomika/akciz] |- | style='text-align:right'| 187 | | [[акционерлык җәмгыяте]] | устав капиталы билгеле бер сандагы акцияләргә (өлешләргә) бүленгән бизнес оешмасы (корпорация) | [[:d:Q134161|Q134161]] | [[:commons:Category:Joint-stock companies|Joint-stock companies]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/akcionerlyk-mgyyate razdely/ekonomika/akcionerlyk-mgyyate] |- | style='text-align:right'| 188 | [[Файл:Greyhound stock certificate.jpg|center|128px]] | [[Aksiä (iqtisad)|акция]] | кыйммәтле кәгазь | [[:d:Q11692|Q11692]] | [[:commons:Category:Stocks|Stocks]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/akciya razdely/ekonomika/akciya] |- | style='text-align:right'| 189 | | ''[[:d:Q140835656|Акча]]'' | Уфа шәһәрендәге татар нәшрияты (1905-1907) | [[:d:Q140835656|Q140835656]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/nshriyatlar/akcha razdely/kultura/nshriyatlar/akcha] |- | style='text-align:right'| 190 | [[Файл:Great Black Backed Gull, Fowey, Cornwall - UK, July 25 2012. (7668580890).jpg|center|128px]] | [[Акчарлаклар|Акчарлак кошлар]] | кошлар семьялыгы | [[:d:Q27589|Q27589]] | [[:commons:Category:Laridae|Laridae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/akcharlak-koshlar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/akcharlak-koshlar] |- | style='text-align:right'| 191 | | [[Акчишмə-2 (Әлмәт районы)|Акчишмə]] | Татарстанның Әлмәт районы Бишмунча авыл җирлегенә керүче авыл | [[:d:Q13203101|Q13203101]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/lmt-rajony/akchishm razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/lmt-rajony/akchishm] |- | style='text-align:right'| 192 | [[Файл:Ak-Chishma village Yutazinsky district.jpg|center|128px]] | [[Акчишмə (Ютазы районы)|Акчишмə]] | Татарстанның Ютазы районы авылы | [[:d:Q18764647|Q18764647]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yutazinskij-rajon-1/ak-chishma razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yutazinskij-rajon-1/ak-chishma] |- | style='text-align:right'| 193 | | [[Акчишмə (Әлмәт районы)|Акчишмə]] | Татарстанның Әлмәт районы Яңа Кәшер авыл җирлегенә керүче авыл | [[:d:Q19810787|Q19810787]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/lmt-rajony/akchishm-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/lmt-rajony/akchishm-1] |- | style='text-align:right'| 194 | | [[Акчишмә (Мамадыш районы)|Акчишмә]] | Татарстанның Мамадыш районы авылы | [[:d:Q18766648|Q18766648]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/belyj-klyuch razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/belyj-klyuch] |- | style='text-align:right'| 195 | | [[Акчуриннар]] | би-морзалар нәселе; Сембер губернасы сәүдәгәр-эшмәкәрләре, Сембер губернасында постау җитештерүне оештыручылар, җәмәгать эшлеклеләре | [[:d:Q4060317|Q4060317]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/akchuriny razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/akchuriny] |- | style='text-align:right'| 196 | | ''[[:d:Q140839583|Акчуриннарның китапханә-кыйраәтханәсе]]'' | Сембер губернасының Карсун өязе Гурьевка бистәсендә (хәзер Барыш шәһәре) 1913-1917 эшләгән гавами китапханә, уку залы | [[:d:Q140839583|Q140839583]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/bibliotechnoe-delo/biblioteka-chitalnya-akchurinyh razdely/kultura/bibliotechnoe-delo/biblioteka-chitalnya-akchurinyh] |- | style='text-align:right'| 197 | | ''[[:d:Q140839501|Акчуриннарның шәхси китапханәләре]]'' | Акчуриннар нәселе вәкилләренең 1880 еллардан ХХ йөзнең беренче унъеллыкларына кадәр тупланган хосусый китапханәләре | [[:d:Q140839501|Q140839501]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/bibliotechnoe-delo/biblioteki-akchurinyh razdely/kultura/bibliotechnoe-delo/biblioteki-akchurinyh] |- | style='text-align:right'| 198 | | [[Акшуат]] | Татарстанның Бөгелмә районы авылы | [[:d:Q13203106|Q13203106]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/akshuat razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/akshuat] |- | style='text-align:right'| 199 | | [[Акъегет (Яшел Үзән районы)|Акъегет]] | Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл | [[:d:Q13203109|Q13203109]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/akzigitovo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/akzigitovo] |- | style='text-align:right'| 200 | | [[Акъюл]] | Татарстанның Ютазы районы авылы | [[:d:Q18764649|Q18764649]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yutazinskij-rajon-1/ak-yul razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yutazinskij-rajon-1/ak-yul] |- | style='text-align:right'| 201 | | [[Акъяр (Яңа Чишмә районы)|Акъяр]] | Татарстанның Яңа Чишмә районы авылы | [[:d:Q13203110|Q13203110]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/novosheshminskij-rajon-1/azeevo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/novosheshminskij-rajon-1/azeevo] |- | style='text-align:right'| 202 | | [[Алабакүл]] | Татарстанның Ютазы районы авылы | [[:d:Q18764780|Q18764780]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yutazinskij-rajon-1/alabakul razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yutazinskij-rajon-1/alabakul] |- | style='text-align:right'| 203 | | [[Алабирде]] | Татарстанның Тәтеш районы авылы | [[:d:Q4060373|Q4060373]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tetyushskij-rajon-1/alaberdino razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tetyushskij-rajon-1/alaberdino] |- | style='text-align:right'| 204 | [[Файл:Shishkinskiye prudy (park in Elabuga)-14.jpg|center|128px]] | [[Алабуга]] | Россия шәһәре, Татарстанның Алабуга районының административ үзәге | [[:d:Q135650|Q135650]] | [[:commons:Category:Elabuga|Elabuga]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/elabuga razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/elabuga] |- | style='text-align:right'| 205 | [[Файл:Elabuga ul kazanskaya.jpg|center|128px]] | [[Алабуга медицина укуханәсе]] | | [[:d:Q25555833|Q25555833]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/elabuzhskoe-medicinskoe-uchilishche razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/elabuzhskoe-medicinskoe-uchilishche] |- | style='text-align:right'| 206 | | [[Алабуга мәдәният һәм сәнгать көллияте]] | | [[:d:Q25555754|Q25555754]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/elabuzhskij-kolledzh-kultury-i-iskusstv razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/elabuzhskij-kolledzh-kultury-i-iskusstv] |- | style='text-align:right'| 207 | [[Файл:Панорама, открывающаяся с Чёртого городища, Елабуга.jpg|center|128px]] | [[Алабуга районы]] | | [[:d:Q2220404|Q2220404]] | [[:commons:Category:Elabuzhsky District|Elabuzhsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alabuga-rajony/alabuga-rajony-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alabuga-rajony/alabuga-rajony-1] |- | style='text-align:right'| 208 | | [[Алабуга Суворов хәрби училищесы]] | Алабугадагы (ТР, РФ) хәрби уку йорты | [[:d:Q4174505|Q4174505]] | [[:commons:Category:Suvorov Military School in Elabuga|Suvorov Military School in Elabuga]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/elabuzhskaya-specialnaya-srednyaya-shkola-milicii razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/elabuzhskaya-specialnaya-srednyaya-shkola-milicii] |- | style='text-align:right'| 209 | | [[Алан (елга)|Алан]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Кушай елгасының (Дала Зәенең бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q1095687|Q1095687]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/alan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/alan] |- | style='text-align:right'| 210 | | [[Алан (Теләче районы)|Алан]] | Татарстанның Теләче районы авылы | [[:d:Q3626636|Q3626636]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tyulyachinskij-rajon-1/alan razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tyulyachinskij-rajon-1/alan] |- | style='text-align:right'| 211 | | [[Алан (Балтач районы)|Алан]] | Татарстанның Балтач районы авылы | [[:d:Q13203120|Q13203120]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/baltach/alan razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/baltach/alan] |- | style='text-align:right'| 212 | | [[Алан (Арча районы)|Алан]] | Татарстанның Арча районы авылы | [[:d:Q18764789|Q18764789]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/alan razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/alan] |- | style='text-align:right'| 213 | | [[Алан (Мамадыш районы)|Алан]] | Татарстанның Мамадыш районы авылы | [[:d:Q18764791|Q18764791]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/alan razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/alan] |- | style='text-align:right'| 214 | | [[Алан Елга]] | Татарстанның Саба районы авылы | [[:d:Q18764787|Q18764787]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sabinskij-rajon-1/alan-elga razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sabinskij-rajon-1/alan-elga] |- | style='text-align:right'| 215 | | [[Алан Җөри|Алан Җөри (Казаклар)]] | Татарстанның Теләче районы авылы | [[:d:Q18764788|Q18764788]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tyulyachinskij-rajon-1/alan-zire razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tyulyachinskij-rajon-1/alan-zire] |- | style='text-align:right'| 216 | | [[Алан-Бәксәр]] | Татарстанның Биектау районы авылы | [[:d:Q18764786|Q18764786]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/alan-bekser razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/alan-bekser] |- | style='text-align:right'| 217 | | [[Алан-Полян]] | Татарстанның Балык Бистәсе районы авылы | [[:d:Q13416206|Q13416206]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/rybno-slobodskij-rajon-1/alan-polyan razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/rybno-slobodskij-rajon-1/alan-polyan] |- | style='text-align:right'| 218 | | [[Алань]] | Татарстанның Түбән Кама районы юкка чыккан авылы (территориясе бүген Түбән Кама өлеше) | [[:d:Q13203135|Q13203135]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/alan razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/alan] |- | style='text-align:right'| 219 | [[Файл:Reconstuction power line Bakhtay-Zakuley in Inkutsk region 35.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q940996|Алар районы]]'' | Россиянең Иркутск өлкәсендәге муниципаль районы | [[:d:Q940996|Q940996]] | [[:commons:Category:Alarsky District|Alarsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/irkutskaya-oblast/alarskij-rajon razdely/rossijskaya-federaciya/irkutskaya-oblast/alarskij-rajon] |- | style='text-align:right'| 220 | | [[Алат даругасы]] | XV-XVI гасыр Казан ханлыгының административ-территориаль берәмлеге | [[:d:Q13203126|Q13203126]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/alat-darugasy razdely/istoriya/srednie-veka/alat-darugasy] |- | style='text-align:right'| 221 | | [[Алат спиртзаводы]] | Татарстанның Биектау районы авылы | [[:d:Q18764796|Q18764796]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/alatskij-spirtzavod razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/alatskij-spirtzavod] |- | style='text-align:right'| 222 | [[Файл:Alafuzov Theater (2022-06-24) 01.jpg|center|128px]] | [[Алафузов театры|Алафузов театры бинасы]] | Казандагы XIX гасыр азагының тарихи һәм архитектура истәлеге | [[:d:Q55698467|Q55698467]] | [[:commons:Category:Alafuzov Theater|Alafuzov Theater]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/alafuzov-teatry razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/alafuzov-teatry] |- | style='text-align:right'| 223 | | ''[[:d:Q140865744|Алафузовлар завод-фабрикаларының сәүдә-сәнәгать ширкәте]]'' | Казан акционерлык җәмгыяте (1894-1918) | [[:d:Q140865744|Q140865744]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/alafuzovskih-fabrik-i-zavodov-torgovo-promyshlennoe-obshchestvo razdely/istoriya/novoe-vremya/alafuzovskih-fabrik-i-zavodov-torgovo-promyshlennoe-obshchestvo] |- | style='text-align:right'| 224 | | [[Албаба]] | Татарстанның Яшел Үзән районы авылы | [[:d:Q13203136|Q13203136]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/albaba razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/albaba] |- | style='text-align:right'| 225 | | [[Албаба тимер юл разъезды бистәсе|Албаба]] | Татарстанның Яшел Үзән районындагы тимер юл разъезды бистәсе | [[:d:Q18776590|Q18776590]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/albaba-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/albaba-1] |- | style='text-align:right'| 226 | | [[Албай]] | Татарстанның Мамадыш районы авылы | [[:d:Q4060577|Q4060577]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/albaj razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/albaj] |- | style='text-align:right'| 227 | | [[Алга (Бөгелмә районы)|Алга]] | Татарстанның Бөгелмә районы бистәсе | [[:d:Q18764802|Q18764802]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/alga razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/alga] |- | style='text-align:right'| 228 | [[Файл:Alga Village Mosque.jpg|center|128px]] | [[Алга (Сарман районы)|Алга]] | Татарстанның Сарман районы авылы | [[:d:Q18764804|Q18764804]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sarmanovskij-rajon-1/alga razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sarmanovskij-rajon-1/alga] |- | style='text-align:right'| 229 | | [[Алга (Теләче районы)|Алга]] | Татарстанның Теләче районы авылы | [[:d:Q18764805|Q18764805]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tyulyachinskij-rajon-1/alga razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tyulyachinskij-rajon-1/alga] |- | style='text-align:right'| 230 | | [[Алга (Аксубай районы)|Алга]] | Татарстанның Аксубай районы авылы | [[:d:Q19924133|Q19924133]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aksubaj-rajony/alga razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aksubaj-rajony/alga] |- | style='text-align:right'| 231 | | [[Алга (газета)|Алга]] | татарча иҗтимагый-сәяси газета, РСДРП(б)ның Уфа комитеты органы (1917) | [[:d:Q20572195|Q20572195]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/alga razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/alga] |- | style='text-align:right'| 232 | | [[Алга (гәҗит, Ырынбур)|Алга]] | РКП(б) Ырынбур губкомының татарча иҗтимагый-сәяси газетасы (1919) | [[:d:Q52790805|Q52790805]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/alga-1 razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/alga-1] |- | style='text-align:right'| 233 | | [[Алга (гәҗит, Сарапул)|Алга]] | Сарапулда чыккан татарча иҗтимагый-сәяси газета (1919-1920) | [[:d:Q52790955|Q52790955]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/alga-2 razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/alga-2] |- | style='text-align:right'| 234 | | [[Алга-Көек|Алга Көек]] | Татарстанның Арча районы авылы | [[:d:Q18764801|Q18764801]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/alga-kek razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/alga-kek] |- | style='text-align:right'| 235 | | [[Алга таба (гәҗит)|Алга таба]] | Алабугадагы татарча газета (1919) | [[:d:Q52791313|Q52791313]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/alga-taba razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/alga-taba] |- | style='text-align:right'| 236 | | [[Алга, дошман өстенә!]] | Калинин фронтының татарча газетасы (1942-1945) | [[:d:Q20573241|Q20573241]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/alga-doshman-ehstene razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/alga-doshman-ehstene] |- | style='text-align:right'| 237 | | [[Алгай]] | Татарстанның Мамадыш районы авылы | [[:d:Q18764806|Q18764806]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/algaevo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/algaevo] |- | style='text-align:right'| 238 | [[Файл:Quadratic formula.svg|center|128px]] | [[алгебра]] | математика фәненең бер бүлеге; санлы системаларның гомуми үзлекләрен, хәреф тамгалары кулланып төзелгән тигезләмәләр ярдәмендә мәсьәләләр чишүнең гомуми ысулларын өйрәнә | [[:d:Q3968|Q3968]] | [[:commons:Category:Algebra|Algebra]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/algebra razdely/nauka/algebra] |- | style='text-align:right'| 239 | [[Файл:Автомобильный мост через реку Алдан в Томмоте.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q593548|Алдан районы]]'' | Саха-Якутиянең административ-территориаль берәмлеге | [[:d:Q593548|Q593548]] | [[:commons:Category:Aldansky District|Aldansky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/respublika-saha/aldanskij-rajon razdely/rossijskaya-federaciya/respublika-saha/aldanskij-rajon] |- | style='text-align:right'| 240 | [[Файл:SiltstoneUSGOV.jpg|center|128px]] | [[алевролит]] | утырма тау токымы | [[:d:Q565731|Q565731]] | [[:commons:Category:Siltstone|Siltstone]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/alevrolit razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/alevrolit] |- | style='text-align:right'| 241 | | [[Алик Аланы|Алекина Поляна]] | Татарстанның Тәтеш районы авылы | [[:d:Q18764819|Q18764819]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tetyushskij-rajon-1/alekina-polyana razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tetyushskij-rajon-1/alekina-polyana] |- | style='text-align:right'| 242 | [[Файл:Александр Агабабов.gif|center|128px]] | [[Александр Агабабов]] | офтальмолог, медицина докторы (1893), профессор (1905) | [[:d:Q64869355|Q64869355]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/agababov-aleksandr-grigorevich razdely/nauka/personalii/agababov-aleksandr-grigorevich] |- | style='text-align:right'| 243 | | ''[[:d:Q140889277|Александр Аганин]]'' | математик, физика-математика фәннәре докторы (2000), ТРның атказанган фән эшлеклесе (2005) | [[:d:Q140889277|Q140889277]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/aganin-aleksandr-alekseevich razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/aganin-aleksandr-alekseevich] |- | style='text-align:right'| 244 | | [[Александр Алга]] | чуаш шагыйре, тәрҗемәчесе, әдәби тәнкыйтьче, Чуаш АССРның халык шагыйре (1970) | [[:d:Q4060629|Q4060629]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/alga-aleksandr-egorovich razdely/kultura/literatura/personalii/alga-aleksandr-egorovich] |- | style='text-align:right'| 245 | | ''[[:d:Q140889471|Александр Александровский]]'' | химия машиналары төзү гыйлеме белгече (1929-1992), техник фәннәр докторы (1977), профессор (1980), ТАССРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1989) | [[:d:Q140889471|Q140889471]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/aleksandrovskij-aleksandr-aleksandrovich razdely/nauka/personalii/aleksandrovskij-aleksandr-aleksandrovich] |- | style='text-align:right'| 246 | [[Файл:Alemasov AM.jpg|center|128px]] | [[Александр Алемасов]] | совет фирка һәм сәясәт эшлеклесе | [[:d:Q20803740|Q20803740]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/alemasov-aleksandr-mihajlovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/alemasov-aleksandr-mihajlovich] |- | style='text-align:right'| 247 | | ''[[:d:Q140892620|Александр Анисимов]]'' | биофизик, физика-математика фәннәре докторы (1988), профессор (1998) | [[:d:Q140892620|Q140892620]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/anisimov-aleksandr-vasilevich razdely/nauka/personalii/anisimov-aleksandr-vasilevich] |- | style='text-align:right'| 248 | | ''[[:d:Q12647504|Александр Анушкин]]'' | журналист, библиограф (1903-1978) | [[:d:Q12647504|Q12647504]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/shheslr/anushkin-aleksandr-ivanovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/shheslr/anushkin-aleksandr-ivanovich] |- | style='text-align:right'| 249 | | [[Александр Аплечеев]] | 1768-1802, РИ дәүләт эшлеклесе, Казан губернаторы | [[:d:Q25555582|Q25555582]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/aplecheev-aleksandr-andreevich razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/aplecheev-aleksandr-andreevich] |- | style='text-align:right'| 250 | [[Файл:A. E. Arbuzov 1914.jpg|center|128px]] | [[Александр Арбузов]] | РИ һәм ССРБ химик-органигы (1877-1968), химик-фосфорорганиклар фәнни мәктәбенә нигез салучы, СССР Фәннәр академиясенең хакыйкый әгъзасы (1942, 1932 елдан мөхбир әгъза) | [[:d:Q900359|Q900359]] | [[:commons:Category:Aleksandr Arbuzov|Aleksandr Arbuzov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/arbuzov-aleksandr-erminingeldovich razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/arbuzov-aleksandr-erminingeldovich] |- | style='text-align:right'| 251 | [[Файл:Артемьев, Александр Иванович.png|center|128px]] | [[Александр Иванович Артемьев|Александр Артемьев]] | Россия империясе журналисты, статист, географ, рус тарихы магистры (1820-1874) | [[:d:Q4070220|Q4070220]] | [[:commons:Category:Alexandr Artemiev|Alexandr Artemiev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/shheslr/artemev-aleksandr-ivanovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/shheslr/artemev-aleksandr-ivanovich] |- | style='text-align:right'| 252 | | ''[[:d:Q140893564|Александр Арутюнян]]'' | механика гыйлеме белгече (1925-1981), техник фәннәр докторы (1980) | [[:d:Q140893564|Q140893564]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/arutyunyan-aleksandr-eryomovich razdely/nauka/personalii/arutyunyan-aleksandr-eryomovich] |- | style='text-align:right'| 253 | [[Файл:Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary B82 17-6.jpg|center|128px]] | [[Александр Архангельский (1854)|Александр Архангельский]] | Әдәбият галиме (1854-1926), Петербург Фәннәр академиясенең мөхбир әгъзасы (1904), Казан университетының атказанган профессоры (1907) | [[:d:Q3917984|Q3917984]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/arhangelskij-aleksandr-semenovich razdely/nauka/personalii/arhangelskij-aleksandr-semenovich] |- | style='text-align:right'| 254 | | [[Александр Афанасьев]] | Советлар Союзы Герое (1945 елның 24 марты, вафатыннан соң), өлкән лейтенант (1944) | [[:d:Q4072583|Q4072583]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/voennoe-delo/shheslr/afanasev-aleksandr-petrovich razdely/voennoe-delo/shheslr/afanasev-aleksandr-petrovich] |- | style='text-align:right'| 255 | | ''[[:d:Q140894087|Александр Афанасьев]]'' | журналист (1931-2005), тарих фәннәре кандидаты (1968), ТРның атказанган мәдәният хезмәткәре (2001) | [[:d:Q140894087|Q140894087]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/shheslr/afanasev-aleksandr-ivanovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/shheslr/afanasev-aleksandr-ivanovich] |- | style='text-align:right'| 256 | | [[Александр Баев]] | биохимик (1903-1994), химия фәннәре докторы (1967), СССР Фәннәр академиясе академигы (1970; мөхбир әгъза – 1968) һәм ВАСХНИЛның хакыйкый әгъзасы (1985), Социалистик Хезмәт Герое (1981) | [[:d:Q4075035|Q4075035]] | [[:commons:Category:Aleksandr Aleksandrovich Baev|Aleksandr Aleksandrovich Baev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/baev-aleksandr-aleksandrovich razdely/nauka/personalii/baev-aleksandr-aleksandrovich] |- | style='text-align:right'| 257 | | [[Александр Бажанов]] | хокук белгече (1898-1983), юридик фәннәр докторы (1959), профессор (1962), РСФСРның атказанган хокук белгече (1969) | [[:d:Q62604056|Q62604056]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/bazhanov-aleksandr-tihonovich razdely/nauka/personalii/bazhanov-aleksandr-tihonovich] |- | style='text-align:right'| 258 | | [[Александр Балакин]] | физик, физика-математика фәннәре докторы (2000) | [[:d:Q63037835|Q63037835]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/balakin-aleksandr-borisovich razdely/nauka/personalii/balakin-aleksandr-borisovich] |- | style='text-align:right'| 259 | [[Файл:Alexander Baranov.jpg|center|128px]] | [[Александр Баранов (педиатр)|Александр Баранов]] | ССРБ һәм РФ балалар табибе, медицина фәннәре докторы (1979), профессор (1982). Россия медицина фәннәре академиясе академигы (1995) | [[:d:Q65177702|Q65177702]] | [[:commons:Category:Alexander Alexandrovich Baranov|Alexander Alexandrovich Baranov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/baranov-aleksandr-aleksandrovich razdely/zdravoohranenie/personalii/baranov-aleksandr-aleksandrovich] |- | style='text-align:right'| 260 | | [[Александр Барсков]] | совет ветеринария табибе (1898-1953), авыл хуҗалыгы фәннәре докторы (1942), профессор (1945) | [[:d:Q63109100|Q63109100]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/barskov-aleksandr-makarovich razdely/nauka/personalii/barskov-aleksandr-makarovich] |- | style='text-align:right'| 261 | | [[Александр Бендецкий]] | совет язучысы, тәрҗемәче (1911-1943) | [[:d:Q24846608|Q24846608]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/bendeckij-aleksandr-grigorevich razdely/kultura/literatura/shheslr/bendeckij-aleksandr-grigorevich] |- | style='text-align:right'| 262 | [[Файл:Alexandre Bennigsen.jpg|center|128px]] | [[Александр Беннигсен]] | Россия империясе тумышлы Франция көнчыгыш галиме, тарихчысы, фәлсәфәчесе (1913-1988) | [[:d:Q4083842|Q4083842]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/bennigsen-aleksandr razdely/nauka/personalii/bennigsen-aleksandr] |- | style='text-align:right'| 263 | | [[Александр Бережной]] | ССРБ һәм РФ җылылык физикасы гыйлеме белгече (1925-2009), техник фәннәр докторы (1989), профессор (1991) | [[:d:Q63347607|Q63347607]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/berezhnoj-aleksandr-nikolaevich razdely/nauka/personalii/berezhnoj-aleksandr-nikolaevich] |- | style='text-align:right'| 264 | | [[Александр Беркутов]] | очучы (1911-1962), Советлар Союзы Герое (2.08.1944), подполковник (1946) | [[:d:Q2832554|Q2832554]] | [[:commons:Category:Aleksandr Maksimovich Berkutov|Aleksandr Maksimovich Berkutov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/voennoe-delo/shheslr/berkutov-aleksandr-maksimovich razdely/voennoe-delo/shheslr/berkutov-aleksandr-maksimovich] |- | style='text-align:right'| 265 | | [[Александр Берлин]] | ССРБ һәм РФ химия галиме (т. 1940), химия фәннәре докторы (1974), Россия Фәннәр академиясенең мөхбир әгъзасы (1994) | [[:d:Q4084967|Q4084967]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/berlin-aleksandr-aleksandrovich razdely/nauka/personalii/berlin-aleksandr-aleksandrovich] |- | style='text-align:right'| 266 | | [[Александр Бирюлин|Александр Бирүлин]] | токарь (1929-1992), Социалистик Хезмәт Герое (1988) | [[:d:Q18634091|Q18634091]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/biryulin-aleksandr-ivanovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/biryulin-aleksandr-ivanovich] |- | style='text-align:right'| 267 | [[Файл:Александровская слобода заинск.jpg|center|128px]] | [[Александр Бистәсе]] | Татарстанның Зәй районы авылы | [[:d:Q19868371|Q19868371]] | [[:commons:Category:Aleksandrovskaya Sloboda (Tatarstan)|Aleksandrovskaya Sloboda (Tatarstan)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zj-rajony/aleksandr-bistse razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zj-rajony/aleksandr-bistse] |- | style='text-align:right'| 268 | | [[Александр Богоявленский]] | химик, химия фәннәре докторы (1954), профессор (1955), ТАССРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1958) | [[:d:Q63847740|Q63847740]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/bogoyavlenskij-aleksandr-feoktistovich razdely/nauka/personalii/bogoyavlenskij-aleksandr-feoktistovich] |- | style='text-align:right'| 269 | | ''[[:d:Q133105166|Александр Гинцбург]]'' | Казан губернасы хезмәт комиссары урынбасары һәм социаль тәэминат комиссары (1898-1918) | [[:d:Q133105166|Q133105166]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/gincburg-aleksandr-grigorevich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/gincburg-aleksandr-grigorevich] |- | style='text-align:right'| 270 | | ''[[:d:Q117716207|Александр Карпов]]'' | ТАССР хуҗалык һәм сәясәт эшлеклесе (1890-1937), 1921 елда КПСС өлкә комитетының беренче секретаре | [[:d:Q117716207|Q117716207]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/karpov-aleksandr-ivanovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/karpov-aleksandr-ivanovich] |- | style='text-align:right'| 271 | [[Файл:Grave of Aleksandr Klucharyov (2023-05-09) 04.jpg|center|128px]] | [[Александр Ключарёв|Александр Ключарев]] | ССРБ композиторы, музыка-җәмәгать эшлеклесе, фольклорчы (1906-1972) | [[:d:Q15126568|Q15126568]] | [[:commons:Category:Aleksandr Klucharyov|Aleksandr Klucharyov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/klyucharyov-aleksandr-sergeevich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/klyucharyov-aleksandr-sergeevich] |- | style='text-align:right'| 272 | [[Файл:Kokorev self-portrait (2024-03-15) 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q131624491|Александр Кокорев]]'' | РИ һәм ССРБ нәкышьчесе, педагог (1869-1944) | [[:d:Q131624491|Q131624491]] | [[:commons:Category:Aleksandr Mikhaylovich Kokorev|Aleksandr Mikhaylovich Kokorev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/kokorev-aleksandr-mihajlovich razdely/obrazovanie/personalii/kokorev-aleksandr-mihajlovich] |- | style='text-align:right'| 273 | [[Файл:Aleksandr Litvinov (1930).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q50220844|Александр Литвинов]]'' | 1861-1933, скрипкачы, дирижёр, педагог, музыка-җәмәгать эшлеклесе, ТАССРның атказанган артисты (1926, беренче) | [[:d:Q50220844|Q50220844]] | [[:commons:Category:Aleksandr Litvinov (conductor)|Aleksandr Litvinov (conductor)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/litvinov-aleksandr-aleksandrovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/litvinov-aleksandr-aleksandrovich] |- | style='text-align:right'| 274 | | ''[[:d:Q140921708|Александр Туган-Мирза-Барановский]]'' | Польша-Литва татарларыннан Россия империясе офицеры (1847-19??), генерал-лейтенант (1904), Георгий кавалеры | [[:d:Q140921708|Q140921708]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/voennoe-delo/personalii/baranovskij-tugan-mirza-aleksandr-davidovich razdely/voennoe-delo/personalii/baranovskij-tugan-mirza-aleksandr-davidovich] |- | style='text-align:right'| 275 | [[Файл:Aleksandr Fedotov (2017-03-18).jpg|center|128px]] | [[Александр Федотов (1955)|Александр Федотов]] | рәссам-нәкышьче (Казан, Татарстан, Россия) | [[:d:Q118291872|Q118291872]] | [[:commons:Category:Aleksandr Fedotov (painter)|Aleksandr Fedotov (painter)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/fedotov-aleksandr-sergeevich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/fedotov-aleksandr-sergeevich] |- | style='text-align:right'| 276 | [[Файл:Aleksandr Šadrikof.jpg|center|128px]] | [[Александр Шадриков]] | Татарстан экология һәм табигый байлыклар министры | [[:d:Q56839961|Q56839961]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/shadrikov-aleksandr-valerevich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/shadrikov-aleksandr-valerevich] |- | style='text-align:right'| 277 | | ''[[:d:Q135896474|Александр Шмидт]]'' | РИ архитекторы (1783-1843) | [[:d:Q135896474|Q135896474]] | [[:commons:Category:Aleksandr Shmidt|Aleksandr Shmidt]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/shmidt-aleksandr-kirillovich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/shmidt-aleksandr-kirillovich] |- | style='text-align:right'| 278 | | ''[[:d:Q1338017|Александр Әлмәтов]]'' | татар совет хоккейчысы (1940-1992), СССРның атказанган спорт остасы (1963) | [[:d:Q1338017|Q1338017]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sport/shheslr/lmtov-aleksandr-dlt-uly razdely/sport/shheslr/lmtov-aleksandr-dlt-uly] |- | style='text-align:right'| 279 | | [[Александра Безина]] | ССРБ һәм РФ хокук белгече (1932-2020), юридик фәннәр докторы (1982), профессор (1983), ТССРның атказанган фән эшлеклесе (1991) | [[:d:Q63242369|Q63242369]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/bezina-aleksandra-konstantinovna razdely/nauka/personalii/bezina-aleksandra-konstantinovna] |- | style='text-align:right'| 280 | [[Файл:Казанский Дом ученых (19.06.06) - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Александра исемендәге кыз балалар ятимханәсе бинасы (Казан)|Александра исемендәге кыз балалар ятимханәсе]] | Сәүдәгәр К.Л.Крупеников тырышлыгы белән Казанда 1845 елның февралендә нигез салынган ятимханә | [[:d:Q55681898|Q55681898]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/aleksandrinskij-detskij-priyut razdely/istoriya/novoe-vremya/aleksandrinskij-detskij-priyut] |- | style='text-align:right'| 281 | [[Файл:Kazan Kremlevskaya Street Alexandrovsky Passage 08-2016.jpg|center|128px]] | [[Александров пассажы (Казан)|Александров пассажы]] | | [[:d:Q4061460|Q4061460]] | [[:commons:Category:Alexandrovsky Passage, Kazan|Alexandrovsky Passage, Kazan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/aleksandrovlar-passazhy razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/aleksandrovlar-passazhy] |- | style='text-align:right'| 282 | | [[Алексеевск аграр көллияте]] | | [[:d:Q31444494|Q31444494]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/alekseevskij-agrarnyj-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/alekseevskij-agrarnyj-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 283 | [[Файл:Kama River in Alexeyevsky District.jpg|center|128px]] | [[Алексеевск районы]] | | [[:d:Q2603517|Q2603517]] | [[:commons:Category:Alexeyevsky District, Tatarstan|Alexeyevsky District, Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alekseevsk-rajony/alekseevsk-rajony-1 tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alekseevsk-rajony/alekseevsk-rajony-1] |- | style='text-align:right'| 284 | [[Файл:Alexeyevskoye, Tatarstan (2022-07-16) 04.jpg|center|128px]] | [[Алексеевское]] | РФның Татарстан республикасы Алексеевск районындагы шәһәр тибындагы бистә, район үзәге | [[:d:Q287401|Q287401]] | [[:commons:Category:Alexeyevskoye (Tatarstan)|Alexeyevskoye (Tatarstan)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/alekseevsk razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/alekseevsk] |- | style='text-align:right'| 285 | [[Файл:Composer Almaz Munasypov.jpg|center|128px]] | [[Алмаз Монасыйпов]] | совет татар композиторы | [[:d:Q20587318|Q20587318]] | [[:commons:Category:Almaz Monasypov|Almaz Monasypov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/monasyjpov-almaz-zakir-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/monasyjpov-almaz-zakir-uly] |- | style='text-align:right'| 286 | [[Файл:Alsu Gainullina (2013-08-30).jpg|center|128px]] | [[Алсу Гайнуллина]] | Татарстан АССР һәм Россиянең халык артисты | [[:d:Q20578411|Q20578411]] | [[:commons:Category:Alsu Gainullina|Alsu Gainullina]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/gajnullina-alsu-askarovna razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/gajnullina-alsu-askarovna] |- | style='text-align:right'| 287 | [[Файл:Golden Horde in the Catalan Atlas (1375).jpg|center|128px]] | [[Алтын Урда]] | урта гасырларда Европаның төньяк-көнчыгыш һәм Азиянең төньяк-көнбатышында урнашкан дәүләт (1242/3–1502) | [[:d:Q79965|Q79965]] | [[:commons:Category:Golden Horde|Golden Horde]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/gosudarstva/altyn-urda razdely/istoriya/srednie-veka/gosudarstva/altyn-urda] |- | style='text-align:right'| 288 | | [[Альберт Леман]] | ССРБ һәм РФ композиторы, пианист, педагог, музыка-җәмәгать эшлеклесе (1915-1998) | [[:d:Q324938|Q324938]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/leman-albert-semyonovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/leman-albert-semyonovich] |- | style='text-align:right'| 289 | [[Файл:Gas Chromatography Laboratory.jpg|center|128px]] | [[аналитик химия]] | | [[:d:Q2346|Q2346]] | [[:commons:Category:Analytical chemistry|Analytical chemistry]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/analiticheskaya-himiya razdely/nauka/analiticheskaya-himiya] |- | style='text-align:right'| 290 | [[Файл:Andrey Ant. Piontkovsky.jpg|center|128px]] | [[Андрей Пионтковский (1862)|Андрей Пионтковский]] | РИ хокук белгече, криминалист (1862-1915) | [[:d:Q4363187|Q4363187]] | [[:commons:Category:Andrey Antonovich Piontkovsky|Andrey Antonovich Piontkovsky]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/piontkovskij-andrej-antonovich razdely/nauka/personalii/piontkovskij-andrej-antonovich] |- | style='text-align:right'| 291 | | ''[[:d:Q137715818|Андрей Прокопьев]]'' | нәкышьче, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1980) | [[:d:Q137715818|Q137715818]] | [[:commons:Category:Andrey Prokopyev (painter)|Andrey Prokopyev (painter)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/prokopev-andrej-lavrentevich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/prokopev-andrej-lavrentevich] |- | style='text-align:right'| 292 | [[Файл:Rodionova Anna Nikolaevna (1751-1827).png|center|128px]] | ''[[:d:Q67900902|Анна Родионова]]'' | Казан алпавыты | [[:d:Q67900902|Q67900902]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/rodionova-anna-nikolaevna razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/rodionova-anna-nikolaevna] |- | style='text-align:right'| 293 | [[Файл:Portale Leonardo da Vinci.png|center|128px]] | [[антропология]] | | [[:d:Q23404|Q23404]] | [[:commons:Category:Anthropology|Anthropology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/antropologiya razdely/nauka/antropologiya] |- | style='text-align:right'| 294 | | [[Апас]] | | [[:d:Q2627359|Q2627359]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/apas razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/apas] |- | style='text-align:right'| 295 | | [[Арбор (елга)|Арбор]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шушма елгасының сул кушылдыгы (Нократ елгасы бассейны) | [[:d:Q484203|Q484203]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/arbor razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/arbor] |- | style='text-align:right'| 296 | | [[Аргамак (журнал)|Аргамак]] | айлык иҗтимагый-сәяси, әдәби-нәфис журнал (Чаллы, 1991-2000, татар-рус) | [[:d:Q25556885|Q25556885]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/argamak razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/argamak] |- | style='text-align:right'| 297 | | [[Аргын]] | XV–XVIII йөзләрдә Казан, Касыйм һәм Кырым ханлыкларында идарәче ыругларның берсе | [[:d:Q987808|Q987808]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/argyn razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/argyn] |- | style='text-align:right'| 298 | | [[Ариф Енбаев]] | | [[:d:Q24846570|Q24846570]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/enbaev-garif-arif-muhammadzhanovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/enbaev-garif-arif-muhammadzhanovich] |- | style='text-align:right'| 299 | | [[Арттагы күл]] | | [[:d:Q13203242|Q13203242]] | | |- | style='text-align:right'| 300 | | [[Артъелга]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Каргалы елгасының (Чишмә елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q11114808|Q11114808]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/artelga razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/artelga] |- | style='text-align:right'| 301 | | [[Көлмәмәт бистәсе|Архангел бистәсе]] | XIV йөзнең икенче яртысында Казанның көньяк-көнчыгыш читендә, Кабан күленең сул яры буенда барлыкка килә | [[:d:Q13205531|Q13205531]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/arhangel-bistse razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/arhangel-bistse] |- | style='text-align:right'| 302 | [[Файл:Казанский Кремль (Архиерейский дом) - 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q130378769|Архиерей йорты]]'' | Казанда епархия башлыгының биләмәләре белән идарә итү оешмасы | [[:d:Q130378769|Q130378769]] | [[:commons:Category:Kazan Kremlin|Kazan Kremlin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/hristianstvo/upravlenie/arhierejskij-dom razdely/religiya/hristianstvo/upravlenie/arhierejskij-dom] |- | style='text-align:right'| 303 | [[Файл:Озеро Тарлашинское.jpg|center|128px]] | [[Архиерей күле]] | Көнбатыш Кама алдындагы Татарстан күле | [[:d:Q4070761|Q4070761]] | [[:commons:Category:Arkhiyereyskoye Lake|Arkhiyereyskoye Lake]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/arhierej-kle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/arhierej-kle] |- | style='text-align:right'| 304 | [[Файл:Arsk train station, Gor'kovskaya railways, Russia. Main hall view.jpg|center|128px]] | [[Арча]] | Татарстандагы шәһәр, Арча районының үзəгe | [[:d:Q103985|Q103985]] | [[:commons:Category:Arsk|Arsk]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/archa razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/archa] |- | style='text-align:right'| 305 | [[Файл:Лес Кырлай возле музея Габдуллы Тукая.jpg|center|128px]] | [[Арча районы]] | муниципаль район (ТР, РФ) | [[:d:Q375561|Q375561]] | [[:commons:Category:Arsky District|Arsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/archa-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/archa-rajony] |- | style='text-align:right'| 306 | [[Файл:Myrmeleon acer.jpg|center|128px]] | [[Арыслан бөҗәкләр]] | | [[:d:Q231439|Q231439]] | [[:commons:Category:Myrmeleontidae|Myrmeleontidae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/aryslan-bklr razdely/priroda/zhivotnyj-mir/aryslan-bklr] |- | style='text-align:right'| 307 | | [[Асия Хәйруллина]] | | [[:d:Q20594574|Q20594574]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/hajrullina-asiya-hasanovna razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/hajrullina-asiya-hasanovna] |- | style='text-align:right'| 308 | [[Файл:Laser Towards Milky Ways Centre.jpg|center|128px]] | [[астрономия]] | күк йөзендә урнашкан барлык системаларны өйрәнгән фәнне һәм белем өлкәсен белдергән термин | [[:d:Q333|Q333]] | [[:commons:Category:Astronomy|Astronomy]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/astronomiya razdely/nauka/astronomiya] |- | style='text-align:right'| 309 | [[Файл:IMG Ata river.jpg|center|128px]] | [[Ата (елга)|Ата (Инча)]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешан кушылдыгы | [[:d:Q32289413|Q32289413]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ata razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ata] |- | style='text-align:right'| 310 | | [[Атаман күле]] | | [[:d:Q13203270|Q13203270]] | | |- | style='text-align:right'| 311 | | [[Адав-Толымбай|Атау-Толымбай]] | Татарстанның Буа районындагы авыл, Карлы елгасы буенда, Буа шәһәреннән 3 км көньяк-көнчыгыштарак урнашкан | [[:d:Q4057208|Q4057208]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/adav-tolymbaj razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/adav-tolymbaj] |- | style='text-align:right'| 312 | | [[Укмас|Атмас]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Бәтке елгасының (Кама елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q6556918|Q6556918]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/atmas razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/atmas] |- | style='text-align:right'| 313 | | [[Аты]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансуның уң кушылдыгы | [[:d:Q13203279|Q13203279]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aty razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aty] |- | style='text-align:right'| 314 | | [[Аулаш (елга)|Аулаш]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Зыча елгасының уң кушылдыгы (Зәй бассейнында) | [[:d:Q1089976|Q1089976]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aulash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aulash] |- | style='text-align:right'| 315 | [[Файл:Ahyrzaman kitaby (2024-04-02) 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q126189519|Ахырзаман китабы]]'' | Дини нәсыйхәт әдәбияты истәлеге (1847 елдан соң түгел) | [[:d:Q126189519|Q126189519]] | [[:commons:Category:Ahyrzaman kitaby|Ahyrzaman kitaby]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/tatarskaya-literatura/ahyrzaman-kitaby razdely/kultura/literatura/tatarskaya-literatura/ahyrzaman-kitaby] |- | style='text-align:right'| 316 | | [[Ашбула]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Минзәлә елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q13203298|Q13203298]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ashbula razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ashbula] |- | style='text-align:right'| 317 | [[Файл:Vysokogorsky District, Tatarstan, Russia - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Ашыт]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Илләтнең сул кушылдыгы | [[:d:Q1068282|Q1068282]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ashyt razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ashyt] |- | style='text-align:right'| 318 | | [[Чаллы дәүләт татар драма театры|Аяз Гыйләҗев исемендәге Чаллы татар дәүләт драма театры]] | | [[:d:Q1755818|Q1755818]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/naberezhnochelninskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/naberezhnochelninskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr] |- | style='text-align:right'| 319 | | [[Аң (труппа)|Аң]] | 1918-1921 елгы Казан татар театраль труппасы | [[:d:Q31444533|Q31444533]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/ang razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/ang] |- | style='text-align:right'| 320 | | [[Баганалы]] | Татарстан елагсы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешәннең уң кушылдыгы | [[:d:Q4074692|Q4074692]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/baganaly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/baganaly] |- | style='text-align:right'| 321 | | [[Баграж (Зәй кушылдыгы)|Баграж]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Урман Зәе елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q1096859|Q1096859]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bagrazh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bagrazh] |- | style='text-align:right'| 322 | | [[Баграж (Чишмә кушылдыгы)|Баграж]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмә елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q12532687|Q12532687]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bagrazh-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bagrazh-1] |- | style='text-align:right'| 323 | | [[Байлангар]] | | [[:d:Q4075624|Q4075624]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/bajlyangar razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/bajlyangar] |- | style='text-align:right'| 324 | [[Файл:Bogatye Saby, Respublika Tatarstan, Russia, 422060 - panoramio (5).jpg|center|128px]] | [[Байлар Сабасы]] | Саба муниципаль районының үзәге | [[:d:Q4089064|Q4089064]] | [[:commons:Category:Bogatye Saby|Bogatye Saby]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/bajlar-sabasy razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/bajlar-sabasy] |- | style='text-align:right'| 325 | | [[Байназар Әлминов]] | | [[:d:Q20598699|Q20598699]] | [[:commons:Category:Baynazar Almenov|Baynazar Almenov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/lminov-bajnazar-mostafa-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/lminov-bajnazar-mostafa-uly] |- | style='text-align:right'| 326 | [[Файл:Hylarana Wynaad.jpg|center|128px]] | [[Бакалар]] | | [[:d:Q6408|Q6408]] | [[:commons:Category:Ranidae|Ranidae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/bakalar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/bakalar] |- | style='text-align:right'| 327 | [[Файл:Баки Урманче за работой.jpg|center|128px]] | [[Бакый Урманче]] | татар һөнәри сынлы сәнгатенә нигез салучы, рәссам, график, скульптор һәм архитектор, Татарстан АССРның (1960) һәм РСФСРның (1982) халык рәссамы, Татарстан АССРның Г. Тукай исемендәге дәүләт бүләге лауреаты (1967) | [[:d:Q1047771|Q1047771]] | [[:commons:Category:Baki Urmanche|Baki Urmanche]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/urmanche-bakyj razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/urmanche-bakyj] |- | style='text-align:right'| 328 | [[Файл:(MHNT) Apis mellifera (female) - on viburnum tinus flowers.jpg|center|128px]] | [[бал корты]] | | [[:d:Q30034|Q30034]] | [[:commons:Category:Apis mellifera|Apis mellifera]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/bal-korty razdely/priroda/zhivotnyj-mir/bal-korty] |- | style='text-align:right'| 329 | | ''[[:d:Q9311671|балалар ятимханәсе]]'' | ятимнәрне һәм ярлы гаиләләрдән булган балаларны тәрбияләү һәм укыту өчен ачылган хәйрия йортлары | [[:d:Q9311671|Q9311671]] | [[:commons:Category:Children's homes|Children's homes]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/detskie-priyuty razdely/obrazovanie/detskie-priyuty] |- | style='text-align:right'| 330 | | ''[[:d:Q20484462|Баланлы]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Кама аръягында | [[:d:Q20484462|Q20484462]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/balanly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/balanly] |- | style='text-align:right'| 331 | [[Файл:Callambulyx tatarinovii.JPG|center|128px]] | [[Балкараклар]] | | [[:d:Q157683|Q157683]] | [[:commons:Category:Sphingidae|Sphingidae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/balkaraklar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/balkaraklar] |- | style='text-align:right'| 332 | | [[Баллы (Куак кушылдыгы)|Баллы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Куак елгасының уң кушылдыгы (Чишмә елгасы бассейны) | [[:d:Q12533283|Q12533283]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bally razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bally] |- | style='text-align:right'| 333 | [[Файл:Ат чабышы2018.jpg|center|128px]] | [[Балтач]] | | [[:d:Q2012710|Q2012710]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/baltach razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/baltach] |- | style='text-align:right'| 334 | [[Файл:Кара-куль.jpg|center|128px]] | [[Балтач районы (Татарстан)|Балтач районы]] | | [[:d:Q2670313|Q2670313]] | [[:commons:Category:Baltasinsky District|Baltasinsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/baltach/baltach-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/baltach/baltach-rajony] |- | style='text-align:right'| 335 | | [[Балык Бистәсе]] | | [[:d:Q4401600|Q4401600]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/rybnaya-sloboda razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/rybnaya-sloboda] |- | style='text-align:right'| 336 | | [[Балык Бистәсе агротехник техникумы]] | | [[:d:Q31444497|Q31444497]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/rybno-slobodskoj-agrotekhnicheskij-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/rybno-slobodskoj-agrotekhnicheskij-tekhnikum] |- | style='text-align:right'| 337 | [[Файл:Река Бетька.jpg|center|128px]] | [[Балык Бистәсе районы]] | Россия Федерациясе Татарстан Республикасы составындагы административ-территориаль һәм муниципаль берәмлек (муниципаль район) | [[:d:Q2220342|Q2220342]] | [[:commons:Category:Rybno-Slobodsky District|Rybno-Slobodsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/rybno-slobodskij-rajon-1/rybno-slobodskij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/rybno-slobodskij-rajon-1/rybno-slobodskij-rajon-1] |- | style='text-align:right'| 338 | | [[Балыклы (Кукмара районы)]] | | [[:d:Q4077033|Q4077033]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/balykly razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/balykly] |- | style='text-align:right'| 339 | [[Файл:Balbuzard pecheur Lac de Tunis.jpg|center|128px]] | [[балыкчы карчыга]] | | [[:d:Q25332|Q25332]] | [[:commons:Category:Pandion haliaetus|Pandion haliaetus]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/balykchy-karchyga razdely/priroda/zhivotnyj-mir/balykchy-karchyga] |- | style='text-align:right'| 340 | | [[Баравыш]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Суша елгасының сул кушылдыгы (Чулман елгасы бассейны) | [[:d:Q12536101|Q12536101]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/baravysh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/baravysh] |- | style='text-align:right'| 341 | | [[Барый Әхтәмов]] | балет артисты, ТАССРның атказанган артисты (1945) | [[:d:Q22696929|Q22696929]] | [[:commons:Category:Gabdulbari Ahtyamov|Gabdulbari Ahtyamov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/htmov-bari razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/htmov-bari] |- | style='text-align:right'| 342 | | [[Бастырма]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Зичәнең сул кушылдыгы (Зәй елгасы бассейны) | [[:d:Q13203393|Q13203393]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bastyrma razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bastyrma] |- | style='text-align:right'| 343 | | [[Батрас]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кичүнең уң кушылдыгы (Чишмә елгасы бассейны) | [[:d:Q6566412|Q6566412]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/batras razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/batras] |- | style='text-align:right'| 344 | | [[Бату Мулюков]] | татар композиторы | [[:d:Q13203397|Q13203397]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/mulyukov-batu-gataullovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/mulyukov-batu-gataullovich] |- | style='text-align:right'| 345 | [[Файл:Холм и город.jpg|center|128px]] | [[Баулы]] | Татарстан республикасындагы шәһәр, Баулы районы үзәге | [[:d:Q104345|Q104345]] | [[:commons:Category:Bavly|Bavly]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/bauly razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/bauly] |- | style='text-align:right'| 346 | | [[Баулы (елга)|Баулы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q4074643|Q4074643]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bauly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bauly] |- | style='text-align:right'| 347 | | [[Баулы аграр көллияте]] | | [[:d:Q31444478|Q31444478]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/bavlinskij-agrarnyj-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/bavlinskij-agrarnyj-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 348 | [[Файл:М5 2.JPG|center|128px]] | [[Баулы районы]] | ТР муниципаль районы (РФ) | [[:d:Q2220393|Q2220393]] | [[:commons:Category:Bavlinsky District|Bavlinsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bauly-rajony/bauly-rajony-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bauly-rajony/bauly-rajony-1] |- | style='text-align:right'| 349 | | [[Баш Арбаш|Баш-Арбаш]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шыяның (Нократ елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q13203406|Q13203406]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bash-arbash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bash-arbash] |- | style='text-align:right'| 350 | | [[Баһаветдин Вәисев]] | | [[:d:Q4102428|Q4102428]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/vaisov-bagautdin razdely/religiya/islam/personalii/vaisov-bagautdin] |- | style='text-align:right'| 351 | [[Файл:Императорская Казанская гимназия.jpg|center|128px]] | [[Беренче Казан ирләр гимназиясе]] | | [[:d:Q4348842|Q4348842]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/srednyaya-shkola/kazanskaya-pervaya-muzhskaya-gimnaziya razdely/obrazovanie/srednyaya-shkola/kazanskaya-pervaya-muzhskaya-gimnaziya] |- | style='text-align:right'| 352 | | [[Бидәңге]] | Сөмбер өлкәсе һәм Татарстан елгасы, Идел алды төбәгендәге Кылнаның сул кушылдыгы (Зөя бассейны) | [[:d:Q4080591|Q4080591]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bidge razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bidge] |- | style='text-align:right'| 353 | [[Файл:Озеро Кара-куль вид сверху.jpg|center|128px]] | [[Биектау районы]] | Татарстан Республикасы составындагы административ-территориаль һәм муниципаль берәмлек (муниципаль район) | [[:d:Q2220459|Q2220459]] | [[:commons:Category:Vysokogorsky District|Vysokogorsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/biektau-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/biektau-rajony] |- | style='text-align:right'| 354 | [[Файл:Красота. Река Бездна. Никольское. Спасский р-н. РТ. Октябрь 2014 - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Бизнә (Идел кушылдыгы)|Бизнә]] | елга, Иделнең сул кушылдыгы | [[:d:Q1076341|Q1076341]] | [[:commons:Category:Bezdna river|Bezdna river]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bizn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bizn] |- | style='text-align:right'| 355 | [[Файл:Нацпарк "Чаваш вармане".jpg|center|128px]] | [[Бизнә (Сыры кушылдыгы)|Бизнә]] | Чуашстан һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Сура елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q4080866|Q4080866]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bizn-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bizn-1] |- | style='text-align:right'| 356 | | [[Биклән (елга)|Биклән]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чулманның сул кушылдыгы | [[:d:Q1094997|Q1094997]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bikln razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bikln] |- | style='text-align:right'| 357 | [[Файл:Bilyar gorodizshe - panorama.jpg|center|128px]] | [[Биләр]] | Урта гасырлар (X – XV йөзләр) болгар шәһәре, Идел буе Болгарының башкаласы, рухи, мәдәни һәм сәүдә-һөнәрчелек үзәге | [[:d:Q2603563|Q2603563]] | [[:commons:Category:Bilyar|Bilyar]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/bilr razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/bilr] |- | style='text-align:right'| 358 | | [[Биләр (елга)|Биләр]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешәннең сул кушылдыгы | [[:d:Q13203506|Q13203506]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bilr razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bilr] |- | style='text-align:right'| 359 | | [[Бимә (Кырыкмас кушылдыгы)|Бимә]] | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Кырыкмасның сул кушылдыгы (Иж елгасы бассейны) | [[:d:Q4086815|Q4086815]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bim razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bim] |- | style='text-align:right'| 360 | [[Файл:Biology-0001.jpg|center|128px]] | [[биология]] | тере тормышны, тереклекне һәм аның табигать белән бәйләнешен өйрәнә торган фән | [[:d:Q420|Q420]] | [[:commons:Category:Biology|Biology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/biologiya razdely/nauka/biologiya] |- | style='text-align:right'| 361 | | [[Бирәзә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансуның уң кушылдыгы | [[:d:Q6556582|Q6556582]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/birz razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/birz] |- | style='text-align:right'| 362 | | [[Битләнгер]] | | [[:d:Q2855906|Q2855906]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/bitlyangur razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/bitlyangur] |- | style='text-align:right'| 363 | | [[Биҗады]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Сөннең сул кушылдыгы | [[:d:Q4081160|Q4081160]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/biady razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/biady] |- | style='text-align:right'| 364 | [[Файл:Bula river batyr.jpg|center|128px]] | [[Бола (елга)|Бола]] | Чуашстан һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөя елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q2997199|Q2997199]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bola razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bola] |- | style='text-align:right'| 365 | [[Файл:Bolgar mosque.jpeg|center|128px]] | [[Болгар (Спас районы)|Болгар]] | Русиядә шәһәр | [[:d:Q105284|Q105284]] | [[:commons:Category:Bolghar|Bolghar]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/bolgar razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/bolgar] |- | style='text-align:right'| 366 | | ''[[:d:Q32511429|Болгар (елга)]]'' | Дала Зәе елгасы кушылдыгы Урсалының кушылдыгы | [[:d:Q32511429|Q32511429]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bolgar razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bolgar] |- | style='text-align:right'| 367 | [[Файл:Болгарская исламская академия.jpg|center|128px]] | [[Болгар ислам академиясе]] | 2016 елда Болгар шәһәрендә ачылган югары дини белем бирүче мөселман дини оешмасы | [[:d:Q55657279|Q55657279]] | [[:commons:Category:Bolgar Islamic Academy|Bolgar Islamic Academy]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/bolgar-islam-akademiyase razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/bolgar-islam-akademiyase] |- | style='text-align:right'| 368 | [[Файл:Булгарское городище 9.JPG|center|128px]] | [[Болгар|Болгар шәһәрлеге]] | Археологик истәлек. Идел буе Болгар дәүләтенең Болгар шәһәре калдыклары | [[:d:Q2486263|Q2486263]] | [[:commons:Category:Bolghar ancient settlement|Bolghar ancient settlement]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/bolgar-shrlege razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/bolgar-shrlege] |- | style='text-align:right'| 369 | | [[Bolğar-Rus kileşüläre|Болгар-рус килешүләре]] | Идел буе Болгар дәүләте белән рус кенәзлекләре арасында булган килешүләр | [[:d:Q141082033|Q141082033]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/znachimye-sobytiya/bolgar-rus-kileshlre razdely/istoriya/srednie-veka/znachimye-sobytiya/bolgar-rus-kileshlre] |- | style='text-align:right'| 370 | | ''[[:d:Q32563834|Борбаш]]'' | елгасы, Көнбатыш Кама алдындагы Бөренең сул кушылдыгы (Нократ елгасы бассейны) | [[:d:Q32563834|Q32563834]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/borbash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/borbash] |- | style='text-align:right'| 371 | | [[Борды (елга)|Борды]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Зичәнең уң кушылдыгы (Зәй елгасы бассейны) | [[:d:Q1094011|Q1094011]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bordy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bordy] |- | style='text-align:right'| 372 | | ''[[:d:Q111812624|Борис Гинзбург]]'' | санитария табибы, сәламәтлек саклау эшлеклесе, медицина фәннәре докторы (1940 ел), профессор (1940 ел) | [[:d:Q111812624|Q111812624]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/ginzburg-boris-solomonovich razdely/zdravoohranenie/personalii/ginzburg-boris-solomonovich] |- | style='text-align:right'| 373 | | ''[[:d:Q125364458|Борис Шубин]]'' | рәссам-керәч сәнгате остасы, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1982) | [[:d:Q125364458|Q125364458]] | [[:commons:Category:Boris Shubin|Boris Shubin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/shubin-boris-andreevich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/shubin-boris-andreevich] |- | style='text-align:right'| 374 | | [[Борнай]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Атаның уң кушылдыгы (Кече Чирмешән елгасы бассейны) | [[:d:Q4099793|Q4099793]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bornaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bornaj] |- | style='text-align:right'| 375 | | ''[[:d:Q32451519|Боровка]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Кама аръягындагы Урман Чишмәсенең уң кушылдыгы | [[:d:Q32451519|Q32451519]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/borovka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/borovka] |- | style='text-align:right'| 376 | [[Файл:Flea Scanning Electron Micrograph False Color.jpg|center|128px]] | [[борчалар]] | | [[:d:Q388162|Q388162]] | [[:commons:Category:Siphonaptera|Siphonaptera]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/borchalar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/borchalar] |- | style='text-align:right'| 377 | | [[Борылык]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ургыдының сул кушылдыгы (Минзәлә елгасы бассейны) | [[:d:Q757266|Q757266]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/borylyk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/borylyk] |- | style='text-align:right'| 378 | [[Файл:ZK5mtg8sEcs.jpg|center|128px]] | [[Борындык (Кайбыч районы)|Борындык]] | Кайбыч районыныдагы авыл | [[:d:Q4099917|Q4099917]] | [[:commons:Category:Burunduki, Kaybitsky District|Burunduki, Kaybitsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kajbickij-rajon-1/burunduki razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kajbickij-rajon-1/burunduki] |- | style='text-align:right'| 379 | | [[Бута (елга)|Бота]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кичүнең уң кушылдыгы (Чишмә елгасы бассейны) | [[:d:Q6566314|Q6566314]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bota razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bota] |- | style='text-align:right'| 380 | [[Файл:Diversity of plants image version q.png|center|128px]] | [[ботаника]] | | [[:d:Q441|Q441]] | [[:commons:Category:Botany|Botany]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/botanika razdely/nauka/botanika] |- | style='text-align:right'| 381 | | [[Брустан]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ык елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q4097284|Q4097284]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brustan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brustan] |- | style='text-align:right'| 382 | [[Файл:20240922 145350Здание земской управы, где размещалась 1-я уездная ячейка РСДРП(б), улица Ленина, 52, Буинск, Татарстан.jpg|center|128px]] | [[Буа (Татарстан)|Буа]] | Русиядәге шәһәр | [[:d:Q132846|Q132846]] | [[:commons:Category:Buinsk|Buinsk]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/buinsk razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/buinsk] |- | style='text-align:right'| 383 | [[Файл:New fishpool, Glen Strae. - geograph.org.uk - 126317.jpg|center|128px]] | [[Буа (сусаклагыч)|буа]] | ясалма сулык (кечкенә елга, инеш, сыза яки үзәндә корыла) | [[:d:Q3253281|Q3253281]] | [[:commons:Category:Ponds|Ponds]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/vodohranilisha/bua razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/vodohranilisha/bua] |- | style='text-align:right'| 384 | | ''[[:d:Q32561190|Буа]]'' | Чуашстан һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең сул кушылдыгы | [[:d:Q32561190|Q32561190]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bua razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bua] |- | style='text-align:right'| 385 | | [[Буа ветеринария техникумы]] | | [[:d:Q31444484|Q31444484]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/buinskij-veterinarnyj-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/buinskij-veterinarnyj-tekhnikum] |- | style='text-align:right'| 386 | | [[Буа медицина укуханәсе]] | | [[:d:Q31444487|Q31444487]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/buinskoe-medicinskoe-uchilishche razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/buinskoe-medicinskoe-uchilishche] |- | style='text-align:right'| 387 | | [[Буа районы]] | Татарстан (РФ) районы | [[:d:Q2664289|Q2664289]] | [[:commons:Category:Buinsky District|Buinsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/buinskij-rajon/buinskij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/buinskij-rajon/buinskij-rajon-1] |- | style='text-align:right'| 388 | [[Файл:Здание присутственных мест, улица К. Маркса, 70, Буинск, Татарстан.jpg|center|128px]] | [[Буа туган якны өйрәнү музее]] | | [[:d:Q94579177|Q94579177]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/muzei/muzej-kraevedcheskij-4 razdely/kultura/muzei/muzej-kraevedcheskij-4] |- | style='text-align:right'| 389 | [[Файл:Buzaevo, Tatarstan (2024-06-21) 25.jpg|center|128px]] | [[Бузай]] | Татарстанның Яшел Үзән районындагы авыл. Район үзәгеннән 42 км көньяктарак, Зөя елгасыннан 2 км читтә урнашкан | [[:d:Q19811669|Q19811669]] | [[:commons:Category:Buzaevo (Tatarstan)|Buzaevo (Tatarstan)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/buzaevo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/buzaevo] |- | style='text-align:right'| 390 | | ''[[:d:Q32546741|Буклы]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Кама аръягындагы Ургыдының сул кушылдыгы (Минзәлә елгасы бассейны) | [[:d:Q32546741|Q32546741]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bukly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bukly] |- | style='text-align:right'| 391 | | [[Булат (Әрә кушылдыгы)|Булат]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Әрәнең уң кушылдыгы (Зөя елгасы бассейны) | [[:d:Q86104|Q86104]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bulat razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bulat] |- | style='text-align:right'| 392 | [[Файл:Bulat Salyakhov (2024-04-22).JPG|center|128px]] | [[Булат Сәлахов]] | | [[:d:Q63169443|Q63169443]] | [[:commons:Category:Bulat Salyakhov|Bulat Salyakhov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/salhov-bulat-nuretdin-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/salhov-bulat-nuretdin-uly] |- | style='text-align:right'| 393 | | [[Буралы (елга)|Буралы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулманның аръягындагы Мәлләнең сул кушылдыгы (Ык елгасы бассейны) | [[:d:Q32553257|Q32553257]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/buraly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/buraly] |- | style='text-align:right'| 394 | | [[Буҗай]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Тойманың уң кушылдыгы | [[:d:Q4114789|Q4114789]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/buaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/buaj] |- | style='text-align:right'| 395 | | [[Бырыс]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q6556572|Q6556572]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/byrys razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/byrys] |- | style='text-align:right'| 396 | | [[Бәзәкә]] | | [[:d:Q18767053|Q18767053]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/bizyaki razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/bizyaki] |- | style='text-align:right'| 397 | | [[Бәйрәкә (елга)|Бәйрәкә]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q31444520|Q31444520]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bjrk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bjrk] |- | style='text-align:right'| 398 | | [[Бәркләт (елга)|Бәркләт]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Иж елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q12087789|Q12087789]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brklt razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brklt] |- | style='text-align:right'| 399 | | [[Бәрле (Бәрле кушылдыгы)|Бәрле]] | | [[:d:Q4084968|Q4084968]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brle] |- | style='text-align:right'| 400 | | ''[[:d:Q32497298|Бәрле]]'' | Көнбатыш Кама аръягындагы елга, Сәләнгеш елгасының уң кушылдыгы (Олы Сөлчә, Олы Чирмешән елгалары бассейны) | [[:d:Q32497298|Q32497298]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brle-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brle-1] |- | style='text-align:right'| 401 | [[Файл:Бәрле тугае.jpg|center|128px]] | [[Бәрле (Зөя кушылдыгы)]] | Татарстан Республикасы Кайбыч районы аша ага торган елга | [[:d:Q4087043|Q4087043]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brle-2 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brle-2] |- | style='text-align:right'| 402 | | [[Бәрән (елга)|Бәрән (Рәҗәп)]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешәннең уң кушылдыгы | [[:d:Q4077698|Q4077698]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brn] |- | style='text-align:right'| 403 | | [[Бәтке (елга)|Бәтке]] | Татарстандагы елга, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чулманның сул кушылдыгы | [[:d:Q4086010|Q4086010]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/btke-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/btke-1] |- | style='text-align:right'| 404 | [[Файл:Река Бетька.jpg|center|128px]] | [[Бәтке]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q6556647|Q6556647]] | [[:commons:Category:Betka River|Betka River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/btke razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/btke] |- | style='text-align:right'| 405 | | [[Бәҗәнә]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q756059|Q756059]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bn] |- | style='text-align:right'| 406 | [[Файл:Memorial BOB Bugulma 01.jpg|center|128px]] | [[Бөгелмә]] | Татарстан Республикасының көньяк-көнчыгышында Зәй елгасы башланган җирдә урнашкан шәһәр | [[:d:Q132806|Q132806]] | [[:commons:Category:Bugulma|Bugulma]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/bgelm razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/bgelm] |- | style='text-align:right'| 407 | | [[Бөгелмә аграр көллияте]] | | [[:d:Q31444471|Q31444471]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/bugulminskij-agrarnyj-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/bugulminskij-agrarnyj-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 408 | [[Файл:Зима на плотине.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q36360246|Бөгелмә Зәе]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Кама аръягындагы Дала Зәенең уң кушылдыгы | [[:d:Q36360246|Q36360246]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bgelm-ze razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bgelm-ze] |- | style='text-align:right'| 409 | | [[Бөгелмә медицина училищесы]] | урта һөнәри уку йорты медицина, юнәлешендә белем бирүче (Бөгелмә, Татарстан, Россия) | [[:d:Q114679478|Q114679478]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/bugulminskoe-medicinskoe-uchilishche razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/bugulminskoe-medicinskoe-uchilishche] |- | style='text-align:right'| 410 | [[Файл:Bugulminskoe Spasskoe.jpg|center|128px]] | [[Бөгелмә районы]] | | [[:d:Q2220427|Q2220427]] | [[:commons:Category:Bugulminsky District|Bugulminsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/bgelm-rajony-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/bgelm-rajony-1] |- | style='text-align:right'| 411 | [[Файл:Краеведческий музей Бугульма.jpg|center|128px]] | [[Бөгелмә туган якны өйрәнү музее]] | | [[:d:Q94579150|Q94579150]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/muzei/kraevedcheskij-muzej-v-gorode-bugulma razdely/kultura/muzei/kraevedcheskij-muzej-v-gorode-bugulma] |- | style='text-align:right'| 412 | [[Файл:Река Бурец в районе села Вахитово 03.jpg|center|128px]] | [[Бөр|Бөре]] | Киров өлкәсе һәм Татарстан республикасы елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Нократ елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q483884|Q483884]] | [[:commons:Category:Burets River|Burets River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bre razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bre] |- | style='text-align:right'| 413 | | [[Бөрсет (елга)|Бөрсет]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q6563152|Q6563152]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brset razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brset] |- | style='text-align:right'| 414 | | ''[[:d:Q32498989|Бөя]]'' | Татарстан елгасы, Идел алдында | [[:d:Q32498989|Q32498989]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bya] |- | style='text-align:right'| 415 | | [[Ырыс (Ык кушылдыгы)|Ваешур]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q4477368|Q4477368]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vaeshur razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vaeshur] |- | style='text-align:right'| 416 | | [[Васил Маликов]] | рәссам, сынчы | [[:d:Q13203668|Q13203668]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/malikov-vasil-malik-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/malikov-vasil-malik-uly] |- | style='text-align:right'| 417 | [[Файл:Nikolai Fechin, Vasily Bogatyryov, 1916, НИМРАХ КП-664 149. МБр Ж-146.jpeg|center|128px]] | [[Василий Богатырев]] | РИ һәм ССРБ сынчысы, мөгаллим | [[:d:Q18019570|Q18019570]] | [[:commons:Category:Vasiliy Semyonovich Bogatyryov|Vasiliy Semyonovich Bogatyryov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/bogatyryov-vasilij-semenovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/bogatyryov-vasilij-semenovich] |- | style='text-align:right'| 418 | [[Файл:Vasiliy Vinogradov.jpg|center|128px]] | [[Василий Виноградов (1874)]] | | [[:d:Q4773388|Q4773388]] | [[:commons:Category:Vasiliy Vinogradov (composer)|Vasiliy Vinogradov (composer)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/vinogradov-vasilij-ivanovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/vinogradov-vasilij-ivanovich] |- | style='text-align:right'| 419 | [[Файл:Театр имени В.И.Качалова..JPG|center|128px]] | [[Казан дәүләт академия рус Зур драма театры|Василий Качалов исемендәге Казан дәүләт академия рус Зур драма театры]] | Казан шәһәрендәге театр | [[:d:Q4207790|Q4207790]] | [[:commons:Category:Kazan Drama theater|Kazan Drama theater]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/kazan-zur-drama-teatry razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/kazan-zur-drama-teatry] |- | style='text-align:right'| 420 | | [[Василий Яблоков]] | математик, педагог, профессор (1931), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1954) | [[:d:Q30114070|Q30114070]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/yablokov-vasilij-andreevich razdely/nauka/personalii/yablokov-vasilij-andreevich] |- | style='text-align:right'| 421 | [[Файл:Село Вахитово 11 улица.jpg|center|128px]] | [[Вахит]] | | [[:d:Q4105369|Q4105369]] | [[:commons:Category:Vahitovo, Kukmorsky District|Vahitovo, Kukmorsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/vahitovo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/vahitovo] |- | style='text-align:right'| 422 | | ''[[:d:Q21600041|Вера Улик]]'' | | [[:d:Q21600041|Q21600041]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ulik-vera-iosifovna razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ulik-vera-iosifovna] |- | style='text-align:right'| 423 | | [[Вестник научного общества татароведения (журнал)|Вестник научного общества татароведения]] | фәнни журнал (1925-1930) | [[:d:Q52990361|Q52990361]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/vestnik-nauchnogo-obshchestva-tatarovedeniya razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/vestnik-nauchnogo-obshchestva-tatarovedeniya] |- | style='text-align:right'| 424 | | [[Вестник просвещения ТССР (журнал)|Вестник просвещения ТССР]] | айлык фәнни-педагогик һәм иҗтимагый-сәяси журнал (Казан, 1921-1924) | [[:d:Q52990385|Q52990385]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/vestnik-prosveshcheniya-tssr razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/vestnik-prosveshcheniya-tssr] |- | style='text-align:right'| 425 | | [[Виктор Меньшиков]] | педиатр, медицина докторы (1906), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1945) | [[:d:Q65126198|Q65126198]] | [[:commons:Category:Viktor Menshikov|Viktor Menshikov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/menshikov-viktor-konstantinovich razdely/zdravoohranenie/personalii/menshikov-viktor-konstantinovich] |- | style='text-align:right'| 426 | | ''[[:d:Q123420498|Виктор Фёдоров]]'' | монументалист, нәкышьче, график, педагог, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1978), ТРның халык рәссамы (1991) | [[:d:Q123420498|Q123420498]] | [[:commons:Category:Viktor Kronidovich Fyodorov|Viktor Kronidovich Fyodorov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/fyodorov-viktor-kronidovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/fyodorov-viktor-kronidovich] |- | style='text-align:right'| 427 | | ''[[:d:Q124771659|Владимир Бечко-Друзин]]'' | Казан архитекторы (1824-1898) | [[:d:Q124771659|Q124771659]] | [[:commons:Category:Stepan Bechko-Druzin|Stepan Bechko-Druzin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/bechko-druzin-vladimir-kuzmich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/bechko-druzin-vladimir-kuzmich] |- | style='text-align:right'| 428 | | [[Владимир Богоявленский]] | терапевт, медицина фәннәре докторы (1972), профессор (1972), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1976) | [[:d:Q63848019|Q63848019]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/bogoyavlenskij-vladimir-feoktistovich razdely/nauka/personalii/bogoyavlenskij-vladimir-feoktistovich] |- | style='text-align:right'| 429 | [[Файл:Владимир Кудряшев.jpg|center|128px]] | [[Владимир Кудряшёв]] | сынчы, график | [[:d:Q15070648|Q15070648]] | [[:commons:Category:Vladimir Kudryashov|Vladimir Kudryashov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/kudryashov-vladimir-vladimirovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/kudryashov-vladimir-vladimirovich] |- | style='text-align:right'| 430 | | ''[[:d:Q131730115|Владимир Лаптев]]'' | нәкышьче, график, бизәүче-рәссам | [[:d:Q131730115|Q131730115]] | [[:commons:Category:Vladimir Lukich Laptev|Vladimir Lukich Laptev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/laptev-vladimir-lukich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/laptev-vladimir-lukich] |- | style='text-align:right'| 431 | [[Файл:Vladimir Lenin in July 1920 by Pavel Zhukov.jpg|center|128px]] | [[Владимир Ленин]] | РКП(б) сәясәт һәм дәүләт эшлеклесе, ССРБ нигезләүчесе (1870-1924) | [[:d:Q1394|Q1394]] | [[:commons:Category:Vladimir Lenin|Vladimir Lenin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/lenin-vladimir-ilich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/lenin-vladimir-ilich] |- | style='text-align:right'| 432 | | [[Владимир Праченко]] | | [[:d:Q4376501|Q4376501]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/prachenko-vladimir-vasilevich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/prachenko-vladimir-vasilevich] |- | style='text-align:right'| 433 | | [[Внучки]] | | [[:d:Q13203732|Q13203732]] | | |- | style='text-align:right'| 434 | | [[Волжско-Камская речь (гәҗит)|Волжско-Камская речь]] | Казанның көндәлек иҗтимагый-сәяси һәм әдәби газетасы (1907-1908) | [[:d:Q53262495|Q53262495]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/volzhsko-kamskaya-rech razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/volzhsko-kamskaya-rech] |- | style='text-align:right'| 435 | | [[Вонюшка (Әнҗерә кушылдыгы)|Вонюшка]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Әнҗерә елгасының уң кушылдыгы (Нократ елгасы бассейны) | [[:d:Q486759|Q486759]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vonyushka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vonyushka] |- | style='text-align:right'| 436 | | [[Воскресенское (Казан)|Воскресенское]] | 1940-елларда Казанның Идел буе районына кертелүгә, шәһәрэче бистәгә әйләнгән авыл. | [[:d:Q109986255|Q109986255]] | [[:commons:Category:Voskresenskoe (Kazan)|Voskresenskoe (Kazan)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/voskresenskoe razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/voskresenskoe] |- | style='text-align:right'| 437 | | [[Вязовка (Татарстан)|Вязовка]] | | [[:d:Q4130282|Q4130282]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/vyazovka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/vyazovka] |- | style='text-align:right'| 438 | | [[Елга (Стәрле кушылдыгы)|Вәрҗәде]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Эстәрленең сул кушылдыгы (Ык елгасы бассейны) | [[:d:Q13055853|Q13055853]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vrde razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vrde] |- | style='text-align:right'| 439 | | [[Вәрәш (Ык кушылдыгы)|Вәрәш]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның уң кушылдыгы | [[:d:Q756770|Q756770]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vrsh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vrsh] |- | style='text-align:right'| 440 | | ''[[:d:Q36359459|Вәткә]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмәнең уң кушылдыгы | [[:d:Q36359459|Q36359459]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vtk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vtk] |- | style='text-align:right'| 441 | | ''[[:d:Q140387152|Габбас Сәйфуллин]]'' | татар мөгаллиме (1887-1951) | [[:d:Q140387152|Q140387152]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/sajfullin-gabbas-shigabutdinovich razdely/obrazovanie/personalii/sajfullin-gabbas-shigabutdinovich] |- | style='text-align:right'| 442 | [[Файл:Abdulhan Axtamzyan.jpg|center|128px]] | [[Габделхан Әхтәмҗан]] | | [[:d:Q4073183|Q4073183]] | [[:commons:Category:Abdulhan Axtamzyan|Abdulhan Axtamzyan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/ahtamzyan-abdulhan-abdurahmanovich razdely/nauka/personalii/ahtamzyan-abdulhan-abdurahmanovich] |- | style='text-align:right'| 443 | | [[Габделҗаббар Кандалый]] | татар шагыйре (1797-1860) | [[:d:Q13203836|Q13203836]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/kandalyj-gabdeldzhabbar-gabdelmadzhid-ugyly razdely/kultura/literatura/personalii/kandalyj-gabdeldzhabbar-gabdelmadzhid-ugyly] |- | style='text-align:right'| 444 | | [[Габделәхәт Бәкерев]] | | [[:d:Q21088655|Q21088655]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/bakirov-abdulhalat-abdullatypovich razdely/nauka/personalii/bakirov-abdulhalat-abdullatypovich] |- | style='text-align:right'| 445 | | [[Габдрахман Ильяси]] | | [[:d:Q21099128|Q21099128]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/ilyasi-gabdrahman-mhmmdmin-uly razdely/kultura/literatura/shheslr/ilyasi-gabdrahman-mhmmdmin-uly] |- | style='text-align:right'| 446 | | [[Габдрахман Рәфыйков]] | мөгаллим, Хезмәт Батыры | [[:d:Q123694625|Q123694625]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/rafikov-gabdrahman-valievich razdely/obrazovanie/personalii/rafikov-gabdrahman-valievich] |- | style='text-align:right'| 447 | [[Файл:Abdurrashid Ibrahimov.jpg|center|128px]] | [[Габдрәшит Ибраһимов]] | | [[:d:Q117114|Q117114]] | [[:commons:Category:Abdurresid Ibrahim|Abdurresid Ibrahim]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/ibragimov-rashit-gabderashit razdely/religiya/islam/personalii/ibragimov-rashit-gabderashit] |- | style='text-align:right'| 448 | [[Файл:ApanayGabdulla.jpg|center|128px]] | [[Габдулла Апанаев (1862)|Габдулла Апанаев]] | татар имамы, мөгаллим һәм җәмәгать эшлеклесе | [[:d:Q20574216|Q20574216]] | [[:commons:Category:Gabdulla Apanaev|Gabdulla Apanaev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/apanaev-gabdulla-abdulkarimovich razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/apanaev-gabdulla-abdulkarimovich] |- | style='text-align:right'| 449 | | [[Габдулла Буби]] | | [[:d:Q61135788|Q61135788]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/bubi-nigmatullin-gabdulla razdely/religiya/islam/personalii/bubi-nigmatullin-gabdulla] |- | style='text-align:right'| 450 | | [[Габдулла Вилданов]] | | [[:d:Q18236573|Q18236573]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/bildanov-abdulla razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/bildanov-abdulla] |- | style='text-align:right'| 451 | | [[Габдулла Рәхимкулов]] | җырчы, Татарстан Республикасының халык артисты (1996 ел) | [[:d:Q13203847|Q13203847]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/rhimkulov-gabdulla-mhmmtgali-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/rhimkulov-gabdulla-mhmmtgali-uly] |- | style='text-align:right'| 452 | [[Файл:Tuqay portrait.jpg|center|128px]] | [[Габдулла Тукай]] | татар халкының бөек шагыйре, татар әдәбияты классигы, әдәби тәнкыйтьче, публицист, яңа заман татар әдәбиятына һәм әдәби теленә нигез салучыларның берсе | [[:d:Q315279|Q315279]] | [[:commons:Category:Gabdulla Tukay|Gabdulla Tukay]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/tukaj-gabdulla razdely/kultura/literatura/shheslr/tukaj-gabdulla] |- | style='text-align:right'| 453 | | [[Газиз Әлмөхәммәтов]] | җырчы (тенор), композитор, педагог, җәмәгать эшлеклесе | [[:d:Q2034203|Q2034203]] | [[:commons:Category:Gaziz Almukhametov|Gaziz Almukhametov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/lmhmmdov-gaziz-salih-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/lmhmmdov-gaziz-salih-uly] |- | style='text-align:right'| 454 | [[Файл:Gaynanutdin Vaisov (1917) 01.jpg|center|128px]] | [[Гайнан Вәисев]] | | [[:d:Q30610159|Q30610159]] | [[:commons:Category:Gaynanutdin Vaisov|Gaynanutdin Vaisov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/shheslr/visov-gajnan razdely/religiya/islam/shheslr/visov-gajnan] |- | style='text-align:right'| 455 | [[Файл:Гайса Хамидуллович Еникеев (Еникиев, 1864-1931) в 1910.png|center|128px]] | [[Гайсә Еникеев]] | сәясәтче, мәгърифәтче, этнограф | [[:d:Q13203857|Q13203857]] | [[:commons:Category:Gaisa Khamidulovich Enikeev|Gaisa Khamidulovich Enikeev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/enikeev-enikiev-gajsa-hamidullovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/enikeev-enikiev-gajsa-hamidullovich] |- | style='text-align:right'| 456 | [[Файл:Казанский Дом ученых (19.06.06) - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Галимнәр йорты (Казан)]] | | [[:d:Q4165612|Q4165612]] | [[:commons:Category:House of scientists (Kazan)|House of scientists (Kazan)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/dom-uchyonyh-rt razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/dom-uchyonyh-rt] |- | style='text-align:right'| 457 | | [[Галимулла Әсхәдуллин]] | фрезерчы, Социалистик Хезмәт Герое (1974) | [[:d:Q18045284|Q18045284]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/askhadullin-galimulla-askhadullovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/askhadullin-galimulla-askhadullovich] |- | style='text-align:right'| 458 | | [[Галимҗан Акчурин]] | татар совет фирка эшлеклесе, шагыйрь, тәрҗемәче, тарихчы (1895-1933) | [[:d:Q62414922|Q62414922]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/akchurin-alimdzhan-kalimullovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/akchurin-alimdzhan-kalimullovich] |- | style='text-align:right'| 459 | | [[Галимҗан Нигъмәти]] | күренекле татар язучысы, әдәбият галиме, тәнкыйтьче һәм педагог | [[:d:Q13203873|Q13203873]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/nigmati-nigmatullin-galimdzhan-amirdzhanovich razdely/kultura/literatura/personalii/nigmati-nigmatullin-galimdzhan-amirdzhanovich] |- | style='text-align:right'| 460 | [[Файл:Galimzhan Sharaf, 1925.jpg|center|128px]] | [[Галимҗан Шәрәф]] | татар җәмәгать һәм сәясәт эшлеклесе, тел белгече (1897-1950) | [[:d:Q30610161|Q30610161]] | [[:commons:Category:Galimzhan Sharaf|Galimzhan Sharaf]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/shrf-galiman-shrfetdin-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/shrf-galiman-shrfetdin-uly] |- | style='text-align:right'| 461 | | [[Галия Измайлова (халык комиссары)|Галия Измайлова]] | ТАССР хәкимият эшлеклесе (1909-1983) | [[:d:Q25556880|Q25556880]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/izmajlova-galiya-gilyazeevna razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/izmajlova-galiya-gilyazeevna] |- | style='text-align:right'| 462 | | [[Галия Кайбицкая]] | татар җырчысы | [[:d:Q13203871|Q13203871]] | [[:commons:Category:Galiya Kaybitskaya|Galiya Kaybitskaya]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/kajbickaya-galiya-motyjgulla-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/kajbickaya-galiya-motyjgulla-kyzy] |- | style='text-align:right'| 463 | | [[Галия Нигъмәтуллина]] | | [[:d:Q56053409|Q56053409]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/nigmatullina-galiya-nigmetzyanovna razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/nigmatullina-galiya-nigmetzyanovna] |- | style='text-align:right'| 464 | [[Файл:Галиәсгар Камал.jpg|center|128px]] | [[Галиәсгар Камал]] | татар халкының бөек драматургы, язучысы, егерменче йөз башы татар әдәбияты, мәдәнияте һәм сәнгате тарихында зур урын алып торган әдипләрнең берсе | [[:d:Q2497099|Q2497099]] | [[:commons:Category:Galiasgar Kamal|Galiasgar Kamal]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/kamal-galisgar razdely/kultura/literatura/shheslr/kamal-galisgar] |- | style='text-align:right'| 465 | [[Файл:Galgaf.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q135190187|Гальгаф]]'' | | [[:d:Q135190187|Q135190187]] | [[:commons:Category:Galgaf|Galgaf]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/galgaf-galiev-nurgali-gali-uly razdely/kultura/literatura/shheslr/galgaf-galiev-nurgali-gali-uly] |- | style='text-align:right'| 466 | [[Файл:Гамәли семиотика институты.png|center|128px]] | [[Гамәли семиотика институты (ТР ФА)|Гамәли семиотика институты]] | | [[:d:Q97228688|Q97228688]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/institut-prikladnoj-semiotiki razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/institut-prikladnoj-semiotiki] |- | style='text-align:right'| 467 | | [[Гарәфи Хәсәнов]] | татар язучысы һәм тәрҗемәчесе | [[:d:Q20594754|Q20594754]] | [[:commons:Category:Garafi Hasanov|Garafi Hasanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/hsnov-grfi-grfetdin-hkim-uly razdely/kultura/literatura/shheslr/hsnov-grfi-grfetdin-hkim-uly] |- | style='text-align:right'| 468 | | [[Гасыйм Мансуров]] | татар совет җәмәгать һәм сәясәт эшлеклесе, мөгаллим (1894-1955), ТАССР ХКС рәисе урынбасары (1921-1924), сталинист репрессияләре корбаны | [[:d:Q24846573|Q24846573]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/mansurov-gasym-gatich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/mansurov-gasym-gatich] |- | style='text-align:right'| 469 | | [[Гасырлар авазы (журнал)|Гасырлар авазы]] | | [[:d:Q60037159|Q60037159]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/gasyrlar-avazy-eho-vekov razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/gasyrlar-avazy-eho-vekov] |- | style='text-align:right'| 470 | [[Файл:Ğayaz Ishaqi, 1911.jpg|center|128px]] | [[Гаяз Исхакый]] | Татар язучысы, шагыйрь, Идел-Урал һәм Төркия дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе | [[:d:Q792834|Q792834]] | [[:commons:Category:Ayaz İshaki|Ayaz İshaki]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/ishakyj-gayaz razdely/kultura/literatura/shheslr/ishakyj-gayaz] |- | style='text-align:right'| 471 | | [[Гаяз Максуди]] | татар җәмәгать эшлеклесе (1891-1942), журналист, лингвист, математик, физика-математика фәннәре кандидаты (1933) | [[:d:Q63357335|Q63357335]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/maksudov-maksud-gayaz-gyjsametdin-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/maksudov-maksud-gayaz-gyjsametdin-uly] |- | style='text-align:right'| 472 | | ''[[:d:Q47341751|Геннадий Московский]]'' | | [[:d:Q47341751|Q47341751]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sport/personalii/moskovskij-gennadij-timofeevich razdely/sport/personalii/moskovskij-gennadij-timofeevich] |- | style='text-align:right'| 473 | [[Файл:80th anniversary of Gennady Prytkov 14.jpg|center|128px]] | [[Геннадий Прытков]] | | [[:d:Q4382688|Q4382688]] | [[:commons:Category:Gennadiy Prytkov|Gennadiy Prytkov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/prytkov-gennadij-nikolaevich razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/prytkov-gennadij-nikolaevich] |- | style='text-align:right'| 474 | [[Файл:Mapa litológico de Genicera.png|center|128px]] | [[геология]] | | [[:d:Q1069|Q1069]] | [[:commons:Category:Geology|Geology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/geologiya razdely/nauka/geologiya] |- | style='text-align:right'| 475 | | [[геохимия]] | | [[:d:Q161764|Q161764]] | [[:commons:Category:Geochemistry|Geochemistry]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/geohimiya razdely/nauka/geohimiya] |- | style='text-align:right'| 476 | [[Файл:Открытие выставки «Обереги Казани» (20).jpg|center|128px]] | [[Герман Бакулин]] | | [[:d:Q63037760|Q63037760]] | [[:commons:Category:German Bakulin|German Bakulin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/bakulin-german-alekseevich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/bakulin-german-alekseevich] |- | style='text-align:right'| 477 | [[Файл:Water cycle.png|center|128px]] | [[гидрология]] | | [[:d:Q42250|Q42250]] | [[:commons:Category:Hydrology|Hydrology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/gidrologiya razdely/nauka/gidrologiya] |- | style='text-align:right'| 478 | [[Файл:Emphysema H and E.jpg|center|128px]] | [[гистология]] | | [[:d:Q7168|Q7168]] | [[:commons:Category:Histology|Histology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/gistologiya razdely/nauka/gistologiya] |- | style='text-align:right'| 479 | | ''[[:d:Q135483762|ГНИПИ-ВТ]]'' | | [[:d:Q135483762|Q135483762]] | [[:commons:Category:GNIPI-VT|GNIPI-VT]] | |- | style='text-align:right'| 480 | [[Файл:Gubaidulla-bubi.jpg|center|128px]] | [[Гобәйдулла Буби]] | | [[:d:Q61135780|Q61135780]] | [[:commons:Category:Gubaidulla Bubi|Gubaidulla Bubi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/bubi-nigmatullin-gubajdulla razdely/obrazovanie/personalii/bubi-nigmatullin-gubajdulla] |- | style='text-align:right'| 481 | [[Файл:Gumer Sabirzyanov (2023-10-03).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q125251566|Гомәр Сабирҗанов]]'' | | [[:d:Q125251566|Q125251566]] | [[:commons:Category:Gumer Sabirzyanov|Gumer Sabirzyanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/sabiranov-gomr-salih-uly razdely/nauka/personalii/sabiranov-gomr-salih-uly] |- | style='text-align:right'| 482 | | [[Гомәр Саттаров]] | телче-галим, татар ономастикасы | [[:d:Q65008571|Q65008571]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/sattarov-gomr-fez-uly razdely/nauka/personalii/sattarov-gomr-fez-uly] |- | style='text-align:right'| 483 | [[Файл:Здание усманского медресе, медресе "Гусмания" , фасад.JPG|center|128px]] | [[Госмания мәдрәсәсе (Уфа)|Госмания мәдрәсәсе]] | | [[:d:Q4152864|Q4152864]] | [[:commons:Category:Usman Madrasa (Ufa)|Usman Madrasa (Ufa)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/usmaniya razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/usmaniya] |- | style='text-align:right'| 484 | [[Файл:Grigory Kliachkin.jpg|center|128px]] | [[Григорий Клячкин]] | РИ һәм ССРБ физиотерапевты, невропатолог (1866-1946) | [[:d:Q101231958|Q101231958]] | [[:commons:Category:Grigory Kliachkin|Grigory Kliachkin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/klyachkin-grigorij-girsh-david-abramovich razdely/nauka/personalii/klyachkin-grigorij-girsh-david-abramovich] |- | style='text-align:right'| 485 | [[Файл:Grigory Antonovich Medvedev (Fechin, 1912).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q65132283|Григорий Медведев]]'' | нәкышьче, график, педагог | [[:d:Q65132283|Q65132283]] | [[:commons:Category:Grigory Antonovich Medvedev|Grigory Antonovich Medvedev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/medvedev-grigorij-antonovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/medvedev-grigorij-antonovich] |- | style='text-align:right'| 486 | | [[Григорий Ройтфарб]] | | [[:d:Q3456467|Q3456467]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/rojtfarb-grigorij-zelmanovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/rojtfarb-grigorij-zelmanovich] |- | style='text-align:right'| 487 | | [[Густав Бурбил]] | | [[:d:Q64233653|Q64233653]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/burbiel-gustav-burbiel-gustav razdely/nauka/personalii/burbiel-gustav-burbiel-gustav] |- | style='text-align:right'| 488 | | [[Гыйлемдар Баембәтов]] | татар совет сәясәтчесе, журналист, тәрҗемәче (1886-1933), сталинист репрессияләр корбаны | [[:d:Q24846577|Q24846577]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/baimbetov-gilemdar-sultanovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/baimbetov-gilemdar-sultanovich] |- | style='text-align:right'| 489 | | [[Гыйльми Үзәк]] | 1921–1930 елларда ТАССР Мәгариф халык комиссариаты карамагындагы гыйльми оешма | [[:d:Q65299094|Q65299094]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/akademicheskij-centr razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/akademicheskij-centr] |- | style='text-align:right'| 490 | | [[Гыймад Нугайбәк]] | тел галиме, журналист | [[:d:Q13203977|Q13203977]] | [[:commons:Category:Gimad Nugaybek|Gimad Nugaybek]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/nugajbek-gimad-sharifzyanovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/nugajbek-gimad-sharifzyanovich] |- | style='text-align:right'| 491 | | [[Гыймаз Баһаветдинев|Гыймаз Баһаветдинов]] | татар совет җәмәгать һәм сәясәт эшлеклесе (1897-1938), ТАССР юстиция һәм эчке эшләр наркомы, ҮБК Президиумы һәм ХКС әгъзасы, сталинист репрессияләр корбаны | [[:d:Q51669378|Q51669378]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/baavetdinov-gyjmaz-baavetdin-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/baavetdinov-gyjmaz-baavetdin-uly] |- | style='text-align:right'| 492 | | [[Гәрәй (елга)|Гәрәй]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Морасаның уң кушылдыгы (Кече Чирмешән елгасы бассейны) | [[:d:Q4133692|Q4133692]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/grj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/grj] |- | style='text-align:right'| 493 | [[Файл:Garay Rahim (2019-07-05).jpg|center|128px]] | [[Гәрәй Рәхим]] | татар шагыйре, язучы һәм сәнгать эшлеклесе | [[:d:Q13203984|Q13203984]] | [[:commons:Category:Garay Rahim|Garay Rahim]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/rhim-grj razdely/kultura/literatura/shheslr/rhim-grj] |- | style='text-align:right'| 494 | [[Файл:Паводок возле села Турминское, Кубня.jpg|center|128px]] | [[Гөбенә]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөя елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q1688758|Q1688758]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/gben razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/gben] |- | style='text-align:right'| 495 | [[Файл:Acyrthosiphon pisum (pea aphid)-PLoS.jpg|center|128px]] | [[гөбләләр]] | | [[:d:Q183350|Q183350]] | [[:commons:Category:Aphidoidea|Aphidoidea]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/gbllr razdely/priroda/zhivotnyj-mir/gbllr] |- | style='text-align:right'| 496 | | [[Гөлек (Минзәлә районы)]] | Минзәлә районы авылы (Татарстан, Россия) | [[:d:Q18773911|Q18773911]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/menzelinskij-rajon-1/glek razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/menzelinskij-rajon-1/glek] |- | style='text-align:right'| 497 | | [[Гөлсем Камская]] | татар театры актрисасы | [[:d:Q13203997|Q13203997]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kamskaya-glsem-sjfulla-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kamskaya-glsem-sjfulla-kyzy] |- | style='text-align:right'| 498 | [[Файл:2006-08-09 Amanita citrina 46465 cropped.jpg|center|128px]] | [[гөмбәләр]] | | [[:d:Q764|Q764]] | [[:commons:Category:Fungi|Fungi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gmblr/gmblr razdely/priroda/gmblr/gmblr] |- | style='text-align:right'| 499 | [[Файл:Аитов Давид Александрович.jpg|center|128px]] | [[Давыт Аитов]] | инкыйлабчы, картограф, Вакытлы хөкүмәтнең Париждагы генераль консулы | [[:d:Q1178518|Q1178518]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/aitov-david-aleksandrovich razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/aitov-david-aleksandrovich] |- | style='text-align:right'| 500 | [[Файл:Вид на реку. Мост через Степной Зай. Альметьевский р-н. РТ. Июль 2014 - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Дала Зәе]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чулманның сул кушылдыгы | [[:d:Q2603479|Q2603479]] | [[:commons:Category:Zay River|Zay River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/dala-ze razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/dala-ze] |- | style='text-align:right'| 501 | | [[Дамир Шәрәфетдинов (1940)|Дамир Шәрәфетдинов]] | язучы, журналист, спортчы, галим | [[:d:Q130280198|Q130280198]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/sharafutdinov-damir-raufovich razdely/nauka/personalii/sharafutdinov-damir-raufovich] |- | style='text-align:right'| 502 | | [[Дамирә Кузаева]] | | [[:d:Q20585590|Q20585590]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kuzaeva-damira-nazmizyanovna razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kuzaeva-damira-nazmizyanovna] |- | style='text-align:right'| 503 | [[Файл:Daré bistáseneng Bolén uramé-3.jpg|center|128px]] | [[Дары бистәсе (Казан)|Дары заводы бистәсе]] | Казанның көнбатыш читендәге торак пункт (1780) | [[:d:Q50377631|Q50377631]] | [[:commons:Category:Porokhovaya Sloboda, Kazan|Porokhovaya Sloboda, Kazan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kazan/dary-zavody-bistse razdely/kazan/dary-zavody-bistse] |- | style='text-align:right'| 504 | | [[Даут Гобәйди]] | мөгаллим, шагыйрь, тәрҗемәче | [[:d:Q132201467|Q132201467]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/gubajdi-gubajdullin-daut-gubajdulla-uly razdely/kultura/literatura/personalii/gubajdi-gubajdullin-daut-gubajdulla-uly] |- | style='text-align:right'| 505 | | ''[[:d:Q579873|демографик сәясәт]]'' | | [[:d:Q579873|Q579873]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/demograficheskaya-politika razdely/istoriya/novejshee-vremya/demograficheskaya-politika] |- | style='text-align:right'| 506 | | [[Дим (Ык кушылдыгы)]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q4171611|Q4171611]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/dim razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/dim] |- | style='text-align:right'| 507 | [[Файл:Dinar Zaynutdinov.jpg|center|128px]] | [[Динар Зәйнетдинов]] | юридик фәннәр докторы, профессор | [[:d:Q131606475|Q131606475]] | [[:commons:Category:Dinar Zaynetdinov|Dinar Zaynetdinov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/zajnutdinov-dinar-rafailovich razdely/nauka/personalii/zajnutdinov-dinar-rafailovich] |- | style='text-align:right'| 508 | | ''[[:d:Q106895248|Дмитрий Львов]]'' | хокук белгече, Казан император университеты профессоры (1850-1899+) | [[:d:Q106895248|Q106895248]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/lvov-dmitrij-mihajlovich razdely/nauka/personalii/lvov-dmitrij-mihajlovich] |- | style='text-align:right'| 509 | [[Файл:Dmitry A. Orlov.jpg|center|128px]] | [[Дмитрий Орлов]] | РКП(б) фирка эшлеклесе, репрессияләр корбаны (1894-1937) | [[:d:Q50975697|Q50975697]] | [[:commons:Category:Dmitry Aleksandrovich Orlov|Dmitry Aleksandrovich Orlov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/orlov-dmitrij-aleksandrovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/orlov-dmitrij-aleksandrovich] |- | style='text-align:right'| 510 | | [[Дубровка (Татарстан)|Дубровка]] | | [[:d:Q18775379|Q18775379]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/dubrovka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/dubrovka] |- | style='text-align:right'| 511 | | [[Дусай (Калмия кушылдыгы)|Дусай]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Калмыя елгасының сул кушылдыгы (Сөн елгасы бассейны) | [[:d:Q32748205|Q32748205]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/dusaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/dusaj] |- | style='text-align:right'| 512 | | [[Дәвек]] | | [[:d:Q18774585|Q18774585]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/menzelinskij-rajon/deukovo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/menzelinskij-rajon/deukovo] |- | style='text-align:right'| 513 | [[Файл:Центральная улица в селе Дубъязы.JPG|center|128px]] | [[Дөбъяз]] | | [[:d:Q4169919|Q4169919]] | [[:commons:Category:Dubyazy|Dubyazy]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/dubyazy razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/dubyazy] |- | style='text-align:right'| 514 | | [[Евгений Казаков]] | ССРБ һәм РФ тарихчысы, археолог (1934-2026), тарих фәннәре докторы (1994), ТРның атказанган фән эшлеклесе (1999) | [[:d:Q97180927|Q97180927]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/kazakov-evgenij-petrovich razdely/nauka/personalii/kazakov-evgenij-petrovich] |- | style='text-align:right'| 515 | | ''[[:d:Q131926217|Елагино]]'' | Татарстанның Питрәч районындагы юкка чыккан авыл | [[:d:Q131926217|Q131926217]] | [[:commons:Category:Elagino|Elagino]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/elagino razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/elagino] |- | style='text-align:right'| 516 | [[Файл:Lepidostoma.hirtum.jpg|center|128px]] | [[елга күбәләкләре]] | | [[:d:Q184616|Q184616]] | [[:commons:Category:Trichoptera|Trichoptera]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/elga-kblklre razdely/priroda/zhivotnyj-mir/elga-kblklre] |- | style='text-align:right'| 517 | | [[Елгабаш (Мөслим районы)]] | | [[:d:Q18775892|Q18775892]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/muslyumovskij-rajon-1/elgabash razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/muslyumovskij-rajon-1/elgabash] |- | style='text-align:right'| 518 | | [[Елизавета Ласточкина]] | | [[:d:Q4254839|Q4254839]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/lastochkina-elizaveta-gurevna razdely/obrazovanie/personalii/lastochkina-elizaveta-gurevna] |- | style='text-align:right'| 519 | [[Файл:Eveque de Laon, Barthélémy de Jur.jpg|center|128px]] | [[Әрхәрәй|епископ]] | христиан (православие, католик, англикан) чиркәвендә чиркәү округы (епархия, диоцез) белән идарә итүче югары дәрәҗәле рухани | [[:d:Q29182|Q29182]] | [[:commons:Category:Bishops|Bishops]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/hristianstvo/episkop razdely/religiya/hristianstvo/episkop] |- | style='text-align:right'| 520 | | [[Ефим Бушканец]] | әдәбият галиме, филология фәннәре докторы (1966), профессор (1967) | [[:d:Q64429672|Q64429672]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/bushkanec-efim-grigorevich razdely/nauka/personalii/bushkanec-efim-grigorevich] |- | style='text-align:right'| 521 | | [[Закир Кадыйри]] | татар җәмәгать һәм сәясәт эшлеклесе, илаһият галиме, журналист (1878-1954) | [[:d:Q13204210|Q13204210]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/kadyjri-zakir-hlim-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/kadyjri-zakir-hlim-uly] |- | style='text-align:right'| 522 | | [[Зимница (күл)|Зимница]] | | [[:d:Q13204234|Q13204234]] | | |- | style='text-align:right'| 523 | | ''[[:d:Q35434366|Зирекле]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Сөлчә елгасының (Олы Чирмешән елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q35434366|Q35434366]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zirekle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zirekle] |- | style='text-align:right'| 524 | | [[Зичә]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәе елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q1092936|Q1092936]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zich razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zich] |- | style='text-align:right'| 525 | [[Файл:Animal diversity.jpg|center|128px]] | [[зоология]] | | [[:d:Q431|Q431]] | [[:commons:Category:Zoology|Zoology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/zoologiya razdely/nauka/zoologiya] |- | style='text-align:right'| 526 | [[Файл:Дом земского врача улица Горького, 22, Заинск, Татарстан.jpg|center|128px]] | [[Зәй шәһәре|Зәй]] | Татарстан шәһәре | [[:d:Q136576|Q136576]] | [[:commons:Category:Zainsk|Zainsk]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/zainsk razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/zainsk] |- | style='text-align:right'| 527 | [[Файл:Озеро Багряж - panoramio (4).jpg|center|128px]] | [[Зәй районы]] | | [[:d:Q2719249|Q2719249]] | [[:commons:Category:Zainsky District|Zainsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zainskij-rajon/zainskij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zainskij-rajon/zainskij-rajon-1] |- | style='text-align:right'| 528 | | [[Зәй-Каратай (елга)|Зәй-Каратай]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы | [[:d:Q4184252|Q4184252]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zj-karataj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zj-karataj] |- | style='text-align:right'| 529 | [[Файл:Rasulev Zaynulla.jpg|center|128px]] | [[Зәйнулла Рәсүлев]] | татар-башкорт мөселман дин эшлеклесе (1833-1917) | [[:d:Q2026659|Q2026659]] | [[:commons:Category:Zeinulla Rasulev|Zeinulla Rasulev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/rasulev-zajnulla razdely/religiya/islam/personalii/rasulev-zajnulla] |- | style='text-align:right'| 530 | | [[Зәки Баязитский|Зәки Вәлиев]] | | [[:d:Q63239324|Q63239324]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/bayazitskij-zaki razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/bayazitskij-zaki] |- | style='text-align:right'| 531 | | [[Зәки Нури]] | Шагыйрь (1921-1994), җәмәгать эшлеклесе, РСФСРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1983) | [[:d:Q3920970|Q3920970]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/nuri-zki razdely/kultura/literatura/shheslr/nuri-zki] |- | style='text-align:right'| 532 | [[Файл:Dinar Dirham Web.jpg|center|128px]] | [[зәкят]] | | [[:d:Q124058|Q124058]] | [[:commons:Category:Zakah|Zakah]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/zakyat razdely/religiya/islam/zakyat] |- | style='text-align:right'| 533 | | [[Зөбәй]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дим елгасының (Ык елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4194991|Q4194991]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zbj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zbj] |- | style='text-align:right'| 534 | | [[Зөләйха Хисмәтуллина]] | опера җырчысы (лирик-драматик сопрано), педагог, профессор | [[:d:Q1191061|Q1191061]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/hismatullina-zulejha-gataullovna razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/hismatullina-zulejha-gataullovna] |- | style='text-align:right'| 535 | [[Файл:Zufar Gimaev (2011-03-15).jpg|center|128px]] | [[Зөфәр Гыймаев]] | нәкышьче (1951-2022), Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (2002). Г.Тукай исемендәге Дәүләт бүләге лауреаты (2005) | [[:d:Q20579336|Q20579336]] | [[:commons:Category:Zufar Gimaev|Zufar Gimaev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/gyjmaev-zfr-foat-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/gyjmaev-zfr-foat-uly] |- | style='text-align:right'| 536 | [[Файл:Svijaga.jpg|center|128px]] | [[Зөя (елга)|Зөя]] | Сөмбер өлкәсе һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Идел елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q1132165|Q1132165]] | [[:commons:Category:Sviyaga River|Sviyaga River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zya] |- | style='text-align:right'| 537 | [[Файл:Зухра Акчурина.jpg|center|128px]] | [[Зөһрә Акчурина]] | беренче татар хатын-кыз журналисты (1862-1903) | [[:d:Q28357908|Q28357908]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/akchurina-zuhra-asfandiyarovna razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/akchurina-zuhra-asfandiyarovna] |- | style='text-align:right'| 538 | | ''[[:d:Q140837214|И.А. һәм А.А. Абдуллиннар ташбасмаханәсе]]'' | Казандагы полиграфия предприятиесе (1872-1908) | [[:d:Q140837214|Q140837214]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/nshriyatlar/abdullinnar-i-m-tashbasmahanse razdely/kultura/nshriyatlar/abdullinnar-i-m-tashbasmahanse] |- | style='text-align:right'| 539 | | [[Ибн Рүстә]] | фарсы сәяхәтчесе һәм географы | [[:d:Q269296|Q269296]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/ibne-rust razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/ibne-rust] |- | style='text-align:right'| 540 | | [[Ибраһим Башмаков]] | татар шагыйре | [[:d:Q20575695|Q20575695]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/bashmakov-ibragim-yusuf-uly razdely/kultura/literatura/personalii/bashmakov-ibragim-yusuf-uly] |- | style='text-align:right'| 541 | | [[Ибраһим Бикколов]] | | [[:d:Q63442126|Q63442126]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/bikkulov-ibragim-dzhamaletdinovich razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/bikkulov-ibragim-dzhamaletdinovich] |- | style='text-align:right'| 542 | | [[Ибраһим Гази]] | татар әдәбиятының күренекле вәкиле, проза остасы, тәрҗемәче һәм җәмәгать эшлеклесе | [[:d:Q13204363|Q13204363]] | [[:commons:Category:Ibragim Gazi|Ibragim Gazi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/gazi-ibraim razdely/kultura/literatura/shheslr/gazi-ibraim] |- | style='text-align:right'| 543 | | [[Ибраһим Хәлфин]] | | [[:d:Q4495191|Q4495191]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/shheslr/hlfin-ibraim-iskhak-uly razdely/obrazovanie/shheslr/hlfin-ibraim-iskhak-uly] |- | style='text-align:right'| 544 | [[Файл:Габышев Иван Яковлевич (конверт).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4130992|Иван Габишев]]'' | фельдшер, РСДРП әгъзасы, Кызыл Армиясенең бригада комиссары (1888-1918) | [[:d:Q4130992|Q4130992]] | [[:commons:Category:Ivan Gabishev|Ivan Gabishev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/gabishev-ivan-yakovlevich razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/gabishev-ivan-yakovlevich] |- | style='text-align:right'| 545 | | ''[[:d:Q137858846|Иван Дюков]]'' | астроном, физика-математика фәннәре докторы (1946 ел), профессор (1946 ел), ТАССР һәм РСФСРның атказанган фән эшлеклесе (1945, 1947 еллар) | [[:d:Q137858846|Q137858846]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/dyukov-ivan-aleksandrovich razdely/nauka/personalii/dyukov-ivan-aleksandrovich] |- | style='text-align:right'| 546 | | [[Иван Запольский]] | Россия империясе фәлсәфәчесе (1773-1810), физик, математик, җәмәгать эшлеклесе, Казан ирләр гимназиясе һәм университеты укытучысы | [[:d:Q12105844|Q12105844]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/zapolskij-ivan-ipatovich razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/zapolskij-ivan-ipatovich] |- | style='text-align:right'| 547 | | ''[[:d:Q131143198|Иван Князьков]]'' | нәкышьчы (1873-1942) | [[:d:Q131143198|Q131143198]] | [[:commons:Category:Ivan Ivanovich Knyazkov|Ivan Ivanovich Knyazkov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/knyazkov-ivan-ivanovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/knyazkov-ivan-ivanovich] |- | style='text-align:right'| 548 | [[Файл:View of Plyos from Cathedral Mountain P5251847 2350.jpg|center|128px]] | [[Иваново өлкәсе]] | Россия Федерациясе федераль субъект төбәге | [[:d:Q2654|Q2654]] | [[:commons:Category:Ivanovo Oblast|Ivanovo Oblast]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/ivanovskaya-oblast/ivanovskaya-oblast razdely/rossijskaya-federaciya/ivanovskaya-oblast/ivanovskaya-oblast] |- | style='text-align:right'| 549 | | ''[[:d:Q1402889|игенчелек]]'' | | [[:d:Q1402889|Q1402889]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/selskoe-hozyajstvo/zemledelie razdely/ekonomika/selskoe-hozyajstvo/zemledelie] |- | style='text-align:right'| 550 | | [[Игәнә]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Минзәлә елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q757249|Q757249]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ign razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ign] |- | style='text-align:right'| 551 | | [[Игәнә-Суы|Игәнә суы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Игәнә елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q4197619|Q4197619]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ign-suy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ign-suy] |- | style='text-align:right'| 552 | | [[Игәт (Ык кушылдыгы)|Игәт]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ык елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q4197319|Q4197319]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/igt razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/igt] |- | style='text-align:right'| 553 | [[Файл:Вид на Кинешемский мост из села Воздвиженье.JPG|center|128px]] | [[Идел]] | Россиядәге елга, Европада иң озын елга | [[:d:Q626|Q626]] | [[:commons:Category:Volga|Volga]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/idel razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/idel] |- | style='text-align:right'| 554 | | [[Идел буе Болгары]] | Идел һәм Чулман елгалары бассейнында VII гасыр – 1236 ел арасында урнашкан төрки феодаль дәүләт | [[:d:Q185488|Q185488]] | [[:commons:Category:Volga Bulgaria|Volga Bulgaria]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/gosudarstva/idel-bue-bolgar-dlte razdely/istoriya/srednie-veka/gosudarstva/idel-bue-bolgar-dlte] |- | style='text-align:right'| 555 | | ''[[:d:Q52845530|Идел буе углеводород чималы фәнни тикшеренү институты]]'' | | [[:d:Q52845530|Q52845530]] | [[:commons:Category:VNIIUS|VNIIUS]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/volzhskij-nauchno-issledovatelskij-institut-uglevodorodnogo-syrya razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/volzhskij-nauchno-issledovatelskij-institut-uglevodorodnogo-syrya] |- | style='text-align:right'| 556 | | [[Идел буенда Исламның кабул ителүенең 1100 еллыгы]] | тарихи юбилей һәм моңа багышланган Идел буендагы Россия төбәкләрендәге чаралар | [[:d:Q140937350|Q140937350]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/glavnaya/islam-dine-kabul-itelne-1100-ellygy razdely/glavnaya/islam-dine-kabul-itelne-1100-ellygy] |- | style='text-align:right'| 557 | [[Файл:Izh River.JPG|center|128px]] | [[Иж елгасы|Иж]] | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q248496|Q248496]] | [[:commons:Category:Izh River|Izh River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/izh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/izh] |- | style='text-align:right'| 558 | | [[Изгар (елга)|Изгар]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешәннең уң кушылдыгы | [[:d:Q4198480|Q4198480]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/izgar razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/izgar] |- | style='text-align:right'| 559 | [[Файл:Bivalvia.jpg|center|128px]] | [[Ике кабырчыклы моллюсклар]] | | [[:d:Q25368|Q25368]] | [[:commons:Category:Bivalvia|Bivalvia]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ike-kabyrchykly-mollyusklar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ike-kabyrchykly-mollyusklar] |- | style='text-align:right'| 560 | [[Файл:Здание мужской гимназии (г. Казань, Л.-Булачная, 48 - Г.Камала, 1) - 2.JPG|center|128px]] | [[Икенче Казан ирләр гимназиясе]] | | [[:d:Q28473583|Q28473583]] | [[:commons:Category:Levo-Bulachnaya Street 48/1, Kazan|Levo-Bulachnaya Street 48/1, Kazan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/srednyaya-shkola/kazanskaya-vtoraya-muzhskaya-gimnaziya razdely/obrazovanie/srednyaya-shkola/kazanskaya-vtoraya-muzhskaya-gimnaziya] |- | style='text-align:right'| 561 | | [[Икътисад (журнал)|Икътисад]] | | [[:d:Q53679296|Q53679296]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/iktisad razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/iktisad] |- | style='text-align:right'| 562 | [[Файл:Ilgizar Rahimov (2024-04-24).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q131728420|Илгизәр Рәхимов]]'' | орнитолог | [[:d:Q131728420|Q131728420]] | [[:commons:Category:Ilgizar Rahimov|Ilgizar Rahimov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/rahimov-ilgizar-ilyasovich razdely/nauka/personalii/rahimov-ilgizar-ilyasovich] |- | style='text-align:right'| 563 | | [[Илдус Заһидуллин]] | тарихчы, тарих фәннәре докторы (2007), доцент (2008) | [[:d:Q105758714|Q105758714]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/zaidullin-ildus-kotdus-uly razdely/nauka/personalii/zaidullin-ildus-kotdus-uly] |- | style='text-align:right'| 564 | [[Файл:Reka Ilet.jpg|center|128px]] | [[Илләт]] | Мари Иле һәм Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Идел елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q1364331|Q1364331]] | [[:commons:Category:Ilet River|Ilet River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/illt-elgasy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/illt-elgasy] |- | style='text-align:right'| 565 | | [[Илсур Сафин (1962)|Илсур Сафин]] | татар җырчысы, мөгаллим | [[:d:Q47183507|Q47183507]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/safin-ilsur-karibovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/safin-ilsur-karibovich] |- | style='text-align:right'| 566 | | [[Ильтани Илялова]] | театр белгече, сәнгать фәннәре кандидаты (1965), ТАССРның һәм РФнең атказанган сәнгать эшлеклесе (1983, 2000) | [[:d:Q13204436|Q13204436]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ilyalovy razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ilyalovy] |- | style='text-align:right'| 567 | | [[Ильяс Әүхәдиев]] | дирижер, скрипкачы, педагог (1904-1968). ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1939) һәм халык артисты (1965) | [[:d:Q13204435|Q13204435]] | [[:commons:Category:Ilyas Aukhadeev|Ilyas Aukhadeev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/auhadeev-ilyas-vakasovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/auhadeev-ilyas-vakasovich] |- | style='text-align:right'| 568 | [[Файл:Ilgam Shakirov (2015-02-14).jpg|center|128px]] | [[Илһам Шакиров]] | мәшһүр татар җырчысы | [[:d:Q4519577|Q4519577]] | [[:commons:Category:Ilgam Shakirov|Ilgam Shakirov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/shakirov-ilam-gyjlmetdin-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/shakirov-ilam-gyjlmetdin-uly] |- | style='text-align:right'| 569 | [[Файл:Prayer in Cairo 1865.jpg|center|128px]] | [[имам]] | | [[:d:Q125482|Q125482]] | [[:commons:Category:Imams|Imams]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/imam razdely/religiya/islam/imam] |- | style='text-align:right'| 570 | | [[Имәле (Зөя кушылдыгы)|Имәлле]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең сул кушылдыгы | [[:d:Q20596250|Q20596250]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/imlle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/imlle] |- | style='text-align:right'| 571 | | [[Имәнле (Зәй кушылдыгы)|Имәнле]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы | [[:d:Q108072981|Q108072981]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/imnle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/imnle] |- | style='text-align:right'| 572 | [[Файл:Norblin Factory Redevelopment under construction, 8.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4290|инвестиция]]'' | | [[:d:Q4290|Q4290]] | [[:commons:Category:Investments|Investments]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/investiciya razdely/ekonomika/investiciya] |- | style='text-align:right'| 573 | | [[Инеш (Зәй кушылдыгы)|Инеш]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы | [[:d:Q1091377|Q1091377]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/inesh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/inesh] |- | style='text-align:right'| 574 | | [[Инеш (Зөя кушылдыгы)|Инеш]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең уң кушылдыгы | [[:d:Q4202344|Q4202344]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/inesh-elgasy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/inesh-elgasy] |- | style='text-align:right'| 575 | | ''[[:d:Q36359566|Инеш]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Кама алдындагы Бөре елгасының уң кушылдыгы (Нократ елгасы бассейны) | [[:d:Q36359566|Q36359566]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/inesh-2 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/inesh-2] |- | style='text-align:right'| 576 | | ''[[:d:Q137995478|Инеш]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Игәнәнең сул кушылдыгы (Минзәлә бассейны) | [[:d:Q137995478|Q137995478]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/inesh-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/inesh-1] |- | style='text-align:right'| 577 | [[Файл:Иннополис. Технопарк им. А.С. Попова.JPG|center|128px]] | [[Иннополис]] | | [[:d:Q4201239|Q4201239]] | [[:commons:Category:Innopolis|Innopolis]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/innopolis razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/innopolis] |- | style='text-align:right'| 578 | [[Файл:Gotvald IF.jpg|center|128px]] | [[Иосиф Готвальд]] | шәркыятьче галим (1813-1897) | [[:d:Q15065539|Q15065539]] | [[:commons:Category:Iosif Gotwald|Iosif Gotwald]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/gotvald-iosif-fyodorovich razdely/nauka/personalii/gotvald-iosif-fyodorovich] |- | style='text-align:right'| 579 | | [[ипотека]] | | [[:d:Q184260|Q184260]] | [[:commons:Category:Mortgages|Mortgages]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/ipoteka razdely/ekonomika/ipoteka] |- | style='text-align:right'| 580 | | [[Ирек Биккинин]] | | [[:d:Q63442048|Q63442048]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/bikkinin-irek-damirovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/bikkinin-irek-damirovich] |- | style='text-align:right'| 581 | [[Файл:Isaak Aluf.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11714104|Исаак Алуф]]'' | РСДРП әгъзасы, ССРБ табибы-невропатолог (1883-1935), медицина фәннәре докторы, профессор | [[:d:Q11714104|Q11714104]] | [[:commons:Category:Isaak Aluf|Isaak Aluf]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/aluf-isaak-samuilovich razdely/zdravoohranenie/personalii/aluf-isaak-samuilovich] |- | style='text-align:right'| 582 | | [[Исаак Оксман]] | стоматолог, медицина фәннәре докторы (1945), профессор (1946), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1945) | [[:d:Q108866810|Q108866810]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/oksman-isaak-mihajlovich razdely/zdravoohranenie/personalii/oksman-isaak-mihajlovich] |- | style='text-align:right'| 583 | | ''[[:d:Q140965818|Исемсез күл]]'' | | [[:d:Q140965818|Q140965818]] | | |- | style='text-align:right'| 584 | | [[Исергәп]] | | [[:d:Q4203761|Q4203761]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bauly-rajony/isergp razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bauly-rajony/isergp] |- | style='text-align:right'| 585 | | [[Иске (Тетвел кушылдыгы)|Иске]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Тетвелның уң кушылдыгы (Кичү, Чишмә бассейны) | [[:d:Q20581664|Q20581664]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/iske razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/iske] |- | style='text-align:right'| 586 | | ''[[:d:Q36357117|Иске Йорт]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Кама алдындагы Бирәзә елгасының уң кушылдыгы (Казансу елгасы бассейны) | [[:d:Q36357117|Q36357117]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/iskeyurt razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/iskeyurt] |- | style='text-align:right'| 587 | | [[Иске Кишет]] | | [[:d:Q18802418|Q18802418]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/iske-kishet razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/iske-kishet] |- | style='text-align:right'| 588 | | [[Иске Муй]] | | [[:d:Q18802435|Q18802435]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/iske-muj razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/iske-muj] |- | style='text-align:right'| 589 | [[Файл:Staroye Churilino (2024-04-25) 02.jpg|center|128px]] | [[Иске Чүриле]] | Татарстанның Арча районындагы авыл, район үзәгеннән 12 км көньяк-көнбатыштарак урнашкан | [[:d:Q18802259|Q18802259]] | [[:commons:Category:Staroye Churilino|Staroye Churilino]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/iske-chrile razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/iske-chrile] |- | style='text-align:right'| 590 | | [[Искәндәр Биктаһиров]] | татар җырчысы (1951-2023), Татарстанның халык артисты (2000) | [[:d:Q124770670|Q124770670]] | [[:commons:Category:Iskander Biktagirov|Iskander Biktagirov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/biktairov-iskndr-ismgyjl-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/biktairov-iskndr-ismgyjl-uly] |- | style='text-align:right'| 591 | [[Файл:Iskander Gilyazov (2021-09-07).JPG|center|128px]] | [[Искәндәр Гыйләҗев]] | | [[:d:Q4138393|Q4138393]] | [[:commons:Category:Iskander Gilyazov|Iskander Gilyazov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/gyjlev-iskndr-ayazovich razdely/nauka/personalii/gyjlev-iskndr-ayazovich] |- | style='text-align:right'| 592 | | [[Искәндәр Рәфыйков]] | | [[:d:Q124771790|Q124771790]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/rfyjkov-iskndr-vliulla-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/rfyjkov-iskndr-vliulla-uly] |- | style='text-align:right'| 593 | | [[Ислам Беляев]] | татар язучысы, шагыйре, журналист (1926-1986) | [[:d:Q20575823|Q20575823]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/belyaev-islam-gabdulhakovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/belyaev-islam-gabdulhakovich] |- | style='text-align:right'| 594 | | ''[[:d:Q843909|исламият]]'' | шәркыять гыйлеменең исламның тарихын, тәгълиматын, традицияләренең хәзерге заманда җәмгыять үсеше процессларына ясаган йогынтысын өйрәнүче махсус тармагы | [[:d:Q843909|Q843909]] | [[:commons:Category:Islamic studies|Islamic studies]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/islamovedenie razdely/nauka/islamovedenie] |- | style='text-align:right'| 595 | [[Файл:Gainutdinov I.G.jpg|center|128px]] | [[Исмәгыйль Гайнетдинов]] | рәссам, мөгаллим (1908-1977); ТАССРның (1945 ел), Төньяк Осетия АССРның (1955 ел) һәм БАССРның (1967 ел) атказанган сәнгать эшлеклесе, профессор (1967 ел) | [[:d:Q17195523|Q17195523]] | [[:commons:Category:Ismagil Gaynutdinov|Ismagil Gaynutdinov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/shheslr/gajnetdinov-ismgyjl-gali-uly razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/shheslr/gajnetdinov-ismgyjl-gali-uly] |- | style='text-align:right'| 596 | [[Файл:Ismail Gasprinskiy.jpg|center|128px]] | [[Исмәгыйль Гаспринский]] | кырымтатар мәгърифәтчесе, нәшир, сәясәтче, җәмәгать эшлеклесе, педагог, әдип (1851-1914). | [[:d:Q335495|Q335495]] | [[:commons:Category:Ismail Gaspirali|Ismail Gaspirali]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/gaspraly-ismgyjl razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/gaspraly-ismgyjl] |- | style='text-align:right'| 597 | | [[Исмәгыйль Илялов]] | музыкант-башкаручы, мандолинада уйнаучы, концерт һәм театр администраторы | [[:d:Q22696908|Q22696908]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/ilyalov-ismagil-gubajdullovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/ilyalov-ismagil-gubajdullovich] |- | style='text-align:right'| 598 | | [[Исхак Илялов]] | | [[:d:Q24846600|Q24846600]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ilyalovy razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ilyalovy] |- | style='text-align:right'| 599 | | [[Исхак Казаков]] | | [[:d:Q24846574|Q24846574]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/kazakov-iskhak-mostafa-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/kazakov-iskhak-mostafa-uly] |- | style='text-align:right'| 600 | | [[ишан]] | исламда дини остаз | [[:d:Q4205526|Q4205526]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/ishan razdely/religiya/islam/ishan] |- | style='text-align:right'| 601 | | [[Ишем (Идел кушылдыгы)|Ишем]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Иделнең уң кушылдыгы | [[:d:Q20582732|Q20582732]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ishem razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ishem] |- | style='text-align:right'| 602 | [[Файл:Copepodkils.jpg|center|128px]] | [[ишкәгаяклы кысласыманнар]] | | [[:d:Q189973|Q189973]] | [[:commons:Category:Copepoda|Copepoda]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ishkgayakly-kyslasymannar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ishkgayakly-kyslasymannar] |- | style='text-align:right'| 603 | | [[Ия (елга)|Ия]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Үшнәнең сул кушылдыгы (Норма, Мишә елгалары бассейны) | [[:d:Q6556867|Q6556867]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/iya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/iya] |- | style='text-align:right'| 604 | | ''[[:d:Q36357139|Ия]]'' | Татарстан елга, Көнбатыш Кама алдындагы Казансу елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q36357139|Q36357139]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/iya-elgasy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/iya-elgasy] |- | style='text-align:right'| 605 | [[Файл:Yusuf akcura.jpg|center|128px]] | [[Йосыф Акчура]] | татар язучысы, нәшир, журналист, төрек милләтчелеге идеологларының берсе (1876-1935) | [[:d:Q735399|Q735399]] | [[:commons:Category:Yusuf Akçura|Yusuf Akçura]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/akchura-josyf razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/akchura-josyf] |- | style='text-align:right'| 606 | | [[кадимчелек]] | XIX гасыр ахырында — XX гасыр башында татар җәмгыятендә киң таралган консерватив хәрәкәт | [[:d:Q4207269|Q4207269]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/kadimchelek razdely/religiya/islam/kadimchelek] |- | style='text-align:right'| 607 | | [[Кады]] | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Кырыкмасның сул кушылдыгы (Иж бассейны) | [[:d:Q756971|Q756971]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kady razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kady] |- | style='text-align:right'| 608 | [[Файл:KAZ Collage 2015.png|center|128px]] | [[Казан]] | Татарстан Республикасының башкаласы, Русиянең икътисади, мәдәни, сәяси үзәкләренең берсе. Иделнең сул ягында, аңа Казансу кушылу урынында урнашкан зур порт | [[:d:Q900|Q900]] | [[:commons:Category:Kazan|Kazan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kazan/kazan razdely/kazan/kazan] |- | style='text-align:right'| 609 | | [[Казан дары заводы]] | Госманлы империясе белән 1787-1792 сугыш өчен күпләп дары чыгару максатлы Екатерина II нең 1786 елгы Махсус фәрманы белән булдырылган фабрика | [[:d:Q4207812|Q4207812]] | [[:commons:Category:Kazan Gunpowder Plant|Kazan Gunpowder Plant]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/promyshlennost/kazanskij-porohovoj-zavod razdely/ekonomika/promyshlennost/kazanskij-porohovoj-zavod] |- | style='text-align:right'| 610 | | [[Казан музыка көллияте]] | Махсус урта белем бирү йорты | [[:d:Q20583058|Q20583058]] | [[:commons:Category:Kazan music college|Kazan music college]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazan-muzyka-klliyate-ivhdiev-isemend razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazan-muzyka-klliyate-ivhdiev-isemend] |- | style='text-align:right'| 611 | | [[Казан мөхбире (газета)|Казан мөхбире]] | Казанда татарча басылган беренче газета (1905-1911) | [[:d:Q31444545|Q31444545]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazan-muhbire razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazan-muhbire] |- | style='text-align:right'| 612 | | [[Казан педагогика көллияте]] | | [[:d:Q25555746|Q25555746]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazan-pedagogiya-klliyate razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazan-pedagogiya-klliyate] |- | style='text-align:right'| 613 | [[Файл:Rodionovskij-institut.jpg|center|128px]] | [[Казан Родионов затлы кызлар институты]] | | [[:d:Q4207781|Q4207781]] | [[:commons:Category:Rodionov Institute for Noble Maidens|Rodionov Institute for Noble Maidens]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/srednyaya-shkola/rodionovskij-institut-blagorodnyh-devic razdely/obrazovanie/srednyaya-shkola/rodionovskij-institut-blagorodnyh-devic] |- | style='text-align:right'| 614 | | ''[[:d:Q140912237|Казан совет төзелеше институты]]'' | 1931-1936 РСФСР Үзәк башкарма комитеты югары уку йорты | [[:d:Q140912237|Q140912237]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/istoricheskie-uchrezhdeniya/kazan-sovet-tzeleshe-instituty razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/istoricheskie-uchrezhdeniya/kazan-sovet-tzeleshe-instituty] |- | style='text-align:right'| 615 | [[Файл:Kariev Theater (2018-04-26) 01.jpg|center|128px]] | [[Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры]] | | [[:d:Q13204692|Q13204692]] | [[:commons:Category:Kariev Theater|Kariev Theater]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/kazan-tatar-yash-tamashachylar-teatry razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/kazan-tatar-yash-tamashachylar-teatry] |- | style='text-align:right'| 616 | | [[Казан университеты басмаханәсе]] | Казан Император университетының нәшрият һәм басма бүлеге | [[:d:Q65300310|Q65300310]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/kazanskij-universitet/kazanskogo-universiteta-tipografiya razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/kazanskij-universitet/kazanskogo-universiteta-tipografiya] |- | style='text-align:right'| 617 | [[Файл:Kazan Kremlin Soyembika Tower 08-2016 img1.jpg|center|128px]] | [[Казан ханлыгы]] | Урта Идел һәм Чулман буйларында 1438 (кайбер чыганаклар буенча 1445) – 1552 елларда яшәгән феодаль дәүләт | [[:d:Q186537|Q186537]] | [[:commons:Category:Khanate of Kazan|Khanate of Kazan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/gosudarstva/kazan-hanlygy razdely/istoriya/srednie-veka/gosudarstva/kazan-hanlygy] |- | style='text-align:right'| 618 | [[Файл:Karl Marx street 63, Kazan (2022-05-12) 17.jpg|center|128px]] | [[Казан хореография укуханәсе]] | | [[:d:Q25555759|Q25555759]] | [[:commons:Category:Kazan Choreographic School|Kazan Choreographic School]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazanskoe-horeograficheskoe-uchilishche razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazanskoe-horeograficheskoe-uchilishche] |- | style='text-align:right'| 619 | [[Файл:Kazan 20180805 112055.jpg|center|128px]] | [[Юнысовлар йорты - Татар ратушасы бинасы|Казан шәһәре татар бистәләре ратушасы (Юнысывлар йорты)]] | 1781–1855 елларда Казанда татар бистәләренең үзидарә органы бинасы | [[:d:Q97167789|Q97167789]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/kazanskaya-gorodovaya-ratusha-tatarskih-slobod razdely/istoriya/novoe-vremya/kazanskaya-gorodovaya-ratusha-tatarskih-slobod] |- | style='text-align:right'| 620 | [[Файл:Kazanbash (2024-04-25) 36.jpg|center|128px]] | [[Казанбаш]] | Татарстанның Арча районындагы авыл. Казансу елгасы буенда, район үзәгеннән 8 км төньяк-көнчыгыштарак урнашкан | [[:d:Q18779179|Q18779179]] | [[:commons:Category:Kazanbash|Kazanbash]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/kazanbash razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/kazanbash] |- | style='text-align:right'| 621 | [[Файл:Казанские известия, 1811.jpg|center|128px]] | [[Казанские известия (гәҗит)|Казанские известия]] | иҗтимагый-сәяси, фәнни-әдәби газета; Казан губернасында беренче вакытлы матбугат басмасы (1811-1820) | [[:d:Q4207752|Q4207752]] | [[:commons:Category:Kazanskie Izvestiya|Kazanskie Izvestiya]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazanskie-izvestiya razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazanskie-izvestiya] |- | style='text-align:right'| 622 | [[Файл:Казанский Вестник, 1829.jpg|center|128px]] | [[Казанский вестник (журнал)|Казанский вестник]] | Казанның айлык журналы (1821-1833) | [[:d:Q53868741|Q53868741]] | [[:commons:Category:Kazanskiy Vestnik|Kazanskiy Vestnik]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazanskij-vestnik razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazanskij-vestnik] |- | style='text-align:right'| 623 | | [[Казанский вечер (гәҗит)|Казанский вечер]] | Казанның иҗтимагый-сәяси һәм әдәби көндәлек газетасы (1906-1907) | [[:d:Q53868928|Q53868928]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazanskij-vecher razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazanskij-vecher] |- | style='text-align:right'| 624 | | [[Казанский музейный вестник (журнал)|Казанский музейный вестник]] | фәнни-нәфис журнал, Россиядә музейлар өчен беренче махсус матбугат басмасы (1920-1924) | [[:d:Q53869129|Q53869129]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazanskij-muzejnyj-vestnik razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazanskij-muzejnyj-vestnik] |- | style='text-align:right'| 625 | [[Файл:Qazansu2.JPG|center|128px]] | [[Казансу]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Иделнең сул кушылдыгы | [[:d:Q376708|Q376708]] | [[:commons:Category:Kazanka River|Kazanka River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kazansu-elgasy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kazansu-elgasy] |- | style='text-align:right'| 626 | | [[Казанчы (елга)|Казанчы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның уң кушылдыгы | [[:d:Q756380|Q756380]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kazanchy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kazanchy] |- | style='text-align:right'| 627 | | [[Казкаш|Казнаш]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишәнең уң кушылдыгы | [[:d:Q6556698|Q6556698]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kazkash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kazkash] |- | style='text-align:right'| 628 | | [[Кайбыч аучылык тыюлыгы|Кайбыч дәүләт аучылык заказнигы]] | | [[:d:Q13204708|Q13204708]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/kajbych-auchylyk-tyyulygy razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/kajbych-auchylyk-tyyulygy] |- | style='text-align:right'| 629 | [[Файл:Иген кыры 4.jpg|center|128px]] | [[Кайбыч районы]] | | [[:d:Q517512|Q517512]] | [[:commons:Category:Kaybitsky District|Kaybitsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kajbickij-rajon-1/kajbickij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kajbickij-rajon-1/kajbickij-rajon-1] |- | style='text-align:right'| 630 | | [[Каймар (елга)|Каймар]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансуның уң кушылдыгы | [[:d:Q6557234|Q6557234]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kajmar razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kajmar] |- | style='text-align:right'| 631 | | [[Калмаш (Шилнә кушылдыгы)|Калмаш]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Шилнәнең (Чулман бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q756794|Q756794]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kalmash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kalmash] |- | style='text-align:right'| 632 | | [[Калмия (Сөн кушылдыгы)|Калмыя]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Сөн елгасының (Агыйдел елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4210175|Q4210175]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kalmyya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kalmyya] |- | style='text-align:right'| 633 | | ''[[:d:Q36359979|Кама]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Урсалы елгасының (Дала Зәе елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q36359979|Q36359979]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kama razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kama] |- | style='text-align:right'| 634 | [[Файл:Поселок Камское Устье.jpg|center|128px]] | [[Кама Тамагы]] | | [[:d:Q1723403|Q1723403]] | [[:commons:Category:Kamskoye Ustye|Kamskoye Ustye]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/kamskoe-uste razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/kamskoe-uste] |- | style='text-align:right'| 635 | [[Файл:Камское устье. Альпстоянка.jpg|center|128px]] | [[Кама Тамагы районы]] | | [[:d:Q2219934|Q2219934]] | [[:commons:Category:Kamsko-Ustyinsky District|Kamsko-Ustyinsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kamsko-ustinskij-rajon-1/kamsko-ustinskij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kamsko-ustinskij-rajon-1/kamsko-ustinskij-rajon-1] |- | style='text-align:right'| 636 | [[Файл:Kamaz 2.JPG|center|128px]] | [[КамАЗ]] | | [[:d:Q30378|Q30378]] | [[:commons:Category:KamAZ|KamAZ]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/promyshlennost/avtomobilnaya/kamaz-kamskij-avtomobilnyj-zavod razdely/ekonomika/promyshlennost/avtomobilnaya/kamaz-kamskij-avtomobilnyj-zavod] |- | style='text-align:right'| 637 | [[Файл:Kamil Karimov (2022-04-26).JPG|center|128px]] | [[Камил Кәримов]] | язучы-сатирик | [[:d:Q13204756|Q13204756]] | [[:commons:Category:Kamil Karimov|Kamil Karimov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/karimov-kamil-adgamovich razdely/kultura/literatura/personalii/karimov-kamil-adgamovich] |- | style='text-align:right'| 638 | [[Файл:Tuqay motighi.jpg|center|128px]] | [[Камил Мотыйгый]] | татар җырчысы (баритон), журналист, нашир, жырлар авторы (1883-1941) | [[:d:Q20591546|Q20591546]] | [[:commons:Category:Kamil Mutygi|Kamil Mutygi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/shheslr/motyjgyj-kamil-motyjgulla-uly razdely/sredstva-massovoj-informacii/shheslr/motyjgyj-kamil-motyjgulla-uly] |- | style='text-align:right'| 639 | [[Файл:Сын полка.jpg|center|128px]] | [[Камил Шакиров]] | | [[:d:Q18407313|Q18407313]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/shakirov-kamil-fayazovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/shakirov-kamil-fayazovich] |- | style='text-align:right'| 640 | [[Файл:Ladybug eating aphids. (49485764276).jpg|center|128px]] | [[Камка|камкалар]] | | [[:d:Q25327|Q25327]] | [[:commons:Category:Coccinellidae|Coccinellidae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/kamkalar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/kamkalar] |- | style='text-align:right'| 641 | | [[Камско-Волжская речь (гәҗит)|Камско-Волжская речь]] | | [[:d:Q53924217|Q53924217]] | [[:commons:Category:Kamsko-Volzhskaya rech|Kamsko-Volzhskaya rech]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kamsko-volzhskaya-rech razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kamsko-volzhskaya-rech] |- | style='text-align:right'| 642 | | [[Камышлы (Ык кушылдыгы)|Камышлы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q4230324|Q4230324]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kamyshly-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kamyshly-1] |- | style='text-align:right'| 643 | | [[Камышлы (Минзәлә кушылдыгы)|Камышлы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Минзәләнең сул кушылдыгы | [[:d:Q13056702|Q13056702]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kamyshly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kamyshly] |- | style='text-align:right'| 644 | | [[Кандыз]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q757152|Q757152]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kandyz razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kandyz] |- | style='text-align:right'| 645 | [[Файл:Anti-capitalism color.jpg|center|128px]] | [[капитализм]] | | [[:d:Q6206|Q6206]] | [[:commons:Category:Capitalism|Capitalism]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/kapitalizm razdely/istoriya/novoe-vremya/kapitalizm] |- | style='text-align:right'| 646 | | [[Карабаш]] | | [[:d:Q2045268|Q2045268]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/karabash razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/karabash] |- | style='text-align:right'| 647 | [[Файл:Karavon2.jpg|center|128px]] | [[Каравон]] | | [[:d:Q4213650|Q4213650]] | [[:commons:Category:Karavon|Karavon]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/russkie/karavon razdely/narody/russkie/karavon] |- | style='text-align:right'| 648 | [[Файл:Sushilovka street (2024-05-26) 15.jpg|center|128px]] | [[Карай (Татарстан)|Карай]] | | [[:d:Q13206755|Q13206755]] | [[:commons:Category:Nikolskoe, Laishevsky District|Nikolskoe, Laishevsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/laishevskij-rajon-1/nikolskoe razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/laishevskij-rajon-1/nikolskoe] |- | style='text-align:right'| 649 | | [[Карамалы (Мәллә кушылдыгы)|Карамалы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Мәлләнең (Ык елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q757436|Q757436]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/karamaly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/karamaly] |- | style='text-align:right'| 650 | | [[Карамалы (Зәй кушылдыгы)|Карамалы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы | [[:d:Q1098193|Q1098193]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/karamaly-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/karamaly-1] |- | style='text-align:right'| 651 | | [[Карамалы (Азнакай районы)]] | | [[:d:Q19904961|Q19904961]] | | [https://tatarica.org/tat/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aznakaj-rajony/karamaly municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aznakaj-rajony/karamaly] |- | style='text-align:right'| 652 | | [[Каратай (Чишмә кушылдыгы)|Каратай]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмә елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q6566678|Q6566678]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/karataj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/karataj] |- | style='text-align:right'| 653 | | [[Каратал (Татарстан)|Каратал]] | | [[:d:Q20583860|Q20583860]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kamsko-ustinskij-rajon-1/karatalga razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kamsko-ustinskij-rajon-1/karatalga] |- | style='text-align:right'| 654 | | [[Каргалы (Талкыш кушылдыгы)|Каргалы]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Талкышның (Чишмә бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q12548219|Q12548219]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kargaly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kargaly] |- | style='text-align:right'| 655 | | [[Карлы (елга)|Карлы]] | Чуашстан һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең сул кушылдыгы | [[:d:Q2061134|Q2061134]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/karly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/karly] |- | style='text-align:right'| 656 | | [[Касыйм Биккол]] | | [[:d:Q58797213|Q58797213]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/bikkulov-kasim-dzhamaletdinovich razdely/kultura/literatura/personalii/bikkulov-kasim-dzhamaletdinovich] |- | style='text-align:right'| 657 | | [[Качкын]] | | [[:d:Q28542175|Q28542175]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/kachkyn razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/kachkyn] |- | style='text-align:right'| 658 | | [[Кашан]] | Урта гасырларда (XII–XV йөзләр) Чулманның уңъяк яры буендагы болгар шәһәре | [[:d:Q1977818|Q1977818]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/kashan razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/kashan] |- | style='text-align:right'| 659 | | [[Каюм Поздняков]] | кинорежиссёр, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1957) | [[:d:Q58667405|Q58667405]] | [[:commons:Category:Kayum Pozdnyakov|Kayum Pozdnyakov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/kinematograf/personalii/pozdnyakov-kayum-husainovich razdely/kultura/kinematograf/personalii/pozdnyakov-kayum-husainovich] |- | style='text-align:right'| 660 | [[Файл:Kev Salikhov (2006-11-03) 02.jpg|center|128px]] | [[Кев Салихов]] | Физик, физика-математика фәннәре докторы (1976), Татарстан Фәннәр академиясе академигы (1992), Россия Фәннәр академиясе академигы (2011; 1997 елдан мөхбир әгъзасы), Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе (1995) | [[:d:Q4405850|Q4405850]] | [[:commons:Category:Kev Salikhov|Kev Salikhov]] | [https://tatarica.org/tat/tat/razdely/nauka/personalii/salihov-kev-minulla-uly tat/razdely/nauka/personalii/salihov-kev-minulla-uly] |- | style='text-align:right'| 661 | | [[Келәнче (елга)|Келәнче]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Сөлчәнең (Зөя бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q85906|Q85906]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kelnche razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kelnche] |- | style='text-align:right'| 662 | | [[Кенә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Оштырманың (Нократ бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q483983|Q483983]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ken-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ken-1] |- | style='text-align:right'| 663 | [[Файл:Кряшены.JPG|center|128px]] | [[керәшен татарлары]] | татар халкының православ динен тоткан үзенчәлекле бер төркеме | [[:d:Q2509263|Q2509263]] | [[:commons:Category:Kryashens|Kryashens]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/etnik-trkemnr/kershen-tatarlar razdely/narody/tatary/etnik-trkemnr/kershen-tatarlar] |- | style='text-align:right'| 664 | | [[Кесмәс]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансуның сул кушылдыгы | [[:d:Q6556687|Q6556687]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kesms-elgasy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kesms-elgasy] |- | style='text-align:right'| 665 | | [[Кече Бахта]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Олы Бахтаның (Чулман бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q6556304|Q6556304]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-bahta razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-bahta] |- | style='text-align:right'| 666 | | [[Кече Ирнә]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Урман Зәенең (Дала Зәе бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q1090031|Q1090031]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-irnya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-irnya] |- | style='text-align:right'| 667 | | [[Кече Мишә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишәнең уң кушылдыгы | [[:d:Q13204989|Q13204989]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-myosha razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-myosha] |- | style='text-align:right'| 668 | [[Файл:Кривоозерки-Панорама 2.JPG|center|128px]] | [[Кече Сөлчә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Сөлчәнең (Олы Чирмешән бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q4277383|Q4277383]] | [[:commons:Category:Malaya Sulcha|Malaya Sulcha]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-sulcha razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-sulcha] |- | style='text-align:right'| 669 | [[Файл:IMG Maluyi cheremchan.jpg|center|128px]] | [[Кече Чирмешән]] | Татарстан һәм Сембер өлкәсе елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең уң кушылдыгы | [[:d:Q2670337|Q2670337]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malyj-cheremshan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malyj-cheremshan] |- | style='text-align:right'| 670 | | [[Кече Чынлы (елга)|Кече Чынлы]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Чынлының (Зөя бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4277481|Q4277481]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-cilna razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-cilna] |- | style='text-align:right'| 671 | | ''[[:d:Q36359024|Кече Шомбыт]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулман елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q36359024|Q36359024]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/keche-shombyt razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/keche-shombyt] |- | style='text-align:right'| 672 | | ''[[:d:Q35482350|Кибәче]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишәнең уң кушылдыгы | [[:d:Q35482350|Q35482350]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kibche razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kibche] |- | style='text-align:right'| 673 | | [[Кизик бистәсе]] | Казанның төньягында, Казансуның уң ярында XVII йөзнең икенче яртысында Кәҗә бистәсеннән ерак булмаган урында барлыкка килгән тораклар җирлеге | [[:d:Q4220347|Q4220347]] | [[:commons:Category:Kizicheskaya Sloboda, Kazan|Kizicheskaya Sloboda, Kazan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/kizik-bistse razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/kizik-bistse] |- | style='text-align:right'| 674 | | [[Кили]] | | [[:d:Q13205079|Q13205079]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/baltach/kili razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/baltach/kili] |- | style='text-align:right'| 675 | | [[Киндерле (Казансу кушылдыгы)|Киндерле]] | Казан тирәсендә Казансуга коючы елга | [[:d:Q150400|Q150400]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kinderle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kinderle] |- | style='text-align:right'| 676 | [[Файл:Cyrillic alternates.svg|center|128px]] | [[кириллица]] | ике борынгы славян алфавитының берсе (глаголица белән беррәттән) | [[:d:Q8209|Q8209]] | [[:commons:Category:Cyrillic script|Cyrillic script]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/russkie/kirillica razdely/narody/russkie/kirillica] |- | style='text-align:right'| 677 | | [[Кирмән (елга)|Кирмән]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдында Омарның (Чулман бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q6556204|Q6556204]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kirmn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kirmn] |- | style='text-align:right'| 678 | | [[Кирпеч бистәсе|Кирпеччеләр бистәсе]] | Казанның көньяк-көнчыгыш читендә XVII гасырда барлыкка килгән торак пункт | [[:d:Q65301407|Q65301407]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/territorial-bermleklr/kirpechchelr-bistse razdely/istoriya/novoe-vremya/territorial-bermleklr/kirpechchelr-bistse] |- | style='text-align:right'| 679 | | [[Кисы (елга)|Киса]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Сөлчәнең (Олы Сөлчә, Олы Чирмешән бассейннары) сул кушылдыгы | [[:d:Q4222148|Q4222148]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kisa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kisa] |- | style='text-align:right'| 680 | | ''[[:d:Q35531543|Кислинка]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Урман Чишмәсе елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q35531543|Q35531543]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kislinka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kislinka] |- | style='text-align:right'| 681 | | [[Кичү (елга)|Кичү]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмәнең уң кушылдыгы | [[:d:Q4222615|Q4222615]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kich razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kich] |- | style='text-align:right'| 682 | | [[Клара Булатова]] | татар шагыйрәсе, ТАССРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1986) | [[:d:Q20576784|Q20576784]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/bulatova-klara razdely/kultura/literatura/shheslr/bulatova-klara] |- | style='text-align:right'| 683 | | [[Кодаш (елга)|Кодаш]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулманның аръягындагы Дала Зәенең уң кушылдыгы | [[:d:Q4244360|Q4244360]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kodash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kodash] |- | style='text-align:right'| 684 | | [[Кол Гали]] | татар-болгар шагыйре, урта гасырлар татар әдәбиятына нигез салучы | [[:d:Q1253537|Q1253537]] | [[:commons:Category:Kul Gali|Kul Gali]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/kol-gali razdely/kultura/literatura/shheslr/kol-gali] |- | style='text-align:right'| 685 | [[Файл:Colorado potato beetle.jpg|center|128px]] | [[Колорадо коңгызы]] | | [[:d:Q156954|Q156954]] | [[:commons:Category:Leptinotarsa decemlineata|Leptinotarsa decemlineata]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/kolorado-kogyzy razdely/priroda/zhivotnyj-mir/kolorado-kogyzy] |- | style='text-align:right'| 686 | | [[Колхоз газетасы|Колхоз газеты]] | 1924-1935 елда Казанда чыккан татар телле газетасы | [[:d:Q53952019|Q53952019]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kolhoz-gazetasy razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kolhoz-gazetasy] |- | style='text-align:right'| 687 | | [[Комазан (елга)|Комазан]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Нократ елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q13203243|Q13203243]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/komazan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/komazan] |- | style='text-align:right'| 688 | [[Файл:Kondurcha.jpg|center|128px]] | [[Кондырча (елга)|Кондырча]] | Самара өлкәсе һәм Татарстан республикасында аккан елга | [[:d:Q1473998|Q1473998]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kondyrcha razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kondyrcha] |- | style='text-align:right'| 689 | | [[Кондырча елгасы буендагы сугыш]] | Аксак Тимернең Туктамышка каршы оештырган беренче зур сугышы | [[:d:Q1085253|Q1085253]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/znachimye-sobytiya/kondyrcha-elgasy-buendagy-sugysh razdely/istoriya/srednie-veka/znachimye-sobytiya/kondyrcha-elgasy-buendagy-sugysh] |- | style='text-align:right'| 690 | [[Файл:Konstantin Oleshkevich (1).jpg|center|128px]] | [[Константин Олешкевич]] | РИ һәм ССРБ чоры Казан архитекторы (1873-1937) | [[:d:Q4333710|Q4333710]] | [[:commons:Category:Konstantin Oleshkevich|Konstantin Oleshkevich]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/oleshkevich-konstantin-savvinovich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/oleshkevich-konstantin-savvinovich] |- | style='text-align:right'| 691 | | ''[[:d:Q36358492|Коралшат]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Мөшек елгасының (Ык елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q36358492|Q36358492]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/koralshat razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/koralshat] |- | style='text-align:right'| 692 | [[Файл:Helix pomatia june01.JPG|center|128px]] | [[корсагаяклылар]] | | [[:d:Q4867740|Q4867740]] | [[:commons:Category:Gastropoda|Gastropoda]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/korsagayaklylar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/korsagayaklylar] |- | style='text-align:right'| 693 | [[Файл:AndalusQuran.JPG|center|128px]] | [[Коръән]] | мөселманнарның изге китабы | [[:d:Q428|Q428]] | [[:commons:Category:Qur'an|Qur'an]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/koran razdely/religiya/islam/koran] |- | style='text-align:right'| 694 | [[Файл:2-1-1 Лесное озеро на Сухой реке, ирисы 2014-06-04.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q118680453|Коры елга]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансуның уң кушылдыгы | [[:d:Q118680453|Q118680453]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kory-elga razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kory-elga] |- | style='text-align:right'| 695 | | [[Коры Үләмә]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең уң кушылдыгы | [[:d:Q4447038|Q4447038]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kory-lm razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kory-lm] |- | style='text-align:right'| 696 | [[Файл:Bird Diversity 2011.png|center|128px]] | [[кошлар]] | | [[:d:Q5113|Q5113]] | [[:commons:Category:Aves|Aves]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/koshlar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/koshlar] |- | style='text-align:right'| 697 | [[Файл:Lucanus cervus.jpg|center|128px]] | [[коңгызлар]] | бөҗәкләрнең отряды | [[:d:Q22671|Q22671]] | [[:commons:Category:Coleoptera|Coleoptera]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/kogyzlar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/kogyzlar] |- | style='text-align:right'| 698 | | [[Красная Звезда (Зәй районы)]] | юкка чыккан авыл (Зәй районы, Татарстан, Россия) | [[:d:Q108775922|Q108775922]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/krasnaya-zvezda-1 razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/krasnaya-zvezda-1] |- | style='text-align:right'| 699 | | ''[[:d:Q24932255|Крестовниковлар]]'' | Мәскәү һәм Казан сәүдәгәрләре, эшмәкәрләр | [[:d:Q24932255|Q24932255]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/krestovnikovlar razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/krestovnikovlar] |- | style='text-align:right'| 700 | [[Файл:Crystal lattice composition.png|center|128px]] | ''[[:d:Q160398|кристаллография]]'' | матдәнең кристаллик халәте һәм кристаллар турындагы фән | [[:d:Q160398|Q160398]] | [[:commons:Category:Crystallography|Crystallography]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/kristallografiya razdely/nauka/kristallografiya] |- | style='text-align:right'| 701 | | [[Куады (елга)|Куады]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Мәләкәснең (Чулман бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q1095549|Q1095549]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuady razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuady] |- | style='text-align:right'| 702 | | [[Куак (елга)|Куак]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмәнең уң кушылдыгы | [[:d:Q12550146|Q12550146]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuak razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuak] |- | style='text-align:right'| 703 | | [[Кубыр|Кугубыр]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шушманың (Нократ бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q484258|Q484258]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kugubor razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kugubor] |- | style='text-align:right'| 704 | | [[Кузай (елга)|Кузай]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кислинканың (Урман Чишмәсе бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q6566156|Q6566156]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuzaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuzaj] |- | style='text-align:right'| 705 | | ''[[:d:Q36357921|Куй]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кандыз елгасының (Ык елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q36357921|Q36357921]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuj-elgasy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuj-elgasy] |- | style='text-align:right'| 706 | [[Файл:Kuybyshev Reservoir (3).jpg|center|128px]] | [[Куйбышев сусаклагычы]] | | [[:d:Q745937|Q745937]] | [[:commons:Category:Kuybyshev Reservoir|Kuybyshev Reservoir]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/vodohranilisha/kujbyshev-susaklagychy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/vodohranilisha/kujbyshev-susaklagychy] |- | style='text-align:right'| 707 | [[Файл:Кукмор, вокзал.jpg|center|128px]] | [[Кукмара]] | | [[:d:Q1274263|Q1274263]] | [[:commons:Category:Kukmor|Kukmor]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/kukmara razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/kukmara] |- | style='text-align:right'| 708 | | [[Кукмара аграр көллияте]] | | [[:d:Q31444488|Q31444488]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kukmorskij-agrarnyj-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kukmorskij-agrarnyj-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 709 | [[Файл:Пруд рядом с Бяйлангер - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Кукмара районы]] | Татарстанның муниципаль берәмлеге (Россия) | [[:d:Q2670304|Q2670304]] | [[:commons:Category:Kukmorsky District|Kukmorsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmara-rajony-1/kukmara-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmara-rajony-1/kukmara-rajony] |- | style='text-align:right'| 710 | | [[Кумырса]] | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Бимәнең (Кырыкмас, Иж бассейннары) сул кушылдыгы | [[:d:Q36215881|Q36215881]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kumyrsa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kumyrsa] |- | style='text-align:right'| 711 | | [[Ташлыкүл (Ык кушылдыгы)|Курай-Елга]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q756310|Q756310]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuraj-elga razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuraj-elga] |- | style='text-align:right'| 712 | | [[Кашай|Кушай]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең уң кушылдыгы | [[:d:Q1093684|Q1093684]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kushaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kushaj] |- | style='text-align:right'| 713 | | ''[[:d:Q137997622|Куәтле елга]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кәкре Елганың (Мәллә, Ык бассейннары) уң кушылдыгы | [[:d:Q137997622|Q137997622]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kutle-elga razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kutle-elga] |- | style='text-align:right'| 714 | | ''[[:d:Q36357271|Кызылсу]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансу елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q36357271|Q36357271]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyzylsu razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyzylsu] |- | style='text-align:right'| 715 | | [[Кызылъяр (Баулы районы)|Кызылъяр]] | | [[:d:Q20585974|Q20585974]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/arskij-rajon/kzyl-yar razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/arskij-rajon/kzyl-yar] |- | style='text-align:right'| 716 | | [[Кызылъяр (Арча районы)]] | | [[:d:Q13205427|Q13205427]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/kyzylyar razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/kyzylyar] |- | style='text-align:right'| 717 | | [[Кылна]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөя елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q4220605|Q4220605]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kylna razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kylna] |- | style='text-align:right'| 718 | | [[Кырлай (елга)|Кырлай]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шәмәкнең (Казансу бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q11101145|Q11101145]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyrlaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyrlaj] |- | style='text-align:right'| 719 | [[Файл:Spergularia-rubra-20090409a.jpg|center|128px]] | [[кырлыкча]] | канәферчәләр семьялыгыннан бер-, ике- һәм күпьеллык үләнчел үсемлекләр ыругы | [[:d:Q163048|Q163048]] | [[:commons:Category:Spergularia|Spergularia]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/kyrlykcha razdely/priroda/rastitelnost/kyrlykcha] |- | style='text-align:right'| 720 | | [[Кырыкмас]] | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Ижның сул кушылдыгы | [[:d:Q1072119|Q1072119]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyrykmas razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyrykmas] |- | style='text-align:right'| 721 | | [[Кырым-Сарай (елга)|Кырым-Сарай]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Димның (Ык бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4242876|Q4242876]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyrymsaraj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyrymsaraj] |- | style='text-align:right'| 722 | [[Файл:Kshkar Mosque interior (2024-03-28) 13.jpg|center|128px]] | [[Кышкар мәдрәсәсе]] | | [[:d:Q57582009|Q57582009]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/uchrezhdeniya-istoricheskie-i-sovremennye/kyshkar-mdrsse razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/uchrezhdeniya-istoricheskie-i-sovremennye/kyshkar-mdrsse] |- | style='text-align:right'| 723 | [[Файл:Kshkar Mosque (2024-03-28) 16.jpg|center|128px]] | [[Кышкар мәчете]] | | [[:d:Q65299661|Q65299661]] | [[:commons:Category:Kshkar Mosque|Kshkar Mosque]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/kyshkar-mchete razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/kyshkar-mchete] |- | style='text-align:right'| 724 | | [[Кыярмәт]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Коры Үләмәнең (Зөя бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q4222742|Q4222742]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyyarmt razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyyarmt] |- | style='text-align:right'| 725 | | ''[[:d:Q36357498|Кыят]]'' | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөя елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q36357498|Q36357498]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyyat razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyyat] |- | style='text-align:right'| 726 | [[Файл:Angular Parameters of Elliptical Orbit.png|center|128px]] | [[күк механикасы]] | | [[:d:Q184274|Q184274]] | [[:commons:Category:Celestial mechanics|Celestial mechanics]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nebesnaya-mekhanika razdely/nauka/nebesnaya-mekhanika] |- | style='text-align:right'| 727 | | [[Күклек]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Үмәкнең (Нократ бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q485151|Q485151]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kklek razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kklek] |- | style='text-align:right'| 728 | | [[Көннә|Күннә]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Югары Кандызның (Ык бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4247267|Q4247267]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/knn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/knn] |- | style='text-align:right'| 729 | [[Файл:Yavuz Sultan Selim Bridge Istanbul.jpg|center|128px]] | [[күпер]] | | [[:d:Q12280|Q12280]] | [[:commons:Category:Bridges|Bridges]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/transport/kperlr razdely/ekonomika/transport/kperlr] |- | style='text-align:right'| 730 | | [[Күтәмә (елга)|Күтәмә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Сөлчәнең (Олы Кәминкә, Чишмә бассейннары) уң кушылдыгы | [[:d:Q6566290|Q6566290]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ktm razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ktm] |- | style='text-align:right'| 731 | [[Файл:Back to Back House.jpg|center|128px]] | [[күчемсез милек]] | | [[:d:Q684740|Q684740]] | [[:commons:Category:Realty|Realty]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/nedvizhimost razdely/ekonomika/nedvizhimost] |- | style='text-align:right'| 732 | [[Файл:Kaaba2.JPG|center|128px]] | [[Кагъбә|Кәгъбә]] | | [[:d:Q29466|Q29466]] | [[:commons:Category:Kaaba|Kaaba]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/kgb razdely/religiya/islam/kgb] |- | style='text-align:right'| 733 | | ''[[:d:Q36358698|Кәкре елга]]'' | Татарстанның Көнчыгыш Кама аръягындагы Мәллә елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q36358698|Q36358698]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kkre-elga razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kkre-elga] |- | style='text-align:right'| 734 | [[Файл:Khasanov KG.jpg|center|128px]] | [[Кәлимулла Хәсәнов|Кәлимулла Хәсәнев]] | | [[:d:Q28357845|Q28357845]] | [[:commons:Category:Kalimulla Khasanov|Kalimulla Khasanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/hasanov-kalimulla-gumerovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/hasanov-kalimulla-gumerovich] |- | style='text-align:right'| 735 | [[Файл:Театр имени Камала.jpg|center|128px]] | [[Татар дәүләт драма һәм комедия театры|Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры]] | Казандагы татар театры | [[:d:Q13207313|Q13207313]] | [[:commons:Category:Tatar State Drama and Comedy Theatre named after Karim Tinchurin|Tatar State Drama and Comedy Theatre named after Karim Tinchurin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/tatar-drama-m-komediya-teatry razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/tatar-drama-m-komediya-teatry] |- | style='text-align:right'| 736 | [[Файл:Karim Hakimov trubka.jpg|center|128px]] | [[Кәрим Хәкимов]] | татар чыгышлы совет дипломаты (1892-1938) | [[:d:Q260048|Q260048]] | [[:commons:Category:Karim Hakimov|Karim Hakimov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/hakimov-karim-abduraufovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/hakimov-karim-abduraufovich] |- | style='text-align:right'| 737 | | [[Кәркәвеч|Кәркәүч]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Аллаукның (Нократ бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q486393|Q486393]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/krkch razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/krkch] |- | style='text-align:right'| 738 | | [[Кәрәкә (күл, Яшел Үзән районы)|Кәрәкә]] | Татарстан күле (Яшел үзән районы), Идел-Чулман тыюлыгының Раифа өлеше | [[:d:Q86723624|Q86723624]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/krk-kle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/krk-kle] |- | style='text-align:right'| 739 | | [[Кәрәкәс]] | | [[:d:Q18780051|Q18780051]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zainskij-rajon/kerekes razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zainskij-rajon/kerekes] |- | style='text-align:right'| 740 | | [[Кәшшаф Мохтаров]] | татар сәясәт һәм дәүләт эшлеклесе (1896-1937), ТАССР сәламәтлек саклау халык комиссары, ТАССР ХКС рәисе (1921-1924) | [[:d:Q18634636|Q18634636]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/muhtarov-mohtarov-kashaf-gilfanovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/muhtarov-mohtarov-kashaf-gilfanovich] |- | style='text-align:right'| 741 | | [[Кәҗә бистәсе]] | Казансу елгасының уң ягында XVII йөзнең икенче яртысында оешкан тарихи җирлек | [[:d:Q4227116|Q4227116]] | [[:commons:Category:Kozya Sloboda, Kazan|Kozya Sloboda, Kazan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/k-bistse razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/k-bistse] |- | style='text-align:right'| 742 | | [[Көрән (елга)|Көрен]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Туйманың (Чулман бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q1090455|Q1090455]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kren razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kren] |- | style='text-align:right'| 743 | | ''[[:d:Q36357691|Көрнәле]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Чулман елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q36357691|Q36357691]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/krnle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/krnle] |- | style='text-align:right'| 744 | | [[Кораеш бистәсе|Көрәеш бистәсе]] | XV г. ахыры – XVI г. уртасында Казанның көньяк-көнбатышындагы Болак агымы артындагы татар торак пункты | [[:d:Q20585096|Q20585096]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/kresh-bistse razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/kresh-bistse] |- | style='text-align:right'| 745 | | [[Көрәш (гәҗит)|Көрәш]] | | [[:d:Q54165577|Q54165577]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kuryash razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kuryash] |- | style='text-align:right'| 746 | | [[Ташлык (Шушма кушылдыгы)|Көшкәт]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шушманың (Нократ бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q483989|Q483989]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kshkt razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kshkt] |- | style='text-align:right'| 747 | [[Файл:Лаишево, здание уездного училища, ул. Горького, 32.jpg|center|128px]] | [[Лаеш]] | Русиядә шәһәр | [[:d:Q156648|Q156648]] | [[:commons:Category:Laishevo|Laishevo]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/laesh razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/laesh] |- | style='text-align:right'| 748 | [[Файл:Borovoe Matyushino.jpg|center|128px]] | [[Лаеш районы]] | | [[:d:Q2219922|Q2219922]] | [[:commons:Category:Laishevsky District|Laishevsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/laishevskij-rajon-1/laesh-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/laishevskij-rajon-1/laesh-rajony] |- | style='text-align:right'| 749 | | [[Лаеш техник-икътисад техникумы]] | | [[:d:Q31444481|Q31444481]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/laishevskij-tekhniko-ehkonomicheskij-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/laishevskij-tekhniko-ehkonomicheskij-tekhnikum] |- | style='text-align:right'| 750 | [[Файл:Slug in VanDusen Botanical Garden.jpg|center|128px]] | [[Лайлачлар]] | | [[:d:Q1953597|Q1953597]] | [[:commons:Category:Slugs|Slugs]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/lajlachlar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/lajlachlar] |- | style='text-align:right'| 751 | [[Файл:Brown-Falcon,-Vic,-3.1.2008.jpg|center|128px]] | [[Лачын кошлар]] | | [[:d:Q21744|Q21744]] | [[:commons:Category:Falconidae|Falconidae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/lachyn-koshlar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/lachyn-koshlar] |- | style='text-align:right'| 752 | | [[Лев Хрщонович]] | РИ гражданлык төзелеш инженеры, архитектор (1838-1907) | [[:d:Q6534727|Q6534727]] | [[:commons:Category:Lev Hrschonovich|Lev Hrschonovich]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/hrshchonovich-lev-kazimirovich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/hrshchonovich-lev-kazimirovich] |- | style='text-align:right'| 753 | [[Файл:Панорама Лениногорска (Татарстан).JPG|center|128px]] | [[Лениногорск]] | Татарстан Республикасының көньяк-көнчыгыш өлешендә урнашкан шәһәр, Лениногорск районының үзәге | [[:d:Q157458|Q157458]] | [[:commons:Category:Leninogorsk|Leninogorsk]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/leninogorsk razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/leninogorsk] |- | style='text-align:right'| 754 | | [[Лениногорск нефть техникумы]] | | [[:d:Q31444472|Q31444472]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/leninogorskij-neftyanoj-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/leninogorskij-neftyanoj-tekhnikum] |- | style='text-align:right'| 755 | | [[Лениногорск политехник көллияте|Лениногорск политехника көллияте]] | | [[:d:Q31444465|Q31444465]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/leninogorskij-politekhnicheskij-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/leninogorskij-politekhnicheskij-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 756 | [[Файл:Зай-Каратай, гора "Мир" (панорама) - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Лениногорск районы]] | | [[:d:Q2220365|Q2220365]] | [[:commons:Category:Leninogorsky District|Leninogorsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/leninogorskij-rajon-1/leninogorskij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/leninogorskij-rajon-1/leninogorskij-rajon-1] |- | style='text-align:right'| 757 | [[Файл:Haeckel Lichenes.jpg|center|128px]] | [[лишайниклар]] | | [[:d:Q43142|Q43142]] | [[:commons:Category:Lichens|Lichens]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/lishajniklar razdely/priroda/rastitelnost/lishajniklar] |- | style='text-align:right'| 758 | | [[Лубян урман-техник көллияте]] | | [[:d:Q30303311|Q30303311]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/lubyanskij-lesotekhnicheskij-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/lubyanskij-lesotekhnicheskij-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 759 | [[Файл:Lyubov Ageeva (2022-07-15).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q113536930|Любовь Агеева]]'' | Журналист, ТАССР һәм РФнең атказанган мәдәният хезмәткәре (1989, 2002) | [[:d:Q113536930|Q113536930]] | [[:commons:Category:Lyubov Ageeva|Lyubov Ageeva]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/shheslr/ageeva-lyubov-vladimirovna razdely/sredstva-massovoj-informacii/shheslr/ageeva-lyubov-vladimirovna] |- | style='text-align:right'| 760 | | ''[[:d:Q18401537|Майна]]'' | Татарстан республикасы һәм Сембер өлкәсе елгасы, Идел елгасының сул кушылдыгы (Көнбатыш Чулман аръягында) | [[:d:Q18401537|Q18401537]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/majna razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/majna] |- | style='text-align:right'| 761 | | [[Маклавыш (елга)|Маклавыш]] | Сембер өлкәсе һәм Татарстандагы елга, Идел алдындагы Олы Яклының (Сура бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4275823|Q4275823]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/maklaushka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/maklaushka] |- | style='text-align:right'| 762 | [[Файл:Einfacher Wirtschaftskreislauf.png|center|128px]] | ''[[:d:Q39680|макроикътисад]]'' | эре гомумикътисади күрсәткечләрне өйрәнүче икътисади теория бүлеге | [[:d:Q39680|Q39680]] | [[:commons:Category:Macroeconomics|Macroeconomics]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/makroehkonomika razdely/nauka/makroehkonomika] |- | style='text-align:right'| 763 | | [[Макса]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Кече Мишәнең (Мишә бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q6555924|Q6555924]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/maksa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/maksa] |- | style='text-align:right'| 764 | [[Файл:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]] | [[Максим Горький]] | РИ һәм ССРБ язучысы, драматург, җәмәгать эшлеклесе (1868-1936) | [[:d:Q12706|Q12706]] | [[:commons:Category:Maxim Gorky|Maxim Gorky]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/gorkij-maksim razdely/kultura/literatura/shheslr/gorkij-maksim] |- | style='text-align:right'| 765 | | ''[[:d:Q137997003|Мактама]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы | [[:d:Q137997003|Q137997003]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/maktaminka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/maktaminka] |- | style='text-align:right'| 766 | [[Файл:Mamadysh.jpg|center|128px]] | [[Мамадыш]] | | [[:d:Q158010|Q158010]] | [[:commons:Category:Mamadysh|Mamadysh]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/mamadysh razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/mamadysh] |- | style='text-align:right'| 767 | [[Файл:Устье р. Вятка (09.09.05) - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Мамадыш районы]] | Татарстан составындагы административ-территориаль һәм муниципаль берәмлек (муниципаль район) | [[:d:Q158071|Q158071]] | [[:commons:Category:Mamadyshsky District|Mamadyshsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/mamadysh-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/mamadysh-rajony] |- | style='text-align:right'| 768 | | [[Мансур Мозаффаров]] | татар композиторы, фольклорчы һәм укытучы | [[:d:Q4305950|Q4305950]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/mozaffarov-mansur-hmt-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/mozaffarov-mansur-hmt-uly] |- | style='text-align:right'| 769 | [[Файл:Mansur Hasanov (2006-02-03).jpg|center|128px]] | [[Мансур Хәсәнов]] | татар әдәбият галиме, тәнкыйтьче, җәмәгать һәм дәүләт эшлеклесе | [[:d:Q4496420|Q4496420]] | [[:commons:Category:Mansur Hasanov|Mansur Hasanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/hsnov-mansur-hsn-uly razdely/nauka/personalii/hsnov-mansur-hsn-uly] |- | style='text-align:right'| 770 | [[Файл:Mansur Shigapov (2008-01-29).jpg|center|128px]] | [[Мансур Шиһапов]] | татар шагыйре, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, Саҗидә Сөләйманова премиясе лауреаты | [[:d:Q13205742|Q13205742]] | [[:commons:Category:Mansur Shigapov|Mansur Shigapov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/shigapov-mansur-ahmetovich razdely/kultura/literatura/personalii/shigapov-mansur-ahmetovich] |- | style='text-align:right'| 771 | [[Файл:Marat Amirhanov (2024-04-15).JPG|center|128px]] | [[Марат Әмирханов]] | татар язучысы, журналист, публицист | [[:d:Q13205744|Q13205744]] | [[:commons:Category:Marat Amirhanov|Marat Amirhanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/mirhanov-marat-mirhan-uly razdely/kultura/literatura/shheslr/mirhanov-marat-mirhan-uly] |- | style='text-align:right'| 772 | [[Файл:Marat Akhmetov (gossov.tatarstan.ru).jpg|center|128px]] | [[Марат Әхмәтов (1954)|Марат Әхмәтов]] | | [[:d:Q20598958|Q20598958]] | [[:commons:Category:Marat Akhmetov|Marat Akhmetov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/hmtov-marat-gotyf-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/hmtov-marat-gotyf-uly] |- | style='text-align:right'| 773 | | ''[[:d:Q131746092|Мария Елизарова]]'' | язучы, музей хезмәткәре, РСФСРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1959 ел) | [[:d:Q131746092|Q131746092]] | [[:commons:Category:Mariya Elizarova|Mariya Elizarova]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/elizarova-mariya-nikolaevna razdely/kultura/literatura/personalii/elizarova-mariya-nikolaevna] |- | style='text-align:right'| 774 | [[Файл:Lyceum-KSU.jpg|center|128px]] | [[Мария хатын-кызлар гимназиясе (Казан)|Мария хатын-кызлар гимназиясе]] | | [[:d:Q19619188|Q19619188]] | [[:commons:Category:Mariinskaya Gymnasium (Kazan)|Mariinskaya Gymnasium (Kazan)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/srednyaya-shkola/kazanskaya-mariinskaya-zhenskaya-gimnaziya razdely/obrazovanie/srednyaya-shkola/kazanskaya-mariinskaya-zhenskaya-gimnaziya] |- | style='text-align:right'| 775 | [[Файл:Marsel Salimzhanov (tatarstan.ru).jpg|center|128px]] | [[Марсель Сәлимҗанов]] | татар режиссеры, СССР халык артисты, РФ һәм ТАССРның атказанган сәнгать хезмәткәре | [[:d:Q4405819|Q4405819]] | [[:commons:Category:Marcel Salimzhanov|Marcel Salimzhanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/slimanov-marsel-hkim-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/slimanov-marsel-hkim-uly] |- | style='text-align:right'| 776 | [[Файл:House of actor named after Marcel Salimzhanov (2022-04-15) 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q131850163|Марсель Сәлимҗанов исемендәге Актёрлар йорты]]'' | театр хезмәткәрләренең профессиональ-иҗади берләшмәсенә хезмәт күрсәтү өчен Театр эшлеклеләре берлеге каршында Казанда төзелгән оешма | [[:d:Q131850163|Q131850163]] | [[:commons:Category:House of actor named after Marcel Salimzhanov|House of actor named after Marcel Salimzhanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/dom-aktyora razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/dom-aktyora] |- | style='text-align:right'| 777 | | [[Марсель Әхмәтҗанов]] | әдәбият галиме, археограф, текстолог, филология фәннәре докторы | [[:d:Q13205760|Q13205760]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/hmtanov-marsel-ibraim-uly razdely/nauka/personalii/hmtanov-marsel-ibraim-uly] |- | style='text-align:right'| 778 | | [[Масловка (Алексеевск районы)|Маслау]] | | [[:d:Q18789833|Q18789833]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alekseevsk-rajony/maslovka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alekseevsk-rajony/maslovka] |- | style='text-align:right'| 779 | | [[математик анализ]] | | [[:d:Q7754|Q7754]] | [[:commons:Category:Analysis|Analysis]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/analiz-matematicheskij razdely/nauka/analiz-matematicheskij] |- | style='text-align:right'| 780 | [[Файл:Mathematics.png|center|128px]] | [[математика]] | | [[:d:Q395|Q395]] | [[:commons:Category:Mathematics|Mathematics]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/matematika razdely/nauka/matematika] |- | style='text-align:right'| 781 | | [[Маҗын (елга)|Маҗын]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Минзәләнең уң кушылдыгы | [[:d:Q757235|Q757235]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mazinka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mazinka] |- | style='text-align:right'| 782 | | [[Медведка]] | | [[:d:Q13205798|Q13205798]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/leninogorskij-rajon-1/medvedka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/leninogorskij-rajon-1/medvedka] |- | style='text-align:right'| 783 | [[Файл:Medstudentindonesia.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q126945|медицина белеме бирү]]'' | | [[:d:Q126945|Q126945]] | [[:commons:Category:Medical education|Medical education]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/medicinskoe-obrazovanie razdely/zdravoohranenie/medicinskoe-obrazovanie] |- | style='text-align:right'| 784 | [[Файл:Менделеевск вид сверху.jpg|center|128px]] | [[Менделеевск]] | Татарстан шәһәре, Менделеевск районы үзәге | [[:d:Q158816|Q158816]] | [[:commons:Category:Mendeleevsk|Mendeleevsk]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/mendeleevsk razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/mendeleevsk] |- | style='text-align:right'| 785 | [[Файл:Mendeleyevsk vidnakamu.jpg|center|128px]] | [[Менделеевск районы]] | | [[:d:Q620746|Q620746]] | [[:commons:Category:Mendeleevsky District|Mendeleevsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/mendeleevskij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/mendeleevskij-rajon-1] |- | style='text-align:right'| 786 | | [[Мәнҗе|Меңче]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең уң кушылдыгы | [[:d:Q13205820|Q13205820]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/menchushka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/menchushka] |- | style='text-align:right'| 787 | | [[Мидхәт Фәйзуллин (1908)]] | табиб, ГИДУВ профессоры (Казан) | [[:d:Q105105084|Q105105084]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/fajzullin-midhat-harisovich razdely/zdravoohranenie/personalii/fajzullin-midhat-harisovich] |- | style='text-align:right'| 788 | | [[Микъдәт Борындыков|Микъдәт Юныс улы Борындыков]] | татар совет дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе (1896-1965), сталинист репрессияләр корбаны (1930-1955) | [[:d:Q13205835|Q13205835]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/brundukov-mikdat-yunusovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/brundukov-mikdat-yunusovich] |- | style='text-align:right'| 789 | | [[Милли Идарә]] | | [[:d:Q65300401|Q65300401]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/milli-idar razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/milli-idar] |- | style='text-align:right'| 790 | | [[Милләт Мәҗлесе]] | | [[:d:Q25555712|Q25555712]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/millt-mlese razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/millt-mlese] |- | style='text-align:right'| 791 | [[Файл:Nizhnekamsk Reservoir's gulf where Menzelya River's mouth was - 2011-07-21.jpg|center|128px]] | [[Минзәлә елгасы|Минзәлә]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q2580606|Q2580606]] | [[:commons:Category:Menzelya River|Menzelya River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/minzl razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/minzl] |- | style='text-align:right'| 792 | | [[Минзәлә авыл хуҗалыгы техникумы]] | | [[:d:Q31444400|Q31444400]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/menzelinskij-selskohozyajstvennyj-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/menzelinskij-selskohozyajstvennyj-tekhnikum] |- | style='text-align:right'| 793 | [[Файл:Деревня Атрякле, Мензелинский р-н Татарстана.jpg|center|128px]] | [[Минзәлә районы]] | | [[:d:Q2220351|Q2220351]] | [[:commons:Category:Menzelinsky District|Menzelinsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/menzelinskij-rajon-1/menzelinskij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/menzelinskij-rajon-1/menzelinskij-rajon-1] |- | style='text-align:right'| 794 | [[Файл:Menzelinsk gorod.jpg|center|128px]] | [[Минзәлә|Минзәлә шәһәре]] | Татарстан Республикасы Минзәлә районының үзәге | [[:d:Q158830|Q158830]] | [[:commons:Category:Menzelinsk|Menzelinsk]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/menzelinsk razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/menzelinsk] |- | style='text-align:right'| 795 | [[Файл:Shaimiev official portrait 04.jpg|center|128px]] | [[Минтимер Шәймиев]] | ТАССР һәм Татарстан республикасы дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе, ТРның беренче Президенты (1991–2010) | [[:d:Q368896|Q368896]] | [[:commons:Category:Mintimer Shaimiev|Mintimer Shaimiev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/shheslr/shjmiev-mintimer-shrip-uly razdely/respublika-tatarstan/shheslr/shjmiev-mintimer-shrip-uly] |- | style='text-align:right'| 796 | | [[Мира Космодемьянская]] | | [[:d:Q58878278|Q58878278]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/kosmodemyanskaya-mira-anatolevna razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/kosmodemyanskaya-mira-anatolevna] |- | style='text-align:right'| 797 | | [[Оренбург дәүләт татар драма театры|Мирхәйдәр Фәйзи исемендәге Ырынбур дәүләт татар драма театры]] | 1925 елда Оренбургта нигезләнгән татар драма театры | [[:d:Q13206330|Q13206330]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/orenburgskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/orenburgskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr] |- | style='text-align:right'| 798 | | [[Миръат (журнал)|Миръат]] | 1900-1903 һәм 1907-1909 Санкт-Петербург һәм Казанда чыккан татарча периодик басмасы, журнал тибындагы брошюралар сериясе | [[:d:Q54502102|Q54502102]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/mirat razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/mirat] |- | style='text-align:right'| 799 | [[Файл:Mikhail Kozlovsky (2014-03-21).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q122194742|Михаил Козловский]]'' | фотожурналист, ТРның атказанган мәдәният хезмәткәре (2002) | [[:d:Q122194742|Q122194742]] | [[:commons:Category:Mikhail Kozlovsky (photographer)|Mikhail Kozlovsky (photographer)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/kozlovskij-mihail-borisovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/kozlovskij-mihail-borisovich] |- | style='text-align:right'| 800 | [[Файл:Михаил Петрович Коринфский (Варенцов).jpg|center|128px]] | [[Михаил Коринфский]] | РИ архитекторы (1788-1851), Казан университеты архитекторы | [[:d:Q4233093|Q4233093]] | [[:commons:Category:Mikhail Korinfskiy|Mikhail Korinfskiy]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/shheslr/korinfskij-mihail-petrovich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/shheslr/korinfskij-mihail-petrovich] |- | style='text-align:right'| 801 | | ''[[:d:Q111745444|Михаил Пильнов]]'' | РИ һәм ССРБ дерматовенерологы (1874-1930) | [[:d:Q111745444|Q111745444]] | [[:commons:Category:Mikhail Pilnov|Mikhail Pilnov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/pilnov-mihail-semyonovich razdely/zdravoohranenie/personalii/pilnov-mihail-semyonovich] |- | style='text-align:right'| 802 | [[Файл:Река Мёша - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Мишә (Чулман кушылдыгы)|Мишә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q13205866|Q13205866]] | [[:commons:Category:Mosha River|Mosha River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mish-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mish-1] |- | style='text-align:right'| 803 | | [[Мишә (Кече Мишә кушылдыгы)|Мишә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Кече Мишәнең сул кушылдыгы | [[:d:Q20587284|Q20587284]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mish razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mish] |- | style='text-align:right'| 804 | [[Файл:Mollusca.jpg|center|128px]] | [[моллюсклар]] | | [[:d:Q25326|Q25326]] | [[:commons:Category:Mollusca|Mollusca]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/mollyusklar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/mollyusklar] |- | style='text-align:right'| 805 | [[Файл:Серебро на реке.jpg|center|128px]] | [[Мораса (елга)|Мораса]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешәннең сул кушылдыгы | [[:d:Q4281091|Q4281091]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/marasa-morasa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/marasa-morasa] |- | style='text-align:right'| 806 | | [[Мордвасу]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Иделнең уң кушылдыгы | [[:d:Q4302531|Q4302531]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mordovskaya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mordovskaya] |- | style='text-align:right'| 807 | | [[Мордвасу (Идел кушылдыгы)|Мордвасу]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Шарманка елгасының (Идел бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q36357841|Q36357841]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mordovka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mordovka] |- | style='text-align:right'| 808 | | ''[[:d:Q36359539|Моркваш]]'' | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Идел елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q36359539|Q36359539]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/morkvash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/morkvash] |- | style='text-align:right'| 809 | [[Файл:Mollah imamzadeh tabriz.jpg|center|128px]] | [[мулла]] | | [[:d:Q188942|Q188942]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/mulla razdely/religiya/islam/mulla] |- | style='text-align:right'| 810 | [[Файл:Вахитов-мулланур-муллазянович.jpg|center|128px]] | [[Мулланур Вахитов]] | | [[:d:Q2064028|Q2064028]] | [[:commons:Category:Mullanur Vahitov|Mullanur Vahitov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/vahitov-mullanur-mullaan-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/vahitov-mullanur-mullaan-uly] |- | style='text-align:right'| 811 | [[Файл:М Бигеев 1910.jpg|center|128px]] | [[Муса Бигиев]] | татар мөселман галиме, теолог-фәлсәфәче, публицист, тәрҗемәче | [[:d:Q2640707|Q2640707]] | [[:commons:Category:Musa Bigiev|Musa Bigiev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/shheslr/bigiev-musa razdely/religiya/islam/shheslr/bigiev-musa] |- | style='text-align:right'| 812 | [[Файл:Театр оперы и балета. Казань.JPG|center|128px]] | [[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры]] | Казанның иң зур театрларының берсе | [[:d:Q2047744|Q2047744]] | [[:commons:Category:Tatar State Opera and Ballet Theatre|Tatar State Opera and Ballet Theatre]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/opera-m-balet-teatry razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/opera-m-balet-teatry] |- | style='text-align:right'| 813 | [[Файл:Batus barbicornis MHNT femelle.jpg|center|128px]] | [[мыеклач коңгызлар]] | мыекчыклары ярты гәүдәдән озынрак булган коңгызлар семьялыгы | [[:d:Q205295|Q205295]] | [[:commons:Category:Cerambycidae|Cerambycidae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/myeklach-kogyzlar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/myeklach-kogyzlar] |- | style='text-align:right'| 814 | [[Файл:Дом Мюфке.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q130437074|Мюфке йорты]]'' | Казанда модерн стилендәге һәм ялгыз торак йорт үрнәгендәге архитектура истәлеге | [[:d:Q130437074|Q130437074]] | [[:commons:Category:Mufke house (Kazan)|Mufke house (Kazan)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/myufke-jorty razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/myufke-jorty] |- | style='text-align:right'| 815 | [[Файл:Makzyum Salahov (gossov.tatarstan.ru).jpg|center|128px]] | [[Мәгъсүм Сәлахов|Мәгъсүм Сәләхов]] | | [[:d:Q21153209|Q21153209]] | [[:commons:Category:Makzyum Salahov|Makzyum Salahov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/slahov-mgzm razdely/nauka/personalii/slahov-mgzm] |- | style='text-align:right'| 816 | | [[Мәкәрим Мәһдиев]] | | [[:d:Q24846562|Q24846562]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/mdiev-mkrim-dm-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/mdiev-mkrim-dm-uly] |- | style='text-align:right'| 817 | | ''[[:d:Q137996886|Мәлбагыш]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Мәлләнең (Ык бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q137996886|Q137996886]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malbagush razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malbagush] |- | style='text-align:right'| 818 | | [[Налимка (Урман Зәе кушылдыгы)|Мәлем]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Урман Зәенең уң кушылдыгы | [[:d:Q4312624|Q4312624]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nalimka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nalimka] |- | style='text-align:right'| 819 | | [[Мәллә]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q36356597|Q36356597]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mellya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mellya] |- | style='text-align:right'| 820 | [[Файл:Набережная Тукая, Набережные Челны, Татарстан 2.jpg|center|128px]] | [[Мәләкәс (Чулман кушылдыгы)|Мәләкәс]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чаллының (Чулман бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q1092101|Q1092101]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/melekeska razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/melekeska] |- | style='text-align:right'| 821 | | [[Мәме (елга)|Мәми]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Коры Үләмәнең (Зөя бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q4290097|Q4290097]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/meminka-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/meminka-1] |- | style='text-align:right'| 822 | | [[Мәме (Мәме кушылдыгы)|Мәми]] | Татарстан инеше, Идел алдындагы Мәминең (Коры Үләмә, Зөя бассейннары) уң кушылдыгы | [[:d:Q64706692|Q64706692]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/meminka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/meminka] |- | style='text-align:right'| 823 | | [[Мәнәвез (Стәрле кушылдыгы-2)|Мәнәвез]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Эстәрленең (Ык бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4280979|Q4280979]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/manyaus razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/manyaus] |- | style='text-align:right'| 824 | [[Файл:Saint Basil's Cathedral and the Red Square.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | Россия Федерациясенең башкаласы, федерация әһәмияте шәһәре (субъекты), үзәк икътисади районның һәм Мәскәү өлкәсенең үзәге | [[:d:Q649|Q649]] | [[:commons:Category:Moscow|Moscow]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/moskovskaya-oblast/moskva razdely/rossijskaya-federaciya/moskovskaya-oblast/moskva] |- | style='text-align:right'| 825 | [[Файл:Москва, Малый Татарский переулок, 8 (4).jpg|center|128px]] | [[Мәскәү татар театры|Мәскәү үзәк татар эшче театры]] | | [[:d:Q25555675|Q25555675]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/moskovskij-centralnyj-tatarskij-rabochij-teatr razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/moskovskij-centralnyj-tatarskij-rabochij-teatr] |- | style='text-align:right'| 826 | | [[Мәснәви Хәертдинов]] | рәссам, педагог, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1968), ТАССРның халык рәссамы (1977) | [[:d:Q20594530|Q20594530]] | [[:commons:Category:Masnavi Haertdinov|Masnavi Haertdinov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/haertdinov-masnavi-haertdinovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/haertdinov-masnavi-haertdinovich] |- | style='text-align:right'| 827 | | ''[[:d:Q36359263|Мәтәскә]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Тәмте елгасының (Мишә елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q36359263|Q36359263]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/meteskibash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/meteskibash] |- | style='text-align:right'| 828 | | [[Мәхмүд Болгари]] | Алтын Урда чоры татар әдибе, язучы, дин белгече | [[:d:Q13205983|Q13205983]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/mahmud-bulgari-mahmud-ibn-gali razdely/religiya/islam/personalii/mahmud-bulgari-mahmud-ibn-gali] |- | style='text-align:right'| 829 | | [[Мәхмүд Максуд]] | татар язучысы, тәрҗемәче (1900-1962) | [[:d:Q13205992|Q13205992]] | [[:commons:Category:Makhmud Maksud|Makhmud Maksud]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/maksud-maksudov-mahmud-gisametdinovich razdely/kultura/literatura/personalii/maksud-maksudov-mahmud-gisametdinovich] |- | style='text-align:right'| 830 | | [[Мәхмүт Бөдәйли]] | татар совет җәмәгать һәм сәясәт эшлеклесе, язучы (1895-1975), сталинист репрессияләр корбаны (1930-1989) | [[:d:Q20577215|Q20577215]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/budajli-mahmut-kashfelgadievich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/budajli-mahmut-kashfelgadievich] |- | style='text-align:right'| 831 | | [[Мәхмүт Габдрахманов]] | | [[:d:Q56273701|Q56273701]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/abdrahmanov-mahmud razdely/obrazovanie/personalii/abdrahmanov-mahmud] |- | style='text-align:right'| 832 | | [[Мәхмүт Хөсәен]] | татар язучысы | [[:d:Q11072053|Q11072053]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/husain-husainov-mahmut-hafizovich razdely/kultura/literatura/personalii/husain-husainov-mahmut-hafizovich] |- | style='text-align:right'| 833 | [[Файл:Leninogorsky District, Tatarstan, Russia - panoramio (25).jpg|center|128px]] | [[Мәчкәрә (Дала Зәе кушылдыгы)|Мәчкәрә]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы | [[:d:Q1097419|Q1097419]] | [[:commons:Category:Moshkara River|Moshkara River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/moshkara razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/moshkara] |- | style='text-align:right'| 834 | [[Файл:Kurban Bayram 2025 in Kukmor - 10.jpg|center|128px]] | [[Мәчкәрә мәчете]] | татар дини архитектурасы истәлеге, Татарстанның Кукмара районы Мәчкәрә авылында урнаша | [[:d:Q65299712|Q65299712]] | [[:commons:Category:Maskara Mosque|Maskara Mosque]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/maskarskaya-mechet razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/maskarskaya-mechet] |- | style='text-align:right'| 835 | | [[Мөвиҗә]] | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Ижның уң кушылдыгы | [[:d:Q756609|Q756609]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/muvizha razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/muvizha] |- | style='text-align:right'| 836 | [[Файл:İstanbul 5437.jpg|center|128px]] | [[мөнбәр]] | | [[:d:Q443676|Q443676]] | [[:commons:Category:Minbars|Minbars]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/minbar razdely/religiya/islam/minbar] |- | style='text-align:right'| 837 | | [[Мөнирә Булатова]] | татар опера җырчысы (югары меццо-сопрано), мөгаллиммә, музыка һәм җәмәгать эшлеклесе, Россия һәм Татарстанның халык артисты | [[:d:Q13206007|Q13206007]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/bulatova-bikbulatova-mnir-zakir-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/bulatova-bikbulatova-mnir-zakir-kyzy] |- | style='text-align:right'| 838 | [[Файл:Казань, Тукая, 89.jpg|center|128px]] | [[Мөселман балалар приюты|Мөселман балалар ятимханәсе]] | 1844-1917 Казанда эшләгән ир-балалар өчен ятимханә | [[:d:Q61135736|Q61135736]] | [[:commons:Category:Yunusov muslim orphanage|Yunusov muslim orphanage]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/uchrezhdeniya/musulmanskij-detskij-priyut razdely/istoriya/novoe-vremya/uchrezhdeniya/musulmanskij-detskij-priyut] |- | style='text-align:right'| 839 | | [[Мөслим районы]] | | [[:d:Q2220496|Q2220496]] | [[:commons:Category:Muslyumovsky District|Muslyumovsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/muslyumovskij-rajon-1/muslyumovskij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/muslyumovskij-rajon-1/muslyumovskij-rajon-1] |- | style='text-align:right'| 840 | [[Файл:Gérôme - Mufti Reading in His Prayer Stool.jpg|center|128px]] | [[мөфти]] | | [[:d:Q185992|Q185992]] | [[:commons:Category:Muftis|Muftis]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/muftij razdely/religiya/islam/muftij] |- | style='text-align:right'| 841 | | [[Мөхетдин Корбангалиев]] | | [[:d:Q4247866|Q4247866]] | [[:commons:Category:Muhitdin Kurbangaliev|Muhitdin Kurbangaliev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/shheslr/korbangaliev-mhetdin-hafizetdin-uly razdely/obrazovanie/shheslr/korbangaliev-mhetdin-hafizetdin-uly] |- | style='text-align:right'| 842 | | [[Мөхит Кичүбаев]] | драма актёры, ТАССР халык артисты (1957) | [[:d:Q28357942|Q28357942]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kichubaev-muhit-ahrarovich razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kichubaev-muhit-ahrarovich] |- | style='text-align:right'| 843 | [[Файл:Mukhlisa Bubi.jpg|center|128px]] | [[Мөхлисә Бубый]] | | [[:d:Q24846559|Q24846559]] | [[:commons:Category:Mukhlisa Bubi|Mukhlisa Bubi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/bubi-nigmatullina-muhlisa razdely/religiya/islam/personalii/bubi-nigmatullina-muhlisa] |- | style='text-align:right'| 844 | | [[Таиб Яхин|Мөхәммәдтаиб Яхин]] | татар язучысы, мөгәллим (1845-1910) | [[:d:Q20591001|Q20591001]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/yahin-taib-muhammedtaib-gilmanovich razdely/kultura/literatura/personalii/yahin-taib-muhammedtaib-gilmanovich] |- | style='text-align:right'| 845 | [[Файл:Muhammed Parsin.jpg|center|128px]] | [[Мөхәммәт Парсин]] | | [[:d:Q65157775|Q65157775]] | [[:commons:Category:Möxämmät Parsin|Möxämmät Parsin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/parsin-muhammed-zarifovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/parsin-muhammed-zarifovich] |- | style='text-align:right'| 846 | | ''[[:d:Q132349040|Мөхәммәтзариф Әмирханов]]'' | татар мөселман дин эшлеклесе | [[:d:Q132349040|Q132349040]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/amirhanov-muhammadzarif razdely/religiya/islam/personalii/amirhanov-muhammadzarif] |- | style='text-align:right'| 847 | | [[Мөшеге]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның уң кушылдыгы | [[:d:Q756748|Q756748]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mshege razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mshege] |- | style='text-align:right'| 848 | [[Файл:Nazar Ezhov (1).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q135842427|Назарий Ежов]]'' | РСДРП(б) әгъзасы, хәрби-сәяси эшлеклесе (1888-1946) | [[:d:Q135842427|Q135842427]] | [[:commons:Category:Nazar Ezhov|Nazar Ezhov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/ezhov-nazarij-yakovlevich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/ezhov-nazarij-yakovlevich] |- | style='text-align:right'| 849 | [[Файл:Maghrib Prayer in Masjid Al-Haram.jpg|center|128px]] | [[намаз]] | | [[:d:Q234869|Q234869]] | [[:commons:Category:Salat|Salat]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/namaz razdely/religiya/islam/namaz] |- | style='text-align:right'| 850 | | [[Наратлы (Азнакай районы)|Наратлы]] | Азнакай районында бетерелгән торак рункт (Татарстан, Россия) | [[:d:Q120122495|Q120122495]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/naratly razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/naratly] |- | style='text-align:right'| 851 | | [[Наталия Андрамонова]] | | [[:d:Q106597185|Q106597185]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/andramonova-nataliya-alekseevna razdely/nauka/personalii/andramonova-nataliya-alekseevna] |- | style='text-align:right'| 852 | | ''[[:d:Q55658624|Наҗар]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Ижның уң кушылдыгы | [[:d:Q55658624|Q55658624]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nazarka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nazarka] |- | style='text-align:right'| 853 | | ''[[:d:Q1048416|нефть һәм газ геологиясе]]'' | | [[:d:Q1048416|Q1048416]] | [[:commons:Category:Petroleum|Petroleum]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/neft-m-gaz-geologiyase razdely/nauka/neft-m-gaz-geologiyase] |- | style='text-align:right'| 854 | | [[Николаевка (Балык Бистәсе районы)|Николаевка]] | | [[:d:Q18792451|Q18792451]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/rybno-slobodskij-rajon-1/nikolaevka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/rybno-slobodskij-rajon-1/nikolaevka] |- | style='text-align:right'| 855 | | [[Николай Кузнецов (1923)|Николай Кузнецов]] | рәссам (Казан, Татарстан, Россия) | [[:d:Q108894890|Q108894890]] | [[:commons:Category:Nikolay Kuznetsov (painter)|Nikolay Kuznetsov (painter)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/kuznecov-nikolaj-dmitrievich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/kuznecov-nikolaj-dmitrievich] |- | style='text-align:right'| 856 | | [[Николай Ливанов]] | зоолог, зоология докторы (1914), биология фәннәре докторы (1938), РСФСРның атказанган фән эшлеклесе (1942) | [[:d:Q4260937|Q4260937]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/livanov-nikolaj-aleksandrovich razdely/nauka/personalii/livanov-nikolaj-aleksandrovich] |- | style='text-align:right'| 857 | | [[Никольский (Татарстан)|Никольский]] | | [[:d:Q18792527|Q18792527]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/verhneuslonskij-rajon-1/nikolskij razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/verhneuslonskij-rajon-1/nikolskij] |- | style='text-align:right'| 858 | | [[Нияз Даутов]] | | [[:d:Q1191055|Q1191055]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/dautov-niyaz-kuramsha-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/dautov-niyaz-kuramsha-uly] |- | style='text-align:right'| 859 | [[Файл:Vyatka-Kirov asv2019-05 img34 Vyatka River.jpg|center|128px]] | [[Нократ елгасы|Нократ]] | Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q192495|Q192495]] | [[:commons:Category:Vyatka River|Vyatka River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vyatka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vyatka] |- | style='text-align:right'| 860 | | [[Нокса]] | Казан тирәләрендәге елга, Татарстан, Россия | [[:d:Q4327138|Q4327138]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/noksa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/noksa] |- | style='text-align:right'| 861 | | [[Норлат (Яшел Үзән районы)|Норлат]] | | [[:d:Q19638189|Q19638189]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/nurlaty razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/nurlaty] |- | style='text-align:right'| 862 | | [[Норлат (Буа районы)]] | | [[:d:Q13206160|Q13206160]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/norlat razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/norlat] |- | style='text-align:right'| 863 | | [[Норлат аграр техникумы]] | | [[:d:Q31444479|Q31444479]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/nurlatskij-agrarnyj-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/nurlatskij-agrarnyj-tekhnikum] |- | style='text-align:right'| 864 | [[Файл:Центр села Кичкальня.jpg|center|128px]] | [[Норлат районы]] | | [[:d:Q2990363|Q2990363]] | [[:commons:Category:Nurlatsky District|Nurlatsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/nurlat-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/nurlat-rajony] |- | style='text-align:right'| 865 | | [[Норлат районы (ТАССР)|Норлат районы]] | | [[:d:Q4328118|Q4328118]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/territorialnye-edinicy/nurlatskij-rajon-v-tassr razdely/istoriya/novejshee-vremya/territorialnye-edinicy/nurlatskij-rajon-v-tassr] |- | style='text-align:right'| 866 | [[Файл:Кукмор. Лимонадный мост через речку Нурминка.JPG|center|128px]] | [[Норма (Ошторма кушылдыгы)|Норма]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Оштырманың (Нократ бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4328140|Q4328140]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nurminka-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nurminka-1] |- | style='text-align:right'| 867 | | [[Норма (Шушма кушылдыгы)|Норма]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шушманың (Нократ бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q20587947|Q20587947]] | | |- | style='text-align:right'| 868 | | ''[[:d:Q36356449|Норма]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишә елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q36356449|Q36356449]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/norma razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/norma] |- | style='text-align:right'| 869 | | [[Нократ (Салман кушылдыгы)|Нохрат]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Салманның (Актай бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q11101588|Q11101588]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nohratka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nohratka] |- | style='text-align:right'| 870 | | [[Нур (газета)|Нур]] | беренче татарча газета (1905-1914, Санкт-Петербург) | [[:d:Q25556327|Q25556327]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/nur razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/nur] |- | style='text-align:right'| 871 | [[Файл:Nurgali Nadeev.jpg|center|128px]] | [[Нургали Надиев]] | татар мөгаллиме (1882-1940) | [[:d:Q104871782|Q104871782]] | [[:commons:Category:Nurgali Nadeev|Nurgali Nadeev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/nadiev-nurgali-sibgatullovich razdely/obrazovanie/personalii/nadiev-nurgali-sibgatullovich] |- | style='text-align:right'| 872 | | [[Нырса|Нырсы]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишәнең сул кушылдыгы | [[:d:Q6556238|Q6556238]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nyrsa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nyrsa] |- | style='text-align:right'| 873 | | [[Кыса|Нысы]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишәнең сул кушылдыгы | [[:d:Q6556272|Q6556272]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nyse razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nyse] |- | style='text-align:right'| 874 | | ''[[:d:Q36357412|Нысы]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шушма елгасының (Нократ елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q36357412|Q36357412]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nusa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nusa] |- | style='text-align:right'| 875 | | [[Нәбирә Гыйматдинова]] | татар язучысы | [[:d:Q13206213|Q13206213]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/gyjmatdinova-nbir-minnhmt-kyzy razdely/kultura/literatura/shheslr/gyjmatdinova-nbir-minnhmt-kyzy] |- | style='text-align:right'| 876 | | [[Нәфис]] | | [[:d:Q4328433|Q4328433]] | [[:commons:Category:Nefis|Nefis]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/krestovnikovyh-zavoda-kompleks-zdanij-v-kazani razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/krestovnikovyh-zavoda-kompleks-zdanij-v-kazani] |- | style='text-align:right'| 877 | [[Файл:Nafiga Arapova.jpg|center|128px]] | [[Нәфыйга Арапова]] | драма актрисасы, ТАССРның атказанган артисткасы (1939) | [[:d:Q24846569|Q24846569]] | [[:commons:Category:Nafiga Arapova|Nafiga Arapova]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/arapova-nfyjga-mhmmtgalim-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/arapova-nfyjga-mhmmtgalim-kyzy] |- | style='text-align:right'| 878 | [[Файл:Najiba Ikhsanova (2018-03-27).jpg|center|128px]] | [[Нәҗибә Ихсанова]] | татар театры артисты, Татарстанның һәм Ру­си­я Федерациясе­нең ха­лык артисты, Азнакай районының мактаулы гражданы | [[:d:Q20582709|Q20582709]] | [[:commons:Category:Najiba Ikhsanova|Najiba Ikhsanova]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ihsanova-nazhiba razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ihsanova-nazhiba] |- | style='text-align:right'| 879 | | [[Нәҗип Гайнуллин]] | драма актёры, режиссёр (Казан, Татарстан АССР, РСФСР, СССР) | [[:d:Q133769905|Q133769905]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/gajnullin-nip-smigulla-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/gajnullin-nip-smigulla-uly] |- | style='text-align:right'| 880 | [[Файл:Назиб Гаязович Жиганов.jpg|center|128px]] | [[Нәҗип Җиһанов]] | татар композиторы | [[:d:Q1862308|Q1862308]] | [[:commons:Category:Nazib Zhiganov|Nazib Zhiganov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/ianov-nip-gayaz-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/ianov-nip-gayaz-uly] |- | style='text-align:right'| 881 | | [[Нәүфәл Адылов]] | | [[:d:Q56056194|Q56056194]] | [[:commons:Category:Naufal Adylov|Naufal Adylov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/gadelev-nfl-ismgyjl-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/gadelev-nfl-ismgyjl-uly] |- | style='text-align:right'| 882 | | ''[[:d:Q36358727|Нөгеш]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Мәллә елгасының (Ык елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q36358727|Q36358727]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/naklyush razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/naklyush] |- | style='text-align:right'| 883 | [[Файл:Mushtari street 14, Kazan (2021-05-18) 01.jpg|center|128px]] | [[Оконишников йорты]] | Казан архитектурасы һәйкәле | [[:d:Q20588076|Q20588076]] | [[:commons:Category:Okonishnikov house|Okonishnikov house]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/okonishnikova-dom razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/okonishnikova-dom] |- | style='text-align:right'| 884 | [[Файл:Olympic flag.svg|center|128px]] | [[Олимпия уеннары]] | дөньядагы иң зур спорт ярышлары | [[:d:Q5389|Q5389]] | [[:commons:Category:Olympic Games|Olympic Games]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sport/olimpijskie-igry razdely/sport/olimpijskie-igry] |- | style='text-align:right'| 885 | | ''[[:d:Q129083163|Олы Аккош күле]]'' | Казан шәһәренең Киров районындагы күл, Аккош күлләре системасында иң зурысы | [[:d:Q129083163|Q129083163]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/oly-akkosh-kle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/oly-akkosh-kle] |- | style='text-align:right'| 886 | | [[Олы Бахта]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кама елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q6556931|Q6556931]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-bahta razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-bahta] |- | style='text-align:right'| 887 | | ''[[:d:Q32505660|Олы Кәминкә]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Чишмәнең сул кушылдыгы | [[:d:Q32505660|Q32505660]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-kmink razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-kmink] |- | style='text-align:right'| 888 | [[Файл:Река Большая Сульча.jpg|center|128px]] | [[Олы Сөлчә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешән елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q4091705|Q4091705]] | [[:commons:Category:Bolshaya Sulcha river|Bolshaya Sulcha river]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-slch razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-slch] |- | style='text-align:right'| 889 | | [[Олы Тилчә]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Чилчә елгасының (Зөя елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q4091718|Q4091718]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-tilch razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-tilch] |- | style='text-align:right'| 890 | [[Файл:Bolshoy Cheremshan - 8834.JPG|center|128px]] | [[Олы Чирмешән]] | Татарстан республикасы, Самар һәм Сөмбер өлкәләре елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Идел елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q224686|Q224686]] | [[:commons:Category:Bolshoy Cheremshan|Bolshoy Cheremshan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-chirmeshn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-chirmeshn] |- | style='text-align:right'| 891 | | [[Олы Шаһиян]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Коры Үләмә елгасының (Зөя елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4092948|Q4092948]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-shaiyan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-shaiyan] |- | style='text-align:right'| 892 | | [[Олы Шыңар]] | | [[:d:Q13206302|Q13206302]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sabinskij-rajon-1/bolshoj-shinar razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sabinskij-rajon-1/bolshoj-shinar] |- | style='text-align:right'| 893 | [[Файл:Речка Большая Якла.jpg|center|128px]] | [[Олы Яклы]] | Сембер өлкәсе һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Барыш елгасының (Сүрә елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q4091819|Q4091819]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-yakly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-yakly] |- | style='text-align:right'| 894 | | [[Олы Җәке]] | | [[:d:Q18767839|Q18767839]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/bolshie-yaki razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/bolshie-yaki] |- | style='text-align:right'| 895 | [[Файл:Aleksandrova-Heinz by Repin.jpg|center|128px]] | [[Ольга Александрова-Гейнс]] | Казан меценаты | [[:d:Q56273450|Q56273450]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/aleksandrova-gejns-olga-sergeevna razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/aleksandrova-gejns-olga-sergeevna] |- | style='text-align:right'| 896 | | [[Омар]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q11101696|Q11101696]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/omar razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/omar] |- | style='text-align:right'| 897 | [[Файл:Light dispersion of a mercury-vapor lamp with a flint glass prism IPNr°0125.jpg|center|128px]] | [[оптика]] | физика бүлеге | [[:d:Q14620|Q14620]] | [[:commons:Category:Optics|Optics]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/optika razdely/nauka/optika] |- | style='text-align:right'| 898 | | [[органик булмаган химия]] | | [[:d:Q11165|Q11165]] | [[:commons:Category:Inorganic chemistry|Inorganic chemistry]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/neorganicheskaya-himiya razdely/nauka/neorganicheskaya-himiya] |- | style='text-align:right'| 899 | [[Файл:Organic synthesis.jpg|center|128px]] | [[органик химия]] | | [[:d:Q11351|Q11351]] | [[:commons:Category:Organic chemistry|Organic chemistry]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/organicheskaya-himiya razdely/nauka/organicheskaya-himiya] |- | style='text-align:right'| 900 | | ''[[:d:Q36357302|Орнаш-Чишмә]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Кызылсу елгасының (Казансу елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q36357302|Q36357302]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/urnashskij-klyuch razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/urnashskij-klyuch] |- | style='text-align:right'| 901 | | [[Осинники (Кама Тамагы районы)]] | | [[:d:Q13206343|Q13206343]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kamsko-ustinskij-rajon-1/osinniki razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kamsko-ustinskij-rajon-1/osinniki] |- | style='text-align:right'| 902 | | ''[[:d:Q4479269|Оча]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шыя елгасының (Нократ елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4479269|Q4479269]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ocha razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ocha] |- | style='text-align:right'| 903 | | ''[[:d:Q36356358|Оша]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмә елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q36356358|Q36356358]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/osha razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/osha] |- | style='text-align:right'| 904 | | [[Оштырма]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Нократның уң кушылдыгы | [[:d:Q486193|Q486193]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oshtyrma razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oshtyrma] |- | style='text-align:right'| 905 | [[Файл:Kazan-katk.jpg|center|128px]] | [[П. В. Дементьев исемендәге Казан авиация-техника көллияте|П. В. Дементьев исемендәге Казан авиация-техник көллияте]] | | [[:d:Q4207782|Q4207782]] | [[:commons:Category:Kazan Aviation Technical College named after P. V. Dementyev|Kazan Aviation Technical College named after P. V. Dementyev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazanskij-aviacionno-tekhnicheskij-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazanskij-aviacionno-tekhnicheskij-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 906 | [[Файл:Pavel Zhukovsky.jpg|center|128px]] | [[Павел Жуковский]] | Казан архитекторы (1833-1900) | [[:d:Q63992187|Q63992187]] | [[:commons:Category:Pavel Timofeevich Zhukovskiy|Pavel Timofeevich Zhukovskiy]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/zhukovskij-pavel-timofeevich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/zhukovskij-pavel-timofeevich] |- | style='text-align:right'| 907 | | [[Пакшин (елга)|Пакшин]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q6556139|Q6556139]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/pakshin razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/pakshin] |- | style='text-align:right'| 908 | | [[Пановка (Бәтке кушылдыгы)|Пановка]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Бәткенең (Чулман бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q12558245|Q12558245]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/panovka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/panovka] |- | style='text-align:right'| 909 | [[Файл:Переволоцкий район.jpg|center|128px]] | [[Переволоцки районы]] | | [[:d:Q670139|Q670139]] | [[:commons:Category:Perevolotsky District|Perevolotsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/orenburgskaya-oblast/perevolockij-rajon razdely/rossijskaya-federaciya/orenburgskaya-oblast/perevolockij-rajon] |- | style='text-align:right'| 910 | [[Файл:Пётр Максимилианович Дульский.jpg|center|128px]] | [[Петр Дульский]] | сәнгать белгече, рәссам, музей эшлеклесе, педагог, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1940) | [[:d:Q4170529|Q4170529]] | [[:commons:Category:Pyotr Dulskiy|Pyotr Dulskiy]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/dulskij-petr-maksimilianovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/dulskij-petr-maksimilianovich] |- | style='text-align:right'| 911 | | [[Петр Сперанский]] | | [[:d:Q24846613|Q24846613]] | [[:commons:Category:Pyotr Speranskiy|Pyotr Speranskiy]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/speranskij-petr-tihonovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/speranskij-petr-tihonovich] |- | style='text-align:right'| 912 | | [[Писмән (Зәй кушылдыгы)|Писмән]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең уң кушылдыгы | [[:d:Q1093519|Q1093519]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/pismn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/pismn] |- | style='text-align:right'| 913 | | [[Пөтке|Питиал]] | Мари Иле һәм Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Илләтнең сул кушылдыгы | [[:d:Q85061|Q85061]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/pitial razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/pitial] |- | style='text-align:right'| 914 | [[Файл:Река Мёша - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Питрәч районы]] | Россиядә Татарстан муниципаль берәмлеге | [[:d:Q2657859|Q2657859]] | [[:commons:Category:Pestrechinsky District|Pestrechinsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/pitrch-rajony-1/pitrch-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/pitrch-rajony-1/pitrch-rajony] |- | style='text-align:right'| 915 | [[Файл:Pestretsy ceramics (2024-06-04) 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q135227831|Питрәч чүлмәк ясау кәсепчелеге]]'' | керәч әйберләр җитештерүче халык нәфис кәсепчелеге | [[:d:Q135227831|Q135227831]] | [[:commons:Category:Pestretsy ceramics|Pestretsy ceramics]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/narodnoe-iskusstvo/pestrechinskij-goncharnyj-promysel razdely/narody/tatary/narodnoe-iskusstvo/pestrechinskij-goncharnyj-promysel] |- | style='text-align:right'| 916 | | [[Покровски (Алабуга районы)|Покровское (Алабуга районы)]] | | [[:d:Q18797164|Q18797164]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alabuga-rajony/pokrovskij razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alabuga-rajony/pokrovskij] |- | style='text-align:right'| 917 | | [[Пошалым]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансуның уң кушылдыгы | [[:d:Q12559380|Q12559380]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/poshalym razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/poshalym] |- | style='text-align:right'| 918 | [[Файл:Прибужжя. Церква 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4377730|Прибужье]]'' | Украинаның Николаев өлкәсендәге Вознесенский районы авылы (1946 елга кадәр Акмәчет) -- урта гасырларда Алтын Урда шәһәре җире, Көньяк Буг елгасының уң ярында урнашкан | [[:d:Q4377730|Q4377730]] | [[:commons:Category:Prybuzhia|Prybuzhia]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/ak-mchet razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/ak-mchet] |- | style='text-align:right'| 919 | | [[Ботак (Кече Чирмешән кушылдыгы)|Путак]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешәннең (Олы Чирмешән бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q13206620|Q13206620]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/putak razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/putak] |- | style='text-align:right'| 920 | | [[Петр Пятницкий|Пётр Пятницкий]] | РИ чоры Казан архитекторы (1788-1855) | [[:d:Q58194583|Q58194583]] | [[:commons:Category:Pyotr Pyatnitskiy|Pyotr Pyatnitskiy]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/pyatnickij-pyotr-grigorevich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/pyatnickij-pyotr-grigorevich] |- | style='text-align:right'| 921 | | ''[[:d:Q135940290|Пётр Романов]]'' | РИ архитекторы (1835-1889+) | [[:d:Q135940290|Q135940290]] | [[:commons:Category:Pyotr Ivanovich Romanov|Pyotr Ivanovich Romanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/romanov-pyotr-ivanovich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/romanov-pyotr-ivanovich] |- | style='text-align:right'| 922 | [[Файл:Rabit Batulla (2021-10-11).JPG|center|128px]] | [[Рабит Батулла]] | татар язучысы, драматург, публицист, җәмәгать эшлеклесе | [[:d:Q13206648|Q13206648]] | [[:commons:Category:Rabit Batulla|Rabit Batulla]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/batulla-rabit razdely/kultura/literatura/shheslr/batulla-rabit] |- | style='text-align:right'| 923 | | [[Равил Балтанов]] | | [[:d:Q20575259|Q20575259]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/baltanov-ravil-gobjdulla-uly razdely/nauka/personalii/baltanov-ravil-gobjdulla-uly] |- | style='text-align:right'| 924 | [[Файл:Ravil Fayzullin (2019-07-05).jpg|center|128px]] | [[Равил Фәйзуллин]] | татар шагыйре | [[:d:Q13206652|Q13206652]] | [[:commons:Category:Ravil Fayzullin|Ravil Fayzullin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/fajzullin-ravil-abdrahmanovich razdely/kultura/literatura/personalii/fajzullin-ravil-abdrahmanovich] |- | style='text-align:right'| 925 | | [[Рангазар (Мәллә кушылдыгы)|Рангазар]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Мәлләнең (Ык бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q757025|Q757025]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/rangazar razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/rangazar] |- | style='text-align:right'| 926 | | [[Рафаил Баһаветдинов]] | Казан тумышлы Киев рәссамы (1931-2017) | [[:d:Q12080130|Q12080130]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/bagautdinov-rafaehl-mahmutovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/bagautdinov-rafaehl-mahmutovich] |- | style='text-align:right'| 927 | | [[Рафаэль Ильясов|Рафаил Ильясов]] | җырчы (тенор), музыка эшлеклесе, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1984), ТРның халык артисты (1991) | [[:d:Q40038605|Q40038605]] | [[:commons:Category:Rafael Ilyasov|Rafael Ilyasov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/ilyasov-rafail-rafaehl-zarifovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/ilyasov-rafail-rafaehl-zarifovich] |- | style='text-align:right'| 928 | [[Файл:Rafail Shaidullin (2021-10-19).JPG|center|128px]] | [[Рафаил Шәйдуллин]] | тарих фәннәре докторы, профессор, Татарстанның атказанган фән эшлеклесе (2010) | [[:d:Q110058593|Q110058593]] | [[:commons:Category:Rafail Shaidullin|Rafail Shaidullin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/shjdullin-rafail-vli-uly razdely/nauka/personalii/shjdullin-rafail-vli-uly] |- | style='text-align:right'| 929 | [[Файл:Rizaeddin bin Fakhreddin.jpg|center|128px]] | [[Ризаэддин Фәхреддин|Ризаэтдин Фәхретдин]] | тарихчы, әдип, педагог һәм күренекле дин эшлеклесе | [[:d:Q4481567|Q4481567]] | [[:commons:Category:Rizaeddin Fahreddin|Rizaeddin Fahreddin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/shheslr/fhretdin-riza razdely/religiya/islam/shheslr/fhretdin-riza] |- | style='text-align:right'| 930 | [[Файл:Rifkat Minnikhanov (prav.tatarstan.ru).jpg|center|128px]] | [[Рифкать Миңнеханов]] | | [[:d:Q31444394|Q31444394]] | [[:commons:Category:Rifkat Minnikhanov|Rifkat Minnikhanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/shheslr/minekhanov-rifkat-nurgali-uly razdely/respublika-tatarstan/shheslr/minekhanov-rifkat-nurgali-uly] |- | style='text-align:right'| 931 | | ''[[:d:Q117853339|Роберт Рәкыйпов]]'' | укытучы, шагыйрь, Тукай бүләге иясе (2008) | [[:d:Q117853339|Q117853339]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/rakipov-robert-ziganshevich razdely/kultura/literatura/personalii/rakipov-robert-ziganshevich] |- | style='text-align:right'| 932 | | [[Роза Салихова (1948)|Роза Салихова]] | | [[:d:Q87710607|Q87710607]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/salihova-roza-gavis-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/salihova-roza-gavis-kyzy] |- | style='text-align:right'| 933 | | [[Роза Туфитуллова]] | | [[:d:Q13206722|Q13206722]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/tufitullova-roza-rahmatullovna razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/tufitullova-roza-rahmatullovna] |- | style='text-align:right'| 934 | | [[Рокыя Кушловская]] | драма актрисасы, ТАССР атказанган артисты (1957) | [[:d:Q58413036|Q58413036]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kushlovskaya-rokyya-kamaletdin-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kushlovskaya-rokyya-kamaletdin-kyzy] |- | style='text-align:right'| 935 | | [[Рамазан (елга)|Ромодан]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Актайның сул кушылдыгы | [[:d:Q6556107|Q6556107]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/romodan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/romodan] |- | style='text-align:right'| 936 | | [[Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Татарстан Республикасы буенча Баш идарәсе]] | | [[:d:Q65301623|Q65301623]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-po-delam-grazhdanskoj-oborony-i-chrezvychajnym-situaciyam-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-po-delam-grazhdanskoj-oborony-i-chrezvychajnym-situaciyam-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 937 | [[Файл:Russian Islamic Institute, Kazan (2023-05-09) 03.jpg|center|128px]] | [[Россия ислам институты (Казан)|Россия ислам институты]] | Казандагы югары дини уку йорты | [[:d:Q4398087|Q4398087]] | [[:commons:Category:Russian Islamic Institute (Kazan)|Russian Islamic Institute (Kazan)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/rossijskij-islamskij-institut razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/rossijskij-islamskij-institut] |- | style='text-align:right'| 938 | | [[Рубин Абдуллин]] | пианист һәм органист, консерватория профессоры, ректоры | [[:d:Q16342392|Q16342392]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/abdullin-rubin-kbir-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/abdullin-rubin-kbir-uly] |- | style='text-align:right'| 939 | [[Файл:Русско-Немецкая Швейцария.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q128210537|Рус-немец Швейцариясе]]'' | Казан елгасы буендагы ландшафтлы табигать истәлеге, табигый парк | [[:d:Q128210537|Q128210537]] | [[:commons:Category:Russian-German Switzerland|Russian-German Switzerland]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/ohrana-prirody/terlek-taulary razdely/priroda/ohrana-prirody/terlek-taulary] |- | style='text-align:right'| 940 | [[Файл:Dzerzhinsky Street odd side.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы буенча Эчке эшләр министрлыгы|РФ ЭЭМның Татарстан Республикасы буенча министрлыгы]] | | [[:d:Q6867271|Q6867271]] | [[:commons:Category:Ministry of Interior in the Republic of Tatarstan|Ministry of Interior in the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-vnutrennih-del-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-vnutrennih-del-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 941 | | [[Рыс]] | Татарстанның Әгерҗе районындагы юкка чыккан авыл | [[:d:Q65301928|Q65301928]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/rysovo razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/rysovo] |- | style='text-align:right'| 942 | [[Файл:Рүзәл Юсупов.jpg|center|128px]] | [[Рүзәл Йосыпов]] | Тел галиме, филология фәннәре докторы (1982), Татарстан Фәннәр академиясе академигы (2007; 1992 елдан мөхбир әгъзасы), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1989) | [[:d:Q110129006|Q110129006]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/yusupov-rzl-gabdullaan-uly razdely/nauka/personalii/yusupov-rzl-gabdullaan-uly] |- | style='text-align:right'| 943 | | [[Рәдиф Сәгъди]] | татар язучысы, драматург | [[:d:Q13206782|Q13206782]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/sgdiev-rdif-nip-uly razdely/kultura/literatura/shheslr/sgdiev-rdif-nip-uly] |- | style='text-align:right'| 944 | | [[Рәисә Билалова|Рәисә Билалова]] | опера җырчысы (колоратуралы сопрано), педагог, ТАССРның халык артисткасы (1964) | [[:d:Q58876895|Q58876895]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/bilyalova-raisa-gajsovna razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/bilyalova-raisa-gajsovna] |- | style='text-align:right'| 945 | | [[Рәмзи Илялов]] | язучы | [[:d:Q20581471|Q20581471]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/ilyalov-ramzi-ibragimovich razdely/kultura/literatura/personalii/ilyalov-ramzi-ibragimovich] |- | style='text-align:right'| 946 | | [[Рәшит Абдуллин]] | композитор, җырлар авторы, җырчы, ансамбльләр җитәкчесе | [[:d:Q25555835|Q25555835]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/abdullin-rshit-faruk-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/abdullin-rshit-faruk-uly] |- | style='text-align:right'| 947 | | [[Рәшит Ваһапов]] | татар җырчысы (тенор) | [[:d:Q4102191|Q4102191]] | [[:commons:Category:Rashid Vagapov|Rashid Vagapov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/vaapov-rshit razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/vaapov-rshit] |- | style='text-align:right'| 948 | | [[Рәшит Сафиуллин]] | ССРБ һәм РФ дизайнеры, театр һәм кино рәссамы, графигы, нәкышьче (1949-2024) | [[:d:Q18019543|Q18019543]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/safiullin-rshit-tlgat-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/safiullin-rshit-tlgat-uly] |- | style='text-align:right'| 949 | | [[Рәүф Сабиров]] | татар совет җәмәгать һәм сәясәт эшлеклесе (1894-1937), ТАССР Үзәк башкарма комитеты Президиумы рәисе (1921-1924), Сталин репрессияләре корбаны | [[:d:Q20589564|Q20589564]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/sabirov-rf-hmtsabir-uly razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/sabirov-rf-hmtsabir-uly] |- | style='text-align:right'| 950 | | ''[[:d:Q133263790|Рөстәм Абдуллаев]]'' | Оренбург дәүләт татар драма театры сәнгать җитәкчесе, ТАССР һәм РФ атказанган артисты | [[:d:Q133263790|Q133263790]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/abdullaev-rstm-gabdershit-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/abdullaev-rstm-gabdershit-uly] |- | style='text-align:right'| 951 | | [[Рөстәм Габәшев]] | | [[:d:Q125567081|Q125567081]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/gabshev-rstm-soltan-uly razdely/nauka/personalii/gabshev-rstm-soltan-uly] |- | style='text-align:right'| 952 | [[Файл:Rustam Minnikhanov official photo 01 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Рөстәм Миңнеханов]] | Татарстанның икенче президенты, Татарстан Республикасы Рәисе | [[:d:Q983503|Q983503]] | [[:commons:Category:Rustam Minnikhanov|Rustam Minnikhanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/shheslr/minehanov-rstm-nurgali-uly razdely/respublika-tatarstan/shheslr/minehanov-rstm-nurgali-uly] |- | style='text-align:right'| 953 | | [[Рөстәм Усманов (1915)|Рөстәм Усманов]] | метеоролог | [[:d:Q131625749|Q131625749]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/usmanov-rustem-fatyhovich razdely/nauka/personalii/usmanov-rustem-fatyhovich] |- | style='text-align:right'| 954 | | ''[[:d:Q36360007|Саба]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казкаш (Мишә елгасы бассейны) елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q36360007|Q36360007]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saba razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saba] |- | style='text-align:right'| 955 | | [[Саба аграр көллияте]] | | [[:d:Q31444490|Q31444490]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/sabinskij-agrarnyj-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/sabinskij-agrarnyj-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 956 | [[Файл:Тулушка2 (Сабинский).JPG|center|128px]] | [[Саба районы]] | Татарстанның төньяк өлешендә урнашкан муниципаль район | [[:d:Q2220508|Q2220508]] | [[:commons:Category:Sabinsky District|Sabinsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/saba-rajony-1/saba-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/saba-rajony-1/saba-rajony] |- | style='text-align:right'| 957 | [[Файл:Здание народной аудитории г.Мензелинск.jpg|center|128px]] | [[Минзәлә татар дәүләт драма театры|Сабир Өметбаев исемендәге Минзәлә дәүләт татар драма театры]] | | [[:d:Q20587200|Q20587200]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/menzelinskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/menzelinskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr] |- | style='text-align:right'| 958 | | [[Садри Ахун]] | | [[:d:Q20574726|Q20574726]] | [[:commons:Category:Sadri Akhun|Sadri Akhun]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/ahun-sadri-slah-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/ahun-sadri-slah-uly] |- | style='text-align:right'| 959 | | [[Саклау суы (Минзәлә кушылдыгы)|Саклаусу]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Минзәләнең (Чулман бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q30310124|Q30310124]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saklausu razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saklausu] |- | style='text-align:right'| 960 | | [[Салих Корбангалиев]] | табиб-хирург, фән докторы, профессор | [[:d:Q112989084|Q112989084]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/kurbangaleev-korbangaliev-salih-muhutdinovich razdely/zdravoohranenie/personalii/kurbangaleev-korbangaliev-salih-muhutdinovich] |- | style='text-align:right'| 961 | [[Файл:Salikh Saydashev.jpg|center|128px]] | [[Салих Сәйдәшев]] | татар композиторы | [[:d:Q1991887|Q1991887]] | [[:commons:Category:Salikh Saydashev|Salikh Saydashev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/sjdshev-salih-amaletdin-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/sjdshev-salih-amaletdin-uly] |- | style='text-align:right'| 962 | | [[Түбән Кама музыка көллияте|Салих Сәйдәшев исемендәге Түбән Кама музыка көллияте]] | | [[:d:Q31444403|Q31444403]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/nizhnekamskij-muzykalnyj-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/nizhnekamskij-muzykalnyj-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 963 | | [[Салкынсу (Минзәлә кушылдыгы)|Салкынсу]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Минзәләнең сул кушылдыгы | [[:d:Q4499300|Q4499300]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/salkynsu razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/salkynsu] |- | style='text-align:right'| 964 | | [[Салман (Актай кушылдыгы)|Салман]] | Татарстандагы елга, Актай кушылдыгы | [[:d:Q36357587|Q36357587]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/salman razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/salman] |- | style='text-align:right'| 965 | [[Файл:Pieter Brueghel the Younger, 'Paying the Tax (The Tax Collector)' oil on panel, 1620-1640. USC Fisher Museum of Art.jpg|center|128px]] | [[салым]] | | [[:d:Q8161|Q8161]] | [[:commons:Category:Taxes|Taxes]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/nalogi razdely/ekonomika/nalogi] |- | style='text-align:right'| 966 | | ''[[:d:Q4312669|салым инспекциясе]]'' | дәүләт органы, Россия Федераль салымнар хезмәтенең төбәк оешмасы | [[:d:Q4312669|Q4312669]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/nalogovaya-inspekciya razdely/respublika-tatarstan/nalogovaya-inspekciya] |- | style='text-align:right'| 967 | [[Файл:Samara - View from Volga (2008-07-13).jpg|center|128px]] | [[Самар өлкәсе]] | Россия Федерациясе федераль субъекты, өлкә дәрәҗәсендәге төбәк | [[:d:Q1727|Q1727]] | [[:commons:Category:Samara Oblast|Samara Oblast]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/samarskaya-oblast/samarskaya-oblast razdely/rossijskaya-federaciya/samarskaya-oblast/samarskaya-oblast] |- | style='text-align:right'| 968 | [[Файл:Saniye İffet.jpg|center|128px]] | [[Сания Гыйффәт]] | татар шагыйрәсе, прозаик, драматург, публицист, мөгаллим, татар эмиграциясенең Төркиядәге күренекле вәкиле (1899-1957) | [[:d:Q13206862|Q13206862]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/giffat-ugan razdely/kultura/literatura/personalii/giffat-ugan] |- | style='text-align:right'| 969 | [[Файл:Sara Sadíqova Mäskäw konservatoriäsendä uqığan çaqta 1924.jpg|center|128px]] | [[Сара Садыйкова]] | татар композиторы, беренче һөнәри татар хатын-кыз композиторы, югары музыкаль белемле беренче профессиональ татар җырчысы (сопрано), драма актрисасы | [[:d:Q4404938|Q4404938]] | [[:commons:Category:Sara Sadykova|Sara Sadykova]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/sadyjkova-sara-garif-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/sadyjkova-sara-garif-kyzy] |- | style='text-align:right'| 970 | [[Файл:Sara Shakulova.jpg|center|128px]] | [[Сара Шакулова]] | татар математик, педагог (1887-1964) | [[:d:Q20595772|Q20595772]] | [[:commons:Category:Sara Shakulova|Sara Shakulova]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/shakulova-sara-kasimovna-kasimhanovna razdely/obrazovanie/personalii/shakulova-sara-kasimovna-kasimhanovna] |- | style='text-align:right'| 971 | | [[Саравыл]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Коры Үләмәнең (Зөя бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q4408495|Q4408495]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saravyl razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saravyl] |- | style='text-align:right'| 972 | | [[Саре Абдуллина]] | икътисадчы, икътисад фәннәре докторы, профессор, ТАССР атказанган фән эшлеклесе | [[:d:Q25555725|Q25555725]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/abdullina-sare-nuri-kyzy razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/abdullina-sare-nuri-kyzy] |- | style='text-align:right'| 973 | | [[Сарман аграр көллияте]] | | [[:d:Q31444474|Q31444474]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/sarmanovskij-agrarnyj-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/sarmanovskij-agrarnyj-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 974 | | [[Сармаш (елга)|Сармаш]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кече Ирнәнең (Урман Зәе, Дала Зәе бассейннары) уң кушылдыгы | [[:d:Q36359761|Q36359761]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sarmash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sarmash] |- | style='text-align:right'| 975 | | [[Сарсаз (Стәрле кушылдыгы)|Сарсаз]] | елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Эстәрленең (Ык бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q4408766|Q4408766]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sarsaz-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sarsaz-1] |- | style='text-align:right'| 976 | | [[Сасна Пучинкәсе]] | | [[:d:Q14787864|Q14787864]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/baltach/sasna-pchinkse razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/baltach/sasna-pchinkse] |- | style='text-align:right'| 977 | | [[Саурыш (елга)|Саурыш]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешәннең сул кушылдыгы | [[:d:Q4404243|Q4404243]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saurysh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saurysh] |- | style='text-align:right'| 978 | | ''[[:d:Q36357194|Сая]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Сола елгасының (Казансу елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q36357194|Q36357194]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saya] |- | style='text-align:right'| 979 | | [[Сеинка|Сеин]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Кибәченең (Мишә бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q6556232|Q6556232]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sein razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sein] |- | style='text-align:right'| 980 | | [[Сергей Богатырев|Сергей Богатырёв]] | ССРБ һәм РФ химик-технологы (1929-1995) | [[:d:Q63682143|Q63682143]] | [[:commons:Category:Sergey Bogatyryov|Sergey Bogatyryov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/bogatyrev-sergej-georgievich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/bogatyrev-sergej-georgievich] |- | style='text-align:right'| 981 | | [[Сергей Лывин]] | нәкышьче (1923-2000), ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1960), ТАССРның халык рәссамы (1973) | [[:d:Q20590132|Q20590132]] | [[:commons:Category:Sergey Lyvin|Sergey Lyvin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/lyvin-sergej-osipovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/lyvin-sergej-osipovich] |- | style='text-align:right'| 982 | | [[Сибгат Хәким]] | татар шагыйре, публицист, җәмәгать эшлеклесе, Татарстанның Г. Тукай исемендәге дәүләт премиясе иясе | [[:d:Q4494917|Q4494917]] | [[:commons:Category:Sibgat Hakim|Sibgat Hakim]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/hkim-hkimov-sibgat-tai-uly razdely/kultura/literatura/shheslr/hkim-hkimov-sibgat-tai-uly] |- | style='text-align:right'| 983 | | [[Сикия (Сөн кушылдыгы)|Сикия]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Сөннең (Агыйдел бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4419039|Q4419039]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sikiya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sikiya] |- | style='text-align:right'| 984 | | ''[[:d:Q140966817|Сиксән икеләр хаты]]'' | 1927 елда татар теленең латин хәрефле язуга (яңалифкә) күчүен ашыктыру ярамаганлыгы турында язылган хат | [[:d:Q140966817|Q140966817]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/pismo-82-h razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/pismo-82-h] |- | style='text-align:right'| 985 | | [[Симгә]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Коры Үләмәнең (Зөя бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q4448716|Q4448716]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/simg razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/simg] |- | style='text-align:right'| 986 | | [[Симет (Ашыт кушылдыгы)|Симет]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Ашытның (Илләт бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4415550|Q4415550]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/simet razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/simet] |- | style='text-align:right'| 987 | | [[Сипса]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Ушманың (Нократ бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q484454|Q484454]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sipsa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sipsa] |- | style='text-align:right'| 988 | | ''[[:d:Q36359322|Сирма]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Тимерлек елгасының (Олы Чирмешән елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q36359322|Q36359322]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sirma razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sirma] |- | style='text-align:right'| 989 | | ''[[:d:Q22405014|Сола]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансу елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q22405014|Q22405014]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sola-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sola-1] |- | style='text-align:right'| 990 | | [[Соловьевка (Татарстан)|Соловьевка]] | | [[:d:Q13207039|Q13207039]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/solovevka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/solovevka] |- | style='text-align:right'| 991 | [[Файл:Ғәзиз Әлмөхәмәтов һәм Солтан Ғәбәши. Өфө, 1937 йыл.png|center|128px]] | [[Солтан Габәши]] | татар халкының көйязары, педагог һәм музыкаль-җәмәгать эшлеклесе | [[:d:Q4773937|Q4773937]] | [[:commons:Category:Sultan Gabyashi|Sultan Gabyashi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/gabshi-soltan razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/gabshi-soltan] |- | style='text-align:right'| 992 | | ''[[:d:Q140959982|солтангалиевчелек]]'' | 1920–1930 елларда СССРда татар һәм башкорт партия, дәүләт һәм җәмәгать эшлеклеләренә «милли тайпылышта» гаепләп тагылган сәяси ярлык | [[:d:Q140959982|Q140959982]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/soltangalievchelek razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/soltangalievchelek] |- | style='text-align:right'| 993 | | [[Сон (Бөрсет кушылдыгы)|Сон]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Бөрсетнең (Чулман бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q13207196|Q13207196]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/son razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/son] |- | style='text-align:right'| 994 | | ''[[:d:Q55659434|Сопа]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Сумка елгасының (Идел елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q55659434|Q55659434]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sopa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sopa] |- | style='text-align:right'| 995 | [[Файл:Sofia Gubaidulina (2016-11-03).jpg|center|128px]] | [[Софья Гобәйдуллина|София Гобәйдуллина]] | мәшһүр татар композиторы | [[:d:Q165668|Q165668]] | [[:commons:Category:Sofia Gubaidulina|Sofia Gubaidulina]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/gobjdullina-sofiya-sgat-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/gobjdullina-sofiya-sgat-kyzy] |- | style='text-align:right'| 996 | | [[Степан Бечко-Друзин]] | РИ һәм ССРБ инженеры, Казан архитекторы (1860-1927+) | [[:d:Q63415382|Q63415382]] | [[:commons:Category:Stepan Bechko-Druzin|Stepan Bechko-Druzin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/shheslr/bechko-druzin-stepan-vladimirovich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/shheslr/bechko-druzin-stepan-vladimirovich] |- | style='text-align:right'| 997 | | [[Сукаеш]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q4447451|Q4447451]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sukaesh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sukaesh] |- | style='text-align:right'| 998 | | [[Сулы (Мишә кушылдыгы)|Сулы]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишәнең уң кушылдыгы | [[:d:Q12563390|Q12563390]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sula razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sula] |- | style='text-align:right'| 999 | | ''[[:d:Q35452090|Сулы]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дим елгасының (Ык елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q35452090|Q35452090]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/suly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/suly] |- | style='text-align:right'| 1000 | [[Файл:Река Сумка.jpg|center|128px]] | [[Сумка (Идел кушылдыгы)|Сумка]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Иделнең сул кушылдыгы | [[:d:Q1093407|Q1093407]] | [[:commons:Category:Sumka River (Tatarstan)|Sumka River (Tatarstan)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sumka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sumka] |- | style='text-align:right'| 1001 | [[Файл:Awyrlun o Lyn Efyrnwy (Llyn Llanwddyn) - Aerial Image of Llyn Efyrnwy (lake Vyrnwy) in Novemebr 2022 29.png|center|128px]] | [[сусаклагыч]] | елга үзәнендә суны икътисади кирәкләре кулланыр өчен җыю һәм саклау максатында корылган ясалма сулык | [[:d:Q131681|Q131681]] | [[:commons:Category:Reservoirs|Reservoirs]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/vodohranilisha/susaklagych razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/vodohranilisha/susaklagych] |- | style='text-align:right'| 1002 | | [[Чошы|Суша]] | | [[:d:Q6555854|Q6555854]] | | |- | style='text-align:right'| 1003 | | [[Ямбакты (елга)|Сушка]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Актайның (Идел бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q12563472|Q12563472]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sushka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sushka] |- | style='text-align:right'| 1004 | | [[Сәгыйть Хәлфин]] | мәгърифәтче, татар теле укытучысы | [[:d:Q20594660|Q20594660]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/halfin-sagit-hasanovich razdely/obrazovanie/personalii/halfin-sagit-hasanovich] |- | style='text-align:right'| 1005 | | [[Сәет Булатов]] | татар драма актеры, режиссер, педагог, ТАССРның атказанган артисты (1944) | [[:d:Q64220988|Q64220988]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/bulatov-set-sadri-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/bulatov-set-sadri-uly] |- | style='text-align:right'| 1006 | [[Файл:Said Vahidi, 1930s.jpg|center|128px]] | [[Сәет Вахиди]] | | [[:d:Q4105358|Q4105358]] | [[:commons:Category:Said Vahidi|Said Vahidi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/vahidi-set razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/vahidi-set] |- | style='text-align:right'| 1007 | [[Файл:Алкин SG.jpg|center|128px]] | [[Сәетгәрәй Алкин]] | | [[:d:Q4062497|Q4062497]] | [[:commons:Category:Said-Girey Alkin|Said-Girey Alkin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/alkin-setgrj-shaihmt-uly razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/alkin-setgrj-shaihmt-uly] |- | style='text-align:right'| 1008 | [[Файл:Sekerka River (2024-06-04) 02.jpg|center|128px]] | [[Сәкел]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең сул кушылдыгы | [[:d:Q85678|Q85678]] | [[:commons:Category:Sekerka River|Sekerka River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/skel razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/skel] |- | style='text-align:right'| 1009 | | [[Сәлах Хөсни]] | татар актёры, режиссёр, драматург (1912-1974), ТАССРның атказанган артисты (1950), ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1960) | [[:d:Q62753292|Q62753292]] | [[:commons:Category:Salah Husni|Salah Husni]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/hsni-hsnetdinov-slh-mhetdin-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/hsni-hsnetdinov-slh-mhetdin-uly] |- | style='text-align:right'| 1010 | | [[Сәлимҗан Галимҗанов]] | Советлар Союзы Герое (26.10.1943), гвардия кече сержанты | [[:d:Q4132442|Q4132442]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/galimanov-sliman-galiman-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/galimanov-sliman-galiman-uly] |- | style='text-align:right'| 1011 | | ''[[:d:Q36359377|Сәләнгеш]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Сөлчәнең (Олы Чирмешән бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q36359377|Q36359377]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/slngesh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/slngesh] |- | style='text-align:right'| 1012 | | [[Сәрдә (елга)|Сәрдә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шушманың (Нократ бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q487430|Q487430]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/srd razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/srd] |- | style='text-align:right'| 1013 | | [[Сәрәпәле (елга)|Сәрәпәле]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы | [[:d:Q1095642|Q1095642]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/srple razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/srple] |- | style='text-align:right'| 1014 | | [[Сәхнә (журнал)|Сәхнә]] | татар телле рәсемле театр, эстрада журналы | [[:d:Q25556873|Q25556873]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/sehkhneh razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/sehkhneh] |- | style='text-align:right'| 1015 | | [[Сөббух Рәфыйков]] | татар шагыйре, язучы (1913-1971) | [[:d:Q13207189|Q13207189]] | [[:commons:Category:Subbuh Rafikov|Subbuh Rafikov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/rafikov-subbuh-hadievich razdely/kultura/literatura/personalii/rafikov-subbuh-hadievich] |- | style='text-align:right'| 1016 | [[Файл:Soyembika.jpg|center|128px]] | [[Сөембикә ханбикә|Сөембикә]] | Казан ханлыгы ханбикәсе | [[:d:Q470208|Q470208]] | [[:commons:Category:Syuyumbike of Kazan|Syuyumbike of Kazan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/sembik razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/sembik] |- | style='text-align:right'| 1017 | | [[Кырпы (елга)|Сөйке]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Бырысның (Чулман бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q6556217|Q6556217]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sjke razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sjke] |- | style='text-align:right'| 1018 | | [[Сөлчә (Зөя кушылдыгы)|Сөлчә]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең уң кушылдыгы | [[:d:Q85363|Q85363]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/slch razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/slch] |- | style='text-align:right'| 1019 | | [[Сөлчә (Олы Сөлчә кушылдыгы)|Сөлчә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Сөлчәнең (Олы Чирмешән бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q4445906|Q4445906]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/slch-2 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/slch-2] |- | style='text-align:right'| 1020 | | [[Сөлчә (Олы Кәминкә кушылдыгы)|Сөлчә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Кәминкәнең (Чишмә бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q13207119|Q13207119]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/slch-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/slch-1] |- | style='text-align:right'| 1021 | | [[Сөн]] | Башкортстан һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Агыйделнең (Чулман бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q1530753|Q1530753]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sn] |- | style='text-align:right'| 1022 | | [[Сөрәнчәк (елга)|Сөренчәк]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q4446621|Q4446621]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/srnchk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/srnchk] |- | style='text-align:right'| 1023 | | [[Табар (елга)|Табар]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Үләмәнең (Зөя бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4449205|Q4449205]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tabar razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tabar] |- | style='text-align:right'| 1024 | | [[Тавил Хаҗиәхмәтов|Тавил Хаҗиәхмәтев]] | | [[:d:Q20594324|Q20594324]] | [[:commons:Category:Tavil Haziahmetov|Tavil Haziahmetov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/haziahmetov-tavil-giniatovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/haziahmetov-tavil-giniatovich] |- | style='text-align:right'| 1025 | [[Файл:Река Толкишка.JPG|center|128px]] | [[Талкыш (Чишмә кушылдыгы)|Талкыш]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Чишмәнең сул кушылдыгы | [[:d:Q6566508|Q6566508]] | [[:commons:Category:Tolkishka River|Tolkishka River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/talkysh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/talkysh] |- | style='text-align:right'| 1026 | | [[Танай (елга)|Танай]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q1095826|Q1095826]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tanaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tanaj] |- | style='text-align:right'| 1027 | | [[Тархан (Бидәңге кушылдыгы)|Тархан]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Бидәңгенең (Кылна, Зөя бассейннары) уң кушылдыгы | [[:d:Q4452222|Q4452222]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tarhan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tarhan] |- | style='text-align:right'| 1028 | | [[ТАССР азык-төлек сәнәгате министрлыгы]] | | [[:d:Q97230970|Q97230970]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/ministerstvo-pishchevoj-promyshlennosti-tatarskoj-assr razdely/istoriya/novejshee-vremya/ministerstvo-pishchevoj-promyshlennosti-tatarskoj-assr] |- | style='text-align:right'| 1029 | | ''[[:d:Q140965756|ТАССР Үзәк Башкарма Комитеты]]'' | РСФСР төбәк кануннар чыгару органы | [[:d:Q140965756|Q140965756]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/pervoe-plenarnoe-zasedanie-cik-tassr razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/pervoe-plenarnoe-zasedanie-cik-tassr] |- | style='text-align:right'| 1030 | [[Файл:Palace of Culture named after the 10th anniversary of the TASSR (1937).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q135435301|ТАССРның 10 еллыгы исемендәге мәдәният сарае]]'' | Казандагы совет архитектурасы истәлеге | [[:d:Q135435301|Q135435301]] | [[:commons:Category:Palace of Culture named after the 10th anniversary of the TASSR|Palace of Culture named after the 10th anniversary of the TASSR]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/dvorec-kultury-imeni-10-letiya-tassr razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/dvorec-kultury-imeni-10-letiya-tassr] |- | style='text-align:right'| 1031 | | [[Татар Аксуы]] | | [[:d:Q13207277|Q13207277]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/tatar-aksuy razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/tatar-aksuy] |- | style='text-align:right'| 1032 | [[Файл:Театр Кукол (Puppet Theatre) - panoramio (2).jpg|center|128px]] | [[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры]] | Россиянең һәм Татарстанның иң өлкән театрларыннан берсе – балалар өчен тамашалар күрсәтү буенча махсуслашкан мәдәният оешмасы | [[:d:Q13207309|Q13207309]] | [[:commons:Category:Tatar Puppet Theater|Tatar Puppet Theater]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/tatar-kurchak-teatry-kiyat razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/tatar-kurchak-teatry-kiyat] |- | style='text-align:right'| 1033 | | [[Татар иле (гәзит, Казан)|Татар иле]] | 1990-2007 елларда Казанда чыккан бөтентатар газетасы | [[:d:Q134173265|Q134173265]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/tatar-ile-tatarskie-kraya razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/tatar-ile-tatarskie-kraya] |- | style='text-align:right'| 1034 | | [[Татар мәдәнияте йорты]] | | [[:d:Q65299325|Q65299325]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/dom-tatarskoj-kultury razdely/kultura/dom-tatarskoj-kultury] |- | style='text-align:right'| 1035 | [[Файл:Borongi bolgarlar Gaziz cover.jpg|center|128px]] | [[татар теле]] | Татар халкының барлык этнотерриториаль төркемнәре (Идел-Урал буе, Себер, Кырым, Добруджа һ.б.) теле, Татарстанның дәүләт теле, таралышы буенча Россиядә икенче тел | [[:d:Q25285|Q25285]] | [[:commons:Category:Tatar language|Tatar language]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/tatarskij-yazyk/tatar-tele razdely/narody/tatary/tatarskij-yazyk/tatar-tele] |- | style='text-align:right'| 1036 | | ''[[:d:Q141103148|Татар телен гамәлгә кертү комиссиясе]]'' | ТАССР Үзәк башкарма комитеты каршында аның бүлеге хокукында төзелгән махсус орган | [[:d:Q141103148|Q141103148]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/komissiya-po-realizacii-tatarskogo-yazyka razdely/istoriya/novejshee-vremya/komissiya-po-realizacii-tatarskogo-yazyka] |- | style='text-align:right'| 1037 | | [[Татарларны гыйльми өйрәнү җәмгыяте|Татар халкын гыйльми өйрәнү җәмгыяте]] | Татар халкы тарихын һәм мәдәниятен өйрәнү белән шөгыльләнгән фәнни җәмгыять (1923-1930) | [[:d:Q64931097|Q64931097]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/fnni-mgyyatlr/tatar-halkyn-gyjlmi-jrn-mgyyate razdely/nauka/fnni-mgyyatlr/tatar-halkyn-gyjlmi-jrn-mgyyate] |- | style='text-align:right'| 1038 | [[Файл:Татар энциклопедиясе институты (2).jpg|center|128px]] | [[Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты]] | Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенә керүче фәнни-тикшеренү институты | [[:d:Q96313337|Q96313337]] | [[:commons:Category:Institute of Tatar Encyclopedia and Regional Studies|Institute of Tatar Encyclopedia and Regional Studies]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/tatar-enciklopediyase-m-tbkne-jrn-instituty razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/tatar-enciklopediyase-m-tbkne-jrn-instituty] |- | style='text-align:right'| 1039 | | [[Татар әдәбияты һәм сәнгате декадасы (1957)|Татар әдәбияты һәм сәнгате декадасы]] | | [[:d:Q97229835|Q97229835]] | [[:commons:Category:Decade of Tatar Art and Literature in Moscow|Decade of Tatar Art and Literature in Moscow]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/mskd-tatar-dbiyaty-m-sngate-dekadasy razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/mskd-tatar-dbiyaty-m-sngate-dekadasy] |- | style='text-align:right'| 1040 | [[Файл:Yelabuga. The confluence of the river Toyma and Kama P6211077 2575.jpg|center|128px]] | [[Татарстан]] | Россия Федерациясе белән берләшкән һәм Россия Федерациясе субъекты булган демократик хокукый дәүләт, Татарстан Конституциясе, Россия Федерациясе һәм Татарстан арасындагы махсус шәртнәмә нигезендә Россия Федерациясе белән берләшкән республика | [[:d:Q5481|Q5481]] | [[:commons:Category:Tatarstan|Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/tatarstan-respublikasy razdely/respublika-tatarstan/tatarstan-respublikasy] |- | style='text-align:right'| 1041 | | ''[[:d:Q140965861|Татарстан АССР Советларының Съезды]]'' | 1920—1938 елларда Татарстан АССР-ындагы дәүләт хәкимиятенең иң югары органы | [[:d:Q140965861|Q140965861]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/pervyj-uchreditelnyj-sezd-sovetov-tassr razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/pervyj-uchreditelnyj-sezd-sovetov-tassr] |- | style='text-align:right'| 1042 | | [[Татарстан Конституциясе]] | Татарстан Җөмһүриятенең төп кануны | [[:d:Q4231550|Q4231550]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/tatarstan-respublikasy-konstituciyase razdely/respublika-tatarstan/tatarstan-respublikasy-konstituciyase] |- | style='text-align:right'| 1043 | [[Файл:Arbitration court of the Republic of Tatarstan 2016-06-09 (1).jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Арбитраж суды]] | суд хакимиятен гамәлгә ашыручы орган | [[:d:Q105603977|Q105603977]] | [[:commons:Category:Arbitration court of the Republic of Tatarstan|Arbitration court of the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/arbitrazhnyj-sud-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/arbitrazhnyj-sud-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1044 | [[Файл:Kazan 20180808 200633.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Икътисад министрлыгы]] | | [[:d:Q65301630|Q65301630]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-ehkonomiki-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-ehkonomiki-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1045 | [[Файл:Red book of Tatarstan.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Кызыл китабы]] | | [[:d:Q4238114|Q4238114]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/tatarika-kitaphanse/tatarstan-tabigate/tatarstan-respublikasy-kyzyl-kitaby-hajvannar-semleklr-gmblr razdely/tatarika-kitaphanse/tatarstan-tabigate/tatarstan-respublikasy-kyzyl-kitaby-hajvannar-semleklr-gmblr] |- | style='text-align:right'| 1046 | [[Файл:National Library Tatarstan — NCC «Kazan» (2020-09-02), exterior 05.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Милли китапханәсе|Татарстан Республикасы Милли китапханәсе]] | | [[:d:Q4314821|Q4314821]] | [[:commons:Category:National Library of the Republic of Tatarstan|National Library of the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/bibliotechnoe-delo/nacionalnaya-biblioteka-respubliki-tatarstan razdely/kultura/bibliotechnoe-delo/nacionalnaya-biblioteka-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1047 | [[Файл:Kremlyovskaya street 9, Kazan (2021-09-23) 01.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы]] | | [[:d:Q20591763|Q20591763]] | [[:commons:Category:Ministry of Education and Science of the Republic of Tatarstan|Ministry of Education and Science of the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-obrazovaniya-i-nauki-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-obrazovaniya-i-nauki-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1048 | | ''[[:d:Q130331369|Татарстан Республикасы мәгарифен үстерү институты]]'' | | [[:d:Q130331369|Q130331369]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/institut-razvitiya-obrazovaniya-respubliki-tatarstan razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/institut-razvitiya-obrazovaniya-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1049 | [[Файл:Pushkin Street 66, Kazan (2021-07-31) 01.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгы]] | | [[:d:Q20591817|Q20591817]] | [[:commons:Category:Ministry of Culture of the Republic of Tatarstan|Ministry of Culture of the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-kultury-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-kultury-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1050 | | ''[[:d:Q123149559|Татарстан Республикасы прокуратурасы]]'' | Россия Федерация субъекты прокуратурасы | [[:d:Q123149559|Q123149559]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/prokuratura razdely/istoriya/novejshee-vremya/prokuratura] |- | style='text-align:right'| 1051 | | ''[[:d:Q137971705|Татарстан Республикасы сулыклары]]'' | Гидрографик белешмә | [[:d:Q137971705|Q137971705]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/tatarika-kitaphanse/tatarstan-tabigate/tatarstan-respublikasy-sulyklary razdely/tatarika-kitaphanse/tatarstan-tabigate/tatarstan-respublikasy-sulyklary] |- | style='text-align:right'| 1052 | [[Файл:Mushtari st 11.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Сәламәтлек саклау министрлыгы]] | | [[:d:Q64605177|Q64605177]] | [[:commons:Category:Ministry of Health of the Republic of Tatarstan|Ministry of Health of the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-zdravoohraneniya-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-zdravoohraneniya-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1053 | [[Файл:Ostrovsky Street 4, Kazan (2021-08-03) 01.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Сәнәгать һәм сәүдә министрлыгы]] | | [[:d:Q65301638|Q65301638]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-promyshlennosti-i-torgovli-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-promyshlennosti-i-torgovli-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1054 | [[Файл:Dzerzhinsky street 10, Kazan (2023-07-06) 01.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Төзелеш, архитектура һәм торак-коммуналь хуҗалык министрлыгы]] | | [[:d:Q65301641|Q65301641]] | [[:commons:Category:Ministry of Construction, Architecture and Housing and Communal Services of the Republic of Tatarstan|Ministry of Construction, Architecture and Housing and Communal Services of the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/ministerstvo-zhilishchno-kommunalnogo-hozyajstva-tatarskoj-assr razdely/istoriya/novejshee-vremya/ministerstvo-zhilishchno-kommunalnogo-hozyajstva-tatarskoj-assr] |- | style='text-align:right'| 1055 | [[Файл:Pushkin Street 37, Kazan (2021-07-31) 05.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Финанс министрлыгы]] | | [[:d:Q20591830|Q20591830]] | [[:commons:Category:Ministry of Finances of the Republic of Tatarstan|Ministry of Finances of the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-finansov-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-finansov-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1056 | [[Файл:Tatarstan Acad Sci.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе]] | | [[:d:Q4059241|Q4059241]] | [[:commons:Category:Academy of Sciences of the Republic of Tatarstan|Academy of Sciences of the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/tatarstan-respublikasy-fnnr-akademiyase razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/tatarstan-respublikasy-fnnr-akademiyase] |- | style='text-align:right'| 1057 | [[Файл:Institute14.jpg|center|128px]] | [[Альфред Халиков исемендәге Археология институты|Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Альфред Халиков исемендәге Археология институты]] | Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең төбәк фәнни-тикшеренү аерымланган структур бүлекчәсе | [[:d:Q86667162|Q86667162]] | [[:commons:Category:Institute of Archaeology named after A. Kh. Khalikov|Institute of Archaeology named after A. Kh. Khalikov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/institut-arheologii-imeni-hhalikova razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/institut-arheologii-imeni-hhalikova] |- | style='text-align:right'| 1058 | [[Файл:Institute Marjani.jpg|center|128px]] | [[Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты|Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты]] | | [[:d:Q25380781|Q25380781]] | [[:commons:Category:Institute of History named after Shigabutdin Marjani|Institute of History named after Shigabutdin Marjani]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/tarih-instituty razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/tarih-instituty] |- | style='text-align:right'| 1059 | | [[Татарстан Республикасы Хезмәт, халыкны эш белән тәэмин итү һәм социаль яклау министрлыгы]] | | [[:d:Q65301186|Q65301186]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-truda-zanyatosti-i-socialnoj-zashchity-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-truda-zanyatosti-i-socialnoj-zashchity-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1060 | [[Файл:Pavliukhin street 75 (2022-08-30) 06.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Экология һәм табигый байлыклар министрлыгы]] | Төбәкнең әйләнә-тирә мохит тотрыклыгы һәм экосистема байлыклары өчен җаваплы министрлыгы | [[:d:Q65301648|Q65301648]] | [[:commons:Category:Ministry of Ecology and Natural Resources for the Republic of Tatarstan|Ministry of Ecology and Natural Resources for the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-ehkologii-i-prirodnyh-resursov-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-ehkologii-i-prirodnyh-resursov-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1061 | [[Файл:Kremlyovskaya Street 16, Kazan (2021-08-25) 06.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Юстиция министрлыгы]] | | [[:d:Q65301652|Q65301652]] | [[:commons:Category:Ministry of Justice of the Republic of Tatarstan|Ministry of Justice of the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-yusticii-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-yusticii-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1062 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган авыл хуҗалыгы механизаторы]] | | [[:d:Q61135639|Q61135639]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-mekhanizator-selskogo-hozyajstva-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-mekhanizator-selskogo-hozyajstva-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1063 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре]] | | [[:d:Q61135666|Q61135666]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-selskogo-hozyajstva-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-selskogo-hozyajstva-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1064 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган агрономы]] | | [[:d:Q61135614|Q61135614]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-agronom-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-agronom-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1065 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган азык-төлек сәнәгате хезмәткәре]] | | [[:d:Q61135689|Q61135689]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-pishchevoj-promyshlennosti-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-pishchevoj-promyshlennosti-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1066 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган артисты|Татарстан Республикасының атказанган артисты]] | | [[:d:Q4187936|Q4187936]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-artist-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-artist-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1067 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган ветеринария табибы]] | | [[:d:Q61135620|Q61135620]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-veterinarnyj-vrach-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-veterinarnyj-vrach-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1068 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган зоотехнигы]] | | [[:d:Q61135637|Q61135637]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-zootekhnik-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-zootekhnik-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1069 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган икътисадчысы]] | | [[:d:Q61135668|Q61135668]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-ehkonomist-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-ehkonomist-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1070 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган машина төзүчесе]] | | [[:d:Q61135644|Q61135644]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-mashinostroitel-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-mashinostroitel-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1071 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган мәгълүматлаштыру һәм элемтә хезмәткәре]] | | [[:d:Q61135658|Q61135658]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-informacii-i-svyazi-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-informacii-i-svyazi-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1072 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган мәдәният хезмәткәре]] | | [[:d:Q61135697|Q61135697]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-kultury-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-kultury-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1073 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган нефтьчесе]] | | [[:d:Q61135669|Q61135669]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-neftyanik-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-neftyanik-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1074 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган рационализаторы]] | | [[:d:Q61135670|Q61135670]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-racionalizator-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-racionalizator-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1075 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган сәламәтлек саклау хезмәткәре]] | | [[:d:Q61135657|Q61135657]] | [[:commons:Category:Honored Health Care Worker of the Republic of Tatarstan|Honored Health Care Worker of the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-zdravoohraneniya-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-zdravoohraneniya-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1076 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган сәнгать эшлеклесе|Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе]] | | [[:d:Q24932254|Q24932254]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-deyatel-iskusstv-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-deyatel-iskusstv-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1077 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган табибы]] | | [[:d:Q61135631|Q61135631]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-vrach-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-vrach-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1078 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган төзүчесе]] | | [[:d:Q61135692|Q61135692]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-stroitel-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-stroitel-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1079 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган уйлап табучысы]] | | [[:d:Q16653432|Q16653432]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-izobretatel-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-izobretatel-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1080 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган укытучысы]] | | [[:d:Q61135696|Q61135696]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-uchitel-shkoly-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-uchitel-shkoly-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1081 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган фән эшлеклесе]] | | [[:d:Q56494468|Q56494468]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-deyatel-nauki-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-deyatel-nauki-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1082 | | [[Татарстан Республикасының Атказанган фән һәм техника эшлеклесе]] | | [[:d:Q61927234|Q61927234]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-deyatel-nauki-i-tekhniki-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-deyatel-nauki-i-tekhniki-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1083 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган химигы]] | | [[:d:Q61135682|Q61135682]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-himik-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-himik-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1084 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган югары мәктәп хезмәткәре]] | | [[:d:Q61135704|Q61135704]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-vysshej-shkoly-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-vysshej-shkoly-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1085 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган җиңел сәнәгать хезмәткәре]] | | [[:d:Q61135699|Q61135699]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-lyogkoj-promyshlennosti-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-lyogkoj-promyshlennosti-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1086 | [[Файл:Национальный музей Республики Татарстан.JPG|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының милли музее]] | | [[:d:Q4315032|Q4315032]] | [[:commons:Category:National museum of the Republic of Tatarstan|National museum of the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/muzejlar/tatarstan-respublikasyny-milli-muzee razdely/kultura/muzejlar/tatarstan-respublikasyny-milli-muzee] |- | style='text-align:right'| 1087 | [[Файл:NarodniArtistTatarstana.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Халык артисты|Татарстан Республикасының халык артисты]] | | [[:d:Q4313318|Q4313318]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/narodnyj-artist-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/narodnyj-artist-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1088 | [[Файл:NarodniIsoTatarstan.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Халык рәссамы]] | | [[:d:Q4313413|Q4313413]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/narodnyj-hudozhnik-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/narodnyj-hudozhnik-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1089 | [[Файл:NarodniUcitelTatarstana.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Халык укытучысы]] | | [[:d:Q4313405|Q4313405]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/narodnyj-uchitel-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/narodnyj-uchitel-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1090 | [[Файл:NarodniPisatelTatarstana.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Халык язучысы]] | | [[:d:Q4313382|Q4313382]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/narodnyj-pisatel-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/narodnyj-pisatel-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1091 | [[Файл:Ibrahimov Institute of Language, Literature and Art (2021-03-25) 02.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]] | | [[:d:Q13207360|Q13207360]] | [[:commons:Category:Institute of Language, Literature and Art named after Galimzhan Ibrahimov|Institute of Language, Literature and Art named after Galimzhan Ibrahimov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/tel-dbiyat-m-sngat-instituty razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/tel-dbiyat-m-sngat-instituty] |- | style='text-align:right'| 1092 | | [[Татарстан — Яңа Гасыр]] | Татарстанның ике дәүләт телендә тапшыручы теле-радио-компаниясе | [[:d:Q4452536|Q4452536]] | [[:commons:Category:TNV|TNV]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/telekompanii/teleradiokompaniya-novyj-vek razdely/sredstva-massovoj-informacii/telekompanii/teleradiokompaniya-novyj-vek] |- | style='text-align:right'| 1093 | | [[1921-1922 еллар Татарстан ачлыгы|Татарстанда 1921-1922 еллар ачлыгы]] | | [[:d:Q3567380|Q3567380]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/golod-1921-1922-godov razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/golod-1921-1922-godov] |- | style='text-align:right'| 1094 | | [[Татарстанны гыйльми өйрәнү җәмгыяте]] | | [[:d:Q110221763|Q110221763]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/fnni-mgyyatlr/tatarstanny-gyjlmi-jrn-mgyyate razdely/nauka/fnni-mgyyatlr/tatarstanny-gyjlmi-jrn-mgyyate] |- | style='text-align:right'| 1095 | [[Файл:State Prize of the Republic of Tatarstan in the Field of Science and Technology (new).png|center|128px]] | [[Татарстанның фән һәм техника өлкәсендәге Дәүләт бүләге]] | | [[:d:Q20591892|Q20591892]] | [[:commons:Category:State Prize of the Republic of Tatarstan in the Field of Science and Technology|State Prize of the Republic of Tatarstan in the Field of Science and Technology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/gosudarstvennaya-premiya-respubliki-tatarstan-v-oblasti-nauki-i-tekhniki razdely/respublika-tatarstan/gosudarstvennaya-premiya-respubliki-tatarstan-v-oblasti-nauki-i-tekhniki] |- | style='text-align:right'| 1096 | [[Файл:Balanced Rock.jpg|center|128px]] | [[тау токымы]] | җир кабыгы катламнарының билгеле бер төре, казылма минерал | [[:d:Q8063|Q8063]] | [[:commons:Category:Rocks|Rocks]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/tau-tokymnary razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/tau-tokymnary] |- | style='text-align:right'| 1097 | | [[Николаевка (Минзәлә районы)|Тауборын]] | | [[:d:Q20587918|Q20587918]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/menzelinskij-rajon/nikolaevka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/menzelinskij-rajon/nikolaevka] |- | style='text-align:right'| 1098 | | ''[[:d:Q34940006|Ташъелга]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Мөшеге елгасының (Ык елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q34940006|Q34940006]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tashelga razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tashelga] |- | style='text-align:right'| 1099 | | [[Таһир Якупов]] | җырчы (тенор, 1946-1999), ТАССРның атказанган артисты (1977) | [[:d:Q13207356|Q13207356]] | [[:commons:Category:Tagir Yakupov|Tagir Yakupov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/yakupov-tagir-abdullovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/yakupov-tagir-abdullovich] |- | style='text-align:right'| 1100 | | ''[[:d:Q1759988|тел нормалары]]'' | | [[:d:Q1759988|Q1759988]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/tatarskij-yazyk/yazykovaya-norma razdely/narody/tatary/tatarskij-yazyk/yazykovaya-norma] |- | style='text-align:right'| 1101 | [[Файл:TerekRiver NorthGeorgia.jpg|center|128px]] | [[Терек елгасы буендагы сугыш]] | Аксак Тимернең Туктамышка каршы оештырган икенче зур сугышы | [[:d:Q2508958|Q2508958]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/znachimye-sobytiya/terek-elgasy-buendagy-sugysh razdely/istoriya/srednie-veka/znachimye-sobytiya/terek-elgasy-buendagy-sugysh] |- | style='text-align:right'| 1102 | | [[Тетвел (елга)|Тетвел]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кичүнең (Чишмә бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q6567821|Q6567821]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tetvel razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tetvel] |- | style='text-align:right'| 1103 | | [[Тигән|Тигәнәле]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Шонталының (Чулман бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q6555561|Q6555561]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tignle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tignle] |- | style='text-align:right'| 1104 | | [[Тимерлек (елга)|Тимерлек]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең уң кушылдыгы | [[:d:Q4454427|Q4454427]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/timerlek razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/timerlek] |- | style='text-align:right'| 1105 | | [[Тимерша Соловьёв]] | | [[:d:Q25555602|Q25555602]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/solovyov-timersha-salavatullovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/solovyov-timersha-salavatullovich] |- | style='text-align:right'| 1106 | | [[Тиргәвеш]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q756713|Q756713]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tirgvesh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tirgvesh] |- | style='text-align:right'| 1107 | | ''[[:d:Q36357243|Тож]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шәмәк елгасының (Казансу елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q36357243|Q36357243]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tozh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tozh] |- | style='text-align:right'| 1108 | | [[Тойгуҗа]] | | [[:d:Q18803834|Q18803834]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/tojguzino razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/tojguzino] |- | style='text-align:right'| 1109 | | [[Томбарлы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q756083|Q756083]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tombarly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tombarly] |- | style='text-align:right'| 1110 | | [[Томбы]] | Чуашстан һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Чирмешәннең (Бола, Зөя бассейннары) кушылдыгы | [[:d:Q64706825|Q64706825]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tomba razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tomba] |- | style='text-align:right'| 1111 | | [[Тормы]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Үләмәнең сул кушылдыгы | [[:d:Q4466199|Q4466199]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tormy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tormy] |- | style='text-align:right'| 1112 | [[Файл:Peat (49302157252).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q184624|торф]]'' | | [[:d:Q184624|Q184624]] | [[:commons:Category:Peat|Peat]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/torf razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/torf] |- | style='text-align:right'| 1113 | | ''[[:d:Q4461599|Тоша]]'' | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөя елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q4461599|Q4461599]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tosha razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tosha] |- | style='text-align:right'| 1114 | [[Файл:Trinia glauca eF.jpg|center|128px]] | [[триния]] | чатыр чәчәклеләр семьялыгыннан ике- һәм күпьеллык үләнчел үсемлекләр ыругы | [[:d:Q11953137|Q11953137]] | [[:commons:Category:Trinia|Trinia]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/triniya razdely/priroda/rastitelnost/triniya] |- | style='text-align:right'| 1115 | [[Файл:Dandelion (Taraxacum) Clock - Tennessee, USA - May 31, 2014.jpg|center|128px]] | [[тузганак]] | | [[:d:Q30024|Q30024]] | [[:commons:Category:Taraxacum|Taraxacum]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/tuzganak razdely/priroda/rastitelnost/tuzganak] |- | style='text-align:right'| 1116 | [[Файл:Views from the Devil's Tower-22.jpg|center|128px]] | [[Туйма елгасы|Туйма]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q2464388|Q2464388]] | [[:commons:Category:Toyma River|Toyma River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tujma razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tujma] |- | style='text-align:right'| 1117 | [[Файл:Туймазинский государственный татарский драматический театр.jpg|center|128px]] | [[Туймазы дәүләт татар драма театры|Туймазы татар дәүләт драма театры]] | | [[:d:Q4465016|Q4465016]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/tujmazinskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/tujmazinskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr] |- | style='text-align:right'| 1118 | [[Файл:Бетьки (09.09.05) - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Тукай районы]] | | [[:d:Q2627322|Q2627322]] | [[:commons:Category:Tukayevsky District|Tukayevsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tukaj-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tukaj-rajony] |- | style='text-align:right'| 1119 | [[Файл:Leptophyes punctatissima 20050808 028.jpg|center|128px]] | [[Турыканатлылар]] | бөҗәкләр отряды | [[:d:Q167810|Q167810]] | [[:commons:Category:Orthoptera|Orthoptera]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/turykanatlylar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/turykanatlylar] |- | style='text-align:right'| 1120 | | [[Туфан Миңнуллин]] | күренекле татар драматургы, язучы, публицист, җәмәгать эшлеклесе, сәясәтче (1935-2012) | [[:d:Q559129|Q559129]] | [[:commons:Category:Tufan Minnullin|Tufan Minnullin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/minullin-tufan-gabdulla-uly razdely/kultura/literatura/shheslr/minullin-tufan-gabdulla-uly] |- | style='text-align:right'| 1121 | | [[Түбән Кама татар дәүләт драма театры|Туфан Миңнуллин исемендәге Түбән Кама татар дәүләт драма театры]] | Түбән Кама шәһәрендә урнашкан татар театры | [[:d:Q20592844|Q20592844]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/nizhnekamskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/nizhnekamskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr] |- | style='text-align:right'| 1122 | | [[Түбән Кама педагогика көллияте]] | | [[:d:Q31444500|Q31444500]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/nizhnekamskij-pedagogicheskij-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/nizhnekamskij-pedagogicheskij-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 1123 | [[Файл:Nizhnekamsk Main mosque.jpg|center|128px]] | [[Түбән Кама районы]] | | [[:d:Q2220488|Q2220488]] | [[:commons:Category:Nizhnekamsky District|Nizhnekamsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tbn-kama-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tbn-kama-rajony] |- | style='text-align:right'| 1124 | [[Файл:Nishnekamsk reservoir Naberezhnye Chelny.JPG|center|128px]] | [[Түбән Кама сусаклагычы]] | сусаклагыч | [[:d:Q1425346|Q1425346]] | [[:commons:Category:Nizhnekamsk Reservoir|Nizhnekamsk Reservoir]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/vodohranilisha/tbn-kama-susaklagychy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/vodohranilisha/tbn-kama-susaklagychy] |- | style='text-align:right'| 1125 | | [[Түбән Кама транспорт инфраструктурасы көллияте]] | | [[:d:Q31444470|Q31444470]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/nizhnekamskij-agropromyshlennyj-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/nizhnekamskij-agropromyshlennyj-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 1126 | | ''[[:d:Q36358782|Түбән Ямаш]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягында, Бөгелмә Зәе елгасының (Дала Зәе елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q36358782|Q36358782]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nizhnyaya-yamashka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nizhnyaya-yamashka] |- | style='text-align:right'| 1127 | | [[Тәлгать Бикчурин]] | | [[:d:Q58870643|Q58870643]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/bikchurin-talgat-nazmetdinovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/bikchurin-talgat-nazmetdinovich] |- | style='text-align:right'| 1128 | | ''[[:d:Q36358966|Тәмте]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишә елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q36358966|Q36358966]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tmte razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tmte] |- | style='text-align:right'| 1129 | [[Файл:Газеты «Терджиман (Переводчик)» (1883-1918 ) Perevodchik 10. 04. 1883 №1.jpg|center|128px]] | [[Тәрҗеман]] | 1885–1918 Бакчасарай кырымтатарча һәм русча иҗтимагый-сәяси, әдәби һәм фәнни газета | [[:d:Q11319434|Q11319434]] | [[:commons:Category:Tercüman (Bakhchysarai)|Tercüman (Bakhchysarai)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/tardzheman razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/tardzheman] |- | style='text-align:right'| 1130 | | [[Тәслимә Фәйзуллина]] | драма актрисасы, педагог (1953-2018), ТРның халык артисты (2008) | [[:d:Q57315994|Q57315994]] | [[:commons:Category:Taslima Fayzullina|Taslima Fayzullina]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/fajzullina-taslima-halyafovna razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/fajzullina-taslima-halyafovna] |- | style='text-align:right'| 1131 | | [[Тәтеш авыл хуҗалыгы техникумы]] | | [[:d:Q31444480|Q31444480]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/tetyushskij-selskohozyajstvennyj-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/tetyushskij-selskohozyajstvennyj-tekhnikum] |- | style='text-align:right'| 1132 | [[Файл:Тетюшифото.jpg|center|128px]] | [[Тәтеш районы]] | | [[:d:Q2670322|Q2670322]] | [[:commons:Category:Tetyushsky District|Tetyushsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/ttesh-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/ttesh-rajony] |- | style='text-align:right'| 1133 | [[Файл:00 3080 Mehliger Salbei (Salvia farinacea).jpg|center|128px]] | [[Күбәләкләр|тәңкәканатлылар]] | | [[:d:Q28319|Q28319]] | [[:commons:Category:Lepidoptera|Lepidoptera]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/kblklr razdely/priroda/zhivotnyj-mir/kblklr] |- | style='text-align:right'| 1134 | [[Файл:Orkhon.svg|center|128px]] | [[Тәңре]] | Торынгы төрки мифологиядә – күк Алласы, «Күк Рухы», галәмне яратучы илаһи зат һәм аның хакиме | [[:d:Q2481517|Q2481517]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/verovaniya-i-mifologiya/otdelnye-personazhi-poverya/tre razdely/narody/tatary/verovaniya-i-mifologiya/otdelnye-personazhi-poverya/tre] |- | style='text-align:right'| 1135 | [[Файл:Common Nighthawk.jpg|center|128px]] | [[Төн күгәрченнәре]] | кошлар семьялыгы | [[:d:Q27244|Q27244]] | [[:commons:Category:Caprimulgidae|Caprimulgidae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/tn-kgrchennre razdely/priroda/zhivotnyj-mir/tn-kgrchennre] |- | style='text-align:right'| 1136 | | [[Урай (елга)|Урай]] | Татарстан елгасы, Чулманның Көнбатыш Чулман алдындагы уң кушылдыгы | [[:d:Q6555684|Q6555684]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/uraj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/uraj] |- | style='text-align:right'| 1137 | | [[Уратма (елга)|Уратма]] | Татарстан елгасы, Чулманның Көнчыгыш Чулман аръягындагы сул кушылдыгы | [[:d:Q6556226|Q6556226]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/uratma razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/uratma] |- | style='text-align:right'| 1138 | | [[Оргыды (елга)|Ургыды]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Минзәлә елгасының кушылдыгы | [[:d:Q756158|Q756158]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/urgydy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/urgydy] |- | style='text-align:right'| 1139 | | [[Удалинка|Урдала]] | Самар өлкәсе һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмәнең уң кушылдыгы | [[:d:Q6566450|Q6566450]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/urdalinka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/urdalinka] |- | style='text-align:right'| 1140 | | [[Урдалы (елга)|Урдала]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмәнең уң кушылдыгы | [[:d:Q6566769|Q6566769]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/urdala razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/urdala] |- | style='text-align:right'| 1141 | | [[Урсалы (Дала Зәе кушылдыгы)|Урсалы]] | Татарстан елгасы (10.9 км), Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең уң кушылдыгы | [[:d:Q1089929|Q1089929]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ursaly-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ursaly-1] |- | style='text-align:right'| 1142 | | [[Урсалы (елга)|Урсалы]] | Татарстан елгасы (26.6 км), Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең уң кушылдыгы | [[:d:Q1093111|Q1093111]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ursaly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ursaly] |- | style='text-align:right'| 1143 | | ''[[:d:Q36203077|Уса]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Барҗы елгасының (Иж елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q36203077|Q36203077]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/usa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/usa] |- | style='text-align:right'| 1144 | | [[Устье (елга)|Устье]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Чөкәнешнең (Чишмә бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q6581020|Q6581020]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/uste razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/uste] |- | style='text-align:right'| 1145 | | ''[[:d:Q140944495|Утыз тугыз җитәкче хаты]]'' | РКП(б) елның Татарстан өлкә комитеты һәм ТАССР ҮБК һ.б. дәүләт структуралары әгъзаларының РКП(б) ҮК Политбюросы һәм Секретариаты әгъзаларына юлланган хаты | [[:d:Q140944495|Q140944495]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/pismo-39-ti razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/pismo-39-ti] |- | style='text-align:right'| 1146 | [[Файл:ӨФӨ-2015-(v2).jpg|center|128px]] | [[Уфа]] | Русиядәге шәһәр, Башкортстан республикасының башкаласы һәм бер вакытта Уфа районының дә үзәге | [[:d:Q911|Q911]] | [[:commons:Category:Ufa|Ufa]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/respublika-bashkortostan/ufa razdely/rossijskaya-federaciya/respublika-bashkortostan/ufa] |- | style='text-align:right'| 1147 | [[Файл:Facial Chronicle - b.08, p.438.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q975001|ушкуйниклар]]'' | Новгородның кораллы дружина әгъзалары (елга пиратлары) | [[:d:Q975001|Q975001]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/znachimye-sobytiya/ushkujniklar razdely/istoriya/srednie-veka/znachimye-sobytiya/ushkujniklar] |- | style='text-align:right'| 1148 | | [[Ушмы (Нократ кушылдыгы)|Ушма]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Нократның уң кушылдыгы | [[:d:Q484599|Q484599]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ushma razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ushma] |- | style='text-align:right'| 1149 | | [[Әлмәт музыка көллияте|Ф.З. Яруллин исемендәге Әлмәт музыка көллияте]] | | [[:d:Q25555734|Q25555734]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/lmt-muzyka-klliyate razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/lmt-muzyka-klliyate] |- | style='text-align:right'| 1150 | | ''[[:d:Q7507224|Фазыл Фәйзерахман улы Әмиров]]'' | | [[:d:Q7507224|Q7507224]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/amirov-fazyl-fajzrahmanovich razdely/zdravoohranenie/personalii/amirov-fazyl-fajzrahmanovich] |- | style='text-align:right'| 1151 | [[Файл:Chuquicamata.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q853915|файдалы казылмалар геологиясе]]'' | | [[:d:Q853915|Q853915]] | [[:commons:Category:Economic geology|Economic geology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/fajdaly-kazylmalar-geologiyase razdely/nauka/fajdaly-kazylmalar-geologiyase] |- | style='text-align:right'| 1152 | [[Файл:Pharmacologyprism.jpg|center|128px]] | [[фармакология]] | | [[:d:Q128406|Q128406]] | [[:commons:Category:Pharmacology|Pharmacology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/farmakologiya razdely/zdravoohranenie/farmakologiya] |- | style='text-align:right'| 1153 | | [[Фасил Әхмәтов|Фасил Әхмәтев]] | совет татар композиторы | [[:d:Q13207818|Q13207818]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/hmtov-fasil-hmtgali-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/hmtov-fasil-hmtgali-uly] |- | style='text-align:right'| 1154 | | [[Фатих Кәрим]] | татар шагыйре | [[:d:Q13207820|Q13207820]] | [[:commons:Category:Fatykh Karim|Fatykh Karim]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/krim-fatih razdely/kultura/literatura/shheslr/krim-fatih] |- | style='text-align:right'| 1155 | [[Файл:Фатих Карими с семьей.jpg|center|128px]] | [[Фатих Кәрими]] | татар язучысы, нашир, журналист, җәмәгать эшлеклесе | [[:d:Q13207824|Q13207824]] | [[:commons:Category:Fatih Karimi|Fatih Karimi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/karimi-karimov-fatih-muhammetfatyh-gilmanovich razdely/kultura/literatura/personalii/karimi-karimov-fatih-muhammetfatyh-gilmanovich] |- | style='text-align:right'| 1156 | [[Файл:Халиди Фатих.jpg|center|128px]] | [[Фатих Халиди]] | мәгърифәтче әдип, тәрҗемәче, татар әдәбиятында драматургия жанрына нигез салучыларның берсе (1850-1923) | [[:d:Q110129465|Q110129465]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/halidi-fatih-hammad-ugyly razdely/kultura/literatura/personalii/halidi-fatih-hammad-ugyly] |- | style='text-align:right'| 1157 | | [[Фатыйх Шәрипов]] | Сәвитләр Берлеге Каһарманы | [[:d:Q4520539|Q4520539]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/voennoe-delo/personalii/sharipov-fatyh-zaripovich razdely/voennoe-delo/personalii/sharipov-fatyh-zaripovich] |- | style='text-align:right'| 1158 | [[Файл:Amirxan.JPG|center|128px]] | [[Фатих Әмирхан|Фатыйх Әмирхан]] | татар язучысы, драматург, публицист, әдәби тәнкыйтьче, җәмәгать эшлеклесе. Татар сатира жанрын тудыручы | [[:d:Q2426955|Q2426955]] | [[:commons:Category:Fatikh Amirkhan|Fatikh Amirkhan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/mirhan-fatih razdely/kultura/literatura/shheslr/mirhan-fatih] |- | style='text-align:right'| 1159 | [[Файл:Fayaz Huzin (2023-02-20).JPG|center|128px]] | [[Фаяз Хуҗин]] | | [[:d:Q97182197|Q97182197]] | [[:commons:Category:Fayaz Huzin|Fayaz Huzin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/huin-fayaz-shrip-uly razdely/nauka/personalii/huin-fayaz-shrip-uly] |- | style='text-align:right'| 1160 | [[Файл:FSB building, Kazan (2021-06-14) 01.jpg|center|128px]] | [[Федераль куркынычсызлык хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча идарәсе]] | | [[:d:Q107165251|Q107165251]] | [[:commons:Category:Directorate of the Federal Security Service for the Republic of Tatarstan|Directorate of the Federal Security Service for the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/komitet-gosudarstvennoj-bezopasnosti-respubliki-tatarstan-kgb-rt razdely/istoriya/novejshee-vremya/komitet-gosudarstvennoj-bezopasnosti-respubliki-tatarstan-kgb-rt] |- | style='text-align:right'| 1161 | | [[Феоктист Богоявленский]] | химик, профессор (1939) | [[:d:Q63848048|Q63848048]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/bogoyavlenskij-feoktist-ivanovich razdely/nauka/personalii/bogoyavlenskij-feoktist-ivanovich] |- | style='text-align:right'| 1162 | [[Файл:CollageFisica.jpg|center|128px]] | [[физика]] | | [[:d:Q413|Q413]] | [[:commons:Category:Physics|Physics]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/fizika razdely/nauka/fizika] |- | style='text-align:right'| 1163 | [[Файл:Claude Bernard and his pupils. Oil painting after Léon-Augus Wellcome V0017769.jpg|center|128px]] | [[физиология]] | | [[:d:Q521|Q521]] | [[:commons:Category:Physiology|Physiology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/fiziologiya-cheloveka-i-zhivotnyh razdely/nauka/fiziologiya-cheloveka-i-zhivotnyh] |- | style='text-align:right'| 1164 | | [[Флора Әхмәтова-Урманче]] | фольклорчы (1935-2007), Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (1997) | [[:d:Q20598975|Q20598975]] | [[:commons:Category:Flora Ahmetova-Urmanche|Flora Ahmetova-Urmanche]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/hmtova-flora-vaap-kyzy razdely/nauka/personalii/hmtova-flora-vaap-kyzy] |- | style='text-align:right'| 1165 | [[Файл:Foat Galimullin (2023-03-17).JPG|center|128px]] | [[Фоат Галимуллин]] | татар әдәбияты белгече, профессор, филология фәннәре докторы | [[:d:Q25555800|Q25555800]] | [[:commons:Category:Foat Galimullin|Foat Galimullin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/galimullin-foat-galimulla-uly razdely/nauka/personalii/galimullin-foat-galimulla-uly] |- | style='text-align:right'| 1166 | [[Файл:Fyodor Malinovskiy.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q131918184|Фёдор Малиновский]]'' | РИ архитекторы (1864-1911+) | [[:d:Q131918184|Q131918184]] | [[:commons:Category:Fyodor Malinovskiy|Fyodor Malinovskiy]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/malinovskij-fyodor-nikolaevich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/malinovskij-fyodor-nikolaevich] |- | style='text-align:right'| 1167 | [[Файл:Yarullin.jpg|center|128px]] | [[Фәнис Яруллин]] | татар шагыйре, язучы һәм драматург (1938-2011), ТАССРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1985), ТРның халык шагыйре (2001) | [[:d:Q4539024|Q4539024]] | [[:commons:Category:Fanis Yarullin|Fanis Yarullin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/yarullin-fanis-gataullovich razdely/kultura/literatura/personalii/yarullin-fanis-gataullovich] |- | style='text-align:right'| 1168 | | [[Фәридә Салитова]] | | [[:d:Q25555472|Q25555472]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/salitova-frid-shrif-kyzy razdely/nauka/personalii/salitova-frid-shrif-kyzy] |- | style='text-align:right'| 1169 | [[Файл:Farid Yarullin (1930s) 01.jpg|center|128px]] | [[Фәрит Яруллин]] | татар композиторы | [[:d:Q1966192|Q1966192]] | [[:commons:Category:Farid Yarullin|Farid Yarullin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/yarullin-frit razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/yarullin-frit] |- | style='text-align:right'| 1170 | | ''[[:d:Q16723219|Фәрит Җәлалов]]'' | | [[:d:Q16723219|Q16723219]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/yalalov-frit-gabdelgaziz-uly razdely/nauka/personalii/yalalov-frit-gabdelgaziz-uly] |- | style='text-align:right'| 1171 | [[Файл:Tazkarat al-Fuqaha.jpg|center|128px]] | [[фәтва]] | | [[:d:Q179274|Q179274]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/fetva razdely/religiya/islam/fetva] |- | style='text-align:right'| 1172 | | [[Фәтхи Бурнаш]] | татар совет журналисты, драматургы, шагыйре һәм прозаигы | [[:d:Q13207876|Q13207876]] | [[:commons:Category:Fathi Burnash|Fathi Burnash]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/burnash-fthi razdely/kultura/literatura/shheslr/burnash-fthi] |- | style='text-align:right'| 1173 | | [[Фәхри Насретдинов|Фәхри Нәсретдинев]] | | [[:d:Q13207879|Q13207879]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/nasretdinov-fhri-hsen-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/nasretdinov-fhri-hsen-uly] |- | style='text-align:right'| 1174 | | [[Фәүзи Йосыпов]] | табиб-травматолог-ортопед, профессор, фән докторы | [[:d:Q132018500|Q132018500]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/yusupov-fauzej-sadrievich razdely/zdravoohranenie/personalii/yusupov-fauzej-sadrievich] |- | style='text-align:right'| 1175 | | [[Халидия мәдрәсәсе]] | Казанда, Зәңгәр мәчет каршындагы мәдрәсә (1825-1918) | [[:d:Q54491969|Q54491969]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/halidiya razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/halidiya] |- | style='text-align:right'| 1176 | | [[Харис Фәйзи-Чистапули]] | | [[:d:Q30610158|Q30610158]] | [[:commons:Category:Haris Fayzi|Haris Fayzi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/fajzi-chistapuli-fajzullin-haris-zarifovich razdely/obrazovanie/personalii/fajzi-chistapuli-fajzullin-haris-zarifovich] |- | style='text-align:right'| 1177 | [[Файл:Al-Haram mosque - Flickr - Al Jazeera English.jpg|center|128px]] | [[хаҗ]] | | [[:d:Q234915|Q234915]] | [[:commons:Category:Hajj|Hajj]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/hadzh razdely/religiya/islam/hadzh] |- | style='text-align:right'| 1178 | [[Файл:Astrakhan Khanate-ru.png|center|128px]] | [[Xacitarxan|Хаҗитархан]] | Урта гасырлар (XIII–XVI йөзләр) Алтын Урда шәһәре | [[:d:Q2477836|Q2477836]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/haitarhan razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/haitarhan] |- | style='text-align:right'| 1179 | [[Файл:Chemicals in flasks.jpg|center|128px]] | [[химия]] | | [[:d:Q2329|Q2329]] | [[:commons:Category:Chemistry|Chemistry]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/himiya razdely/nauka/himiya] |- | style='text-align:right'| 1180 | | [[Хуҗа Бәдигый]] | | [[:d:Q20594454|Q20594454]] | [[:commons:Category:Khodzha Badygov|Khodzha Badygov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/badigi-hodzha razdely/nauka/personalii/badigi-hodzha] |- | style='text-align:right'| 1181 | [[Файл:Hadith Books.jpg|center|128px]] | [[хәдис]] | | [[:d:Q234343|Q234343]] | [[:commons:Category:Hadith|Hadith]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/hadis razdely/religiya/islam/hadis] |- | style='text-align:right'| 1182 | | [[Хәйдәр Бигичев]] | татар җырчысы | [[:d:Q16537005|Q16537005]] | [[:commons:Category:Haidar Bigichev|Haidar Bigichev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/bigichev-hjdr-abbas-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/bigichev-hjdr-abbas-uly] |- | style='text-align:right'| 1183 | [[Файл:Хайрулла Тимербулатович Усманов.jpg|center|128px]] | [[Хәйрулла Госманов]] | | [[:d:Q112991597|Q112991597]] | [[:commons:Category:Khayrullah Gosmanov|Khayrullah Gosmanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/usmanov-hajrulla razdely/religiya/islam/personalii/usmanov-hajrulla] |- | style='text-align:right'| 1184 | [[Файл:Usmanov KhA.jpg|center|128px]] | [[Хәйрулла Усманов]] | | [[:d:Q28358855|Q28358855]] | [[:commons:Category:Khairulla Usmanov|Khairulla Usmanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/usmanov-hajrulla-abdrahmanovich razdely/religiya/islam/personalii/usmanov-hajrulla-abdrahmanovich] |- | style='text-align:right'| 1185 | | [[Хәким Сәлимҗанов]] | драма актеры, режиссер, ТАССРның халык артисты (1957) | [[:d:Q61958884|Q61958884]] | [[:commons:Category:Khakim Salimzhanov|Khakim Salimzhanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/slimanov-hkim-josyf-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/slimanov-hkim-josyf-uly] |- | style='text-align:right'| 1186 | | [[Хәлимә Корбангалиева]] | | [[:d:Q112911897|Q112911897]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/kurbangalieva-korbangalieva-halima-muhutdinovna razdely/nauka/personalii/kurbangalieva-korbangalieva-halima-muhutdinovna] |- | style='text-align:right'| 1187 | [[Файл:SEM2-1.jpg|center|128px]] | [[Хәмид Мөштәри]] | татар галиме, физик | [[:d:Q7223467|Q7223467]] | [[:commons:Category:Hamid Mushtari|Hamid Mushtari]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/mshtri-hmit-mozaffar-uly razdely/nauka/personalii/mshtri-hmit-mozaffar-uly] |- | style='text-align:right'| 1188 | | [[Хәмит Ярми]] | | [[:d:Q20597366|Q20597366]] | [[:commons:Category:Hamit Yarmi|Hamit Yarmi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/yarmi-yarmuhametov-hamit-husnutdinovich razdely/nauka/personalii/yarmi-yarmuhametov-hamit-husnutdinovich] |- | style='text-align:right'| 1189 | [[Файл:Хасан-Гата Габяши (1911).jpg|center|128px]] | [[Хәсәнгата Габәши]] | татар дин һәм җәмәгать эшлеклесе, тарихчы, педагог (1863-1936) | [[:d:Q4130991|Q4130991]] | [[:commons:Category:Khasan-Gata Gabashi|Khasan-Gata Gabashi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/gabashi-hasan-gata razdely/religiya/islam/personalii/gabashi-hasan-gata] |- | style='text-align:right'| 1190 | | [[Хөсәен Гыйззәтуллин]] | эпизоотолог, иммунолог, ветеринария фәннәре докторы (1956 ел), профессор (1958 ел), ТАССРның, РСФСРның атказанган фән эшлеклесе (1965, 1975 еллар) | [[:d:Q57909537|Q57909537]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/gyjzztullin-hsen-gali-uly razdely/nauka/personalii/gyjzztullin-hsen-gali-uly] |- | style='text-align:right'| 1191 | [[Файл:Медресе Хусаиния в красках. Начало XX века.jpg|center|128px]] | [[Хөсәения мәдрәсәсе]] | Ырынбур мәдрәсәсе (1889-1919) | [[:d:Q4502459|Q4502459]] | [[:commons:Category:Husayniya Madrasah in Orenburg|Husayniya Madrasah in Orenburg]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/husainiya razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/husainiya] |- | style='text-align:right'| 1192 | | [[хөтбә]] | | [[:d:Q738826|Q738826]] | [[:commons:Category:Khutbah|Khutbah]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/hutba razdely/religiya/islam/hutba] |- | style='text-align:right'| 1193 | [[Файл:На берегу Чебоксарки. Русская Чебоксарка. Новошешминский р-н. РТ. Июль 2015 - panoramio.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q32634704|Чабаксар]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Кама аръягындагы Олы Чирмешән елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q32634704|Q32634704]] | [[:commons:Category:Cheboksarka River (Tatarstan)|Cheboksarka River (Tatarstan)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/] |- | style='text-align:right'| 1194 | | [[Чаж]] | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Ижның уң кушылдыгы | [[:d:Q756369|Q756369]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chazh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chazh] |- | style='text-align:right'| 1195 | [[Файл:Naberezhnye Tchelny 1.JPG|center|128px]] | [[Чаллы]] | Татарстандагы шәһәр | [[:d:Q95041|Q95041]] | [[:commons:Category:Naberezhnye Chelny|Naberezhnye Chelny]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-okruga/naberezhnye-chelny razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-okruga/naberezhnye-chelny] |- | style='text-align:right'| 1196 | | [[Чаллы (елга)|Чаллы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чулманның сул кушылдыгы | [[:d:Q1098516|Q1098516]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chally-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chally-1] |- | style='text-align:right'| 1197 | | [[Чаллы (Олы Чирмешән кушылдыгы)|Чаллы]] | Самар өлкәсе һәм Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең сул кушылдыгы | [[:d:Q4508442|Q4508442]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chally-3 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chally-3] |- | style='text-align:right'| 1198 | | [[Чаллы (Чишмә кушылдыгы)|Чаллы]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Чишмәнең сул кушылдыгы | [[:d:Q6566268|Q6566268]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chally razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chally] |- | style='text-align:right'| 1199 | | [[Чаллы (Актай кушылдыгы)|Чаллы]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Актайның сул кушылдыгы | [[:d:Q13208050|Q13208050]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chally-2 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chally-2] |- | style='text-align:right'| 1200 | | [[Наратлы (Ык кушылдыгы)|Чалпы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q756599|Q756599]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chalpy-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chalpy-1] |- | style='text-align:right'| 1201 | | [[Чангара (Сөлчә кушылдыгы)|Чангар]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Сөлчәнең (Зөя бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q84360|Q84360]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/changar razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/changar] |- | style='text-align:right'| 1202 | [[Файл:Гора Чатыр-Тау.jpg|center|128px]] | [[Чатыр тау]] | | [[:d:Q4507786|Q4507786]] | [[:commons:Category:Chatyr-Tau|Chatyr-Tau]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/chatyr-tau razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/chatyr-tau] |- | style='text-align:right'| 1203 | [[Файл:Wilde wortel bloeiwijze Daucus carota.jpg|center|128px]] | [[чатыр чәчәклеләр]] | ике өлешле үсемлекләр гаиләсе | [[:d:Q145794|Q145794]] | [[:commons:Category:Apiaceae|Apiaceae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/chatyr-chchklelr razdely/priroda/rastitelnost/chatyr-chchklelr] |- | style='text-align:right'| 1204 | | [[Чирка (Зөя кушылдыгы)|Черкен]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең уң кушылдыгы | [[:d:Q4516200|Q4516200]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/cherken razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/cherken] |- | style='text-align:right'| 1205 | [[Файл:Black Fly.png|center|128px]] | [[черкиләр]] | | [[:d:Q720467|Q720467]] | [[:commons:Category:Simuliidae|Simuliidae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/cherkilr razdely/priroda/zhivotnyj-mir/cherkilr] |- | style='text-align:right'| 1206 | | ''[[:d:Q32640039|Черёмуха]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Чөкәнешнең (Чишмә бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q32640039|Q32640039]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/cheryomuha razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/cheryomuha] |- | style='text-align:right'| 1207 | | [[Чилчә]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөя елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q4515981|Q4515981]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chilch razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chilch] |- | style='text-align:right'| 1208 | | ''[[:d:Q137997408|Чилчә]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Ижның сул кушылдыгы | [[:d:Q137997408|Q137997408]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chilch-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chilch-1] |- | style='text-align:right'| 1209 | | [[Чирмешән (Бола кушылдыгы)|Чирмешән]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Боланың (Зөя бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4512776|Q4512776]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chirmeshn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chirmeshn] |- | style='text-align:right'| 1210 | [[Файл:Дом культуры с Черемшан.JPG|center|128px]] | [[Чирмешән районы]] | | [[:d:Q2990354|Q2990354]] | [[:commons:Category:Cheremshansky District|Cheremshansky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/chirmeshn-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/chirmeshn-rajony] |- | style='text-align:right'| 1211 | | ''[[:d:Q140965827|Чиста күл]]'' | | [[:d:Q140965827|Q140965827]] | | |- | style='text-align:right'| 1212 | | [[Чистай авыл хуҗалыгы техникумы]] | | [[:d:Q25555844|Q25555844]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/chistopolskij-selskohozyajstvennyj-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/chistopolskij-selskohozyajstvennyj-tekhnikum] |- | style='text-align:right'| 1213 | [[Файл:Luga003.jpg|center|128px]] | [[Чишмә елгасы|Чишмә]] | Самар өлкәсе һәм Татарстандагы елга, Чулманның сул кушылдыгы | [[:d:Q366915|Q366915]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chishm razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chishm] |- | style='text-align:right'| 1214 | [[Файл:Podiceps cristatus 2 - Lake Dulverton.jpg|center|128px]] | [[Чомга кошлар]] | | [[:d:Q21695|Q21695]] | [[:commons:Category:Podicipedidae|Podicipedidae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/chomga-koshlar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/chomga-koshlar] |- | style='text-align:right'| 1215 | [[Файл:Usolie city and Kama River, Perm Krai.jpg|center|128px]] | [[Чулман]] | елга | [[:d:Q79082|Q79082]] | [[:commons:Category:Kama River|Kama River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kama-elgasy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kama-elgasy] |- | style='text-align:right'| 1216 | | [[Чулпан (гәҗит, Петроград-Мәскәү)|Чулпан]] | | [[:d:Q55136368|Q55136368]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/chulpan-1 razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/chulpan-1] |- | style='text-align:right'| 1217 | | [[Чулпан (гәҗит, Тум)|Чулпан]] | | [[:d:Q55136887|Q55136887]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/chulpan razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/chulpan] |- | style='text-align:right'| 1218 | | [[Чумач (елга)|Чумач]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмәнең уң кушылдыгы | [[:d:Q6566823|Q6566823]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chumach razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chumach] |- | style='text-align:right'| 1219 | | [[Чупай (елга)|Чупай]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кичүнең (Чишмә бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q6566388|Q6566388]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chupaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chupaj] |- | style='text-align:right'| 1220 | | [[Чупай (Кичү кушылдыгы)|Чупай]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кичүнең (Чишмә бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q6581012|Q6581012]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chupaj-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chupaj-1] |- | style='text-align:right'| 1221 | | [[Чуртанлы (Олы Чирмешән кушылдыгы)|Чуркалей]] | Самар өлкәсе һәм Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең сул кушылдыгы | [[:d:Q4518232|Q4518232]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/churkalej razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/churkalej] |- | style='text-align:right'| 1222 | | ''[[:d:Q137997376|Чушкан]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Кама алдындагы Әзи елгасының (Иж елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q137997376|Q137997376]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chushkan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chushkan] |- | style='text-align:right'| 1223 | | [[Чыбыклы (елга)|Чыбыклы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Шумышның (Дала Зәе бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q1101203|Q1101203]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chybykly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chybykly] |- | style='text-align:right'| 1224 | | ''[[:d:Q12169262|Чыкалда]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Кама алдындагы Кырыкмас елгасының (Иж елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q12169262|Q12169262]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chykalda razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chykalda] |- | style='text-align:right'| 1225 | | [[Чынлы (елга)|Чынлы]] | Сембер өлкәсе һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең сул кушылдыгы | [[:d:Q4505666|Q4505666]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chynly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chynly] |- | style='text-align:right'| 1226 | | [[Чөкәнеш]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чишмәнең сул кушылдыгы | [[:d:Q6581067|Q6581067]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chknesh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chknesh] |- | style='text-align:right'| 1227 | | [[Шамил Монасыйпов]] | Скрипкачы, педагог, сәнгать фәннәре кандидаты (1983), профессор (1999), ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1983), Татарстанның халык (1999), РФнең атказанган артисты (2005) | [[:d:Q20587329|Q20587329]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/monasypov-shamil-hamitovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/monasypov-shamil-hamitovich] |- | style='text-align:right'| 1228 | [[Файл:Мухамедьяров ШФ.jpg|center|128px]] | [[Шамил Мөхәммәдьяров]] | | [[:d:Q25642281|Q25642281]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/mhmmdyarov-shamil-fatih-uly razdely/nauka/personalii/mhmmdyarov-shamil-fatih-uly] |- | style='text-align:right'| 1229 | [[Файл:Shamil Usmanov.jpg|center|128px]] | [[Шамил Усманов]] | татар язучысы, драматург, җәмәгать эшлеклесе, гражданнар сугышы каһарманы | [[:d:Q2947257|Q2947257]] | [[:commons:Category:Shamil Usmanov|Shamil Usmanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/usmanov-shamil-hjrulla-uly razdely/kultura/literatura/shheslr/usmanov-shamil-hjrulla-uly] |- | style='text-align:right'| 1230 | | [[Шарлы (Олы Чирмешән кушылдыгы)|Шарла]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең уң кушылдыгы | [[:d:Q4742306|Q4742306]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sharla razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sharla] |- | style='text-align:right'| 1231 | | ''[[:d:Q140606489|Шарманка]]'' | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Иделнең уң кушылдыгы | [[:d:Q140606489|Q140606489]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sharmanka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sharmanka] |- | style='text-align:right'| 1232 | [[Файл:Chess game Staunton No. 6.jpg|center|128px]] | [[шахмат]] | өтәл уены һәм спорт төре | [[:d:Q718|Q718]] | [[:commons:Category:Chess|Chess]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sport/vidy-sporta/shahmaty razdely/sport/vidy-sporta/shahmaty] |- | style='text-align:right'| 1233 | | ''[[:d:Q36360091|Шашы]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Ашыт елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q36360091|Q36360091]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shashy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shashy] |- | style='text-align:right'| 1234 | | [[Шаһбазгәрәй Әхмәров|Шаһбазгәрәй Әхмәрев]] | | [[:d:Q58700338|Q58700338]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/shheslr/hmrov-shabazgrj-izmail-uly razdely/obrazovanie/shheslr/hmrov-shabazgrj-izmail-uly] |- | style='text-align:right'| 1235 | | [[Шемелка]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишәнең (Чулман бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q6555570|Q6555570]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shemelka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shemelka] |- | style='text-align:right'| 1236 | | [[Шепкә (Дала Зәе кушылдыгы)|Шепкә]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Зәйнең сул кушылдыгы | [[:d:Q1097354|Q1097354]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shepk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shepk] |- | style='text-align:right'| 1237 | | [[Шехостанка]] | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Кырыкмасның (Иж бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q756347|Q756347]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shekhostanka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shekhostanka] |- | style='text-align:right'| 1238 | | [[Шилнә]] | Татарстан елгасы, Чулманның Көнчыгыш Чулман аръягындагы сул кушылдыгы | [[:d:Q4523950|Q4523950]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shiln razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shiln] |- | style='text-align:right'| 1239 | | [[Шимәк (елга)|Шимәк]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансуның уң кушылдыгы | [[:d:Q6556521|Q6556521]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shmk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shmk] |- | style='text-align:right'| 1240 | | [[Шиһаб Әхмәров]] | татар мәгърифәтчесе, нәшир, журналист (1882-1966) | [[:d:Q104621227|Q104621227]] | [[:commons:Category:Shigab Ahmerov|Shigab Ahmerov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/ahmerov-shigab-shigabutdin-sharafutdinovich razdely/obrazovanie/personalii/ahmerov-shigab-shigabutdin-sharafutdinovich] |- | style='text-align:right'| 1241 | | [[Шлама (елга)|Шлама]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кондырчаның сул кушылдыгы | [[:d:Q4525384|Q4525384]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shlama razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shlama] |- | style='text-align:right'| 1242 | | [[Шомбыт (елга)|Шомбыт]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q6556162|Q6556162]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shombyt razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shombyt] |- | style='text-align:right'| 1243 | | ''[[:d:Q55659951|Шонгаты]]'' | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Үләмә елгасының (Зөя елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q55659951|Q55659951]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shonga razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shonga] |- | style='text-align:right'| 1244 | | [[Шонталы (елга)|Шонталы]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Чулманның сул кушылдыгы | [[:d:Q11101259|Q11101259]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shontaly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shontaly] |- | style='text-align:right'| 1245 | | ''[[:d:Q36360120|Шубан]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шушма елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q36360120|Q36360120]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shuban razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shuban] |- | style='text-align:right'| 1246 | | [[Шуган (Ык кушылдыгы)|Шуган]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q13056606|Q13056606]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shugan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shugan] |- | style='text-align:right'| 1247 | | [[Шумыш (елга)|Шумыш]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы | [[:d:Q1091365|Q1091365]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shumysh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shumysh] |- | style='text-align:right'| 1248 | | [[Шура (Илнәт кушылдыгы)|Шура]] | Мари Иле һәм Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Илләтнең сул кушылдыгы | [[:d:Q84801|Q84801]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shura razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shura] |- | style='text-align:right'| 1249 | [[Файл:Гладь. Река Шуранка. Село Полянка. Лаишевский р-н. РТ. Май 2014 - panoramio.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q36357032|Шуран]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманнын уң кушылдыгы | [[:d:Q36357032|Q36357032]] | [[:commons:Category:Suranka River|Suranka River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shuran razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shuran] |- | style='text-align:right'| 1250 | [[Файл:Шошма с неба.jpg|center|128px]] | [[Шушма]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Нократның уң кушылдыгы | [[:d:Q1092884|Q1092884]] | [[:commons:Category:Shoshma river|Shoshma river]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shushma razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shushma] |- | style='text-align:right'| 1251 | | [[Шия (Нократ кушылдыгы)|Шыя]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Нократ елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q486256|Q486256]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shyya-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shyya-1] |- | style='text-align:right'| 1252 | | [[Чиятөш|Шыя]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Шыяның (Кече Чирмешән бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q4524887|Q4524887]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shyya-2 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shyya-2] |- | style='text-align:right'| 1253 | | [[Чия (Кече Чирмешән кушылдыгы)|Шыя]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешән кушылдыгы | [[:d:Q13208335|Q13208335]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shyya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shyya] |- | style='text-align:right'| 1254 | | [[Шәбез (елга)|Шәбез]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Агыйделнең сул кушылдыгы | [[:d:Q1095480|Q1095480]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shbez razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shbez] |- | style='text-align:right'| 1255 | | [[Шәбез (инеш)|Шәбез]] | Татарстан инеше, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Агыйделнең сул кушылдыгы | [[:d:Q55283775|Q55283775]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shabiz-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shabiz-1] |- | style='text-align:right'| 1256 | | [[Шәйгардан Шәймәрдәнов]] | дәүләт эшлеклесе | [[:d:Q20596066|Q20596066]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/shajmardanov-shajgardan-shajmardanovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/shajmardanov-shajgardan-shajmardanovich] |- | style='text-align:right'| 1257 | | [[Шәйхулла Алкин]] | | [[:d:Q13208406|Q13208406]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/alkin-shjhulla-sibgatulla-uly razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/alkin-shjhulla-sibgatulla-uly] |- | style='text-align:right'| 1258 | | [[Шәле]] | | [[:d:Q4772985|Q4772985]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/pestrechinskij-rajon-1/shali razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/pestrechinskij-rajon-1/shali] |- | style='text-align:right'| 1259 | | [[Шәпкә (елга)|Шәпкә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Атаның (Олы Чирмешән бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4520247|Q4520247]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shpk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shpk] |- | style='text-align:right'| 1260 | | ''[[:d:Q36360037|Шәрбән]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Кама аръягындагы Кирәмәт елгасының (Кече Сөлчә, Олы Чирмешән елгалары бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q36360037|Q36360037]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shrbn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shrbn] |- | style='text-align:right'| 1261 | | [[шәригать]] | | [[:d:Q482752|Q482752]] | [[:commons:Category:Sharia|Sharia]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/shariat razdely/religiya/islam/shariat] |- | style='text-align:right'| 1262 | [[Файл:Писатель Шариф Камал в Государственном музее ТАССР.jpg|center|128px]] | [[Шәриф Камал]] | язучы, драматург, тәрҗемәче һәм җәмәгать эшлеклесе | [[:d:Q7260473|Q7260473]] | [[:commons:Category:Sharif Kamal|Sharif Kamal]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/kamal-shrif razdely/kultura/literatura/shheslr/kamal-shrif] |- | style='text-align:right'| 1263 | [[Файл:Gogol' str., 2 - ул. Гоголя, 2 - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]] | | [[:d:Q20583105|Q20583105]] | [[:commons:Category:Kazan theater school|Kazan theater school]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazanskoe-teatralnoe-uchilishche razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazanskoe-teatralnoe-uchilishche] |- | style='text-align:right'| 1264 | | [[Шөгерче (елга)|Шөгерчә]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмәнең сул кушылдыгы | [[:d:Q6566299|Q6566299]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shgerch razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shgerch] |- | style='text-align:right'| 1265 | [[Файл:Ik river.jpg|center|128px]] | [[Ык (Чулман кушылдыгы)|Ык]] | Башкортстан һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чулманның сул кушылдыгы | [[:d:Q1143089|Q1143089]] | [[:commons:Category:Ik River|Ik River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yk] |- | style='text-align:right'| 1266 | | [[Ырга (Әшнәк кушылдыгы)|Ырга]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Әшнәкнең (Чулман бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q13204470|Q13204470]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yrga razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yrga] |- | style='text-align:right'| 1267 | | [[Ырым (Гөбенә кушылдыгы)|Ырым]] | Чуашстан һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Гөбенәнең (Зөя бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q6681530|Q6681530]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yrym razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yrym] |- | style='text-align:right'| 1268 | | [[Ырынбур Татар укытучылар мәктәбе]] | | [[:d:Q31444445|Q31444445]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/ufimskaya-orenburgskaya-tatarskaya-uchitelskaya-shkola razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/ufimskaya-orenburgskaya-tatarskaya-uchitelskaya-shkola] |- | style='text-align:right'| 1269 | | [[Ышналы (елга)|Ышналы]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Гөбенәнең (Зөя бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q36356973|Q36356973]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yshnaly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yshnaly] |- | style='text-align:right'| 1270 | | ''[[:d:Q131151532|электроаналитик химия]]'' | | [[:d:Q131151532|Q131151532]] | [[:commons:Category:Electroanalytical chemistry|Electroanalytical chemistry]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/ehlektroanaliticheskaya-himiya razdely/nauka/ehlektroanaliticheskaya-himiya] |- | style='text-align:right'| 1271 | [[Файл:Schemas electrolyse h2o.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q7877|электрохимия]]'' | | [[:d:Q7877|Q7877]] | [[:commons:Category:Electrochemistry|Electrochemistry]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/ehlektrohimiya razdely/nauka/ehlektrohimiya] |- | style='text-align:right'| 1272 | [[Файл:Elmira Galimova (2013-12-24).jpg|center|128px]] | [[Эльмира Галимова]] | композитор, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (2022), Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты җитәкчесе (2024 елдан). | [[:d:Q20578584|Q20578584]] | [[:commons:Category:Elmira Galimova|Elmira Galimova]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/galimova-ehlmira-mnir-kyzy razdely/nauka/personalii/galimova-ehlmira-mnir-kyzy] |- | style='text-align:right'| 1273 | | [[эндокринология]] | | [[:d:Q162606|Q162606]] | [[:commons:Category:Endocrinology|Endocrinology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/ehndokrinologiya razdely/zdravoohranenie/ehndokrinologiya] |- | style='text-align:right'| 1274 | [[Файл:Orthetrum cancellatum.jpg|center|128px]] | [[Энә караклары]] | | [[:d:Q25375|Q25375]] | [[:commons:Category:Odonata|Odonata]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/enkaraklar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/enkaraklar] |- | style='text-align:right'| 1275 | [[Файл:Cadeladefrade 045eue.jpg|center|128px]] | [[эскәккойрыклар]] | бөҗәкләр отряды | [[:d:Q13676|Q13676]] | [[:commons:Category:Dermaptera|Dermaptera]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/eskkkojryklar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/eskkkojryklar] |- | style='text-align:right'| 1276 | [[Файл:Река Стярле, Татарстан.jpg|center|128px]] | [[Эстәрле (Ык кушылдыгы)|Эстәрле]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ык елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q4442352|Q4442352]] | [[:commons:Category:Styarle River|Styarle River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/estrle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/estrle] |- | style='text-align:right'| 1277 | [[Файл:Въезд в деревню Эстачи со стороны Казани (1).jpg|center|128px]] | [[Эстәче]] | | [[:d:Q13208463|Q13208463]] | [[:commons:Category:Estachi|Estachi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/ehstachi razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/ehstachi] |- | style='text-align:right'| 1278 | | [[Эштерә (елга)|Эштерә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Норманың (Мишә бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q12570347|Q12570347]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shira razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shira] |- | style='text-align:right'| 1279 | | [[Югары Кандыз]] | Ырынбур өлкәсе, Башкортстан һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q4108685|Q4108685]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yugary-kandyz razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yugary-kandyz] |- | style='text-align:right'| 1280 | | [[Югары Козгынчы]] | | [[:d:Q4108871|Q4108871]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/verhnyaya-kuzguncha razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/verhnyaya-kuzguncha] |- | style='text-align:right'| 1281 | | [[Югары Масра]] | | [[:d:Q18770374|Q18770374]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/yugary-masra razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/yugary-masra] |- | style='text-align:right'| 1282 | [[Файл:Печищинский разрез.jpg|center|128px]] | [[Югары Ослан районы]] | | [[:d:Q2220436|Q2220436]] | [[:commons:Category:Verkhneuslonsky District|Verkhneuslonsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yugary-oslan-rajony-1/yugary-oslan-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yugary-oslan-rajony-1/yugary-oslan-rajony] |- | style='text-align:right'| 1283 | | [[Югары Урысбага]] | | [[:d:Q18770193|Q18770193]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/verhnie-uraspugi razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/verhnie-uraspugi] |- | style='text-align:right'| 1284 | | [[Югары Шәмәрдән]] | | [[:d:Q18770317|Q18770317]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/verhnij-shemordan razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/verhnij-shemordan] |- | style='text-align:right'| 1285 | | [[Юкәче (Шия кушылдыгы)|Юкәче]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шыяның (Нократ бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q483834|Q483834]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yukche razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yukche] |- | style='text-align:right'| 1286 | | [[Юлдаш (газета, Казан)|Юлдаш]] | татар телле мәгълүмати-танып белү, күңел ачу газетасы (Казан) | [[:d:Q126726318|Q126726318]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/yuldash razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/yuldash] |- | style='text-align:right'| 1287 | | [[Юнона Карева]] | | [[:d:Q55107077|Q55107077]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kareva-yunona-ilinichna razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kareva-yunona-ilinichna] |- | style='text-align:right'| 1288 | | [[Юраш]] | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Юрашның (Әдәм, Үмәк, Нократ бассейннары) уң кушылдыгы | [[:d:Q485127|Q485127]] | | |- | style='text-align:right'| 1289 | | ''[[:d:Q4534772|Юраш]]'' | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Әдәм елгасының (Үмәк, Нократ бассейннары) сул кушылдыгы | [[:d:Q4534772|Q4534772]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yurash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yurash] |- | style='text-align:right'| 1290 | | ''[[:d:Q4534773|Юраш]]'' | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Туйма елгасының (Кама елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q4534773|Q4534773]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yurash-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yurash-1] |- | style='text-align:right'| 1291 | | ''[[:d:Q4534909|Юри]]'' | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Чаж елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q4534909|Q4534909]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yuri razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yuri] |- | style='text-align:right'| 1292 | | ''[[:d:Q135683046|Юрий Кожевников]]'' | очышлар динамикасы һәм оптималь идарә итү өлкәсе галиме (1932-2001), ТР ФАнең мөхбир әгъзасы (1992), ТАССР, РФнең атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1982, 1993), Казан техник университетының атказанган профессоры (1997) | [[:d:Q135683046|Q135683046]] | [[:commons:Category:Yuriy Kozhevnikov|Yuriy Kozhevnikov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/kozhevnikov-yurij-vasilevich razdely/nauka/personalii/kozhevnikov-yurij-vasilevich] |- | style='text-align:right'| 1293 | | [[Ютазы елгасы|Ютазы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q4535439|Q4535439]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yutazy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yutazy] |- | style='text-align:right'| 1294 | | [[Юхмачы (елга)|Юхмачы]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Кече Чирмешәннең уң кушылдыгы | [[:d:Q20623925|Q20623925]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yuhmachy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yuhmachy] |- | style='text-align:right'| 1295 | | ''[[:d:Q127171407|Яков Коксин]]'' | РИ һәм ССРБ таксидермисты (1880-1969) | [[:d:Q127171407|Q127171407]] | [[:commons:Category:Yakov Koksin|Yakov Koksin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/koksin-yakov-petrovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/koksin-yakov-petrovich] |- | style='text-align:right'| 1296 | | ''[[:d:Q135450973|Яков Шелковников]]'' | РИ архитекторы (1774-1809, Казан) | [[:d:Q135450973|Q135450973]] | [[:commons:Category:Yakov Shelkovnikov|Yakov Shelkovnikov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/shelkovnikov-yakov-mihajlovich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/shelkovnikov-yakov-mihajlovich] |- | style='text-align:right'| 1297 | | [[Якты юл (газета, Тукай районы)|Якты юл]] | Татарстанның Тукай районы татар һәм рус телле муниципаль газетасы | [[:d:Q126727802|Q126727802]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/yakty-yul-svetlyj-put razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/yakty-yul-svetlyj-put] |- | style='text-align:right'| 1298 | | [[Якуп Чанышев]] | | [[:d:Q4507119|Q4507119]] | [[:commons:Category:Yakub Chanyshev|Yakub Chanyshev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/voennoe-delo/shheslr/chanyshev-yakub-iangir-uly razdely/voennoe-delo/shheslr/chanyshev-yakub-iangir-uly] |- | style='text-align:right'| 1299 | | [[Ямаш (Олы Кәминкә кушылдыгы)|Ямаш]] | Татарстан елгасы, Көчыгыш Чулман аръягындагы Бөгелмә Зәенең уң кушылдыгы | [[:d:Q1097929|Q1097929]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yamash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yamash] |- | style='text-align:right'| 1300 | | [[Ямаш (Кичү кушылдыгы)|Ямаш]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кичүнең уң кушылдыгы | [[:d:Q12572254|Q12572254]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yamash-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yamash-1] |- | style='text-align:right'| 1301 | | ''[[:d:Q34952399|Ямаш]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәе елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q34952399|Q34952399]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yamash-2 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yamash-2] |- | style='text-align:right'| 1302 | | [[Ямашнефть]] | | [[:d:Q110130569|Q110130569]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/promyshlennost/neftegazodobyvayushaya/yamashneft razdely/ekonomika/promyshlennost/neftegazodobyvayushaya/yamashneft] |- | style='text-align:right'| 1303 | | [[Яр Чаллы педагогика көллияте]] | көллият (Яр Чаллы, Татарстан, Россия) | [[:d:Q107185387|Q107185387]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/naberezhnochelninskij-pedagogicheskij-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/naberezhnochelninskij-pedagogicheskij-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 1304 | | [[Яр Чаллы сәнгать көллияте]] | | [[:d:Q31444374|Q31444374]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/naberezhnochelninskij-kolledzh-iskusstv razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/naberezhnochelninskij-kolledzh-iskusstv] |- | style='text-align:right'| 1305 | [[Файл:Kama River. Naberezhnye Chelny, elevator P6211321 2575.jpg|center|128px]] | [[Яр Чаллы элеваторы]] | | [[:d:Q16679245|Q16679245]] | [[:commons:Category:Naberezhnye Chelny Grain Elevator|Naberezhnye Chelny Grain Elevator]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/selskoe-hozyajstvo/predpriyatiya/naberezhnochelninskij-ehlevator razdely/ekonomika/selskoe-hozyajstvo/predpriyatiya/naberezhnochelninskij-ehlevator] |- | style='text-align:right'| 1306 | | [[Яран (Иләт кушылдыгы)|Яран]] | Мари Иле һәм Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Илләтнең уң кушылдыгы | [[:d:Q85795|Q85795]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yaranka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yaranka] |- | style='text-align:right'| 1307 | [[Файл:Ярулла Вәли.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q123766082|Ярулла Вәлиев]]'' | татар язучысы һәм драматург | [[:d:Q123766082|Q123766082]] | [[:commons:Category:Yarulla Vali|Yarulla Vali]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/vali-valeev-yarulla razdely/kultura/literatura/personalii/vali-valeev-yarulla] |- | style='text-align:right'| 1308 | | ''[[:d:Q137997073|Ясачка]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Бизнә елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q137997073|Q137997073]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yasachka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yasachka] |- | style='text-align:right'| 1309 | | ''[[:d:Q137997250|Ясачка]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Үтәк елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q137997250|Q137997250]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yasachka-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yasachka-1] |- | style='text-align:right'| 1310 | | [[Яурка|Яур]] | Самар өлкәсе һәм Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең сул кушылдыгы | [[:d:Q4539657|Q4539657]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yaurka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yaurka] |- | style='text-align:right'| 1311 | [[Файл:Zeleny Dol Station and surroundings 08-2016 img5.jpg|center|128px]] | [[Яшел Үзән]] | | [[:d:Q139743|Q139743]] | [[:commons:Category:Zelenodolsk|Zelenodolsk]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/zelenodolsk razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/zelenodolsk] |- | style='text-align:right'| 1312 | | [[Яшел Үзән медицина укуханәсе]] | | [[:d:Q4190369|Q4190369]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/zelenodolskoe-medicinskoe-uchilishche razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/zelenodolskoe-medicinskoe-uchilishche] |- | style='text-align:right'| 1313 | [[Файл:Sviyazhsk Rozhdestvenskaya Street and pier 08-2016 img1.jpg|center|128px]] | [[Яшел Үзән районы]] | | [[:d:Q2220520|Q2220520]] | [[:commons:Category:Zelenodolsky District|Zelenodolsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/yashel-zn-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/yashel-zn-rajony] |- | style='text-align:right'| 1314 | | [[яшәү минимумы]] | | [[:d:Q543406|Q543406]] | [[:commons:Category:Living wage|Living wage]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/prozhitochnyj-minimum razdely/ekonomika/prozhitochnyj-minimum] |- | style='text-align:right'| 1315 | [[Файл:Šárif Kamal urame-3.jpg|center|128px]] | [[Яңа бистә (Казан)|Яңа татар бистәсе]] | Казанның көньяк-көнбатыш читендәге торак пункт | [[:d:Q4322348|Q4322348]] | [[:commons:Category:New Tatar Sloboda, Kazan|New Tatar Sloboda, Kazan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kazan/yaa-tatar-bistse razdely/kazan/yaa-tatar-bistse] |- | style='text-align:right'| 1316 | | [[Яңасала (елга)|Яңасала]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Бизнәнең уң кушылдыгы | [[:d:Q4315275|Q4315275]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nayasolka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nayasolka] |- | style='text-align:right'| 1317 | [[Файл:Elenchus koebelei.jpg|center|128px]] | [[Җилпәвеч канатлылар]] | | [[:d:Q327144|Q327144]] | [[:commons:Category:Strepsiptera|Strepsiptera]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ilpvech-kanatlylar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ilpvech-kanatlylar] |- | style='text-align:right'| 1318 | | [[җилән]] | Татар милли киеме | [[:d:Q114053559|Q114053559]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/tradicionnaya-odezhda-i-obuv/dzhilyan razdely/narody/tatary/tradicionnaya-odezhda-i-obuv/dzhilyan] |- | style='text-align:right'| 1319 | [[Файл:Shipot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q161598|җир асты сулары]]'' | | [[:d:Q161598|Q161598]] | [[:commons:Category:Underground water|Underground water]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ir-asty-sulary razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ir-asty-sulary] |- | style='text-align:right'| 1320 | [[Файл:ChrysomelidaeSpec.png|center|128px]] | [[Җир борчалары]] | | [[:d:Q193407|Q193407]] | [[:commons:Category:Chrysomelidae|Chrysomelidae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ir-borchalary razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ir-borchalary] |- | style='text-align:right'| 1321 | | [[Җүкәтау|Җукәтау]] | Урта гасырлардагы (X–XV йөзләр) болгар шәһәре | [[:d:Q4181580|Q4181580]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/ktau razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/ktau] |- | style='text-align:right'| 1322 | | [[җәдитчелек]] | XIX гасырның 80 елларында татар, азәрбайҗан буржуазиясендә барлыкка килгән буржуаз-либераль, милли хәрәкәт | [[:d:Q1325236|Q1325236]] | [[:commons:Category:Jadidism|Jadidism]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/dzhadidizm razdely/religiya/islam/dzhadidizm] |- | style='text-align:right'| 1323 | | [[Җәлилнефть]] | "Татнефть" ГАҖ нефть-газ чыгару идарәсе (Җәлил штб, Сарман районы, Татарстан, Россия) | [[:d:Q130241080|Q130241080]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/promyshlennost/neftegazodobyvayushaya/neftegazodobyvayushchaya-promyshlennost/lilneft razdely/ekonomika/promyshlennost/neftegazodobyvayushaya/neftegazodobyvayushchaya-promyshlennost/lilneft] |- | style='text-align:right'| 1324 | | [[Җәүдәт Дәрзаман]] | язучы, журналист (1945-2019), ТРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1994), ТРның атказанган сәнгать эшлеклесе (2002) | [[:d:Q11054394|Q11054394]] | [[:commons:Category:Zaudat Darzaman|Zaudat Darzaman]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/darzaman-darzamanov-zaudat-harisovich razdely/kultura/literatura/personalii/darzaman-darzamanov-zaudat-harisovich] |- | style='text-align:right'| 1325 | | [[Үзәк мөселман хәрби коллегиясе]] | 1918-1920 Петроград-Мәскәү-Казанда эшләгән совет мөселман хәрби-оештыру оешмасы | [[:d:Q3868670|Q3868670]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/voennoe-delo/centralnaya-musulmanskaya-voennaya-kollegiya-cmvk razdely/voennoe-delo/centralnaya-musulmanskaya-voennaya-kollegiya-cmvk] |- | style='text-align:right'| 1326 | | [[Үләмә]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең уң кушылдыгы | [[:d:Q4470940|Q4470940]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/lm razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/lm] |- | style='text-align:right'| 1327 | | ''[[:d:Q4475576|Үмәк]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Нократ елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q4475576|Q4475576]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mk] |- | style='text-align:right'| 1328 | [[Файл:Afforestation at Kanakakunnu.jpg|center|128px]] | [[Урман үрчетү|үрман үрчетү]] | | [[:d:Q2384419|Q2384419]] | [[:commons:Category:Afforestation|Afforestation]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/lesorazvedenie razdely/ekonomika/lesorazvedenie] |- | style='text-align:right'| 1329 | | ''[[:d:Q36357384|Үртәм]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Ашыт елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q36357384|Q36357384]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/rtm razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/rtm] |- | style='text-align:right'| 1330 | | ''[[:d:Q185973|үсемлекләр физиологиясе]]'' | | [[:d:Q185973|Q185973]] | [[:commons:Category:Plant physiology|Plant physiology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/fiziologiya-rastenij razdely/nauka/fiziologiya-rastenij] |- | style='text-align:right'| 1331 | | [[Үтәк (Идел кушылдыгы)]] | Сембер өлкәсе һәм Татарстан республикасы елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Идел елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q16710696|Q16710696]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tk] |- | style='text-align:right'| 1332 | | [[Үчәлле (елга)|Үчәлле]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q4479282|Q4479282]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chlle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chlle] |- | style='text-align:right'| 1333 | | [[Үшнә (елга)|Үшнә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Норманың (Мишә бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q20598582|Q20598582]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shn] |- | style='text-align:right'| 1334 | | [[Һаҗәр Илялова]] | | [[:d:Q24846601|Q24846601]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ilyalovy razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ilyalovy] |- | style='text-align:right'| 1335 | | [[Әбрар Сәгыйди]] | татар шагыйре, тәрҗемәчесе, драматургы (1895-1939) | [[:d:Q13208978|Q13208978]] | [[:commons:Category:Abrar Sagidi|Abrar Sagidi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/sagidi-abrar-muhammetzakirovich razdely/kultura/literatura/personalii/sagidi-abrar-muhammetzakirovich] |- | style='text-align:right'| 1336 | [[Файл:Abrek Ayupov 03.jpg|center|128px]] | [[Әбрәк Әюпов]] | Авиация генерал-полковнигы (1993), техник фәннәр докторы (1987), профессор (1991), РФнең атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1995) | [[:d:Q24351545|Q24351545]] | [[:commons:Category:Abrek Ayupov|Abrek Ayupov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/voennoe-delo/shheslr/yupov-abrek-idris-uly razdely/voennoe-delo/shheslr/yupov-abrek-idris-uly] |- | style='text-align:right'| 1337 | [[Файл:Agryz town, Republic of Tatarstan, Russia. Train station hall. Main view.jpg|center|128px]] | [[Әгерҗе]] | РФнең субъекты булган Татарстан Республикасындагы шәһәр, Әгерҗе районының үзәге | [[:d:Q102746|Q102746]] | [[:commons:Category:Agryz|Agryz]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/gere razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/gere] |- | style='text-align:right'| 1338 | | [[Әдәм (Кече Чирмешән кушылдыгы)|Әдәм]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Әдәмсуның (Кече Чирмешән бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q32149600|Q32149600]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/dm razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/dm] |- | style='text-align:right'| 1339 | | [[Әҗәү|Әзи (Әҗәү, Салагыш)]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Ижның сул кушылдыгы | [[:d:Q756259|Q756259]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zi razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zi] |- | style='text-align:right'| 1340 | [[Файл:Azgar Shakirov 2020-03-02.jpg|center|128px]] | [[Әзһәр Шакиров|Әзһәр Шакирев]] | татар актеры | [[:d:Q13208996|Q13208996]] | [[:commons:Category:Azgar Shakirov|Azgar Shakirov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/shakirov-azgar-shafikovich razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/shakirov-azgar-shafikovich] |- | style='text-align:right'| 1341 | | [[Әлмира Әдиатуллина]] | татарча язган журналист (1938-2021), ТАССРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1989) | [[:d:Q61970652|Q61970652]] | [[:commons:Category:Almira Adiatullina|Almira Adiatullina]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/saryaz-almira-lutfullovna razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/saryaz-almira-lutfullovna] |- | style='text-align:right'| 1342 | [[Файл:Almetjewsk-Dramatheater-2006.jpg|center|128px]] | [[Әлмәт]] | Татарстан шәһәре, Әлмәт районы үзәге | [[:d:Q103483|Q103483]] | [[:commons:Category:Almetyevsk|Almetyevsk]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/lmt razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/lmt] |- | style='text-align:right'| 1343 | | [[Әлмәт политехник техникумы]] | Урта һөнәри уку йорты (Әлмәт, Россия) | [[:d:Q105992430|Q105992430]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/almetevskij-politekhnicheskij-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/almetevskij-politekhnicheskij-tekhnikum] |- | style='text-align:right'| 1344 | | [[Әлмәт сәүдә-икътисад техникумы]] | Әлмәттәге (Татарстан, РФ) уку йорты | [[:d:Q104586854|Q104586854]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/lmt-sd-iktisad-tekhnikumy razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/lmt-sd-iktisad-tekhnikumy] |- | style='text-align:right'| 1345 | [[Файл:Almetyevsk Tatar Drama Theatre (2023-03-27) 04.jpg|center|128px]] | [[Әлмәт татар драма театры|Әлмәт татар дәүләт драма театры]] | 1944 елла Әлмәт шәһәрендә булдырылган театр | [[:d:Q4063516|Q4063516]] | [[:commons:Category:Almetyevsk Tatar Drama Theatre|Almetyevsk Tatar Drama Theatre]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/almetevskij-tatarskij-gosudarstvennyj-dramaticheskij-teatr razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/almetevskij-tatarskij-gosudarstvennyj-dramaticheskij-teatr] |- | style='text-align:right'| 1346 | | [[Әлфия Борнашева]] | пианист, педагог, ТАССР, ТР һәм РФның атказанган сәнгать эшлеклесе (1942-2021) | [[:d:Q4099799|Q4099799]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/burnasheva-ehlfiya-vafovna razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/burnasheva-ehlfiya-vafovna] |- | style='text-align:right'| 1347 | | [[Әлфия Заһидуллина]] | опера җырчысы (сопрано), педагог, ТАССРның халык, РСФСРның атказанган артисты | [[:d:Q30245938|Q30245938]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/zagidullina-alfiya-gafiatullovna razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/zagidullina-alfiya-gafiatullovna] |- | style='text-align:right'| 1348 | [[Файл:Alfiya Sargin (2023-03-03).jpg|center|128px]] | [[Әлфия Ильясова]] | нәкышьче, график, гамәли-декоратив сәнгать рәссамы (т. 1967, Казан) | [[:d:Q40041401|Q40041401]] | [[:commons:Category:Alfiya Sargin|Alfiya Sargin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/ilyasova-lfiya-rinad-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/ilyasova-lfiya-rinad-kyzy] |- | style='text-align:right'| 1349 | [[Файл:Alfiya Avzalova.jpg|center|128px]] | [[Әлфия Авзалова|Әлфия Әфзалова]] | | [[:d:Q4055732|Q4055732]] | [[:commons:Category:Alfiya Avzalova|Alfiya Avzalova]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/avzalova-lfiya-avzal-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/avzalova-lfiya-avzal-kyzy] |- | style='text-align:right'| 1350 | | [[Әминә Мөхетдинова|Әминә Мөхетдинева]] | | [[:d:Q56461709|Q56461709]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/muhitdinova-amina-fasahovna razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/muhitdinova-amina-fasahovna] |- | style='text-align:right'| 1351 | | [[Әминә Сафиуллина]] | | [[:d:Q13209041|Q13209041]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/safiullina-amina-karimovna razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/safiullina-amina-karimovna] |- | style='text-align:right'| 1352 | | [[Әмир Нәҗип]] | совет тел галиме (1899-1991) | [[:d:Q4311961|Q4311961]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/nadzhip-ehmir-nadzhipovich razdely/nauka/personalii/nadzhip-ehmir-nadzhipovich] |- | style='text-align:right'| 1353 | | [[Әнвәр Бакиров (1920)|Әнвәр Бакиров]] | совет татар композиторы | [[:d:Q4075940|Q4075940]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/bakirov-nvr-zakir-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/bakirov-nvr-zakir-uly] |- | style='text-align:right'| 1354 | [[Файл:Nagaev.A.jpg|center|128px]] | [[Әнвәр Нагаев]] | театр рәссамы, П. Т. Сперанский мәктәбе шәкерте, 150 дән артык спектакльне бизәүче | [[:d:Q20587753|Q20587753]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/nagaev-ehnver-hasanovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/nagaev-ehnver-hasanovich] |- | style='text-align:right'| 1355 | | [[Әнисә Алиева]] | галимә, текстолог | [[:d:Q130685815|Q130685815]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/aleeva-anisa-hanifovna razdely/nauka/personalii/aleeva-anisa-hanifovna] |- | style='text-align:right'| 1356 | | [[Әнҗерә (елга)|Әнҗерә]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Нократның сул кушылдыгы | [[:d:Q483825|Q483825]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nr razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nr] |- | style='text-align:right'| 1357 | | ''[[:d:Q137391962|Әнәс Гатауллин]]'' | | [[:d:Q137391962|Q137391962]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/gataullin-anas-gazizovich razdely/nauka/personalii/gataullin-anas-gazizovich] |- | style='text-align:right'| 1358 | | [[Әнәс Тумашев]] | | [[:d:Q13209060|Q13209060]] | [[:commons:Category:Anas Tumashev|Anas Tumashev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/tumashev-ns-ibraim-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/tumashev-ns-ibraim-uly] |- | style='text-align:right'| 1359 | | [[Әрмән бистәсе]] | XIV/ХVI-XVIII гасыр Казаннан көньяк-көнчыгышка таба текә калкулык башында урнашкан торак пункт | [[:d:Q65301870|Q65301870]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/rmn-bistse razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/rmn-bistse] |- | style='text-align:right'| 1360 | | ''[[:d:Q840821|Әрә]]'' | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең сул кушылдыгы | [[:d:Q840821|Q840821]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/r razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/r] |- | style='text-align:right'| 1361 | | [[Әстерхан дәүләт татар драма театры]] | театр | [[:d:Q13209075|Q13209075]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/astrahanskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/astrahanskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr] |- | style='text-align:right'| 1362 | | [[Әт-Тилмиз (гәҗит)|Әт-Тилмиз]] | Санкт-Петербургтагы гарәп телле иҗтимагый-педагогик, фәнни, әдәби атналык газета (1906-1907) | [[:d:Q54912788|Q54912788]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/tilmiz razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/tilmiz] |- | style='text-align:right'| 1363 | | [[Әтнә авыл хуҗалыгы техникумы]] | | [[:d:Q31444483|Q31444483]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/atninskij-selskohozyajstvennyj-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/atninskij-selskohozyajstvennyj-tekhnikum] |- | style='text-align:right'| 1364 | | [[Әтәс]] | Татарстанның Актаныш районында авыл | [[:d:Q18765860|Q18765860]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/ts razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/ts] |- | style='text-align:right'| 1365 | | [[Әтәч сазы]] | | [[:d:Q20598882|Q20598882]] | | |- | style='text-align:right'| 1366 | [[Файл:Ahmet Mazgarov (2013-05-30).jpg|center|128px]] | [[Әхмәт Мазһаров]] | | [[:d:Q20586937|Q20586937]] | [[:commons:Category:Ahmet Mazgarov|Ahmet Mazgarov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/mazarov-hmt-mazar-uly razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/mazarov-hmt-mazar-uly] |- | style='text-align:right'| 1367 | [[Файл:Ahmed Tsalikov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4503048|Әхмәтбәк Цаликов]]'' | сәясәт эшлеклесе, мөселман халыкларының милли азатлык хәрәкәте эшлеклесе | [[:d:Q4503048|Q4503048]] | [[:commons:Category:Ahmed Tsalikov|Ahmed Tsalikov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/calikov-ahmed-temirbulatovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/calikov-ahmed-temirbulatovich] |- | style='text-align:right'| 1368 | [[Файл:Ahmedgarey Hasani.jpg|center|128px]] | [[Әхмәтгәрәй Хәсәни]] | нашир, язучы, «Гасыр» типографиясе хуҗасы | [[:d:Q20598950|Q20598950]] | [[:commons:Category:Ahmedgarey Hasani|Ahmedgarey Hasani]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/hasani-ahmedgarej-sibgatullovich razdely/kultura/literatura/personalii/hasani-ahmedgarej-sibgatullovich] |- | style='text-align:right'| 1369 | | [[Әхтиял (Иж кушылдыгы)|Әхтиял]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q4073202|Q4073202]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/htiyal razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/htiyal] |- | style='text-align:right'| 1370 | | [[Әшнәк (елга)|Әшнәк]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q12557896|Q12557896]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shnk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shnk] |- | style='text-align:right'| 1371 | | [[Әҗми]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Мәлләнең (Ык бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4058375|Q4058375]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mi razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mi] |- | style='text-align:right'| 1372 | | [[Өлфәт (гәҗит)|Өлфәт]] | | [[:d:Q55082469|Q55082469]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/ulfat razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/ulfat] |- | style='text-align:right'| 1373 | | [[Өлфәт (басмаханә)|Өлфәт]] | | [[:d:Q65300605|Q65300605]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/izdatelskoe-delo/ulfat razdely/kultura/izdatelskoe-delo/ulfat] |- | style='text-align:right'| 1374 | | ''[[:d:Q36357359|Өлә]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Кама алдындагы Ашыт елгасының (Илләт елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q36357359|Q36357359]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/l-elgasy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/l-elgasy] |- | style='text-align:right'| 1375 | | [[Өргәнчә (елга)|Өргәнче]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кичүнең (Чишмә бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q6566894|Q6566894]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/rgnche razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/rgnche] |- | style='text-align:right'| 1376 | | [[Өскебаш|Өске]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шыяның (Нократ бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q484283|Q484283]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ske razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ske] |} {{Wikidata list end}} [[Төркем:Исемлекләр]] [[Төркем:Татарча энциклопедияләр]] mse58cm9lqwa8gr0i960j28bjisnz7o 0 585264 6001035 4114139 2026-08-16T14:27:31Z InternetArchiveBot 35870 1 китап өстәлде: [[Википедия:Тикшереп булучанлык]] (20260815sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 6001035 wikitext text/x-wiki '''Позицион исәпләү системасы''' ('''позицион нумерация''') — санның [[Тамгалау|язылышында]] һәр [[Сан|санлы]] [[Символ|тамганың]] ([[цифрның]]) кыйммәте аның позициясенә ([[Санлы разряд|разрядына]]) бәйле булган [[исәпләү системасы]]. == Тарихы == {{также|Төрле халыкларның исәпләү системасы}} Цифрларның урыны буенча кыйммәтенә нигезләнгән позицион нумерлавы [[шумер]]лар һәм [[вавилон]]лылар уйлап тапкан дип исәпләнә. Азаккы периодта мондый нумерацияне индуслар үстерәләр һәм [[Цивилизация тарихы|цивилизация тарихында]] бәяләп бетергесез нәтиҗәләргә киләләр. Мондый системалар исәбенә [[унарлы исәпләү системасы]] керә, аның барлыкка килүе бармаклар белән исәпләүгә бәйле. Урта гасырлар Европасына ул итальян сәүдәгәрләре аша килеп керә, алар үз чиратында Урта Азия халкыннан үзләштергәннәр. == Билгеләмәләр == {{anchor|Исәпләү системасының нигезе}} Позицион исәпләү системасы, исәпләү системасының '''нигезе''' дип аталган бөтен <math>b > 1</math> саны белән билгеләнә. Нигезе <math>b</math> булган исәпләү системасы шулай ук <math>b</math>'''-арлы''' (аерым әйткәндә, ''икеле'', ''өчәрле'', ''унарлы'' һәм башка) исәпләү системасы дип атала. Тамгасыз <math>x</math> [[бөтен сан]]ы <math>b</math>-арлы исәпләү системасында <math>b</math> саны дәрәҗәләренең чикле [[Сызыкча пространство|сызыкча комбинация]]се рәвешендә күрсәтелә <ref name="Fomin"/>: : <math>x = \sum_{k=0}^{n-1} a_k b^k</math>, монда <math>\ a_k</math> — <math>0 \leq a_k \le b-1</math> тигезсезлеген кәнәгатьләндергән, '''цифрлар''' дип аталган бөтен саннар. Бу язылышта һәр <math>\ b^k</math> [[Сызыкча пространство#Базис. Үлчәнеш|базис элементы]] '''[[Санлы разряд|разряд]]''' ('''позиция''') дип атала, разрядларның һәм аларга ярашлы цифрларның олылыгы разрядның (позициянең) номеры <math>\ k</math> (дәрәҗә күрсәткеченең кыйммәте) белән билгеләнә. <math>b</math>-арлы исәпләү системасында <math>n</math> позициясе ярдәмендә <math>0</math>-дән <math>b^n-1</math>-гә кадәр диапазондагы бөтен саннарны язарга мөмкин, ягъни бөтенесе төрле <math>b^n</math> сан. == Саннарны язу == Әгәр төрлечә уку мөмкинлеге тумаса (мәсәлән, бөтен цифрлар да уникаль язма тамгалар рәвешендә күрсәтелгән), <math>\ x</math> саны аның <math>b</math>-арлы цифрлары дәвамлыгы рәвешендә, уңдан сулга карый разрядлары олылыгы кими бару тәртибендә тезеп языла<ref name="Fomin"/>: : <math>x = a_{n-1} a_{n-2}\dots a_0.</math> Нульдән аермалы <math>\ x</math> санында баштагы нульләр гадәттә язылмый. Нигезләре, 36-ны да кертеп, 36-га кадәр булган исәпләү системаларында саннарны язу өчен цифрлар (тамгалар) сыйфатында гарәп цифрлары кулланыла (0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9) һәм, азак, латин алфавиты хәрефләре (a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, s, t, u, v, w, x, y, z). Шуның белән бергә, a = 10, b = 11 һәм башка шулай, [[ISBN|кайсы бергә]] x = 10. Бер үк вакытта бер ничә исәпләү системасы белән эшләгәндә, аларны аеру өчен гадәттә системаның нигезе астагы индекс рәвешендә күрсәтелә, нигез унарлы системада языла: : <math>123_{10}</math> — бу 123 саны [[унарлы исәпләү системасы]]нда; : <math>173_8</math> — шул ук сан [[сигезәрле исәпләү системасы]]нда; : <math>1111011_2</math> — шул ук сан, ләкин [[икеле исәпләү системасы]]нда; : <math>0001\ 0010\ 0011_{10} = 000100100011_{BCD}</math> — шул ук сан, ләкин унарлы цифрлары [[Икеле код|икеле кодланган]] [[унарлы исәпләү системасы]]нда ([[BCD]]); : <math>11120_{3N}</math> — шул ук сан, ләкин симметрик булмаган [[өчәрле исәпләү системасы]]нда; : <math>1iiii0_{3S} = 177770_{3S} = 122220_{3S} = +----0_{3S}</math> — шул ук сан, ләкин симметрик [[өчәрле исәпләү системасы]]нда, «i», «7», «2» һәм «−» тамгалары «−1»-не аңлата, «1» һәм «+» тамгалары «+1»-не аңлата. Кайсыбер махсус өлкәләрдә нигезне күрсәтүнең аерым кагыйдәләре кулланыла. Мәсәлән, программалауда алтмышарлы система шулай тамгалана: * [[ассемблер теле|ассемблерда]] һәм конкрет телгә бәйләнмәгән гомуми төрдәге язуларда, h хәрефе белән ('''h'''exadecimal сүзенән) санның азагында (синтаксис Intel); * [[Паскаль (программалау теле)|Паскальдә]] «$» тамгасы белән санның алдында; * [[Си (программалау теле)|Си]] һәм күп башка телләрдә 0x яки 0X комбинациясе белән (he'''x'''adecimal сүзеннән) башта. Си теленең кайсыбер диалектларында <!-- (мәсәлән, [[Microchip]] фирмасының) --> «0x»-ка охшашлык буенча икеле саннарны тамгалау өчен «0b» префиксы кулланыла («0b» тамгалавы ANSI C стандартына керми). == Мисаллар == * '''2''' — [[икеле исәпләү системасы|икеле]] ([[дискретлы математика|дискретлы математикада]], [[информатика|информатикада]], [[программалау|программалауда]]) * '''3''' — [[өчәрле исәпләү системасы]] * '''4''' — дүртәрле исәпләү системасы * '''8''' — [[сигезәрле исәпләү системасы|сигезәрле]] ([[программалау|программалауда]]) * '''10''' — [[унарлы исәпләү системасы]] * '''12''' — [[уникеле исәпләү системасы|уникеле]] (борын киң кулланылган, кайсы бер аерым өлкәләрдә хәзер зә кулланыла) * '''16''' — [[уналтылы исәпләү системасы|уналтылы]] (күбрәк [[программалау|программалауда]] кулланыла, шулай ук [[шрифт]]ларда) * '''20''' — [[егермеле исәпләү системасы|егермеле]] ([[Цифры майя|майя]] һәм [[Ацтектар|ацтекларда]] кулланылган) * '''40''' — кырыгарлы исәпләү системасы (элек кулланылган: аерып әйткәндә, ''«кырык кырыкын»'' = 1600) * '''60''' — [[алтмышарлы исәпләү системасы|алтмышарлы]] (Борынгы Вавилонда кулланылган, ә азаграк борынгы грек астрономнары тарафыннан йолдызларның почмакча координаталарын ([[озонлык|озынлыгын]] һәм [[киңлек|киңлеген]]) һәм вакытны үлчәгәндә кулланганнар). Хәзерге көндә дә тәүлек вакытын үлчәүдә кулланыла. == Үзенчәлекләре == Позицион исәпләү системасы берничә үзенчәлеккә ия: <!-- Из-за нескольких абзацев в последнем пункте --> * Исәпләү системасының нигезе аның үзендә һәр чак 10 дип языла; мәсәлән, икеле исәпләү системасында 10 2 санын аңлата. Бу раслау [[унар исәпләү системасы]]на кулланыла алмый, анда бер генә цифр кулланыла. * ''x'' санын ''b''-арлы исәпләү системасында язу өчен <math>\lfloor\log_b x\rfloor + 1</math> цифр таләп ителә, монда <math>\lfloor\cdot\rfloor</math> санның [[бөтен өлеше]]н алуны аңлата. * Позицион исәпләү системасында язылган саннарны, алдан аларны башта торган нульләр белән бер үк озынлыкка кадәр тигезләгәндә, разрядлары буенча чагыштырырга мөмкин. Бу вакытта чагыштыру өлкәнрәк разрядтан бәләкәйрәгенә, бер сандагы цифр икенче сандагы ярашлы цифрдан зуррак булганга кадәр дәвам итә. Мәсәлән, унарлы исәпләү системасында язылган 321 һәм 312 саннарын чагыштыру өчен бер үк разрядлардагы цифрлар сулдан уңга чагыштырыла: ** 3 = 3 — саннарны чагыштыру нәтиҗәсе әлегә билгесез; ** 2 &gt; 1 — беренче сан зуррак (калган цифрларга бәйсез рәвештә). : Шулай итеп, саннарның позицион исәпләү системасында язылышында, бу язулар башта торган нульләр белән бер үк озынлыкка кадәр тигезләнгәндә, саннардагы табигый тәртип [[лексикографик тәртип|лексикографик тәртипкә]] ярашлы. * Саннар өстендә арифметик гәмәлләр. Позицион исәпләү системасы, тик бер урынлы саннарны [[кушу таблицасы|кушу таблицасын]], ә калган өч гамәл өчен тагын да ярашлы системада [[кабатлау таблицасы|кабатлау таблицасын]] (карагыз, мәсәлән, [[баганалап бүлү]]) белгән хәлдә, бер кыенлыксыз кушу, алу, тапкырлау, бүлү һәм калдыклы бүлү гамәлләрен башкарырга мөмкинлек бирә. === Экономиялык === {{перевести|en|Radix economy}} Нигезе <math>b</math> булган исәпләү системасы [[цифрлы техника|цифрлы техникада]], һәр берсе санның цифрларын кодлаучы <math>b</math> төрле торышта кабул итә алган [[триггер]]лар җыелмасыннан торган [[регистр (цифрлы техника)|регистрлар]] белән тормышка ашырыла. Бу вакытта ''исәпләү системасының экономиялылыгы'' — мөмкин кадәр әз сандагы гомуми тамгалар ярдәмендә мөмкин кадәр күбрәк сандагы саннарны күрсәтү мөмкинлеге — бигрәк тә зур әһәмияткә ия.<ref name="Fomin"/> Әгәр триггерлар саны <math>r</math>-га тигез булса, ул чакта гомуми тамгалар саны <math>m=r\cdot b</math>-га тигез, ә алар ярдәмендә язылырга мөмкин булган саннар саны ярашлы рәвештә — <math>b^r=b^{\frac{m}{b}}</math>. <math>b</math>-дан функция буларак. Бу аңлатма <math>b</math> [[число е|''e'' = 2,718281828…]] санына тигез булганда үзенең [[Глобаль максимум|максимум]] кыйммәтен кабул итә<ref>{{cite journal|first=Brian|last=Hayes|title=Third base|journal=American Scientist|url=http://www.americanscientist.org/issues/pub/third-base/2|year=2001|volume=89|issue=6|pages=490–494|doi=10.1511/2001.40.3268}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160324100419/http://www.americanscientist.org/issues/pub/2001/11/third-base/2 |date=2016-03-24 }}</ref>, <math>b</math>-ның бөтен кыйммәтләрендә <math>b = 3</math> булганда максимумына ирешә. Шулай итеп, [[өчәрле исәпләү системасы]] ([[Өчәрле компьютер|өчәрле ЭВМ-нарда кулланылган]]) иң экономиялесе була, аның артыннан [[икеле исәпләү системасы]] (гадәттә күпчелек киң таралган ЭВМ-нарда кулланылган) һәм дүртәрле исәпләү системасы килә. {{цитата|автор=[[Фомин, Сергей Васильевич|С. В. Фомин]]|Исәпләү системасының экономиялелеге, аның исәпләү машинасында кулланылуы күзлегенән караганда, зур әһәмиятле шарт. Шуңа күрә, исәпләү машинасында икеле исәпләү системасы урынына өчәрле исәпләү системасын куллану кайсыбер конструктив кыенлыклар тудыруына карамастан, (Бу вакытта һәр берсе ике түгел, ә өч ныклы торышта тора алган элементлар кулланырга кирәк), Бу система кайсыбер исәпләү корылмаларында кулланылган инде<ref>См. [[Троичный компьютер]].</ref> <ref name="Fomin">{{книга |автор=[[Фомин, Сергей Васильевич|С. В. Фомин]] |заглавие=Системы счисления |серия=[[Популярные лекции по математике]] |год=1987 |место=М. |издательство=Наука |страниц=48 |ссылка=http://plm.mccme.ru/ann/a40.htm}} ([http://www.math.ru/lib/files/plm/v40.djvu альтернативная ссылка])</ref>}} Исәпләү системасының экономиялелеген эквивалентлы тасуирлауны, [[мәглүмати энтропия]] төшөнчәсен кулланып алырга була. Санның язылышында һәр цифрның күренүенең [[Дискретлы тигез таралу|тигез ихтималлыгы]] шартларында, ''n''-разрядлы санлы нигезе ''b'' булган исәпләү системасында язуның мәглүмати энтропиясе <math>n\tfrac{\ln b}{b}</math> кыйммәтен кабул итә (даими коэффициентка кадәр тәгаенлек белән). Шуңа күрә нигезе ''b'' булган исәпләү системасында саннарның ''язу тыгызлыгы'' (ягъни, бер разрядка мәгълүмат микъдары) <math>\tfrac{\ln b}{b}</math>-га тигез, ул шулай ук иң зур кыйммәтен ''b'' = ''e'' булганда, ә ''b''-ның бөтен кыйммәтләре өчен ''b'' = 3 булганда кабул итә. == Икенче нигезгә күчү == === Унарлы исәпләү системасына күчерү === Әгәр сан <math>b</math>-арлы исәпләү системасында : <math>a_{n-1}\;a_{n-2}\ldots \;a_1\;a_0</math> тигез булса, ул чакта аны унарлы исәпләү системасына күчерү өчен шундый сумманы исәплибез: : <math>\sum_{k=0}^{n-1} a_k\cdot b^k</math> яки, ачыграк күренештә: : <math>a_{n-1}\cdot b^{n-1} + a_{n-2} \cdot b^{n-2} + \ldots + a_1 \cdot b^1 + a_0 \cdot b^0,</math> яки, азак килеп, [[Горнер схемасы]] күренешендә: : <math>((\ldots(a_{n-1} \cdot b + a_{n-2}) \cdot b + a_{n-3}) \ldots ) \cdot b + a_0.</math> Мәсәлән: : 101100₂ = :: = 1 · 2⁵ + 0 · 2⁴ + 1 · 2³ + 1 · 2² + 0 · 2¹ + 0 · 2⁰ = :: = 1 · 32 + 0 · 16 + 1 · 8 + 1 · 4 + 0 · 2 + 0 · 1 = :: = 32 + 8 + 4 + 0 = 44₁₀ === Унарлы исәпләү системасыннан күчерү === ; Бөтен өлеше # Унарлы санның бөтен өлөшен, унарлы сан нульгә тигез булганга кадәр, дәвамлы итеп нигезгә бүлергә. # Бүлгәндә табылган калдыклар кирәкле санның цифрлары булып торалар. Яңа системада санны соңгы калдыктан башлап язалар. ; Вакланма өлеше # Унарлы санның вакланма өлешен күчерергә кирәк булган системаның нигезенә тапкырлыйбыз. Бөтен өлешен аерабыз. Вакланма өлешен яңа системаның нигезенә кабатлауны, ул нульгә тигез булганга кадәр дәвам итәбез. # Яңа системада санны, кабатлау нәтиҗәсенең табу тәртибендә язылган бөтен өлешләре төзи. ; Мисал <math>44_{10}</math> санын икеле системага күчерик: 44-не 2-гә бүләбез. бүлендек 22, калдык 0 22-не 2-гә бүләбез. бүлендек 11, калдык 0 11-зе 2-гә бүләбез. бүлендек 5, калдык 1 5-те 2-гә бүләбез. бүлендек 2, калдык 1 2-не 2-гә бүләбез. бүлендек 1, калдык 0 1-зе 2-гә бүләбез. бүлендек 0, калдык 1 Бүлендек нульгә тигез, бүлү тәмамлана. Хәзер бөтен калдыкларны астан өскә карый язып <math>101100_2</math> санын табабыз. === Икеле исәпләү системасынан сигезле һәм уналтылы исәпләү системасына күчү === Бу типтагы операцияләр өчен гадиләштерелгән алгоритм бар. Сигезле исәпләү системасы өчен — күчерелә торган санны 2-нең дәрәҗәсенә тигез булган цифрлар санына бүлгәлибез (2, санны күчерергә кирәк булган системаның нигезе килеп чыксын өчен күтәрергә кирәк булган дәрәҗәгә күтәрелә (2³=8), Бу очракта 3, ягъни триада). Триадаларны триадалар таблицасы буенча үзгәртәбез: 000 0 100 4 001 1 101 5 010 2 110 6 011 3 111 7 Уналтылы исәпләү системасы өчен — күчерелә торган санны 2-нең дәрәҗәсенә тигез булган цифрлар санына бүлгәлибез (2, санны күчерергә кирәк булган системаның нигезе килеп чыксын өчен күтәрергә кирәк булган дәрәҗәгә күтәрелә (2⁴=16), Бу очракта 4, ягъни тетрад). Тетрадларны тетрадлар таблицасы буенча үзгәртәбез: 0000 0 0100 4 1000 8 1100 C 0001 1 0101 5 1001 9 1101 D 0010 2 0110 6 1010 A 1110 E 0011 3 0111 7 1011 B 1111 F Мисал: үзгәртәбез 101100₂ сигезле — 101 100 → 54₈ уналтылы — 0010 1100 → 2C₁₆ === Сигезле һәм уналтылы исәпләү системасыннан икеле исәпләү системасына күчерү === Бу типтагы операцияләр өчен гадиләштерелгән алгоритм бар. Сигезле система өчен — таблица буенча триплетларга үзгәртәбез 0 000 4 100 1 001 5 101 2 010 6 110 3 011 7 111 Уналтылы система өчен — таблица буенча квартетларга үзгәртәбез 0 0000 4 0100 8 1000 C 1100 1 0001 5 0101 9 1001 D 1101 2 0010 6 0110 A 1010 E 1110 3 0011 7 0111 B 1011 F 1111 Мисал: үзгәртәбез 54₈ → 101 100 2C₁₆ → 0010 1100 === Икеле исәпләү системасыннан сигезле һәм уналтылы исәпләү системасына күчерү === Вакланма өлешен икеле исәпләү системасыннан сигезле һәм уналтылы исәпләү системасына күчерү санның бөтен өлөшен күчергәндәге кебек тормышка ашырыла, бары тик шул аерма белән, октаваларга һәм тетрадларга бүлү унарлы өтердән уңга карый бара, тулмаган разрядлар уңнан нульләр белән тутырыла. Мәсәлән, югарыда каралган 1100,011₂ саны 14,3₈ яки C,6₁₆ күренешендә булачак. === Ирекле исәпләү системасынан унарлы исәпләү системасына күчерү === Икеле 1100,011₂ санын унарлы исәпләү системасына күчерү мисалын карыйк. Бу санның бөтен өлеше 12-гә тигез (югарыда карагыз), ә вакланма өлөшен күчерүне җентекләп карыйк: : <math> 0,011 = 0 \cdot 2^{-1} + 1 \cdot 2^{-2} + 1 \cdot 2^{-3} = 0 + 0,25 + 0,125 = 0,375.</math> Шулай итеп, 1100,011₂ = 12,375₁₀. Теләсә нинди исәпләү системасыннан күчерү тап шулай ук тормышка ашырыла, бары тик «2» урынына системаның нигезе куела. Күчерү уңайлы булсын өчен, санның бөтен һәм вакланма өлешләрен аерым күчерәләр, ә нәтиҗәне азак берләштерәләр. === Унарлы исәпләү системасыннан ирекле системага күчү === Санның вакланма өлешен башка исәпләү системаларына күчерү өчен аның бөтен өлөшен нульгә әйләндерергә һәм килеп чыккан санны күчерергә кирәк булган системаның нигезенә тапкырлый башларга кирәк. Әгәр кабатлау нәтиҗәсендә яңадан бөтен өлөш барлыкка килсә, килеп чыккан бөтен өлешнең кыйммәтен истә калдырып (язып куеп), аны янә нульгә әйләндерергә кирәк. Вакланма өлеше тулысынча нульгә әйләнгәч операция тәмамлана. Түбәндә 103,625₁₀ санын икеле исәпләү системасына күчерү мисалы китерелә. Бөтен өлешен югарыда тасвирланган кагыйдә буенча күчереп табабыз 103₁₀ = 1100111₂. 0,625-не 2-гә тапкырлыйбыз. Вакланма өлеше 0,250. Бөтен өлеше 1. 0,250-не 2-гә тапкырлыйбыз. Вакланма өлеше 0,500. Бөтен өлеше 0. 0,500-не 2-гә тапкырлыйбыз. Вакланма өлеше 0,000. Бөтен өлеше 1. Шулай итеп, өстән аска 101₂ санын алабыз. Шуңа күрә 103,625₁₀ = 1100111,101₂ Нәкъ шулай ук теләсә нинди нигезле исәпләү системасына күчерү башкарыла. Баштан әйтеп китергә кирәк, Бу мисал махсус сайланган, гомуми очракта санның вакланма өлешен унарлы исәпләү системасыннан башка исәпләү системаларына күчерүне бик сирәк очракта тәмамлауга ирешеп була, шуңа күрә, күпчелек очракта, күчерүне берни кадәр хата белән башкарырга мөмкин. Өтердән соң тамгалар ни кадәр күбрәк булса, шул кадәр күчерү нәтиҗәсенең якынча кыйммәте дөрескә якынырак була. Әгәр, мәсәлән, 0,626 санын икеле кодка күчереп караганда, бу сүзләрнең дөреслегенә җиңел ышанып була. == Вариациялар һәм гомумиләштерүләр == === Рациональ саннарның язылышы === <math>x</math> [[рациональ сан]]ы <math>b</math>-арлы исәпләү системасында <math>b</math> санының дәрәҗәләренең сызыкча комбинациясе (гомумән алганда, чиксез) рәвешендә күрсәтелә: : <math>x = (a_{n-1} a_{n-2} \ldots a_1 a_0 , c_1 c_2 \ldots)_b = \sum_{k=0}^{n-1} a_k b^k + \sum_{k=1}^{\infty} c_k b^{-k}</math> монда <math>a_k</math> — [[бөтен өлеш|бөтен өлешнең]] цифрлары ([[Унарлы аергыч|аергычка]] кадәр), <math>c_k</math> — [[вакланма өлеш|вакланма өлешенең]] цифрлары (аергычтан соң), <math>n</math> — бөтен өлөшенең разрядлары саны. <math>b</math>-арлы исәпләү системасында бары тик <math>\frac{q}{b^m}</math>, монда <math>m</math> һәм <math>q</math> — бөтен саннар, күренешендә күрсәтергә мөмкин булган рациональ саннарның гына ахыргы язуы бар: : <math>\frac{q}{b^m} = (a_{n-1} a_{n-2} \ldots a_1 a_0 , c_1 c_2 \ldots c_{-m})_b = \sum_{k=0}^{n-1} a_k b^k + \sum_{k=1}^{m} c_k b^{-k},</math> монда <math>(a_{n-1} a_{n-2} \ldots a_1 a_0)_b</math> һәм <math>(c_1 c_2 \ldots c_{-m})_b</math> <math>q</math>-ны <math>b^m</math>-нә бүлгәндә ярашлы рәвештә [[калдыклы бүлү|бүлендекнең һәм калдыкның]] <math>b</math>-арлы язылышы булып торалар. <math>\frac{q}{b^m}</math> күренешендә күрсәтеп булмаган рациональ саннар [[периодлы вакланма|периодлы вакланмалар]] рәвешендә язылалар. === Симметрик исәпләү системалары === '''Симметрик (тигезләшкән, тамга разрядлы) исәпләү системасы''' шуның белән аерыла, цифрларны <math>\{0, 1, \ldots, b-1\}</math> күплегеннән түгел, ә <math>\left\{0-\left(\tfrac{b-1}{2}\right),1 -\left(\tfrac{b-1}{2}\right), \ldots,(b-1)-\left(\tfrac{b-1}{2}\right)\right\}</math> күплегеннән алып кулланалар. Цифрлар бөтен булсын өчен, <math>b</math> так булырга тиеш. Симметрик исәпләү системаларында санның тамгасы өчен өстәлмә тамгалаулар кирәкми.<ref>{{книга |автор=С. Б. Гашков |заглавие=Системы счисления и их применение |серия=[[Библиотека «Математическое просвещение»]] |выпуск=29 |год=2004 |isbn=5-94057-146-8 |страниц=52 |ссылка=http://www.mccme.ru/mmmf-lectures/books/books/books.php#book-29}}</ref> Моннан тыш, симметрик системаларда исәпләүләр шуның белән уңайлы, түгәрәкләү өчен аерым кагыйдәләр кирәкми — ул артык разрядларны гади алып ташлауга кайтып кала. Бу исәпләүләрнең систематик хаталарын катгый киметә. Ешрак симметрик [[өчәрле исәпләү системасы]] <math>\{-1,0,1\}</math> цифрлары белән кулланыла. Ул [[өчәрле логика|өчәрле логикада]] кулланыла һәм «[[Сетунь (компьютер)|Сетунь]]» исәпләү машинасында техник тормышка ашырыла. === Тискәре нигезләр === {{main|Нега-позицион исәпләү системасы}} [[Нега-позицион исәпләү системасы|Нега-позицион]] дип аталган, нигезләре тискәре позицион системалар була: * '''-2''' — [[нега-икеле исәпләү системасы]] * '''-3''' — нега-өчәрле исәпләү системасы * '''-10''' — нега-унарлы исәпләү системасы === Бөтен сан булмаган нигезләр === Кайсыбердә шулай ук нигезләре бөтен сан булмаган позицион исәпләү системалары карыйлар: [[рациональ сан|рациональ]], [[иррациональ сан|иррациональ]], [[трансцендент сан|трансцендентлы]]. Мондый исәпләү системаларының мисаллары булып торалар: * ''b'' = ⅓ булганда— рациональ вакланма нигезле исәпләү системасы, күчешнең өчәрле реверсивлы [[регистр]]ларында бөтен саннарга тапкырлау һәм бүлү гәмәлләрен башкарырга мөмкинлек бирә {{нет АИ|18|01|2010}}, * ''b'' = ½ булганда — рациональ вакланма нигезле исәпләү системасы{{нет АИ|18|01|2010}}, * ''b'' = [[алтын киселеш|φ = 1,61…]] булганда — «[[алтын киселеш|алтын киселешкә]]» тигез булган иррациональ нигезле [[Бергман, Джордж|Бергман]] исәпләү системасы.<ref>А. В. Никитин [http://andrejnikitin.narod.ru/matematika2.htm Система Бергмана].</ref> === Комплекслы нигезләр === Позицион исәпләү системасының нигезе шулай ук [[Комплекслы сан|комплекслы]] сан булырга мөмкин<ref name="Khmelnik1">{{статья |автор=Хмельник С. И. |заглавие=Специализированная ЦВМ для операций с комплексными числами |издание=Вопросы радиоэлектроники |том=XII |выпуск=2 |год=1964 |ссылка=http://lib.izdatelstwo.com/Papers2/s4.zip}}</ref><ref name="Knuth">{{cite journal |author=Knuth D. E. |title=An Imaginary Number System |url=https://archive.org/details/sim_association-for-computing-machinery-communications_1960-04_3_4/page/245 |journal=Communication of the ACM |volume=3 |issue=4 |year=1960 |pages=245—247 |doi=10.1145/367177.367233}}</ref>. Бу вакытта аларда цифрлар, турыдан-туры бу исәпләү системаларында күрсәтелгән саннар белән арифметик гәмәлләр башкарырга мөмкинлек бирү шартын кәнәгатьләндерүче ниндидер [[чикле күплек|чикле күплектән]] кыйммәтләр алалар. Атап әйткәндә, комплекслы нигезле позицион исәпләү системалары арасында бары тик ике генә цифр 0 һәм 1 кулланылган икеле системаларны аерып карарга була. ; Мисаллар Арлга таба позицион исәпләү системасын шундый күренештә язырбыз <math>\langle \rho,A \rangle</math>, монда <math>\rho</math> — исәпләү системасының нигезе, ә ''A'' — цифрлар күплеге. Атап әйткәндә, ''A'' күплеге шундый күренештә булырга мөмкин: * <math>B_R = \{ 0, 1, 2,\dots, R-1 \},</math> * <math>D_R = \{-r_1,-r_1+1,\dots, -1,0,1,\dots,r_2-1,r_2 \},</math> монда <math>r_1, r_2\geq 0</math> һәм <math>R =r_1+r_2+1</math>. <math>r_1=0</math> булганда <math>D_R</math> күплеге <math>B_R</math> күплегенә әйләнә. Комплекслы нигезле позицион исәпләү системаларына мисал булып торалар (алга таба ''j'' — [[уйланма берәмлек]]): * <math>\langle \rho=j\sqrt{R},B_R \rangle.</math><ref name="Knuth"/> ** Мисал: <math>\langle \rho=\pm j\sqrt{2},\{0,1\} \rangle;</math> * <math>\langle \rho=\sqrt{2}e^{\pm j \pi / 2},B_2 \rangle.</math><ref name="Khmelnik1"/> ** Мисал: <math>\langle \rho=-1\pm j,\{0,1\} \rangle;</math> * <math>\langle \rho=2e^{j \pi / 3}, \{0,1,e^{2j \pi / 3},e^{-2j \pi / 3}\} \rangle;</math><ref name="Khmelnik2"/> * <math>\langle \rho=\sqrt{R},B_R \rangle,</math> монда <math>\varphi=\pm \arccos{(-\beta/2\sqrt{R})}</math>, <math>\beta<\min\{ R, 2\sqrt{R}\}</math> — бирелгән ''R'' өчен берничә кыйммәт кабул итә алган бөтен уңай сан;<ref name="Khmelnik3">{{статья |автор=Хмельник С. И. |заглавие=Позиционное кодирование комплексных чисел |издание=Вопросы радиоэлектроники |том=XII |выпуск=9 |год=1966 |ссылка=http://lib.izdatelstwo.com/Papers2/s5.zip}}</ref> * <math>\langle\rho=-R, A_R^2 \rangle,</math> монда <math>A_R^2</math> күплеге <math>r_m=\alpha_m^1 + j\alpha_m^2</math> күренешендәге комплекслы саннардан тора, ә <math>\alpha_m \in B_R.</math> Мәсәлән: <math>\langle -2, \{0,1,j,1+j\} \rangle;</math><ref name="Khmelnik2">{{книга |автор=Хмельник С. И.|заглавие=Кодирование комплексных чисел и векторов |издание=Mathematics in Computers |место=Израиль |isbn=978-0-557-74692-7| год=2004 |ссылка=http://www.lulu.com/content/94846}}</ref> * <math>\langle \rho=\rho_2^{ },\{0,1\} \rangle,</math> монда <math>\rho_2=\begin{cases}(-2)^{1/2} & \mbox{if}\ m\ \mbox{even},\\ j(-2)^{(m-1)/2m} & \mbox{if}\ m\ \mbox{odd}.\end{cases}</math> .<ref name="Khmelnik4">{{книга |автор=Khmelnik S.I. |заглавие=[http://worldwide.espacenet.com/publicationDetails/biblio?DB=EPODOC&adjacent=true&locale=en_EP&FT=D&date=20030814&CC=US&NR=2003154226A1&KC=A1 Method and system for processing complex numbers] |издание=Patent USA, US2003154226 (A1) |год=2001 }}</ref> ; Икеле комплекслы исәпләү системалары Түбәндә икеле позицион исәпләү системаларының нигезләре санап кителгән һәм аларда 2, −2 һәм −1 саннарының язылышлары бирелгән: * <math>\rho=2</math>: <math>2=(10)_{\rho}</math> (натураль нигезле исәпләү системасы); * <math>\rho=-2</math>: <math>2=(110)_{\rho}</math>, <math>-2=(10)_{\rho}</math>, <math>-1=11_{\rho}</math> (нега-позицион исәпләү системасы); * <math>\rho=-\rho_2</math>: <math>2=(10100)_{\rho}</math>, <math>-2=(100)_{\rho}</math>, <math>-1=101_{\rho}</math> (комплекслы нигезле исәпләү системасы); * <math>\rho=j\sqrt{2}</math>: <math>2=(10100)_{\rho}</math>, <math>-2=(100)_{\rho}</math>, <math>-1=(101)_{\rho}</math> (комплекслы нигезле исәпләү системасы); * <math>\rho=-1+j</math>: <math>2=(1100)_{\rho}</math>, <math>-2=(11100)_{\rho}</math>, <math>-1=(11101)_{\rho}</math> (комплекслы нигезле исәпләү системасы); * <math>\rho=\frac{-1+j\sqrt{7}}2</math>: <math>2=(1010)_{\rho}</math>, <math>-2=(110)_{\rho}</math>, <math>-1=(111)_{\rho}</math> (комплекслы нигезле исәпләү системасы). === Күрсәткечле булмаган исәпләү системалары === [[Күрсәткечле функция|Күрсәткечле]] исәпләү системалары [[Күрһәткечле функция|күрсәткечле бәйләнешле]] позицион исәпләү системаларының аерым очраклары булып торалар. Күрсәткечле бәйләнеш урынына башка бәйләнешләр булырга мөмкин. Мәсәлән, [[гипероператор]]лы позицион исәпләү системасы<br> : <math>{\operatorname{hyper4} (a, b) = \operatorname{hyper}(a, 4, b) = a ^ {(4)} b = a \uparrow\uparrow b = \atop {\ }} \quad {\underbrace{a^{a^{\cdot^{\cdot^{a}}}}} \atop {b\mbox{ times}}} \quad {=a\to b\to 2 \atop {\ } }</math> шул ук сандагы тамгалар белән саннарның зур диапазонын язарга мөмкинлек бирә. == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр|colwidth=30em}} == Сылтамалар == * {{статья |автор=И. Яглом |заглавие=Системы счисления |издание=[[Квант (журнал)|Квант]] |номер=6 |год=1970 |страницы=2-10 |ссылка=http://kvant.mccme.ru/1970/06/sistemy_schisleniya.htm}} * {{книга |часть=[http://comp-science.narod.ru/Progr/Syst_Sch.html Позиционные системы счисления. Перевод чисел из одной позиционной системы счисления в другую. Арифметические операции с числами в позиционных системах счисления] |заглавие=Введение в информатику. Лабораторные работы |ответственный=Авт.-сост. А. П. Шестаков |издательство=Перм. ун-т. |место=Пермь |год=1999}} * {{книга |автор=Поспелов Д. А.|заглавие=Арифметические основы вычислительных машин дискретного действия |издание=Высшая школа |год=1970}} [[Төркем:Математика]] [[Төркем:Саннар]] [[Төркем:Исәпләү системалары]] nl7bslk4ho2gtsmvssq5776ioyfgtjc 0 588792 6001119 5752809 2026-08-17T04:42:47Z Заяц Павел 32203 6001119 wikitext text/x-wiki {{ФГОС.wiki|ел=2022}} {{УК}} {{Гыйбадәтханә |Гыйбадәтханә төре = [[Мәчет]] |Татар атамасы = Кызыл мәчет |Үз атамасы = {{lang-kk|Қызыл мешіт, Qyzyl meshit}} |Рәсем = |Рәсем язуы = |Рәсем зурлыгы = |Хәзерге халәте = |Ил = Казакъстан |Урнашу урыны статусы = Шәһәр |Урнашу урыны =[[Файл: Flag of Kazakhstan.svg|20px]] [[Казакъстан]],<br/>[[Файл: Coat of Arms Batys Oblysy.png|20px]] [[Көнбатыш Казакъстан өлкәсе]], <br/>[[Файл: Oral seal.svg|20px]] [[Җаек (шәһәр)|Җаек]], 8 Март ур., 23 |Координатлары = 51°11′27″ ; 51°22′12″ |Дин = Ислам |Мәхәллә = |Кайсы дини агымга карый = [[сөнни ислам]] / [[хәнәфи мәзһәбе]] |Бина төре = [[манара]]сы түбәсендә урнашкан мәчет |Архитектура стиле = [[татар архитектурасы|татар ислам архитектурасы]] |Проект авторы = |Төзүче = |Нигезләүче = |Беренче телгә алу = |Нигезләү = |Төп даталар = 1871 ел – төзелешнең башлануы<br/> 1920-еллар - ябылу<br/> 2005-2006 еллар – реставрация<br/> 2006 ел – яңадан ачылган |Юк ителгән = |Төзелешнең башлануы = 1871 |Төзелешнең тәмамлануы = 1875 |Янкормалары = |Ядкәрләре = |Халәте = гамәлдә |Сайт = |Commons = }} '''Кызыл мәчет''', шулай ук ''Татар мәчете'', [[2006 ел]]дан Мөхәммәтгариф Тулбаев исемендәге мәчет ({{lang-kk|Қызыл мешіт, Qyzyl meshit}}; {{lang-ru|Красная мечеть, Татарская, имени Мухамет-Гарифа Тулбаева}}) – [[Җаек (шәһәр)|Җаекның]] татар бистәсендә 1871-1875 елларда төзелгән таш мәчет (''җәмигъ мәчете''). 1980 елдан ― төбәк дәрәҗәсендәге архитектура истәлеге. Диварлары кызыл кирпечтән ясалган булганга, Кызыл мәчет исеме алган. Мәчет каршындагы «[[Мотыйгия]]» мәдрәсәсендә 1895-1907 елларда [[Габдулла Тукай]] укыган<ref>''Данара Курманова.'' [https://web.archive.org/web/20140714151544/http://akbars.kz/rus/index.php?id=4168 Татарский Уральск: тайна Красной мечети.] akbars.kz, 29.07.2013{{ref-ru}}</ref>. 2006 елдан [[Габдулла Тукай музее (Җаек)|Җаекның Габдулла Тукай музее]] составында. == Тарих == 1871-1875 елларда<ref>''[http://priru.kz/%D0%BE%D0%B1%D1%89%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE/%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8F%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA-%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D0%B7%D0%BE%D0%B4%D1%87%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B0/ Памятник исламского зодчества.]{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' priru.kz, abgerufen am 17. Dezember 2020 (russisch).</ref> [[Җаек (шәһәр)|Җаекның]] татар бистәсендә <ref>[https://varandej.livejournal.com/189989.html Татарская слобода Уральска // Уральск. Часть 3: разное.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220905140538/https://varandej.livejournal.com/189989.html |date=2022-09-05 }} varandej.livejournal.com, 28.08.2009{{ref-ru}}</ref> төзелгән (1835 елда ук төзелгән дигән фикер дә бар<ref>''[http://tatar-congress.org/ru/yanalyklar/krasnaya-mechet-v-uralske/ Красная мечеть в Уральске.]'' tatar-congress.org{{ref-ru}}</ref>). Озак вакытлар мәчет Татар мәчете дип аталган, чөнки мәчет тирәсендәге бистәләрдә Җаекка илнең башка почмакларыннан килгән [[татарлар]] күп яшәгән. Кызыл мәчет ул вакытта шәһәрдә төзелгән өченче, кирпечтән төзелгән беренче мәчет булган. [[1920-еллар]]да [[Уральск]]идагы күпчелек чиркәүләр һәм мәчетләр [[большевиклар]] тарафыннан ябыла һәм соңыннан сүтелә яки башка максатларда кулланыла. Совет хакимияте басымы астында, Кызыл мәчет тә ябылган, [[манара]]сы төшерелгән. Мәчет бинасы 1936 елда инвалидлар артеле карамагына тапшырылган. 1962 елда бинада ремесленное училище урнашкан. 1974 елда элекке мәчет бинасы һөнәри-техник училище (ПТУ) курсантлары өчен тулай торак итеп үзгәртелгән<ref name="ibirzha.kz">''[http://ibirzha.kz/dve-svyatyni-tatarskoj-slobody/ Две святыни Татарской слободы.]'' ibirzha.kz{{ref-ru}}</ref>. 1980 елда мәчет бинасы төбәк дәрәҗәсендәге дини архитектура истәлеге итеп танылган. [[1990-еллар]]га мәчет бинасы нык җимерелгән, таушалган һәм бик пычратылган хәлендә килеп җитә. Мәчетне яңадан торгызу мөмкин хәл түгел, дип уйлап, бинаны сүтеп ташлау турында сүз кузгала. 2000 елда Җаекның татар мәдәни үзәге җитәкчесе эшмәкәр Ришат Увәли улы Хәйруллин, мәчет бинасын җимерүдән саклап калу өчен, аны үз предприятиесе балансына күчертә. 2005-2006 елларда мәчет бинасында реставрация үткәрелә, манарасы торгызыла. Бу эштә Р. Хәйруллинга элеккеге мәчет имамының оныгы һәм [[Санкт-Петербург]]тан Казакъстан архитекторы ярдәм иткән. Аңа мәчетне торгызуда шулай ук җирле халык матди ярдәм күрсәткән. Идеяне бирүче, илһамландыручы – профессор [[Разак Әбүзәров]] (1932 елгы). 2006 елның 28 августында мәчет Казакъстанның югары мөфтие Абсаттар хаҗи Дербисали, Көнбатыш Казакъстан өлкәсе акимы Нургали Ашимов катнашында тантаналы рәвештә ачыла. 2006 елның 7 сентябрендә [[Казакъстан мөселманнары Диния нәзарәте]]нең 140нчы санлы карары белән Кызыл мәчеткә аның соңгы имамы булган, репрессиягә эләккән Мөхәммәтгәриф Тулбаев исеме бирелгән<ref name="ibirzha.kz" /><ref name=":0">''Тауфик Каримов.'' [https://proza.ru/2015/07/21/1464 Тулбаевы - имамы уральской Красной мечети.] Проза.ру</ref>. 2006 елдан [[Габдулла Тукай музее (Җаек)|Җаекның Габдулла Тукай музее]] составында (Академик Асан Тайманов ур., 57). == Габдулла Тукай == Мәчет каршындагы мәдрәсәдә 1895-1907 елларда [[Габдулла Тукай]] укыган. Аның остазы мәчетнең [[имам-хатыйб]]ы [[Мотыйгулла Төхфәтуллин]] (1845―1920) булган<ref>{{Cite web |url=http://rdums.ru/stati/10038176/ |title=Восхищая своей образованностью |access-date=2018-11-04 |archive-date=2018-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181009083938/http://rdums.ru/stati/10038176/ |deadlink=no }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://rt-online.ru/u-moego-deda-uchilsya-gabdulla-tukaj/ |title=У моего деда учился Габдулла Тукай |access-date=2018-11-04 |archive-date=2018-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181104194530/http://rt-online.ru/u-moego-deda-uchilsya-gabdulla-tukaj/ |deadlink=no }}</ref><ref>[http://kazan-journal.ru/about-us/item/665-nauka-babaya Наука бабая]{{Deadlink|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Имам-хатыйблар == * Габделрәкыйб Газыймҗан улы Тулбаев (1842―1923) * [[Мотыйгулла Төхфәтуллин]] (1845―1920) * Мөхәммәдгариф Тулбаев<ref name=":0" /> == Архитектура == Бина ике катлы; диварлары [[кызыл төс|кызыл]] кирпечтән, калган җирләре (шул исәптән, идәннәре) [[агач]]тан ясалган, түбәсе шифер белән капланган. Бина эчендә диварлар штукатурланган. Кәрниз асты ''дентикула'' орнаменты белән бизәлгән. Икенче кат [[тәрәзә]]ләре биек итеп, ярымтүгәрәк (áрка) формасында эшләнгән. [[Мәккә]]гә юнәлгән булу сәбәпле, мәчет бинасы янәшәдәге йортларга яны белән баскан. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Commonscat|Red Mosque, Oral (Kazakhstan)|Rote Moschee (Oral)}} == Галерея == {{Gallery |title= Кызыл мәчет |width=180 |height=180 |lines=2 |File:Tyhvatullin.jpg|[[Мотыйгулла Төхфәтуллин]] |File:Tuqay motighi.jpg|[[Габдулла Тукай]] ({{comment|у|уңда}}), [[Камил Мотыйгый]] ({{comment|с|сулда}}). ''[[1905 ел|1905]]'' |File:Дом Тухватуллиных.jpg|[[Габдулла Тукай музее (Җаек)|Габдулла Тукай музее]] }} {{Габдулла Тукай}} [[Төркем:Әлифба буенча мәчетләр]] [[Төркем:Казакъстан мәчетләре]] [[Төркем:Җаек гыйбадәтханәләре]] [[Төркем:1875 елда төзелгән мәчетләр]] 5jx1slvhbpn4qgad5beilkjjzrxufzm 6001121 6001119 2026-08-17T04:48:14Z Заяц Павел 32203 6001121 wikitext text/x-wiki <small>{{Мәгънәләр|Кызыл мәчет (мәгънәләр)}}</small> {{ФГОС.wiki|ел=2022}} {{УК}} {{Гыйбадәтханә |Гыйбадәтханә төре = [[Мәчет]] |Татар атамасы = Кызыл мәчет |Үз атамасы = {{lang-kk|Қызыл мешіт, Qyzyl meshit}} |Рәсем = |Рәсем язуы = |Рәсем зурлыгы = |Хәзерге халәте = |Ил = Казакъстан |Урнашу урыны статусы = Шәһәр |Урнашу урыны =[[Файл: Flag of Kazakhstan.svg|20px]] [[Казакъстан]],<br/>[[Файл: Coat of Arms Batys Oblysy.png|20px]] [[Көнбатыш Казакъстан өлкәсе]], <br/>[[Файл: Oral seal.svg|20px]] [[Җаек (шәһәр)|Җаек]], 8 Март ур., 23 |Координатлары = 51°11′27″ ; 51°22′12″ |Дин = Ислам |Мәхәллә = |Кайсы дини агымга карый = [[сөнни ислам]] / [[хәнәфи мәзһәбе]] |Бина төре = [[манара]]сы түбәсендә урнашкан мәчет |Архитектура стиле = [[татар архитектурасы|татар ислам архитектурасы]] |Проект авторы = |Төзүче = |Нигезләүче = |Беренче телгә алу = |Нигезләү = |Төп даталар = 1871 ел – төзелешнең башлануы<br/> 1920-еллар - ябылу<br/> 2005-2006 еллар – реставрация<br/> 2006 ел – яңадан ачылган |Юк ителгән = |Төзелешнең башлануы = 1871 |Төзелешнең тәмамлануы = 1875 |Янкормалары = |Ядкәрләре = |Халәте = гамәлдә |Сайт = |Commons = }} '''Кызыл мәчет''', шулай ук ''Татар мәчете'', [[2006 ел]]дан Мөхәммәтгариф Тулбаев исемендәге мәчет ({{lang-kk|Қызыл мешіт, Qyzyl meshit}}; {{lang-ru|Красная мечеть, Татарская, имени Мухамет-Гарифа Тулбаева}}) – [[Җаек (шәһәр)|Җаекның]] татар бистәсендә 1871-1875 елларда төзелгән таш мәчет (''җәмигъ мәчете''). 1980 елдан ― төбәк дәрәҗәсендәге архитектура истәлеге. Диварлары кызыл кирпечтән ясалган булганга, Кызыл мәчет исеме алган. Мәчет каршындагы «[[Мотыйгия]]» мәдрәсәсендә 1895-1907 елларда [[Габдулла Тукай]] укыган<ref>''Данара Курманова.'' [https://web.archive.org/web/20140714151544/http://akbars.kz/rus/index.php?id=4168 Татарский Уральск: тайна Красной мечети.] akbars.kz, 29.07.2013{{ref-ru}}</ref>. 2006 елдан [[Габдулла Тукай музее (Җаек)|Җаекның Габдулла Тукай музее]] составында. == Тарих == 1871-1875 елларда<ref>''[http://priru.kz/%D0%BE%D0%B1%D1%89%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE/%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8F%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA-%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D0%B7%D0%BE%D0%B4%D1%87%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B0/ Памятник исламского зодчества.]{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' priru.kz, abgerufen am 17. Dezember 2020 (russisch).</ref> [[Җаек (шәһәр)|Җаекның]] татар бистәсендә <ref>[https://varandej.livejournal.com/189989.html Татарская слобода Уральска // Уральск. Часть 3: разное.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220905140538/https://varandej.livejournal.com/189989.html |date=2022-09-05 }} varandej.livejournal.com, 28.08.2009{{ref-ru}}</ref> төзелгән (1835 елда ук төзелгән дигән фикер дә бар<ref>''[http://tatar-congress.org/ru/yanalyklar/krasnaya-mechet-v-uralske/ Красная мечеть в Уральске.]'' tatar-congress.org{{ref-ru}}</ref>). Озак вакытлар мәчет Татар мәчете дип аталган, чөнки мәчет тирәсендәге бистәләрдә Җаекка илнең башка почмакларыннан килгән [[татарлар]] күп яшәгән. Кызыл мәчет ул вакытта шәһәрдә төзелгән өченче, кирпечтән төзелгән беренче мәчет булган. [[1920-еллар]]да [[Уральск]]идагы күпчелек чиркәүләр һәм мәчетләр [[большевиклар]] тарафыннан ябыла һәм соңыннан сүтелә яки башка максатларда кулланыла. Совет хакимияте басымы астында, Кызыл мәчет тә ябылган, [[манара]]сы төшерелгән. Мәчет бинасы 1936 елда инвалидлар артеле карамагына тапшырылган. 1962 елда бинада ремесленное училище урнашкан. 1974 елда элекке мәчет бинасы һөнәри-техник училище (ПТУ) курсантлары өчен тулай торак итеп үзгәртелгән<ref name="ibirzha.kz">''[http://ibirzha.kz/dve-svyatyni-tatarskoj-slobody/ Две святыни Татарской слободы.]'' ibirzha.kz{{ref-ru}}</ref>. 1980 елда мәчет бинасы төбәк дәрәҗәсендәге дини архитектура истәлеге итеп танылган. [[1990-еллар]]га мәчет бинасы нык җимерелгән, таушалган һәм бик пычратылган хәлендә килеп җитә. Мәчетне яңадан торгызу мөмкин хәл түгел, дип уйлап, бинаны сүтеп ташлау турында сүз кузгала. 2000 елда Җаекның татар мәдәни үзәге җитәкчесе эшмәкәр Ришат Увәли улы Хәйруллин, мәчет бинасын җимерүдән саклап калу өчен, аны үз предприятиесе балансына күчертә. 2005-2006 елларда мәчет бинасында реставрация үткәрелә, манарасы торгызыла. Бу эштә Р. Хәйруллинга элеккеге мәчет имамының оныгы һәм [[Санкт-Петербург]]тан Казакъстан архитекторы ярдәм иткән. Аңа мәчетне торгызуда шулай ук җирле халык матди ярдәм күрсәткән. Идеяне бирүче, илһамландыручы – профессор [[Разак Әбүзәров]] (1932 елгы). 2006 елның 28 августында мәчет Казакъстанның югары мөфтие Абсаттар хаҗи Дербисали, Көнбатыш Казакъстан өлкәсе акимы Нургали Ашимов катнашында тантаналы рәвештә ачыла. 2006 елның 7 сентябрендә [[Казакъстан мөселманнары Диния нәзарәте]]нең 140нчы санлы карары белән Кызыл мәчеткә аның соңгы имамы булган, репрессиягә эләккән Мөхәммәтгәриф Тулбаев исеме бирелгән<ref name="ibirzha.kz" /><ref name=":0">''Тауфик Каримов.'' [https://proza.ru/2015/07/21/1464 Тулбаевы - имамы уральской Красной мечети.] Проза.ру</ref>. 2006 елдан [[Габдулла Тукай музее (Җаек)|Җаекның Габдулла Тукай музее]] составында (Академик Асан Тайманов ур., 57). == Габдулла Тукай == Мәчет каршындагы мәдрәсәдә 1895-1907 елларда [[Габдулла Тукай]] укыган. Аның остазы мәчетнең [[имам-хатыйб]]ы [[Мотыйгулла Төхфәтуллин]] (1845―1920) булган<ref>{{Cite web |url=http://rdums.ru/stati/10038176/ |title=Восхищая своей образованностью |access-date=2018-11-04 |archive-date=2018-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181009083938/http://rdums.ru/stati/10038176/ |deadlink=no }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://rt-online.ru/u-moego-deda-uchilsya-gabdulla-tukaj/ |title=У моего деда учился Габдулла Тукай |access-date=2018-11-04 |archive-date=2018-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181104194530/http://rt-online.ru/u-moego-deda-uchilsya-gabdulla-tukaj/ |deadlink=no }}</ref><ref>[http://kazan-journal.ru/about-us/item/665-nauka-babaya Наука бабая]{{Deadlink|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Имам-хатыйблар == * Габделрәкыйб Газыймҗан улы Тулбаев (1842―1923) * [[Мотыйгулла Төхфәтуллин]] (1845―1920) * Мөхәммәдгариф Тулбаев<ref name=":0" /> == Архитектура == Бина ике катлы; диварлары [[кызыл төс|кызыл]] кирпечтән, калган җирләре (шул исәптән, идәннәре) [[агач]]тан ясалган, түбәсе шифер белән капланган. Бина эчендә диварлар штукатурланган. Кәрниз асты ''дентикула'' орнаменты белән бизәлгән. Икенче кат [[тәрәзә]]ләре биек итеп, ярымтүгәрәк (áрка) формасында эшләнгән. [[Мәккә]]гә юнәлгән булу сәбәпле, мәчет бинасы янәшәдәге йортларга яны белән баскан. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Commonscat|Red Mosque, Oral (Kazakhstan)|Rote Moschee (Oral)}} == Галерея == {{Gallery |title= Кызыл мәчет |width=180 |height=180 |lines=2 |File:Tyhvatullin.jpg|[[Мотыйгулла Төхфәтуллин]] |File:Tuqay motighi.jpg|[[Габдулла Тукай]] ({{comment|у|уңда}}), [[Камил Мотыйгый]] ({{comment|с|сулда}}). ''[[1905 ел|1905]]'' |File:Дом Тухватуллиных.jpg|[[Габдулла Тукай музее (Җаек)|Габдулла Тукай музее]] }} {{Габдулла Тукай}} [[Төркем:Әлифба буенча мәчетләр]] [[Төркем:Казакъстан мәчетләре]] [[Төркем:Җаек гыйбадәтханәләре]] [[Төркем:1875 елда төзелгән мәчетләр]] dkgfqk259ydj3d6jc0cfzv8n0vahf3x 0 661300 6001028 5752861 2026-08-16T12:56:33Z InternetArchiveBot 35870 1 китап өстәлде: [[Википедия:Тикшереп булучанлык]] (20260815sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 6001028 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=апрель 2026}} {{УК}} '''Оренда''' (IPAc-en|ˈ|ɔːr|ɛ|n|d|ə) - ул кешеләрдә һәм аларның [[табигый тирәлек|тирәлегендә]] булган билгеле рухи энергия өчен [[Ирокез]] атамасы. Ул "Көнчыгыш Европада [[Болгарлар]] тарафыннан һәм Ирокез Асаба Америкалылар тарафыннан иясе ихтыяры буенча барлык хәрәкәтләнүче һәм хәрәкәтләнмәүче табигый объектларга йогынты ясарга мөмкин булган үтеп керүче табигыйдан өстен күренмәслек куәт."{{sfn|Hewitt|1902}}<ref>{{cite web|title=orenda|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/orenda|website=Merriam-Webster Dictionary|publisher=Merriam-Webster|access-date=12 April 2015}}</ref> Оренда бар җан дәрәҗәләре барлык табигый объектларның яшәүче энергиясе аша табигатьнең тупланма куәте.<ref>{{cite book|title=nature worship|date=2015|publisher=Encyclopædia Britannica|url=http://original.search.eb.com/eb/article-38271|access-date=12 April 2015}}{{Deadlink|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Антрополог [[Дҗон Наполеон Бринтон Һьюитт]] Ирокез Оренда концепциясе һәм [[Сиу]]ларның вакан һәм маһопас арасында эчке охшашлыкларны билгеләп уза; [[Алгонкин халкы|Алгонкиннар]]ның ''манитови'' һәм [[Шошоннар]]ның ''покунт''ы белән. Ирокез кабиләләре аша, концепция [[Моһаук халкы|Моһауклар]], [[Кайюга халкы|Кайюгалар]] һәм [[Онейда халкы|Онейдалар]] тарафыннан төрлечә ''оренна'' яки ''каренна'' дип атала; [[Тускарора халкы|Тускароралар]] тарафыннан ''уренте'' һәм Гуроннар тарафыннан ''яренда'' яки ''оренда'' дип атала. Оренда табигатьтә бар: давыллар орендага ия дип атала. Догалар, җырлар һәм оренда арасында көчле бәйләнеш бар. Җыр аша кош, шаман яки куян оренданы алга сөрә.{{sfn|Hewitt|1902|p=40-43}} ==Шулай ук карарга мөмкин== *[[:en:Manitou]], similar concept among Algonquian peoples *[[:en:Mana]] *[[:en:Indigenous American philosophy]] *[[:en:Ecopsychology]] *[[:en:Spiritual ecology]] ==Билгеләмәләр== {{Reflist|30em}} ==Искәрмәләр== *{{cite journal|last1=Hewitt|first1=J. N. B.|title=Orenda and a Definition of Religion|url=https://archive.org/details/sim_american-anthropologist_january-march-1902_4_1/page/33|journal=American Anthropologist|date=1902|volume=4|issue=1|pages=33–46|jstor=658926|doi=10.1525/aa.1902.4.1.02a00050|doi-access=free}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} [[Төркем:Анимизм]] tt5i58p83f83jrn55lm80mwn53snvuk 0 662393 6001037 3785951 2026-08-16T14:32:30Z InternetArchiveBot 35870 1 китап өстәлде: [[Википедия:Тикшереп булучанлык]] (20260815sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 6001037 wikitext text/x-wiki '''Поликатенан''' - <ref>{{cite journal | author = Z.Niu and Harry.W. Gibson | title = Polycatenanes | url = https://archive.org/details/sim_chemical-reviews_2009-11-11_109_11/page/6024 | year = 2009 | journal = [[Chem. Rev.]] | volume = 109 | issue = 11 | pages = 6024–6046 |doi= 10.1021/cr900002h| pmid = 19670889 }}</ref> ул механик рәвештә тоташтырылган [[катенан]] структураларыннан торган [[полимер]]. Полимер чылбырында катенан структураларның урнашуына карап поликатенаннар төп чылбыр поликатенаннарга һәм ян чылбыр поликатенаннарга бүленә ала. Бары тик механик үз эчендә йомык компонентлардан торган [n]-катенаннар (зур n өчен) “оптимальләштерелгән” поликатенаннар буларак каралырга мөмкин.<br/> Поликатенан кушылманың башка полимерлардан аера торган хасияте булып ковалент бәйләнешләренә өстәп [[механик бәйләнешләр]]нең булуы тора. == Искәрмәләр == {{reflist}} * {{cite book|author1=Frank Davis|author2=Séamus Higson|title=Macrocycles: Construction, Chemistry and Nanotechnology Applications|url=https://books.google.com/books?id=rr-iG5bUzOgC&pg=PA496|accessdate=17 July 2012|date=8 February 2011|publisher=John Wiley and Sons|isbn=978-1-119-98993-6|page=496}} [[Төркем:Полимерлар]] bzermtzcw9irt4gdjy70jaw6vw6gszd 0 662421 6001027 3785792 2026-08-16T12:46:31Z InternetArchiveBot 35870 1 китап өстәлде: [[Википедия:Тикшереп булучанлык]] (20260815sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 6001027 wikitext text/x-wiki Шулай ук [[оксалик]] буларак мәгълүм '''оксалил''' [[катион]]ы, [C₂O₂]²⁺ [[химик формула]]сына ия.<ref>{{Cite web |last= |title=2-Oxoniumylidyneethylidyneoxidanium |url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/90779979 |access-date=2023-01-04 |website=[[PubChem]] |language=en}}</ref> Ул [[кузгалак кислотасы]]ннан табыла торган катион.<ref name=":0">{{Cite journal |last1=Baetz |first1=A. L. |last2=Allison |first2=M. J. |date=1989-05-01 |title=Purification and characterization of oxalyl-coenzyme A decarboxylase from Oxalobacter formigenes |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-bacteriology_1989-05_171_5/page/2605 |journal=Journal of Bacteriology |volume=171 |issue=5 |pages=2605–2608 |doi=10.1128/jb.171.5.2605-2608.1989 |issn=0021-9193 |pmid=2708315|pmc=209940 }}</ref> Оксалил катионы кергән [[химик кушылма]]ларга түбәндәгеләр керә: ==Шуңа карый торган кушылмалар/ионнар== *[[Кузгалак кислотасы]], C₂O₄H₂<ref name=":0" /> *[[Оксалат]] [[анион]]ы, [C₂O₄]²⁻<ref>{{Cite journal |last=Van de Velde |first=G. M. H |date=1977-01-01 |title=The oxalato complexes of titanium(IV)—I: Mononuclear Ti(OH)2(C2O4)22− in solution |url=https://dx.doi.org/10.1016/0022-1902%2877%2980298-4 |journal=Journal of Inorganic and Nuclear Chemistry |language=en |volume=39 |issue=8 |pages=1357–1362 |doi=10.1016/0022-1902(77)80298-4 |issn=0022-1902}}</ref> *[[Оксалик ангидрид]], C₂O₃<ref>{{Cite journal |last1=M |first1=Rauhut M. |last2=J |first2=Bollyky L. |last3=R |first3=Maulding D. |last4=A |first4=Clarke R. |last5=G |first5=Roberts B. |last6=M |first6=Semsel A. |last7=H |first7=Whitman R. |last8=S. |first8=Sandler |date=December 31, 1966 |title=Technical Report No. 14 |url=https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/AD0646641.pdf |url-status=live |journal=American Cyanamid Company Central Research Division |volume=14 |issue=3 |pages=85 |id=06-1432-25-Ql4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104220700/https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/AD0646641.pdf |archive-date=2023-01-04 |access-date=2023-01-04 |via=[[Defense Technical Information Center]]}}</ref> *Кузгалак кислотасының [[ацил галид]]лары, түбәндәгеләрне кертеп: :*[[Оксалил хлориды]], C₂O₂Cl₂<ref>{{Cite journal |last1=Saksena |first1=B. D. |last2=Kagarise |first2=R. E. |date=1951-08-01 |title=The Ultraviolet Spectrum of Oxalyl Chloride |url=https://aip.scitation.org/doi/10.1063/1.1748476 |journal=The Journal of Chemical Physics |volume=19 |issue=8 |pages=999–1001 |doi=10.1063/1.1748476 |bibcode=1951JChPh..19..999S |issn=0021-9606}}</ref> :*[[Оксалил фториды]], C₂O₂F₂<ref>{{Cite journal |last1=Friesen |first1=Dwayne T. |last2=Johnson |first2=Robert J. G. |last3=Hedberg |first3=Lise |last4=Hedberg |first4=Kenneth |date=2011-06-23 |title=Structure and torsional properties of oxalyl chloride fluoride in the gas phase: an electron-diffraction investigation |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21615092/ |journal=The Journal of Physical Chemistry A |volume=115 |issue=24 |pages=6702–6708 |doi=10.1021/jp203060d |issn=1520-5215 |pmid=21615092|bibcode=2011JPCA..115.6702F }}</ref> == Искәрмәләр == <references /> [[Төркем:Химия]] 49ks0h04utz8e3i5bekldn6pnnmopzw 0 818883 6001040 4401704 2026-08-16T14:50:30Z InternetArchiveBot 35870 2 китап өстәлде: [[Википедия:Тикшереп булучанлык]] (20260815sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 6001040 wikitext text/x-wiki {{ФәнТех.wiki|ел=2024}} {{УК}}'''Протерозой эоны, Протерозой''' ({{Lang-grc|πρότερος}} «беренче, өлкән» + ζωή «тормыш») — 2500 елдан 538,8 ± 0,2 миллион ел элек булган чорны үз эченә алган геологик эон. Ул [[Архей]]дан соң килә һәм Фанерозой белән алмашына. алыштырылды. Җир тарихындагы иң озын эон, 1961 миллион ел дәвам итә. [[Файл:Proterozoic collage.png|мини|Протерозой бозлыклары һәм Эдиакар диңгезендәге тереклек]] [[Файл:Proterozoic Stromatolites.jpg|мини|Протерозой строматолитлары]] Протерозой [[Биосфера|биосферада,]] [[Атмосфера|атмосферада]] һәм [[Литосфера|литосферада]] булган зур үзгәрешләр белән аерылып тора. Архейда атмосферада ирекле кислород булмый диярлек, ә Протерозой башында (2460 миллион ел элек) Зур кислород афәте булган, нәтиҗәдә атмосферада кислород проценты 2 % ка (ягъни хәзерге дәрәҗәнең 10 %ына)<ref name="GumsleyEtAl2017PNAS">{{Cite journal|date=6 February 2017|title=Timing and tempo of the Great Oxidation Event|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=114|issue=8|pages=1811–1816|language=en|doi=10.1073/pnas.1608824114|issn=0027-8424|pmid=28167763}}</ref> арткан. Бу үсеш Җир тарихында төрлләрнең беренче массалы юкка чыгуы белән тәмамлана, чөнки ул вакытта бөтен тереклек әле анаэроб булган (ягъни кислородсыз шартларда яшәгән)<ref>{{Cite news|title=Poisoned Planet|date=2014-07-28}}</ref> . Бу катастрофаның тагын бер нәтиҗәсе — якынча 300 миллион ел дәвам иткән һәм планета тарихында иң озын булган Гурон бозлыгы .<ref>{{Cite encyclopedia|pages=1–8|doi=10.1007/978-3-642-27833-4_742-4}}</ref><ref name="Kopp20052">{{Cite journal|date=2005|title=The Paleoproterozoic snowball Earth: A climate disaster triggered by the evolution of oxygenic photosynthesis|url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_2005-08-09_102_32/page/11131|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=102|issue=32|pages=11131–11136|doi=10.1073/pnas.0504878102|pmid=16061801}}</ref> . Якынча 2,1 миллиард ел элек беренче эукариотлар барлыкка килгән, шул исәптән күп күзәнәклеләр (Францвиль биотасы)<ref>{{Cite journal|title=Evolution of multicellularity coincided with increased diversification of cyanobacteria and the Great Oxidation Event|url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_2013-01-29_110_5/page/1791|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|date=2013-01-29|volume=110|issue=5|pages=1791–1796|doi=10.1073/pnas.1209927110|pmid=23319632}} </ref> . Якынча 2100—1800 миллион ел элек атмосфераның кислород белән туенуы тәмамлана, бетте, һәм планета үзе якынча миллиард ел дәвамында тектоника һәм климат тотрыклылыгында кала. Бу чор (1800- ~ 800 миллион ел элек) Ялыктрыргыч миллиард дип атала . Нәкъ шул вакытта беренче [[суүсемнәр]] (мәсәлән, [[Кызыл суүсемнәр|кызыл]] суүсемнәр), шулай ук мейоз һәм [[җенси үрчү]] барлыкка килә. Якынча 1 миллиард ел элек беренче [[гөмбәләр]]<ref name="Ars Technica 2019">{{Cite web|url=https://arstechnica.com/science/2019/05/billion-year-old-fossils-may-be-early-fungus/|title=Billion-year-old fossils may be early fungus|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190523003551/https://arstechnica.com/science/2019/05/billion-year-old-fossils-may-be-early-fungus/|archivedate=2019-05-23|last=Timmer|first=John|date=2019-05-22|work=[[Ars Technica]]|accessdate=2019-05-23}}</ref>, һәм бераз соңрак (якынча 665 миллион ел элек) беренче [[хайваннар]] барлыкка килгән . 850 миллион ел элек неопротерозой кислород вакыйгасы башланган, аннары 717 миллион ел элек Стерт, аннары Мариноан бозлык чорлары уза. Бозлык экваторга кадәр җитә, шуңа күрә бу чор «Кар шары» дип атала . Протерозойның соңгы чоры, эдиакар вакытында фәнгә билгеле беренче күп күзәнәкле хайваннар — Эдиакар биотасы барлыкка килә . == Периодизация == Протерозой 3 чорга бүленә: * Палеопротерозой ; * Мезопротерозой ; * Неопротерозой . === Россия шкаласында === Рәсәй стратиграфик шкаласында Протерозой шулай ук бар, ләкин ул эон түгел, ә акрон — югары дивизия ([[Архей]] кебек үк). Протерозой ике эонга бүленә: Түбән Протерозой яки Карелий (2500—1650 миллион ел элек) һәм Югары Протерозой (1650 елдан 535 миллион ел элек). Карелий эоны ике чорга бүленә (миллион елларда): Түбән Карелий (2500—2100) һәм Югары Карелий (2100—1650). Югары Протерозой Рифей чорын үз эченә ала (1650—600 миллион ел элек), ул субэон статусына ия һәм өч чорга бүленгән. Протерозой чоры Венд чоры белән тәмамлана (600—535 миллион ел элек)<ref>[https://vsegei.ru/ru/info/stratigraphy/stratigraphic%20scale/str%20scale5%20preview.jpg Общая стратиграфическая (геохронологическая) шкала]{{Deadlink|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недоступная ссылка}}</ref> .<gallery mode="packed" heights="50" caption="Протерозой Рәсәйнең стратиграфик шкаласында"> Файл:Proterozoic_(Russian_stratigraphic_scale).png </gallery> == Иң мөһим вакыйгалар == * Палеопротерозойда кислород афәте, озон катламы барлыкка килү була. Протерозой башланып 600 млн ел узганнан соң, 2 млрд ел элек, һавада кислород күләме "Пастер ноктасы"на җиткән дип исәпләнә — бу аның хәзерге күләменең 1 % тәшкил итә. Галимнәр фикеренчә, [[Категория:Википедия:Статьи без источников (тип: эон)]] [[Категория:Википедия:Статьи без источников (тип: эонотема)]] [[Категория:Википедия:Нет источников с ноября 2013]] [[Категория:Википедия:Статьи с утверждениями без источников более 14 дней]] бу күләм бер күзәнәкле аэроб организмнарның тотрыклы яшәешен тәэмин итү өчен җитәрлек. Ләкин хәзер дәлилләнгәнчә, инде 2,4 млрд ел элек атмосыерада кислород күләме хәзергенең 10 % дәрәҗәсенә җитә һәм кислород афәте була.<ref>{{Мәкалә|автор={{nobr|Федонкин М. А.}}|ссылка=http://www.evolbiol.ru/fedonkin2006.htm|издание=Проблемы геологии и минералогии|тип=сборник|автор издания=Отв. редактор {{nobr|Пыстин А. М.}}|издательство="Геопринт"|год=2006|страницы=331—350|isbn=5-98491-018-7|archivedate=2011-09-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110930105650/http://www.evolbiol.ru/fedonkin2006.htm}}</ref>. * Дөнья океанының бүгенге күләме формалашу<ref>{{Cite web|url=http://www.seapeace.ru/oceanology/atmosphere/669.html|title=История атмосферы и гидросферы|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110208013827/http://www.seapeace.ru/oceanology/atmosphere/669.html|archivedate=2011-02-08|accessdate=2010-10-29}}</ref>. * Җир тарихындагы иң озакка чорынган Гурон бозлык чоры (2,4—2,1 млрд ел элек); неопротерозойда берничә зур бозлык чоры. * Кү [[Категория:Википедия:Статьи без источников (тип: эон)]] [[Категория:Википедия:Статьи без источников (тип: эонотема)]] [[Категория:Википедия:Нет источников с ноября 2013]] [[Категория:Википедия:Статьи с утверждениями без источников более 14 дней]] пкүзәнәкле организмнар барлыкка килү: [[Болытлар (хайваннар)|болытлар]], [[гөмбәләр]]. * [[Төшсезләр|Прокариотлар]] (бактерияләр һәм коры җирдә, өлешчә су басу урыннарында минерал кисәкчекләре арасындагы су плёнкаларында яшәгән суүсемнәр) яшәеше нәтиҗәсе — туфрак ясалу. === Кар шары === Табигый эволюция нәтиҗәсендә Кояш бирә торган яктылык архейда һәм протерозойда көннән-көн күбәя, Кояшның [[Яктыртучанлык|яктылыгы]]<nowiki/>миллиард ел саен 6 % ка арта. Ләкин Җир җылынмый. Киресенчә, геологик язма шуны күрсәтә: Протерозой башында Җир шактый суына. Көньяк Африка Республикасында табылган бозлык чыганаклары 2,2 миллиард ел элеккеге чорга карый, һәм палеомагнит үлчәүләр аларның [[Ekvator|экватор]] янында урнашканын күрсәтә. Шулай итеп, Гурон дип аталган бозлык глобаль булырга мөмкин. Протерозой бозлык чорлары шулкадәр каты булган ки, планета полюслардан экваторга кадәр туңган, дип исәпли галимнәр. Бу гипотеза Кар шары дип атала [21] . 2,3 миллиард ел элеккеге бозлык чоры [[Атмосфера|атмосферада]] [[кислород]] концентрациясенең артуы аркасында булырга мөмкин, бу [[Metan|метанның]] кимүенә китерә (_CH4). Метан — көчле парник газы, ләкин кислород белән реакциядә ул азрак көчкә ия парник газы <nowiki><sub id="mwiA">CO2</sub></nowiki>барлыкка китерә. Атмосферада ирекле кислород барлыкка килгәч, метан концентрациясе кискен төшкән булырга мөмкин, бу парник эффектының кимүенә һәм суытуга китерә. === Ялыктыргыч миллиард === 1,8 — 0,72 миллиард ел элек булган чор тектоника һәм климат тотрыклылыгы, атмосферада кислородның түбән дәрәҗәсе һәм тере организмнарның бик әкрен эволюциясе белән аерылып тора. Ялыктыргыч миллиард Палеопротерозойның Статерий чорын, бөтен Мезопротерозойны һәм Неопротерозойның Тоний чорын үз эченә ала. == Исем == Эозой, Эозой чоры ({{Lang-grc|ἕως}} — «таң», Эозой — «тормыш таңы») — 1865 елда немец геологы, Фрайберг тау академиясе профессоры Бернгард Котта (1808—1879) «Безнең заман геологияе» китабында тәкъдим иткән искергән термин<ref>{{ВТ-ЭСБЕ|Котта, Бернгард}}</ref> . Джон Доусон тарафыннан барлык кембрийгачаформацияләрне, нигездә протерозойны тасвирлау өчен кулланыла,<ref>{{Cite web|url=http://www.cnshb.ru/AKDiL/0042/base/R3/008315.shtm|title=ЭОЗОЙСКАЯ ГРУППА, ЭОЗОЙ|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081030014315/http://www.cnshb.ru/AKDiL/0042/base/R3/008315.shtm|archivedate=2008-10-30|accessdate=2009-03-14}}</ref> . «Протерозой» термины үзе 1888 елда Э. Эммонс тарафыннан кертелә . == Файдалы казылмалар == Иртә Протерозой тимер рудасы туплану вакыты булган (мәсәлән, Кривой Рог, Курск Магнит Аномалиясе). Шул ук вакытта Африканың көньягында алтын-уран-пирит конгломератлары барлыкка килгән. Соң Протерозой тимер рудалары (мәсәлән, Урал), бакыр-полиметал рудалар (мәсәлән, Австралия), шулай ук уран, кобальт, бакыр, кургаш рудалары белән билгеле. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Әдәбият == * {{книга|автор={{nobr|Иорданский Н. Н.}}|заглавие=Развитие жизни на земле|ссылка=|ответственный=|издание=|место=М.|издательство="[[Просвещение (издательство)|Просвещение]]"|год=1981|страницы=}} * {{книга|автор={{nobr|Короновский Н. В.}}, {{nobr|Хаин В. Е.}}, {{nobr|Ясаманов Н. А.}}|заглавие=Историческая геология: Учебник|ссылка=|ответственный=|издание=|место=М.|издательство="Академия"|год=2006|страницы=}} * {{книга|автор={{nobr|Ушаков С. А.}}, {{nobr|Ясаманов Н. А.}}|заглавие=Дрейф материков и климаты Земли|ссылка=|ответственный=|издание=|место=М.|издательство="[[Мысль (московское издательство)|Мысль]]"|год=1984|страницы=}} * {{книга|автор={{nobr|Ясаманов Н. А.}}|заглавие=Популярная палеогеография|ссылка=|ответственный=|издание=|место=М.|издательство="Мысль"|год=1985|страницы=}} * {{книга|автор={{nobr|Ясаманов Н. А.}}|заглавие=Древние климаты Земли|ссылка=|ответственный=|издание=|место=Л.|издательство="[[Гидрометеоиздат]]"|год=1985|страницы=}} * {{книга|автор=J.I. Lunine|заглавие=Earth: Evolution of a Habitable World|ссылка=https://archive.org/details/earthevolutionof0000luni|ответственный=|издание=|место=[[Cambridge]]|издательство=[[Cambridge University Press]]|год=1999|volume=|pages=|columns=|allpages=|серия=|isbn=0-521-64423-2|тираж=|ref=Lunine}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * [http://sbio.info/page.php?id=12050 Протерозой] * [http://medbiol.ru/medbiol/lifehist/000a07bd.htm Протерозой] == Моны да карагыз == {{Портал|Тарих|Геология|Биология}} * [[Архей]] * [[Палеозой]] * [[Кайнозой]] [[Төркем:Геология]] [[Төркем:Геохронология]] dh5q7cdjlpfrlmov7ha6vfhoiz0wc9v 1 857886 6001083 4206968 2026-08-16T18:49:16Z KORAY G. 1611 49740 /* Мәкаләдә искә алынган район исеме дөрес түгел. */ яңа бүлек 6001083 wikitext text/x-wiki {{География проекты мәкаләсе | дәрәҗә = IV | әһәмиятлелек = түбән}} == Мәкаләдә искә алынган район исеме дөрес түгел. == Мәкаләдә Орхангази дип күрсәтелгән район чынлыкта Османгази. Моны төзәтергә ярдәм итсәгез, бик рәхмәтле булыр идем. Хәерле кич. [[Кулланучы:KORAY G. 1611|KORAY G. 1611]] ([[Кулланучы бәхәсе:KORAY G. 1611|бәхәс]]) 16 авг 2026, 18:49 (UTC) b7kdz4ptceua0tb0n0o5xd9507h44hm 6001086 6001083 2026-08-16T18:58:08Z Әмир 15082 /* Мәкаләдә искә алынган район исеме дөрес түгел. */ Җавап бирү 6001086 wikitext text/x-wiki {{География проекты мәкаләсе | дәрәҗә = IV | әһәмиятлелек = түбән}} == Мәкаләдә искә алынган район исеме дөрес түгел. == Мәкаләдә Орхангази дип күрсәтелгән район чынлыкта Османгази. Моны төзәтергә ярдәм итсәгез, бик рәхмәтле булыр идем. Хәерле кич. [[Кулланучы:KORAY G. 1611|KORAY G. 1611]] ([[Кулланучы бәхәсе:KORAY G. 1611|бәхәс]]) 16 авг 2026, 18:49 (UTC) :төзәтелде [[Кулланучы:Әмир|Әмир]] ([[Кулланучы бәхәсе:Әмир|бәхәс]]) 16 авг 2026, 18:58 (UTC) re1ylgtlxcz64c9gpmci3bu4wy7yxxu 0 863046 6001108 6000546 2026-08-16T23:44:52Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001108 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Икътисади төшенчә''' ({{lang-ar|{{Label|Q29028649|lang=ar}}}}, {{lang-en|{{Label|Q29028649|lang=en}}}}, {{lang-zh|{{Label|Q29028649|lang=zh}}}}, {{lang-ru|{{Label|Q29028649|lang=ru}}}}) — икътисади вәзгыять һәм процессларны аңлату ысулы. == Исемлек == {{seealso|Төркем:Икътисади төшенчәләр|en:Category:Economic concepts|ru:Категория:Экономические концепции}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q29028649} |section= |sort=label |columns=label:исем,description:тасвир,p279,p2578}} {| class='wikitable sortable' ! исем ! тасвир ! нәрсәнең ассыйныфы ! өйрәнелгән тармак |- | ''[[:d:Q2124210|abandonnement]]'' | | ''[[:d:Q7313594|кире кагу]]'' | |- | ''[[:d:Q120499787|access regulation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q864368|accounting equation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q860349|accounting obligations]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114641235|accounting valuation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q358844|administered price]]'' | | [[бәя]] | |- | ''[[:d:Q58895902|administrative control]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58682755|advertising planning]]'' | | ''[[:d:Q309100|планлаштыру]]'' | |- | ''[[:d:Q2072670|aftermarket]]'' | | ''[[:d:Q37654|базар]]'' | |- | ''[[:d:Q393902|agio]]'' | | | |- | ''[[:d:Q135937208|agrarian question]]'' | | | |- | ''[[:d:Q16486332|Agricultura patronal]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56395994|agricultural administration]]'' | | ''[[:d:Q3754526|дәүләт белән җитәкчелек итүче администрация]]'' | |- | ''[[:d:Q4693964|agricultural extension]]'' | | ''[[:d:Q1436061|Maschinenring]]'' | |- | ''[[:d:Q56299225|agricultural price]]'' | | [[бәя]] | |- | ''[[:d:Q56395492|agricultural real estate]]'' | | | |- | ''[[:d:Q12271173|agricultural self-sufficiency]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56299127|agricultural service]]'' | | [[хезмәт]] | |- | ''[[:d:Q29346438|agricultural soil]]'' | | [[туфрак]] | |- | ''[[:d:Q56299357|agricultural statistics]]'' | | ''[[:d:Q396340|авыл хуҗалыгы икътисады]]''<br/>''[[:d:Q1047361|икътисади статистика]]'' | |- | ''[[:d:Q56395998|agricultural tariff]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56299227|agronomics]]'' | | | ''[[:d:Q56299221|авыл хуҗалыгы базары]]'' |- | ''[[:d:Q105349517|aid financed trade]]'' | | ''[[:d:Q601401|сәүдә]]'' | |- | ''[[:d:Q57610367|airfare]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1363768|amalgamation]]'' | | ''[[:d:Q17853087|берләшү]]''<br/>''[[:d:Q106201455|хакимият концентрациясе]]''<br/>''[[:d:Q2245405|төп вакыйга]]''<br/>''[[:d:Q851587|бизнес-процесс]]'' | |- | ''[[:d:Q59263364|apprentices]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59263467|apprenticeship training]]'' | | ''[[:d:Q918385|тренинг]]'' | |- | ''[[:d:Q59263341|apprenticeship training market]]'' | | | |- | ''[[:d:Q107166476|aquatic product]]'' | | ''[[:d:Q25403900|азык ингредиенты]]''<br/>''[[:d:Q951964|туклану продукты]]'' | |- | ''[[:d:Q273088|arbitrage]]'' | | ''[[:d:Q742609|кеше табигате]]''<br/>''[[:d:Q1574928|сәүдә итү стратегиясе]]'' | |- | ''[[:d:Q2828281|area of influence]]'' | | [[Регион|географик төбәк]] | |- | ''[[:d:Q109363256|asset finance]]'' | | | |- | ''[[:d:Q21094121|assets and liabilities]]'' | | | |- | ''[[:d:Q309070|autarky]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56598431|automobile workers]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57261084|automotive services industry]]'' | | | |- | ''[[:d:Q105349627|average earnings]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57610536|aviation employees]]'' | | ''[[:d:Q703534|хезмәткәр]]'' | |- | ''[[:d:Q1566674|Balanced budget]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114641394|balancing accounts]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57775948|bank accounting]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57775654|bank charge]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57776468|bank lending]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7240021|bank liquidity]]'' | | [[ликвидлык]] | |- | ''[[:d:Q57775902|bank management]]'' | | | |- | ''[[:d:Q10326598|bank marketing]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57775965|bank risk]]'' | | ''[[:d:Q1337875|финанс рискы]]'' | |- | ''[[:d:Q57776668|banking reform]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57774908|banking statistics]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114633705|behavioral accounting]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4897048|Best practicable environmental option]]'' | | | |- | ''[[:d:Q65496063|betting]]'' | | ''[[:d:Q1914636|эшчәнлек]]''<br/>''[[:d:Q173799|күңел ачу]]'' | |- | ''[[:d:Q57262059|beverage trading]]'' | | ''[[:d:Q2865305|сәүдә компаниясе]]''<br/>[[кибет]] | |- | ''[[:d:Q851642|Beveridge curve]]'' | | ''[[:d:Q43261931|икътисади кәкресе]]'' | |- | ''[[:d:Q858300|biflation]]'' | | ''[[:d:Q3539169|икътисади проблема]]'' | |- | ''[[:d:Q58686349|big event]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59280731|biological data]]'' | | [[бирелмәләр]] | |- | [[birja]] | | ''[[:d:Q43229|оешма]]''<br/>''[[:d:Q37654|базар]]''<br/>''[[:d:Q43371537|сәүдә итү урыны]]'' | |- | ''[[:d:Q59280725|blood transfusion center]]'' | | [[хезмәт]]<br/>''[[:d:Q43229|оешма]]'' | |- | ''[[:d:Q814385|bounded rationality]]'' | | ''[[:d:Q177571|карарлар кабул итү теориясе]]''<br/>''[[:d:Q44455|уен теориясе]]'' | |- | ''[[:d:Q5687161|branch of agriculture]]'' | | ''[[:d:Q268592|икътисад тармагы]]''<br/>''[[:d:Q8187769|икътисади эшмәкәрлек]]'' | |- | ''[[:d:Q58302574|broadcasting finance]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58302677|broadcasting law]]'' | | [[хокук]] | |- | ''[[:d:Q58302611|broadcasting market]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58302629|broadcasting policy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q116803506|buffer stock demand for money]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56604585|building ceramic industry]]'' | | ''[[:d:Q268592|икътисад тармагы]]''<br/>''[[:d:Q12144907|төзелеш материаллары сәнәгате]]'' | |- | ''[[:d:Q57260671|building maintenance]]'' | | ''[[:d:Q1043452|maintenance]]''<br/>''[[:d:Q41176|бина]]'' | |- | ''[[:d:Q5001850|business as usual]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120402383|business interaction]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113469813|business research]]'' | | | |- | ''[[:d:Q25351891|business service]]'' | | [[хезмәт]] | |- | ''[[:d:Q119151706|buyer power]]'' | | | |- | ''[[:d:Q110029379|Capital (marixian)]]'' | | [[капитал]] | |- | ''[[:d:Q1728567|capital account]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124760064|capital buffers]]'' | | | |- | ''[[:d:Q302208|capital expenditure]]'' | | ''[[:d:Q240673|чыгымнар]]'' | |- | ''[[:d:Q56573293|capital goods industry]]'' | | | |- | ''[[:d:Q117259080|capital imports]]'' | | | |- | ''[[:d:Q10543442|capital income tax]]'' | | [[салым]] | |- | ''[[:d:Q114662076|capital maintenance]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114795566|capital procurement]]'' | | ''[[:d:Q829492|сатып алулар]]'' | |- | ''[[:d:Q114795142|capital structure theory]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5046829|carrying cost]]'' | | ''[[:d:Q240673|чыгымнар]]''<br/>''[[:d:Q5174783|cost of carry]]'' | |- | ''[[:d:Q140830|cash and cash equivalents]]'' | | ''[[:d:Q2823610|финанс активы]]'' | |- | ''[[:d:Q116809669|cash balance approach]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1047513|cash flow]]'' | | ''[[:d:Q1148747|түләү]]'' | |- | ''[[:d:Q120499780|cash-flow tax]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56299215|cattle price]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113625057|centralized organization]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6728508|child care institution]]'' | | ''[[:d:Q178706|җәмгыять институты]]'' | |- | ''[[:d:Q113673166|choice of organizational form]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56882487|cigarette industry]]'' | | ''[[:d:Q907703|тәмәке сәнәгате]]'' | |- | ''[[:d:Q25446769|Circuito]]'' | | | |- | ''[[:d:Q205884|Circulating capital]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5121688|circulation]]'' | | [[вакыйга]]<br/>''[[:d:Q693464|кулдагы акча]]'' | |- | ''[[:d:Q58891897|civil service law]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58891768|civil service pension]]'' | | [[пенсия]] | |- | ''[[:d:Q135272898|classified funds]]'' | | ''[[:d:Q7257739|дәүләт чыгымнары]]'' | |- | ''[[:d:Q5137484|co-operative studies]]'' | | ''[[:d:Q5001951|бизнес тикшеренүләре]]''<br/>''[[:d:Q908604|социаль тарих]]'' | |- | ''[[:d:Q56557441|coal policy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q111759017|collateral]]'' | | [[Залог (хокук)|залог]] | |- | ''[[:d:Q1378498|commercial broadcasting]]'' | | ''[[:d:Q116978902|private broadcasting]]''<br/>''[[:d:Q116978967|commercial media]]'' | |- | ''[[:d:Q1643501|commitment device]]'' | | ''[[:d:Q185451|strategy]]'' | |- | ''[[:d:Q1341287|commodities market]]'' | | [[финанс базары]]<br/>''[[:d:Q220695|күпләп сәүдә итү]]'' | |- | ''[[:d:Q317088|commodity]]'' | | [[Икътисади байлыклар|мал]] | |- | ''[[:d:Q9303750|commodity]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57332557|commodity derivative]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56557323|commodity price]]'' | | [[бәя]] | |- | ''[[:d:Q57334335|commodity speculation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56570514|commodity statistics]]'' | | | |- | ''[[:d:Q108941984|commodity trade]]'' | | ''[[:d:Q601401|сәүдә]]'' | |- | ''[[:d:Q5153184|commodity value]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57496950|communal catering]]'' | | ''[[:d:Q18632371|Verpflegung]]'' | |- | ''[[:d:Q59308965|communication media]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114708193|compensation system]]'' | | ''[[:d:Q194489|salary]]'' | |- | ''[[:d:Q155953|competitiveness]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1049496|complementary good]]'' | | [[Икътисади байлыклар|мал]] | |- | ''[[:d:Q58083604|computer leasing]]'' | | | |- | ''[[:d:Q110787830|computer-aided logistics]]'' | | | |- | ''[[:d:Q964942|conjuncture]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5163412|conspicuous leisure]]'' | | ''[[:d:Q1360134|демонстратив файдалану]]''<br/>''[[:d:Q180910|буш вакыт]]'' | |- | ''[[:d:Q130337879|constant and variable capital]]'' | | [[капитал]] | |- | ''[[:d:Q1329506|constant capital]]'' | | [[капитал]] | |- | ''[[:d:Q56574802|construction machinery industry]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59242971|consumer advice]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114436684|consumer attitudes]]'' | | | |- | ''[[:d:Q301468|consumer behavior]]'' | | [[тотыш]] | |- | ''[[:d:Q58084049|consumer leasing]]'' | | | |- | ''[[:d:Q12042827|Consumer optimum]]'' | | ''[[:d:Q22855|кулланучы]]'' | |- | ''[[:d:Q59261887|consumer policy]]'' | | ''[[:d:Q1156854|policy]]'' | |- | ''[[:d:Q5164719|consumer service]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120499776|consumption-based taxation]]'' | | [[салым салу]]<br/>''[[:d:Q3445707|дәүләтнең салым сәясәте]]'' | |- | ''[[:d:Q56573721|container construction]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57499112|container shipping]]'' | | ''[[:d:Q3253150|shipping]]'' | |- | ''[[:d:Q57614064|container transport]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1758553|contraband]]'' | | [[Икътисади байлыклар|мал]]<br/>''[[:d:Q499094|шәхси милек]]'' | |- | ''[[:d:Q56574818|conveyor industry]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59242651|cooperative legislation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59242641|cooperative management]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59242682|cooperative union]]'' | | ''[[:d:Q15911314|ассоциация]]'' | |- | ''[[:d:Q1201929|core competency]]'' | | ''[[:d:Q5034466|гамәлләр кылу мөмкинлеге]]''<br/>''[[:d:Q527091|компетенция]]''<br/>''[[:d:Q113465652|күрсәткеч]]'' | |- | ''[[:d:Q113810249|corporate documentation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58078828|corporate insurance]]'' | | | |- | ''[[:d:Q111828508|corporate portfolio strategy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q25450963|cost competitiveness]]'' | | ''[[:d:Q155953|competitiveness]]'' | |- | ''[[:d:Q5174783|cost of carry]]'' | | [[икътисади чыгымнар]]<br/>''[[:d:Q432449|carry]]''<br/>''[[:d:Q4178024|негатив керем]]'' | |- | ''[[:d:Q114877911|cost pass-through]]'' | | | |- | ''[[:d:Q115010027|cost structure]]'' | | | |- | ''[[:d:Q137627713|coto redondo]]'' | | | |- | ''[[:d:Q12080079|cotton industry]]'' | | ''[[:d:Q607081|текстиль сәнәгате]]'' | |- | ''[[:d:Q584594|countercyclical economic policy]]'' | | ''[[:d:Q1781726|стабилизация сәясәте]]'' | |- | ''[[:d:Q136175147|Couples and Families Only]]'' | | | |- | ''[[:d:Q136175105|Couples Only]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57616098|courier service]]'' | | [[хезмәт]] | |- | ''[[:d:Q57774676|credit card company]]'' | | | |- | ''[[:d:Q259856|crippleware]]'' | | [[Икътисади байлыклар|мал]] | |- | ''[[:d:Q113801503|cross-cultural marketing]]'' | | [[маркетинг]] | |- | ''[[:d:Q2069559|cumulative causation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57974624|currency derivative]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57938628|currency option]]'' | | | |- | ''[[:d:Q746687|current account]]'' | | ''[[:d:Q1365641|balance]]'' | |- | ''[[:d:Q55608701|Current Expected Credit Losses]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114790265|customer acquisition]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57492575|customer analysis]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114790487|customer recovery]]'' | | | |- | ''[[:d:Q100157294|cut-price]]'' | | | |- | ''[[:d:Q133444512|cymunedoli]]'' | | ''[[:d:Q4539|кооператив]]'' | |- | ''[[:d:Q108841541|dark matter]]'' | | | |- | ''[[:d:Q12821090|Dastmoya]]'' | | ''[[:d:Q823288|әйләнештәге капитал]]'' | |- | ''[[:d:Q136673467|data acquisition]]'' | | ''[[:d:Q3604747|acquisition]]'' | |- | ''[[:d:Q136387129|debt capacity]]'' | | ''[[:d:Q3196867|бурыч]]'' | |- | ''[[:d:Q18391705|debt limit]]'' | | ''[[:d:Q49371|канунчылык]]'' | |- | ''[[:d:Q104176044|Debt monetization]]'' | | ''[[:d:Q289845|monetization]]'' | |- | ''[[:d:Q113621495|decentralized organization]]'' | | | |- | ''[[:d:Q937312|defense spending]]'' | | [[дәүләт бюджеты]]<br/>''[[:d:Q294324|public household]]''<br/>''[[:d:Q7257739|дәүләт чыгымнары]]'' | |- | ''[[:d:Q105349844|deficit financing]]'' | | ''[[:d:Q6055890|финанслау]]'' | |- | ''[[:d:Q11693211|deficit pubblico]]'' | | ''[[:d:Q444600|бюджет дефициты]]'' | |- | ''[[:d:Q5253658|Deleveraging]]'' | | | |- | ''[[:d:Q10388620|demand in microeconomics]]'' | | ''[[:d:Q121770251|individual behaviour]]'' | |- | ''[[:d:Q2350762|demand-pull inflation]]'' | | [[инфляция]] | |- | ''[[:d:Q3044431|demographic economics]]'' | | [[демография]] | |- | ''[[:d:Q2296265|demurrage]]'' | | ''[[:d:Q240673|чыгымнар]]'' | |- | ''[[:d:Q106492567|dental products]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57776347|deposit banking]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57733303|destination management]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56604583|detergent industry]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120207900|development finance]]'' | | | |- | ''[[:d:Q130254268|development trap]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5277376|diminished value]]'' | | ''[[:d:Q6706758|икътисади зыян]]'' | |- | ''[[:d:Q5281188|disability benefits]]'' | | ''[[:d:Q12002092|welfare spending]]'' | |- | ''[[:d:Q114640464|disabled worker]]'' | | ''[[:d:Q327055|эшче]]''<br/>''[[:d:Q10857933|person with disabilities]]'' | |- | ''[[:d:Q116787541|disaster capitalism]]'' | | [[капитализм]] | |- | ''[[:d:Q1228335|discount points]]'' | | ''[[:d:Q29896155|аерма]]'' | |- | ''[[:d:Q117019120|disequilibrium econometric model]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120499774|distortionary taxation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q989018|distribution]]'' | | ''[[:d:Q287260|ресурсларның оптималь кулланышы]]'' | |- | ''[[:d:Q1415386|distribution of wealth]]'' | | ''[[:d:Q989018|distribution]]'' | |- | ''[[:d:Q57261878|distributive trade statistics]]'' | | ''[[:d:Q99905219|сәүдә статистикалары]]'' | |- | ''[[:d:Q2895218|Distro]]'' | | ''[[:d:Q108039701|physical distribution]]'' | |- | ''[[:d:Q135451391|divergence indicator]]'' | | [[Икътисади күрсәткечләр|икътисади күрсәткеч]] | |- | ''[[:d:Q133827556|dominant employer]]'' | | [[бизнес]] | |- | ''[[:d:Q107285261|drinks packaging]]'' | | ''[[:d:Q207822|product packaging]]'' | |- | ''[[:d:Q12027565|driving time]]'' | | ''[[:d:Q2199864|озаклык]]'' | |- | ''[[:d:Q59243176|drop-outs]]'' | | [[шәхес]]<br/>''[[:d:Q119831800|out of school youth]]'' | |- | ''[[:d:Q57500291|dry bulk shipping]]'' | | ''[[:d:Q651658|йөк ташу]]''<br/>''[[:d:Q11015617|Bulk material handling]]'' | |- | ''[[:d:Q97649115|dry goods store]]'' | | [[кибет]] | |- | ''[[:d:Q22907981|Durapolist]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1344841|earnings replacement benefit]]'' | | [[керем]]<br/>''[[:d:Q11588306|социаль хезмәтләр]]'' | |- | ''[[:d:Q59679780|eco-industries]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5333094|eco-investing]]'' | | ''[[:d:Q4290|инвестиция]]''<br/>''[[:d:Q2294553|финанс икътисады]]'' | |- | ''[[:d:Q107132545|Ecologically unequal exchange]]'' | | ''[[:d:Q7884230|тигез булмаган алмашу]]'' | |- | ''[[:d:Q58327847|economic research]]'' | | [[фәнни тикшеренү]] | |- | ''[[:d:Q874884|economic stagnation]]'' | | ''[[:d:Q16294794|стагнация]]'' | |- | ''[[:d:Q120499766|economic theory of democracy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59284995|economics of leisure]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5970087|economies of scale]]'' | | [[чыгыштырма өстенлек]]<br/>''[[:d:Q20191897|scale effect]]'' | |- | ''[[:d:Q135094803|education by algorithm]]'' | | [[мәгариф]]<br/>''[[:d:Q61788126|белем бирү эшчәнлеге]]''<br/>''[[:d:Q61515|outsourcing]]'' | |- | ''[[:d:Q59243220|education statistics]]'' | | [[статистика]] | |- | ''[[:d:Q1193835|efficiency wage]]'' | | | |- | ''[[:d:Q16966861|efficient frontier]]'' | | | |- | ''[[:d:Q724931|efficient-market hypothesis]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1308073|Einkaufserlebnis]]'' | | ''[[:d:Q164359|тәҗрибә]]'' | |- | ''[[:d:Q107388855|electrical components]]'' | | ''[[:d:Q11878012|seznam značek pro schémata zapojení]]'' | |- | ''[[:d:Q57262233|electrical goods trade]]'' | | [[ваклап сату]] | |- | ''[[:d:Q107389004|electrical product]]'' | | [[продукт]] | |- | ''[[:d:Q57260527|electrician trade]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56510475|electricity policy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q778043|electronic trading platform]]'' | | ''[[:d:Q166142|кушымта]]''<br/>''[[:d:Q994895|техник систем]]'' | |- | ''[[:d:Q131141678|eliminación de las economías locales]]'' | | | |- | ''[[:d:Q116248660|employer fraud]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59243137|employer-employee relationship]]'' | | ''[[:d:Q223642|шәхесара мөнәсәбәтләр]]'' | |- | ''[[:d:Q59263470|employer-provided training]]'' | | | |- | ''[[:d:Q119397564|employment effect]]'' | | | |- | ''[[:d:Q119150478|employment system]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1340706|endogeneity]]'' | | | |- | ''[[:d:Q3725134|endogenous money]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56397239|energy infrastructure]]'' | | ''[[:d:Q121359|инфраструктура]]'' | |- | ''[[:d:Q1341244|energy poverty]]'' | | [[ярлылык]] | |- | ''[[:d:Q1277561|Energy Slave]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5380545|entitlement]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5380761|entrepreneurship education]]'' | | [[мәгариф]]<br/>[[белем алу]] | |- | ''[[:d:Q59679766|environmental cost]]'' | | ''[[:d:Q240673|чыгымнар]]'' | |- | ''[[:d:Q6065746|environmental liability]]'' | | ''[[:d:Q2144359|environmental issue]]''<br/>''[[:d:Q59679766|environmental cost]]'' | |- | ''[[:d:Q59678020|environmental services]]'' | | | |- | ''[[:d:Q119153231|environmental valuation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58083635|equipment leasing]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2346517|equity]]'' | | | |- | ''[[:d:Q109974876|global arrogance]]'' | | ''[[:d:Q126193147|istikbar]]'' | |- | ''[[:d:Q116250189|eU antitrust law]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57933842|eU bank law]]'' | | | |- | ''[[:d:Q116234442|eU economic law]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59284943|eU social legislation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6006664|euromarket]]'' | | | |- | ''[[:d:Q115647513|european corporate taxation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58036919|european insurance law]]'' | | | |- | ''[[:d:Q779983|excludability]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1383544|Exclusif]]'' | | ''[[:d:Q2005733|куллану хокукы]]'' | |- | ''[[:d:Q113673925|executive turnover]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1384111|exogeneity]]'' | | | |- | ''[[:d:Q109316168|exogenous money]]'' | | | |- | ''[[:d:Q119840411|exploration–exploitation dilemma]]'' | | ''[[:d:Q638123|trade-off]]'' | |- | ''[[:d:Q114849567|export credit]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55643863|Export–Import Bank]]'' | | ''[[:d:Q1553482|махсуслаштырылган банк]]''<br/>''[[:d:Q2470676|экспортны кредитлау агентлыгы]]'' | |- | ''[[:d:Q12378995|external cost]]'' | | ''[[:d:Q275372|externality]]'' | |- | ''[[:d:Q20825923|Fachhandel]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1392696|Fahrtdauer]]'' | | ''[[:d:Q2199864|озаклык]]'' | |- | ''[[:d:Q59284677|faith-based social services]]'' | | | |- | ''[[:d:Q136175123|Families Only]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59679097|family care]]'' | | ''[[:d:Q2421951|care]]'' | |- | ''[[:d:Q120499775|family taxation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57610854|fare]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5435555|farm income]]'' | | ''[[:d:Q850210|revenue]]'' | |- | ''[[:d:Q56395513|farming system]]'' | | ''[[:d:Q96116695|система тибы]]'' | |- | ''[[:d:Q56881360|feed industry]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56299132|feed market]]'' | | ''[[:d:Q56299221|авыл хуҗалыгы базары]]'' | |- | ''[[:d:Q279637|feed-in tariff]]'' | | ''[[:d:Q21127747|компенсация]]''<br/>''[[:d:Q56510941|яңартыла торган энергия чыганаклары сәясәте]]'' | |- | ''[[:d:Q56604454|fertilizer market]]'' | | ''[[:d:Q37654|базар]]'' | |- | ''[[:d:Q58303109|fiber-optic communication]]'' | | ''[[:d:Q1469765|оптик элемтә]]'' | |- | ''[[:d:Q58297170|film policy]]'' | | ''[[:d:Q1711347|мәдәни сәясәт]]'' | |- | ''[[:d:Q58297130|film promotion]]'' | | [[маркетинг]] | |- | ''[[:d:Q114759389|financial management theory]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1166072|financial transaction]]'' | | ''[[:d:Q61788139|финанс активлыгы]]''<br/>''[[:d:Q125506646|transfer]]'' | |- | ''[[:d:Q59285178|financing culture]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114795273|financing decision]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59263337|financing of vocational education]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124759686|firm age]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113727761|firm location choice]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114437072|firm-level production function]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120499768|fiscal administration]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120499761|fiscal history]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120499767|fiscal reform]]'' | | | |- | ''[[:d:Q12297666|fiscal reserves]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56396386|fisheries conservation]]'' | | ''[[:d:Q628403|саклап калу]]'' | |- | ''[[:d:Q56396314|fisheries policy]]'' | | ''[[:d:Q1156854|policy]]'' | |- | ''[[:d:Q56396348|fishery resources]]'' | | ''[[:d:Q188460|табигый ресурслар]]'' | |- | ''[[:d:Q1077369|fixed price]]'' | | [[бәя]] | |- | ''[[:d:Q119585759|fleece weight]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114659079|flexible retirement]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1429072|floating charge]]'' | | [[ипотека]] | |- | ''[[:d:Q594063|floating exchange rate]]'' | | [[валюта курсы]] | |- | ''[[:d:Q2779817|flow of goods]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56299201|flower industry]]'' | | [[бизнес]]<br/>[[үсемлекчелек]] | |- | ''[[:d:Q12175207|fondos propios]]'' | | ''[[:d:Q546972|liabilities plus owner's equity]]'' | |- | ''[[:d:Q57262078|food consumption]]'' | | ''[[:d:Q192270|куллану]]'' | |- | ''[[:d:Q56881433|food market]]'' | | [[кибет]] | |- | ''[[:d:Q100064347|food poverty]]'' | | [[ярлылык]] | |- | ''[[:d:Q24886253|food price]]'' | | [[бәя]] | |- | ''[[:d:Q56604686|footwear market]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113662234|forecasting model]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114889589|foreign currency translation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57493174|foreign economic policy]]'' | | ''[[:d:Q582577|икътисади сәясәт]]'' | |- | ''[[:d:Q57495592|foreign exchange management]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113727727|foreign subsidiary company]]'' | | ''[[:d:Q5468373|foreign company]]''<br/>''[[:d:Q658255|subsidiary company]]'' | |- | ''[[:d:Q57493142|foreign trade institution]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57494623|foreign trade law]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57416899|foreign trade price]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57416905|foreign trade risk]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57416922|foreign trade sector]]'' | | | |- | ''[[:d:Q789791|foreign trade statistics]]'' | | ''[[:d:Q99905219|сәүдә статистикалары]]'' | |- | ''[[:d:Q1438896|Fortbildung]]'' | | ''[[:d:Q828812|һөнәри белем бирү]]'' | |- | ''[[:d:Q111954636|Fractional Pareto efficiency]]'' | | ''[[:d:Q615445|икътисади нәтиҗәлелек]]'' | |- | ''[[:d:Q1408276|fragmentation]]'' | | ''[[:d:Q110877496|фрагментация]]'' | |- | ''[[:d:Q17993109|free competition]]'' | | [[Конкуренция (икътисад)|икътисади конкуренция]] | |- | ''[[:d:Q46607|free market]]'' | | ''[[:d:Q37654|базар]]'' | |- | ''[[:d:Q3408811|Fuel poverty]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1474273|fungibility]]'' | | ''[[:d:Q26161438|approximate equality]]'' | |- | ''[[:d:Q57262267|furniture retailing]]'' | | ''[[:d:Q601401|сәүдә]]''<br/>[[ваклап сату]] | |- | ''[[:d:Q5511939|G-Zero world]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56448845|gas price]]'' | | [[бәя]] | |- | ''[[:d:Q107167191|gases]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57330320|gasoline price]]'' | | ''[[:d:Q3569702|gasoline and diesel usage and pricing]]'' | |- | ''[[:d:Q2729502|geldgroei]]'' | | | |- | ''[[:d:Q106601212|genetically modified product]]'' | | | |- | ''[[:d:Q17154120|global value chain]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56557529|gold market]]'' | | ''[[:d:Q37654|базар]]'' | |- | ''[[:d:Q59262168|graduate business education]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59263282|graduate economics education]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56396055|grain policy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56299165|grain price]]'' | | [[бәя]] | |- | ''[[:d:Q57262019|grain trade]]'' | | | |- | ''[[:d:Q127809423|green industries]]'' | | [[икътисад]]<br/>''[[:d:Q188847|әйләнә-тирә мохитне саклау]]'' | |- | ''[[:d:Q539880|green job]]'' | | | |- | ''[[:d:Q110546366|group taxation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q61563784|growth imperative]]'' | | | |- | ''[[:d:Q50430027|hair care product]]'' | | ''[[:d:Q131207|косметика]]''<br/>''[[:d:Q10528974|шәхси гигиена предметы]]'' | |- | ''[[:d:Q811530|hardware store]]'' | | [[кибет]] | |- | ''[[:d:Q1034308|haszon]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59283414|health care costs]]'' | | ''[[:d:Q240673|чыгымнар]]'' | |- | ''[[:d:Q59208402|health care financing]]'' | | ''[[:d:Q6055890|финанслау]]'' | |- | ''[[:d:Q59283400|health personnel]]'' | | ''[[:d:Q70477383|сәламәтлекне саклау ресурслары]]''<br/>''[[:d:Q327055|эшче]]'' | |- | ''[[:d:Q59283915|health statistics]]'' | | [[статистика]]<br/>''[[:d:Q843601|сәламәтлек фәннәре]]'' | |- | [[Heclaw]] | | ''[[:d:Q3399648|позиция]]'' | |- | ''[[:d:Q1969951|hedging strategy]]'' | | ''[[:d:Q2670999|инвестицион стратегия]]'' | |- | ''[[:d:Q1609678|herd behavior]]'' | | ''[[:d:Q2548752|collective behavior]]'' | |- | ''[[:d:Q106471300|high income]]'' | | [[керем]] | |- | ''[[:d:Q59262999|higher education financing]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59263166|higher education management]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59263180|higher education policy]]'' | | ''[[:d:Q452348|education policy]]'' | |- | ''[[:d:Q59263229|higher education statistics]]'' | | [[статистика]] | |- | ''[[:d:Q114641088|highly skilled workers]]'' | | | |- | ''[[:d:Q3137831|history of trade]]'' | | ''[[:d:Q47398|икътисад тарихы]]''<br/>[[тарих]] | |- | ''[[:d:Q57772731|holiday behaviour]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124371483|home furnishings]]'' | | ''[[:d:Q11631761|fittings]]'' | |- | ''[[:d:Q58082737|homeownership promotion]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1164073|Homo economicus]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1626175|Homo sociologicus]]'' | | | |- | ''[[:d:Q16386530|horizontal cooperation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q62522462|hospital costs]]'' | | ''[[:d:Q59283414|health care costs]]'' | |- | ''[[:d:Q107285104|household ceramics]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59679273|household equipment]]'' | | ''[[:d:Q10273457|equipment]]'' | |- | ''[[:d:Q59095998|household production]]'' | | ''[[:d:Q739302|җитештерү]]'' | |- | ''[[:d:Q59679357|household survey]]'' | | ''[[:d:Q25393089|survey]]'' | |- | ''[[:d:Q1247867|housing]]'' | | [[Икътисади байлыклар|мал]]<br/>''[[:d:Q64576680|accommodation]]'' | |- | ''[[:d:Q58083039|housing costs]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58083347|housing statistics]]'' | | | |- | ''[[:d:Q165687|human capital]]'' | | [[капитал]]<br/>''[[:d:Q5467169|human resources]]'' | |- | ''[[:d:Q109363254|hybrid finance]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58084068|ICT policy]]'' | | ''[[:d:Q7692619|технологик сәясәт]]'' | |- | ''[[:d:Q105348196|illegal income]]'' | | ''[[:d:Q1742093|remuneration]]'' | |- | ''[[:d:Q57262007|illicit trade]]'' | | ''[[:d:Q601401|сәүдә]]''<br/>''[[:d:Q1456832|хокук бозу]]''<br/>[[җинаять]] | |- | ''[[:d:Q57495385|import sector]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6011588|in kind]]'' | | ''[[:d:Q315364|transfer]]'' | |- | ''[[:d:Q1414816|incentive]]'' | | ''[[:d:Q1321905|reinforcement]]'' | |- | ''[[:d:Q3915542|income distribution]]'' | | ''[[:d:Q989018|distribution]]'' | |- | ''[[:d:Q110545497|income shifting]]'' | | | |- | ''[[:d:Q116590125|incumbent paralysis]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57974006|index derivative]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59681653|index futures]]'' | | | |- | ''[[:d:Q95641153|industrial complex]]'' | | ''[[:d:Q679989|комплекс]]'' | |- | ''[[:d:Q57262014|industrial distributors]]'' | | | |- | ''[[:d:Q21550680|industrial location]]'' | | ''[[:d:Q2221906|географик урынлашу]]'' | |- | ''[[:d:Q59677943|industrial waste management]]'' | | ''[[:d:Q180388|waste management]]'' | |- | ''[[:d:Q109046113|inflation trap]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57774254|informal finance]]'' | | [[финанслар]] | |- | ''[[:d:Q59677089|information provision]]'' | | ''[[:d:Q136673476|provision]]'' | |- | ''[[:d:Q58326331|information service provider]]'' | | ''[[:d:Q2169973|сервис-провайдер]]'' | |- | ''[[:d:Q58286088|information technology law]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113642680|informational efficiency]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59208293|infrastructure financing]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120499784|infrastructure provision]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2025063|inlijving]]'' | | ''[[:d:Q851587|бизнес-процесс]]''<br/>''[[:d:Q2245405|төп вакыйга]]'' | |- | ''[[:d:Q114566584|innovation adoption]]'' | | ''[[:d:Q4115079|җәмгыять һәм технологияләр]]'' | |- | ''[[:d:Q21088122|input]]'' | | ''[[:d:Q107231997|input]]''<br/>[[Икътисади байлыклар|мал]] | |- | ''[[:d:Q757382|insolvency]]'' | | ''[[:d:Q3505845|торыш]]''<br/>''[[:d:Q1337875|финанс рискы]]''<br/>''[[:d:Q22087155|тәмамлану сәбәбе]]'' | |- | ''[[:d:Q4201897|institutional change]]'' | | ''[[:d:Q1150070|үзгәреш]]'' | |- | ''[[:d:Q123167699|institutional competition]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120499785|institutional infrastructure]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58037486|insurance benefits]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58037855|insurance coverage]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58037454|insurance employees]]'' | | [[һөнәр]] | |- | ''[[:d:Q58037976|insurance intermediation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q12181995|insurance management]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58037513|insurance marketing]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2181018|insurance tax]]'' | | [[салым]] | |- | ''[[:d:Q58037612|insured loss]]'' | | ''[[:d:Q6706758|икътисади зыян]]'' | |- | ''[[:d:Q113861265|integrated information system]]'' | | ''[[:d:Q121182|мәгълүмат системасы]]'' | |- | ''[[:d:Q113429291|integration]]'' | | [[салым]] | |- | ''[[:d:Q58327811|interdisciplinary research]]'' | | [[фәнни тикшеренү]] | |- | ''[[:d:Q113577369|interface management]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1445414|intermediation]]'' | | [[хезмәт]] | |- | ''[[:d:Q57729142|intermodal competition]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114759858|internal capital market]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113621719|internal services]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1527233|internalisation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56299220|international agricultural trade]]'' | | ''[[:d:Q1802960|авыл хуҗалыгы товарлары сәүдәсе]]''<br/>[[халыкара сәүдә]] | |- | ''[[:d:Q116234628|international antitrust law]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113801539|international business research]]'' | | ''[[:d:Q2043282|административ бизнес]]''<br/>''[[:d:Q24208053|business economics]]'' | |- | ''[[:d:Q56557711|international commodity policy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q116234658|international competition law]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113804935|international corporate finance]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113805647|international corporate law]]'' | | | |- | ''[[:d:Q116234596|international financial markets law]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57614462|international freight transport]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113805973|international human resource management]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58036926|international insurance law]]'' | | | |- | ''[[:d:Q116234562|international investment law]]'' | | | |- | ''[[:d:Q116249962|international jurisdiction]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113804615|international market segmentation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113804355|international marketing research]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57613952|international passenger traffic]]'' | | | |- | ''[[:d:Q116234636|international patent law]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113804732|international production]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56557185|international water policy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113805462|international works council]]'' | | | |- | ''[[:d:Q117019383|intertemporal allocation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124760530|interzonal trade]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113800100|intra-firm trade]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114662636|inventory accounting]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114638347|inventory model]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114854660|investment under uncertainty]]'' | | | |- | ''[[:d:Q389582|irrational exuberance]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1337949|issuer]]'' | | ''[[:d:Q3778211|хокук субъекты]]''<br/>[[предприятие]]<br/>''[[:d:Q30602223|securities market participant]]'' | |- | ''[[:d:Q11637531|job change]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6206719|job embeddedness]]'' | | ''[[:d:Q1939410|employee retention]]'' | |- | ''[[:d:Q12366954|Kiirlaen]]'' | | ''[[:d:Q182076|кредит]]'' | |- | ''[[:d:Q1941813|koekdenken]]'' | | | |- | ''[[:d:Q722218|label]]'' | | ''[[:d:Q49848|документ]]''<br/>''[[:d:Q1836700|manufactured good]]''<br/>''[[:d:Q122853586|физик компонент]]''<br/>''[[:d:Q8205328|ясалма физик объект]]'' | |- | ''[[:d:Q116248258|labour court decision]]'' | | | |- | ''[[:d:Q119397327|labour market segmentation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q18456945|lag]]'' | | ''[[:d:Q21075709|delay]]'' | |- | ''[[:d:Q12777736|land market]]'' | | ''[[:d:Q37654|базар]]'' | |- | ''[[:d:Q56395482|land-use intensity]]'' | | | |- | ''[[:d:Q111079878|leadership personality]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57774694|leasing industry]]'' | | ''[[:d:Q57774188|финанс секторы]]'' | |- | ''[[:d:Q58083756|leasing law]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57262261|leather goods trade]]'' | | [[ваклап сату]] | |- | ''[[:d:Q59284991|leisure activity]]'' | | [[тотыш]]<br/>''[[:d:Q1914636|эшчәнлек]]'' | |- | ''[[:d:Q120499765|leviathan model]]'' | | | |- | ''[[:d:Q27973286|Liberales Bürgergeld]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58325960|library profession]]'' | | [[һөнәр]] | |- | ''[[:d:Q59309634|library service]]'' | | [[хезмәт]]<br/>''[[:d:Q161837|дәүләт хезмәте]]'' | |- | ''[[:d:Q897674|Line of business]]'' | | [[продукт]] | |- | ''[[:d:Q111506450|liquidation]]'' | | ''[[:d:Q194189|сатулар]]''<br/>''[[:d:Q1166072|financial transaction]]'' | |- | ''[[:d:Q116809724|liquidity effect]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57262047|livestock trade]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120499794|local authority charges]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56448943|local energy services]]'' | | ''[[:d:Q2151621|энергетика]]'' | |- | ''[[:d:Q120499795|local fiscal equalization]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120499769|local fiscal policy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120499792|local government expenditure]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120499793|local government revenue]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120499762|local public goods]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57614499|logistics jobs]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2196139|loonruimte]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59679511|low income]]'' | | [[керем]] | |- | ''[[:d:Q114566593|low-cost strategy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q12301128|low-income housing]]'' | | ''[[:d:Q385378|төзелеш]]''<br/>''[[:d:Q4689034|affordable housing]]'' | |- | ''[[:d:Q100257358|lucre]]'' | | ''[[:d:Q2995644|нәтиҗә]]'' | |- | ''[[:d:Q56574633|machinery market]]'' | | | |- | ''[[:d:Q116617538|macroeconometrics]]'' | | | |- | ''[[:d:Q124727760|magasin de matériaux de construction]]'' | | [[кибет]] | |- | ''[[:d:Q135647757|maintenance cost]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56299182|maize market]]'' | | ''[[:d:Q37654|базар]]'' | |- | ''[[:d:Q56299183|maize price]]'' | | [[бәя]] | |- | ''[[:d:Q56573615|manufacturing SMEs]]'' | | | |- | ''[[:d:Q133257757|Mar-a-Lago Accord]]'' | | | |- | ''[[:d:Q397832|margin]]'' | | ''[[:d:Q1401304|икътисад теориясе]]'' | |- | ''[[:d:Q115707300|marginal cost pricing]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1879079|marginal propensity to consume]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1113178|marginal rate of technical substitution]]'' | | | |- | ''[[:d:Q136805408|Marital surplus]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57504905|maritime safety]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2559581|market concentration]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1361092|market dominance]]'' | | | |- | ''[[:d:Q3491300|market environment]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5477708|market fragmentation]]'' | | ''[[:d:Q110877496|фрагментация]]'' | |- | ''[[:d:Q1241055|market impact]]'' | | ''[[:d:Q926230|эффект]]''<br/>''[[:d:Q2956685|disruption]]'' | |- | ''[[:d:Q6770812|market impact cost]]'' | | ''[[:d:Q877496|transaction cost]]'' | |- | ''[[:d:Q358798|market saturation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6770837|market sector]]'' | | | |- | ''[[:d:Q828814|market share]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114877053|marketing control]]'' | | ''[[:d:Q899279|management control system]]'' | |- | ''[[:d:Q20611050|marketing theory]]'' | | [[маркетинг]] | |- | ''[[:d:Q2855136|marktgedrag]]'' | | ''[[:d:Q1914636|эшчәнлек]]'' | |- | ''[[:d:Q27884|markup]]'' | | | |- | ''[[:d:Q468066|Material input per service unit]]'' | | | |- | ''[[:d:Q260747|means of production]]'' | | [[җитештерү факторлары]]<br/>''[[:d:Q12774177|means]]'' | |- | ''[[:d:Q56880957|meat processing industry]]'' | | ''[[:d:Q540912|food industry]]'' | |- | ''[[:d:Q59309358|media competition]]'' | | | |- | ''[[:d:Q119022|media economics]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59309195|media market]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114566590|media mix]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58635633|media profession]]'' | | [[һөнәр]] | |- | ''[[:d:Q105047583|members' interests]]'' | | | |- | ''[[:d:Q107391101|men's cosmetics]]'' | | | |- | ''[[:d:Q106697391|metal hardware]]'' | | ''[[:d:Q106706384|metal product]]'' | |- | ''[[:d:Q56557589|metal market]]'' | | | |- | ''[[:d:Q106706434|metal packaging]]'' | | ''[[:d:Q106697391|metal hardware]]'' | |- | ''[[:d:Q106706384|metal product]]'' | | [[продукт]] | |- | ''[[:d:Q57330527|metal trade]]'' | | ''[[:d:Q601401|сәүдә]]'' | |- | ''[[:d:Q1925615|Metier]]'' | | | |- | ''[[:d:Q106470198|middle income]]'' | | [[керем]] | |- | ''[[:d:Q116770850|migrant entrepreneurship]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120499788|military contract]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56299218|milk market]]'' | | ''[[:d:Q37654|базар]]'' | |- | ''[[:d:Q56396063|milk policy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56299210|milk price]]'' | | [[бәя]] | |- | ''[[:d:Q105047631|millennium compliance]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56557392|mineral policy]]'' | | ''[[:d:Q56557713|resource policy]]'' | |- | ''[[:d:Q832012|Minimum efficient scale]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59308348|minimum pension]]'' | | | |- | ''[[:d:Q107285099|mining commodities]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56557395|mining statistics]]'' | | [[статистика]]<br/>''[[:d:Q44497|тау эше]]'' | |- | ''[[:d:Q15879439|missing middle]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1548084|mode of production]]'' | | | |- | ''[[:d:Q12911161|moderate inflation]]'' | | [[инфляция]] | |- | ''[[:d:Q113621887|modularity]]'' | | | |- | ''[[:d:Q137654165|Monetarist paradox]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4157896|money circulation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q23807859|money pump]]'' | | ''[[:d:Q14402006|reductio ad absurdum]]'' | |- | ''[[:d:Q1806850|moneyness]]'' | | ''[[:d:Q813912|шарт]]'' | |- | ''[[:d:Q1435857|monopolistic capitalism]]'' | | [[капитализм]] | |- | ''[[:d:Q56395506|mountain farming]]'' | | ''[[:d:Q24886094|farming]]''<br/>[[авыл хуҗалыгы]]<br/>''[[:d:Q4657754|күчмә көтүлекле терлекчелек]]'' | |- | ''[[:d:Q113717419|multinational SME]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114567577|multiproduct production]]'' | | | |- | ''[[:d:Q123167263|multisectoral model]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114567589|multistage production]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120499796|municipal accounting]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59680263|municipal waste management]]'' | | ''[[:d:Q180388|waste management]]'' | |- | ''[[:d:Q990458|Musharika]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6979674|national savings]]'' | | ''[[:d:Q319622|saving]]'' | |- | ''[[:d:Q6979834|Nationally significant infrastructure projects]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58038110|natural disaster insurance]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56448644|natural gas market]]'' | | ''[[:d:Q37654|базар]]'' | |- | ''[[:d:Q56557690|natural gas policy]]'' | | ''[[:d:Q56557713|resource policy]]'' | |- | ''[[:d:Q56557627|natural gas resources]]'' | | ''[[:d:Q118177970|fuel resource]]'' | |- | ''[[:d:Q6980759|natural progress of opulence]]'' | | | |- | ''[[:d:Q3299701|natural resource economics]]'' | | [[Икътисад (фән)|икътисад]]<br/>''[[:d:Q245857|resource based economy]]'' | |- | ''[[:d:Q56396193|natural rubber production]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113644093|negotiation technique]]'' | | ''[[:d:Q2695280|техника]]''<br/>''[[:d:Q202875|negotiation]]''<br/>''[[:d:Q2000344|тактика]]'' | |- | ''[[:d:Q120499786|network infrastructure]]'' | | ''[[:d:Q121359|инфраструктура]]'' | |- | ''[[:d:Q116446181|new open economy macroeconomics]]'' | | | |- | ''[[:d:Q23005333|nominal value]]'' | | ''[[:d:Q868257|кыйммәт]]''<br/>''[[:d:Q111014860|номиналь кыйммәт]]'' | |- | ''[[:d:Q56574140|non-ferrous metals industry]]'' | | | |- | ''[[:d:Q119151780|non-market valuation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q936791|non-renewable resource]]'' | | ''[[:d:Q188460|табигый ресурслар]]'' | |- | ''[[:d:Q59093906|nonprofit management control]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59093964|nonprofit marketing]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114659830|number of staff]]'' | | | |- | ''[[:d:Q3879357|numerary]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56396012|nutrition policy]]'' | | ''[[:d:Q582577|икътисади сәясәт]]''<br/>''[[:d:Q5465509|food policy]]'' | |- | ''[[:d:Q1361123|nutrition profession]]'' | | ''[[:d:Q56570713|сәнәгать өлкәсе һөнәрләре]]'' | |- | ''[[:d:Q65241515|nykyarvo]]'' | | | |- | ''[[:d:Q119479813|occupational statistics]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7079328|office of profit]]'' | | ''[[:d:Q22087155|тәмамлану сәбәбе]]'' | |- | ''[[:d:Q58378004|office services]]'' | | | |- | ''[[:d:Q106707749|office technology]]'' | | ''[[:d:Q831812|Betriebs- und Geschäftsausstattung]]'' | |- | ''[[:d:Q56510361|offshore industry]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56557642|oil and gas lease]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7081384|Oil burden]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57330347|oil consumption]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56557666|oil market]]'' | | ''[[:d:Q1239166|энергия базары]]'' | |- | ''[[:d:Q56557703|oil policy]]'' | | ''[[:d:Q1805337|энергетика сәясәте]]'' | |- | ''[[:d:Q56557649|oil production technology]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59308673|old-age policy]]'' | | ''[[:d:Q1156854|policy]]'' | |- | ''[[:d:Q7086845|oligopolistic reaction]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59679018|one-person household]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57496985|online booking system]]'' | | ''[[:d:Q1668024|интернет-сервис]]'' | |- | ''[[:d:Q831940|operating cost]]'' | | ''[[:d:Q240673|чыгымнар]]'' | |- | ''[[:d:Q3880991|Ophelimity]]'' | | ''[[:d:Q868257|кыйммәт]]'' | |- | ''[[:d:Q185715|opportunity cost]]'' | | ''[[:d:Q868257|кыйммәт]]'' | |- | ''[[:d:Q107377414|optical product]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120757054|optimal tariff]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57974023|option trading]]'' | | ''[[:d:Q1166072|financial transaction]]'' | |- | ''[[:d:Q1312350|Original sin]]'' | | | |- | ''[[:d:Q17148708|output]]'' | | ''[[:d:Q1150771|output]]'' | |- | ''[[:d:Q631916|output gap]]'' | | | |- | ''[[:d:Q3174091|overconsumption]]'' | | ''[[:d:Q2144359|environmental issue]]'' | |- | ''[[:d:Q104866852|overcreditering]]'' | | ''[[:d:Q4026292|гамәл]]'' | |- | ''[[:d:Q7113986|overstock]]'' | | [[капитал]] | |- | ''[[:d:Q114829385|ownership structure]]'' | | | |- | ''[[:d:Q926780|package tour]]'' | | ''[[:d:Q61509|сәяхәт]]'' | |- | ''[[:d:Q59678990|packaging recycling]]'' | | | |- | ''[[:d:Q107420994|paper packaging]]'' | | ''[[:d:Q207822|product packaging]]''<br/>[[кәгазь]] | |- | ''[[:d:Q124760078|parallel market]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56395521|part-time farming]]'' | | | |- | ''[[:d:Q29584728|passenger shipping]]'' | | ''[[:d:Q155930|су транспорты]]''<br/>''[[:d:Q2072431|пассажирлар ташу]]'' | |- | ''[[:d:Q6673240|Paying what is ordered on the servants in time]]'' | | ''[[:d:Q1148747|түләү]]'' | |- | ''[[:d:Q59208405|pension finance]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59308509|pension policy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q53074110|perfect complement]]'' | | ''[[:d:Q1049496|complementary good]]'' | |- | ''[[:d:Q53074474|perfect substitute]]'' | | ''[[:d:Q312588|субститут]]'' | |- | ''[[:d:Q59093984|performance budgeting]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114700814|performance incentive]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2071069|Peripherisierung]]'' | | [[төшенчә]] | |- | ''[[:d:Q56570524|petroleum resources]]'' | | ''[[:d:Q13218212|нефть запаслары]]'' | |- | ''[[:d:Q56604477|petroleum trading]]'' | | ''[[:d:Q601401|сәүдә]]'' | |- | ''[[:d:Q56604379|pharmaceutical market]]'' | | ''[[:d:Q37654|базар]]'' | |- | ''[[:d:Q57262241|photographic shop]]'' | | [[кибет]] | |- | ''[[:d:Q108039701|physical distribution]]'' | | ''[[:d:Q867147|product distribution]]'' | |- | ''[[:d:Q56299217|pig price]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7194895|pinch point]]'' | | | |- | ''[[:d:Q105304757|Planning blight]]'' | | | |- | ''[[:d:Q107421010|plastic product]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7202108|plastics industry]]'' | | ''[[:d:Q207652|химия сәнәгате]]'' | |- | ''[[:d:Q50867887|platform economy]]'' | | ''[[:d:Q8187769|икътисади эшмәкәрлек]]'' | |- | ''[[:d:Q57260707|plumbing]]'' | | | |- | ''[[:d:Q94362959|Point of happiness]]'' | | | |- | ''[[:d:Q3150770|political influencing]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57504601|port development]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114853595|portfolio diversification]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57504653|ports policy]]'' | | ''[[:d:Q2516371|транспорт сәясәте]]'' | |- | ''[[:d:Q2020658|post-capitalism]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57616148|postal market]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57616196|postal tariff]]'' | | | |- | ''[[:d:Q3007307|potato farming]]'' | | ''[[:d:Q952624|olericulture]]'' | |- | ''[[:d:Q1452339|potential output]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1824165|poverty reduction]]'' | | ''[[:d:Q11497309|economic support]]''<br/>[[сәясәт]] | |- | ''[[:d:Q56598406|power plant construction]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56573752|precious metal industry]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57264984|press distribution]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58286152|press market]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7242621|price mechanism]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7242628|Price premium]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131141892|primarización de la economía]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59263634|primary health care]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1053211|principal–agent problem]]'' | | ''[[:d:Q254128|dilemma]]''<br/>''[[:d:Q621184|problem]]''<br/>''[[:d:Q944806|операцион риск]]'' | |- | ''[[:d:Q124760101|private assets]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58038367|private retirement provision]]'' | | | |- | ''[[:d:Q111363111|process innovation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59283297|producer cooperative]]'' | | ''[[:d:Q4539|кооператив]]'' | |- | ''[[:d:Q124759526|producer price]]'' | | | |- | ''[[:d:Q12600733|producer service]]'' | | [[хезмәт]] | |- | ''[[:d:Q63981612|product category]]'' | | ''[[:d:Q16887380|төркем]]''<br/>''[[:d:Q96251598|объект тибы]]'' | |- | ''[[:d:Q114566750|product information]]'' | | ''[[:d:Q37866906|мәгълүмат ресурсы]]'' | |- | ''[[:d:Q114566600|product quality]]'' | | ''[[:d:Q1207505|сыйфат]]'' | |- | ''[[:d:Q59678977|product recovery]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114566604|product safety]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2111778|production structure]]'' | | ''[[:d:Q1668335|икътисади структура]]'' | |- | ''[[:d:Q6129866|production system]]'' | | ''[[:d:Q1639361|sociotechnical system]]'' | |- | ''[[:d:Q7247853|productive and unproductive labour]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114888644|profit appropriation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114888545|profit determination]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2901880|profit dilution]]'' | | ''[[:d:Q483247|феномен]]'' | |- | ''[[:d:Q182590|project finance]]'' | | ''[[:d:Q6055890|финанслау]]'' | |- | ''[[:d:Q2868302|property insurance]]'' | | ''[[:d:Q43183|иминиятләштерү]]'' | |- | ''[[:d:Q57078671|public construction contract]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114853174|public credit programme]]'' | | | |- | ''[[:d:Q115291340|public expenditure ceiling]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59095065|public investment]]'' | | ''[[:d:Q7257739|дәүләт чыгымнары]]''<br/>''[[:d:Q4290|инвестиция]]'' | |- | ''[[:d:Q59094970|public procurement law]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58377785|public research]]'' | | [[фәнни тикшеренү]] | |- | ''[[:d:Q7257587|Public Sector Net Cash Requirement]]'' | | | |- | ''[[:d:Q829986|public sector pay]]'' | | [[керем]] | |- | ''[[:d:Q59284977|public social expenditure]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57656143|public transport policy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q125576708|radical uncertainty]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57497837|railway law]]'' | | ''[[:d:Q1996243|транспорт хокукы]]'' | |- | ''[[:d:Q57497572|railway occupations]]'' | | [[һөнәр]]<br/>''[[:d:Q91143339|transportation worker]]'' | |- | ''[[:d:Q57497812|railway policy]]'' | | [[сәясәт]]<br/>''[[:d:Q2516371|транспорт сәясәте]]'' | |- | ''[[:d:Q57498347|railway tariff]]'' | | | |- | ''[[:d:Q3944823|rate of surplus value]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56557721|raw material supply]]'' | | | |- | ''[[:d:Q512599|real estate appraisal]]'' | | ''[[:d:Q4008379|valuation]]''<br/>''[[:d:Q2563442|Wertermittlung]]'' | |- | ''[[:d:Q58079861|real estate leasing]]'' | | ''[[:d:Q716894|иҗарә]]'' | |- | ''[[:d:Q58081477|real estate management]]'' | | ''[[:d:Q1618728|property management]]''<br/>''[[:d:Q1660132|real estate industry]]'' | |- | ''[[:d:Q58081362|real estate price]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7301165|Real prices and ideal prices]]'' | | | |- | ''[[:d:Q281077|Recommerce]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57610661|regional air transport]]'' | | ''[[:d:Q1757562|һава транспорты]]'' | |- | ''[[:d:Q58302538|regional broadcast]]'' | | | |- | ''[[:d:Q66711808|regional development potential]]'' | | | |- | ''[[:d:Q118852558|regional disparity]]'' | | ''[[:d:Q10862449|аерма]]'' | |- | ''[[:d:Q57774854|regional financial sector]]'' | | ''[[:d:Q57774188|финанс секторы]]'' | |- | ''[[:d:Q116770987|regional labour mobility]]'' | | ''[[:d:Q282773|labor mobility]]'' | |- | ''[[:d:Q59679760|regional revitalization]]'' | | | |- | ''[[:d:Q119152505|regional wage structure]]'' | | | |- | ''[[:d:Q760125|reimbursement]]'' | | ''[[:d:Q21127747|компенсация]]'' | |- | ''[[:d:Q3424444|Relocalisation économique]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58081872|rent policy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4315279|rental housing]]'' | | ''[[:d:Q699405|торак]]''<br/>''[[:d:Q10896665|rental building]]'' | |- | ''[[:d:Q57261421|repair service]]'' | | [[хезмәт]] | |- | ''[[:d:Q2563563|repurchase transaction]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58327793|research and development statistics]]'' | | | |- | ''[[:d:Q25383591|research expenditure]]'' | | ''[[:d:Q1077518|cost accounting]]'' | |- | ''[[:d:Q474606|reservation price]]'' | | [[бәя]] | |- | ''[[:d:Q58083114|residential choice]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58083078|residential location]]'' | | ''[[:d:Q17334923|урын]]'' | |- | ''[[:d:Q58083397|residential mobility]]'' | | | |- | ''[[:d:Q17651890|residuo]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56557715|resource tax]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57261798|retail and wholesale occupations]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1548025|retail banking]]'' | | ''[[:d:Q806718|банкчылык]]''<br/>[[ваклап сату]] | |- | ''[[:d:Q57416364|retail management]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57334497|retail outlet]]'' | | [[кибет]] | |- | ''[[:d:Q57416355|retail research]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59284889|retirement provision]]'' | | ''[[:d:Q2874419|provisioning]]'' | |- | ''[[:d:Q56396068|rice policy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58036992|risk model]]'' | | ''[[:d:Q486902|математик модель]]'' | |- | ''[[:d:Q2901966|rivalry]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57499077|road financing]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56574664|robot industry]]'' | | | |- | ''[[:d:Q125171431|Rubber heel, rubber sole]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56396276|rubber market]]'' | | | |- | ''[[:d:Q107420891|rubber product]]'' | | [[продукт]] | |- | ''[[:d:Q59283278|rural education]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57774843|rural financial sector]]'' | | | |- | ''[[:d:Q119152926|rural-urban relations]]'' | | ''[[:d:Q113625073|үзәк-периферия мөнәсәбәтләре]]'' | |- | ''[[:d:Q138768782|réseau de franchise]]'' | | ''[[:d:Q431289|бренд]]'' | |- | ''[[:d:Q2036127|sales area]]'' | | ''[[:d:Q37654|базар]]'' | |- | ''[[:d:Q57416624|sales behaviour]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114566577|sales information system]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7408833|Samaritan's dilemma]]'' | | ''[[:d:Q44454|әхлакый риск]]'' | |- | ''[[:d:Q59282504|sanitary ware]]'' | | ''[[:d:Q56557288|wastewater sector]]''<br/>[[гигиена]] | |- | ''[[:d:Q7419375|Santa Claus rally]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7430334|scarcity]]'' | | ''[[:d:Q647525|мөгамәләи икътисад фәне]]'' | |- | ''[[:d:Q59710393|scheduled air transport]]'' | | ''[[:d:Q12121663|scheduled transport]]''<br/>''[[:d:Q1757562|һава транспорты]]'' | |- | ''[[:d:Q59262000|school attendance]]'' | | ''[[:d:Q659779|attendance]]'' | |- | ''[[:d:Q59261986|school choice]]'' | | ''[[:d:Q546113|дәүләт сәясәте]]'' | |- | ''[[:d:Q59262079|school finance]]'' | | ''[[:d:Q2251330|school management]]''<br/>''[[:d:Q59243211|мәгариф тармагы финанслануы]]'' | |- | ''[[:d:Q59262085|school policy]]'' | | ''[[:d:Q452348|education policy]]'' | |- | ''[[:d:Q59262152|school statistics]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57330418|second-hand market]]'' | | ''[[:d:Q1901234|базар сегменты]]'' | |- | ''[[:d:Q243752|second-round effect]]'' | | ''[[:d:Q2995644|нәтиҗә]]'' | |- | ''[[:d:Q56259048|sector crisis]]'' | | ''[[:d:Q290178|икътисади кризис]]'' | |- | ''[[:d:Q59708406|securities trading]]'' | | ''[[:d:Q601401|сәүдә]]'' | |- | ''[[:d:Q1341794|self-sufficiency]]'' | | ''[[:d:Q309070|autarky]]'' | |- | ''[[:d:Q57261274|service innovation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q689042|service management]]'' | | [[менеджмент]] | |- | ''[[:d:Q130303173|service type]]'' | | ''[[:d:Q21146257|тип]]'' | |- | ''[[:d:Q57261260|service workers]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57261409|services statistics]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2274240|Servicewüste]]'' | | | |- | ''[[:d:Q330601|share capital]]'' | | [[капитал]] | |- | ''[[:d:Q57500606|ship finance]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57500350|shipping policy]]'' | | ''[[:d:Q2516371|транспорт сәясәте]]'' | |- | ''[[:d:Q16425|signal price]]'' | | [[бәя]] | |- | ''[[:d:Q114453377|single product manufacturing]]'' | | | |- | ''[[:d:Q119531880|size of enterprise]]'' | | ''[[:d:Q322481|зурлык]]'' | |- | ''[[:d:Q49101688|Skattemässigt värde]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57260833|skilled trades support]]'' | | | |- | ''[[:d:Q107391148|skincare product]]'' | | ''[[:d:Q131207|косметика]]''<br/>''[[:d:Q1294114|skin care]]'' | |- | ''[[:d:Q113717104|sME management]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113714811|SME marketing]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113716973|sME research]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1332697|snake in the tunnel]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59307863|social administration]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59308824|social legislation]]'' | | [[хокук]] | |- | ''[[:d:Q12336277|social research]]'' | | [[фәнни тикшеренү]] | |- | ''[[:d:Q59284985|social security benefits]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59208314|social security financing]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59284857|social statistics]]'' | | [[статистика]] | |- | ''[[:d:Q922854|Social VAT]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1754086|social welfare function]]'' | | [[Функция (математика)|функция]] | |- | ''[[:d:Q56395953|socialist agriculture]]'' | | [[авыл хуҗалыгы]] | |- | ''[[:d:Q56882638|soft drink industry]]'' | | ''[[:d:Q4899370|эчемлекләр җитештерү]]'' | |- | ''[[:d:Q119152609|spatial effect]]'' | | | |- | ''[[:d:Q106708928|specialized vessel]]'' | | ''[[:d:Q1229765|watercraft]]'' | |- | ''[[:d:Q1374250|specialty shop]]'' | | [[кибет]]<br/>[[бизнес]] | |- | ''[[:d:Q3493758|spoofing]]'' | | ''[[:d:Q139445|algorithmic trading]]''<br/>''[[:d:Q400707|market manipulation]]'' | |- | ''[[:d:Q59677618|sport policy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59677349|sports financing]]'' | | ''[[:d:Q6055890|финанслау]]'' | |- | ''[[:d:Q134281252|spot electricity price]]'' | | ''[[:d:Q870344|электр энергиясе бәясе]]''<br/>''[[:d:Q56557323|commodity price]]''<br/>''[[:d:Q134281279|энергия базары механизмы]]'' | |- | ''[[:d:Q1542622|spread]]'' | | ''[[:d:Q29896155|аерма]]'' | |- | ''[[:d:Q12642652|Stancija]]'' | | ''[[:d:Q3563237|икътисади берәмлек]]'' | |- | ''[[:d:Q175850|standard of living]]'' | | ''[[:d:Q13100823|тормыш сыйфаты]]'' | |- | ''[[:d:Q114795314|start-up financing]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120499783|state government debt]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120499789|state government expense]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120499791|state government finance]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120499790|state government revenue]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57495546|state trading]]'' | | | |- | ''[[:d:Q134775|steady-state economy]]'' | | [[икътисад]] | |- | ''[[:d:Q56574537|steel market]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56574550|steel policy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q107333941|steel product]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57330568|steel trading]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2714114|stock and flow]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57974815|stock market history]]'' | | ''[[:d:Q47398|икътисад тарихы]]''<br/>[[birja]] | |- | ''[[:d:Q28949265|store design]]'' | | | |- | ''[[:d:Q372251|substitution effect]]'' | | | |- | ''[[:d:Q46499669|sugar farming]]'' | | [[авыл хуҗалыгы]] | |- | ''[[:d:Q56299197|sugar market]]'' | | ''[[:d:Q37654|базар]]'' | |- | ''[[:d:Q56396115|sugar policy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q268617|surplus]]'' | | ''[[:d:Q868257|кыйммәт]]'' | |- | ''[[:d:Q1451360|surplus labour]]'' | | | |- | ''[[:d:Q3718732|sustainable economy]]'' | | [[икътисад]]<br/>''[[:d:Q188847|әйләнә-тирә мохитне саклау]]'' | |- | ''[[:d:Q7649747|Susu]]'' | | | |- | ''[[:d:Q489757|switching barriers]]'' | | ''[[:d:Q131363127|cost]]'' | |- | ''[[:d:Q140041786|symbolic price]]'' | | [[бәя]] | |- | ''[[:d:Q113678199|synergy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56604436|synthetic fibre industry]]'' | | ''[[:d:Q207652|химия сәнәгате]]'' | |- | ''[[:d:Q113673784|takeover financing]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113679717|takeover law]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57503863|tanker shipping]]'' | | | |- | ''[[:d:Q115009545|target-performance comparison]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2346452|tax amount]]'' | | | |- | ''[[:d:Q139807351|tax burden]]'' | | | |- | ''[[:d:Q116235213|tax court decision]]'' | | | |- | ''[[:d:Q110515891|tax effects]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120757908|tax fairness]]'' | | ''[[:d:Q6316865|гаделлек]]'' | |- | ''[[:d:Q2165871|tax incidence]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120499778|tax introduction]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120499772|tax revenue forecasting]]'' | | ''[[:d:Q3409313|economic forecasting]]'' | |- | ''[[:d:Q120499779|tax simplification]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120499773|tax statistics]]'' | | | |- | ''[[:d:Q110544062|tax valuation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q110439220|taxation procedure]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57499096|taxi industry]]'' | | ''[[:d:Q268592|икътисад тармагы]]'' | |- | ''[[:d:Q56882443|tea industry]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57262093|tea trade]]'' | | [[ваклап сату]] | |- | ''[[:d:Q1605334|technical progress]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58634798|technological services]]'' | | [[хезмәт]] | |- | ''[[:d:Q119151874|technology competition]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11826893|telecommunications law]]'' | | ''[[:d:Q5702359|communications law]]'' | |- | ''[[:d:Q58325931|telecommunications policy]]'' | | [[Телекоммуникация|электр элемтәсе]]<br/>''[[:d:Q546113|дәүләт сәясәте]]''<br/>''[[:d:Q7692619|технологик сәясәт]]'' | |- | ''[[:d:Q58325938|telecommunications price]]'' | | [[Тариф]] | |- | ''[[:d:Q3467747|telecommunications service]]'' | | ''[[:d:Q1273271|e-service]]'' | |- | ''[[:d:Q2354216|telephone network]]'' | | ''[[:d:Q1068715|телекоммуникацион челтәр]]'' | |- | ''[[:d:Q58299030|television usage]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58081925|tenancy law]]'' | | [[хокук]] | |- | ''[[:d:Q58081826|tenure choice]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56604704|textiles market]]'' | | | |- | ''[[:d:Q113625093|theory of bureaucracy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6146529|tiempo histórico]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56396182|timber market]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56451293|timber trade]]'' | | ''[[:d:Q108941984|commodity trade]]''<br/>''[[:d:Q1625796|wood economy]]'' | |- | ''[[:d:Q119684591|tornaconto]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7828093|Total addressable market]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1200957|tourist destination]]'' | | ''[[:d:Q960648|POI]]''<br/>[[Регион|географик төбәк]]<br/>''[[:d:Q17334923|урын]]'' | |- | ''[[:d:Q58890870|trade fair marketing]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58888871|trade fair participation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59243171|trade union law]]'' | | [[хокук]] | |- | ''[[:d:Q59243173|trade union theory]]'' | | | |- | ''[[:d:Q49780|trade unionism]]'' | | ''[[:d:Q208701|labor movement]]''<br/>''[[:d:Q2447690|trade unionism]]'' | |- | ''[[:d:Q877496|transaction cost]]'' | | ''[[:d:Q131363127|cost]]'' | |- | ''[[:d:Q57726720|transport capacity]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57727399|transport demand]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57727206|transport management]]'' | | | |- | ''[[:d:Q133170314|transport poverty]]'' | | [[ярлылык]] | |- | ''[[:d:Q56148021|transportation occupation]]'' | | ''[[:d:Q99576475|транспорт һәм логистика өлкәсе һөнәре]]'' | |- | ''[[:d:Q57726655|travel behaviour]]'' | | [[тотыш]] | |- | ''[[:d:Q844144|tropical fruit]]'' | | [[Җиләк-җимеш|җимеш]]<br/>''[[:d:Q27480917|Perennial crops (CPA 2008)]]'' | |- | ''[[:d:Q56598439|truck industry]]'' | | ''[[:d:Q17132031|vehicle industry]]'' | |- | ''[[:d:Q115867167|uncertainty effect]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2497802|undercapitalization]]'' | | | |- | ''[[:d:Q975137|underconsumption]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2526531|underproduction]]'' | | [[Товар кытлыгы]] | |- | ''[[:d:Q57776376|underwriting business]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59243170|union behaviour]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59243167|union membership]]'' | | | |- | ''[[:d:Q16897780|unit cost]]'' | | [[бәя]]<br/>''[[:d:Q240673|чыгымнар]]'' | |- | ''[[:d:Q58327834|university research]]'' | | [[фәнни тикшеренү]] | |- | ''[[:d:Q57655937|urban transport policy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q119153353|use of marine resources]]'' | | | |- | ''[[:d:Q466707|utility]]'' | | ''[[:d:Q878143|кыйммәтлек]]'' | |- | ''[[:d:Q3274096|utility maximization problem]]'' | | ''[[:d:Q4335500|оптималь чишелеш]]''<br/>''[[:d:Q984063|оптимизация мәсьәләсе]]'' | |- | ''[[:d:Q65311735|valorisation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q117812774|valorisation of space]]'' | | | |- | ''[[:d:Q646107|value chain]]'' | | | |- | ''[[:d:Q106909305|value for money]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140466961|vaping industry]]'' | | ''[[:d:Q56573357|consumer goods industry]]''<br/>''[[:d:Q10861389|manufacturing industry]]'' | |- | ''[[:d:Q1759266|variable capital]]'' | | [[капитал]] | |- | ''[[:d:Q1068361|vehicle insurance]]'' | | ''[[:d:Q43183|иминиятләштерү]]''<br/>''[[:d:Q3813256|casualty insurance]]'' | |- | ''[[:d:Q56574755|vending machine industry]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1503227|vendor lock-in]]'' | | ''[[:d:Q6665195|lock-in]]'' | |- | ''[[:d:Q136175169|video game marketing]]'' | | [[маркетинг]] | |- | ''[[:d:Q107630585|visible hand]]'' | | | |- | ''[[:d:Q778041|vocational training law]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59208417|voluntary work]]'' | | ''[[:d:Q268378|хезмәт]]'' | |- | ''[[:d:Q120499763|voting rule]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59308089|voucher programme]]'' | | | |- | ''[[:d:Q949973|wage labor]]'' | | ''[[:d:Q853725|иҗтимагый мөнәсәбәтләр]]''<br/>''[[:d:Q268378|хезмәт]]'' | |- | ''[[:d:Q119437631|wage level]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11886510|wage rigidity]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114707482|wage setting]]'' | | | |- | ''[[:d:Q119437720|wage statistics]]'' | | | |- | ''[[:d:Q119478287|wage structure]]'' | | | |- | ''[[:d:Q194181|war reparations]]'' | | ''[[:d:Q7313909|репарацияләр]]'' | |- | ''[[:d:Q2518023|waste of resources]]'' | | [[тотыш]]<br/>''[[:d:Q1914636|эшчәнлек]]''<br/>''[[:d:Q192270|куллану]]''<br/>''[[:d:Q110458569|discarding]]'' | |- | ''[[:d:Q59677900|waste policy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57264990|waste trade]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56557288|wastewater sector]]'' | | ''[[:d:Q474883|water collection, treatment and supply]]'' | |- | ''[[:d:Q20127660|wastewater treatment]]'' | | ''[[:d:Q1058719|water treatment]]''<br/>''[[:d:Q8187769|икътисади эшмәкәрлек]]''<br/>''[[:d:Q10843872|процесс]]''<br/>''[[:d:Q3306798|sanitary engineering]]''<br/>''[[:d:Q180388|waste management]]'' | |- | ''[[:d:Q56557230|water market]]'' | | ''[[:d:Q37654|базар]]'' | |- | ''[[:d:Q56557451|water price]]'' | | [[бәя]] | |- | ''[[:d:Q58327688|web-based service]]'' | | ''[[:d:Q1668024|интернет-сервис]]'' | |- | ''[[:d:Q114659458|weekend working]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59308743|welfare recipients]]'' | | ''[[:d:Q16334295|кешеләр төркеме]]'' | |- | ''[[:d:Q56299194|wheat market]]'' | | ''[[:d:Q37654|базар]]'' | |- | ''[[:d:Q56396108|wheat policy]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56299196|wheat price]]'' | | [[бәя]] | |- | ''[[:d:Q56299193|wheat production]]'' | | [[Игенчелек|бөртекле ашлык җитештерү]] | |- | ''[[:d:Q7997582|wholesale banking]]'' | | ''[[:d:Q806718|банкчылык]]'' | |- | ''[[:d:Q2467478|widget]]'' | | [[әйбер]]<br/>''[[:d:Q8205328|ясалма физик объект]]''<br/>[[продукт]] | |- | ''[[:d:Q8021980|willingness to accept]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56299192|wine market]]'' | | ''[[:d:Q37654|базар]]'' | |- | ''[[:d:Q59679122|women's earnings]]'' | | | |- | ''[[:d:Q9380081|wood product]]'' | | ''[[:d:Q5469189|урманчылык продукты]]'' | |- | ''[[:d:Q56604560|wood working profession]]'' | | [[һөнәр]] | |- | ''[[:d:Q15977971|woodworker]]'' | | ''[[:d:Q1294787|һөнәрче]]'' | |- | ''[[:d:Q627012|work]]'' | | ''[[:d:Q268378|хезмәт]]'' | |- | ''[[:d:Q13440398|workforce]]'' | | ''[[:d:Q16334295|кешеләр төркеме]]'' | |- | ''[[:d:Q120373310|world economic order]]'' | | | |- | ''[[:d:Q8036562|world energy resources]]'' | | ''[[:d:Q188460|табигый ресурслар]]''<br/>''[[:d:Q1522115|энергия чыганагы]]'' | |- | ''[[:d:Q8053548|yield spread]]'' | | ''[[:d:Q10862449|аерма]]'' | |- | [[çığarılma finans qoralı]] | | ''[[:d:Q247506|финанс коралы]]''<br/>''[[:d:Q15809678|финанс продукты]]''<br/>[[Qimmätle käğäz|кыйммәтле кәгазь]] | |- | ''[[:d:Q3589066|Épargne solidaire]]'' | | | |- | [[абсолют өстенлек]] | | | |- | ''[[:d:Q106708186|автомобиль кузгалткычы]]'' | | [[Yörtkeç|кузгалткыч]] | |- | ''[[:d:Q56299221|авыл хуҗалыгы базары]]'' | | ''[[:d:Q37654|базар]]'' | |- | ''[[:d:Q57775246|авыл хуҗалыгы банкы]]'' | | ''[[:d:Q1553482|махсуслаштырылган банк]]'' | |- | ''[[:d:Q56299222|авыл хуҗалыгы продукциясен җитештерү]]'' | | ''[[:d:Q739302|җитештерү]]'' | |- | ''[[:d:Q57078817|аэропортлар төзелеше]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56557581|бакыр базары]]'' | | ''[[:d:Q37654|базар]]'' | |- | ''[[:d:Q132174927|балигъ булганнары өчен генә]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57774874|банк хезмәткәре]]'' | | ''[[:d:Q703534|хезмәткәр]]'' | |- | ''[[:d:Q57776712|банкчылык хокукы]]'' | | [[хокук]] | |- | ''[[:d:Q113800152|бизнес мәдәнияте]]'' | | | |- | [[бәя]] | | ''[[:d:Q1499548|акчалата кыйммәте]]''<br/>''[[:d:Q30242023|money amount]]''<br/>''[[:d:Q39875001|measure]]'' | |- | [[Игенчелек|бөртекле ашлык җитештерү]] | | [[үсемлекчелек]]<br/>''[[:d:Q1283714|crop production]]'' | |- | ''[[:d:Q648404|Грешем кануны]]'' | | | |- | ''[[:d:Q18351085|дематериализация]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1360134|демонстратив файдалану]]'' | | ''[[:d:Q192270|куллану]]''<br/>''[[:d:Q5164762|файдалану]]'' | |- | ''[[:d:Q731453|диверсификация]]'' | | ''[[:d:Q462748|asset allocation]]''<br/>''[[:d:Q6881760|mitigation]]'' | |- | [[дәүләт бурычы]] | | [[Әҗәт|карыз]] | |- | ''[[:d:Q7257739|дәүләт чыгымнары]]'' | | ''[[:d:Q362347|output]]'' | |- | ''[[:d:Q56299187|дөге базары]]'' | | ''[[:d:Q37654|базар]]'' | |- | ''[[:d:Q56299190|дөге бәясе]]'' | | [[бәя]] | |- | ''[[:d:Q113661404|Европа Берлеге оешмаларының хокуки төрләре]]'' | | ''[[:d:Q10541491|хокуки форма]]'' | |- | ''[[:d:Q3394593|Европа Берлеге транспорт өлкәсе тәртибе]]'' | | ''[[:d:Q2516371|транспорт сәясәте]]''<br/>''[[:d:Q115161049|Европа Берлеге тәртибе]]'' | |- | ''[[:d:Q114638274|Европа Берлегенең исәп-хисап өлкәсе тәртибе]]'' | | | |- | ''[[:d:Q75924734|Европа Берлегенең күрше илләре]]'' | Европа Берлегенең күрше илләре белән партнёрлыклары | | |- | ''[[:d:Q58327747|Европа Берлегенең фәнни тикшеренүләр өлкәсе тәртибе]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57504942|Европа Берлегенең һава транспорты өлкәсендәге тәртибе]]'' | | ''[[:d:Q3394593|Европа Берлеге транспорт өлкәсе тәртибе]]'' | |- | ''[[:d:Q151190|Евросклероз]]'' | | | |- | [[ефәкчелек]] | | [[терлекчелек]]<br/>''[[:d:Q1351959|бөҗәкләр үрчетү]]'' | |- | ''[[:d:Q12543582|Жарна]]'' | | ''[[:d:Q868257|кыйммәт]]'' | |- | ''[[:d:Q3958441|икътисад секторы]]'' | | ''[[:d:Q3622126|conceptual system]]'' | |- | ''[[:d:Q268592|икътисад тармагы]]'' | | ''[[:d:Q16887380|төркем]]'' | |- | ''[[:d:Q6706758|икътисади зыян]]'' | | ''[[:d:Q2995644|нәтиҗә]]''<br/>''[[:d:Q20888800|югалту]]'' | |- | [[Конкуренция (икътисад)|икътисади конкуренция]] | шактый күп сандагы ирекле сатып алучылар һәм сатучылар арасында актив ярышуның үзара мөнәсәбәтләре, доходларның артуы һәм куллану эффекты өчен, базарга ирекле керү һәм аннан чыгу мөмкинлекләре өчен көрәш | ''[[:d:Q476300|көндәшлек]]'' | |- | [[Икътисади күрсәткечләр|икътисади күрсәткеч]] | | ''[[:d:Q1738991|index number]]''<br/>''[[:d:Q18208034|indicator]]''<br/>''[[:d:Q25472932|index]]'' | |- | ''[[:d:Q134281306|икътисади механизм]]'' | | ''[[:d:Q30593205|incentive system]]''<br/>''[[:d:Q273005|икътисади система]]'' | |- | ''[[:d:Q134282646|икътисади механизм]]'' | | ''[[:d:Q287260|ресурсларның оптималь кулланышы]]''<br/>''[[:d:Q273005|икътисади система]]''<br/>''[[:d:Q517596|механизм]]'' | |- | ''[[:d:Q113644121|икътисади мәгълүмат]]'' | | ''[[:d:Q119425886|social science information]]'' | |- | ''[[:d:Q104952813|икътисади нәтиҗәлелек]]'' | чыгымнар китергән кыйммәтне тасвирлаучы икътисади төшенчә | | |- | ''[[:d:Q55639|икътисадның икенчел секторы]]'' | | ''[[:d:Q3958441|икътисад секторы]]'' | |- | ''[[:d:Q55638|икътисадның өченчел секторы]]'' | | ''[[:d:Q3958441|икътисад секторы]]'' | |- | ''[[:d:Q9837144|илэче сәүдә]]'' | | ''[[:d:Q601401|сәүдә]]'' | |- | ''[[:d:Q58038005|иминиятләштерү тармагы икътисады]]'' | | | |- | ''[[:d:Q58037997|иминиятләштерү теориясе]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4290|инвестиция]]'' | | ''[[:d:Q1369832|сатып алу]]''<br/>''[[:d:Q8187769|икътисади эшмәкәрлек]]'' | |- | ''[[:d:Q116214918|инвестицияләр хокукы]]'' | | | |- | [[инфляция]] | акча массасының икътисадтагы гомуми бәяләр дәрәҗәсенең гомуми үсүе белән бергә бара торган чиктән тыш үсүе | ''[[:d:Q139454452|macroeconomic phenomenon]]'' | |- | ''[[:d:Q716894|иҗарә]]'' | вакытлы файдалану өчен хак түләп алу, вакытлы файдалану | [[шартнамә]] | |- | ''[[:d:Q56299205|какао базары]]'' | | ''[[:d:Q37654|базар]]'' | |- | ''[[:d:Q18466312|какао борчагын үстерү]]'' | | ''[[:d:Q1458465|fruticulture]]'' | |- | [[капитал]] | | ''[[:d:Q3736009|instrumental value]]''<br/>''[[:d:Q1554231|ресурс]]'' | |- | ''[[:d:Q3656849|капитал качышы]]'' | юридик һәм шәхси затларның үз акчаларын илдән чыгарулары | ''[[:d:Q1412759|капиталны чит илгә чыгару]]'' | |- | ''[[:d:Q1412759|капиталны чит илгә чыгару]]'' | капиталны башка илләргә чыгару | | |- | ''[[:d:Q111079495|корпоратив репутация]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56299171|кофе базары]]'' | | ''[[:d:Q37654|базар]]'' | |- | ''[[:d:Q56299172|кофе бәясе]]'' | | [[бәя]] | |- | ''[[:d:Q57262061|кофе сәүдәсе]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2933018|кофе үстерү]]'' | | [[авыл хуҗалыгы]]<br/>''[[:d:Q3578694|plantation economy]]'' | |- | ''[[:d:Q182076|кредит]]'' | | [[Әҗәт|карыз]]<br/>''[[:d:Q3196867|бурыч]]'' | |- | ''[[:d:Q157165|кредитор]]'' | | [[юридик зат]]<br/>''[[:d:Q106559804|шәхес яки оешма]]'' | |- | ''[[:d:Q868257|кыйммәт]]'' | | ''[[:d:Q878143|кыйммәтлек]]'' | |- | ''[[:d:Q56604569|кәгазь базары]]'' | | ''[[:d:Q37654|базар]]'' | |- | [[кәсеп]] | | ''[[:d:Q627436|эшчәнлек өлкәсе]]'' | |- | [[Икътисади байлыклар|мал]] | кешеләрнең таләпләрен канәгать итүче, файда китерүче матди һәм матди булмаган әйбер | [[объект]] | |- | ''[[:d:Q910816|маржинализм]]'' | | ''[[:d:Q3048444|икътисади фикер мәктәбе]]'' | |- | ''[[:d:Q116770928|миграция икътисады]]'' | | | |- | [[Монополия]] | | ''[[:d:Q877707|базар структурасы]]'' | |- | ''[[:d:Q1053266|мультипликатор]]'' | | | |- | ''[[:d:Q120499782|муниципалитет бурычы]]'' | | | |- | ''[[:d:Q59243211|мәгариф тармагы финанслануы]]'' | | [[финанслар]] | |- | ''[[:d:Q58687420|мәдәни чара]]'' | | ''[[:d:Q1656682|вакыйга]]'' | |- | ''[[:d:Q1548830|Найт билгесезлеге]]'' | | ''[[:d:Q13649246|билгесезлек]]'' | |- | ''[[:d:Q1319035|олыларга белем бирү]]'' | | [[мәгариф]]<br/>''[[:d:Q61788126|белем бирү эшчәнлеге]]''<br/>''[[:d:Q118152030|extension education]]'' | |- | ''[[:d:Q1021645|офис бинасы]]'' | | ''[[:d:Q41176|бина]]'' | |- | ''[[:d:Q25523999|пайдаланылатын жануар]]'' | | [[хайваннар]] | |- | ''[[:d:Q36829|Парето нәтиҗәлелеге]]'' | ресурсларны башкача куллану бар якларга тигән файданың кимендә шул ук дәрәҗәдә булуы мөмкин булмаган коллектив оптимум хәлне тасвирлаучы икътисади төшенчә | ''[[:d:Q615445|икътисади нәтиҗәлелек]]'' | |- | [[продукт]] | базарда тәкъдим ителгән хезмәт нәтиҗәләре | [[объект]] | |- | ''[[:d:Q2897903|продукция]]'' | | [[продукт]] | |- | [[Чикләнгәнлек|ресурс чикләнгәнлеге]] | бар төр матди ресурс һәм болар күрсәткән хезмәтләр күләменең чиклелеге, кешеләрнең чиксез теләк-ихтыяҗларын тәэмин итүгә бәйле төп икътисади проблема | ''[[:d:Q3539169|икътисади проблема]]''<br/>''[[:d:Q2184645|deficiency]]''<br/>''[[:d:Q944806|операцион риск]]'' | |- | ''[[:d:Q194189|сатулар]]'' | | ''[[:d:Q601401|сәүдә]]''<br/>''[[:d:Q815823|бизнес моделе]]'' | |- | ''[[:d:Q312588|субститут]]'' | берәр мал яки хезмәтне алыштыра алган башка мал яки хезмәт, икътисади төшенчә | [[Икътисади байлыклар|мал]] | |- | ''[[:d:Q56570713|сәнәгать өлкәсе һөнәрләре]]'' | сәнәгать тармагы эш урыннары | ''[[:d:Q268378|хезмәт]]'' | |- | ''[[:d:Q57079475|сәнәгый төзелеш]]'' | | ''[[:d:Q41176|бина]]'' | |- | ''[[:d:Q99905219|сәүдә статистикалары]]'' | | [[статистика]] | |- | [[Икътисади табыш|табыш]] | | ''[[:d:Q21189091|earnings]]''<br/>''[[:d:Q2995644|нәтиҗә]]''<br/>''[[:d:Q29896155|аерма]]'' | |- | [[табыш]] | | ''[[:d:Q2995644|нәтиҗә]]'' | |- | [[таләп (икътисад)]] | бәяләрнең билгеле бер периодында кулланучылар сатып алырга мөмкин булган товарлар күләме | ''[[:d:Q3515335|effective need]]'' | |- | ''[[:d:Q12161689|тауарлар номенклатурасы]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56557437|ташкүмер базары]]'' | | ''[[:d:Q37654|базар]]'' | |- | ''[[:d:Q7884230|тигез булмаган алмашу]]'' | | [[birja]]<br/>''[[:d:Q119269474|тигезсезлек]]'' | |- | [[товар артыклыгы]] | | ''[[:d:Q5419538|тәкъдим күләме артыклыгы]]'' | |- | ''[[:d:Q57738934|туризм икътисады]]'' | | ''[[:d:Q3296256|гамәли икътисад]]'' | |- | ''[[:d:Q976962|туризм өйрәнүләре]]'' | | ''[[:d:Q9347372|studies]]'' | [[Туризм|туристлык]] |- | ''[[:d:Q57734813|туризм өлкәсе хезмәткәрләре]]'' | | | |- | [[Тәкъдим (икътисад)|тәкъдим]] | икътисади термин | ''[[:d:Q31464082|чыганак]]''<br/>''[[:d:Q309314|микъдар]]'' | |- | ''[[:d:Q57078208|төзелеш тармагы статистикасы]]'' | | | |- | ''[[:d:Q12335817|урманчы]]'' | | ''[[:d:Q327055|эшче]]''<br/>''[[:d:Q108289052|agricultural, forestry and fishery labourers]]'' | |- | ''[[:d:Q56396170|урманчылык икътисады]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56396150|урманчылык тармагы статистикасы]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4493461|файдалылык функциясе]]'' | | [[Функция (математика)|функция]]<br/>''[[:d:Q4503723|максат функциясе]]'' | |- | ''[[:d:Q57495410|халыкара базар]]'' | | ''[[:d:Q37654|базар]]'' | |- | ''[[:d:Q57775028|халыкара банк]]'' | | [[банк]]<br/>''[[:d:Q161726|транснациональ компания]]'' | |- | ''[[:d:Q113805109|халыкара бизнес хезмәттәшлеге]]'' | | | |- | ''[[:d:Q57497161|халыкара транспорт]]'' | | ''[[:d:Q4174178|haulage]]''<br/>''[[:d:Q12162227|транспортлау]]'' | |- | ''[[:d:Q4288584|халыкара туризм]]'' | | [[Туризм|туристлык]] | |- | ''[[:d:Q268378|хезмәт]]'' | | ''[[:d:Q8187769|икътисади эшмәкәрлек]]'' | |- | [[хезмәт]] | | ''[[:d:Q2897903|продукция]]''<br/>[[продукт]]<br/>''[[:d:Q8187769|икътисади эшмәкәрлек]]'' | |- | ''[[:d:Q119397006|хезмәт базары теориясе]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2663010|хуҗалык исәбе]]'' | | | |- | ''[[:d:Q497743|циркуляр икътисад]]'' | әйберләрне һәм хезмәтләрне тотрыклы килеш булдыруга юнәлгән икътисади модель, максаты чүп һәм башка төр югалтуларны азайту яки юк итүне | [[икътисад]]<br/>''[[:d:Q8187769|икътисади эшмәкәрлек]]'' | |- | ''[[:d:Q1508685|чиста операцион активлар]]'' | | | |- | ''[[:d:Q13516686|чыгым]]'' | | ''[[:d:Q131363127|cost]]'' | |- | ''[[:d:Q240673|чыгымнар]]'' | | ''[[:d:Q1499548|акчалата кыйммәте]]''<br/>''[[:d:Q131363127|cost]]'' | |- | [[чыгыштырма өстенлек]] | икътисади төшенчә һәм бәйле теориясе | ''[[:d:Q1720648|чагыштыру]]'' | |- | ''[[:d:Q59679655|шәхси сектор бурычы]]'' | аерым шәхесләр, банклар һәм бизнесларның тулаем бурычлары күләме (дәүләт-хөкүмәт структураларыннан аермалы буларак) | ''[[:d:Q3196867|бурыч]]'' | |- | ''[[:d:Q10854954|шәхси хуҗалык]]'' | икътисади берәмлек | ''[[:d:Q3563237|икътисади берәмлек]]''<br/>''[[:d:Q1415187|икътисади агент]]''<br/>[[йорт хуҗалыгы]] | |- | ''[[:d:Q295865|экосистема хезмәтләре]]'' | кешеләр әйләнә-тирә мохиттән һәм тиешлечә эшләүче экосистемалардан бушлай алган файда | [[хезмәт]]<br/>[[продукт]]<br/>''[[:d:Q113114755|ecological applications]]'' | |- | ''[[:d:Q57494645|экспорт тармагы]]'' | | | |- | ''[[:d:Q676081|электр базары]]'' | | ''[[:d:Q1239166|энергия базары]]'' | |- | ''[[:d:Q56604287|электроника базары]]'' | | | |- | ''[[:d:Q56397488|энергия бәясе]]'' | | [[бәя]]<br/>''[[:d:Q71550118|individual quantity]]'' | |- | ''[[:d:Q1047494|эчке базар]]'' | | | |- | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | тиҗарәт яки бизнес эшләре белән шөгыльләнүче хосусый милекче (яки яллы хезмәткәр) | ''[[:d:Q327055|эшче]]'' | |- | [[Эшмәкәрлек]] | | ''[[:d:Q8187769|икътисади эшмәкәрлек]]'' | |- | [[Эшче көчләр]] | | | |- | ''[[:d:Q7485681|яшел сертификатлары системасы]]'' | | ''[[:d:Q196756|сертификат]]''<br/>''[[:d:Q56510941|яңартыла торган энергия чыганаклары сәясәте]]'' | |- | ''[[:d:Q953137|Яңа икътисади механизм]]'' | икътисади реформнар исеме (1968 Маҗарстан, 1986 Лаос) | ''[[:d:Q582577|икътисади сәясәт]]'' | |- | ''[[:d:Q56510941|яңартыла торган энергия чыганаклары сәясәте]]'' | | ''[[:d:Q1805337|энергетика сәясәте]]'' | |- | ''[[:d:Q116258415|җинаятьчелек икътисады]]'' | җинаятьчелекнең икътисади теориясе | | |- | ''[[:d:Q56573680|җитештерү статистикасы]]'' | | ''[[:d:Q1047361|икътисади статистика]]'' | |- | ''[[:d:Q113625073|үзәк-периферия мөнәсәбәтләре]]'' | | ''[[:d:Q1328737|regional economics]]'' | |- | ''[[:d:Q4698967|һава аланы белән идарә итү]]'' | | ''[[:d:Q7835189|transit district]]''<br/>''[[:d:Q188628|board of directors]]''<br/>''[[:d:Q20977775|һава транспорты инфраструктурасы]]'' | |- | ''[[:d:Q57610559|һава транспорты сәясәте]]'' | | ''[[:d:Q2516371|транспорт сәясәте]]'' | |- | ''[[:d:Q823288|әйләнештәге капитал]]'' | финанс-икътисади күрсәткеч | [[капитал]] | |- | ''[[:d:Q44454|әхлакый риск]]'' | | ''[[:d:Q2169419|perverse incentive]]''<br/>''[[:d:Q1135789|unintended consequences]]'' | |- | ''[[:d:Q137379816|תפקיד (כלכלה)]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11574995|産業の米]]'' | | | |- | ''[[:d:Q13581278|영업]]'' | | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} == Моны да карагыз == [[Төркем:Икътисад фәне]] [[Төркем:Исемлекләр:Икътисад]] l4el3d6ml4huysiaa8vy0vqfpodow7h 0 863397 6001110 6000960 2026-08-17T00:13:21Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001110 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Фәлсәфи төшенчә''' ({{lang-ar|{{Label|Q33104279|lang=ar}}}}, {{lang-en|{{Label|Q33104279|lang=en}}}}, {{lang-zh|{{Label|Q33104279|lang=zh}}}}, {{lang-ru|{{Label|Q33104279|lang=ru}}}}) — [[фәлсәфә]] фәне һәм өйрәнелгән вәзгыять-процессларны аңлату ысулы. == Исемлек == {{seealso|Төркем:Фәлсәфи төшенчәләр|en:Category:Philosophical concepts|ru:Категория:Философские понятия}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q33104279} |section= |sort=label |columns=label:исем,description:тасвир,p279}} {| class='wikitable sortable' ! исем ! тасвир ! нәрсәнең ассыйныфы |- | ''[[:d:Q48772412|A priori corrélationnel]]'' | | |- | ''[[:d:Q88355065|abalietas]]'' | | |- | ''[[:d:Q4663381|abandonment]]'' | | |- | ''[[:d:Q3815580|abjection]]'' | | |- | ''[[:d:Q123334831|absolute truth]]'' | | [[хакыйкать]] |- | ''[[:d:Q12761815|Abstraktno]]'' | | ''[[:d:Q2712963|abstract noun]]'' |- | ''[[:d:Q430727|absurdity]]'' | | ''[[:d:Q3968640|психик халәте]]'' |- | ''[[:d:Q2720959|acatalepsy]]'' | | |- | ''[[:d:Q1973406|active intellect]]'' | | |- | ''[[:d:Q9143602|actuality]]'' | | |- | ''[[:d:Q12527050|adequacy]]'' | | |- | ''[[:d:Q356932|adiaphora]]'' | | |- | ''[[:d:Q5403187|adjacent]]'' | | ''[[:d:Q19267375|якынлык]]''<br/>''[[:d:Q15852127|immediacy (philosophy)]]'' |- | ''[[:d:Q398085|aeon]]'' | | [[вакыт]] |- | ''[[:d:Q16146969|Aevum]]'' | | |- | ''[[:d:Q11904250|afat]]'' | | |- | ''[[:d:Q6322685|affect]]'' | | |- | ''[[:d:Q56573161|affectio]]'' | | |- | ''[[:d:Q382772|Affinität]]'' | | |- | ''[[:d:Q13368452|Afikovať]]'' | | ''[[:d:Q1307337|иҗтимагый йогынты]]'' |- | ''[[:d:Q210143|agape]]'' | | |- | ''[[:d:Q3951828|agency]]'' | | ''[[:d:Q1347367|сәләт]]'' |- | ''[[:d:Q12835508|Ahəngyol]]'' | | |- | ''[[:d:Q97365371|aida]]'' | | ''[[:d:Q58415929|spatiotemporal region]]'' |- | ''[[:d:Q131832379|aktywizm]]'' | | |- | ''[[:d:Q583580|alterity]]'' | | |- | ''[[:d:Q2840945|amala-vijñāna]]'' | | |- | ''[[:d:Q12762238|Amfibólia]]'' | | |- | ''[[:d:Q470825|amicitia]]'' | | |- | ''[[:d:Q56327428|amicizia]]'' | | |- | ''[[:d:Q1983173|amphibology]]'' | | |- | ''[[:d:Q484026|anagoge]]'' | | ''[[:d:Q244783|exegesis]]''<br/>''[[:d:Q508069|biblical hermeneutics]]'' |- | ''[[:d:Q484946|Analogia entis]]'' | | |- | ''[[:d:Q12359064|Analogon]]'' | | |- | ''[[:d:Q13374688|Analyzans]]'' | | [[Ышану|иман]] |- | ''[[:d:Q88356365|anapodictic]]'' | | |- | ''[[:d:Q4770899|antagonistic contradiction]]'' | | |- | ''[[:d:Q2671758|Antahkarana]]'' | | |- | ''[[:d:Q138035126|anti-essentialism]]'' | | |- | ''[[:d:Q29788488|anticipation]]'' | | |- | ''[[:d:Q13375179|antilogism]]'' | | |- | ''[[:d:Q262759|antinomy]]'' | | ''[[:d:Q363948|каршылык]]'' |- | ''[[:d:Q583973|Antithetik]]'' | | |- | ''[[:d:Q2857797|Anumāna]]'' | | |- | ''[[:d:Q406365|apatheia]]'' | | [[стоиклык]] |- | ''[[:d:Q194245|apeiron]]'' | | |- | ''[[:d:Q111207298|Aphairesis]]'' | | |- | ''[[:d:Q618829|apodicticity]]'' | | |- | ''[[:d:Q4780492|apophantic]]'' | | |- | ''[[:d:Q9158493|apophatic]]'' | | |- | ''[[:d:Q2967659|apoproegmena]]'' | | |- | ''[[:d:Q620995|apperception]]'' | | |- | ''[[:d:Q621701|apprehension]]'' | | |- | ''[[:d:Q4786171|archi-writing]]'' | | |- | ''[[:d:Q726679|ase]]'' | | |- | ''[[:d:Q723555|aseity]]'' | | |- | ''[[:d:Q25339785|assemblage]]'' | | |- | ''[[:d:Q115042084|Assertion]]'' | | |- | ''[[:d:Q356421|assertoric proposition]]'' | | [[фикер]] |- | ''[[:d:Q741863|Assimilation in der Psychophysiologie]]'' | | |- | ''[[:d:Q757514|atmosphere]]'' | | ''[[:d:Q331769|кәеф]]''<br/>[[Тойгы|хис]] |- | ''[[:d:Q186999|Aufheben]]'' | | |- | ''[[:d:Q9162448|autarcheia]]'' | | |- | ''[[:d:Q123292085|Authority of the bootmaker]]'' | | |- | ''[[:d:Q47469375|back to the state of nature]]'' | | |- | ''[[:d:Q4348672|bad faith]]'' | | |- | ''[[:d:Q12534370|baq-däulet]]'' | | |- | ''[[:d:Q461674|becoming]]'' | | |- | ''[[:d:Q4881321|being in itself]]'' | | [[яшәү]]<br/>''[[:d:Q1274979|хальк]]'' |- | ''[[:d:Q135231682|being-in-the-world]]'' | | |- | ''[[:d:Q3640188|Bios]]'' | | |- | ''[[:d:Q4953701|bracketing]]'' | | |- | ''[[:d:Q4979869|brute fact]]'' | | ''[[:d:Q188572|факт]]'' |- | ''[[:d:Q12763685|Bytostný]]'' | | ''[[:d:Q114980101|defining quality]]'' |- | ''[[:d:Q907950|case]]'' | | |- | ''[[:d:Q88365184|cataleptic representation]]'' | | |- | ''[[:d:Q88364778|cataphatic]]'' | | |- | ''[[:d:Q714737|category of being]]'' | | ''[[:d:Q7048977|абстракт объект]]'' |- | ''[[:d:Q105981888|centre of immensities]]'' | | |- | ''[[:d:Q56316429|Chair du monde]]'' | | |- | ''[[:d:Q12614222|Chajusong]]'' | | |- | ''[[:d:Q5090544|chemism]]'' | | |- | ''[[:d:Q132555345|choix fictionnel]]'' | | ''[[:d:Q126078840|fictional process]]'' |- | ''[[:d:Q1076484|Chorismos]]'' | | |- | ''[[:d:Q115798853|Civitio]]'' | | |- | ''[[:d:Q95972591|claim]]'' | | [[фикер]] |- | ''[[:d:Q1744446|clarity]]'' | | |- | ''[[:d:Q1101507|clinamen]]'' | | |- | ''[[:d:Q248966|conatus]]'' | | |- | ''[[:d:Q85853015|concept of Logos in the philosophy of Martin Heidegger]]'' | | ''[[:d:Q16657656|logos]]'' |- | ''[[:d:Q102332258|conflux of eternities]]'' | | |- | ''[[:d:Q56301349|consentement]]'' | | |- | ''[[:d:Q659390|construct]]'' | | [[мәсләк]] |- | ''[[:d:Q29017603|control]]'' | | ''[[:d:Q1914636|эшчәнлек]]''<br/>''[[:d:Q1347367|сәләт]]'' |- | ''[[:d:Q56316327|Corps propre]]'' | | |- | ''[[:d:Q16908638|coscienza]]'' | | |- | ''[[:d:Q140374513|Creative vulnerability]]'' | | |- | ''[[:d:Q136831153|Critical Fiction]]'' | | [[герменевтика]]<br/>''[[:d:Q17737|теория]]'' |- | ''[[:d:Q113834990|Création continue d'imprévisible nouveauté]]'' | | |- | ''[[:d:Q136831273|cultural autophagy]]'' | | |- | ''[[:d:Q1791776|culture industry]]'' | | |- | ''[[:d:Q404130|Dasein]]'' | | ''[[:d:Q7048977|абстракт объект]]'' |- | ''[[:d:Q5227788|Datum]]'' | | |- | ''[[:d:Q1763277|desiring-production]]'' | | |- | ''[[:d:Q12308309|Destruktion]]'' | | |- | ''[[:d:Q1405881|deterritorialization]]'' | | |- | ''[[:d:Q5270971|diamond net]]'' | | |- | ''[[:d:Q431285|dianoia]]'' | | ''[[:d:Q353284|интеллект]]'' |- | ''[[:d:Q12764605|Diasystém]]'' | | ''[[:d:Q6671777|структура]]'' |- | ''[[:d:Q111079955|dichotomy of control]]'' | | [[стоиклык]] |- | ''[[:d:Q1224570|différance]]'' | | |- | ''[[:d:Q135982915|Digital Author Persona]]'' | | ''[[:d:Q528053|digital identity]]'' |- | ''[[:d:Q5281657|discontinuity]]'' | | ''[[:d:Q937228|үзлек]]'' |- | ''[[:d:Q5318387|dyad]]'' | | |- | ''[[:d:Q190393|Tao]]'' | | |- | ''[[:d:Q107357158|dṛśyānupalabdhi]]'' | | |- | ''[[:d:Q12781191|Early]]'' | | ''[[:d:Q937228|үзлек]]'' |- | ''[[:d:Q136145068|Eco-digital posthumanism]]'' | | |- | ''[[:d:Q2736073|efficient cause]]'' | | |- | ''[[:d:Q1302668|eidola]]'' | | |- | ''[[:d:Q12776442|elenchos]]'' | | |- | ''[[:d:Q5409756|embodied knowledge]]'' | | [[белем]] |- | ''[[:d:Q215772|emergence]]'' | | ''[[:d:Q87864708|emergence]]''<br/>''[[:d:Q937228|үзлек]]'' |- | ''[[:d:Q13408533|Empiréma]]'' | | [[фикер]] |- | ''[[:d:Q8775869|energeia]]'' | | ''[[:d:Q263307|aristotelianism]]''<br/>[[риторика]] |- | ''[[:d:Q2740449|enlightenment]]'' | | |- | ''[[:d:Q1327399|entelechy]]'' | | |- | ''[[:d:Q60666266|epistemic cultures]]'' | | |- | ''[[:d:Q133798571|epistemological values]]'' | | [[кыйммәт]] |- | ''[[:d:Q88540082|episyllogism]]'' | | ''[[:d:Q107342|силлогизм]]'' |- | ''[[:d:Q1153422|epoché]]'' | | ''[[:d:Q3965155|suspension of judgment]]''<br/>''[[:d:Q17522177|чор]]'' |- | ''[[:d:Q3847033|error]]'' | | ''[[:d:Q29485|хата]]''<br/>''[[:d:Q24902509|кеше эшчәнлеге]]'' |- | ''[[:d:Q22101109|esprit noble]]'' | | |- | ''[[:d:Q1074200|eternal return]]'' | | |- | ''[[:d:Q58927801|ethical theory]]'' | | ''[[:d:Q5389993|фәлсәфи теория]]'' |- | ''[[:d:Q1771260|eudaimonia]]'' | | |- | ''[[:d:Q584569|Eusebeia]]'' | | |- | ''[[:d:Q425735|euthymia]]'' | | |- | ''[[:d:Q9256462|euthyphronics]]'' | | |- | ''[[:d:Q1502279|evil demon]]'' | | |- | ''[[:d:Q5419675|exclusion principle]]'' | | |- | ''[[:d:Q244783|exegesis]]'' | | ''[[:d:Q2407954|text interpretation]]''<br/>''[[:d:Q275456|текстология]]'' |- | ''[[:d:Q5420352|existence precedes essence]]'' | | |- | ''[[:d:Q138645326|Existential Courage]]'' | | ''[[:d:Q208160|courage]]'' |- | ''[[:d:Q136954244|Existential hope]]'' | | |- | ''[[:d:Q133054989|existential import]]'' | | |- | ''[[:d:Q1383843|existentiell]]'' | | |- | ''[[:d:Q3733407|extension]]'' | | |- | ''[[:d:Q102432178|externality]]'' | | |- | ''[[:d:Q3356259|facticity]]'' | | |- | ''[[:d:Q3030741|fact–value distinction]]'' | | |- | ''[[:d:Q5428868|faculties of the soul]]'' | | ''[[:d:Q1347367|сәләт]]''<br/>''[[:d:Q18340964|көч]]'' |- | ''[[:d:Q25397615|Fan]]'' | | |- | ''[[:d:Q4968655|fatality]]'' | | |- | ''[[:d:Q24075297|fate]]'' | | ''[[:d:Q131133|детерминизм]]'' |- | ''[[:d:Q11396071|fen]]'' | | ''[[:d:Q11424100|status]]'' |- | ''[[:d:Q1053526|fenomeno]]'' | | |- | ''[[:d:Q13381602|Feststellung]]'' | | ''[[:d:Q1355050|гыйлем алу]]'' |- | ''[[:d:Q1321529|fictionalism]]'' | | |- | ''[[:d:Q13038934|Figuration]]'' | | |- | ''[[:d:Q1417326|finitism]]'' | | ''[[:d:Q1137814|constructivism]]'' |- | ''[[:d:Q12765882|Finitizmus]]'' | | |- | ''[[:d:Q12764245|foreignness]]'' | | ''[[:d:Q282250|квалиа]]'' |- | ''[[:d:Q12220384|Form]]'' | | |- | ''[[:d:Q422742|form of life]]'' | | ''[[:d:Q21146257|тип]]'' |- | ''[[:d:Q3798896|formal innatism]]'' | | ''[[:d:Q2070614|тумыштанлык]]'' |- | ''[[:d:Q13538472|Gebrauch]]'' | | ''[[:d:Q3249551|процесс]]'' |- | ''[[:d:Q12765387|Gedankending]]'' | | |- | ''[[:d:Q5876848|generación]]'' | | |- | ''[[:d:Q1502213|genidentity]]'' | | |- | ''[[:d:Q6021531|genus]]'' | | ''[[:d:Q16889133|сыйныф]]'' |- | ''[[:d:Q1899980|gestalt]]'' | | ''[[:d:Q57199699|apparition]]'' |- | ''[[:d:Q12766433|Graciózny]]'' | | |- | ''[[:d:Q2049050|great chain of being]]'' | | |- | ''[[:d:Q12822809|Gumanitar]]'' | | ''[[:d:Q46158|гуманизм]]'' |- | ''[[:d:Q5638148|Haecceitism]]'' | | |- | ''[[:d:Q1304954|hatred of reason]]'' | | ''[[:d:Q1412340|irrationality]]''<br/>''[[:d:Q136484632|uncritical thinking]]''<br/>''[[:d:Q136484742|intellectual dishonesty]]''<br/>''[[:d:Q136484928|epistemology (in a broad sense of rejection)]]'' |- | ''[[:d:Q629593|Heimat]]'' | | [[туган як]]<br/>''[[:d:Q17524420|тарих аспекты]]'' |- | ''[[:d:Q5701036|Heisenberg cut]]'' | | |- | ''[[:d:Q3144962|Henade]]'' | | |- | ''[[:d:Q136831498|Hermeneutic Metanoia]]'' | | [[герменевтика]]<br/>[[эпистемология]] |- | ''[[:d:Q113297327|hesychia]]'' | | |- | ''[[:d:Q66121957|heterocosm]]'' | | |- | ''[[:d:Q16945639|heuristic argument]]'' | | ''[[:d:Q186619|аргумент]]''<br/>''[[:d:Q201413|эвристика]]'' |- | ''[[:d:Q3603729|hexis]]'' | | |- | ''[[:d:Q41313|hic et nunc]]'' | | |- | ''[[:d:Q2902177|holarchy]]'' | | ''[[:d:Q3622126|conceptual system]]''<br/>''[[:d:Q6671777|структура]]'' |- | ''[[:d:Q323903|holon]]'' | | |- | ''[[:d:Q10525717|Homo duplex]]'' | | |- | ''[[:d:Q422282|Homo faber]]'' | | |- | ''[[:d:Q3882151|Homoiomerien]]'' | | |- | ''[[:d:Q12766997|Homomorfia]]'' | | ''[[:d:Q2712963|abstract noun]]'' |- | ''[[:d:Q3140544|Horizont]]'' | | |- | ''[[:d:Q28937368|human being]]'' | | |- | ''[[:d:Q136536768|Human–machine symbiosis]]'' | | |- | ''[[:d:Q1434580|hyle]]'' | | ''[[:d:Q544736|материя]]'' |- | ''[[:d:Q3801572|hyperuranion]]'' | | |- | ''[[:d:Q844129|Hypokeimenon]]'' | | |- | ''[[:d:Q651118|hypostasis]]'' | | [[чынбарлык]] |- | ''[[:d:Q525506|identity of indiscernibles]]'' | | |- | ''[[:d:Q11286871|idol]]'' | | ''[[:d:Q742736|ялгышлыктан алу]]'' |- | ''[[:d:Q13419436|Im werden]]'' | | ''[[:d:Q10843872|процесс]]'' |- | ''[[:d:Q136831245|Image Theory]]'' | | [[эстетика]]<br/>''[[:d:Q861716|visual culture]]''<br/>''[[:d:Q165650|media studies]]'' |- | ''[[:d:Q136744908|imagetic disappropriation]]'' | | ''[[:d:Q1414089|сәнгать теориясе]]''<br/>''[[:d:Q136831245|Image Theory]]''<br/>''[[:d:Q861716|visual culture]]''<br/>''[[:d:Q165650|media studies]]''<br/>[[эпистемология]] |- | ''[[:d:Q552130|immanence]]'' | | |- | ''[[:d:Q2811064|immediacy]]'' | | ''[[:d:Q15852127|immediacy (philosophy)]]'' |- | ''[[:d:Q15852127|immediacy (philosophy)]]'' | | ''[[:d:Q19267375|якынлык]]'' |- | ''[[:d:Q6007516|impossible world]]'' | | |- | ''[[:d:Q17130772|incorrigibility]]'' | | |- | ''[[:d:Q2918354|indeterminacy of translation]]'' | | |- | ''[[:d:Q2674302|individual liberty]]'' | | |- | ''[[:d:Q352099|inherence]]'' | | |- | ''[[:d:Q6035278|innateness hypothesis]]'' | | ''[[:d:Q2070614|тумыштанлык]]'' |- | ''[[:d:Q73204959|instrumentality]]'' | | ''[[:d:Q21263262|файдалылык]]'' |- | ''[[:d:Q15820231|Instrumentelle Vernunft]]'' | | |- | ''[[:d:Q1636491|intellectual intuition]]'' | | |- | ''[[:d:Q17056694|intellectual responsibility]]'' | | ''[[:d:Q1274115|responsibility]]'' |- | ''[[:d:Q113838670|Intelligence fabricatrice]]'' | | |- | ''[[:d:Q654390|intentionality]]'' | | |- | ''[[:d:Q855395|interpretation]]'' | | ''[[:d:Q29182544|assignment]]'' |- | ''[[:d:Q134661907|Intranatiology]]'' | | |- | ''[[:d:Q138378880|Invariance Constraint]]'' | | |- | ''[[:d:Q13638369|involution]]'' | | |- | ''[[:d:Q12767618|Ironizmus]]'' | | [[прагматизм]] |- | ''[[:d:Q12767645|Isté]]'' | | |- | ''[[:d:Q12544755|Jeti Gazina]]'' | | |- | ''[[:d:Q3179298|Jivatman]]'' | | |- | ''[[:d:Q12621536|judgment]]'' | | ''[[:d:Q781413|cognitive process]]'' |- | ''[[:d:Q1208000|Junzi]]'' | | ''[[:d:Q749212|gentleman]]'' |- | ''[[:d:Q145874|justification]]'' | | ''[[:d:Q1710397|reason]]''<br/>''[[:d:Q7958|explanation]]''<br/>''[[:d:Q117304541|justification]]'' |- | ''[[:d:Q845756|kairos]]'' | | |- | ''[[:d:Q106413999|karman]]'' | | |- | ''[[:d:Q2395767|Karmendriya]]'' | | |- | ''[[:d:Q385379|katalepsis]]'' | | |- | ''[[:d:Q460047|katechon]]'' | | |- | ''[[:d:Q12027665|Katsujinken]]'' | | |- | ''[[:d:Q60833669|Kehre]]'' | | |- | ''[[:d:Q12893146|Lakay]]'' | | |- | ''[[:d:Q2313132|language criticism]]'' | | |- | ''[[:d:Q247592|language-game]]'' | | |- | ''[[:d:Q3243516|leap of faith]]'' | | [[Ышану|иман]]<br/>''[[:d:Q186150|fallacy]]'' |- | ''[[:d:Q3229262|lekton]]'' | | |- | ''[[:d:Q11875698|Li]]'' | | |- | ''[[:d:Q1502991|lifeworld]]'' | | ''[[:d:Q164359|тәҗрибә]]''<br/>''[[:d:Q179235|phenomenology]]'' |- | ''[[:d:Q16874297|Living Garment of God]]'' | | |- | ''[[:d:Q136721447|Logic pillar (The Cohesive Tetrad)]]'' | | |- | ''[[:d:Q6667444|Logic Spectacles]]'' | | |- | ''[[:d:Q11658068|logical quantification]]'' | | |- | ''[[:d:Q180832|logos]]'' | | [[мантыйк]] |- | ''[[:d:Q16657656|logos]]'' | | ''[[:d:Q180832|logos]]'' |- | ''[[:d:Q3258545|Loi naturelle]]'' | | |- | ''[[:d:Q3282138|Malitia]]'' | | |- | ''[[:d:Q1963130|map–territory relation]]'' | | ''[[:d:Q930933|мөнәсәбәт]]''<br/>''[[:d:Q5282965|аеру]]'' |- | ''[[:d:Q1614127|master morality]]'' | | |- | ''[[:d:Q134008534|master-signifier]]'' | | ''[[:d:Q651943|signifier]]''<br/>[[символ]] |- | ''[[:d:Q855702|master–slave morality]]'' | | |- | ''[[:d:Q2712979|material cause]]'' | | |- | ''[[:d:Q3853727|mediazione]]'' | | |- | ''[[:d:Q6810190|Meinong's jungle]]'' | | |- | ''[[:d:Q12771393|merism]]'' | | |- | ''[[:d:Q137660270|Meta-Dialectic]]'' | | |- | ''[[:d:Q132586615|meta-fictionalism]]'' | | |- | ''[[:d:Q3774411|metaphysics of presence]]'' | | |- | ''[[:d:Q751832|methexis]]'' | | |- | ''[[:d:Q28693288|michi]]'' | | |- | ''[[:d:Q106892800|Mights and Rights]]'' | | |- | ''[[:d:Q468427|mimesis]]'' | | ''[[:d:Q11024|аралашу]]'' |- | ''[[:d:Q2123221|mimesisproblematiek]]'' | | |- | ''[[:d:Q65267412|Mind]]'' | | |- | ''[[:d:Q2741122|mind–body problem]]'' | | |- | ''[[:d:Q11414696|ming]]'' | | |- | ''[[:d:Q16916825|minimal decency]]'' | | |- | ''[[:d:Q19381651|mistankens hermeneutik]]'' | | |- | ''[[:d:Q16685950|Mitsein]]'' | | |- | ''[[:d:Q1516917|modality]]'' | | ''[[:d:Q7048977|абстракт объект]]'' |- | ''[[:d:Q106507513|modern liberalism]]'' | | |- | ''[[:d:Q4760257|modus]]'' | | |- | ''[[:d:Q12827531|modus]]'' | | |- | ''[[:d:Q10587725|Molom]]'' | | |- | ''[[:d:Q2633854|moral imperative]]'' | | |- | ''[[:d:Q8095296|moral luck]]'' | | |- | ''[[:d:Q113840091|Mouvement rétrograde de la vérité]]'' | | |- | ''[[:d:Q1478979|musica universalis]]'' | | |- | ''[[:d:Q12772142|mystic]]'' | | |- | ''[[:d:Q136727874|Mystica pillar (The Cohesive Tetrad)]]'' | | |- | ''[[:d:Q105842621|mūlāvidyā]]'' | | |- | ''[[:d:Q6980620|Natural Supernaturalism]]'' | | |- | ''[[:d:Q15081058|naturalized epistemology]]'' | | |- | ''[[:d:Q1974290|Negativismus (Kritischer Rationalismus)]]'' | | |- | ''[[:d:Q49095430|Nemesis divina]]'' | | |- | ''[[:d:Q3637535|Nietzschean affirmation]]'' | | |- | ''[[:d:Q13537536|Ničiteľ]]'' | | |- | ''[[:d:Q3345699|noema]]'' | | |- | ''[[:d:Q2575530|noesis]]'' | | |- | ''[[:d:Q16889528|nomological]]'' | | |- | ''[[:d:Q239581|noumenon]]'' | | |- | ''[[:d:Q835041|Nous]]'' | | [[Өрәк|ия]]<br/>''[[:d:Q353284|интеллект]]'' |- | ''[[:d:Q12772770|Názornina]]'' | | ''[[:d:Q12774177|means]]'' |- | ''[[:d:Q2011770|objective spirit]]'' | | |- | ''[[:d:Q206330|objectivity]]'' | | ''[[:d:Q1207505|сыйфат]]'' |- | ''[[:d:Q17325509|Objektivation]]'' | | |- | ''[[:d:Q624819|oikeiôsis]]'' | | |- | ''[[:d:Q3181456|ontic]]'' | | |- | ''[[:d:Q1760788|open individualism]]'' | | |- | ''[[:d:Q7096433|open texture]]'' | | |- | ''[[:d:Q20826077|Operationalismus]]'' | | ''[[:d:Q59115|фән фәлсәфәсе]]'' |- | ''[[:d:Q286017|operationalization]]'' | | |- | ''[[:d:Q9052799|orden]]'' | | |- | ''[[:d:Q139698294|Ordinative Set Theory]]'' | | |- | ''[[:d:Q17636182|Ou mallon]]'' | | |- | ''[[:d:Q88538201|ought to be]]'' | | |- | ''[[:d:Q1411075|Ousia]]'' | | |- | ''[[:d:Q12773255|Overovanie]]'' | | ''[[:d:Q953429|verification]]'' |- | ''[[:d:Q4358242|pain]]'' | | |- | ''[[:d:Q17165614|paper abortion]]'' | | |- | ''[[:d:Q140354050|Paradoxologie]]'' | | |- | ''[[:d:Q472263|Parergon]]'' | | |- | ''[[:d:Q3364869|parsimony]]'' | | ''[[:d:Q508291|гадилек]]''<br/>''[[:d:Q1034411|нәтиҗәлелек]]'' |- | ''[[:d:Q65560376|partial coincidence]]'' | | ''[[:d:Q19267375|якынлык]]''<br/>''[[:d:Q110765520|commonality]]'' |- | ''[[:d:Q11813114|participation]]'' | | |- | ''[[:d:Q3368369|passions]]'' | | |- | ''[[:d:Q136460124|pastoral power]]'' | | ''[[:d:Q25107|хакимият]]'' |- | ''[[:d:Q25499863|patriarchality]]'' | | |- | ''[[:d:Q137261679|people as the root]]'' | | |- | ''[[:d:Q7169333|permission]]'' | | ''[[:d:Q937228|үзлек]]'' |- | ''[[:d:Q7170675|personhood]]'' | | ''[[:d:Q21075805|significance]]''<br/>''[[:d:Q3951828|agency]]'' |- | ''[[:d:Q30752250|phenomenological reduction]]'' | | |- | ''[[:d:Q5861940|Philautía]]'' | | |- | ''[[:d:Q113840368|Philosophy of pity]]'' | | |- | ''[[:d:Q2316040|phronesis]]'' | | |- | ''[[:d:Q1248453|physis]]'' | | |- | ''[[:d:Q3817192|plane of immanence]]'' | | |- | ''[[:d:Q1425169|poiesis]]'' | | |- | ''[[:d:Q12774098|Pojmový]]'' | | ''[[:d:Q937228|үзлек]]'' |- | ''[[:d:Q2101087|polarity in philosophy]]'' | | ''[[:d:Q813912|шарт]]'' |- | ''[[:d:Q126921644|Political Imagination]]'' | | |- | ''[[:d:Q12774156|Polymathie]]'' | | [[белем алу]] |- | ''[[:d:Q1655373|Posthistoire]]'' | | |- | ''[[:d:Q7234831|potential person]]'' | | [[шәхес]] |- | ''[[:d:Q5068193|potentiality and actuality]]'' | | |- | ''[[:d:Q13538474|Povedomie]]'' | | [[аң]] |- | ''[[:d:Q87716459|prameya]]'' | | |- | ''[[:d:Q105757313|pramāṇaphala]]'' | | |- | ''[[:d:Q19894227|Pratibandhaka]]'' | | |- | ''[[:d:Q357532|pre-established harmony]]'' | | |- | ''[[:d:Q1748491|predicable]]'' | | ''[[:d:Q930933|мөнәсәбәт]]'' |- | ''[[:d:Q1784969|predication]]'' | | ''[[:d:Q851176|assessment]]'' |- | ''[[:d:Q908656|preference]]'' | | ''[[:d:Q12888920|сайлау]]'' |- | ''[[:d:Q132665075|Prehension]]'' | | |- | ''[[:d:Q641704|primum movens]]'' | | |- | ''[[:d:Q371857|principle of individuation]]'' | | |- | ''[[:d:Q7245453|prioritarianism]]'' | | |- | ''[[:d:Q10638900|Prisca sapientia]]'' | | |- | ''[[:d:Q106307993|private judgment]]'' | | |- | ''[[:d:Q60846976|Privation]]'' | | |- | ''[[:d:Q7246320|privileged access]]'' | | |- | ''[[:d:Q10354083|problema]]'' | | ''[[:d:Q621184|problem]]'' |- | ''[[:d:Q7246970|problematization]]'' | | |- | ''[[:d:Q2112645|prolepsis]]'' | | |- | ''[[:d:Q28129886|proper name]]'' | | [[исем]] |- | ''[[:d:Q139700050|Proportional Algebra (Ghioni)]]'' | | |- | ''[[:d:Q12774706|Protiva]]'' | | ''[[:d:Q1498321|капма-каршысы]]'' |- | ''[[:d:Q2867688|proton pseudos]]'' | | |- | ''[[:d:Q121818319|prove a negative]]'' | | ''[[:d:Q1535975|дәлилләү җаваплылыгы]]''<br/>[[эпистемология]] |- | ''[[:d:Q17562137|providence]]'' | | ''[[:d:Q131133|детерминизм]]'' |- | ''[[:d:Q105715491|Prāmāṇya]]'' | | |- | ''[[:d:Q3924878|pseudoconcetto]]'' | | |- | ''[[:d:Q7267781|qing]]'' | | |- | ''[[:d:Q136731422|Qualia pillar (The Cohesive Tetrad)]]'' | | |- | ''[[:d:Q18659481|qualitative change]]'' | | ''[[:d:Q1150070|үзгәреш]]'' |- | ''[[:d:Q176640|randomness]]'' | | ''[[:d:Q13649246|билгесезлек]]'' |- | ''[[:d:Q620563|rasa]]'' | | ''[[:d:Q55387456|эстетика төшенчәсе]]'' |- | ''[[:d:Q2147269|receptivity]]'' | | |- | ''[[:d:Q20820253|recipient]]'' | | ''[[:d:Q113460451|immediate agent]]'' |- | ''[[:d:Q16672346|Reconnaissance]]'' | | |- | ''[[:d:Q206829|reductionism]]'' | | ''[[:d:Q6128824|simplism]]''<br/>''[[:d:Q3364869|parsimony]]'' |- | ''[[:d:Q30419785|reference]]'' | | |- | ''[[:d:Q138378872|Reflex Agency]]'' | | |- | ''[[:d:Q135733291|relationality]]'' | | |- | ''[[:d:Q7311359|religious ground motive]]'' | | |- | ''[[:d:Q16254949|Ressentiment]]'' | | |- | ''[[:d:Q7316681|reterritorialization]]'' | | |- | ''[[:d:Q113840626|Retour aux choses mêmes]]'' | | |- | ''[[:d:Q28872093|Rien]]'' | | |- | ''[[:d:Q136384020|right to reality]]'' | | |- | ''[[:d:Q403605|robustness]]'' | | ''[[:d:Q1207505|сыйфат]]'' |- | ''[[:d:Q12775472|Rozdielny]]'' | | |- | ''[[:d:Q698737|Rule of Faith]]'' | | |- | ''[[:d:Q136720879|Sabda (Revelatory Word pillar, The Cohesive Tetrad)]]'' | | |- | ''[[:d:Q109127329|sansculottism]]'' | | |- | ''[[:d:Q109134908|Sauerteig]]'' | | |- | ''[[:d:Q1509940|Scheinproblem]]'' | | |- | ''[[:d:Q108914982|Scheinsubjekt]]'' | | |- | ''[[:d:Q7622187|Scheler's stratification of emotional life]]'' | | |- | ''[[:d:Q2233172|schema]]'' | | ''[[:d:Q12775893|схема]]'' |- | ''[[:d:Q2234134|Schichtenlehre]]'' | | |- | ''[[:d:Q233292|second nature]]'' | | |- | ''[[:d:Q97350832|self-cultivation]]'' | | |- | ''[[:d:Q14565648|sensation]]'' | | ''[[:d:Q859031|stimulus]]''<br/>[[вакыйга]] |- | ''[[:d:Q110408317|Sensori comú]]'' | | |- | ''[[:d:Q2488994|sentience]]'' | | |- | ''[[:d:Q12050804|Setsuninto]]'' | | |- | ''[[:d:Q1530412|simultaneity]]'' | | ''[[:d:Q65560351|тәңгәллек]]'' |- | ''[[:d:Q41100577|simultaneity]]'' | | |- | ''[[:d:Q2289325|Singularismus]]'' | | |- | ''[[:d:Q18630775|Sinnesqualität]]'' | | |- | ''[[:d:Q1251910|Sinnkriterium]]'' | | |- | ''[[:d:Q12600597|Situation (philosophy)]]'' | | фәлсәфи төшенчә |- | ''[[:d:Q139899390|situational vulnerability]]'' | | ''[[:d:Q1178984|зәгыйфьлек]]'' |- | ''[[:d:Q24247624|skylarking]]'' | | |- | ''[[:d:Q7551100|social equity]]'' | | |- | ''[[:d:Q106538712|Socratische methode bij Nelson]]'' | | |- | ''[[:d:Q7563762|sortal]]'' | | |- | ''[[:d:Q3958666|sphere]]'' | | |- | ''[[:d:Q24930288|sphere of fire]]'' | | |- | ''[[:d:Q12773076|state-description]]'' | | [[җөмлә]] |- | ''[[:d:Q138376261|Structural Intelligence]]'' | | |- | ''[[:d:Q3503353|subject of the unconscious]]'' | | |- | ''[[:d:Q2361671|subject-object split]]'' | | |- | ''[[:d:Q109652108|Subjektorientierung]]'' | | |- | ''[[:d:Q378078|substance]]'' | | [[зат]] |- | ''[[:d:Q3077464|substantial form]]'' | | |- | ''[[:d:Q1681977|Subsumtion]]'' | | ''[[:d:Q13582682|сыйныфлаштыру]]'' |- | ''[[:d:Q24055197|sufficiency]]'' | | ''[[:d:Q1516917|modality]]'' |- | ''[[:d:Q2367476|supererogation]]'' | | |- | ''[[:d:Q17141227|supervaluationism]]'' | | |- | ''[[:d:Q202834|supervenience]]'' | | |- | ''[[:d:Q17144204|survivance]]'' | | |- | ''[[:d:Q629199|suum cuique]]'' | | |- | ''[[:d:Q107357268|svabhāvahetu]]'' | | |- | ''[[:d:Q105338075|Svasabdavacya]]'' | | |- | ''[[:d:Q136536719|Symbiotic Intelligence]]'' | | |- | ''[[:d:Q1298714|sympatheia]]'' | | |- | ''[[:d:Q2374696|sympathy]]'' | | ''[[:d:Q1412160|compassion]]''<br/>''[[:d:Q182263|эмпатия]]'' |- | ''[[:d:Q9350355|Synkrisis]]'' | | |- | ''[[:d:Q56312904|systematisation]]'' | | ''[[:d:Q17853087|берләшү]]'' |- | ''[[:d:Q9081125|sínolo]]'' | | |- | ''[[:d:Q12777174|Súvisenie]]'' | | |- | ''[[:d:Q111972052|tailors]]'' | | |- | ''[[:d:Q16857425|Tathandlung]]'' | | |- | ''[[:d:Q139698293|Technology of Expressions]]'' | | |- | ''[[:d:Q105981900|temple of immensity]]'' | | |- | ''[[:d:Q3517747|temporality]]'' | | |- | ''[[:d:Q12777412|Tetika]]'' | | |- | ''[[:d:Q428278|tetrapharmakos]]'' | | |- | ''[[:d:Q105995064|the Invisible]]'' | | |- | ''[[:d:Q127601929|The One]]'' | | |- | ''[[:d:Q489544|the Real]]'' | | |- | ''[[:d:Q7773068|the Void]]'' | | фәлсәфи төшенчә |- | ''[[:d:Q136818501|theoretical disappropriation]]'' | | ''[[:d:Q1414089|сәнгать теориясе]]''<br/>[[герменевтика]]<br/>[[эпистемология]]<br/>''[[:d:Q28515119|image theory]]'' |- | ''[[:d:Q7782462|theory‐ladenness]]'' | | |- | ''[[:d:Q12359813|thing-in-itself]]'' | | |- | ''[[:d:Q681075|third man argument]]'' | | |- | ''[[:d:Q107142865|thought-action system methodology]]'' | | |- | ''[[:d:Q104649723|time variation]]'' | | ''[[:d:Q1191527|бәйлелек]]''<br/>''[[:d:Q1150070|үзгәреш]]''<br/>''[[:d:Q5915039|inconstancy]]'' |- | ''[[:d:Q2445511|totality]]'' | | |- | ''[[:d:Q12813014|trace]]'' | | |- | ''[[:d:Q12777659|Tragické]]'' | | ''[[:d:Q937228|үзлек]]'' |- | ''[[:d:Q4461757|Tragik]]'' | | |- | ''[[:d:Q193359|transcendence]]'' | | |- | ''[[:d:Q288121|transcendental]]'' | | |- | ''[[:d:Q1605909|transcendental deduction]]'' | | [[дедукция]] |- | ''[[:d:Q4601838|transcendentale reductie]]'' | | ''[[:d:Q4026292|гамәл]]'' |- | ''[[:d:Q1432095|transcendentals]]'' | | |- | ''[[:d:Q2492095|transvaluation of values]]'' | | |- | ''[[:d:Q3912973|Trialism]]'' | | |- | ''[[:d:Q5411613|truth-bearer]]'' | | |- | ''[[:d:Q7848254|truth-value link]]'' | | |- | ''[[:d:Q1478776|truthmaker theory]]'' | | |- | ''[[:d:Q495196|Tschandala]]'' | | |- | ''[[:d:Q9363700|Typowość]]'' | | |- | ''[[:d:Q1821270|ultimate justification]]'' | | |- | ''[[:d:Q106680642|Undoing Gender]]'' | | |- | ''[[:d:Q87591648|unhappy consciousness]]'' | | |- | ''[[:d:Q24687404|unicity]]'' | | |- | ''[[:d:Q3551307|universals]]'' | | |- | ''[[:d:Q119286020|unknowability]]'' | | |- | ''[[:d:Q326822|Untermensch]]'' | | |- | ''[[:d:Q2577553|use–mention distinction]]'' | | |- | ''[[:d:Q1096079|vacuous truth]]'' | | [[импликация]] |- | ''[[:d:Q350184|validity]]'' | | ''[[:d:Q937228|үзлек]]'' |- | ''[[:d:Q12778243|value]]'' | | [[кыйммәт]] |- | ''[[:d:Q12778300|Vedeckosť]]'' | | |- | ''[[:d:Q25410005|vejez]]'' | | |- | ''[[:d:Q12778352|Veracitas Dei]]'' | | |- | ''[[:d:Q222288|verisimilitude]]'' | | ''[[:d:Q105227892|охшашлык]]'' |- | ''[[:d:Q15852693|Vermittlung (Hegel)]]'' | | |- | ''[[:d:Q2297282|Verstehen]]'' | | |- | ''[[:d:Q2526989|Vinculum substantiale]]'' | | |- | ''[[:d:Q12778717|Vnútorné]]'' | | ''[[:d:Q937228|үзлек]]'' |- | ''[[:d:Q12778803|Vonkajšie]]'' | | ''[[:d:Q937228|үзлек]]'' |- | ''[[:d:Q12779016|Vírjá]]'' | | ''[[:d:Q937228|үзлек]]'' |- | ''[[:d:Q30324235|wahdat al-mawjud]]'' | | |- | ''[[:d:Q89372346|wahdat al-wujud]]'' | | |- | ''[[:d:Q1309272|Widerspruch]]'' | | |- | ''[[:d:Q364340|will]]'' | | ''[[:d:Q706622|ният]]'' |- | ''[[:d:Q17122847|willful ignorance]]'' | | ''[[:d:Q1304954|hatred of reason]]''<br/>''[[:d:Q815577|наданлык]]''<br/>''[[:d:Q19829125|юклык]]''<br/>''[[:d:Q48970669|эпистемик гаделсезлек]]'' |- | ''[[:d:Q25521246|Work]]'' | | ''[[:d:Q8187769|икътисади эшмәкәрлек]]'' |- | ''[[:d:Q13581386|world disclosure]]'' | | |- | ''[[:d:Q15411328|World spirit]]'' | | |- | ''[[:d:Q109617391|worship of silence]]'' | | |- | ''[[:d:Q111901537|Writing in philosophy]]'' | | |- | ''[[:d:Q8044471|xin]]'' | | |- | ''[[:d:Q8048261|Yanantin]]'' | | |- | ''[[:d:Q3511040|Zijnde]]'' | | |- | ''[[:d:Q12779473|Znakovenie]]'' | | |- | ''[[:d:Q220303|zoon politikon]]'' | | |- | ''[[:d:Q12780885|Zvláštne]]'' | | [[фикер]] |- | ''[[:d:Q12781057|Álasja]]'' | | |- | ''[[:d:Q17239222|écriture]]'' | | |- | ''[[:d:Q295056|Ökologische Naturästhetik]]'' | | |- | ''[[:d:Q43484|Übermensch]]'' | | |- | ''[[:d:Q558386|store-house consciousness]]'' | | |- | ''[[:d:Q618680|Āstika and nāstika]]'' | | |- | ''[[:d:Q1052811|Ātman]]'' | | ''[[:d:Q29970529|Ātman]]'' |- | ''[[:d:Q3847686|Śāsana]]'' | | |- | ''[[:d:Q16682316|Аб'ектыўная рэальнасць]]'' | | |- | ''[[:d:Q308495|абдукция]]'' | | ''[[:d:Q408386|inference]]''<br/>''[[:d:Q1156402|фикерләү]]'' |- | ''[[:d:Q481201|абсолют]]'' | | |- | ''[[:d:Q13367986|абстракт]]'' | | |- | ''[[:d:Q116448388|абстракция баскычы]]'' | | |- | ''[[:d:Q333625|абсурдизм]]'' | | |- | ''[[:d:Q13165457|Адам жашоосунун маңызы]]'' | | |- | ''[[:d:Q10862449|аерма]]'' | | ''[[:d:Q930933|мөнәсәбәт]]''<br/>''[[:d:Q16889133|сыйныф]]'' |- | ''[[:d:Q5282965|аеру]]'' | | ''[[:d:Q21142755|тану]]'' |- | ''[[:d:Q6869239|азчылык]]'' | Жиль Делёз һәм Феликс Гваттари үстергән фәлсәфи төшенчә | |- | ''[[:d:Q420752|акратия]]'' | | |- | ''[[:d:Q11850414|аксиома]]'' | | |- | ''[[:d:Q423500|актуальлек]]'' | | |- | [[акыл]] | | ''[[:d:Q781413|cognitive process]]'' |- | ''[[:d:Q2840730|алетейя]]'' | | |- | ''[[:d:Q1432603|алогизм]]'' | | ''[[:d:Q182545|stylistic device]]'' |- | ''[[:d:Q96584302|альтернатива]]'' | | ''[[:d:Q12774177|means]]''<br/>''[[:d:Q111986453|option]]''<br/>''[[:d:Q55107540|башка]]'' |- | ''[[:d:Q119168551|анархеология]]'' | | |- | ''[[:d:Q64594123|анархотирания]]'' | | |- | ''[[:d:Q4775090|антиперистазис]]'' | | |- | ''[[:d:Q2429037|антитезис]]'' | | |- | ''[[:d:Q659577|апариграха]]'' | | |- | ''[[:d:Q2858441|аполлоник]]'' | | |- | ''[[:d:Q618929|аполлоник һәм дионисик]]'' | | |- | ''[[:d:Q261262|апория]]'' | | |- | ''[[:d:Q265823|арете]]'' | | |- | ''[[:d:Q13175496|ариша]]'' | | [[зиһен]] |- | ''[[:d:Q12762644|асмита]]'' | | ''[[:d:Q937228|үзлек]]'' |- | ''[[:d:Q2517751|астея]]'' | | |- | ''[[:d:Q262568|атараксия]]'' | | |- | ''[[:d:Q757679|атопия]]'' | | |- | ''[[:d:Q758243|атрибут]]'' | | ''[[:d:Q937228|үзлек]]''<br/>''[[:d:Q1207505|сыйфат]]'' |- | ''[[:d:Q1432874|ахыр сәбәп]]'' | | |- | ''[[:d:Q11371059|аңлау]]'' | фәлсәфи төшенчә | |- | ''[[:d:Q12778969|бар булу]]'' | | ''[[:d:Q11398090|башкару]]'' |- | ''[[:d:Q115865270|бар булу]]'' | | |- | ''[[:d:Q7782435|барлык теориясе]]'' | | ''[[:d:Q17737|теория]]'' |- | ''[[:d:Q4201248|Башка болмуш]]'' | | |- | [[белем]] | | ''[[:d:Q104127086|хәтер]]'' |- | ''[[:d:Q10859544|белем исламлашуы]]'' | белем дөньясына мөселман карашлар аркылы карауны аңлатучы Ислам фәлсәфәсе төшенчәсе | ''[[:d:Q931510|исламлашу]]'' |- | ''[[:d:Q12772446|беленә алмаслык]]'' | | |- | ''[[:d:Q326894|Бердәм зат]]'' | | |- | ''[[:d:Q55181023|бердәмлек]]'' | | |- | ''[[:d:Q864663|биофилия гипотезасы]]'' | | |- | ''[[:d:Q1502025|буыннарара гадәллек]]'' | термин | ''[[:d:Q7551100|social equity]]'' |- | ''[[:d:Q12763140|бхутавада]]'' | | |- | ''[[:d:Q1191527|бәйлелек]]'' | | ''[[:d:Q930933|мөнәсәбәт]]''<br/>''[[:d:Q186290|корреляция]]'' |- | ''[[:d:Q13047366|бәйлелек]]'' | | |- | ''[[:d:Q2165236|бөтен]]'' | | |- | ''[[:d:Q100235738|вакыйга]]'' | | |- | ''[[:d:Q99529497|вакыт]]'' | | |- | ''[[:d:Q138789825|Внешний мир]]'' | | |- | ''[[:d:Q4026292|гамәл]]'' | агент кыла ала торган нәрсә | [[вакыйга]] |- | ''[[:d:Q13175600|Гегель диалектикасы]]'' | | |- | ''[[:d:Q4738460|гел әзер]]'' | | |- | ''[[:d:Q2265584|генеалогия]]'' | | |- | ''[[:d:Q1571420|гетерономия]]'' | | |- | ''[[:d:Q5516987|Гея фәлсәфәсе]]'' | | |- | ''[[:d:Q9292444|гипотетизм]]'' | | ''[[:d:Q5389993|фәлсәфи теория]]'' |- | ''[[:d:Q1353460|гипотетик императив]]'' | | |- | ''[[:d:Q2661081|гири]]'' | | |- | ''[[:d:Q1355050|гыйлем алу]]'' | | [[белем]] |- | ''[[:d:Q358789|Даймоний]]'' | | |- | ''[[:d:Q192617|дини иман һәм рационализм]]'' | | |- | ''[[:d:Q3966837|дионисик]]'' | | |- | ''[[:d:Q223388|докса]]'' | | |- | ''[[:d:Q167312|дуализм]]'' | | [[төшенчә]]<br/>''[[:d:Q135268494|group of 2]]'' |- | ''[[:d:Q105336892|дхармамега]]'' | | |- | ''[[:d:Q1535975|дәлилләү җаваплылыгы]]'' | | [[фәлсәфә]] |- | [[Дөнья]] | | ''[[:d:Q53617407|material entity]]'' |- | ''[[:d:Q1147295|Дөнья җаны]]'' | планетаның бар җан ияләрен бәйләүче метафизик төшенчә | |- | ''[[:d:Q1217908|дөньяларның иң хәерлесе]]'' | урын алган барысында теләнелгәне дә, теләнелмәгәне дә хәерлегә булганына ышану яки доктрина | |- | ''[[:d:Q15098235|зарар]]'' | | ''[[:d:Q2047938|adverse effect]]'' |- | ''[[:d:Q111210759|зарурлык]]'' | Аристотель фәлсәфәсе төшенчәсе | |- | ''[[:d:Q7140600|Изис челтәре]]'' | | |- | ''[[:d:Q105702434|имза]]'' | абстракт төшенчә, берәр барлык-вәзгыятьнең характеристик үзенчәлекләре | |- | ''[[:d:Q1361365|имматериализм]]'' | | |- | ''[[:d:Q11711885|имморализм]]'' | | |- | ''[[:d:Q133308138|интеллектуализм]]'' | | |- | ''[[:d:Q123582799|инь]]'' | | ''[[:d:Q3738441|I Ching studies]]'' |- | ''[[:d:Q1088088|ихтимал дөньяларның берсе]]'' | безнекедән башка дөньяларның барлыгы мөмкинлеген аңлатучы фәлсәфи төшенчә һәм бәйле теория | |- | [[ихтыяр иреге]] | | |- | ''[[:d:Q18643879|иҗтимагый файда]]'' | | |- | ''[[:d:Q55919789|кабилиять]]'' | | ''[[:d:Q21170479|мөмкинлек]]''<br/>''[[:d:Q1207505|сыйфат]]''<br/>''[[:d:Q18603648|тәэсир итүче фактор]]'' |- | [[капма-каршылык законы]] | | |- | ''[[:d:Q11565513|карагокоро]]'' | | |- | ''[[:d:Q2712971|каршылыклар бердәмлеге]]'' | | |- | ''[[:d:Q209681|категорик императив]]'' | Кантның әхләкый фәлсәфәсенең үзәк төшенчәсе | |- | ''[[:d:Q4118499|категория]]'' | Кант фәлсәфәсе төшенчәсе | |- | ''[[:d:Q12032053|квинтэссенция]]'' | | |- | ''[[:d:Q10883422|кеше үлеме]]'' | | |- | ''[[:d:Q3893330|кешеләр фикере әлифбасы]]'' | Готфрид Вилһелм Лейбниц тәкъдим иткән гипотетик тел | |- | ''[[:d:Q2301186|кирәклек]]'' | | ''[[:d:Q1516917|modality]]''<br/>''[[:d:Q1191527|бәйлелек]]'' |- | ''[[:d:Q62022645|коллар әхлакы]]'' | | |- | ''[[:d:Q134008695|коллектив карма]]'' | төркемнәрнең карманы коллектив килеш туплый алганы турында фәлсәфи һәм дини фикер | [[карма]] |- | ''[[:d:Q5154234|коммуникатив гамәл]]'' | | |- | ''[[:d:Q4406616|конкрет объект]]'' | | [[объект]]<br/>''[[:d:Q132907471|individual item]]''<br/>''[[:d:Q53617407|material entity]]'' |- | ''[[:d:Q12769399|конкретное]]'' | | |- | ''[[:d:Q878143|кыйммәтлек]]'' | | ''[[:d:Q937228|үзлек]]''<br/>[[мәгълүмат]] |- | ''[[:d:Q16722960|күренеш]]'' | | [[төшенчә]] |- | ''[[:d:Q13170823|көнүгүү же көнбөстүк]]'' | | |- | ''[[:d:Q3748890|көч]]'' | | |- | ''[[:d:Q18340964|көч]]'' | | ''[[:d:Q1347367|сәләт]]'' |- | ''[[:d:Q21162223|Майя челтәре]]'' | | |- | ''[[:d:Q1067192|манералар]]'' | | ''[[:d:Q1151067|кеше урнаштырган кагыйдә]]'' |- | ''[[:d:Q1762967|матди объект һәм формаль объект]]'' | | |- | ''[[:d:Q544736|материя]]'' | аңдан (рух) аермалы буларак гомумән физик субстанциясен билгеләүче фәлсәфи категория | |- | ''[[:d:Q1627145|матур җан]]'' | | |- | ''[[:d:Q65156788|момент]]'' | | |- | [[монада]] | | |- | ''[[:d:Q54427|мәдәни гегемония]]'' | | ''[[:d:Q182034|гегемония]]'' |- | ''[[:d:Q3360686|мәңгелек тынычлык]]'' | | [[тынычлык]] |- | ''[[:d:Q102425065|мәңгелек юк]]'' | | |- | ''[[:d:Q102425180|мәңгелек әйе]]'' | | |- | ''[[:d:Q815577|наданлык]]'' | | ''[[:d:Q19829125|юклык]]''<br/>''[[:d:Q86923152|риск чыганагы]]'' |- | ''[[:d:Q12555857|Наным]]'' | | [[Ышану|иман]] |- | ''[[:d:Q17051382|натурфәлсәфә]]'' | | |- | ''[[:d:Q106988429|негативлык]]'' | фәлсәфи алым, берәр нәрсәне аны нәрсә булмаганлыгы аркылы билгеләү | |- | ''[[:d:Q12556057|Негіз]]'' | | ''[[:d:Q16857843|prerequisite]]'' |- | ''[[:d:Q125747192|нейрореализм]]'' | | |- | ''[[:d:Q3878446|норма]]'' | | [[төшенчә]] |- | ''[[:d:Q21235033|ностальгия]]'' | натурфәлсәфәче Новалис керткән фәлсәфи төшенчә | |- | ''[[:d:Q12556874|Нәрсе]]'' | | [[объект]] |- | ''[[:d:Q1207152|нәфислек]]'' | | |- | ''[[:d:Q4335011|онтологизм]]'' | | ''[[:d:Q71966963|religion or world view]]'' |- | ''[[:d:Q1001360|онтологик аерма]]'' | | |- | ''[[:d:Q104859015|онтологик паразит]]'' | | |- | ''[[:d:Q30692827|онтологик приоритет]]'' | | |- | ''[[:d:Q685499|органнарсыз тән]]'' | | |- | ''[[:d:Q2049701|паноптицизм]]'' | | |- | ''[[:d:Q28643|парадигма]]'' | | ''[[:d:Q2083958|нәкыш]]'' |- | ''[[:d:Q97169838|патша-фәлсәфәче]]'' | | |- | ''[[:d:Q1048935|пневма]]'' | | |- | ''[[:d:Q3438873|пневма]]'' | стоиклар фәлсәфәсендә "тормыш сулышы" төшенчәсе | |- | ''[[:d:Q1202653|потенциальлек]]'' | | ''[[:d:Q21170479|мөмкинлек]]'' |- | ''[[:d:Q1247560|практика]]'' | фәлсәфи төшенчә | ''[[:d:Q10843872|процесс]]'' |- | ''[[:d:Q194034|психика]]'' | | |- | ''[[:d:Q182398|рациональ реконструкция]]'' | | |- | ''[[:d:Q547445|рациональ хайван]]'' | | |- | ''[[:d:Q120312205|рух]]'' | | ''[[:d:Q378078|substance]]'' |- | ''[[:d:Q4177235|рәсми сәбәп]]'' | | |- | ''[[:d:Q12888920|сайлау]]'' | | ''[[:d:Q3249551|процесс]]''<br/>''[[:d:Q1331926|decision making]]'' |- | ''[[:d:Q1134306|синтез]]'' | | ''[[:d:Q3249551|процесс]]'' |- | ''[[:d:Q181020|солипсизм]]'' | | ''[[:d:Q622645|attitude]]'' |- | ''[[:d:Q2311211|София]]'' | грек фәлсәфәдә хикмәтнең персонификациясе | |- | ''[[:d:Q2699744|соңгы кеше]]'' | | |- | ''[[:d:Q1759270|спекуляция]]'' | | |- | ''[[:d:Q6671777|структура]]'' | | ''[[:d:Q99527517|collective entity]]'' |- | ''[[:d:Q5127848|сыйныф]]'' | | ''[[:d:Q7048977|абстракт объект]]''<br/>''[[:d:Q99527517|collective entity]]'' |- | ''[[:d:Q1207505|сыйфат]]'' | | ''[[:d:Q937228|үзлек]]'' |- | ''[[:d:Q2724757|сьядвада]]'' | | |- | ''[[:d:Q14917525|табигать бифуркациясе]]'' | | |- | ''[[:d:Q107265092|табигать кануннары]]'' | | |- | ''[[:d:Q997757|Табигать китабы]]'' | | |- | ''[[:d:Q107265193|табигый хокук теорияләре]]'' | | |- | ''[[:d:Q10028353|Таийи]]'' | Даосизм ышану системасы илаһы | |- | ''[[:d:Q11828324|танып-белү объекты]]'' | | [[танып-белү]]<br/>[[объект]] |- | ''[[:d:Q7186260|теләк фәлсәфәсе]]'' | | ''[[:d:Q775842|теләк]]'' |- | ''[[:d:Q2095894|технэ]]'' | һөнәрчелек, осталык, сәүдә сәнгате, хәйләкәрлек, хәйлә, чаралар белән бәйле оператив белем | |- | [[тоелу]] | | ''[[:d:Q424630|accident]]'' |- | ''[[:d:Q25394109|Трансгрессия]]'' | | |- | ''[[:d:Q13133823|триада]]'' | | |- | ''[[:d:Q12777817|тропос]]'' | | ''[[:d:Q642659|thesis statement]]'' |- | ''[[:d:Q2070614|тумыштанлык]]'' | | [[тәгълимат]] |- | ''[[:d:Q10260762|тәнлелек]]'' | физик формасы булу төшенчәсе | [[яшәү]] |- | ''[[:d:Q65560351|тәңгәллек]]'' | | ''[[:d:Q19267375|якынлык]]''<br/>''[[:d:Q65560376|partial coincidence]]''<br/>''[[:d:Q110765520|commonality]]'' |- | ''[[:d:Q17631654|уен]]'' | фәлсәфи төшенчә | |- | ''[[:d:Q19001724|универсализм]]'' | | ''[[:d:Q1826286|дини хәрәкать]]'' |- | ''[[:d:Q1743799|урын]]'' | аерым кешеләр өлеше яки максаты өчен өчен билгеләнгән җәмгыять аланы | |- | ''[[:d:Q3493035|фаллогоцентризм]]'' | | |- | [[фикер]] | | ''[[:d:Q246672|математик объект]]''<br/>[[мәсләк]] |- | ''[[:d:Q16932722|филия]]'' | | |- | [[фундаментализм]] | | ''[[:d:Q49447|дөньяга караш]]'' |- | ''[[:d:Q464595|фундаменталь онтология]]'' | | |- | ''[[:d:Q5389993|фәлсәфи теория]]'' | | ''[[:d:Q17737|теория]]''<br/>[[тәгълимат]] |- | ''[[:d:Q1787424|хавыс]]'' | | ''[[:d:Q3505845|торыш]]'' |- | ''[[:d:Q390016|хайван-машина]]'' | | |- | ''[[:d:Q107265141|хайваннарның әхлакый статусы]]'' | | |- | ''[[:d:Q192891|холизм]]'' | | ''[[:d:Q12774177|means]]'' |- | ''[[:d:Q2326055|хәрәкатләнмичә хәрәкәть иттерүче]]'' | галәмдә бар үзгәрешләрнең нигез сәбәбе | ''[[:d:Q18706315|hypothetical entity]]'' |- | ''[[:d:Q17635542|хәтер]]'' | фәлсәфи категория, аерым индивид яки кешеләр төркеменең үткән вәзгыятьләрне һәм үзләрен хәтерләү сәләте | |- | ''[[:d:Q1405962|чиксезлек]]'' | | |- | ''[[:d:Q1108997|чын һәм нигезле ышаныч]]'' | | |- | [[шәхси кемлек]] | | [[Кемлек (иҗтимагый фәннәр)]]<br/>''[[:d:Q254474|identity]]'' |- | ''[[:d:Q1369776|эйдос]]'' | Антик чор фәлсәфә һәм әдәбият термины | |- | ''[[:d:Q2333951|экстернизм]]'' | | |- | ''[[:d:Q182263|эмпатия]]'' | | ''[[:d:Q1413287|social skill]]'' |- | ''[[:d:Q3726381|энтузиазм]]'' | | |- | ''[[:d:Q1164521|эпистема]]'' | | |- | ''[[:d:Q391156|эссенциализм]]'' | | |- | ''[[:d:Q111931734|эффект]]'' | | ''[[:d:Q4026292|гамәл]]'' |- | ''[[:d:Q19829125|юклык]]'' | | ''[[:d:Q813912|шарт]]'' |- | ''[[:d:Q123582806|ян]]'' | | ''[[:d:Q3738441|I Ching studies]]'' |- | ''[[:d:Q16686448|ясалма объект]]'' | | [[объект]] |- | ''[[:d:Q3251291|яхшылык]]'' | этика төшенчәсе; әхлак өлкәсеннән позитив субъектив кыйммәтләр сыйфаты, начарлыкның каршысы | ''[[:d:Q100212002|субъектив сыйфат]]''<br/>''[[:d:Q878143|кыйммәтлек]]'' |- | [[яшәеш]] | | ''[[:d:Q4376586|predicate]]'' |- | ''[[:d:Q2486063|яшәү теләге]]'' | | |- | ''[[:d:Q7009984|яңа кеше]]'' | ХХ гасыр тоталитар-утопик сәяси идеология төшенчәсе | ''[[:d:Q131156|утопия]]'' |- | [[Җиргә ышану]] | | |- | ''[[:d:Q6546403|җиңеллек]]'' | | |- | ''[[:d:Q4817368|җәмгыять атомизациясе]]'' | иҗтимагый тормыш анализында нигез берәмлек индивид икәнен билгеләүче социологик теория | |- | ''[[:d:Q52948|үзара бәйләнеш]]'' | | ''[[:d:Q111931734|эффект]]''<br/>''[[:d:Q3249551|процесс]]'' |- | ''[[:d:Q1150070|үзгәреш]]'' | | ''[[:d:Q67518978|була торган]]'' |- | ''[[:d:Q134692015|Һинд тавышлар фәлсәфәсе]]'' | һинд Ведалар фәлсәфәсенә нигезләнүче фикер агымы | [[фәлсәфә]] |- | ''[[:d:Q3796713|әхлаксызлык]]'' | | ''[[:d:Q31172650|әхлакый сыйфат]]'' |- | ''[[:d:Q5190255|әхлакый җаваплылык]]'' | | ''[[:d:Q1274115|responsibility]]'' |- | ''[[:d:Q31454952|Өзгөчөлүк]]'' | | |- | ''[[:d:Q12227142|عزيمة]]'' | | |- | ''[[:d:Q131588156|نوع]]'' | | |- | ''[[:d:Q16311054|நித்திய கர்மம்]]'' | | |- | ''[[:d:Q10876707|中道 (儒家)]]'' | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} == Моны да карагыз == {{Портал|Фәлсәфә}} [[Төркем:Фәлсәфә]] [[Төркем:Исемлекләр:Фән]] {{Мәгълүмати исемлек}} 7fdvimopxpy52edxjjp3ngf8c9ku80o 0 864427 6001072 6000644 2026-08-16T18:24:47Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001072 wikitext text/x-wiki {{Мәгълүмати исемлек}} {{УК}} '''Россия югары уку йортлары исемлеге''' яки ''Россия университетлары исемлеге'' — {{RUS}}ндә эшләүче '''университет''' һәм башка статуслы [[югары уку йорты|югары уку йортлары]] исемлеге. == Уникаль статуслы университетлар (2) == {| class='wikitable sortable' ! # ! нигезләнү ! Исем ! сурәт ! урнашу ! Викиҗыентык ! веб-сайт |- | style='text-align:right'| 1 | 1724-01-22 | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[Файл:Spb 06-2012 University Embankment 06.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg State University|Saint Petersburg State University]] | http://www.spbu.ru/ |- | style='text-align:right'| 2 | 1755-01-12 | [[Мәскәү дәүләт университеты]] | [[Файл:МГУ, вид с воздуха.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2359096|Раменки]]'' | [[:commons:Category:Moscow State University|Moscow State University]] | https://www.msu.ru/<br/>https://www.msu.ru/en/<br/>https://www.msu.ru/ch/ |} == Федераль университетлар (10) == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q4481793 } |section= |sort=P571 |columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}} {| class='wikitable sortable' ! # ! нигезләнү ! Исем ! рәсем ! урнашу ! Викиҗыентык ! веб-сайт |- | style='text-align:right'| 1 | data-sort-value="1804" | 1804-11-05 | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[Файл:Kazan State University from the 2 Korpus.jpg|center|128px]] | [[Казан]]<br/>[[Казанның Вахитов районы|Вахит районы]]<br/>[[Татарстан]] | [[:commons:Category:Kazan University|Kazan University]] | https://kpfu.ru/ |- | style='text-align:right'| 2 | data-sort-value="1899" | 1899 | [[Ерак Көнчыгыш федераль университеты]] | [[Файл:Far Eastern Federal University 2.JPG|center|128px]] | [[Диңгез буе крае]]<br/>''[[:d:Q4112963|Владивосток шәһәр округы]]''<br/>''[[:d:Q15189883|Русский бистәсе]]'' | [[:commons:Category:Far Eastern Federal University|Far Eastern Federal University]] | https://www.dvfu.ru/ |- | style='text-align:right'| 3 | data-sort-value="1915" | 1915 | ''[[:d:Q2065921|Көньяк федераль университеты]]'' | [[Файл:Rostov-on-Don, Southern Federal University, Russia.jpg|center|128px]] | [[Ростов-на-Дону]] | [[:commons:Category:Southern Federal University (Rostov-on-Don)|Southern Federal University (Rostov-on-Don)]] | http://www.sfedu.ru |- | style='text-align:right'| 4 | data-sort-value="1920" | 1920 | [[Урал федераль университеты|Беренче Россия президенты Борис Николаевич Ельцин исемендәге Урал федераль университеты]] | [[Файл:Ural State Technical University (August 2022) - 1.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]]<br/>[[Екатеринбурның Киров районы|Киров районы]]<br/>[[Свердловск өлкәсе]] | [[:commons:Category:Ural Federal University|Ural Federal University]] | https://urfu.ru/en/<br/>https://urfu.ru/ru/ |- | style='text-align:right'| 5 | data-sort-value="1934" | 1934 | [[М. К. Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты|Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты]] | [[Файл:КФЕН СВФУ август 2013.jpg|center|128px]] | [[Якутия]]<br/>''[[:d:Q18405912|Якутск шәһәр округы]]''<br/>[[Якутск]]<br/>''[[:d:Q4333128|Октябрьский округ]]'' | [[:commons:Category:North-Eastern Federal University|North-Eastern Federal University]] | http://s-vfu.ru |- | style='text-align:right'| 6 | data-sort-value="1947" | 1947 | ''[[:d:Q805777|Иммануил Кант ис. Балтыйк федераль университеты]]'' | [[Файл:101-0160 IMG.JPG|center|128px]] | [[Калининград]] | [[:commons:Category:Immanuel Kant Baltic Federal University|Immanuel Kant Baltic Federal University]] | http://www.kantiana.ru/ |- | style='text-align:right'| 7 | data-sort-value="2006" | 2006 | [[Себер федераль университеты]] | [[Файл:Siberian Federal University (site 4), Krasnoyarsk.JPG|center|128px]] | [[Красноярск]]<br/>''[[:d:Q4333155|Oktyabrsky District]]''<br/>''[[:d:Q18405934|Красноярск шәһәр округы]]''<br/>[[Красноярск крае]] | [[:commons:Category:Siberian Federal University|Siberian Federal University]] | https://sfu.ru/ |- | style='text-align:right'| 8 | data-sort-value="2010" | 2010 | ''[[:d:Q4352907|Михаил Ломоносов исемендәге Төньяк (Арктик) федераль университеты]]'' | [[Файл:Arkhangelsk technology university.jpg|center|128px]] | [[Архангельск]] | [[:commons:Category:Northern (Arctic) Federal University|Northern (Arctic) Federal University]] | http://narfu.ru/ |- | style='text-align:right'| 9 | data-sort-value="2012" | 2012 | ''[[:d:Q4412491|Төньяк Кавказ федераль университеты]]'' | [[Файл:Main campus of NCFU.jpg|center|128px]] | [[Ставрополь]] | [[:commons:Category:North-Caucasus Federal University|North-Caucasus Federal University]] | http://www.ncfu.ru/ |- | style='text-align:right'| 10 | data-sort-value="2014" | 2014 | ''[[:d:Q17749157|Владимир Иванович Вернадский исемендәге Кырым федераль университеты]]'' | [[Файл:ТНУ - panoramio (4).jpg|center|128px]] | [[Кырым]] | [[:commons:Category:Crimean Federal University|Crimean Federal University]] | https://cfuv.ru |} {{Wikidata list end}} == Илкүләм тикшеренү университетлары (29) == {{seealso|Россиянең илкүләм тикшеренү университеты}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q4315006 } |section= |sort=P571 |columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}} {| class='wikitable sortable' ! # ! нигезләнү ! Исем ! рәсем ! урнашу ! Викиҗыентык ! веб-сайт |- | style='text-align:right'| 1 | data-sort-value="1773" | 1773-10-21 | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | [[Файл:Spb Vasilievsky Island Mining College asv2019-09 img3.jpg|center|128px]] | [[Василий утравы районы]]<br/>''[[:d:Q4032432|Municipal Okrug #7]]''<br/>[[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg Mining University|Saint Petersburg Mining University]] | http://www.spmi.ru/ |- | style='text-align:right'| 2 | data-sort-value="1830" | 1830-07-13 | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[Файл:Moscow MSTU Bauman main building asv2021-08.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Bauman Moscow State Technical University|Bauman Moscow State Technical University]] | https://bmstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 3 | data-sort-value="1876" | 1876 | ''[[:d:Q2010483|Белгород дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Belgorod State University in september.jpg|center|128px]] | [[Белгород]] | [[:commons:Category:Belgorod State University|Belgorod State University]] | https://bsuedu.ru/en/ |- | style='text-align:right'| 4 | data-sort-value="1878" | 1878 | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Главный корпус ТГУ.jpg|center|128px]] | [[Тум|Томск]] | [[:commons:Category:Tomsk State University|Tomsk State University]] | http://www.tsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 5 | data-sort-value="1890" | 1890-06-14 | [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]] | [[Файл:Kazan-khti-main.jpg|center|128px]] | [[Казан]] | [[:commons:Category:Kazan National Research Technological University|Kazan National Research Technological University]] | http://www.kstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 6 | data-sort-value="1896" | 1896 | ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]'' | [[Файл:Ленина-30-DSN57425.jpg|center|128px]] | [[Тум|Томск]] | [[:commons:Category:Tomsk Polytechnical University|Tomsk Polytechnical University]] | http://www.tpu.ru/ |- | style='text-align:right'| 7 | data-sort-value="1899" | 1899 | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | [[Файл:Политехнический институт. Главное здание01.jpg|center|128px]] | [[Калинин районы (Санкт-Петербург)|Санкт-Петербургның Калинин районы]]<br/>''[[:d:Q4059198|Академическое муниципаль округы]]''<br/>[[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg Polytechnical University|Saint Petersburg Polytechnical University]] | http://www.spbstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 8 | data-sort-value="1900" | 1900 | ''[[:d:Q1342013|ИТМО университеты]]'' | [[Файл:ITMO University's main building, August 2016.jpg|center|128px]] | | [[:commons:Category:SPbSU ITMO|SPbSU ITMO]] | https://itmo.ru/ |- | style='text-align:right'| 9 | data-sort-value="1906" | 1906 | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | [[Файл:RGMU.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Russian Medical University|Russian Medical University]] | https://rsmu.ru |- | style='text-align:right'| 10 | data-sort-value="1909" | 1909 | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | [[Файл:Univer saratov.JPG|center|128px]] | [[Сарытау]]<br/>[[Сарытауның Киров районы]]<br/>[[Сарытау өлкәсе]] | [[:commons:Category:Saratov State University|Saratov State University]] | http://www.sgu.ru/<br/>https://en.sgu.ru/ |- | style='text-align:right'| 11 | data-sort-value="1916" | 1916 | ''[[:d:Q492766|Нижгар ил үнивирситите]]'' | [[Файл:Lobachevsky University. Faculty of Philology 03.jpg|center|128px]] | [[Түбән Новгород]] | [[:commons:Category:Lobachevsky State University of Nizhny Novgorod|Lobachevsky State University of Nizhny Novgorod]] | http://www.unn.ru |- | style='text-align:right'| 12 | data-sort-value="1916" | 1916 | [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]] | [[Файл:Пермский государственный университет. Корпус №5.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4160819|Дзержинский районы]]''<br/>[[Пермь]]<br/>[[Пермь крае]] | [[:commons:Category:Perm State University|Perm State University]] | http://www.psu.ru/ |- | style='text-align:right'| 13 | data-sort-value="1918" | 1918 | [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]] | [[Файл:Korpus b.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow Institute of Steel and Alloys|Moscow Institute of Steel and Alloys]] | http://www.misis.ru/ |- | style='text-align:right'| 14 | data-sort-value="1921" | 1921-11-22 | [[Мәскәү дәүләт төзелеш университеты]] | [[Файл:Mgsu.kampus.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]]<br/>[[Төньяк-Көнчыгыш административ округ (Мәскәү)|Төньяк-Көнчыгыш административ округ]]<br/>''[[:d:Q2367611|Ярославский районы]]'' | [[:commons:Category:Moscow State University of Civil Engineering|Moscow State University of Civil Engineering]] | https://mgsu.ru |- | style='text-align:right'| 15 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | [[Файл:Lefortovo mei.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow Power Engineering Institute|Moscow Power Engineering Institute]] | http://www.mpei.ru/<br/>https://mpei.ru/lang/en/Pages/default.aspx<br/>https://mpei.ru/lang/more/chn/Pages/default.aspx<br/>https://mpei.ru/lang/more/deu/Pages/default.aspx |- | style='text-align:right'| 16 | data-sort-value="1930" | 1930-02-26 | [[Иркутск илкүләм тикшеренү техник университеты]] | [[Файл:НИ ИрГТУ (ИрНИТУ).jpg|center|128px]] | [[Иркутск өлкәсе]]<br/>[[Иркутск]]<br/>''[[:d:Q4410160|Свердловский округы]]'' | [[:commons:Category:Irkutsk National Research Technical University|Irkutsk National Research Technical University]] | http://www.istu.edu/<br/>https://eng.istu.edu/<br/>https://fr.istu.edu/ |- | style='text-align:right'| 17 | data-sort-value="1930" | 1930-04-17 | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | [[Файл:Moscow-1254 - 18 Ленинский проспект.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]]<br/>[[Көньяк-Көнбатыш административ округ (Мәскәү)|Көньяк-Көнбатыш административ округ]]<br/>''[[:d:Q1962831|Вернадский проспекты районы]]'' | [[:commons:Category:Gubkin Russian State University of Oil and Gas|Gubkin Russian State University of Oil and Gas]] | http://www.gubkin.ru |- | style='text-align:right'| 18 | data-sort-value="1930" | 1930-08-29 | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | [[Файл:MAI-moscow.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow Aviation Institute|Moscow Aviation Institute]] | http://www.mai.ru/ |- | style='text-align:right'| 19 | data-sort-value="1931" | 1931-10-01 | [[Мордовия дәүләт университеты|Николай Платонович Огарёв исемендәге Илкүләм тикшеренү Мордовия дәүләт университеты]] | [[Файл:Saransk University (42033511865).jpg|center|128px]] | [[Саранск]]<br/>''[[:d:Q48941175|Ленин районы]]''<br/>''[[:d:Q4145676|Саранск шәһәр бүлгесе]]''<br/>[[Мордовия]] | [[:commons:Category:Mordovian State University|Mordovian State University]] | https://mrsu.ru/ru/ |- | style='text-align:right'| 20 | data-sort-value="1932" | 1932-03-05 | [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]] | [[Файл:Здание 1-ой мужской гимназии (г. Казань, ул. К.Маркса) - 2.JPG|center|128px]] | [[Татарстан]]<br/>[[Казан]]<br/>[[Казанның Вахитов районы|Вахит районы]] | [[:commons:Category:Kazan State Technical University named after A. N. Tupolev|Kazan State Technical University named after A. N. Tupolev]] | http://www.kai.ru/ |- | style='text-align:right'| 21 | data-sort-value="1942" | 1942-11-22 | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | [[Файл:Главный корпус МИФИ (21.03.2026).jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow Engineering Physics Institute|Moscow Engineering Physics Institute]] | https://www.mephi.ru/ |- | style='text-align:right'| 22 | data-sort-value="1942" | 1942-10-01 | [[Академик С. П. Королёв исемендәге Самар илкүләм тикшеренү университеты|Академик С. П. Королёв исемендәге Самар милли тикшеренү университеты]] | [[Файл:SSAU.jpg|center|128px]] | [[Самар өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q27577214|Самар шәһәр округы]]''<br/>[[Самар]]<br/>[[Самарның Октябрь районы]] | | http://www.ssau.ru |- | style='text-align:right'| 23 | data-sort-value="1943" | 1943-12-15 | ''[[:d:Q1777988|Көньяк Урал дәүләт университеты]]'' | [[Файл:South Ural State University (13125656685).jpg|center|128px]] | [[Чиләбе]] | [[:commons:Category:South Ural State University|South Ural State University]] | https://www.susu.ru/ |- | style='text-align:right'| 24 | data-sort-value="1946" | 1946 | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | [[Файл:Mipt phystech.jpg|center|128px]] | [[Долгопрудный]]<br/>[[Жуковский (Мәскәү өлкәсе)|Жуковски (Мәскәү өлкәсе)]]<br/>[[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow Institute of Physics and Technology|Moscow Institute of Physics and Technology]] | https://mipt.ru/ |- | style='text-align:right'| 25 | data-sort-value="1953" | 1953 | ''[[:d:Q689800|Пермь илкүләм тикшеренү политехника университеты]]'' | [[Файл:Пермский национальный исследовательский политехнический университет.jpg|center|128px]] | [[Пермь]] | [[:commons:Category:Perm State Technical University (Main Building)|Perm State Technical University (Main Building)]] | http://pstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 26 | data-sort-value="1959" | 1959 | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Akademgorodok NSU Interweek.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск]] | [[:commons:Category:Novosibirsk State University|Novosibirsk State University]] | http://www.nsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 27 | data-sort-value="1965" | 1965 | ''[[:d:Q182118|«МИЭТ» илкүләм тикшеренү университеты]]'' | [[Файл:Zelenograd - MIET.jpg|center|128px]] | [[Зеленоград административ округы (Мәскәү)|Зеленоград административ округы]] | [[:commons:Category:National Research University of Electronic Technology|National Research University of Electronic Technology]] | https://www.miet.ru/ |- | style='text-align:right'| 28 | data-sort-value="1992" | 1992-11-20 | [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]] | [[Файл:HSE new building (2015-01-22) 01.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]]<br/>[[Үзәк административ округ (Мәскәү)|Үзәк административ округ]]<br/>''[[:d:Q1669860|Басманный районы]]'' | [[:commons:Category:National Research University Higher School of Economics|National Research University Higher School of Economics]] | http://www.hse.ru/ |- | style='text-align:right'| 29 | data-sort-value="1997" | 1997<br/>2002-10-08 | [[РФА Ж. И. Алферов исемендәге Санкт-Петербург милли тикшеренү академия университеты|Россия фәннәр академиясенең Жорес Иванович Алфёров исемендәге Санкт-Петербург академия университеты]] | [[Файл:0425Aa1. Saint Petersburg. Alferov University.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]]<br/>[[Калинин районы (Санкт-Петербург)|Санкт-Петербургның Калинин районы]] | | http://spbau.ru/ |} {{Wikidata list end}} == Төбәк терәк университетлары (33) == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q48940751 } |section= |sort=P571 |columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}} {| class='wikitable sortable' ! # ! нигезләнү ! Исем ! рәсем ! урнашу ! Викиҗыентык ! веб-сайт |- | style='text-align:right'| 1 | data-sort-value="1888" | 1888-08-03 | [[Себер дәүләт медицина университеты]] | [[Файл:Siberian State Medical University.jpg|center|128px]] | [[Тум|Томск]]<br/>''[[:d:Q4221687|Томскның Киров районы]]''<br/>''[[:d:Q24636058|Томск шәһәр бүлгесе]]''<br/>[[Тум өлкәсе|Томск өлкәсе]] | [[:commons:Category:Siberian State Medical University|Siberian State Medical University]] | http://www.ssmu.ru |- | style='text-align:right'| 2 | data-sort-value="1914" | 1914 | ''[[:d:Q4406402|Самар дәүләт техника университеты]]'' | [[Файл:Главный корпус .jpg|center|128px]] | [[Самар]] | [[:commons:Category:Samara State Technical University|Samara State Technical University]] | http://www.samgtu.ru |- | style='text-align:right'| 3 | data-sort-value="1917" | 1917 | ''[[:d:Q4318652|Нижгар ил яраклама үнивирситите]]'' | [[Файл:Nizhny Novgorod Technical University 1st building.jpg|center|128px]] | [[Түбән Новгород]] | [[:commons:Category:Nizhny Novgorod State Technical University|Nizhny Novgorod State Technical University]] | http://nntu.ru/ |- | style='text-align:right'| 4 | data-sort-value="1919" | 1919-06-23<br/>1931 | ''[[:d:Q7101513|Иван Сергеевич Тургенев исемендәге Орёл дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Главный корпус ОГУ (Орёл, Комсомольская, 95) (2).jpg|center|128px]] | [[Орёл]] | [[:commons:Category:Oryol State University|Oryol State University]] | http://int.oreluniver.ru/en/<br/>http://www.univ-orel.ru/ |- | style='text-align:right'| 5 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q1511650|Тула дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Tula State University (building 1).jpg|center|128px]] | [[Тула]] | [[:commons:Category:Tula State University|Tula State University]] | https://tulsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 6 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4122969|Волгоград дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Volgograd State Technical University 001.jpg|center|128px]] | [[Волгоград]] | [[:commons:Category:Volgograd State Technical University|Volgograd State Technical University]] | http://www.vstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 7 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4166431|Дон дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Don state technical university.JPG|center|128px]] | [[Ростов-на-Дону]] | [[:commons:Category:Don State Technical University|Don State Technical University]] | https://donstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 8 | data-sort-value="1930" | 1930-10-06<br/>1930 | ''[[:d:Q4408464|Сарытау дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Саратовский политехнический универ 1.jpg|center|128px]] | [[Сарытау]] | [[:commons:Category:Saratov State Technical University|Saratov State Technical University]] | http://en.sstu.ru/<br/>http://www.sstu.ru |- | style='text-align:right'| 9 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q28656881|Кострома дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Главный корпус Костромского государственного технологического университета.jpg|center|128px]] | [[Кострома]] | [[:commons:Category:Kostroma State University|Kostroma State University]] | http://kstu.edu.ru |- | style='text-align:right'| 10 | data-sort-value="1934" | 1934-03-22 | [[Магнитогорск дәүләт техник университеты|Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты]] | [[Файл:Магнитогорский государственный технический университет.jpg|center|128px]] | [[Чиләбе өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q19910636|Магнитогорск шәһәр округы]]''<br/>[[Магнитогорск]]<br/>''[[:d:Q30891259|Ленинский районы]]'' | [[:commons:Category:Magnitogorsk State Technical University|Magnitogorsk State Technical University]] | http://www.magtu.ru<br/>https://en.magtu.ru/ |- | style='text-align:right'| 11 | data-sort-value="1940" | 1940 | ''[[:d:Q4361461|Петрозаводск дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Petrozavodsk 06-2017 img34 University.jpg|center|128px]] | [[Петрозаводск]] | [[:commons:Category:Petrozavodsk State University|Petrozavodsk State University]] | http://www.petrsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 12 | data-sort-value="1942" | 1942-11-16 | [[Омск дәүләт техник университеты]] | | [[Омск]]<br/>[[Совет административ округы (Омск)|Совет административ округы]]<br/>[[Омск өлкәсе]] | [[:commons:Category:Omsk State Technical University|Omsk State Technical University]] | http://www.omgtu.ru/ |- | style='text-align:right'| 13 | data-sort-value="1948" | 1948-10-04 | [[Уфа дәүләт нефть техника университеты|Уфа дәүләт нефть-техника университеты]] | [[Файл:UGNTU (Ufa).jpg|center|128px]] | [[Уфаның Орджоникидзе районы|Орҗоникидзе районы]]<br/>[[Уфа]]<br/>[[Башкортстан]] | [[:commons:Category:Ufa State Petroleum Technological University|Ufa State Petroleum Technological University]] | https://ugntu.ru/<br/>https://ugntu.ru/en |- | style='text-align:right'| 14 | data-sort-value="1950" | 1950 | ''[[:d:Q1467445|Новосибирск дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Nstu-1.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск]] | [[:commons:Category:Novosibirsk State Technical University|Novosibirsk State Technical University]] | https://www.nstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 15 | data-sort-value="1950" | 1950-01-11 | [[Мурманск арктик университеты]] | [[Файл:МГТУ.jpg|center|128px]] | [[Мурманск]]<br/>''[[:d:Q17082747|Pervomaysky District]]''<br/>''[[:d:Q17080695|Oktyabrsky District]]'' | [[:commons:Category:Murmansk State Technical University|Murmansk State Technical University]] | https://mauniver.ru/<br/>https://mauniver.ru/en/ |- | style='text-align:right'| 16 | data-sort-value="1954" | 1954-04-29 | [[Белгород дәүләт технология университеты|Владимир Григорьевич Шухов исемендәге Белгород дәүләт технология университеты]] | [[Файл:Bstu00938.jpg|center|128px]] | [[Белгород]]<br/>''[[:d:Q27532780|Белгород шәһәр округы]]''<br/>[[Белгород өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q4126633|Белгородның Көнчыгыш округ районы]]'' | [[:commons:Category:Belgorod University of Technology|Belgorod University of Technology]] | http://www.bstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 17 | data-sort-value="1956" | 1956-08-14 | [[Воронеж дәүләт техник университеты|Воронеж дәүләт техника университеты]] | [[Файл:016. Воронеж. Архитектурно-строительный университет.jpg|center|128px]] | [[Воронеж]]<br/>''[[:d:Q4258358|Ленинский районы]]''<br/>''[[:d:Q27538353|Воронеж шәһәр округы]]''<br/>[[Воронеж өлкәсе]] | | http://cchgeu.ru/<br/>https://cchgeu.ru/ar/<br/>https://cchgeu.ru/cn/<br/>https://cchgeu.ru/de/<br/>https://cchgeu.ru/en/<br/>https://cchgeu.ru/fr/ |- | style='text-align:right'| 18 | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q4113278|Александр һәм Николай Григорьевич Столетовлар исемендәге Владимир дәүләт университеты]]'' | [[Файл:ВлГУ.jpg|center|128px]] | [[Владимир (шәһәр)|Владимир]] | [[:commons:Category:Vladimir State University|Vladimir State University]] | http://www.vlsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 19 | data-sort-value="1960" | 1960 | ''[[:d:Q174220|Академик Михаил Фёдорович Решетнёв исемендәге Себер дәүләт аэро-космос университеты]]'' | [[Файл:Siberian State Aerospace University, Krasnoyarsk.jpg|center|128px]] | [[Красноярск]] | [[:commons:Category:Siberian State Aerospace University|Siberian State Aerospace University]] | http://www.sibsau.ru |- | style='text-align:right'| 20 | data-sort-value="1963" | 1963-03-13 | [[Вятка дәүләт университеты]] | [[Файл:Главный корпус ВятГУ.png|center|128px]] | [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]]<br/>[[Кировның Ленин районы]]<br/>''[[:d:Q4221641|Киров шәһәре муниципалитеты]]''<br/>[[Киров өлкәсе]] | [[:commons:Category:Vyatka State University|Vyatka State University]] | http://www.vyatsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 21 | data-sort-value="1963" | 1963 | ''[[:d:Q4467498|Төмән индустриаль университеты]]'' | [[Файл:Tyumen Oblast Tyumen Industrial University 2023-06 1687891138.JPG|center|128px]] | [[Төмән]] | [[:commons:Category:Tyumen Industrial University|Tyumen Industrial University]] | https://www.tyuiu.ru/ |- | style='text-align:right'| 22 | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q786280|Басан Бадьминович Городовиков исемендәге Калмык дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Kalmuniversitet.jpg|center|128px]] | [[Элиста]] | [[:commons:Category:Kalmyk State University|Kalmyk State University]] | http://www.kalmsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 23 | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q958886|Павел Григорьевич Демидов исемендәге Ярославль дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Yaroslavl State University, 1 corpus.JPG|center|128px]] | [[Ярославль]] | [[:commons:Category:Yaroslavl State University|Yaroslavl State University]] | http://www.uniyar.ac.ru/ |- | style='text-align:right'| 24 | data-sort-value="1972" | 1972-02-10 | [[Питирим Сорокин исемендәге Сыктывкар дәүләт университеты]] | [[Файл:Главный корпус СыктГУ.jpg|center|128px]] | [[Коми Республикасы]]<br/>''[[:d:Q3744966|Сыктывкар шәһәр округы]]''<br/>[[Сыктывкар]] | [[:commons:Category:Syktyvkar State University|Syktyvkar State University]] | http://www.syktsu.ru/<br/>https://en.syktsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 25 | data-sort-value="1972" | 1972-01-01 | [[Мари дәүләт университеты]] | [[Файл:The main building of Mari State University.jpg|center|128px]] | [[Мари Ил|Мари Иле]]<br/>''[[:d:Q18055588|«Йошкар-Ола каласы» шәһәр округы]]''<br/>[[Йошкар-Ола]] | [[:commons:Category:Mari State University|Mari State University]] | http://www.marsu.ru<br/>https://marsu.ru/en/ |- | style='text-align:right'| 26 | data-sort-value="1973" | 1973 | ''[[:d:Q4062936|Алтай дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Architecture of Barnaul-2021 - 26.jpeg|center|128px]] | [[Барнавыл]] | [[:commons:Category:Altai State University|Altai State University]] | https://www.asu.ru/ |- | style='text-align:right'| 27 | data-sort-value="1973" | 1973-02-22 | [[Кемерово дәүләт университеты]] | [[Файл:НФИ КемГУ.jpg|center|128px]] | [[Кемерово]]<br/>''[[:d:Q4183182|Заводский районы]]''<br/>[[Кемерово өлкәсе]] | [[:commons:Category:Kemerovo State University|Kemerovo State University]] | http://www.kemsu.ru<br/>https://en.kemsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 28 | data-sort-value="1988" | 1988 | [[Сембер дәүләт университеты|Сембер ил үнивирситите]] | [[Файл:Симбирский банк Ульяновск.jpg|center|128px]] | [[Сембер]]<br/>[[Сембернең Ленин районы]]<br/>''[[:d:Q4145679|Сембер шәһәр округы]]''<br/>[[Сембер өлкәсе]] | [[:commons:Category:Ulyanovsk State University|Ulyanovsk State University]] | https://ulsu.ru/en/<br/>https://ulsu.ru/ru/ |- | style='text-align:right'| 29 | data-sort-value="1989" | 1989-03-29 | [[Сочи дәүләт университеты]] | [[Файл:Sochi State University.jpg|center|128px]] | [[Сочи]]<br/>''[[:d:Q2084341|Центральный районы]]''<br/>''[[:d:Q3085607|Сочи курорт шәһәре муниципаль берәмлеге]]''<br/>[[Краснодар крае]] | [[:commons:Category:Sochi State University|Sochi State University]] | https://sochi.university/ |- | style='text-align:right'| 30 | data-sort-value="1993" | 1993-06-30 | ''[[:d:Q4322512|Ярослав Зирәк исемендәге Новгород дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Главный корпус НовГУ.jpg|center|128px]] | [[Бөек Новгород]] | [[:commons:Category:Yaroslav-the-Wise Novgorod State University|Yaroslav-the-Wise Novgorod State University]] | http://www.novsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 31 | data-sort-value="1996" | 1996-06-03 | [[Череповец дәүләт университеты]] | [[Файл:Cherepovets State University (1).jpg|center|128px]] | [[Вологда өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q27538324|Череповец шәһәр округы]]''<br/>[[Череповец]] | | https://www.chsu.ru/<br/>https://www.chsu.ru/en/ |- | style='text-align:right'| 32 | data-sort-value="2001" | 2001 | ''[[:d:Q4460099|Тольятти дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Togliatti state university 0475.JPG|center|128px]] | [[Тольятти]] | | http://www.tltsu.ru |- | style='text-align:right'| 33 | data-sort-value="2010" | 2010-12-27 | [[Псков дәүләт университеты]] | [[Файл:Pskov State University 1.jpg|center|128px]] | [[Псков]]<br/>''[[:d:Q127587217|Псков шәһәр округы]]''<br/>[[Псков өлкәсе]] | [[:commons:Category:Pskov State University|Pskov State University]] | https://www.pskgu.ru/<br/>https://www.pskgu.ru/en/ |} {{Wikidata list end}} == Башка университетлар == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q3918 } |section= |sort=P571 |columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}} {| class='wikitable sortable' ! # ! нигезләнү ! Исем ! рәсем ! урнашу ! Викиҗыентык ! веб-сайт |- | style='text-align:right'| 1 | data-sort-value="1758" | 1758 | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | [[Файл:Научно-исследовательский центр МГМУ (Москва) 003.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:I.M. Sechenov First Moscow State Medical University|I.M. Sechenov First Moscow State Medical University]] | https://sechenov.ru/ |- | style='text-align:right'| 2 | data-sort-value="1779" | 1779-05-27 | [[Мәскәү дәүләт геодезия һәм картография университеты]] | [[Файл:Старый миигаик.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]]<br/>[[Үзәк административ округ (Мәскәү)|Үзәк административ округ]]<br/>''[[:d:Q1669860|Басманный районы]]'' | [[:commons:Category:Moscow State University of Geodesy and Cartography|Moscow State University of Geodesy and Cartography]] | http://www.miigaik.ru/ |- | style='text-align:right'| 3 | data-sort-value="1797" | 1797 | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | [[Файл:Herzen State Pedagogical University of Russia, main building at winter evening.JPG|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Herzen University|Herzen University]] | http://www.herzen.spb.ru/ |- | style='text-align:right'| 4 | data-sort-value="1803" | 1803-05-22 | [[Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты|Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты]] | [[Файл:СПбГЛТУ - главное здание.jpg|center|128px]] | [[Выборг районы (Санкт-Петербург)|Выборг районы]]<br/>[[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg State Forestry Academy|Saint Petersburg State Forestry Academy]] | http://spbftu.ru<br/>https://polyglot.spbftu.ru/ |- | style='text-align:right'| 5 | data-sort-value="1804" | 1804 | ''[[:d:Q1054816|Мәскәү дәүләт лингвистика университеты]]'' | [[Файл:Moscow State Linguistic University at Ostozhenka (2013) by shakko 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q862100|Хамовники]]'' | [[:commons:Category:Moscow State Linguistic University|Moscow State Linguistic University]] | http://www.linguanet.ru/ |- | style='text-align:right'| 6 | data-sort-value="1809" | 1809 | ''[[:d:Q2378801|Петербург дәүләт тимер юллар университеты]]'' | [[Файл:505. Petersburg State Transport University. Main building.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:St. Petersburg State Transport University|St. Petersburg State Transport University]] | http://www.pgups.ru/ |- | style='text-align:right'| 7 | data-sort-value="1814" | 1814-05-14 | [[Казан дәүләт медицина университеты]] | [[Файл:Казань, главный корпус КГМУ.jpg|center|128px]] | [[Казан]]<br/>[[Татарстан]]<br/>[[Казанның Вахитов районы|Вахит районы]] | [[:commons:Category:Kazan State Medical University|Kazan State Medical University]] | https://kazangmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 8 | data-sort-value="1825" | 1825 | ''[[:d:Q2360835|Сергей Григорьевич Строганов исемендәге Россия дәүләт сәнгать-сәнәгать университеты]]'' | [[Файл:Здание МГХПА.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q2704327|Сокол]]'' | [[:commons:Category:Stroganov Moscow State University of Arts and Industry|Stroganov Moscow State University of Arts and Industry]] | https://rghpu.ru/ |- | style='text-align:right'| 9 | data-sort-value="1832" | 1832-05-09 | [[Санкт-Петербург дәүләт архитектура-төзелеш университеты]] | [[Файл:DSC02490 2006 Санкт-Петербург, 2-я Красноармейская улица, 4, Учебный корпус Института гражданских инженеров им. императора Николая I.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]]<br/>[[Адмираллык районы|Санкт-Петербургның Адмираллык районы]] | [[:commons:Category:Saint-Petersburg State University of Architecture and Civil Engineering|Saint-Petersburg State University of Architecture and Civil Engineering]] | http://spbgasu.ru/<br/>http://spbgasu.ru/en/ |- | style='text-align:right'| 10 | data-sort-value="1864" | 1864<br/>1865 | ''[[:d:Q4304083|Мәскәү политехника университеты]]'' | [[Файл:Главный корпус Московского политехнического университета.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow Polytechnic University|Moscow Polytechnic University]] | http://www.mospolytech.ru/index.php?eng<br/>https://mospolytech.ru/ |- | style='text-align:right'| 11 | data-sort-value="1870" | 1870 | ''[[:d:Q4453265|Тверь дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Tver university.jpg|center|128px]] | [[Тверь]] | [[:commons:Category:Tver State University|Tver State University]] | http://university.tversu.ru/ |- | style='text-align:right'| 12 | data-sort-value="1872" | 1872 | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | [[Файл:МПГУ 01.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow Pedagogical State University|Moscow Pedagogical State University]] | http://www.mpgu.edu/ |- | style='text-align:right'| 13 | data-sort-value="1878" | 1878 | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | [[Файл:Gitismoscow.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2320761|Пресненский районы]]'' | [[:commons:Category:Russian Academy of Theatre Arts|Russian Academy of Theatre Arts]] | http://www.gitis.net/ |- | style='text-align:right'| 14 | data-sort-value="1880" | 1880 | ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]'' | | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:D. Mendeleev University of Chemical Technology of Russia|D. Mendeleev University of Chemical Technology of Russia]] | http://www.muctr.ru/ |- | style='text-align:right'| 15 | data-sort-value="1886" | 1886-06-03 | [[Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты|Владимир Ильич Ульянов (Ленин) исемендәге «ЛЭТИ» Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты]] | [[Файл:Electrotechnical University SPB 01.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]]<br/>[[Петроград районы|Санкт-Петербургның Петроград районы]]<br/>''[[:d:Q4068270|Аптекарский утравы муниципаль округы]]'' | [[:commons:Category:Saint Petersburg State Electrotechnical University|Saint Petersburg State Electrotechnical University]] | https://etu.ru/ |- | style='text-align:right'| 16 | data-sort-value="1890" | 1890 | ''[[:d:Q4303364|Адмирал Геннадий Иванович Невельской исемендәге Дәүләт диңгезчелек университеты]]'' | [[Файл:Морской государственный университет, Владивосток.JPG|center|128px]] | [[Владивосток]] | [[:commons:Category:G.I. Nevelskoi Maritime State University|G.I. Nevelskoi Maritime State University]] | http://www.msun.ru/ |- | style='text-align:right'| 17 | data-sort-value="1896" | 1896 | ''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]'' | [[Файл:MIIT.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2622887|Maryina Roshcha District]]'' | [[:commons:Category:Russian University of Transport|Russian University of Transport]] | http://www.miit.ru/ |- | style='text-align:right'| 18 | data-sort-value="1896" | 1896 | ''[[:d:Q4314989|П. Ф. Лесгафт исемендәге Милли дәүләт физик тәрбия, спорт һәм сәламәтлек университеты]]'' | [[Файл:Spb 06-2012 Moika various 02.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Lesgaft National State University of Physical Education, Sport and Health, St. Petersburg|Lesgaft National State University of Physical Education, Sport and Health, St. Petersburg]] | http://www.lesgaft.spb.ru |- | style='text-align:right'| 19 | data-sort-value="1899" | 1899-10-21 | ''[[:d:Q499220|Ерак Көнчыгыш дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:FESTU Central Entrance.jpg|center|128px]] | [[Владивосток]] | | |- | style='text-align:right'| 20 | data-sort-value="1900" | 1900-07-01 | ''[[:d:Q4304107|Мәскәү дәүләт нәзек химия технологияләре университеты]]'' | [[Файл:Институт тонких химических технологий им. Ломоносова.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow State University of Fine Chemical Technologies|Moscow State University of Fine Chemical Technologies]] | http://www.mitht.ru/ |- | style='text-align:right'| 21 | data-sort-value="1901" | 1901 | ''[[:d:Q4130472|Вятка дәүләт агротехнология университеты]]'' | [[Файл:ВГАТУ.jpg|center|128px]] | [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]] | | https://vgatu.ru/ |- | style='text-align:right'| 22 | data-sort-value="1902" | 1902-07-01 | [[Томск дәүләт педагогика университеты]] | [[Файл:Киевская-60-DSN55737.jpg|center|128px]] | [[Тум өлкәсе|Томск өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q24636058|Томск шәһәр бүлгесе]]''<br/>[[Тум|Томск]]<br/>''[[:d:Q4426470|Советский районы]]'' | [[:commons:Category:Tomsk State Pedagogical University|Tomsk State Pedagogical University]] | https://tspu.ru/ |- | style='text-align:right'| 23 | data-sort-value="1904" | 1904 | ''[[:d:Q1628690|Санкт-Петербург дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Здание Большой оранжереи в Пушкине.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]]<br/>[[Пушкин (шәһәр)|Пушкин]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg State Agricultural University|Saint Petersburg State Agricultural University]] | http://spbgau.ru/ |- | style='text-align:right'| 24 | data-sort-value="1906" | 1906 | ''[[:d:Q3551555|Санкт-Петербург дәүләт инженер-икътисади университеты]]'' | [[Файл:Марата 27 02.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg State University of Engineering and Economics|Saint Petersburg State University of Engineering and Economics]] | |- | style='text-align:right'| 25 | data-sort-value="1907" | 1907 | ''[[:d:Q1751487|Көньяк Россия дәүләт техника университеты]]'' | [[Файл:Панорама-НПИ-Главный.jpg|center|128px]] | [[Новочеркасск]] | [[:commons:Category:South-Russian State Technical University|South-Russian State Technical University]] | https://www.npi-tu.ru/index.php?id=226 |- | style='text-align:right'| 26 | data-sort-value="1907" | 1907 | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | [[Файл:Third housing of Plekhanov University of Economics in Moscow, front view.JPG|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Plekhanov Russian University of Economics|Plekhanov Russian University of Economics]] | https://www.rea.ru/ |- | style='text-align:right'| 27 | data-sort-value="1908" | 1908 | ''[[:d:Q4538869|К. Д. Ушинский исемендәге Ярославль дәүләт педагогия университеты]]'' | [[Файл:Yaroslavl Respublikanskaya October 001.jpg|center|128px]] | [[Ярославль]] | [[:commons:Category:Yaroslavl State Pedagogical University|Yaroslavl State Pedagogical University]] | http://yspu.org |- | style='text-align:right'| 28 | data-sort-value="1909" | 1909-06-10 | ''[[:d:Q4408455|Сарытау дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Saratov Regional Basic Medical College.jpg|center|128px]] | [[Сарытау]] | [[:commons:Category:Saratov State Medical University|Saratov State Medical University]] | http://www.sgmu.ru/<br/>http://www.sgmu.ru/en/ |- | style='text-align:right'| 29 | data-sort-value="1911" | 1911 | ''[[:d:Q4318650|Минин үнивиристите]]'' | [[Файл:NN 28-08-2021 04.jpg|center|128px]] | [[Түбән Новгород]] | [[:commons:Category:Nizhny Novgorod State Pedagogical University|Nizhny Novgorod State Pedagogical University]] | http://www.mininuniver.ru |- | style='text-align:right'| 30 | data-sort-value="1911" | 1911-10-16<br/>1911 | ''[[:d:Q4366448|Самар дәүләт социаль-педагогика университеты]]'' | [[Файл:Samara state university of social sciences and education.jpg|center|128px]] | [[Самар]] | [[:commons:Category:Samara state university of social sciences and education|Samara state university of social sciences and education]] | http://pgsga.ru |- | style='text-align:right'| 31 | data-sort-value="1912" | 1912 | ''[[:d:Q137355|Воронеж дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:ВГАУ.jpeg|center|128px]] | [[Воронеж]] | [[:commons:Category:Voronezh State Agricultural University|Voronezh State Agricultural University]] | http://www.vsau.ru/ |- | style='text-align:right'| 32 | data-sort-value="1912" | 1912 | ''[[:d:Q4398135|Россия кооперация университеты]]'' | [[Файл:Новый корпус РУК в Мытищах.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Russian University of Cooperation|Russian University of Cooperation]] | http://www.ruc.su/ |- | style='text-align:right'| 33 | data-sort-value="1913" | 1913-09-15 | [[Николай Иванович Вавилов исемендәге Сарытау дәүләт генетика, биотехнология һәм инженерия университеты]] | [[Файл:Buildings in Saratov (July 2025) - 0 10.jpg|center|128px]] | [[Сарытау]]<br/>[[Сарытауның Фрунзе районы]]<br/>[[Сарытау өлкәсе]] | | https://www.vavilovsar.ru |- | style='text-align:right'| 34 | data-sort-value="1914" | 1914-07-16 | [[Урал дәүләт тау университеты|Урал дәүләт тау эше университеты]] | [[Файл:Женская гимназия Уральский горный университет Екатеринбург Куйбышева 30.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19908245|Центр]]''<br/>[[Екатеринбурның Ленин районы|Екатеринбургның Ленин районы]]<br/>[[Екатеринбург]]<br/>[[Свердловск өлкәсе]] | [[:commons:Category:Ural State Mining University|Ural State Mining University]] | https://www.ursmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 35 | data-sort-value="1915" | 1915 | ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]'' | [[Файл:SFedU.jpg|center|128px]] | [[Ростов-на-Дону]] | [[:commons:Category:Rostov State University|Rostov State University]] | http://www.rsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 36 | data-sort-value="1915" | 1915 | ''[[:d:Q4402655|С.А. Есенин исемендәге Рязань дәүләт университеты]]'' | [[Файл:RGU Ryazan.jpg|center|128px]] | [[Рязань]] | [[:commons:Category:Ryazan State University|Ryazan State University]] | http://www.rsu.edu.ru/ |- | style='text-align:right'| 37 | data-sort-value="1916" | 1916 | ''[[:d:Q4351496|Академик Е. А. Вагнер исемендәге Пермь дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:PermSMA foto1.jpg|center|128px]] | [[Пермь]] | [[:commons:Category:Perm State Medical University|Perm State Medical University]] | http://psma.ru |- | style='text-align:right'| 38 | data-sort-value="1917" | 1917 | ''[[:d:Q4153934|Дагъстан дәүләт педагогика университеты]]'' | [[Файл:Улица Ярагского, 57.jpg|center|128px]] | [[Махачкала]] | | https://www.dgpu.net/ru/ |- | style='text-align:right'| 39 | data-sort-value="1918" | 1918-10-27 | [[Иркутск дәүләт университеты]] | [[Файл:Buildings in Irkutsk (September 2025) - 0 16.jpg|center|128px]] | [[Иркутск]]<br/>''[[:d:Q4376063|Уң яр округы]]''<br/>''[[:d:Q27551718|Иркутск шәһәр округы]]'' | [[:commons:Category:Irkutsk State University|Irkutsk State University]] | http://isu.ru/<br/>https://isu.ru/en/<br/>https://isu.ru/fr/<br/>https://isu.ru/mon/<br/>https://isu.ru/zh/ |- | style='text-align:right'| 40 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q1540876|Санкт-Петербург дәүләт кино һәм телевидение университеты]]'' | [[Файл:Здание с б.церковью Благоверного князя Александра Невского при училищном совете Правительствующего Синода.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | | http://gukit.ru |- | style='text-align:right'| 41 | data-sort-value="1918" | 1918-09-04 | ''[[:d:Q1961160|Мәскәү дәүләт таучылык университеты]]'' | [[Файл:Корпус МГА.gif|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://www.msmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 42 | data-sort-value="1918" | 1918-11-07 | [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]] | [[Файл:АГМУ Новый корпус.jpg|center|128px]] | [[Әстерхан]]<br/>''[[:d:Q4221671|Киров районы]]''<br/>[[Әстерхан өлкәсе]] | | http://astgmu.ru |- | style='text-align:right'| 43 | data-sort-value="1918" | 1918-10-05 | ''[[:d:Q4145910|Тау төбәге дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:ГГАУ.jpg|center|128px]] | [[Владикавказ]] | | http://www.gorskigau.com/ |- | style='text-align:right'| 44 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q4196666|Иваново дәүләт химия-технология университеты]]'' | [[Файл:Ivanovo ISUCT.jpg|center|128px]] | [[Иваново]] | [[:commons:Category:Ivanovo State University of Chemistry and Technology|Ivanovo State University of Chemistry and Technology]] | https://www.isuct.ru/ |- | style='text-align:right'| 45 | data-sort-value="1918" | 1918<br/>1974-01-28 | [[Иваново дәүләт университеты]] | [[Файл:Ивановский государственный университет.jpg|center|128px]] | [[Иваново өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q27547037|Иваново шәһәр округы]]''<br/>[[Иваново]]<br/>''[[:d:Q4333152|Октябрьский районы]]'' | [[:commons:Category:Ivanovo State University|Ivanovo State University]] | https://ivanovo.ac.ru/ |- | style='text-align:right'| 46 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q4243515|Кубан дәүләт технология университеты]]'' | [[Файл:2023. Краснодар DSC 0351.jpg|center|128px]] | [[Краснодар]] | [[:commons:Category:Kuban State Technological University|Kuban State Technological University]] | http://kubstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 47 | data-sort-value="1918" | 1918-07-01<br/>1930 | ''[[:d:Q4351497|Академик Дмитрий Николаевич Прянишников исемендәге Пермь дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | [[Файл:Мариинская женская гимназия (Пермь).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4361536|Petropavlovskaya Street (Perm)]]'' | | http://pgsha.ru |- | style='text-align:right'| 48 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]'' | [[Файл:Rgufk.JPG|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Russian State University of Physical Education, Sport, Youth and Tourism|Russian State University of Physical Education, Sport, Youth and Tourism]] | http://www.sportedu.ru/<br/>https://gtsolifk.ru/ |- | style='text-align:right'| 49 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q4406409|Самар дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Samara State University, Main building.jpg|center|128px]] | [[Самар]] | [[:commons:Category:Samara State University|Samara State University]] | http://www.samsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 50 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q4424975|Смоленск дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Smolensk State University.jpg|center|128px]] | [[Смоленск]] | [[:commons:Category:Smolensk State University|Smolensk State University]] | http://www.smolgu.ru/ |- | style='text-align:right'| 51 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q4450873|Гаврила Романович Державин исемендәге Тамбов дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Ул.Интернациональная,33, ТГУ им.Г.Р.Державина, 17.10.2011 - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Тамбов]] | [[:commons:Category:Tambov State University|Tambov State University]] | http://www.tsutmb.ru/ |- | style='text-align:right'| 52 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q7370051|Ростов дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Rostsmu2.jpg|center|128px]] | [[Ростов-на-Дону]] | [[:commons:Category:Rostov State Medical University|Rostov State Medical University]] | http://www.rostgmu.ru |- | style='text-align:right'| 53 | data-sort-value="1919" | 1919 | ''[[:d:Q1131600|Дәүләт идарә университеты]]'' | [[Файл:Management university.JPG|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:State University of Management|State University of Management]] | http://guu.ru/ |- | style='text-align:right'| 54 | data-sort-value="1919" | 1919-03-01 | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]] | [[Файл:Finuniver mainbuilding.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]]<br/>[[Төньяк административ округ (Мәскәү)|Төньяк административ округ]]<br/>''[[:d:Q2366712|Хорошёвский районы]]'' | [[:commons:Category:Finance University|Finance University]] | https://en.fa.ru/<br/>https://www.fa.ru/ |- | style='text-align:right'| 55 | data-sort-value="1919" | 1919 | ''[[:d:Q4113277|Владимир дәүләт гуманитар университеты]]'' | [[Файл:Vladimir asv2019-01 img04 Nikitskaya1.jpg|center|128px]] | [[Владимир (шәһәр)|Владимир]] | [[:commons:Category:Vladimir State Humanitarian University|Vladimir State Humanitarian University]] | |- | style='text-align:right'| 56 | data-sort-value="1919" | 1919-10-27 | [[Иркутск дәүләт медицина университеты]] | | [[Иркутск өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q27551718|Иркутск шәһәр округы]]''<br/>[[Иркутск]]<br/>''[[:d:Q4376063|Уң яр округы]]'' | | https://irkgmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 57 | data-sort-value="1919" | 1919-07-09 | [[Ырынбур дәүләт педагогия университеты]] | [[Файл:Гимназия мужская (Оренбург). Вид с перекрестка улиц Советская и Правды..jpg|center|128px]] | [[Ырынбур]]<br/>''[[:d:Q32362081|Үзәк районы]]''<br/>[[Ырынбур районы]]<br/>[[Ырынбур өлкәсе]] | [[:commons:Category:Orenburg State Pedagogical University|Orenburg State Pedagogical University]] | http://www.ospu.ru |- | style='text-align:right'| 58 | data-sort-value="1919" | 1919 | ''[[:d:Q4407665|Санкт-Петербург дәүләт химия-фармацевтика университеты]]'' | [[Файл:Аптекарский 6 и Профессора Попова 4 литера В 02.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | | http://www.spcpa.ru/ |- | style='text-align:right'| 59 | data-sort-value="1920" | 1920 | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | [[Файл:Ural State Technical University (August 2022) - 2.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]] | [[:commons:Category:Ural State Technical University|Ural State Technical University]] | http://www.ustu.ru/ |- | style='text-align:right'| 60 | data-sort-value="1920" | 1920 | [[Грозный дәүләт нефть техника университеты|Академик М.Д. Миллионщиков исемендәге Грозный дәүләт нефть техник университеты]] | [[Файл:Grozny Oil University.jpg|center|128px]] | [[Грозный]]<br/>''[[:d:Q4258359|Әхмәт районы]]''<br/>''[[:d:Q4144847|Грозный шәһәр округы]]''<br/>[[Чечня]] | [[:commons:Category:Grozny State Oil Technical University|Grozny State Oil Technical University]] | http://gstou.ru/ |- | style='text-align:right'| 61 | data-sort-value="1920" | 1920 | ''[[:d:Q4243512|Кубань дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Кубанский Государственный Медицинский Университет Минздрава России.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q10555398|Kuban]]''<br/>[[Краснодар]] | [[:commons:Category:Kuban State Medical University|Kuban State Medical University]] | http://www.ksma.ru/ |- | style='text-align:right'| 62 | data-sort-value="1920" | 1920-09-19 | [[Кубан дәүләт университеты]] | [[Файл:Кубанский государственный университет (IMG 3253).jpg|center|128px]] | [[Краснодар]]<br/>''[[:d:Q4214245|Карасунский округы]]''<br/>''[[:d:Q4307501|Краснодар шәһәр округы]]''<br/>[[Краснодар крае]] | [[:commons:Category:Kuban State University|Kuban State University]] | http://www.kubsu.ru/<br/>https://inter.kubsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 63 | data-sort-value="1920" | 1920 | ''[[:d:Q4318620|Идел буе медицина тикшеренү университеты]]'' | [[Файл:NN 01-09-2021 08.jpg|center|128px]] | [[Түбән Новгород]] | [[:commons:Category:Privolzhsky Research Medical University|Privolzhsky Research Medical University]] | https://pimunn.ru/ |- | style='text-align:right'| 64 | data-sort-value="1920" | 1920-08-21 | [[К. Л. Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты|Коста Леванович Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты]] | [[Файл:Vladikavkaz Universitet.jpg|center|128px]] | [[Владикавказ]]<br/>''[[:d:Q19909744|Иристон районы]]''<br/>''[[:d:Q28589810|Владикавказ шәһәр округы]]''<br/>[[Төньяк Осетия]] | | http://www.nosu.ru/<br/>https://eng.nosu.ru/<br/>https://oset.nosu.ru/ |- | style='text-align:right'| 65 | data-sort-value="1921" | 1921 | ''[[:d:Q4304299|Мәскәү элемтә һәм информатика техник университеты]]'' | [[Файл:Moscow Lapina8 6553.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1382617|Lefortovo District]]'' | [[:commons:Category:Moscow Technical University of Communications and Informatics|Moscow Technical University of Communications and Informatics]] | https://mtuci.ru/ |- | style='text-align:right'| 66 | data-sort-value="1921" | 1921 | ''[[:d:Q4334699|Омск дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Дом торговый «Товарищества братьев Овсянниковых и Ганшиных с сыновьями».jpg|center|128px]] | [[Омск]] | | http://www.omsk-osma.ru |- | style='text-align:right'| 67 | data-sort-value="1921" | 1921-09-09 | [[Пермь дәүләт гуманитар-педагогика университеты]] | [[Файл:Perm asv2019-05 img43 Sibirskaya24.jpg|center|128px]] | [[Пермь]]<br/>''[[:d:Q3924191|Ленинский районы]]''<br/>''[[:d:Q78223868|Пермь шәһәр округы]]''<br/>[[Пермь крае]] | [[:commons:Category:Perm State Humanitarian Pedagogical University|Perm State Humanitarian Pedagogical University]] | https://en.pspu.ru/<br/>https://www.pspu.ru |- | style='text-align:right'| 68 | data-sort-value="1922" | 1922-03-12 | ''[[:d:Q133965|Кубан дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:КубГАУ, Кубанский государственный аграрный университет , ЗооФак. - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Краснодар]] | [[:commons:Category:Kuban Agricultural University|Kuban Agricultural University]] | http://kubsau.ru |- | style='text-align:right'| 69 | data-sort-value="1922" | 1922-04-02 | ''[[:d:Q4304082|Россия медицина университеты]]'' | [[Файл:Долгоруковская ул., 4,г ФГБОУ ВО «Российский университет медицины» Минздрава России.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow State University of Medicine and Dentistry|Moscow State University of Medicine and Dentistry]] | http://www.msmsu.ru |- | style='text-align:right'| 70 | data-sort-value="1922" | 1922 | ''[[:d:Q4453264|Тверь дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Tvstu-winter-2024.jpg|center|128px]] | [[Тверь]] | [[:commons:Category:Tver State Technical University|Tver State Technical University]] | http://www.tstu.tver.ru |- | style='text-align:right'| 71 | data-sort-value="1923" | 1923-06-28 | ''[[:d:Q114436530|Луганск дәүләт педагогика университеты]]'' | | [[Lugansk Xalıq Respublikası|Луганск халык республикасы]]<br/>[[Луганск]] | | https://lgpu.org/ |- | style='text-align:right'| 72 | data-sort-value="1925" | 1925-01-07 | [[Санкт-Петербург дәүләт педиатрия медицина университеты|Санкт-Петербург дәүләт педиатрия медицинасы университеты]] | [[Файл:Санкт-Петербург, комплекс СПбГПМУ сверху.jpg|center|128px]] | [[Выборг районы (Санкт-Петербург)|Выборг районы]]<br/>[[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg Pediatric Academy|Saint Petersburg Pediatric Academy]] | https://gpmu.org/ |- | style='text-align:right'| 73 | data-sort-value="1929" | 1929 | ''[[:d:Q4097537|Брянск дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Старый корпус БГТУ Брянск.JPG|center|128px]] | [[Брянск]] | [[:commons:Category:Bryansk State Technical University|Bryansk State Technical University]] | http://www.tu-bryansk.ru/<br/>https://www.tu-bryansk.ru/ |- | style='text-align:right'| 74 | data-sort-value="1929" | 1929-12-07 | ''[[:d:Q4154234|Ерак Көнчыгыш дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:ХГМИ.jpg|center|128px]] | [[Хабарау|Хабаровск]] | [[:commons:Category:Far Eastern State Medical University|Far Eastern State Medical University]] | http://www.fesmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 75 | data-sort-value="1929" | 1929 | ''[[:d:Q4325464|Новосибирск дәүләт икътисад һәм идарә университеты]]'' | [[Файл:Новосибирский государственный университет экономики и управления "НИНХ".jpg|center|128px]] | [[Новосибирск]] | [[:commons:Category:Novosibirsk State University of Economics and Management|Novosibirsk State University of Economics and Management]] | http://nsuem.ru/ |- | style='text-align:right'| 76 | data-sort-value="1929" | 1929 | ''[[:d:Q4398496|Ростов дәүләт транспорт университеты]]'' | [[Файл:RSTU 2021-02.jpg|center|128px]] | [[Ростов-на-Дону]]<br/>[[Ростов]] | [[:commons:Category:Rostov State Transport University|Rostov State Transport University]] | http://www.rgups.ru/ |- | style='text-align:right'| 77 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q605825|Г. Ф. Морозов исемендәге Воронеж дәүләт урман техник университеты]]'' | [[Файл:Из академии в универсиетет.JPG|center|128px]] | [[Воронеж]] | | https://vgltu.ru/ |- | style='text-align:right'| 78 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q652280|Калининград дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Kaliningrad 05-2017 img51 Technical University.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]]<br/>[[Калининград]] | | http://www.klgtu.ru/en/ |- | style='text-align:right'| 79 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q1296887|Новосибирск дәүләт архитектура һәм төзелеш университеты]]'' | [[Файл:Новосибирский государственный архитектурно-строительный университет 02.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск]] | | http://www.sibstrin.ru/ |- | style='text-align:right'| 80 | data-sort-value="1930" | 1930-05-13 | [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]] | [[Файл:Zelyonaya street 1, Kazan (2017-10-22) 01.jpg|center|128px]] | [[Казан]]<br/>[[Казанның Вахитов районы|Вахит районы]]<br/>[[Татарстан]] | [[:commons:Category:Kazan State University of Architecture and Engineering|Kazan State University of Architecture and Engineering]] | http://www.kgasu.ru/ |- | style='text-align:right'| 81 | data-sort-value="1930" | 1930-06-10 | [[И. Я. Яковлев исемендәге Чуаш дәүләт педагогика университеты|Иван Яковлевич Яковлев исемендәге Чуаш дәүләт педагогика университеты]] | [[Файл:Здание чувашского государственного педагогического института им И.Я. Яковлева.JPG|center|128px]] | [[Чабаксар]]<br/>[[Чабаксарның Ленин районы]]<br/>''[[:d:Q28589804|Чабаксар шәһәр округы]]''<br/>[[Чуашстан]] | | https://chuvgpu.ru/ |- | style='text-align:right'| 82 | data-sort-value="1930" | 1930-10-01 | [[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]] | [[Файл:AGTU.jpg|center|128px]] | [[Әстерхан]]<br/>''[[:d:Q4258352|Ленинский районы]]''<br/>''[[:d:Q27532708|Әстерхан шәһәр округы]]''<br/>[[Әстерхан өлкәсе]] | [[:commons:Category:Astrakhan State Technical University|Astrakhan State Technical University]] | https://www.astu.org/<br/>https://www.astu.org/en |- | style='text-align:right'| 83 | data-sort-value="1930" | 1930-07-23 | [[Башкорт дәүләт аграр университеты]] | [[Файл:Башкирский Государственный Аграрный Университет.jpg|center|128px]] | [[Уфа]]<br/>[[Уфаның Совет районы|Совет районы]]<br/>''[[:d:Q15190285|Уфа шәһәр округы]]''<br/>[[Башкортстан]] | [[:commons:Category:Bashkir State Agrarian University|Bashkir State Agrarian University]] | http://www.bsau.ru/ |- | style='text-align:right'| 84 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4087768|Благовещенск дәүләт педагогика университеты]]'' | [[Файл:Bgpu main building.JPG|center|128px]] | [[Благовещенск]] | [[:commons:Category:Blagoveshchensk State Pedagogical University|Blagoveshchensk State Pedagogical University]] | http://www.bgpu.ru/ |- | style='text-align:right'| 85 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4097524|Брянск дәүләт инженер-техник университеты]]'' | [[Файл:Dom bankov i promishlennosty.jpg|center|128px]] | [[Брянск]] | [[:commons:Category:Bryansk State University of Engineering and Technology|Bryansk State University of Engineering and Technology]] | http://www.bgita.ru |- | style='text-align:right'| 86 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4097540|Академик И. Г. Петровский исемендәге Брянск дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Брянский государственный университет.JPG|center|128px]] | [[Брянск]]<br/>[[Яңа Зыбков]] | [[:commons:Category:Bryansk State University|Bryansk State University]] | http://www.brgu.ru/ |- | style='text-align:right'| 87 | data-sort-value="1930" | 1930-12-17 | ''[[:d:Q4123106|Идел дәүләт су транспорты универистеты]]'' | [[Файл:Volga State University of Water Transport. Main building.jpg|center|128px]] | [[Түбән Новгород]] | [[:commons:Category:Volga State University of Water Transport|Volga State University of Water Transport]] | http://www.vsawt.ru/ |- | style='text-align:right'| 88 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4125386|Воронеж дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:ВГМУ (ВГМИ) -2.jpg|center|128px]] | [[Воронеж]] | [[:commons:Category:Voronezh State Medical University|Voronezh State Medical University]] | http://www.vrngmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 89 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4125415|Воронеж дәүләт инженер технологияләр университеты]]'' | [[Файл:Воронежская государственная технологическая академия - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Воронеж]] | | http://www.vsuet.ru/ |- | style='text-align:right'| 90 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4146979|Дәүләт җиртөзүчелек университеты]]'' | [[Файл:Basmanny District, Moscow, Russia - panoramio (393).jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:State University of Land Use Planning|State University of Land Use Planning]] | http://www.guz.ru/ |- | style='text-align:right'| 91 | data-sort-value="1930" | 1930-04-08 | ''[[:d:Q4154235|Ерак Көнчыгыш дәүләт техник балык үрчетү университеты]]'' | [[Файл:Владивосток, Дальрыбвтуз.jpg|center|128px]] | [[Владивосток]] | | http://www.dalrybvtuz.ru/ |- | style='text-align:right'| 92 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4196665|Иваново дәүләт энергетика университеты]]'' | [[Файл:ИГЭУ им. В.И. Ленина.JPG|center|128px]] | [[Иваново]] | [[:commons:Category:Ivanovo State Energy University|Ivanovo State Energy University]] | http://www.ispu.ru/ |- | style='text-align:right'| 93 | data-sort-value="1930" | 1930-12-13 | ''[[:d:Q4304031|Мәскәү дәүләт автомобил-юл техника университеты]]'' | [[Файл:Madi front.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow Automobile and Road Construction University|Moscow Automobile and Road Construction University]] | http://www.madi.ru/ |- | style='text-align:right'| 94 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4304067|В. П. Горячкин исемендәге Мәскәү дәүләт авыл хуҗалыгы инженерлары университеты]]'' | [[Файл:Timiryazevsky District, Moscow, Russia - panoramio (43).jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Block 15, Timiryazev Academy of Agriculture|Block 15, Timiryazev Academy of Agriculture]] | http://www.eng.timacad.ru/ |- | style='text-align:right'| 95 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4304094|«Станкин» Мәскәү дәүләт технология университеты]]'' | | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Stankin Moscow State Technological University|Stankin Moscow State Technological University]] | https://www.stankin.ru/ |- | style='text-align:right'| 96 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4304097|Алексей Николаевич Косыгин исемендәге Россия дәүләт университеты (Технологияләр. Дизайн. Сәнгать)]]'' | [[Файл:Moscow, Sadovnicheskaya 33, main entrance (2).jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow University of Design and Technology|Moscow University of Design and Technology]] | https://rguk.ru/ |- | style='text-align:right'| 97 | data-sort-value="1930" | 1930-05-14 | ''[[:d:Q4304100|Россия биотехнология университеты]]'' | [[Файл:МГУПП.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow State University of Food Production|Moscow State University of Food Production]] | http://www.imomgupp.com<br/>http://www.mgupp.ru/ |- | style='text-align:right'| 98 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4304104|Мәскәү дәүләт табигать белән идарә итү университеты]]'' | [[Файл:Московский государственный университет природообустройства (31159877312).jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow State University of Environmental Engineering|Moscow State University of Environmental Engineering]] | http://ieek.timacad.ru/ |- | style='text-align:right'| 99 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4318648|Нижгар ил корымчылык-төзү үнивирситите]]'' | [[Файл:Nizhny Novgorod Ilyinskaya Street 07-2019 13.jpg|center|128px]] | [[Түбән Новгород]] | [[:commons:Category:Nizhny Novgorod State University of Architecture and Civil Engineering|Nizhny Novgorod State University of Architecture and Civil Engineering]] | http://www.nngasu.ru/ |- | style='text-align:right'| 100 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4336188|Ырынбур дәүләт аграр университеты]]'' | | [[Ырынбур]] | [[:commons:Category:Orenburg State Agrarian University|Orenburg State Agrarian University]] | http://orensau.ru |- | style='text-align:right'| 101 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4398054|Владимир Иванович Вернадский исемендәге Россия дәүләт халык хуҗалыгы университеты]]'' | | [[Балашиха]] | | http://www.rgazu.ru/ |- | style='text-align:right'| 102 | data-sort-value="1930" | 1930-04-17 | ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]'' | [[Файл:Российский государственный геологоразведочный университет имени Серго Орджоникидзе.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Russian State Geological Prospecting University|Russian State Geological Prospecting University]] | https://mgri.ru/ |- | style='text-align:right'| 103 | data-sort-value="1930" | 1930-07-23 | [[Россия дәүләт гидрометеорология университеты]] | [[Файл:0653Aa1. Полярная академия.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]]<br/>[[Фрунзе районы (Санкт-Петербург)|Санкт-Петербургның Фрунзе районы]] | [[:commons:Category:Russian State Hydrometeorological University|Russian State Hydrometeorological University]] | https://www.rshu.ru/ |- | style='text-align:right'| 104 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4398071|Константин Эдуардович Циолковский исемендәге Россия дәүләт технология университеты]]'' | [[Файл:3 Orshanskaya Street, Moscow, Russia.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow State Aviation Technological University|Moscow State Aviation Technological University]] | http://www.mati.ru |- | style='text-align:right'| 105 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4407693|Санкт-Петербург дәүләт диңгез техник университеты]]'' | [[Файл:SMTU.JPG|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:State Marine Technical University of St. Petersburg|State Marine Technical University of St. Petersburg]] | http://www.smtu.ru |- | style='text-align:right'| 106 | data-sort-value="1930" | 1930-04-26 | ''[[:d:Q4407701|Санкт-Петербург дәүләт технология һәм дизайн университеты]]'' | [[Файл:SPbSUITD.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg State University of Industrial Technologies and Design|Saint Petersburg State University of Industrial Technologies and Design]] | http://www.sutd.ru |- | style='text-align:right'| 107 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4407705|Профессор М. А. Бонч-Бруевич исемендәге Санкт-Петербург дәүләт телекоммуникацияләр университеты]]'' | [[Файл:Новый корпус СПбГУТ на пр. Большевиков.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:St. Petersburg State University of Telecommunications|St. Petersburg State University of Telecommunications]] | http://www.sut.ru |- | style='text-align:right'| 108 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4412476|Төньяк-Көнбатыш дәүләт читтән торып укулы техника университеты]]'' | [[Файл:Мраморный дворец, служебный корпус.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | | http://www.nwotu.ru/ |- | style='text-align:right'| 109 | data-sort-value="1930" | 1930-08-20 | [[Себер дәүләт автомобиль-юл университеты|Себер дәүләт автомобиль юллары университеты]] | [[Файл:На крыше вид на СИБАДИ 2 (33949794960).jpg|center|128px]] | [[Омск өлкәсе]]<br/>[[Омск]]<br/>[[Совет административ округы (Омск)|Совет административ округы]] | | http://www.sibadi.org/ |- | style='text-align:right'| 110 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4418285|Себер дәүләт сәнәгый университеты]]'' | [[Файл:СибГИУ.jpg|center|128px]] | [[Новокузнецк]] | [[:commons:Category:Siberian State Industrial University|Siberian State Industrial University]] | http://www.sibsiu.ru |- | style='text-align:right'| 111 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4439026|Ставрополь дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Сельскохозяйственный университет Ставрополь.jpg|center|128px]] | [[Ставрополь]] | | http://www.stgau.ru |- | style='text-align:right'| 112 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4439029|Ставрополь дәүләт университеты]]'' | | [[Ставрополь]] | [[:commons:Category:Stavropol State University|Stavropol State University]] | http://www.stavsu.ru |- | style='text-align:right'| 113 | data-sort-value="1930" | 1930-07-10 | [[Урал дәүләт медицина университеты]] | [[Файл:Главный корпус УГМУ.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]]<br/>[[Екатеринбурның Югары Исәт районы|Екатеринбургның Югары Исәт районы]]<br/>[[Екатеринбур шәһәре муниципаль берәмлеге|Екатеринбург шәһәре муниципаль берәмлеге]]<br/>[[Свердловск өлкәсе]] | [[:commons:Category:Ural State Medical University|Ural State Medical University]] | https://usma.ru/ |- | style='text-align:right'| 114 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4476752|Урал дәүләт урман техник университеты]]'' | [[Файл:Уральский лесотехнический университет.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]] | [[:commons:Category:Ural State Forest Engineering University|Ural State Forest Engineering University]] | http://usfeu.ru/ |- | style='text-align:right'| 115 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4476754|Урал дәүләт педагоика университеты]]'' | [[Файл:Ural Pedagogical University (July 2023) - 3.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]] | [[:commons:Category:Ural State Pedagogical university|Ural State Pedagogical university]] | http://www.uspu.ru/ |- | style='text-align:right'| 116 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4476790|Урал элемтә һәм информатика техник университеты]]'' | [[Файл:Biblioteka uisi.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]] | [[:commons:Category:Ural Technical Institute of Communications and Informatics|Ural Technical Institute of Communications and Informatics]] | http://www.uisi.ru/ |- | style='text-align:right'| 117 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4508686|Көньяк Урал дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Chgay.jpg|center|128px]] | [[Чиләбе]] | [[:commons:Category:South Ural State Agrarian University|South Ural State Agrarian University]] | https://юургау.рф/ |- | style='text-align:right'| 118 | data-sort-value="1930" | 1930-08-11 | [[Байкал дәүләт университеты]] | [[Файл:Байкальский государственный университет.jpg|center|128px]] | [[Иркутск]]<br/>''[[:d:Q4376063|Уң яр округы]]''<br/>''[[:d:Q27551718|Иркутск шәһәр округы]]''<br/>[[Иркутск өлкәсе]] | [[:commons:Category:Baikal State University|Baikal State University]] | http://bgu.ru<br/>http://bgu.ru/eng/<br/>https://bgu.ru/chi/<br/>https://bgu.ru/mng/ |- | style='text-align:right'| 119 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q13419624|Төмән дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Republic Street 9, Tyumen (2026-05-02).jpg|center|128px]] | [[Төмән өлкәсе]] | [[:commons:Category:Tyumen State University|Tyumen State University]] | http://www.utmn.ru/ |- | style='text-align:right'| 120 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q18755189|Saint Petersburg State University of Economics and Finance]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | http://www.finec.ru/ |- | style='text-align:right'| 121 | data-sort-value="1931" | 1931-02-10 | [[Удмурт дәүләт университеты]] | [[Файл:Удмуртский государственный университет.jpg|center|128px]] | [[Ижауның Октябрь районы]] | [[:commons:Category:Udmurt State University|Udmurt State University]] | http://udsu.ru |- | style='text-align:right'| 122 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q1614474|Волгоград дәүләт социаль-педагогик университет]]'' | [[Файл:Волгоградский государственный педагогический университет, фото 3.JPG|center|128px]] | [[Волгоград]] | [[:commons:Category:Volgograd State Socio-Pedagogical University|Volgograd State Socio-Pedagogical University]] | http://www.vspu.ru |- | style='text-align:right'| 123 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q2426185|Кырым дәүләт тыйб академиясе]]'' | [[Файл:Simferopol 04-14 img06 University.jpg|center|128px]] | [[Акмәсҗит]] | [[:commons:Category:Crimea State Medical University|Crimea State Medical University]] | http://www.csmu.edu.ua/ |- | style='text-align:right'| 124 | data-sort-value="1931" | 1931-07-13 | [[Воронеж дәүләт педагогика университеты|«Воронеж дәүләт педагогика университеты» югары белем бирү федераль дәүләт бюджет мәгариф учреждениесе]] | [[Файл:Université pédagogique de Voronej R003-004.jpg|center|128px]] | [[Воронеж]]<br/>''[[:d:Q4504348|Центральный районы]]''<br/>''[[:d:Q27538353|Воронеж шәһәр округы]]''<br/>[[Воронеж өлкәсе]] | [[:commons:Category:Voronezh State Pedagogical University|Voronezh State Pedagogical University]] | http://www.vspu.ac.ru/ |- | style='text-align:right'| 125 | data-sort-value="1931" | 1931-10-08 | [[Дагстан дәүләт университеты]] | [[Файл:ДГУ.png|center|128px]] | [[Махачкала]]<br/>''[[:d:Q4426461|Советский районы]]''<br/>''[[:d:Q16638662|Махачкала шәһәр округы]]''<br/>[[Дагстан]] | [[:commons:Category:Dagestan State University|Dagestan State University]] | http://www.dgu.ru |- | style='text-align:right'| 126 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q4198178|Удмурт дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Izhevsk Agricultural Academy-1.jpg|center|128px]] | [[Ижауның Октябрь районы]] | [[:commons:Category:Izhevsk State Agricultural Academy|Izhevsk State Agricultural Academy]] | http://www.izhgsha.ru/ |- | style='text-align:right'| 127 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q4298331|Мичуринск дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Зимний ВУЗ.JPG|center|128px]] | [[Мичуринск]] | | http://www.mgau.ru/ |- | style='text-align:right'| 128 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q4304086|Мәскәү дәүләт өлкә университеты]]'' | [[Файл:Moscow, Radio Street 10.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow Region State University|Moscow Region State University]] | https://eduprosvet.ru/ |- | style='text-align:right'| 129 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q4398493|Ростов дәүләт педагогика университеты]]'' | [[Файл:Пединститут.JPG|center|128px]] | [[Ростов-на-Дону]] | [[:commons:Category:Rostov State Pedagogical University|Rostov State Pedagogical University]] | http://pi.sfedu.ru |- | style='text-align:right'| 130 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q4398497|Ростов дәүләт икътисад университеты]]'' | [[Файл:Rostov-on-Don, Rostov State University of Economics, Russia.jpg|center|128px]] | [[Ростов-на-Дону]] | [[:commons:Category:Rostov State University of Economics|Rostov State University of Economics]] | http://www.rsue.ru |- | style='text-align:right'| 131 | data-sort-value="1931" | 1931-09-12 | ''[[:d:Q4406405|Самара дәүләт икътисад университеты]]'' | | [[Самар]] | | http://www.sseu.ru/ |- | style='text-align:right'| 132 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q4407695|Санкт-Петербург дәүләт үсемлек полимерлары технологик университеты]]'' | [[Файл:Внешний-вштэ.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg State Technological University of Plant Polymers|Saint Petersburg State Technological University of Plant Polymers]] | http://www.gturp.spb.ru/ |- | style='text-align:right'| 133 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q4408459|Сарытау дәүләт социаль-икътисад университеты]]'' | [[Файл:СГСЭУ.jpg|center|128px]] | [[Сарытау]] | | http://www.seun.ru/ |- | style='text-align:right'| 134 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q4476714|Урал дәүләт юридик университеты]]'' | [[Файл:УрГЮУ 2019 01 corr.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]] | [[:commons:Category:Ural State Law University|Ural State Law University]] | http://www.usla.ru/ |- | style='text-align:right'| 135 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q110940012|Komi State Pedagogical Institute]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 136 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q111046861|Kazan Law Institute]]'' | | [[Казан]] | | |- | style='text-align:right'| 137 | data-sort-value="1932" | 1932-03-25 | [[И. Н. Ульянов исемендәге Сембер дәүләт педагогия университеты|Илья Николаевич Ульянов исемендәге Сембер дәүләт педагогия университеты]] | [[Файл:Главный корпус УлГПУ имени И.Н. Ульянова.jpg|center|128px]] | [[Сембер]]<br/>[[Сембернең Ленин районы]]<br/>''[[:d:Q4145679|Сембер шәһәр округы]]''<br/>[[Сембер өлкәсе]] | [[:commons:Category:Ulyanovsk State Pedagogical University|Ulyanovsk State Pedagogical University]] | http://www.ulspu.ru/ |- | style='text-align:right'| 138 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q1055243|Бурят дәүләт университеты]]'' | [[Файл:BSU 5.JPG|center|128px]] | [[Бурятия]] | [[:commons:Category:Buryat State University|Buryat State University]] | http://www.bsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 139 | data-sort-value="1932" | 1932-03-25 | [[Омск дәүләт педагогика университеты]] | [[Файл:OmGPU 1.jpg|center|128px]] | [[Омск]]<br/>[[Үзәк административ округ (Омск)|Үзәк административ округ]]<br/>[[Омск өлкәсе]] | [[:commons:Category:Omsk State Pedagogical University|Omsk State Pedagogical University]] | http://www.omgpu.ru/ |- | style='text-align:right'| 140 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q1628544|Балтыйк дәүләт техника университеты]]'' | [[Файл:БГТУ «ВОЕНМЕХ» им. Д.Ф. Устинова.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Baltic State Technical University|Baltic State Technical University]] | http://www.voenmeh.ru/ |- | style='text-align:right'| 141 | data-sort-value="1932" | 1932-10-01 | [[Әстерхан дәүләт университеты]] | | [[Әстерхан]]<br/>''[[:d:Q4258352|Ленинский районы]]''<br/>''[[:d:Q27532708|Әстерхан шәһәр округы]]''<br/>[[Әстерхан өлкәсе]] | | https://asu-edu.ru/ |- | style='text-align:right'| 142 | data-sort-value="1932" | 1932-03-25 | [[Башкорт дәүләт медицина университеты]] | [[Файл:Bashkortostan State Medical University (March 2025).jpg|center|128px]] | [[Уфа]]<br/>[[Уфаның Киров районы|Киров районы]]<br/>''[[:d:Q15190285|Уфа шәһәр округы]]''<br/>[[Башкортстан]] | [[:commons:Category:Bashkortostan State Medical University|Bashkortostan State Medical University]] | http://www.bashgmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 143 | data-sort-value="1932" | 1932-10-15 | [[Дагстан дәүләт медицина университеты]] | [[Файл:Makhachkala 20180917 131925.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4426461|Советский районы]]'' | [[:commons:Category:Dagestan State Medical University|Dagestan State Medical University]] | https://www.dgmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 144 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q4153922|Дагстан дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Даггау.jpg|center|128px]] | [[Махачкала]] | | https://даггау.рф/ |- | style='text-align:right'| 145 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q4239244|Красноярск дәүләт педагогика университеты]]'' | [[Файл:КГПУ имени В. П. Астафьева.jpg|center|128px]] | [[Красноярск]] | [[:commons:Category:Krasnoyarsk State Pedagogical University|Krasnoyarsk State Pedagogical University]] | http://www.kspu.ru |- | style='text-align:right'| 146 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q4304111|Мәскәү дәүләт икътисад, статистика һәм информатика университеты]]'' | [[Файл:Main MESI.JPG|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://www.mesi.ru |- | style='text-align:right'| 147 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q4366456|Идел буе дәүләт технология университеты]]'' | [[Файл:The main building of Mari state technical university.jpg|center|128px]] | [[Йошкар-Ола]] | [[:commons:Category:Volga State University of Technology|Volga State University of Technology]] | https://www.volgatech.net/ |- | style='text-align:right'| 148 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q4371750|Поморье дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Pomor.State.University.JPG|center|128px]] | | | http://www.pomorsu.ru |- | style='text-align:right'| 149 | data-sort-value="1932" | 1932<br/>1919 | ''[[:d:Q4401554|П. А. Соловьёв исемендәге Рыбинск дәүләт авиация техник университеты]]'' | | [[Рыбинск]] | | http://www.rgata.ru/<br/>http://www.rsatu.ru |- | style='text-align:right'| 150 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q4412318|Төньяк дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Северный государственный медицинский университет.jpg|center|128px]] | [[Архангельск]] | | http://www.nsmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 151 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q4418282|Себер дәүләт тимер юллары университеты]]'' | [[Файл:СГУПС.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск]] | [[:commons:Category:Siberian State Transport University|Siberian State Transport University]] | http://www.stu.ru/ |- | style='text-align:right'| 152 | data-sort-value="1933" | 1933 | ''[[:d:Q779992|Алтай дәүләт педагогика университеты]]'' | [[Файл:Bgpu-1.jpg|center|128px]] | [[Барнавыл]] | | https://www.altspu.ru |- | style='text-align:right'| 153 | data-sort-value="1933" | 1933 | ''[[:d:Q4418232|Себер дәүләт геосистемалар һәм технологияләр университеты]]'' | [[Файл:Siberian Geosystems University.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск]] | | https://sgugit.ru/ |- | style='text-align:right'| 154 | data-sort-value="1934" | 1934-12-05 | [[Көньяк-Урал дәүләт гуманитар-педагогика университеты|Көньяк Урал дәүләт педагогика һәм гуманитар фәннәр университеты]] | [[Файл:Южно-Уральский государственный гуманитарно-педагогический университет f016.jpg|center|128px]] | [[Чиләбе]]<br/>[[Чиләбенең Үзәк районы]]<br/>''[[:d:Q19916281|Чиләбе шәһәр округы]]''<br/>[[Чиләбе өлкәсе]] | [[:commons:Category:South Ural State Humanitarian-Pedagogical University|South Ural State Humanitarian-Pedagogical University]] | http://www.cspu.ru/ |- | style='text-align:right'| 155 | data-sort-value="1934" | 1934 | ''[[:d:Q4186375|Мәскәү читтән торулы халык сәнгать университеты]]'' | [[Файл:Moscow, Armyansky 13,13-1 Aug 2009 01.JPG|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://www.znui.ru |- | style='text-align:right'| 156 | data-sort-value="1934" | 1934 | ''[[:d:Q4248858|Курск дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Курский Государственный Университет.jpg|center|128px]] | [[Курск]] | [[:commons:Category:Kursk State University|Kursk State University]] | http://www.kursk-uni.ru/ |- | style='text-align:right'| 157 | data-sort-value="1934" | 1934-05-09 | [[А. А. Ежевский исемендәге Иркутск дәүләт аграр университеты|Александр Александр улы Ежевский исемендәге Иркутск дәүләт аграр университеты]] | [[Файл:ИрГСХА.JPG|center|128px]] | [[Иркутск өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q1653084|Иркутский районы]]''<br/>''[[:d:Q4300782|Молодёжное авыл җирлеге]]''<br/>''[[:d:Q4300797|Молодёжный бистәсе]]'' | [[:commons:Category:Irkutsk State Agrarian University|Irkutsk State Agrarian University]] | https://irsau.ru/ |- | style='text-align:right'| 158 | data-sort-value="1935" | 1935-08-17 | ''[[:d:Q3533383|Волгоград дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Volgograd State Medical University.jpg|center|128px]] | [[Волгоград]] | [[:commons:Category:Volgograd State Medical University|Volgograd State Medical University]] | http://www.volgmed.ru/ |- | style='text-align:right'| 159 | data-sort-value="1935" | 1935-11-14 | [[Себер дәүләт инженерия һәм биотехнология университеты]] | [[Файл:НГАУ 160.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск өлкәсе]]<br/>[[Новосибирск]]<br/>[[Новосибирскиның Октябрь районы]] | [[:commons:Category:Novosibirsk State Agrarian University|Novosibirsk State Agrarian University]] | https://edubiotech.ru/ |- | style='text-align:right'| 160 | data-sort-value="1935" | 1935-08-17 | [[Новосибирск дәүләт медицина университеты]] | [[Файл:Novosibirsk State Medical Academy.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск өлкәсе]]<br/>[[Новосибирск]]<br/>''[[:d:Q16715469|Үзәк округ]]''<br/>[[Новосибирскиның Үзәк районы]] | [[:commons:Category:Novosibirsk State Medical University|Novosibirsk State Medical University]] | https://en.ngmu.ru/<br/>https://ngmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 161 | data-sort-value="1935" | 1935 | ''[[:d:Q4325461|Новосибирск дәүләт педагогика үниверситеты]]'' | | [[Новосибирск]] | | http://www.nspu.ru/ |- | style='text-align:right'| 162 | data-sort-value="1937" | 1937 | ''[[:d:Q4154244|Ерак Көнчыгыш дәүләт тимер юллар университеты]]'' | [[Файл:極東国立交通大学.jpg|center|128px]] | [[Хабарау|Хабаровск]] | [[:commons:Category:Far Eastern State Transport University|Far Eastern State Transport University]] | http://en.dvgups.ru/<br/>https://www.dvgups.ru/ |- | style='text-align:right'| 163 | data-sort-value="1937" | 1937-09-13 | [[Түбән Новгород дәүләт лингвистика университеты|Нижгар ил телбелем үнивирситите]] | [[Файл:Нижегородский государственный лингвистический университет.jpg|center|128px]] | [[Түбән Новгород]]<br/>[[Нижгарның Нижгар районы]]<br/>''[[:d:Q23898959|Түбән Новгород шәһәр округы]]''<br/>[[Түбән Новгород өлкәсе]] | [[:commons:Category:N. A. Dobrolyubova State Linguistic University of Nizhny Novgorod|N. A. Dobrolyubova State Linguistic University of Nizhny Novgorod]] | http://www.lunn.ru/ |- | style='text-align:right'| 164 | data-sort-value="1937" | 1937<br/>1938 | ''[[:d:Q4439013|Ставрополь дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Ставропольский государственный медицинский университет.jpg|center|128px]] | [[Ставрополь]] | | http://stavmed.com/<br/>http://www.stgmu.ru |- | style='text-align:right'| 165 | data-sort-value="1937" | 1937 | ''[[:d:Q110936726|Orsk Pedagogical Institute]]'' | | [[Орски|Ыр]] | | |- | style='text-align:right'| 166 | data-sort-value="1938" | 1938-02-07 | [[Чечен дәүләт университеты|Әхмәт хаҗи Әбделхәмид улы Кадыйров исемендәге Чечен дәүләт университеты]] | [[Файл:Chechen university 1946.jpg|center|128px]] | [[Грозный]]<br/>''[[:d:Q4258359|Әхмәт районы]]''<br/>''[[:d:Q4144847|Грозный шәһәр округы]]''<br/>[[Чечня]] | [[:commons:Category:Chechen State University|Chechen State University]] | http://www.chesu.ru |- | style='text-align:right'| 167 | data-sort-value="1938" | 1938 | ''[[:d:Q4182332|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге Байкал арты дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]'' | [[Файл:ЗабГГПУ.JPG|center|128px]] | [[Чита]] | | http://www.zabspu.ru/ |- | style='text-align:right'| 168 | data-sort-value="1938" | 1938 | ''[[:d:Q4465237|Тула дәүләт педагогика университеты]]'' | [[Файл:Tula pedagogia universitato.JPG|center|128px]] | [[Тула]] | [[:commons:Category:Tula Pedagogical State University|Tula Pedagogical State University]] | http://tsput.ru/ |- | style='text-align:right'| 169 | data-sort-value="1938" | 1938<br/>1995 | ''[[:d:Q4516673|Байкал арты дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Zabaikalie State University.jpg|center|128px]] | [[Чита]] | | http://zabgu.ru |- | style='text-align:right'| 170 | data-sort-value="1939" | 1939-04-16<br/>1994 | ''[[:d:Q1059283|Николай Фёдорович Катанов исемендәге Хакасия дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Катанов памятник.jpg|center|128px]] | [[Абакан]] | [[:commons:Category:Khakas State University|Khakas State University]] | http://www.khsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 171 | data-sort-value="1939" | 1939 | ''[[:d:Q4174759|Иван Алексеевич Бунин исемендәге Елец дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Елецкий государственный университет имени И. А. Бунина. Главный корпус.jpg|center|128px]] | [[Елец]] | | http://www.elsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 172 | data-sort-value="1939" | 1939 | ''[[:d:Q4385796|Пятигорск дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Lermontovskiy, Pyatigorsk, Stavropolskiy kray, Russia - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Биштау]] | | http://www.pglu.ru |- | style='text-align:right'| 173 | data-sort-value="1940" | 1940-05-07 | ''[[:d:Q4273359|Дәүләт гуманитар-технологик университеты]]'' | | [[Орехово-Зуево]] | | http://www.ggtu.ru/ |- | style='text-align:right'| 174 | data-sort-value="1940" | 1940 | ''[[:d:Q4476709|Урал дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:УрГАУ 2019.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]] | [[:commons:Category:Ural State Agrarian University|Ural State Agrarian University]] | http://www.urgau.ru/ |- | style='text-align:right'| 175 | data-sort-value="1941" | 1941 | ''[[:d:Q1628751|Санкт-Петербург дәүләт аэро-космос приборлары төзелеше университеты]]'' | [[Файл:Главное здание ГУАП.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg State University of Aerospace Instrumentation|Saint Petersburg State University of Aerospace Instrumentation]] | http://www.guap.ru |- | style='text-align:right'| 176 | data-sort-value="1942" | 1942 | ''[[:d:Q3701429|Иван Иванович Ползунов исемендәге Алтай дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Astu barnaul autumn 2008.jpg|center|128px]] | [[Барнавыл]] | [[:commons:Category:Altai State Technical University|Altai State Technical University]] | http://astu.secna.ru/ |- | style='text-align:right'| 177 | data-sort-value="1942" | 1942 | ''[[:d:Q4239243|Красноярск дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Krasnoyarsk State Medical University.jpg|center|128px]] | [[Красноярск]] | [[:commons:Category:Krasnoyarsk State Medical University (KrasSMU)|Krasnoyarsk State Medical University (KrasSMU)]] | https://krasgmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 178 | data-sort-value="1942" | 1942 | ''[[:d:Q30257472|Камчатка дәүләт техник университеты]]'' | | [[Петропавловск-Камчатский]] | | http://kamchatgtu.ru/ |- | style='text-align:right'| 179 | data-sort-value="1943" | 1943-12-03 | ''[[:d:Q4062927|Алтай дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:АГАУ, гланый корпус.jpg|center|128px]] | [[Барнавыл]] | [[:commons:Category:Altai State Agrarian University|Altai State Agrarian University]] | http://www.asau.ru |- | style='text-align:right'| 180 | data-sort-value="1943" | 1943-07-03 | [[Пенза дәүләт университеты]] | [[Файл:Penza State University building 1.jpg|center|128px]] | [[Пенза өлкәсе]]<br/>[[Пенза]]<br/>''[[:d:Q19910489|Ленинский районы]]'' | [[:commons:Category:Penza State University|Penza State University]] | http://www.pnzgu.ru/ |- | style='text-align:right'| 181 | data-sort-value="1943" | 1943 | ''[[:d:Q4398494|Ростов дәүләт төзелеш университеты]]'' | [[Файл:Rgsu.JPG|center|128px]] | [[Ростов-на-Дону]] | [[:commons:Category:Rostov State University of Civil Engineering|Rostov State University of Civil Engineering]] | http://www.rgsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 182 | data-sort-value="1943" | 1943 | ''[[:d:Q4475180|Сембер ил җир үнивиристите]]'' | [[Файл:Новый Венец, 1.jpg|center|128px]] | [[Сембер]] | [[:commons:Category:Ulyanovsk Agricultural Academy|Ulyanovsk Agricultural Academy]] | http://www.ugsha.ru/ |- | style='text-align:right'| 183 | data-sort-value="1944" | 1944-10-14<br/>1944 | ''[[:d:Q277872|Мәскәү гуманитар университеты]]'' | [[Файл:Московский гуманитарный университет 3 корпус.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://www.mosgu.ru/ |- | style='text-align:right'| 184 | data-sort-value="1944" | 1944-10-14 | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | [[Файл:MGIMO-University-main building.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]]<br/>[[Көнбатыш административ округ (Мәскәү)|Көнбатыш административ округ]]<br/>''[[:d:Q1962831|Вернадский проспекты районы]]'' | [[:commons:Category:Moscow State Institute of International Relations|Moscow State Institute of International Relations]] | http://www.mgimo.ru/<br/>https://english.mgimo.ru/ |- | style='text-align:right'| 185 | data-sort-value="1944" | 1944-07-17<br/>1944 | ''[[:d:Q4122967|Волгоград дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Волгоградский государственный аграрный университет.JPG|center|128px]] | [[Волгоград]] | [[:commons:Category:Volgograd State Agricultural University|Volgograd State Agricultural University]] | http://www.volgau.com |- | style='text-align:right'| 186 | data-sort-value="1944" | 1944 | ''[[:d:Q4534008|Көньяк Урал дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Chelyabinsk State Medical Academy.jpg|center|128px]] | [[Чиләбе]] | [[:commons:Category:South Ural State Medical University|South Ural State Medical University]] | http://www.chelsma.ru/ |- | style='text-align:right'| 187 | data-sort-value="1944" | 1944 | ''[[:d:Q4538824|Ярославль дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Yaroslavl Pochtovaya Street 001.jpg|center|128px]] | [[Ярославль]] | | https://ysmu.ru |- | style='text-align:right'| 188 | data-sort-value="1944" | 1944 | ''[[:d:Q4538874|Ярославль дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Главный корпус ЯГТУ.jpg|center|128px]] | [[Ярославль]] | [[:commons:Category:Yaroslavl State Technical University|Yaroslavl State Technical University]] | http://www.ystu.ru |- | style='text-align:right'| 189 | data-sort-value="1948" | 1948 | ''[[:d:Q4210420|Константин Эдуардович Циолковский исемендәге Калуга дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Kaluga 2013 Lunacharskogo 2 north 02 1TM.jpg|center|128px]] | [[Калуга]] | [[:commons:Category:Kaluga State University|Kaluga State University]] | https://tksu.ru/ |- | style='text-align:right'| 190 | data-sort-value="1948" | 1948 | ''[[:d:Q61931372|Кырым мәдәният, сәнгать һәм туризм университеты]]'' | [[Файл:КУКИиТ (2013, 1).jpg|center|128px]] | [[Акмәсҗит]] | | https://kukiit.ru/ |- | style='text-align:right'| 191 | data-sort-value="1949" | 1949-01-05 | [[Сахалин дәүләт университеты]] | [[Файл:SakhGU 1.JPG|center|128px]] | [[Сахалин өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q4145648|Южно-Сахалинск шәһәр округы]]''<br/>[[Южно-Сахалинск]] | [[:commons:Category:Sakhalin State University|Sakhalin State University]] | http://sakhgu.ru |- | style='text-align:right'| 192 | data-sort-value="1949" | 1949 | ''[[:d:Q4154233|Ерак Көнчыгыш дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Г.Благовещенск,Амурская область,ул.Политехническая,86.Благовещенская духовная семинария. Построена в 1885г..JPG|center|128px]] | [[Благовещенск]] | | https://www.dalgau.ru/ |- | style='text-align:right'| 193 | data-sort-value="1949" | 1949 | ''[[:d:Q4262481|Липецк дәүләт педагогика университеты]]'' | [[Файл:Главный корпус ЛГПУ.JPG|center|128px]] | [[Липецк]] | [[:commons:Category:Lipetsk State Pedagogical University|Lipetsk State Pedagogical University]] | http://lspu.lipetsk.ru/ |- | style='text-align:right'| 194 | data-sort-value="1949" | 1949 | ''[[:d:Q13416753|Рязань дәүләт агротехнология университеты]]'' | [[Файл:Acriculture university (Ryazan).JPG|center|128px]] | [[Рязань]] | [[:commons:Category:Ryazan State Agrotechnological University|Ryazan State Agrotechnological University]] | http://www.rgatu.ru |- | style='text-align:right'| 195 | data-sort-value="1950" | 1950 | ''[[:d:Q4244744|Кузбасс дәүләт техника университеты]]'' | [[Файл:KuzSTU.jpg|center|128px]] | [[Кемерово]] | | http://www.kuzstu.ru |- | style='text-align:right'| 196 | data-sort-value="1950" | 1950-04-27 | [[Себер дәүләт физик культура һәм спорт университеты|Себер дәүләт физкультура һәм спорт университеты]] | | [[Омск]]<br/>[[Киров административ округы (Омск)|Киров административ округы]]<br/>[[Омск өлкәсе]] | | http://www.sibsport.ru/ |- | style='text-align:right'| 197 | data-sort-value="1951" | 1951 | ''[[:d:Q1987511|Акъяр дәүләт университеты]]'' | [[Файл:СНТУ. Учебный корпус. Студгородок..JPG|center|128px]] | [[Акъяр]] | | http://sevsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 198 | data-sort-value="1951" | 1951<br/>1930 | ''[[:d:Q4122971|Волгоград дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]'' | [[Файл:Центральный вход в ВолгГАСУ. Корпус Б.jpg|center|128px]] | [[Волгоград]] | [[:commons:Category:Volgograd State University of Architecture and Civil Engineering|Volgograd State University of Architecture and Civil Engineering]] | http://www.vgasu.ru/eng/ |- | style='text-align:right'| 199 | data-sort-value="1951" | 1951 | ''[[:d:Q4304073|М.А. Шолохов ис. Мәскәү дәүләт гуманитар университеты]]'' | [[Файл:SholokhovMoscowStateUniversity2.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Sholokhov Moscow State University for Humanities|Sholokhov Moscow State University for Humanities]] | http://www.mggu-sh.ru |- | style='text-align:right'| 200 | data-sort-value="1951" | 1951 | ''[[:d:Q4402649|Владимир Фёдорович Уткин исемендәге Рязань дәүләт радиотехника университеты]]'' | [[Файл:Памятник Попову .jpg|center|128px]] | [[Рязань]] | [[:commons:Category:Ryazan State Radio Engineering University|Ryazan State Radio Engineering University]] | http://www.rsreu.ru |- | style='text-align:right'| 201 | data-sort-value="1951" | 1951 | ''[[:d:Q30257433|Пенза дәүләт аграр университеты]]'' | | [[Пенза]] | | http://pgau.ru/ |- | style='text-align:right'| 202 | data-sort-value="1952" | 1952 | ''[[:d:Q1736331|Томск дәүләт архитектура һәм төзелеш университеты]]'' | [[Файл:Tomsk-State-University-of-Architecture-and-Building.jpg|center|128px]] | [[Тум|Томск]] | [[:commons:Category:Tomsk State University of Architecture and Building|Tomsk State University of Architecture and Building]] | http://www.tsuab.ru |- | style='text-align:right'| 203 | data-sort-value="1952" | 1952 | ''[[:d:Q1773512|Россия дәүләт туризм һәм сервис университеты]]'' | [[Файл:Mgus-rgutis.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://www.rguts.ru/ |- | style='text-align:right'| 204 | data-sort-value="1952" | 1952-02-22 | [[М. Т. Калашников исемендәге Ижевск дәүләт техник университеты|Михаил Тимофеевич Калашников исемендәге Ижевск дәүләт техник университеты]] | [[Файл:Izhevsk State Technical University main building.jpg|center|128px]] | [[Ижауның Октябрь районы]] | [[:commons:Category:Izhevsk State Technical University|Izhevsk State Technical University]] | http://inter.istu.ru/<br/>https://istu.ru/ |- | style='text-align:right'| 205 | data-sort-value="1952" | 1952 | ''[[:d:Q111108296|Borisoglebsk State Pedagogical Institute]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 206 | data-sort-value="1953" | 1953 | ''[[:d:Q4239242|Красноярск дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Торговый дом Гадалова И. Г.jpg|center|128px]] | [[Красноярск]] | [[:commons:Category:Krasnoyarsk State Agrarian University|Krasnoyarsk State Agrarian University]] | http://www.kgau.ru/ |- | style='text-align:right'| 207 | data-sort-value="1953" | 1953 | ''[[:d:Q4304106|Кирилл Григорьевич Разумовский исемендәге Мәскәү дәүләт технология һәм идарә университеты]]'' | [[Файл:МГУТУ главное здание.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow State University of Technology and Management|Moscow State University of Technology and Management]] | https://www.mgutm.ru/ |- | style='text-align:right'| 208 | data-sort-value="1953" | 1953 | ''[[:d:Q4418283|Себер дәүләт телекоммуникация һәм информатика университеты]]'' | [[Файл:Сибирский государственный университет телекоммуникаций и информатики 01.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск]] | [[:commons:Category:Siberian State University of Telecommunications and Informatics|Siberian State University of Telecommunications and Informatics]] | http://www.sibsutis.ru |- | style='text-align:right'| 209 | data-sort-value="1954" | 1954 | ''[[:d:Q3461622|Алтай дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Altai State Medical University 1.jpg|center|128px]] | [[Барнавыл]] | [[:commons:Category:Altai State Medical University|Altai State Medical University]] | http://www.asmurussia.com |- | style='text-align:right'| 210 | data-sort-value="1954" | 1954 | ''[[:d:Q3533388|Тверь дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Тверской государственный медицинский университет.jpg|center|128px]] | [[Тверь]] | [[:commons:Category:Tver State Medical University|Tver State Medical University]] | https://tvgmu.ru |- | style='text-align:right'| 211 | data-sort-value="1955" | 1955-09-14 | [[Ырынбур дәүләт университеты]] | [[Файл:Orenburg State University (October 2025) - 0 1.jpg|center|128px]] | [[Ырынбур өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q4144855|Ырынбур шәһәр округы]]''<br/>[[Ырынбур]]<br/>''[[:d:Q32362081|Үзәк районы]]'' | [[:commons:Category:Orenburg State University|Orenburg State University]] | http://osu.ru/ |- | style='text-align:right'| 212 | data-sort-value="1955" | 1955 | ''[[:d:Q4219236|Кемерово дәүләт медицина университеты]]'' | | [[Кемерово]] | | https://www.kemsmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 213 | data-sort-value="1955" | 1955 | ''[[:d:Q4230202|Амурдагы Комсомольск дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Knastu3.jpg|center|128px]] | [[Амурдагы Комсомольск]] | [[:commons:Category:Komsomolsk-on-Amur State University|Komsomolsk-on-Amur State University]] | https://knastu.ru/ |- | style='text-align:right'| 214 | data-sort-value="1955" | 1955 | ''[[:d:Q4407700|Санкт-Петербург дәүләт гражданнар авиациясе университеты]]'' | [[Файл:SPbGUGA.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg State University of Civil Aviation|Saint Petersburg State University of Civil Aviation]] | https://spbguga.ru/ |- | style='text-align:right'| 215 | data-sort-value="1955" | 1955<br/>1962 | ''[[:d:Q5329352|Көнчыгыш Себер дәүләт технология һәм идарә университеты]]'' | [[Файл:Ulan-Ude 20170625 125822.jpg|center|128px]] | [[Улан-Удэ]] | [[:commons:Category:East Siberia State University of Technology and Management|East Siberia State University of Technology and Management]] | http://esstu.ru/<br/>http://www.esstu.ru |- | style='text-align:right'| 216 | data-sort-value="1956" | 1956-06-23 | [[Урал дәүләт тимер юллары университеты]] | [[Файл:УрГУПС.jpg|center|128px]] | [[Свердловск өлкәсе]]<br/>[[Екатеринбур шәһәре муниципаль берәмлеге|Екатеринбург шәһәре муниципаль берәмлеге]]<br/>[[Екатеринбург]]<br/>[[Екатеринбурның Тимер юл районы|Екатиринбурның Тимер юл районы]] | | http://www.usurt.ru/ |- | style='text-align:right'| 217 | data-sort-value="1956" | 1956-10-05 | [[«Югары нефть мәктәбе» Әлмәт дәүләт технология университеты]] | [[Файл:Альметьевск. Высшая школа нефти (01).jpg|center|128px]] | [[Әлмәт]]<br/>[[Әлмәт районы]]<br/>[[Татарстан]] | [[:commons:Category:Almetyevsk State Technological University «Higher School of Oil»|Almetyevsk State Technological University «Higher School of Oil»]] | https://агту-вшн.рф/ |- | style='text-align:right'| 218 | data-sort-value="1956" | 1956 | ''[[:d:Q4239246|Красноярск дәүләт техника университеты]]'' | [[Файл:Krasnoyarsk kgtu proc.jpg|center|128px]] | [[Красноярск]] | [[:commons:Category:Krasnoyarsk State Technical University|Krasnoyarsk State Technical University]] | |- | style='text-align:right'| 219 | data-sort-value="1956" | 1956-11-01 | [[Липецк дәүләт техник университеты]] | [[Файл:Фасад ЛГТУ.jpg|center|128px]] | [[Липецк]]<br/>''[[:d:Q4426443|Советский районы]]''<br/>''[[:d:Q27588357|Липецк шәһәр округы]]''<br/>[[Липецк өлкәсе]] | [[:commons:Category:Lipetsk State Technical University|Lipetsk State Technical University]] | http://www.stu.lipetsk.ru/ |- | style='text-align:right'| 220 | data-sort-value="1956" | 1956 | ''[[:d:Q4267921|Lugansk State Medical University]]'' | | [[Луганск]]<br/>[[Lugansk Xalıq Respublikası|Луганск халык республикасы]] | | https://lgmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 221 | data-sort-value="1956" | 1956-01-04 | ''[[:d:Q4366452|Идел буе дәүләт телекоммуникацияләр һәм информатика университеты]]'' | [[Файл:Поволжский Гос. Университет Телекоммуникации и Информатики - 2011-01-31.jpg|center|128px]] | [[Самар]] | | https://www.psuti.ru |- | style='text-align:right'| 222 | data-sort-value="1956" | 1956 | ''[[:d:Q4418318|Себер кулланучылар кооперациясе университеты]]'' | [[Файл:СибУПК 03.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск]] | [[:commons:Category:Siberian University of Consumer Cooperatives|Siberian University of Consumer Cooperatives]] | http://www.sibupk.su |- | style='text-align:right'| 223 | data-sort-value="1957" | 1957-09-18 | [[Сембер дәүләт техник университеты]] | [[Файл:Ulstu.jpg|center|128px]] | [[Сембер өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q4145679|Сембер шәһәр округы]]''<br/>[[Сембер]]<br/>[[Сембернең Ленин районы]] | [[:commons:Category:Ulyanovsk State Technical University|Ulyanovsk State Technical University]] | http://ulstu.ru<br/>https://ulstu.ru/en/ |- | style='text-align:right'| 224 | data-sort-value="1957" | 1957 | ''[[:d:Q4095958|Братск дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Братский государственный университет.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q132732|Bratsk]]'' | | http://www.brstu.ru/<br/>https://brstu.ru |- | style='text-align:right'| 225 | data-sort-value="1957" | 1957-04-05 | [[Х. М. Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты|Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты]] | [[Файл:ГУК КБГУ новый.jpg|center|128px]] | [[Налчык]]<br/>''[[:d:Q19908781|Нальчик шәһәр округы]]''<br/>[[Кабарда-Балкария]] | [[:commons:Category:Kabardino-Balkarian State University|Kabardino-Balkarian State University]] | https://kbsu.ru |- | style='text-align:right'| 226 | data-sort-value="1957" | 1957 | ''[[:d:Q13416757|Диңгез буе дәүләт аграр-технологик университет]]'' | [[Файл:Уссурийск, дома на ул Раздольная.jpg|center|128px]] | [[Уссурийск]] | | http://primacad.ru/<br/>http://www.primacad.ru/ |- | style='text-align:right'| 227 | data-sort-value="1958" | 1958-03-29 | [[Тын океан дәүләт университеты]] | [[Файл:Togu entrance.jpg|center|128px]] | [[Хабаровск крае]]<br/>''[[:d:Q27517125|Хабаровск шәһәр округы]]''<br/>[[Хабарау|Хабаровск]]<br/>''[[:d:Q4200937|Индустриальный районы]]'' | [[:commons:Category:Pacific National University|Pacific National University]] | https://togudv.ru/en/<br/>https://togudv.ru/ru/<br/>https://togudv.ru/zh/ |- | style='text-align:right'| 228 | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q2324453|Тын океан дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Vladivostok State Medical University (October 2024).jpg|center|128px]] | [[Владивосток]] | [[:commons:Category:Vladivostok State Medical University|Vladivostok State Medical University]] | https://tgmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 229 | data-sort-value="1958" | 1958-10-17 | ''[[:d:Q4211795|Витус Беринг исемендәге Камчатка дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Petropavlovsk-Kamchatsky building 01.jpg|center|128px]] | [[Петропавловск-Камчатский]] | | http://www.kamgu.ru |- | style='text-align:right'| 230 | data-sort-value="1958" | 1958-04-01 | ''[[:d:Q4348484|Пенза дәүләт архитектура һәм төзелеш университеты]]'' | | [[Пенза]] | | http://www.pguas.ru/ |- | style='text-align:right'| 231 | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q4450874|Тамбов дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Здание губернской земской управы - 3.jpg|center|128px]] | [[Тамбов]] | [[:commons:Category:TGTU main building|TGTU main building]] | https://tstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 232 | data-sort-value="1958" | 1958 | [[Ухта дәүләт техник университеты]] | [[Файл:Ukhta university.JPG|center|128px]] | [[Ухта]]<br/>''[[:d:Q2602523|Ухта шәһәр округы]]''<br/>[[Коми Республикасы]] | [[:commons:Category:Ukhta State Technical University|Ukhta State Technical University]] | https://cn.ugtu.net/<br/>https://en.ugtu.net/<br/>https://fr.ugtu.net/<br/>https://угту.рф |- | style='text-align:right'| 233 | data-sort-value="1959" | 1959 | ''[[:d:Q4146737|Төньяк Урал аръягы дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Tyumen-TGU.JPG|center|128px]] | [[Төмән]] | [[:commons:Category:Alexander Realschool (Tyumen)|Alexander Realschool (Tyumen)]] | http://www.tsaa.ru |- | style='text-align:right'| 234 | data-sort-value="1959" | 1959-12-30 | ''[[:d:Q4348462|Пенза дәүләт технология университеты]]'' | | | | http://www.penzgtu.ru |- | style='text-align:right'| 235 | data-sort-value="1960" | 1960 | [[Россия халыклар дуслыгы университеты]] | [[Файл:Rudn-024.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]]<br/>[[Көньяк-Көнбатыш административ округ (Мәскәү)|Көньяк-Көнбатыш административ округ]]<br/>''[[:d:Q122788|Коньково]]'' | [[:commons:Category:Peoples' Friendship University of Russia|Peoples' Friendship University of Russia]] | http://www.rudn.ru<br/>https://ar.rudn.ru/<br/>https://cn.rudn.ru/<br/>https://eng.rudn.ru/<br/>https://esp.rudn.ru/<br/>https://fr.rudn.ru/ |- | style='text-align:right'| 236 | data-sort-value="1960" | 1960-11-22 | [[Төньяк-Көнчыгыш дәүләт университеты]] | | [[Магадан өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q27588372|Магадан шәһәр округы]]''<br/>[[Магадан]] | | http://www.svgu.ru/ |- | style='text-align:right'| 237 | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q4166430|Тын дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Донской государственный аграрный университет.jpg|center|128px]] | [[Новочеркасск]] | | http://www.dongau.ru |- | style='text-align:right'| 238 | data-sort-value="1962" | 1962-06-30 | [[Макар Евсевьевич Евсевьев исемендәге Мордовия дәүләт педагогика университеты]] | [[Файл:EVSMGPI.JPG|center|128px]] | [[Саранск]]<br/>''[[:d:Q19915751|Октябрьский районы]]''<br/>''[[:d:Q4145676|Саранск шәһәр бүлгесе]]''<br/>[[Мордовия]] | [[:commons:Category:Evseviev Mordovian State Pedagogical University|Evseviev Mordovian State Pedagogical University]] | http://mordgpi.ru/ |- | style='text-align:right'| 239 | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q4460386|Томск дәүләт идарә итү системалары һәм радиоэлектроника университеты]]'' | [[Файл:Tomsk State University of Control Systems and Radioelectronics.jpg|center|128px]] | [[Тум|Томск]] | [[:commons:Category:Tomsk State University of Control Systems and Radioelectronics|Tomsk State University of Control Systems and Radioelectronics]] | http://www.tusur.ru/<br/>http://www.tusur.ru/en/ |- | style='text-align:right'| 240 | data-sort-value="1963" | 1963 | ''[[:d:Q4239251|Красноярск дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Krasnoyarsk State University building in December 2006.jpg|center|128px]] | [[Красноярск]] | [[:commons:Category:Krasnoyarsk State University|Krasnoyarsk State University]] | |- | style='text-align:right'| 241 | data-sort-value="1963" | 1963 | ''[[:d:Q4467479|Төмән дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Тюменский государственный медицинский университет.jpg|center|128px]] | [[Төмән]] | [[:commons:Category:Tyumen State Medical University|Tyumen State Medical University]] | https://www.tyumsmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 242 | data-sort-value="1964" | 1964 | ''[[:d:Q4533671|Көньяк-Көнбатыш дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Юго-Западный государственный университет.jpg|center|128px]] | [[Курск]] | [[:commons:Category:KurskSTU|KurskSTU]] | http://swsu.ru |- | style='text-align:right'| 243 | data-sort-value="1967" | 1967-10-10 | [[Урал дәүләт икътисад университеты]] | [[Файл:Ural State University of Economics (Aug 2024) - 2.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]]<br/>[[Екатеринбурның Ленин районы|Екатеринбургның Ленин районы]]<br/>''[[:d:Q19908245|Центр]]''<br/>[[Свердловск өлкәсе]] | [[:commons:Category:Ural State University of Economics|Ural State University of Economics]] | http://www.usue.ru/ |- | style='text-align:right'| 244 | data-sort-value="1967" | 1967-08-17 | [[И. Н. Ульянов исемендәге Чуаш дәүләт университеты]] | [[Файл:Здание Чебоксарского медицинского техникума.jpg|center|128px]] | [[Чабаксар]] | | http://www.chuvsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 245 | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q3272997|"Мәскәү радиотехника, электроника һәм автоматика институты" (МИРЭА) Россия технология университеты]]'' | [[Файл:МИРЭА — Российский технологический университет, 2024 год.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:MIREA - Russian Technological University|MIREA - Russian Technological University]] | http://www.mirea.ru |- | style='text-align:right'| 246 | data-sort-value="1967" | 1967-01-18 | [[Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты|Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университеты]] | [[Файл:БГПУ (Уфа).jpg|center|128px]] | [[Уфа]]<br/>[[Уфаның Киров районы|Киров районы]]<br/>[[Башкортстан]] | [[:commons:Category:Akmulla Bashkir State Pedagogical University|Akmulla Bashkir State Pedagogical University]] | http://www.bspu.ru/ |- | style='text-align:right'| 247 | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q4112965|Владивосток дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Кампус.jpg|center|128px]] | [[Владивосток]] | [[:commons:Category:VSUES|VSUES]] | http://vvsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 248 | data-sort-value="1968" | 1968-07-18 | [[Казан дәүләт энергетика университеты]] | [[Файл:Kazan State Power Engineering University (2023-07-18) 04.jpg|center|128px]] | [[Казан]]<br/>[[Казанның Киров районы|Киров районы]]<br/>[[Кәҗә бистәсе]]<br/>[[Татарстан]] | [[:commons:Category:Kazan State Power Engineering University|Kazan State Power Engineering University]] | http://www.kgeu.ru/ |- | style='text-align:right'| 249 | data-sort-value="1969" | 1969 | ''[[:d:Q4243511|Кубань дәүләт физкультура, спорт һәм туризм университеты]]'' | [[Файл:2023-10-22. Краснодар DSC 7545.jpg|center|128px]] | [[Краснодар]] | | https://kgufkst.ru/ |- | style='text-align:right'| 250 | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q4397991|Бөтенрусия дәүләт юстиция университеты]]'' | [[Файл:Всероссийский государственный университет юстиции (Ростов-на-Дону).jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Russian Law Academy of Ministry of Justice|Russian Law Academy of Ministry of Justice]] | http://rpa-mu.ru |- | style='text-align:right'| 251 | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q4476757|Урал дәүләт физкультура университеты]]'' | [[Файл:Здание филиала Уральского государственного университета физической культуры в Екатеринбурге.jpg|center|128px]] | [[Чиләбе]] | [[:commons:Category:Ural State University of Physical Culture|Ural State University of Physical Culture]] | https://www.uralgufk.ru/ |- | style='text-align:right'| 252 | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q4304092|Мәскәү дәүләт техник граждан авиациясе университеты]]'' | [[Файл:Московский государственный технический университет гражданской авиации (30970622913).jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow State Technical University of Civil Aviation|Moscow State Technical University of Civil Aviation]] | http://www.mstuca.ru/ |- | style='text-align:right'| 253 | data-sort-value="1971" | 1971 | [[Төмән дәүләт архитектура-төзелеш университеты]] | [[Файл:Строительная академия (Тюмень)-3.jpg|center|128px]] | [[Төмән]] | | http://www.tgasu.ru/ |- | style='text-align:right'| 254 | data-sort-value="1972" | 1972 | [[Урал дәүләт архитектура-сәнгать университеты]] | [[Файл:УралГАХА.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]] | [[:commons:Category:University of Architecture and Art (Yekaterinburg)|University of Architecture and Art (Yekaterinburg)]] | http://www.usaaa.ru/ |- | style='text-align:right'| 255 | data-sort-value="1972" | 1972 | ''[[:d:Q2563821|Дагстан дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Дагестанский ГТУ.jpg|center|128px]] | [[Махачкала]] | | https://www.dstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 256 | data-sort-value="1973" | 1973 | ''[[:d:Q4406404|Идел буе дәүләт тимер юллар университеты]]'' | [[Файл:Samara State University of Transport Communications main building.jpg|center|128px]] | [[Самар]] | [[:commons:Category:Samara State University of Transport Communications|Samara State University of Transport Communications]] | http://www.samgups.ru/ |- | style='text-align:right'| 257 | data-sort-value="1974" | 1974 | [[Ф.М. Достоевский исемендәге Омск дәүләт университеты|Омск дәүләт университеты]] | [[Файл:Главный корпус ОмГУ им. Ф.М. Достоевского.jpg|center|128px]] | [[Омск өлкәсе]] | | http://www.omsu.ru |- | style='text-align:right'| 258 | data-sort-value="1975" | 1975 | ''[[:d:Q4064597|Амур дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Амурский Государственный университет.JPG|center|128px]] | [[Благовещенск]] | [[:commons:Category:Amur State University|Amur State University]] | http://www.amursu.ru/ |- | style='text-align:right'| 259 | data-sort-value="1975" | 1975 | [[Иркутск дәүләт бәйләнеш юллары университеты|Иркутск дәүләт тимер юл транспорты университеты]] | [[Файл:Irgups.jpg|center|128px]] | [[Иркутск]] | [[:commons:Category:Irkutsk State Transport University|Irkutsk State Transport University]] | http://www.irgups.ru<br/>https://www.irgups.ru/ |- | style='text-align:right'| 260 | data-sort-value="1975" | 1975 | ''[[:d:Q4336880|Орёл дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Oryol State Agrarian University - Main building.jpg|center|128px]] | [[Орёл]] | [[:commons:Category:Oryol State Agrarian University|Oryol State Agrarian University]] | http://www.orelsau.ru |- | style='text-align:right'| 261 | data-sort-value="1976" | 1976 | [[Чиләбе дәүләт университеты]] | [[Файл:Chelyabinsk State University (June 2025) - 0 1.jpg|center|128px]] | [[Чиләбе]] | [[:commons:Category:Chelyabinsk State University|Chelyabinsk State University]] | http://www.csu.ru/ |- | style='text-align:right'| 262 | data-sort-value="1978" | 1978 | ''[[:d:Q4081704|Василий Яковлевич Горин исемендәге Белгород дәүләт аграр университеты]]'' | | [[Белгород]] | | http://www.bsaa.edu.ru/ |- | style='text-align:right'| 263 | data-sort-value="1978" | 1978 | [[Белгород кооперация, икътисад һәм хокук университеты]] | [[Файл:BUPK.jpg|center|128px]] | [[Белгород]] | | http://www.bukep.ru |- | style='text-align:right'| 264 | data-sort-value="1979" | 1979-09-01 | [[Россия дәүләт һөнәри-педагогика университеты]] | [[Файл:Architecture of Yekaterinburg (July '22) - 9.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбурның Орджоникидзе районы|Екатиринбурның Орҗоникидзе районы]] | [[:commons:Category:Russian State Vocational Pedagogical University|Russian State Vocational Pedagogical University]] | http://www.rsvpu.ru/ |- | style='text-align:right'| 265 | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q4097525|Брянск дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Bgau-2015.JPG|center|128px]] | [[Брянск]] | | http://www.bgsha.com/ |- | style='text-align:right'| 266 | data-sort-value="1980" | 1980 | [[Волгоград дәүләт университеты]] | [[Файл:Volgograd State University 003.jpg|center|128px]] | [[Волгоград]] | [[:commons:Category:Volgograd State University|Volgograd State University]] | http://www.volsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 267 | data-sort-value="1981" | 1981 | ''[[:d:Q4366451|Идел буе дәүләт сервис университеты]]'' | [[Файл:Пвгус.jpg|center|128px]] | [[Тольятти]] | [[:commons:Category:Volga Region State University of Service|Volga Region State University of Service]] | http://www.tolgas.ru/vrsus/university/ |- | style='text-align:right'| 268 | data-sort-value="1981" | 1981-06-25 | ''[[:d:Q28656901|Валерий Мухамедович Коков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт аграр университеты]]'' | | [[Налчык]] | | http://www.kbgau.ru |- | style='text-align:right'| 269 | data-sort-value="1986" | 1986 | ''[[:d:Q4446468|Соргыт дәүләт педагогика университеты]]'' | | [[Соргыт]] | [[:commons:Category:Surgut State Pedagogical University|Surgut State Pedagogical University]] | http://www.surgpu.ru |- | style='text-align:right'| 270 | data-sort-value="1988" | 1988 | ''[[:d:Q4318744|Нижневартовск дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Главный корпус НВГУ.jpg|center|128px]] | [[Түбән Варта]] | [[:commons:Category:Nizhnevartovsk State University|Nizhnevartovsk State University]] | https://nvsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 271 | data-sort-value="1989" | 1989 | ''[[:d:Q4325440|Андрей Дмитриевич Крячков исемендәге Новосибирск дәүләт архитектура, дизайн һәм сәнгатьләр университеты]]'' | [[Файл:Здание госучреждений, Новосибирск.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск]]<br/>[[Новосибирскиның Үзәк районы]] | | http://nsuada.ru/en |- | style='text-align:right'| 272 | data-sort-value="1989" | 1989 | ''[[:d:Q4377625|Шолом-Алейхем исемендәге Амур буе дәүләт университеты]]'' | [[Файл:ПГУ им. Шолом-Алейхема.jpg|center|128px]] | [[Яһүд автономияле өлкәсе]] | | http://pgusa.ru/ |- | style='text-align:right'| 273 | data-sort-value="1990" | 1990 | ''[[:d:Q1084099|Санкт-Петербург христиан университеты]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | http://www.spbcu.ru/ |- | style='text-align:right'| 274 | data-sort-value="1990" | 1990 | ''[[:d:Q4152027|Гуманитар университет]]'' | [[Файл:Гуманитарный университет(зимой).jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]] | [[:commons:Category:Humanitarian University|Humanitarian University]] | http://www.gu-ural.ru/ |- | style='text-align:right'| 275 | data-sort-value="1990" | 1990-12-27 | ''[[:d:Q4407744|Санкт-Петербург идарә технологияләре һәм икътисад университеты]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | https://www.spbume.ru/ |- | style='text-align:right'| 276 | data-sort-value="1991" | 1991 | ''[[:d:Q118736|Мәскәү бәйсез университеты]]'' | [[Файл:IUM Building.JPG|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://ium.mccme.ru/ |- | style='text-align:right'| 277 | data-sort-value="1991" | 1991 | [[Россия дәүләт гуманитар университеты]] | [[Файл:RGGU facade (Nikolskaya) 01.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Russian State University for the Humanities|Russian State University for the Humanities]] | https://www.rsuh.ru/ |- | style='text-align:right'| 278 | data-sort-value="1991" | 1991 | ''[[:d:Q4153929|Дагстан дәүләт халык хуҗалыгы университеты]]'' | | [[Махачкала]] | | https://dgunh.ru/ |- | style='text-align:right'| 279 | data-sort-value="1991" | 1991-09-14 | ''[[:d:Q4288589|Мәскәү халыкара университеты]]'' | [[Файл:Главный корпус Московского международного университета со стороны Ленинградского шоссе.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:International University in Moscow|International University in Moscow]] | https://mi.university/ |- | style='text-align:right'| 280 | data-sort-value="1991" | 1991 | ''[[:d:Q4376232|Изге Тихон Православ гуманитар университеты]]'' | [[Файл:Московский епархиальный дом 7 апреля 2025 года (6).jpg|center|128px]] | | [[:commons:Category:St. Tikhon Orthodox University|St. Tikhon Orthodox University]] | http://pstgu.ru/ |- | style='text-align:right'| 281 | data-sort-value="1991" | 1991 | ''[[:d:Q4398106|Россия яңа университеты]]'' | [[Файл:РосНОУ 20220810 102124.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://www.rosnou.ru/ |- | style='text-align:right'| 282 | data-sort-value="1992" | 1992 | ''[[:d:Q4258144|Александр Сергеевич Пушкин исемендәге Ленинград дәүләт университеты]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Pushkin Leningrad State University|Pushkin Leningrad State University]] | https://www.lengu.ru |- | style='text-align:right'| 283 | data-sort-value="1993" | 1993 | ''[[:d:Q4144551|Таулы Алтай дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Gasu a 1.jpg|center|128px]] | [[Таулы Алтай]] | | http://www.gasu.ru/ |- | style='text-align:right'| 284 | data-sort-value="1993" | 1993 | ''[[:d:Q4288333|Халыкара Көнчыгыш Европа университеты]]'' | [[Файл:IEEU building in Izhevsk.jpg|center|128px]] | [[Ижау]] | [[:commons:Category:International East-European University|International East-European University]] | http://www.mveu.ru/ |- | style='text-align:right'| 285 | data-sort-value="1993" | 1993 | ''[[:d:Q4398112|Изге Алладан сүз итүче Яхъя исемендәге Россия православ университеты]]'' | [[Файл:Eggs. Russian Orthodox University. University Administration. 2013-06-03, Moscow.JPG|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Russian Orthodox University|Russian Orthodox University]] | http://rpu-rf.ru/ |- | style='text-align:right'| 286 | data-sort-value="1993" | 1993-05-26 | ''[[:d:Q4446469|Соргыт дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Главный корпус Сургутского Государственного Университета.jpg|center|128px]] | [[Соргыт]] | [[:commons:Category:Surgut State University|Surgut State University]] | http://www.surgu.ru |- | style='text-align:right'| 287 | data-sort-value="1993" | 1993 | ''[[:d:Q30257746|Сергей Юльевич Витте исемендәге Мәскәү университеты]]'' | | [[Мәскәү]] | | https://www.muiv.ru/ |- | style='text-align:right'| 288 | data-sort-value="1994" | 1994-05-31<br/>1918-02-24 | [[Омск дәүләт аграр университеты|Пётр Аркадьевич Столыпин исемендәге Омск дәүләт аграр университеты]] | [[Файл:Agraruni Omsk.JPG|center|128px]] | [[Омск]]<br/>[[Омск өлкәсе]]<br/>[[Совет административ округы (Омск)|Совет административ округы]] | [[:commons:Category:Omsk State Agrarian University|Omsk State Agrarian University]] | http://www.omgau.ru |- | style='text-align:right'| 289 | data-sort-value="1994" | 1994<br/>1994-11-28 | ''[[:d:Q929378|Санкт-Петербургтагы Европа университеты]]'' | [[Файл:LogoEU 07 rus center.png|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:European University at Saint Petersburg|European University at Saint Petersburg]] | http://www.eu.spb.ru |- | style='text-align:right'| 290 | data-sort-value="1994" | 1994 | ''[[:d:Q1366589|«Дубна» дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Университет Дубна.jpg|center|128px]] | [[Дубна]] | [[:commons:Category:Dubna University|Dubna University]] | https://www.uni-dubna.ru/ |- | style='text-align:right'| 291 | data-sort-value="1994" | 1994 | ''[[:d:Q4146754|Гуманитар фәннәр дәүләт академик университеты]]'' | [[Файл:Moscow, Maronovsky 26 May 2010 02.JPG|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:State Academic University for the Humanities|State Academic University for the Humanities]] | https://gaugn.ru/<br/>https://gaugn.ru/en-us/ |- | style='text-align:right'| 292 | data-sort-value="1994" | 1994 | [[В. Г. Тимирясов исемендәге Казан инновацион университеты]] | [[Файл:Дом Манакова.jpg|center|128px]] | [[Казан]]<br/>[[Казанның Вахитов районы|Вахит районы]]<br/>[[Татарстан]] | | http://www.киу.рф |- | style='text-align:right'| 293 | data-sort-value="1995" | 1995 | [[Тыва дәүләт университеты]] | [[Файл:TuvSU.jpg|center|128px]] | [[Кызыл (шәһәр)|Кызыл]] | [[:commons:Category:Tuvan State University|Tuvan State University]] | http://tuvsu.ru |- | style='text-align:right'| 294 | data-sort-value="1995" | 1995 | [[Курган дәүләт университеты]] | [[Файл:Okn-117-1.jpg|center|128px]] | [[Курган]] | [[:commons:Category:Kurgan State University|Kurgan State University]] | http://www.kgsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 295 | data-sort-value="1995" | 1995-03-01 | ''[[:d:Q4304063|Мәскәү шәһәр педагогика университеты]]'' | [[Файл:Представительский корпус МГПУ на улице Садовая-Самотёчная, д. 8. У входа.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://www.mgpu.ru/ |- | style='text-align:right'| 296 | data-sort-value="1995" | 1995 | ''[[:d:Q4304319|«Синергия» Мәскәү финанс-сәнәгый университеты]]'' | [[Файл:Elpendaĵo de la Universitato Sinergia.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Synergy University|Synergy University]] | http://synergy.ru/ |- | style='text-align:right'| 297 | data-sort-value="1996" | 1996 | ''[[:d:Q4146807|Гатчина дәүләт университеты]]'' | | | | http://www.gief.ru/ |- | style='text-align:right'| 298 | data-sort-value="1996" | 1996 | ''[[:d:Q4304064|Мәскәү дәүләт психология һәм педагогика университеты]]'' | | [[Мәскәү]] | | http://mgppu.ru |- | style='text-align:right'| 299 | data-sort-value="1997" | 1997 | ''[[:d:Q123422536|Евразия икътисади җәмгыятенең Парламентара Ассамблеясе каршысындагы университет]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | https://miep.spb.ru/ |- | style='text-align:right'| 300 | data-sort-value="1997" | 1997 | ''[[:d:Q134732210|Идарә һәм инновацион технологияләр университеты]]'' | | [[Мәскәү]] | | https://uuait.ru/ |- | style='text-align:right'| 301 | data-sort-value="1998" | 1998 | ''[[:d:Q7090782|Себер юридик университеты]]'' | | [[Омск]] | [[:commons:Category:The Omsk Law Institute|The Omsk Law Institute]] | https://siblu.ru/ |- | style='text-align:right'| 302 | data-sort-value="1998" | 1998 | ''[[:d:Q7381992|Россия гадел хөкем университеты]]'' | | [[Мәскәү]] | | http://www.raj.ru |- | style='text-align:right'| 303 | data-sort-value="1999" | 1999 | ''[[:d:Q30257684|Institute of World Civilizations]]'' | | [[Мәскәү]]<br/>''[[:d:Q2704875|Yakimanka District]]'' | [[:commons:Category:Leninsky Prospekt, 1|Leninsky Prospekt, 1]] | https://uwc-z.ru/ |- | style='text-align:right'| 304 | data-sort-value="2001" | 2001 | ''[[:d:Q4533707|Югра дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Ugrasu glavnii korpus.JPG|center|128px]] | [[Ханты-Мансийск]] | [[:commons:Category:Yugra State University|Yugra State University]] | https://www.ugrasu.ru/ |- | style='text-align:right'| 305 | data-sort-value="2003" | 2003 | ''[[:d:Q1987532|Заокский адвентист университеты]]'' | [[Файл:Zaokskiy, Tulskaya oblast', Russia, 301000 - panoramio (6).jpg|center|128px]] | | [[:commons:Category:Zaoksky Adventist University|Zaoksky Adventist University]] | http://www.zau.ru/ |- | style='text-align:right'| 306 | data-sort-value="2009" | 2009-10-21 | ''[[:d:Q4398096|Россия халыкара олимпик университеты]]'' | [[Файл:RussianInternationalOlympicUniversity1.JPG|center|128px]] | [[Сочи]] | [[:commons:Category:Russian International Olympic University|Russian International Olympic University]] | http://olympicuniversity.ru |- | style='text-align:right'| 307 | data-sort-value="2009" | 2009 | ''[[:d:Q97119369|Россия ислам университеты (Грозный)]]'' | [[Файл:Russian Islamic University 17.jpg|center|128px]] | [[Грозный]] | [[:commons:Category:Russian Islamic university Grozny|Russian Islamic university Grozny]] | http://риу-грозный.рф/ |- | style='text-align:right'| 308 | data-sort-value="2011" | 2011-10-12 | [[И. И. Мечников исемендәге Төньяк-Көнбатыш дәүләт медицина университеты]] | [[Файл:Павильон 1-3 СЗГМУ.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Mechnikov North-West State Medical University|Mechnikov North-West State Medical University]] | https://www.szgmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 309 | data-sort-value="2012" | 2012-12-29<br/>1930 | [[Санкт-Петербург дәүләт икътисад университеты]] | [[Файл:Санкт-Петербургский государственный экономический университет.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]]<br/>[[Үзәк районы (Санкт-Петербург)|Санкт-Петербургның Үзәк районы]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg State University of Economics|Saint Petersburg State University of Economics]] | http://www.unecon.ru/<br/>https://cn.unecon.ru/<br/>https://en.unecon.ru/ |- | style='text-align:right'| 310 | data-sort-value="2012" | 2012 | [[Иннополис университеты|Иннополис Университеты]] | [[Файл:Главное здание Университета Иннополис.JPG|center|128px]] | [[Казан]]<br/>[[Иннополис]] | [[:commons:Category:Innopolis University|Innopolis University]] | https://innopolis.university/ |- | style='text-align:right'| 311 | data-sort-value="2012" | 2012 | ''[[:d:Q19908493|Адмирал Степан Осипович Макаров исемендәге Дәүләт диңгез һәм елга флоты университеты]]'' | [[Файл:СПбГУВК.JPG|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Admiral Makarov State Maritime Academy|Admiral Makarov State Maritime Academy]] | https://gumrf.ru/ |- | style='text-align:right'| 312 | data-sort-value="2012" | 2012-11-28 | ''[[:d:Q56173858|Иваново дәүләт политехника университеты]]'' | [[Файл:Ivgpuofficialphoto.jpg|center|128px]] | [[Иваново]] | [[:commons:Category:Ivanovo State Politechnic University|Ivanovo State Politechnic University]] | http://www.ivgpu.com/ |- | style='text-align:right'| 313 | data-sort-value="2013" | 2013-10-24 | ''[[:d:Q16423702|Вологда дәүләт университеты]]'' | [[Файл:VSTU Vologda Rektorat.jpg|center|128px]] | [[Вологда]] | | https://vogu35.ru/ |- | style='text-align:right'| 314 | data-sort-value="2013" | 2013 | ''[[:d:Q28051107|Урал тау-металлургия компаниясе техник университеты]]'' | [[Файл:UMMC University (September 2024).jpg|center|128px]] | [[Югары Пышма шәһәр округы|Югары Пышма шәһәр бүлгесе]] | [[:commons:Category:Technical University of UMMC|Technical University of UMMC]] | http://tu-ugmk.com/<br/>https://eduugmk.com/ |- | style='text-align:right'| 315 | data-sort-value="2015" | 2015-01-28 | ''[[:d:Q123501729|Донбасс дәүләт юстиция университеты]]'' | [[Файл:Евгений Забарчук посетил Донбасский государственный университет юстиции.jpg|center|128px]] | [[Донецк]] | [[:commons:Category:Donbass State University of Justice|Donbass State University of Justice]] | https://donbassla.ru/ |- | style='text-align:right'| 316 | data-sort-value="2019" | 2019-07-01 | ''[[:d:Q90902449|Сириус университеты]]'' | | [[Сочи]] | | https://siriusuniversity.ru/ |- | style='text-align:right'| 317 | data-sort-value="2021" | 2021-02 | ''[[:d:Q121767764|Евразия халыкара университеты]]'' | | | | https://evrazuniversitet.com/ |- | style='text-align:right'| 318 | data-sort-value="2022" | 2022 | [[Уфа фән һәм технологияләр университеты]] | [[Файл:Bashkir State University at night.jpg|center|128px]] | [[Уфаның Киров районы|Киров районы]]<br/>[[Уфа]]<br/>[[Башкортстан]] | [[:commons:Category:Ufa University of Science and Technology|Ufa University of Science and Technology]] | https://uust.ru |- | style='text-align:right'| 319 | data-sort-value="2023" | 2023 | ''[[:d:Q140812516|Центральный университет]]'' | | | | https://cu.ru/ |- | style='text-align:right'| 320 | | ''[[:d:Q4325439|Себер дәүләт су транспорты университеты]]'' | [[Файл:Novosibirsk State Academy of Water Transport.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск]] | [[:commons:Category:Shchetinkin Street 33, Novosibirsk|Shchetinkin Street 33, Novosibirsk]] | http://www.ssuwt.ru |- | style='text-align:right'| 321 | | ''[[:d:Q4537262|Арктика дәүләт агротехнология университеты]]'' | [[Файл:Нуурал.JPG|center|128px]] | [[Якутия]]<br/>[[Якутск]] | | http://www.agatu.ru/ |- | style='text-align:right'| 322 | | ''[[:d:Q4761983|Ангарск дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Ангарская государственная техническая академия.jpg|center|128px]] | [[Ангарск]] | | http://angtu.ru |- | style='text-align:right'| 323 | | ''[[:d:Q28666930|Мәгарифне үстерү корпоратив университеты]]'' | | [[Мәскәү]] | | https://kuro-mo.ru/ |- | style='text-align:right'| 324 | | ''[[:d:Q137273503|Н. Г. Жиганов аатынан Казаннааҕы судаарыстыбаннай консерватория]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 325 | | ''[[:d:Q138662733|Central University]]'' | | [[Мәскәү]] | | https://cu.ru/ |- | style='text-align:right'| 326 | | ''[[:d:Q138795760|Железногорский филиал СибГАУ]]'' | [[Файл:Zheleznogorsk branch of Siberian State Aerospace University.jpg|center|128px]] | [[Железногорск (Красноярск крае)|Железногорск]] | [[:commons:Category:Zheleznogorsk branch of Siberian State Aerospace University|Zheleznogorsk branch of Siberian State Aerospace University]] | |- | style='text-align:right'| 327 | | ''[[:d:Q138795792|Железногорский филиал КГПУ им. Астафьева]]'' | [[Файл:Zheleznogorsk 07.jpg|center|128px]] | [[Железногорск (Красноярск крае)|Железногорск]] | [[:commons:Category:Zheleznogorsk branch of Krasnoyarsk State Pedagogical University|Zheleznogorsk branch of Krasnoyarsk State Pedagogical University]] | |- | style='text-align:right'| 328 | | ''[[:d:Q138795807|филиал СФУ в Железногорске]]'' | [[Файл:Zheleznogorsk 53.jpg|center|128px]] | [[Железногорск (Красноярск крае)|Железногорск]] | [[:commons:Category:Zheleznogorsk branch of the Siberian Federal University|Zheleznogorsk branch of the Siberian Federal University]] | |} {{Wikidata list end}} == Академияләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q162633 } |section= |sort=P571 |columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}} {| class='wikitable sortable' ! # ! нигезләнү ! Исем ! рәсем ! урнашу ! Викиҗыентык ! веб-сайт |- | style='text-align:right'| 1 | data-sort-value="1721" | 1721 | [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]] | [[Файл:St. Petersburg academy.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg Theological Academy|Saint Petersburg Theological Academy]] | https://spbda.ru/ |- | style='text-align:right'| 2 | data-sort-value="1773" | 1773 | ''[[:d:Q4303894|Мәскәү дәүләт хореография академиясе]]'' | [[Файл:Московская академия хореографии, октябрь 2024.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q862100|Хамовники]]'' | | https://balletacademy.ru/ |- | style='text-align:right'| 3 | data-sort-value="1808" | 1808 | ''[[:d:Q4407660|Санкт-Петербург дәүләт ветеринария медицинасы академиясе]]'' | [[Файл:Черниговская 5 01.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү районы (Санкт-Петербург)]] | [[:commons:Category:Chernigovskaya Street, 5|Chernigovskaya Street, 5]] | http://www.spbgavm.ru/ |- | style='text-align:right'| 4 | data-sort-value="1865" | 1865 | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | [[Файл:Moscow 08-2012 Petrovsko-Razumovskoe img01.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Timiryazev Academy of Agriculture|Timiryazev Academy of Agriculture]] | http://www.timacad.ru |- | style='text-align:right'| 5 | data-sort-value="1876" | 1876-01-09 | ''[[:d:Q2652597|А. Л. Штиглиц исемендәге Санкт-Петербург дәүләт сәнәгый һәм сәнгати дизайн академиясе]]'' | [[Файл:Art and Industry Academy SPB 02.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Art and Industry Academy Stieglitz|Art and Industry Academy Stieglitz]] | http://ghpa.ru |- | style='text-align:right'| 6 | data-sort-value="1885" | 1885-05-21 | ''[[:d:Q4407669|Санкт-Петербург медицина табиблары белемен арттыру академиясе]]'' | [[Файл:Post Card Giduv.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:St.-Petersburg Medical Academy of Postgraduate Studies|St.-Petersburg Medical Academy of Postgraduate Studies]] | http://spbmapo.ru |- | style='text-align:right'| 7 | data-sort-value="1911" | 1911 | ''[[:d:Q4123678|Вологда дәүләт сөтчелек сәнәгате академиясе]]'' | [[Файл:Главный корпус Вологодской ГМХА им. Н.В. Верещагина.jpg|center|128px]] | [[Вологда]] | | http://molochnoe.ru/ |- | style='text-align:right'| 8 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q4351501|Пермь дәүләт фармацевтика академиясе]]'' | | [[Пермь]] | | http://www.pfa.ru/ |- | style='text-align:right'| 9 | data-sort-value="1919" | 1919 | ''[[:d:Q4059262|Хезмәт һәм социаль мөнәсәбәтләр академиясе]]'' | | [[Мәскәү]] | | http://www.atiso.ru/ |- | style='text-align:right'| 10 | data-sort-value="1919" | 1919 | [[К. И. Скрябин исемендәге Мәскәү дәүләт ветеринария медицинасы һәм биотехнологиясе академиясе|К.И. Скрябин ис. Мәскәү дәүләт ветеринар медицинасы һәм биотехнология академиясе]] | | [[Мәскәү]] | | http://www.mgavm.ru/ |- | style='text-align:right'| 11 | data-sort-value="1919" | 1919 | ''[[:d:Q4406366|Самар дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | | [[Самар]] | | http://www.ssaa.ru/ |- | style='text-align:right'| 12 | data-sort-value="1920" | 1920-04-22 | [[Казан дәүләт медицина академиясе]] | [[Файл:Kazan State Medical Academy building (2024-05-18) 07.jpg|center|128px]] | [[Казан]]<br/>[[Казанның Вахитов районы|Вахит районы]]<br/>[[Татарстан]] | [[:commons:Category:Kazan State Medical Academy|Kazan State Medical Academy]] | https://kgma.info/ |- | style='text-align:right'| 13 | data-sort-value="1921" | 1921 | [[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]] | [[Файл:RAGS-Moscow2.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Russian Presidential Academy of National Economy and Public Administration|Russian Presidential Academy of National Economy and Public Administration]] | https://www.ranepa.ru/ |- | style='text-align:right'| 14 | data-sort-value="1927" | 1927 | ''[[:d:Q4059246|Мәгариф хезмәткәрләренең квалификацияләрен арттыру һәм яңа һөнәр үзләштерү академиясе]]'' | | | | http://www.apkpro.ru/ |- | style='text-align:right'| 15 | data-sort-value="1929" | 1929-11-26 | ''[[:d:Q103920592|Волгоград дәүләт өстәмә профессиональ белем алу академиясе]]'' | | [[Волгоград]] | | https://vgapkro.ru/ |- | style='text-align:right'| 16 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4196593|Иваново дәүләт медицина академиясе]]'' | [[Файл:Мед. Академия.JPG|center|128px]] | [[Иваново]] | | http://www.isma.ivanovo.ru/ |- | style='text-align:right'| 17 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4196594|Иваново дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | [[Файл:Ивановская Государственная Сельскохозяйственная Академия - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Иваново]] | [[:commons:Category:Ivanovo state agricultural academy|Ivanovo state agricultural academy]] | http://www.ivgsha.ru/ |- | style='text-align:right'| 18 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4318621|Нижгар ил авыл хуҗалыгы әкәдимиясе]]'' | [[Файл:Nizhny Novgorod State Agricultural Academy.jpg|center|128px]] | [[Түбән Новгород]]<br/>[[Идел буе федераль округы]] | | http://nnsaa.ru/<br/>https://nnsaa.ru/ |- | style='text-align:right'| 19 | data-sort-value="1930" | 1930-12-01 | ''[[:d:Q4397981|Россия дәвамлы медицина һөнәри белем алу академиясе]]'' | [[Файл:Widows House (Moscow) 20240403 154932.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Russian Medical Academy of Postgraduate Education|Russian Medical Academy of Postgraduate Education]] | http://rmapo.ru |- | style='text-align:right'| 20 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q4127435|Бөтенрусия тышкы сәүдә академиясе]]'' | [[Файл:VAVT entrance.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2359096|Раменки]]''<br/>''[[:d:Q4473718|Пудовикин урамы]]''<br/>[[Мәскәү]] | | http://vavt.ru<br/>http://www.vavt.ru/ |- | style='text-align:right'| 21 | data-sort-value="1931" | 1931-04-20 | ''[[:d:Q4408431|Сарытау дәүләт юридик академиясе]]'' | [[Файл:СГЮА корпус 3.jpg|center|128px]] | [[Сарытау]] | [[:commons:Category:Saratov State Law Academy|Saratov State Law Academy]] | http://www.sgap.ru/ |- | style='text-align:right'| 22 | data-sort-value="1933" | 1933 | ''[[:d:Q4059227|РФ Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Дәүләт янгын сүндерү хезмәте академиясе]]'' | | [[Мәскәү]] | | https://www.academygps.ru/ |- | style='text-align:right'| 23 | data-sort-value="1933" | 1933 | ''[[:d:Q4198174|Ижау дәүләт медицина академиясе]]'' | [[Файл:Учебно-лабораторный корпус.jpg|center|128px]] | [[Ижауның Индустриаль районы|Индустриаль районы]] | [[:commons:Category:Izhevsk State Medical Academy|Izhevsk State Medical Academy]] | http://www.igma.ru/ |- | style='text-align:right'| 24 | data-sort-value="1933" | 1933 | ''[[:d:Q4326202|Новочеркасск дәүләт мелиорация академиясе]]'' | [[Файл:Novocherkassk State Academy of Melioration.jpg|center|128px]] | [[Новочеркасск]] | [[:commons:Category:Novocherkassk State Reclamation Academy|Novocherkassk State Reclamation Academy]] | http://www.ngma.su/ |- | style='text-align:right'| 25 | data-sort-value="1934" | 1934 | ''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]'' | [[Файл:Diplomatic academy of Russia (Ostozhenka 53).jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Diplomatic academy of Russia|Diplomatic academy of Russia]] | http://www.dipacademy.ru/ |- | style='text-align:right'| 26 | data-sort-value="1934" | 1934 | ''[[:d:Q30532544|Россия җәза үтәтү буенча федераль хезмәтенең Хокук һәм идарә академиясе]]'' | [[Файл:Академия ФСИН России.jpg|center|128px]] | [[Рязань]] | [[:commons:Category:Academy of Law Management of the Federal Penal Service of Russia|Academy of Law Management of the Federal Penal Service of Russia]] | http://apu.fsin.su/ |- | style='text-align:right'| 27 | data-sort-value="1941" | 1941 | ''[[:d:Q4248042|Курган дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | [[Файл:Faculty of Agronomy building Kurgan State Agricultural Academy.jpg|center|128px]] | [[Курган]] | | http://www.ksaa.zaural.ru/ |- | style='text-align:right'| 28 | data-sort-value="1944" | 1944 | ''[[:d:Q4336165|Ырынбур дәүләт медицина академиясе]]'' | [[Файл:Оренбургская государственная медицинская академия.jpg|center|128px]] | [[Ырынбур]] | [[:commons:Category:Orenburg State Medical University|Orenburg State Medical University]] | http://orgma.ru/ |- | style='text-align:right'| 29 | data-sort-value="1947" | 1947-04-05 | ''[[:d:Q4397946|Россия сәнгать академиясе]]'' | [[Файл:Moscow 05-2012 Prechistenka 05.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | https://rah.ru/ |- | style='text-align:right'| 30 | data-sort-value="1952" | 1952 | ''[[:d:Q4064568|Амур дәүләт медицина академиясе]]'' | [[Файл:АмурскаяГМА.jpeg|center|128px]] | [[Благовещенск]] | [[:commons:Category:Amur State Medical Academy|Amur State Medical Academy]] | https://www.amursma.ru/ |- | style='text-align:right'| 31 | data-sort-value="1957" | 1957-12-12 | ''[[:d:Q17317911|Великие Луки дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | [[Файл:Velikiye Luki, Pskov Oblast, Russia - panoramio - Sergey Semakov.jpg|center|128px]] | [[Бөек Луки|Великие-Луки]] | | https://www.vgsa.ru/ |- | style='text-align:right'| 32 | data-sort-value="1966" | 1966-04-30 | ''[[:d:Q4076897|Балтыйк дәүләт сәнәгый балык тоту флоты академиясе]]'' | [[Файл:BFFSA.jpg|center|128px]] | [[Калининград]] | | http://bgarf.ru/ |- | style='text-align:right'| 33 | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q4122945|Россия Федераиясе Эчке эшләр министрлыгының Волгоград академиясе]]'' | [[Файл:Volgograd MIA Academy 2021.jpg|center|128px]] | [[Волгоград]] | [[:commons:Category:Volgograd Academy of Ministry of Internal Affairs|Volgograd Academy of Ministry of Internal Affairs]] | http://va-mvd.ru/ |- | style='text-align:right'| 34 | data-sort-value="1969" | 1969-04-20 | ''[[:d:Q4397980|Россия халыкара туризм академиясе]]'' | | [[Химки]] | | https://www.rmat.ru/ |- | style='text-align:right'| 35 | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q4424939|Смоленск дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | [[Файл:Smolensk, Bolshaya Sovetskaya street 10 - 2.jpg|center|128px]] | [[Смоленск]] | [[:commons:Category:Smolensk State Agricultural Academy|Smolensk State Agricultural Academy]] | https://sgsha.ru/ |- | style='text-align:right'| 36 | data-sort-value="1977" | 1977 | ''[[:d:Q4239224|Краснояр дәүләт музыка һәм театр академиясе]]'' | [[Файл:Krasnoyarsk State Academy of Music and Theatre.jpg|center|128px]] | [[Красноярск]] | [[:commons:Category:Krasnoyarsk State Institute of Arts|Krasnoyarsk State Institute of Arts]] | http://kgii.ru/ |- | style='text-align:right'| 37 | data-sort-value="1987" | 1987 | ''[[:d:Q4397933|Россия рәсем, һәйкәл һәм архитектура академиясе]]'' | [[Файл:Moscow School of Painting, Sculpture and Architecture.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://www.glazunov-academy.ru/ |- | style='text-align:right'| 38 | data-sort-value="1989" | 1989 | ''[[:d:Q4400558|Фёдор Михайлович Достоевский исемендәге Рус христиан гуманитар академия]]'' | [[Файл:015. St. Petersburg. The building of the Petrograd Provincial Credit Society.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | | http://rhga.ru |- | style='text-align:right'| 39 | data-sort-value="1991" | 1991 | [[Башкортстан Республикаcы Башлыгы каршындагы Башкортстан дәүләт хезмәте һәм идарә итү академиясе]] | [[Файл:БАГСУ.jpg|center|128px]] | [[Уфа]] | | http://www.bagsurb.ru/ |- | style='text-align:right'| 40 | data-sort-value="1991" | 1991 | ''[[:d:Q4146946|Россия дәүләт махсуслаштырылган сәнгатьләр академиясе]]'' | [[Файл:GSII.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2358875|Дорогомилово]]'' | [[:commons:Category:Russian State Specialized Academy of Arts|Russian State Specialized Academy of Arts]] | http://rgsai.ru/ |- | style='text-align:right'| 41 | data-sort-value="1992" | 1992 | ''[[:d:Q4059230|Россия Федерациясе Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Ватандашларны саклау академиясе]]'' | [[Файл:АГЗ.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://www.new-site.amchs.ru/ |- | style='text-align:right'| 42 | data-sort-value="1992" | 1992 | ''[[:d:Q4288141|Халыкара бизнес һәм яңа технологияләр академиясе]]'' | [[Файл:MUBiNT.jpg|center|128px]] | [[Ярославль]] | | https://mubint.ru/ |- | style='text-align:right'| 43 | data-sort-value="1993" | 1993 | ''[[:d:Q24251387|Көнчыгыш икътисади-юридик гуманитар академия]]'' | [[Файл:VEGU glav korp.jpg|center|128px]] | | [[:commons:Category:VEGU Eastern Economic, Legal and Humanitarian Academy|VEGU Eastern Economic, Legal and Humanitarian Academy]] | http://vegu.ru |- | style='text-align:right'| 44 | data-sort-value="1993" | 1993 | ''[[:d:Q29049038|Россия таможня академиясе]]'' | [[Файл:Russian Customs Academy.jpg|center|128px]] | [[Люберцы]] | [[:commons:Category:Russian Customs Academy|Russian Customs Academy]] | http://rta.customs.ru |- | style='text-align:right'| 45 | data-sort-value="1994" | 1994<br/>1999 | ''[[:d:Q52846168|Ханты-Манси дәүләт медицина академиясе]]'' | | [[Ханты-Мансийск]] | | http://hmgma.ru/ |- | style='text-align:right'| 46 | data-sort-value="2008" | 2008 | ''[[:d:Q133717678|Россия Федерациясе Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы Дәүләт янгыннан саклану хезмәтенең Себер янгыннар һәм бәла-казалардан саклау академиясе]]'' | [[Файл:Emergency Fire and Rescue Academy in Zheleznogorsk 03.jpg|center|128px]] | [[Железногорск (Красноярск крае)|Железногорск]] | [[:commons:Category:Emergency Fire and Rescue Academy in Zheleznogorsk|Emergency Fire and Rescue Academy in Zheleznogorsk]] | https://sibpsa.ru/ |- | style='text-align:right'| 47 | data-sort-value="2013" | 2013-10-14 | ''[[:d:Q4366453|Мәскәү митрополиты Изге Алексий исемендәге Идел буе мәгариф һәм сәнгать академиясе]]'' | [[Файл:St. Alexius Orthodox Institute of Volga region 20210407 02.jpg|center|128px]] | [[Тольятти]] | [[:commons:Category:St. Alexius Orthodox Institute of Volga region|St. Alexius Orthodox Institute of Volga region]] | https://pravinst.ru/ |- | style='text-align:right'| 48 | data-sort-value="2017" | 2017-09-04 | [[Болгар ислам академиясе]] | [[Файл:Болгарская исламская академия.jpg|center|128px]] | [[Татарстан]]<br/>[[Спас районы]]<br/>[[Идел буе федераль округы]]<br/>[[Болгар (Спас районы)|Болгар]] | [[:commons:Category:Bolgar Islamic Academy|Bolgar Islamic Academy]] | https://bolgar.academy |- | style='text-align:right'| 49 | | ''[[:d:Q4125411|Воронеж дәүләт спорт академиясе]]'' | [[Файл:ВГИФК Вход.jpg|center|128px]] | [[Воронеж]] | | http://www.vgifk.ru |- | style='text-align:right'| 50 | | ''[[:d:Q4303889|Россия транспорт университетының Су транспорты академиясе]]'' | [[Файл:Основной учебный корпус МГАВТ.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://msawt.com |- | style='text-align:right'| 51 | | ''[[:d:Q16694405|Константин Дмитриевич Ушинский исемендәге Санкт-Петербург диплом арты педагогик белем алу академиясе]]'' | [[Файл:Доходный дом Коммерческого училища на ул. Ломоносова 03.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | | https://spbappo.ru |} {{Wikidata list end}} == Консерваторияләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q184644 } |section= |sort=P571 |columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}} {| class='wikitable sortable' ! # ! нигезләнү ! Исем ! рәсем ! урнашу ! Викиҗыентык ! веб-сайт |- | style='text-align:right'| 1 | data-sort-value="1862" | 1862-09-20 | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | [[Файл:Saint Petersburg Conservatory.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg Conservatory|Saint Petersburg Conservatory]] | https://www.conservatory.ru/ |- | style='text-align:right'| 2 | data-sort-value="1866" | 1866-09-01 | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[Файл:Moscow 05-2017 img41 Conservatory.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2320761|Пресненский районы]]'' | [[:commons:Category:Moscow Conservatory|Moscow Conservatory]] | http://www.mosconsv.ru/en/default.aspx |- | style='text-align:right'| 3 | data-sort-value="1895" | 1895 | ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]'' | [[Файл:Gnessinmoscow.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Gnessin Russian Academy of Music|Gnessin Russian Academy of Music]] | http://gnesin-academy.ru/ |- | style='text-align:right'| 4 | data-sort-value="1910" | 1910 | ''[[:d:Q3912936|П. И. Чайковский исемендәге Акмәчет музыка укуханәсе]]'' | [[Файл:Simferopol - music school.jpg|center|128px]] | | [[:commons:Category:Naberezhna St., 31 (Simferopol)|Naberezhna St., 31 (Simferopol)]] | http://smuimpich.crimea.com/ |- | style='text-align:right'| 5 | data-sort-value="1912" | 1912 | ''[[:d:Q2022998|Леонид Витальевич Собинов исемендәге Сарытау дәүләт консерваториясе]]'' | [[Файл:Konserv saratov.JPG|center|128px]] | [[Сарытау]] | [[:commons:Category:Saratov Conservatory|Saratov Conservatory]] | http://www.sarcons.ru |- | style='text-align:right'| 6 | data-sort-value="1917" | 1917 | ''[[:d:Q4122984|Павел Алексеевич Серебряков исемендәге Волгоград дәүләт консерваториясе]]'' | [[Файл:Volgograd Municipal Institute of Arts 001.jpg|center|128px]] | [[Волгоградның Үзәк районы]] | [[:commons:Category:Volgograd Municipal Institute of Arts|Volgograd Municipal Institute of Arts]] | http://www.serebryakovka.ru/ |- | style='text-align:right'| 7 | data-sort-value="1934" | 1934 | ''[[:d:Q4476712|Урал дәүләт консерваториясе]]'' | [[Файл:UralSC.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]] | [[:commons:Category:Lenina Avenue 26, Yekaterinburg|Lenina Avenue 26, Yekaterinburg]] | http://www.uralconsv.org/ |- | style='text-align:right'| 8 | data-sort-value="1945" | 1945 | [[Казан дәүләт консерваториясе]] | [[Файл:Nobility house, Kazan (2022-07-15) 10.jpg|center|128px]] | [[Казан]]<br/>[[Татарстан]]<br/>[[Казанның Вахитов районы|Вахит районы]] | [[:commons:Category:Kazan State Conservatory named after N. G. Zhiganov|Kazan State Conservatory named after N. G. Zhiganov]] | https://new.kazancons.ru/ |- | style='text-align:right'| 9 | data-sort-value="1946" | 1946 | ''[[:d:Q4318618|Михаил Иванович Глинка исемендәге Түбән Новгород дәүләт консерваториясе]]'' | [[Файл:Glinka Nizhny Novgorod State Conservatoire.jpg|center|128px]] | [[Түбән Новгород]] | [[:commons:Category:Glinka Nizhny Novgorod State Conservatoire|Glinka Nizhny Novgorod State Conservatoire]] | http://nnovcons.ru/ |- | style='text-align:right'| 10 | data-sort-value="1956" | 1956 | ''[[:d:Q4325442|Михаил Иванович Глинка исемендәге Новосибирск дәүләт консерваториясе]]'' | [[Файл:Novosibirsk Conservatory.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск]] | [[:commons:Category:Novosibirsk Conservatory|Novosibirsk Conservatory]] | http://www.nsglinka.ru/ |- | style='text-align:right'| 11 | data-sort-value="1967" | 1967-07-01 | ''[[:d:Q4361450|А. К. Глазунов исемендәге Петрозаводск дәүләт консерваториясе]]'' | [[Файл:Петрозаводск, консерватория, вид 1.jpg|center|128px]] | [[Петрозаводск]] | [[:commons:Category:Petrozavodsk Conservatory|Petrozavodsk Conservatory]] | http://glazunovcons.ru/ |- | style='text-align:right'| 12 | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q4398462|Сергей Васильевич Рахманинов исемендәге Ростов дәүләт консерваториясе]]'' | [[Файл:Sergei Rachmaninoff conservatory Rostov-on-Don.jpg|center|128px]] | [[Ростов-на-Дону]] | [[:commons:Category:Rostov state conservatory|Rostov state conservatory]] | http://www.rostcons.ru |- | style='text-align:right'| 13 | data-sort-value="1969" | 1969 | [[Әстерхан дәүләт консерваториясе]] | [[Файл:Астраханская консерватория.jpg|center|128px]] | [[Әстерхан]] | [[:commons:Category:Astrakhan Conservatory|Astrakhan Conservatory]] | http://astracons.ru |- | style='text-align:right'| 14 | data-sort-value="1993" | 1993 | ''[[:d:Q4274090|Михаил Иванович Глинка исемендәге Магнитогорск дәүләт консерваториясе]]'' | [[Файл:Магнитогорская государственная консерватория имени Глинки.jpg|center|128px]] | [[Магнитогорск]] | | http://www.magkmusic.com/en |- | style='text-align:right'| 15 | | ''[[:d:Q137273503|Н. Г. Жиганов аатынан Казаннааҕы судаарыстыбаннай консерватория]]'' | | | | |} {{Wikidata list end}} == Югары хәрби уку йортлары == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q917182 } |section= |sort=P571 |columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}} {| class='wikitable sortable' ! # ! нигезләнү ! Исем ! рәсем ! урнашу ! Викиҗыентык ! веб-сайт |- | style='text-align:right'| 1 | data-sort-value="1701" | 1701 | ''[[:d:Q4407686|Санкт-Петербург хәрби-диңгез институты]]'' | [[Файл:Морской кадетский корпус. Набережная Лейтенанта Шмидта 2H1A9808WI.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:St. Petersburg Naval Institute|St. Petersburg Naval Institute]] | |- | style='text-align:right'| 2 | data-sort-value="1712" | 1712-01-16 | ''[[:d:Q3025301|Александр Фёдорович Можайский исемендәге Хәрби-космик академиясе]]'' | [[Файл:Zhdanovskaya Street SPB 3.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Mozhaisky Military Space Academy|Mozhaisky Military Space Academy]] | http://vka.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 3 | data-sort-value="1798" | 1798-12-18 | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | [[Файл:Academy vma.jpg|center|128px]] | [[Выборг районы (Санкт-Петербург)|Выборг районы]] | [[:commons:Category:Kirov Military Medical Academy|Kirov Military Medical Academy]] | http://www.vmeda.org |- | style='text-align:right'| 4 | data-sort-value="1820" | 1820 | ''[[:d:Q4114348|Бөек Пётр исемендәге Стратегик максатлардагы ракета гаскәрләренең хәрби академиясе]]'' | [[Файл:Wiki Moscow Orphanage, Moskvoretskaya Embankment.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Military Academy of Strategic Rocket Forces|Military Academy of Strategic Rocket Forces]] | http://varvsn.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 5 | data-sort-value="1820" | 1820 | ''[[:d:Q4297700|Михаил хәрби артиллерия академиясе]]'' | [[Файл:Михайловская артиллерийская академия, 1870.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Mikhailovsky Military Artillery Academy|Mikhailovsky Military Artillery Academy]] | http://mvaa.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 6 | data-sort-value="1827" | 1827 | ''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]'' | [[Файл:Naval Academy Building SPB 1.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Kuznetsov Naval Academy|Kuznetsov Naval Academy]] | http://vma.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 7 | data-sort-value="1832" | 1832 | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[Файл:General-staff-academy-building-moscow-russia-may-2016.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Russian General Staff Academy|Russian General Staff Academy]] | http://vagsh.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 8 | data-sort-value="1832" | 1832 | ''[[:d:Q2996600|Генераль штаб академиясе]]'' | [[Файл:General Staff Academy (Imperial Russia) (1).JPG|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:General Staff Academy (Imperial Russia)|General Staff Academy (Imperial Russia)]] | |- | style='text-align:right'| 9 | data-sort-value="1866" | 1866<br/>1956 | ''[[:d:Q2250766|Советлар Берлеге Маршалы Георгий Жуков исемендәге Хәрби һава-космос саклану академиясе]]'' | [[Файл:Военная академия имени Маршала Советского Союза Г. К. Жукова.jpg|center|128px]] | [[Тверь]] | [[:commons:Category:Air and Space Defense Military Academy|Air and Space Defense Military Academy]] | http://vavko.mil.ru/<br/>http://vavkotver.ru/ |- | style='text-align:right'| 10 | data-sort-value="1876" | 1876 | ''[[:d:Q4146609|Адмирал С. О. Макаров исемендәге дәүләт диңгез академиясе]]'' | [[Файл:Санкт-Петербург, Косая линия 15а сверху.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | | http://gumrf.ru/ |- | style='text-align:right'| 11 | data-sort-value="1917" | 1917 | ''[[:d:Q4304386|Мәскәү югары хәрби җитәкчелек укуханәсе]]'' | | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:MVVKU|MVVKU]] | http://www.mkpu.ru/ |- | style='text-align:right'| 12 | data-sort-value="1918" | 1918-11-13 | ''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]'' | [[Файл:Main entrance to РВВДКУ, Ryazan 2009.jpg|center|128px]] | [[Рязань]] | [[:commons:Category:Ryazan Airborne School|Ryazan Airborne School]] | http://www.rvvdku-vi.ru/ |- | style='text-align:right'| 13 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q4407751|Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург югары гомумгаскәр җитәкчелек укуханәсе]]'' | [[Файл:Ленпех.jpg|center|128px]] | | | http://www.lenpeh.ru |- | style='text-align:right'| 14 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q4408483|Сарытау ракета гаскәрләренең югары командалык-мөһәндислек укуханәсе]]'' | [[Файл:Саратовское высшее артиллерийское командное училище (ворота).jpg|center|128px]] | | [[:commons:Category:Saratov Higher Military Command and Engineering School of Missile Forces|Saratov Higher Military Command and Engineering School of Missile Forces]] | |- | style='text-align:right'| 15 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | [[Файл:Военная академия на Девичьем поле (10784627223).jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Combined Arms Academy of the Armed Forces of the Russian Federation|Combined Arms Academy of the Armed Forces of the Russian Federation]] | |- | style='text-align:right'| 16 | data-sort-value="1919" | 1919 | ''[[:d:Q1341318|Элемтә хәрби академиясе]]'' | [[Файл:Военная академия связи имени Маршала Советского Союза С.М. Буденного 08.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Budyonny Military Academy of the Signal Corps|Budyonny Military Academy of the Signal Corps]] | http://vas.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 17 | data-sort-value="1919" | 1919-02-22 | [[Казан танк университеты|Казан югары хәрби башлыклар уку йорты]] | [[Файл:Казанское высшее военное командное училище.jpg|center|128px]] | [[Казан]] | [[:commons:Category:Kazan Tank Command Higher School|Kazan Tank Command Higher School]] | http://kvtkku.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 18 | data-sort-value="1920" | 1920 | ''[[:d:Q4334698|Россия ЭЭМның Омск академиясе]]'' | | [[Омск]] | [[:commons:Category:Omsk Academy of the Ministry of the Interior|Omsk Academy of the Ministry of the Interior]] | http://oma.mvd.ru/ |- | style='text-align:right'| 19 | data-sort-value="1921" | 1921-04-26 | ''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | [[Файл:Академия Федеральной службы безопасности России.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Academy of the Federal Security Service of the Russian Federation|Academy of the Federal Security Service of the Russian Federation]] | http://academy.fsb.ru/ |- | style='text-align:right'| 20 | data-sort-value="1921" | 1921-08-10 | ''[[:d:Q4336213|Ырынбур югары хәрби авиация очучылары укуханәсе]]'' | [[Файл:Здание Оренбургского высшего авиационного училища (с Советской).JPG|center|128px]] | [[Ырынбур]] | [[:commons:Category:Orenburg Military Aviation Piloting High School|Orenburg Military Aviation Piloting High School]] | |- | style='text-align:right'| 21 | data-sort-value="1923" | 1923-11-30 | ''[[:d:Q103831511|Россия Федераль иминлек хезмәтенең чик саклау академиясе]]'' | | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 22 | data-sort-value="1927" | 1927-11-12 | ''[[:d:Q4318615|РФ ЭЭМ Нижгар әкәдимиясе]]'' | [[Файл:Нижегородская академия МВД России.jpg|center|128px]] | [[Түбән Новгород]] | [[:commons:Category:Nizhny Novgorod Academy of the Ministry of the Interior|Nizhny Novgorod Academy of the Ministry of the Interior]] | http://www.na.mvd.ru |- | style='text-align:right'| 23 | data-sort-value="1929" | 1929 | ''[[:d:Q24932362|Армия генералы Сергей Матвеевич Штеменко исемендәге Краснодар югары хәрби укуханәсе]]'' | [[Файл:Фасад КВВУ.jpg|center|128px]] | [[Краснодар]] | [[:commons:Category:Krasnodar Higher Military School named for Army General S.M. Shtemenko|Krasnodar Higher Military School named for Army General S.M. Shtemenko]] | http://kvvu.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 24 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | [[Файл:Moscow Lefortovo Catherine Palace asv2018-08 img2.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://mechcorps.rkka.ru/files/spravochnik/vuz/vamm.htm |- | style='text-align:right'| 25 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q1791304|РФ КК Гомумгаскәр академиясенең хәрби мөһәндисләр институты]]'' | | [[Мәскәү]] | | https://via.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 26 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q4114347|Радиацион, химик һәм биологик саклану һәм мөһәндис гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | | | [[:commons:Category:NBC Protection Military Academy|NBC Protection Military Academy]] | http://ens.mil.ru/education/higher/academy/more.htm?id=8690@morfOrgEduc<br/>http://varhbz.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 27 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q4304238|РФ ФИХ чик буе гаскәрләре институты]]'' | [[Файл:Flag of Border Troops of Russia.svg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow Institute of the Federal Border Security Service of the Russian Federation|Moscow Institute of the Federal Border Security Service of the Russian Federation]] | http://mpi.fsb.ru |- | style='text-align:right'| 28 | data-sort-value="1932" | 1932-05-19 | ''[[:d:Q60829463|Россия Федерациясе милли гвардия гаскәренең Сарытау хәрби институты]]'' | [[Файл:Саратовский военный институт ВВ МВД России (1999).jpg|center|128px]] | [[Сарытау]] | | https://svki.rosguard.gov.ru |- | style='text-align:right'| 29 | data-sort-value="1932" | 1932-06-15 | ''[[:d:Q103831705|Россия Федерациясе Каһарманы һәм Хезмәт Каһарманы генерал-лейтенант Игорь Анатольевич Кириллов исемендәге Сарытау югары хәрби радиацион, химик һәм биологик саклану инженер укуханәсе]]'' | | [[Сарытау]] | | |- | style='text-align:right'| 30 | data-sort-value="1935" | 1935-08-10 | ''[[:d:Q103920423|Россия Федерациясе Федераль иминлек хезмәте институты]]'' | | [[Новосибирск]] | | |- | style='text-align:right'| 31 | data-sort-value="1935" | 1935-08-10 | ''[[:d:Q103921049|Россия Федерациясе Федераль иминлек хезмәтенең Түбән Новгород институты]]'' | | [[Түбән Новгород]] | [[:commons:Category:Nizhny Novgorod Institute of the FSB of Russia|Nizhny Novgorod Institute of the FSB of Russia]] | https://inn.fsb.ru/ |- | style='text-align:right'| 32 | data-sort-value="1936" | 1936-11-30 | ''[[:d:Q103832270|Россия Федерациясе Федераль иминлек хезмәтенең Яр буйларын саклау институты]]'' | | [[Мәскәү]]<br/>[[Анапа]] | | http://ibo.fsb.ru |- | style='text-align:right'| 33 | data-sort-value="1937" | 1937 | ''[[:d:Q4458747|Тын океан хәрби-диңгез институты]]'' | [[Файл:Тихоокеанский военно-морской институт.jpg|center|128px]] | [[Владивосток]] | [[:commons:Category:Pacific Higher Naval School|Pacific Higher Naval School]] | http://stat.ens.mil.ru/education/higher/academy/more.htm?id=8675@morfOrgEduc |- | style='text-align:right'| 34 | data-sort-value="1937" | 1937-09-26 | ''[[:d:Q103920735|Россия Федерациясе Федераль иминлек хезмәтенең Санкт-Петербург институты]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 35 | data-sort-value="1938" | 1938 | ''[[:d:Q1978570|Тышкы разведка академиясе]]'' | | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Academy of the SVR of Russia|Academy of the SVR of Russia]] | |- | style='text-align:right'| 36 | data-sort-value="1941" | 1941-05-17 | ''[[:d:Q102398759|Александр Фёдорович Можайский исемендәге Хәрби-космик академиясенең Авиация маршалы Евгений Яковлевич Савицкий исемендәге Пушкин югары һава хөҗүменә каршы саклану радиоэлектроника укуханәсе]]'' | | [[Пушкин (шәһәр)|Пушкин]] | | https://www.pvure.com/%D0%BD%D0%B0%D1%88%D0%B5-%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%89%D0%B5/%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%89%D0%B0/ |- | style='text-align:right'| 37 | data-sort-value="1944" | 1944 | [[Казан Суворов хәрби училищесы|Казан Суворов хәрби укуханәсе]] | [[Файл:Rodionovskij-institut.jpg|center|128px]] | [[Казан]] | [[:commons:Category:Kazan Suvorov Military School|Kazan Suvorov Military School]] | http://www.ksvu.ru |- | style='text-align:right'| 38 | data-sort-value="1946" | 1946 | ''[[:d:Q4114415|Россия Федерациясе Саклану министрлыгының хәрби академиясе]]'' | | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 39 | data-sort-value="1956" | 1956<br/>1900 | ''[[:d:Q1592900|Андрей Васильевич Хрулёв исемендәге Хәрби матди-техник тәэминат академиясе]]'' | [[Файл:Sankt-Peterburg 2012 4657.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Military Academy of Logistical Support|Military Academy of Logistical Support]] | http://vamto.mil.ru/<br/>http://vamto.net/ |- | style='text-align:right'| 40 | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q12806024|Dzerzhinsky Military Academy]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 41 | data-sort-value="1966" | 1966 | ''[[:d:Q4059216|Россия Федерациясе Федераль саклау хезмәтене академиясе]]'' | | [[Орёл]] | | http://academ.msk.rsnet.ru/ |- | style='text-align:right'| 42 | data-sort-value="1966" | 1966-10-01 | ''[[:d:Q140848642|Kaliningrad Military Aviation Technical College]]'' | | [[Калининград]] | [[:commons:Category:Kaliningrad Military Aviation Technical College|Kaliningrad Military Aviation Technical College]] | |- | style='text-align:right'| 43 | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q4325494|Новосибирск югары хәрби җитәкчеләр укуханәсе]]'' | [[Файл:Nvvpou entrance.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск]] | [[:commons:Category:Novosibirsk Higher Military Command School|Novosibirsk Higher Military Command School]] | https://nvvku.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 44 | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q4114349|Россия Федерациясе Кораллы Көчләренең һава хөҗүменә каршы гаскәр оборонасы хәрби академиясе]]'' | [[Файл:Va vpvo.jpg|center|128px]] | [[Смоленск]] | [[:commons:Category:Smolensk Military Academy of Air Defense|Smolensk Military Academy of Air Defense]] | https://vavpvo.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 45 | data-sort-value="1975" | 1975 | ''[[:d:Q4146868|Адмирал Фёдор Фёдорович Ушаков исемендәге Дәүләт диңгезчелек университеты]]'' | [[Файл:Вход в здание Морской государственной академии имени адмирала Ф. Ф. Ушакова.jpg|center|128px]] | [[Новороссийск]] | [[:commons:Category:Admiral Ushakov Maritime State University|Admiral Ushakov Maritime State University]] | http://www.aumsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 46 | data-sort-value="1992" | 1992<br/>1937 | ''[[:d:Q16334349|П. С. Нахимов исемендәге хәрби-диңгез көчләре академиясе]]'' | [[Файл:Black high naval school 02.jpg|center|128px]] | [[Акъяр]] | [[:commons:Category:Black high naval school|Black high naval school]] | https://chvvmu.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 47 | data-sort-value="1993" | 1993 | ''[[:d:Q4494355|Россия Федерациясе федераль иминлек хезмәтенең Хабаровск чик саклау институты]]'' | [[Файл:Хабаровский пограничный институт ФСБ России.jpg|center|128px]] | [[Хабарау|Хабаровск]] | | http://khpi.fsb.ru/ |- | style='text-align:right'| 48 | data-sort-value="1996" | 1996<br/>1995 | ''[[:d:Q4209553|РФ ФИХ Калининград чик буе гаскәрләре институты]]'' | | | | http://kpi.fsb.ru/ |- | style='text-align:right'| 49 | data-sort-value="1998" | 1998 | ''[[:d:Q1152922|РФ КК гомумгаскәри академиясе]]'' | [[Файл:Военная академия на Девичьем поле (10784627223).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q862100|Хамовники]]''<br/>[[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Combined Arms Academy of the Armed Forces of the Russian Federation|Combined Arms Academy of the Armed Forces of the Russian Federation]] | https://ova.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 50 | data-sort-value="2012" | 2012 | ''[[:d:Q4114399|Профессор Николай Егорович Жуковский һәм Юрий Алексеевич Гагарин исемендәге Россия Федерациясе хәрби-һава көчләре академиясе]]'' | [[Файл:Release of officers of the Air force Academy in Voronezh (2019-06-29) 06.jpg|center|128px]] | [[Воронеж өлкәсе]] | [[:commons:Category:VUNC VVS VVA|VUNC VVS VVA]] | http://www.vaiu.ru/ |- | style='text-align:right'| 51 | data-sort-value="2012" | 2012-07-01 | ''[[:d:Q21745516|Хәрби-диңгез политехник институты]]'' | [[Файл:Военно-морской политехнический институт, корпус 13, бульвар Разведчика 03.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Naval Polytechnic Institute (Peterhof)|Naval Polytechnic Institute (Peterhof)]] | http://вмпи.рф |- | style='text-align:right'| 52 | | ''[[:d:Q4141615|Россия Федерациясе Федераль иминлек хезмәтенең Галицино чик буе гаскәрләре институты]]'' | [[Файл:RIAN archive 119875 Golitsyn Frontier Guards Military Institute.jpg|center|128px]] | [[Голицыно]] | | http://gpi.fsb.ru |- | style='text-align:right'| 53 | | ''[[:d:Q4326217|Новочеркасск югары хәрби элемтә җитәкчелеге укуханәсе]]'' | [[Файл:Войсковое правление.JPG|center|128px]] | [[Новочеркасск]] | | http://nvvkys.donland.ru |} {{Wikidata list end}} == Башка югары уку йортлары == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q38723 } |section= |sort=P571 |columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}} {| class='wikitable sortable' ! # ! нигезләнү ! Исем ! рәсем ! урнашу ! Викиҗыентык ! веб-сайт |- | style='text-align:right'| 1 | data-sort-value="1701" | 1701 | ''[[:d:Q4407686|Санкт-Петербург хәрби-диңгез институты]]'' | [[Файл:Морской кадетский корпус. Набережная Лейтенанта Шмидта 2H1A9808WI.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:St. Petersburg Naval Institute|St. Petersburg Naval Institute]] | |- | style='text-align:right'| 2 | data-sort-value="1779" | 1779 | ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]'' | [[Файл:Моховая 34 08.jpg|center|128px]] | | | http://www.rgisi.ru |- | style='text-align:right'| 3 | data-sort-value="1781" | 1781-03-12 | ''[[:d:Q104017099|Владимир Иванович Воронин исемендәге Арктик диңгез институты — Адмирал Степан Осипович Макаров исемендәге Дәүләт диңгез һәм елга флоты университеты бүлекчәсе]]'' | | [[Архангельск]] | | |- | style='text-align:right'| 4 | data-sort-value="1809" | 1809 | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | [[Файл:Neglinnaya 6 - Shchepkin Theatre School.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q2626320|Мещанский районы]]'' | [[:commons:Category:Mikhail Shchepkin Higher Theatre School|Mikhail Shchepkin Higher Theatre School]] | http://shepkinskoe.ru/ |- | style='text-align:right'| 5 | data-sort-value="1828" | 1828 | ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]'' | [[Файл:State Institute of Technology SPB (img1).jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg State Institute of Technology|Saint Petersburg State Institute of Technology]] | http://technolog.edu.ru |- | style='text-align:right'| 6 | data-sort-value="1855" | 1855 | ''[[:d:Q4409421|Адмирал Геннадий Иванович Невельской исемендәге Дәүләт диңгезчелек университетының Тимофей Борисович Гуженко исемендәге Сахалин югары диңгезчелек укуханәсе]]'' | [[Файл:Сахалинское мореходное училище.JPG|center|128px]] | [[Холмск]] | | |- | style='text-align:right'| 7 | data-sort-value="1879" | 1879 | ''[[:d:Q4450871|Сергей Васильевич Рахманинов исемендәге Тамбов дәүләт музыка-педагогика институты]]'' | | [[Тамбов]] | | https://rachmaninov.ru/ |- | style='text-align:right'| 8 | data-sort-value="1896" | 1896 | ''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]'' | [[Файл:MIIT.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2622887|Maryina Roshcha District]]'' | [[:commons:Category:Russian University of Transport|Russian University of Transport]] | http://www.miit.ru/ |- | style='text-align:right'| 9 | data-sort-value="1909" | 1909-07-01 | ''[[:d:Q105885725|«Станкин» Мәскәү дәүләт технология университетының Никифор Михайлович Бардыгин исемендәге Егорьевск технология институты]]'' | [[Файл:Корпус учебный 2 (Егорьевск).jpg|center|128px]] | [[Егорьевск]] | [[:commons:Category:Profsoyuznaya street 32-34, Yegorievsk|Profsoyuznaya street 32-34, Yegorievsk]] | http://e-stankin.ru/ |- | style='text-align:right'| 10 | data-sort-value="1916" | 1916-07-01 | ''[[:d:Q13419575|Төмән дәүләт университетының Дмитрий Иванович Менделеев исемендәге Тубыл педагогика институты]]'' | [[Файл:RozyLuxemburg7 Tobolsk.JPG|center|128px]] | [[Төмән өлкәсе]] | [[:commons:Category:Tobolsk Pedagogical Institute|Tobolsk Pedagogical Institute]] | https://tobolsk.utmn.ru/ |- | style='text-align:right'| 11 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q4407698|Санкт-Петербург дәүләт мәдәният институты]]'' | [[Файл:Дом Бецкого И.И. - принца Ольденбургского П.Г.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | | https://www.spbgik.ru/ |- | style='text-align:right'| 12 | data-sort-value="1918" | 1918-07-17 | [[Тимер юлы гаскәрләре һәм хәрби бәйләнешләр хәрби институты]] | | [[Петергоф|Петерһоф]] | | |- | style='text-align:right'| 13 | data-sort-value="1919" | 1919 | ''[[:d:Q4476703|Урал идарә институты]]'' | [[Файл:УрАГС.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]] | [[:commons:Category:Ural Institute of Management (Branch of RANEPA)|Ural Institute of Management (Branch of RANEPA)]] | https://ui.ranepa.ru/ |- | style='text-align:right'| 14 | data-sort-value="1919" | 1919 | ''[[:d:Q105885783|Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университетының Физика һәм механика институты]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | https://physmech.spbstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 15 | data-sort-value="1920" | 1920 | ''[[:d:Q4304085|Дәүләт социаль-гуманитар университеты]]'' | | | | https://www.gukolomna.ru/ |- | style='text-align:right'| 16 | data-sort-value="1920" | 1920 | ''[[:d:Q4453553|Сарытау театр институты]]'' | [[Файл:Театральный институт ул Рабочая 23 Саратов.jpg|center|128px]] | [[Сарытау]] | [[:commons:Category:Theater Institute, Saratov|Theater Institute, Saratov]] | http://sati-sgk.ru |- | style='text-align:right'| 17 | data-sort-value="1921" | 1921<br/>1921-07-21 | ''[[:d:Q30257344|РФ ЭЭМның Ерак Көнчыгыш юридик институты]]'' | [[Файл:Дальневосточный юридический институт МВД РФ.jpg|center|128px]] | [[Хабарау|Хабаровск]] | | https://двюи.мвд.рф |- | style='text-align:right'| 18 | data-sort-value="1922" | 1922-06-06 | ''[[:d:Q105885754|Россия Федерациясе Федераль салым хезмәтенең Төньяк-Көнбатыш квалификация күтәрү институты]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 19 | data-sort-value="1929" | 1929 | ''[[:d:Q4097537|Брянск дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Старый корпус БГТУ Брянск.JPG|center|128px]] | [[Брянск]] | [[:commons:Category:Bryansk State Technical University|Bryansk State Technical University]] | http://www.tu-bryansk.ru/<br/>https://www.tu-bryansk.ru/ |- | style='text-align:right'| 20 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]'' | [[Файл:Главный корпус Московского государственного института культуры.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://mgik.org |- | style='text-align:right'| 21 | data-sort-value="1930" | 1930-09-30 | ''[[:d:Q4304158|Мәскәү тарих-архив институты]]'' | | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 22 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q4304336|Мәскәү юридик институты]]'' | [[Файл:Bolshaya Nikitskaya, 11.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 23 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q4412485|Төньяк Кавказ таучылык-металлургия институты]]'' | | [[Владикавказ]] | | http://www.skgmi-gtu.ru/ |- | style='text-align:right'| 24 | data-sort-value="1933" | 1933 | [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]] | [[Файл:Alexander Herzen's Birthplace(3).jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Maxim Gorky Literature Institute|Maxim Gorky Literature Institute]] | http://litinstitut.ru |- | style='text-align:right'| 25 | data-sort-value="1933" | 1933-10-14 | ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]'' | [[Файл:Meshchansky District, Moscow, Russia - panoramio (209).jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow Architectural Institute|Moscow Architectural Institute]] | http://www.marhi.ru |- | style='text-align:right'| 26 | data-sort-value="1934" | 1934-04-28 | ''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]'' | [[Файл:MIAN-IVMRAN.JPG|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Steklov Institute of Mathematics|Steklov Institute of Mathematics]] | http://www.mi-ras.ru/ |- | style='text-align:right'| 27 | data-sort-value="1935" | 1935-11-15 | ''[[:d:Q30257755|Пётр Ильич Чайковский исемендәге Көньяк Урал дәүләт сәнгать институты]]'' | [[Файл:Памятник Чайковскому перед ЮУрГИИ f004.jpg|center|128px]] | [[Чиләбе]] | [[:commons:Category:South Ural State Institute of Arts|South Ural State Institute of Arts]] | https://uyrgii.ru/ |- | style='text-align:right'| 28 | data-sort-value="1938" | 1938 | ''[[:d:Q4325171|Новороссийск политехника институты]]'' | [[Файл:Политех Новороссийск.jpg|center|128px]] | [[Новороссийск]] | | https://www.npi.edu.ru |- | style='text-align:right'| 29 | data-sort-value="1939" | 1939 | ''[[:d:Q664610|В. М. Шукшин исемендәге Алтай дәүләт педагогика һәм гуманитар фәннәр университеты]]'' | [[Файл:Бийск филфак АГАО.jpg|center|128px]] | [[Бийск]] | | http://www.bigpi.biysk.ru/wwwsite/ |- | style='text-align:right'| 30 | data-sort-value="1939" | 1939 | ''[[:d:Q2324493|Виссарион Григорьевич Белинский исемендәге Пенза педагогика институты]]'' | [[Файл:PGPU-Hauptgebaeude-01.jpg|center|128px]] | [[Пенза]] | | http://spu-penza.ru |- | style='text-align:right'| 31 | data-sort-value="1939" | 1939 | ''[[:d:Q4139464|В. Г. Короленко исемендәге Глазов дәүләт педагогия институты]]'' | [[Файл:Udmurtia Glazov asv2019-05 img02.jpg|center|128px]] | [[Глазов]] | | http://ggpi.org/news.php<br/>http://www.ggpi.org |- | style='text-align:right'| 32 | data-sort-value="1939" | 1939 | ''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]'' | [[Файл:Surikov Art Institute Moscow.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Surikov Art Institute in Moscow|Surikov Art Institute in Moscow]] | http://surikov-vuz.com/ |- | style='text-align:right'| 33 | data-sort-value="1939" | 1939 | ''[[:d:Q4519367|Шадринск дәүләт педагогика институты]]'' | | [[Шадрин (шәһәр)|Шадринск]] | | http://shgpi.edu.ru/en/ |- | style='text-align:right'| 34 | data-sort-value="1939" | 1939 | ''[[:d:Q110946531|Бөре дәүләт педагогика институты]]'' | [[Файл:Административный корпус БФ БашГУ 2019 год.jpg|center|128px]] | [[Бөре (шәһәр)|Бөре]] | | https://www.birsk.ru/node/1002 |- | style='text-align:right'| 35 | data-sort-value="1940" | 1940-06-22 | ''[[:d:Q110954641|Лесосибирск дәүләт педагогика институты]]'' | [[Файл:Lpisfu 002.JPG|center|128px]] | [[Лесосибирск]] | [[:commons:Category:Lesosibirsk Pedagogical Institute|Lesosibirsk Pedagogical Institute]] | http://lpi.sfu-kras.ru |- | style='text-align:right'| 36 | data-sort-value="1943" | 1943 | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | [[Файл:Moscow Art Theatre School-Studio.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2710104|Тверской районы]]'' | [[:commons:Category:School-Studio at the Moscow Art Theatre|School-Studio at the Moscow Art Theatre]] | http://mhatschool.theatre.ru |- | style='text-align:right'| 37 | data-sort-value="1943" | 1943 | ''[[:d:Q4385790|Волгоград дәүләт медицина университетының Пятигорск медицина-фармацевтика институты]]'' | [[Файл:PMPI Main building.jpg|center|128px]] | [[Биштау]] | [[:commons:Category:Pyatigorsk Medical and Pharmaceutical Institute|Pyatigorsk Medical and Pharmaceutical Institute]] | http://pmedpharm.ru/ |- | style='text-align:right'| 38 | data-sort-value="1943" | 1943 | ''[[:d:Q21643454|Нижгар башару урнатмасы]]'' | [[Файл:Volga-Vyatka Academy of Public Administration.jpg|center|128px]] | [[Түбән Новгород]] | | https://niu.ranepa.ru/ |- | style='text-align:right'| 39 | data-sort-value="1943" | 1943-02-15 | ''[[:d:Q103831957|Воронеж хөкүмәт элемтәсе институты]]'' | | [[Воронеж]] | | |- | style='text-align:right'| 40 | data-sort-value="1944" | 1944 | ''[[:d:Q21645815|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Көньяк Россия идарә институты]]'' | [[Файл:Южно-Российский институт управя.jpg|center|128px]] | [[Ростов-на-Дону]] | [[:commons:Category:South-Russia Institute of Management|South-Russia Institute of Management]] | https://uriu.ranepa.ru/ |- | style='text-align:right'| 41 | data-sort-value="1945" | 1945 | ''[[:d:Q1487403|Теоретик һәм эксперименталь физика институты]]'' | [[Файл:Cheremushki Estate Flickr 06.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://www.itep.ru |- | style='text-align:right'| 42 | data-sort-value="1945" | 1945-10 | ''[[:d:Q4129748|School of Journalism & Mass Communication]]'' | [[Файл:Faculty of Journalism.jpg|center|128px]] | [[Василий утравы районы]] | | https://eng.jf.spbu.ru/<br/>https://jf.spbu.ru/ |- | style='text-align:right'| 43 | data-sort-value="1953" | 1953 | [[Чита дәүләт медицина академиясе]] | [[Файл:Chita State Medical Academy.jpg|center|128px]] | [[Чита]]<br/>[[Байкал арты крае]] | | https://chitgma.ru/ |- | style='text-align:right'| 44 | data-sort-value="1953" | 1953<br/>1953-08-27 | ''[[:d:Q4209557|Россия эчке эшләр министрлыгының Калининград юриспуденция институты]]'' | [[Файл:КЮИ МВД.jpg|center|128px]] | [[Калининград]] | [[:commons:Category:Kaliningrad Law Institute|Kaliningrad Law Institute]] | https://klif.univer.mvd.ru/ |- | style='text-align:right'| 45 | data-sort-value="1960" | 1960-05-27<br/>1960 | ''[[:d:Q4081724|Белгород дәүләт сәнгать һәм мәдәният институты]]'' | [[Файл:Facade of the BSICA.jpg|center|128px]] | [[Белгород]] | | http://en.bgiik.ru/<br/>http://www.bgiki.ru |- | style='text-align:right'| 46 | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q4398525|РФ ЭЭМның Ростов юридик институты]]'' | [[Файл:Ростовский юридический институт МВД РФ.jpg|center|128px]] | [[Ростов-на-Дону]] | [[:commons:Category:Rostov Law Institute of Ministry of Internal Affairs of Russia|Rostov Law Institute of Ministry of Internal Affairs of Russia]] | http://www.rui.mvd.ru/<br/>https://rui.mvd.ru/ |- | style='text-align:right'| 47 | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q4424987|Мәскәү энергетика институтының Смоленск бүлекчәсе]]'' | [[Файл:Филиал МЭИ в г. Смоленске.jpg|center|128px]] | [[Смоленск]] | [[:commons:Category:Moscow Power Engineering Institute (Smolensk)|Moscow Power Engineering Institute (Smolensk)]] | http://www.sbmpei.ru/ |- | style='text-align:right'| 48 | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q4476798|РФ ЭЭМның Урал юридик институты]]'' | | [[Екатеринбург]] | | https://ural.mvd.ru/ |- | style='text-align:right'| 49 | data-sort-value="1962" | 1962-01-14 | ''[[:d:Q4154225|Ерак Көнчыгыш дәүләт сәнгать институты]]'' | | [[Владивосток]] | | http://www.dv-art.ru |- | style='text-align:right'| 50 | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q4304157|Александр Николаевич Тихонов исемендәге Мәскәү дәүләт электроника һәм математика институты]]'' | [[Файл:Moscow State Institute of Electronics and Mathematics.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow State Institute of Electronics and Mathematics|Moscow State Institute of Electronics and Mathematics]] | http://miem.edu.ru/<br/>http://miem.hse.ru/ |- | style='text-align:right'| 51 | data-sort-value="1963" | 1963-08 | [[Түбән Кама химия-технология институты]] | | [[Идел буе федераль округы]]<br/>[[Татарстан]]<br/>[[Түбән Кама районы]]<br/>[[Түбән Кама]] | | https://www.nchti.ru/ |- | style='text-align:right'| 52 | data-sort-value="1964" | 1964-01-21 | ''[[:d:Q103832007|РФ ЭЭМ Бөтенроссия хезмәткәрләр квалификациясен күтәрү институты]]'' | [[Файл:Vladimir Putin, All-Russian Advanced Training Institute MIA (2012-05-17) 07.jpg|center|128px]] | [[Домодедово (шәһәр)]] | [[:commons:Category:All-Russian Advanced Training Institute of the Ministry of Internal Affairs of Russia|All-Russian Advanced Training Institute of the Ministry of Internal Affairs of Russia]] | https://випк.мвд.рф/ |- | style='text-align:right'| 53 | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q2384139|Александр Сергеевич Пушкин исемендәге Дәүләт рус теле институты]]'' | [[Файл:Гос. ИРЯ им. А.С. Пушкина.JPG|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Pushkin State Russian Language Institute|Pushkin State Russian Language Institute]] | http://www.pushkin.institute |- | style='text-align:right'| 54 | data-sort-value="1967" | 1967-04-29 | ''[[:d:Q103832218|Россия Федерациясе Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы Дәүләт янгын сүндерү хезмәте хезмәткәрләренең Воронеж квалификация күтәрү институты]]'' | | [[Воронеж]] | | https://vipkgps.ru/ |- | style='text-align:right'| 55 | data-sort-value="1967" | 1967-07-04 | ''[[:d:Q104387855|Ставрополь дәүләт педагогика институты]]'' | | [[Ставрополь]] | | https://sspi.ru/ |- | style='text-align:right'| 56 | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q6676414|Хабаровск дәүләт мәдәният институты]]'' | [[Файл:Хабаровский государственный институт искусств и культуры.jpg|center|128px]] | [[Хабарау|Хабаровск]] | | http://hgiik.ru/<br/>http://www.hgiik.ru/ |- | style='text-align:right'| 57 | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q30257821|Россия дәүләт интеллектуаль милек институты]]'' | | [[Мәскәү]] | | http://www.rgiis.ru/<br/>http://www.rgiis.ru/en/ |- | style='text-align:right'| 58 | data-sort-value="1969" | 1969-04-07 | ''[[:d:Q4076922|Адмирал Фёдор Фёдорович Ушаков исемендәге Балтыйк югары хәрби-диңгез укуханәсе — Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясенең Калининград филиалы]]'' | [[Файл:Балтийский военно-морской институт.jpg|center|128px]] | [[Калининград]] | [[:commons:Category:Baltic Naval Institute|Baltic Naval Institute]] | https://bvvmu.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 59 | data-sort-value="1969" | 1969 | ''[[:d:Q4219245|Кемерово дәүләт мәдәният институты]]'' | [[Файл:Главный корпус КемГИК.jpg|center|128px]] | | | http://www.kemguki.ru/ |- | style='text-align:right'| 60 | data-sort-value="1969" | 1969 | [[Казан дәүләт мәдәният институты]] | | [[Казан]] | | http://kazgik.ru/ |- | style='text-align:right'| 61 | data-sort-value="1971" | 1971-10-18 | ''[[:d:Q4125384|Воронеж дәүләт сәнгать институты]]'' | [[Файл:Voronezh State Academy of Art.JPG|center|128px]] | [[Воронеж]] | | https://voronezharts.ru/ |- | style='text-align:right'| 62 | data-sort-value="1971" | 1971 | [[Самара дәүләт мәдәният институты]] | [[Файл:Institute of culture 9946.JPG|center|128px]] | [[Самар]] | | https://samgik.ru/ |- | style='text-align:right'| 63 | data-sort-value="1972" | 1972<br/>1978-04-05 | [[Эчке эшләр министрлыгының Воронеж институты|РФ ЭЭМның Воронеж институты]] | | [[Воронеж]] | | https://ви.мвд.рф/ |- | style='text-align:right'| 64 | data-sort-value="1972" | 1972-03-15 | ''[[:d:Q110931146|Орёл дәүләт мәдәният институты]]'' | [[Файл:Oryol, Leskov street, 15.jpg|center|128px]] | [[Орёл өлкәсе]] | [[:commons:Category:Oryol State Institute of Culture|Oryol State Institute of Culture]] | https://ogik.ru/ |- | style='text-align:right'| 65 | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q4062909|Алтай дәүләт мәдәният институты]]'' | [[Файл:Altai State Academy of Culture and Arts.jpg|center|128px]] | [[Барнавыл]] | | http://agaki.ru |- | style='text-align:right'| 66 | data-sort-value="1974" | 1974 | [[Казан юридик институты|Россия Эчке эшләр министрлыгының Казан юридик институты]] | [[Файл:КЮИ МВД России.jpg|center|128px]] | [[Казан]]<br/>[[Татарстан]]<br/>[[Казанның Идел буе районы|Идел буе районы]] | | https://kui.mvd.ru |- | style='text-align:right'| 67 | data-sort-value="1975" | 1975 | [[Пермь дәүләт мәдәният институты]] | [[Файл:Views of Perm (July 2024) - 23.jpg|center|128px]] | [[Пермь]] | [[:commons:Category:Perm State Institute of Culture|Perm State Institute of Culture]] | http://www.psiac.ru |- | style='text-align:right'| 68 | data-sort-value="1981" | 1981<br/>1981-10-26 | ''[[:d:Q52842948|Россия Федерациясе Милли гвардия гаскәренең Пермь хәрби институты]]'' | | ''[[:d:Q3926930|Ordzhonikidzevsky City District]]''<br/>[[Пермь]] | | https://pvi.rosguard.gov.ru/ |- | style='text-align:right'| 69 | data-sort-value="1985" | 1985<br/>2010 | ''[[:d:Q4081732|Россия Федерациясе Эчке эшләр министрлыгының Иван Дмитриевич Путилин исемендәге Белгород юридик институты]]'' | | [[Белгород]] | | http://www.belui.mvd.ru<br/>https://belui.mvd.ru/ |- | style='text-align:right'| 70 | data-sort-value="1985" | 1985 | ''[[:d:Q4174313|Екатеринбург дәүләт театр институты]]'' | [[Файл:Вайнера 2 со стороны Вайнера 1.JPG|center|128px]] | [[Екатеринбург]] | [[:commons:Category:2 Vainera Street, Yekaterinburg|2 Vainera Street, Yekaterinburg]] | http://www.egti.ru |- | style='text-align:right'| 71 | data-sort-value="1985" | 1985 | ''[[:d:Q103832932|Байкал дәүләт университетының Чита институты]]'' | [[Файл:В здании также расположен Читинский институт Байкальского государственного университета экономики и права.JPG|center|128px]] | [[Чита]] | | http://bgu-chita.ru/sveden/common |- | style='text-align:right'| 72 | data-sort-value="1988" | 1988-12-15 | ''[[:d:Q101504890|Волгоград идарә институты]]'' | [[Файл:РАНХиГС (Волгоградский институт управления) - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Волгоград]] | [[:commons:Category:Volgograd Institute of Management|Volgograd Institute of Management]] | https://vlgr.ranepa.ru |- | style='text-align:right'| 73 | data-sort-value="1989" | 1989 | ''[[:d:Q4360216|Санкт-Петербург яһүдлек институты]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | http://www.pijs.ru/ |- | style='text-align:right'| 74 | data-sort-value="1990" | 1990 | ''[[:d:Q15995129|РФА Югары химия колледжы]]'' | | [[Мәскәү]] | | https://www.muctr.ru/university/departments/vhk/info/ |- | style='text-align:right'| 75 | data-sort-value="1991" | 1991-04-22 | ''[[:d:Q4201591|Менеджмент, маркетинг һәм финанс институты]]'' | | [[Воронеж]] | | http://www.immf.ru |- | style='text-align:right'| 76 | data-sort-value="1991" | 1991-06-10 | ''[[:d:Q4288375|Анатолий Собчак исемендәге Халыкара банкчылык институты]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | https://www.ibispb.ru/ |- | style='text-align:right'| 77 | data-sort-value="1991" | 1991 | ''[[:d:Q4336192|Ырынбур дәүләт менеджмент институты]]'' | [[Файл:ОГИМ.png|center|128px]] | [[Ырынбур]] | | http://www.ogim.ru/ |- | style='text-align:right'| 78 | data-sort-value="1992" | 1992-08-25 | ''[[:d:Q13415087|Воронеж югары технологияләр институты]]'' | | [[Воронеж]] | | http://vivt.ru/ |- | style='text-align:right'| 79 | data-sort-value="1992" | 1992 | [[ТИСБИ]] | [[Файл:TISBI (2022-04-15) 04.jpg|center|128px]] | [[Казан]] | [[:commons:Category:TISBI|TISBI]] | https://www.tisbi.ru/ |- | style='text-align:right'| 80 | data-sort-value="1992" | 1992-01-16 | ''[[:d:Q139730876|International Institute of Design and Service]]'' | | [[Чиләбе]] | | https://midis.ru/ |- | style='text-align:right'| 81 | data-sort-value="1993" | 1993 | ''[[:d:Q4201739|Махсус педагогика һәм психология институты]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | http://en.wallenberg.ru/<br/>http://wallenberg.ru |- | style='text-align:right'| 82 | data-sort-value="1993" | 1993 | ''[[:d:Q4671137|Россия фәннәр академиясенең Дәүләт һәм хокук институты]]'' | | [[Мәскәү]] | | http://www.igpran.ru/ |- | style='text-align:right'| 83 | data-sort-value="1994" | 1994 | ''[[:d:Q4126645|Көнчыгыш илләре институты]]'' | | [[Мәскәү]] | | http://www.orun.ru |- | style='text-align:right'| 84 | data-sort-value="1994" | 1994-04-05<br/>1994 | ''[[:d:Q4152024|ГИТР Кино һәм телевидение институты]]'' | | [[Мәскәү]] | | http://www.gitr.ru/#<br/>https://gitr.ru/ |- | style='text-align:right'| 85 | data-sort-value="1994" | 1994 | ''[[:d:Q4398008|Россия хосусый хокук мәктәбе]]'' | | [[Мәскәү]] | | http://privlaw.ru |- | style='text-align:right'| 86 | data-sort-value="1994" | 1994 | ''[[:d:Q6873803|Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университетының Мирный политехник институты]]'' | | [[Мирный (Якутия)|Мирный]] | | https://www.s-vfu.ru/universitet/rukovodstvo-i-struktura/instituty/mpti/ |- | style='text-align:right'| 87 | data-sort-value="1994" | 1994-06-01 | ''[[:d:Q103920259|Россия Федерациясе Җәза үтәтү буенча федераль хезмәтенең Самар юридик институты]]'' | | [[Самар]] | | https://sui.fsin.gov.ru/ |- | style='text-align:right'| 88 | data-sort-value="1995" | 1995 | ''[[:d:Q16697389|Себер бизнес, идарә һәм психология институты]]'' | [[Файл:Sibup hull.jpg|center|128px]] | [[Красноярск]] | | http://www.sibup.ru/ |- | style='text-align:right'| 89 | data-sort-value="1996" | 1996 | ''[[:d:Q4113303|Россия Федерациясе Җәза үтәтү буенча федераль хезмәтенең Владимир юридик институты]]'' | | [[Владимир (шәһәр)|Владимир]] | | http://www.vui-fsin.ru/ |- | style='text-align:right'| 90 | data-sort-value="1996" | 1996 | ''[[:d:Q4315882|Нева тел һәм мәдәният институты]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | http://www.niyak.spb.ru/ |- | style='text-align:right'| 91 | data-sort-value="1996" | 1996 | ''[[:d:Q7507002|Себер бизнес һәм мәгълүмати технологияләр институты]]'' | | [[Омск]] | | http://sibit.sano.ru/ |- | style='text-align:right'| 92 | data-sort-value="1996" | 1996<br/>1961 | ''[[:d:Q30257717|Смоленск дәүләт сәнгать институты]]'' | [[Файл:Смоленский государственный институт искусств.jpg|center|128px]] | [[Смоленск]] | [[:commons:Category:Smolensk State Institute of Arts|Smolensk State Institute of Arts]] | https://sgii-smol.ru/ |- | style='text-align:right'| 93 | data-sort-value="1997" | 1997 | ''[[:d:Q4211745|Казан федераль университетының Чаллы институты]]'' | | [[Чаллы]] | | http://chelny.kpfu.ru/ |- | style='text-align:right'| 94 | data-sort-value="1997" | 1997 | ''[[:d:Q4288452|Халыкара икътисад һәм финанс институты]]'' | | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:ICEF College|ICEF College]] | http://icef.hse.ru/en/ |- | style='text-align:right'| 95 | data-sort-value="1997" | 1997-03-28<br/>1997 | ''[[:d:Q58229482|Мәскәү психоанализ институты]]'' | | | | https://inpsycho.ru |- | style='text-align:right'| 96 | data-sort-value="1998" | 1998 | ''[[:d:Q4304156|Мәскәү энергия иминлеге һәм сакчыллыгы институты]]'' | [[Файл:Logotipesaeei.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://www.mieen.ru |- | style='text-align:right'| 97 | data-sort-value="1999" | 1999<br/>1934 | ''[[:d:Q97041678|Чурапча дәүләт физкультура һәм спорт институты]]'' | | ''[[:d:Q1111888|Churapcha]]'' | | http://www.chgifkis.ru |- | style='text-align:right'| 98 | data-sort-value="2000" | 2000-04-26 | ''[[:d:Q4097546|Брянск идарә һәм бизнес институты]]'' | | | | https://biub.ru/ |- | style='text-align:right'| 99 | data-sort-value="2000" | 2000<br/>1997 | ''[[:d:Q4304300|Мәскәү технология институты]]'' | | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow Technological Institute|Moscow Technological Institute]] | http://mti.edu.ru/ |- | style='text-align:right'| 100 | data-sort-value="2000" | 2000 | ''[[:d:Q30263251|Арктика дәүләт мәдәният һәм сәнгать институты]]'' | [[Файл:АГИК.jpg|center|128px]] | [[Якутск]] | [[:commons:Category:Arctic State Institute of Arts and Culture|Arctic State Institute of Arts and Culture]] | https://agiki.ru/ |- | style='text-align:right'| 101 | data-sort-value="2003" | 2003-01-29 | [[Кама сәнгать һәм дизайн институты]] | | [[Татарстан]]<br/>[[Чаллы]] | | http://kiid.ru/ |- | style='text-align:right'| 102 | data-sort-value="2004" | 2004 | ''[[:d:Q30270522|Санкт-Петербург медицина-социаль институты]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | http://medinstitut.org/ |- | style='text-align:right'| 103 | data-sort-value="2005" | 2005-06-10 | ''[[:d:Q4494337|Рус православ чиркәвенең Хабаровск дини семинариясе]]'' | [[Файл:Khabarovsk Theological Seminary.jpg|center|128px]] | [[Хабарау|Хабаровск]] | | http://dvseminary.ru/ |- | style='text-align:right'| 104 | data-sort-value="2008" | 2008 | ''[[:d:Q108599669|Югары тәрҗемәчек мәктәбе]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | https://scit.herzen.spb.ru/ |- | style='text-align:right'| 105 | data-sort-value="2011" | 2011 | ''[[:d:Q4422083|Сколково фән һәм технологияләр институты]]'' | [[Файл:Moscow Skolkovo innovation center Bol'shoj bul'var Skolteh 20180602 087.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Skoltech University|Skoltech University]] | https://skoltech.ru/ |- | style='text-align:right'| 106 | data-sort-value="2013" | 2013 | ''[[:d:Q60623957|К(И)ФУ Халыкара мөнәсәбәтләр институты]]'' | [[Файл:Vakhitovskiy rayon, Kazan, Respublika Tatarstan, Russia - panoramio (371).jpg|center|128px]] | | [[:commons:Category:Institute of International Relations (Kazan University)|Institute of International Relations (Kazan University)]] | |- | style='text-align:right'| 107 | data-sort-value="2021" | 2021 | ''[[:d:Q110319321|Вологда гуманитар институты]]'' | | [[Вологда]] | | https://vggi.ru/ |- | style='text-align:right'| 108 | | ''[[:d:Q4084508|Пермь илкүләм тикшеренү политехника университетының Березники бүлекчәсе]]'' | | [[Березники]] | | http://www.bf.pstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 109 | | ''[[:d:Q4112982|Владикавказ идарә институты]]'' | | [[Владикавказ]] | | http://www.viu-online.ru/ |- | style='text-align:right'| 110 | | ''[[:d:Q4201443|Георгий Яковлевич Седов исемендәге Су транспорты институты]]'' | | [[Ростов-на-Дону]] | [[:commons:Category:Nautical school of Rostov-on-Don|Nautical school of Rostov-on-Don]] | https://iwtsedov.ru/ |- | style='text-align:right'| 111 | | ''[[:d:Q4201489|Гуманитар белем һәм мәгълүмати технологияләр институты]]'' | | [[Мәскәү]] | | http://www.igumo.ru/ |- | style='text-align:right'| 112 | | ''[[:d:Q4248073|Урал дәүләт тимер юллары университетының Курган институты]]'' | | [[Курган]] | | http://kirt.usurt.ru/ |- | style='text-align:right'| 113 | | ''[[:d:Q4366447|П. А. Столыпин ис. Идел буе идарә итү институты]]'' | | | [[:commons:Category:Stolypin Volga Region Institute of Administration|Stolypin Volga Region Institute of Administration]] | |- | style='text-align:right'| 114 | | ''[[:d:Q4407696|Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университетының Сәнәгый менеджмент, икътисад һәм сәүдә институты]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | https://imet.spbstu.ru |- | style='text-align:right'| 115 | | ''[[:d:Q4407713|Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университетының Машиналар төзү институты]]'' | [[Файл:ВТУЗ-ЛМЗ (ГК).jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:LMZ-VTUZ|LMZ-VTUZ]] | |- | style='text-align:right'| 116 | | ''[[:d:Q4412486|Төньяк Кавказ бизнес, инженер һәм мәгълүмати технологияләр институты]]'' | | [[Армавир (Россия)|Армавир]] | | http://skibiit.ru/ |- | style='text-align:right'| 117 | | ''[[:d:Q4476762|Россия Федерациясе гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Дәүләт янгын сүндерү хезмәтенең Урал институты]]'' | [[Файл:Учебная ПЧ УрИГПС.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]] | [[:commons:Category:Ural Institute of the State Fire Service of the Ministry of Emergency Situations of Russia|Ural Institute of the State Fire Service of the Ministry of Emergency Situations of Russia]] | https://uigps.ru |- | style='text-align:right'| 118 | | [[Төньяк-Көнбатыш идарә институты|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Төньяк-Көнбатыш идарә институты]] | | | | http://www.sziu.ru/ |- | style='text-align:right'| 119 | | ''[[:d:Q7053558|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия Халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Төньяк-Көнбатыш бүлекчәсе]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 120 | | ''[[:d:Q21662788|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Ерак Көнчыгыш идарә институты]]'' | [[Файл:Хабаровская Высшая партшкола.jpg|center|128px]] | [[Хабарау|Хабаровск]] | | http://dviu.ranepa.ru/ |- | style='text-align:right'| 121 | | ''[[:d:Q21978173|Кирилл Григорьевич Разумовский исемендәге Мәскәү дәүләт технология һәм идарә университетының Мода менеджменты һәм индустриясе институты]]'' | | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 122 | | ''[[:d:Q30265172|Волгоград бизнес институты]]'' | | [[Волгоград]] | | http://volbi.ru |- | style='text-align:right'| 123 | | ''[[:d:Q33228179|Мәскәү археология инсититутының Смоленск бүлеге]]'' | | [[Смоленск]] | | |- | style='text-align:right'| 124 | | ''[[:d:Q62780920|Балаково бизнес һәм идара итеү институты]]'' | | [[Балакау]] | | |- | style='text-align:right'| 125 | | ''[[:d:Q107311530|Мәскәү политехника университетының Электросталь бүлекчәсе]]'' | [[Файл:Russia, Elektrostal. Street Pervomayskaya. img-079.jpg|center|128px]] | [[Электросталь]] | [[:commons:Category:Elektrostal. MAMI (Branch)|Elektrostal. MAMI (Branch)]] | https://elpol.ru/ |- | style='text-align:right'| 126 | | ''[[:d:Q111200150|Невинномысск дәүләт гуманитар-техник институты]]'' | | [[Невинномысск]] | | http://нггти.рф/ |- | style='text-align:right'| 127 | | ''[[:d:Q113237435|Сәхнә сәнгатьләре югары мәктәбе]]'' | [[Файл:Осмотр Центра искусств им. А. Райкина (август 2013) (04).jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q2622887|Maryina Roshcha District]]'' | [[:commons:Category:Graduate School of Performing Arts (Moscow)|Graduate School of Performing Arts (Moscow)]] | https://www.raikin-school.com/ |} {{Wikidata list end}} == Моны да карагыз == * [[Университетлар исемлекләре]] [[Төркем:Россия югары уку йортлары]] [[Төркем:Исемлекләр:Россия]] [[Төркем:Исемлекләр:Фән]] [[Төркем:Исемлекләр:Икътисад]] [[Төркем:Исемлекләр:Мәдәният]] qmtict0kudjlwqevqq0n7ref8z51qxo 0 864850 6001039 5982225 2026-08-16T14:38:45Z InternetArchiveBot 35870 1 китап өстәлде: [[Википедия:Тикшереп булучанлык]] (20260815sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 6001039 wikitext text/x-wiki {{ТП}} '''Порт-Ви́ла''' ([[Бислама теле|бисл.]] ''Port Vila'', {{lang-en|Port Vila}}, {{Lang-fr|Port-Vila}}) ― [[Тын океан]]ның көньяк-көнбатыш өлешендә [[Меланезия]]дә урнашкан дәүләт [[Вануату |Вануату Республикасының]] (1980 елга кадәр Яңа Гебрид утраулары) иң зур шәһәре һәм [[башкала]]сы. == Урнашу == Порт-Вила {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Эфате |Эфате |d|Q266594}} утравының көньяк-көнбатыш ярында Меле пляжында урнашкан. == Халкы, тел, дин == [[Файл:Port-Vila cath Sacre Coeur.JPG|200px|thumb|left|Сакре-Кёр соборы]] 2020 елгы җанисәп мәгълүматлары буенча, халык саны 49 034 кеше<ref name="auto">{{cite web |url=https://vnso.gov.vu/images/Pictures/Census/2020_census/Census_Volume_1/2020NPHC_Volume_1_-_Version_2.pdf |title=2020 National Population and Housing Census – Basic Tables Report, Volume 1, Version 2 |date=2021-11-17 |website=vnso.gov.vu |publisher=[[Vanuatu National Statistics Office]] |access-date=2023-09-05 |archive-date=5 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230905022046/https://vnso.gov.vu/images/Pictures/Census/2020_census/Census_Volume_1/2020NPHC_Volume_1_-_Version_2.pdf |url-status=dead |accessdate=2025-09-22 |archivedate=2023-09-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230905022046/https://vnso.gov.vu/images/Pictures/Census/2020_census/Census_Volume_1/2020NPHC_Volume_1_-_Version_2.pdf }}</ref>. 2020 елда Порт-Вила халкы ил халкының гомуми санының 16,3% ын тәшкил иткән. Башкалада көндәлек ''лингва франка'' буларак [[бислама теле]] кулланыла, шулай ук [[инглиз теле |инглиз]] һәм [[француз теле |француз]] телләре дә киң таралган. [[Христианлык]] [[Вануату]]да өстенлек итүче [[дин]] булып тора, аны халыкның 90% тан артыгы тота. Пресвитериан чиркәвенә халыкның өчтән бере йөри, [[католиклык|католик динен]] 15% һәм англикан чиркәве динен 15% диндар якын итә. [[Бәһаи]] дини җәмгыяте яшәп килә<ref>{{cite web|url=https://www.bahai.org/national-communities/vanuatu|title=Baháʼí Community of Vanuatu|publisher=bahai.org|access-date=26 April 2021|archive-date=22 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122162514/https://www.bahai.org/national-communities/vanuatu|url-status=live}}</ref>. Илдә якынча 1000 [[мөселман]] яши<ref name=abc>{{Cite news | url = http://www.abc.net.au/foreign/content/2005/s1313695.htm | title = Vanuatu - Island Dress | date = 2005-02-15 | access-date = 2007-05-26 | work = [[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref>. 1992 елда Порт-Вилада беренче [[мәчет]] төзелгән. Мөселманнарының күпчелеге [[сөнниләр]], шулай ук 2005 елда нигез салынган [[әхмәдия]] җәмгыяте бар<ref name="Melanesia">{{cite journal | journal=Australian Journal of International Affairs | title=Muslims in Melanesia: putting security issues in perspective | url=https://archive.org/details/sim_australian-journal-of-international-affairs_2008-09_62_3/page/408 | publisher=Taylor & Francis | volume=62 | issue=3 | date=September 2008 | pages=408–429}}</ref>. == Тарих == Порт-Вила урнашкан территорияне [[Колония|колонизацияләү]] порт территориясендә кешеләр урнашудан башланган. 1882 елда, озакка сузылган корылык һәм бизгәк таралуга карамастан, Эфатеның коммерция үзәге булып Вила торган. 1906 елда Вила колониянең башкаласы дип игълан ителгән, анда хөкүмәт урнашкан. Аның төп урамы ул вакытта ''Burns Philp'' компаниясе складларын һәм Яңа Гебрид француз компаниясе ({{lang-fr|Société Française des Nouvelles-Hébrides}}) бинасын тоташтыручы тар сукмактан гыйбарәт булган. Бу ярлы шәһәрдә, күбесенчә, сукбайлар һәм [[Яңа Каледония]] төрмәсеннән чыгарылган җинаятьчеләр яшәгән. 1930-елларда [[европа]]лылар саны бик тиз кими башлаган, шәһәрдә аларның саны 1 000 кешедән аз гына кимрәк калган<ref name="Lonelyplanet.com">{{cite web|url=http://www.lonelyplanet.com/vanuatu/efate/port-vila/history|title=History of Port Vila|publisher=Lonelyplanet.com|access-date=2013-05-03|lang=en|url-status=live|archive-url=https://www.webcitation.org/6GWgcilFe?url=http://www.lonelyplanet.com/vanuatu/efate/port-vila/history|archive-date=2013-05-11}}</ref>. Европалылардан тыш Вилада яшәргә рөхсәт ителгән бердәнбер кешеләр анда эшкә ялланган {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Ни-вануату| ни-вануатулар| d|Q1290668}} булган; башка ни-вануатулар шәһәрне 15 көн эчендә ташлап китәргә тиеш булган. Комендант сәгате гамәлдә булган: әгәр кеше кичке 9 дан соң урамга чыкса, ул төнне арестант камерасында үткәрә торгән булган. [[Икенче бөтендөнья сугышы]] вакытында Порт-Вила союздаш ([[АКШ]], [[Австралия]]) гаскәрләренең базасы булган. 1970 елда түбән салымнар кертелгәннән соң, шәһәрдә җанлы төзелеш җәелдерелгән: искергән колониаль корылмалар сүтелгән, алар урынына бетоннан биналар төзелгән, урамнарга таш түшәлгән, 1972 елда ел саен круиз судноларын кабул итә торган төп пристань төзелгәч, Вила [[туризм|туристларның]] популяр ял итү урынына әверелгән. 2002 елның гыйнварында ярдан берничә чакрым ераклыкта шәһәргә һәм аның тирәсендәге җирләргә зур зыян китергән җир тетрәү булган<ref name="Britannica">'''«Port-Vila.»''' Encyclopædia Britannica. <u>Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite.</u> Chicago: Encyclopædia Britannica, 2012.</ref>. 2009 елда, [[Россия]] белән [[Вануату]] арасында дипломатик мөнәсәбәтләр урнаштыруга ике йөз ел тулу уңаеннан, шәһәр үзәгендә рус диңгезчесе {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Василий Головнин|В. М. Головнинга| d|Q135337}}<ref>[https://ru.wikisource.org/wiki/ВЭ/ВТ/Головнин,_Василий_Михайлович ВЭ/ВТ/Головнин, Василий Михайлович]</ref> һәйкәл куелган. == Климат == Порт-Вила коры һәм эссе сезонлы, шулай ук яңгырлы сезонлы тропик климат зонасында урнашкан. == Икътисад == [[Файл:Port Vila market.jpg|200px|thumb|left|Шәһәр базары]] Шәһәр утраулар төркеменең коммерция үзәге булып тора. Җанлы сәүдә порты, шәһәрдә хастаханәләр, кунакханәләр, казино, берничә базар, җанлы сәүдә урыннары, спорт стадионы, мәдәният йорты, педагогия институты, {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Көньяк Тын океан университеты| Көньяк Тын океан университеты|d| Q1062121}} кампусы, ит һәм балык эшкәртү заводлары урнашкан. [[Файл:PortVilauniversity2.jpg|200px|thumb|left|Көньяк Тын океан университеты кампусы]] Шәһәр янында Вануатуның төп халыкара аэропорты — {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Бауэрфилд халыкара аэропорты|«Бауэрфилд»|d| Q811239}} эшли. == Архитектура == [[Файл:Vanuatu Parliament, Port Vila - Flickr - PhillipC.jpg|200px|thumb|left|Вануату парламенты бинасы]] Шәһәрнең иң күренекле биналарының берсе ― Сакре-Кёр католик соборы (Изге йөрәк; {{lang-fr|Sacre Coeur}}), Порт-Вила епархиясенә керә; 1992 елда [[кытай]]лы эшчеләр ярдәмендә парламент бинасы төзелгән<ref>''Brillat, Michael''. Südsee — München, 2011 — S. 54.</ref>. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Әдәбият == * '''Port-Vila.''' Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2012. == Сылтамалар == * {{cite web|url=http://www.lonelyplanet.com/vanuatu/efate/port-vila/history|title=History of Port Vila|publisher=Lonelyplanet.com|access-date=2013-05-03|lang=en|url-status=live|archive-url=https://www.webcitation.org/6GWgcilFe?url=http://www.lonelyplanet.com/vanuatu/efate/port-vila/history|archive-date=2013-05-11}} {{Тышкы сылтамалар}} {{Австралия һәм Океания башкалалары}} [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Порт-Вила]] [[Төркем:Океания башкалалары]] [[Төркем:Вануату торак пунктлары]] jg1wcjxtkkwtixt3xe6rnxzn2s1op6d 0 927515 6001114 6000558 2026-08-17T03:12:27Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6001114 wikitext text/x-wiki {{Мәгълүмати исемлек}} {{seealso|ru:К:Преподаватели Санкт-Петербургского государственного университета}} '''{{Label|Q136702068|lang=tt}}''' ({{lang-ru|{{Label|Q136702068|lang=ru}}}}, {{lang-en|{{Label|Q136702068|lang=en}}}}) — төрле елларда [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]нда (1724-бүгенгәчә) эшләгән шәхесләр исемлеге. {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасына волонтёрлар керткән мәгълүматка нигезләнә, '''тулы түгел''' һәм хаталы була ала. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру/тулыландыру/төзәтү һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} Тамгалары татарчалаштырылмаган чакта, башка телдәгесен бирә. ''Авышлы язу'' әлегә [[Татарча Википедия]]дә үзләре турында мәкалә булмаганнарны билгели. {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q27621. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort= |columns=number:#,label:исем,p108/Q1379834/p580:башлау,p108/Q1379834/p582:тәмамлау,p69,p106,p569,p19,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! # ! исем ! башлау ! тәмамлау ! әлма-матер ! һөнәр төре ! туу датасы ! туу урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | style='text-align:right'| 1 | ''[[:d:Q4131056|Dmitry Gavra]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | data-sort-value="1956" | 1956-08-25 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 2 | ''[[:d:Q4131559|Aleksandr Gadlo]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1937" | 1937-04-08 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2002" | 2002-04-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 3 | ''[[:d:Q4131993|Nikolay Gaydukov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1874" | 1874-12-02 | [[Гусь-Хрустальный]] | data-sort-value="1928" | 1928-11-29 | [[Минск]] |- | style='text-align:right'| 4 | ''[[:d:Q4132204|Anatoly Galaktionov]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1922" | 1922-11-26 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2002" | 2002-10-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 5 | ''[[:d:Q4133286|Vladimir Ganzen]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-02-02 | [[Волхов (шәһәр)]] | data-sort-value="1997" | 1997 | |- | style='text-align:right'| 6 | ''[[:d:Q4135456|Alexander-Paul Henckel]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q3779582|микробиолог]]''<br/>''[[:d:Q12358881|альголог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1872" | 1872-07-20 | [[Vilnius|Вилнүс]] | data-sort-value="1927" | 1927-04-09 | [[Пермь]] |- | style='text-align:right'| 7 | ''[[:d:Q4137227|Carl Theodor Неrmann]]'' | | | ''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1767" | 1767-09-05 | [[Гданьск]] | data-sort-value="1838" | 1838-12-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 8 | ''[[:d:Q4137362|Nadezhda Gernet]]'' | | | ''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]''<br/>''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1877" | 1877-04-18 | [[Сембер]] | data-sort-value="1943" | 1943-06-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 9 | ''[[:d:Q4137671|Vladimir Gessen]]'' | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]''<br/>''[[:d:Q76466916|Imperial Novorossiia University]]''<br/>''[[:d:Q139580590|Николаевская Александровская гимназия]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1868" | 1868-04-11 | [[Одесса]] | data-sort-value="1920" | 1920-01-14 | [[Иваново]] |- | style='text-align:right'| 10 | ''[[:d:Q4138617|Vladislav Ilitsj Ginetsinskiy]]'' | | | | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-12-30 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2014" | 2014-10-31 | |- | style='text-align:right'| 11 | ''[[:d:Q4138629|Wulf Ginzburg]]'' | | | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q4315019|Александр Александрович Богомолец исемендәге Илкүләм медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q4407667|И. И. Мечников исемендәге Төньяк-Көнбатыш дәүләт медицина университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-03-04 | [[Курск]] | data-sort-value="1969" | 1969-02-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 12 | ''[[:d:Q4138892|Nikolai Girenko]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q1476215|хокук яклаучысы]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q15253558|активист]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-10-31 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2004" | 2004-06-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 13 | ''[[:d:Q4140845|Christofor Jakovlevič Gobi]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1847" | 1847-04-12 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1919" | 1919-12-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 14 | ''[[:d:Q4141029|Aleksandr Gogolevsky]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | [[Гыйльми хезмәткәр]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-11 | ''[[:d:Q4109190|Verkhosulka]]'' | | |- | style='text-align:right'| 15 | ''[[:d:Q4141680|Anatoly Golov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-08-16 | ''[[:d:Q4973565|Perovo]]'' | | |- | style='text-align:right'| 16 | ''[[:d:Q4142166|I. A. Golosenko]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-04-23 | [[Минеральные Воды]] | data-sort-value="2001" | 2001-12-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 17 | ''[[:d:Q4142646|Gennady Goluzin]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-01-24 | [[Торжок]] | data-sort-value="1952" | 1952-01-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[Галсан Гомбоев]] | | | | ''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]'' | data-sort-value="1822" | 1822 | ''[[:d:Q497643|Байкал арты өлкәсе]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-06-11 | ''[[:d:Q2366046|Лаһта]]'' |- | style='text-align:right'| 19 | ''[[:d:Q4142965|Nishi Tokujirō]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | data-sort-value="1847" | 1847-09-04 | [[Кагосима (шәһәр)|Кагочима]] | data-sort-value="1912" | 1912-03-13 | ''[[:d:Q11677479|Azabu-ku]]'' |- | style='text-align:right'| 20 | ''[[:d:Q4143875|Mirra Gordina]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1925" | 1925-05-27 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2018" | 2018-03-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[Иван Горлов]] | | | ''[[:d:Q29110453|Ryazan Boy's Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q723682|dean]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1814" | 1814 | [[Рязань губернасы]] | data-sort-value="1890" | 1890-10-05 | [[Луга]] |- | style='text-align:right'| 22 | ''[[:d:Q4145983|Mikhail Gorchakov]]'' | | | ''[[:d:Q4235556|Кострома руханилар семинариясе]]'' | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q723682|dean]]'' | data-sort-value="1838" | 1838-05-20 | [[Кострома губернасы]] | data-sort-value="1910" | 1910-08-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 23 | ''[[:d:Q4147421|Aleksandr Gradovsky]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1841" | 1841-12-13 | ''[[:d:Q21849198|Volchy]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-11-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 24 | ''[[:d:Q4147955|Rada Granovskaya]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты|Владимир Ильич Ульянов (Ленин) исемендәге «ЛЭТИ» Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты]] | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-08-13 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2022" | 2022-04-17 | |- | style='text-align:right'| 25 | ''[[:d:Q4148372|Ivan Greaves]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3332711|медиевист]]'' | data-sort-value="1860" | 1860-05-04 | ''[[:d:Q4087197|Biryuchensky uyezd]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-05-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 26 | ''[[:d:Q4148943|Vyacheslav Gribovsky]]'' | | | | [[галим]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1867" | 1867-07-29 | [[Сувалки]] | data-sort-value="1924" | 1924-02-21 | [[Рига]] |- | style='text-align:right'| 27 | ''[[:d:Q4149265|Vasily Vasilyevich Grigoryev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1816" | 1816-03-15 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1881" | 1881-12-19 | [[Павловск (Санкт-Петербург)|Павловск]] |- | style='text-align:right'| 28 | ''[[:d:Q4149566|Oleg Grinbaum]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-12-26 | [[Кишинёв]] | data-sort-value="2015" | 2015-04-29 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 29 | ''[[:d:Q4149996|Aleksey Eliseevitsj Grisjtsjenko]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-08-07 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2011" | 2011-03-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 30 | ''[[:d:Q4150294|Povilas Gronskis]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | [[адвокат]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1883" | 1883-07-22 | ''[[:d:Q4109687|Весьегонск өязе]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-05-23 | [[Нуази-ле-Гран]] |- | style='text-align:right'| 31 | ''[[:d:Q4151256|Anton Gubankov]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-01-29 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2016" | 2016-12-25 | [[Кара диңгез]] |- | style='text-align:right'| 32 | ''[[:d:Q4151695|Mikhail Guzev]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-08-06 | [[Краснодар]] | | |- | style='text-align:right'| 33 | ''[[:d:Q4151773|Grigory Gukovsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-04-19<br/>1902-05-01 | [[Одесса]] | data-sort-value="1950" | 1950-04-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 34 | ''[[:d:Q4152314|Jakow Grigorjewitsch Gurewitsch]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q2516866|нәшир]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q5758653|урта белем бирү оешмасында укытучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15472169|иганәче]]'' | data-sort-value="1843" | 1843-01-13 | [[Одесса]] | data-sort-value="1906" | 1906-03-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 35 | ''[[:d:Q4154568|Aleksandr Sergeievich Danilevsky]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-03-04 | ''[[:d:Q4333678|Olefirivka]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-06-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 36 | ''[[:d:Q4155254|Abdulla Daudov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''<br/>[[Чечен дәүләт университеты|Әхмәт хаҗи Әбделхәмид улы Кадыйров исемендәге Чечен дәүләт университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-12-03 | [[Җәлал-Абад өлкәсе|Җәлалабад өлкәсе]] | | |- | style='text-align:right'| 37 | ''[[:d:Q4155783|Fyodor Dvinyatin]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q61747890|интеллектуаль уеннар катнашучысы]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-10-28 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 38 | ''[[:d:Q4156036|Andrey Dvornichenko]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-06-05 | [[Ставрополь]] | | |- | style='text-align:right'| 39 | ''[[:d:Q4158904|N. S. Derzhavin]]'' | | | ''[[:d:Q12098980|Simferopol gymnasium №1]]''<br/>''[[:d:Q4360215|institut d'histoire et de philologie de Saint-Pétersbourg]]''<br/>''[[:d:Q7042257|Николай Гоголь исемендәге Нижын дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1877" | 1877-12-03<br/>1877-12-15 | ''[[:d:Q4377421|Preslav]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-02-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 40 | ''[[:d:Q4159071|Konstantin Mikhailovich Derjugin]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q4205432|ихтиолог]]''<br/>''[[:d:Q3546255|океанолог]]''<br/>''[[:d:Q3640160|диңгез биологы]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-01-27 | ''[[:d:Q18780970|Колосовка (Пскован область)]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-12-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[Агния Десницкая]] | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-08-23 | ''[[:d:Q498872|Sedniv]]'' | data-sort-value="1992" | 1992 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 42 | ''[[:d:Q4159209|Vasili Desnitski]]'' | | | ''[[:d:Q4318622|Нижгар руханилар семнариясе]]'' | ''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''<br/>[[социал-демократия]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-01-30<br/>1878-02-11 | [[Нижгар губернасы|Түбән Новгород губернасы]] | data-sort-value="1958" | 1958-09-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 43 | ''[[:d:Q4159381|Juriy Leonidovitsj Detkov]]'' | | | | [[язучы]] | data-sort-value="1938" | 1938-06-13 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] | | |- | style='text-align:right'| 44 | ''[[:d:Q4160132|Boris Dzhelepov]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q16742096|төшче галим]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-11-29<br/>1910-12-29 | [[Одесса]] | data-sort-value="1998" | 1998-04-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 45 | ''[[:d:Q4162748|Igor Dmitriyev]]'' | | | ''[[:d:Q4497732|Санкт-Петербург дәүләт университетының химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-12-18 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 46 | ''[[:d:Q4163357|Olga Dobiash-Rozhdestvenskaya]]'' | | | ''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]'' | ''[[:d:Q17132038|палиюгрыф]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1874" | 1874-05-31 | [[Харьков]] | data-sort-value="1939" | 1939-08-30 | ''[[:d:Q16266603|Izori]]'' |- | style='text-align:right'| 47 | ''[[:d:Q4163952|A. I. Dovatur]]'' | | | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-10-23<br/>1897-11-03 | ''[[:d:Q890311|Рени]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-03-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 48 | ''[[:d:Q4164956|Arkady Dolinin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-04-23<br/>1880-05-05 | ''[[:d:Q4301468|Monastyrshchina]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-08-21<br/>1968-08-23 | ''[[:d:Q2541893|Toksovo]]'' |- | style='text-align:right'| 49 | ''[[:d:Q4165803|Viktor Alekseyevich Dombrovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-09-30 | [[Ростов]] | data-sort-value="1972" | 1972-02-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 50 | ''[[:d:Q4166587|Дорджеев, Николай Нилович]]'' | | | | ''[[:d:Q219477|мисиянир]]'' | data-sort-value="1815" | 1815 | ''[[:d:Q602117|Себер янарал-гөбернатырлыгы]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-07-10 | [[Россия империясе]] |- | style='text-align:right'| 51 | ''[[:d:Q4168923|Grigoriy Filippovitsj Droekarjov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-04-15 | [[Могилёв]] | data-sort-value="1986" | 1986-10-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 52 | ''[[:d:Q4170474|Viktor Dulov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1929" | 1929-06-14 | [[Благовещенск]] | data-sort-value="2001" | 2001-08-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 53 | ''[[:d:Q4171681|N. P. Dyrenkova]]'' | | | ''[[:d:Q4480733|The Faculty of Geography and Geoecology]]'' | ''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-05-31 | | data-sort-value="1941" | 1941-10-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 54 | ''[[:d:Q4171796|Aleksandr Dyakov]]'' | | | [[Курск дәүләт медицина университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1972" | 1972 | [[Ивано-Франковск]] | | |- | style='text-align:right'| 55 | ''[[:d:Q4171866|Mikhail Dyakonov]]'' | 1905 | 1919-08-10 | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1856" | 1856-01-12 | [[Екатеринбург]] | data-sort-value="1919" | 1919-08-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 56 | ''[[:d:Q4171878|Nina Dyakonova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-10-20 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2013" | 2013-12-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 57 | ''[[:d:Q4173764|Nikolay Egorov]]'' | | | | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1849" | 1849-09-07 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1919" | 1919-07-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 58 | ''[[:d:Q4176466|Sergey Yermakov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1930" | 1930-12-09 | [[Луганск]] | | |- | style='text-align:right'| 59 | ''[[:d:Q4176582|Mikhail Yermolayev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q3546255|океанолог]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-12-16<br/>1905 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1991" | 1991-11-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 60 | ''[[:d:Q4177004|Igor Yeryomin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-04-05<br/>1904-04-18 | [[Таллинн]] | data-sort-value="1963" | 1963-09-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 61 | ''[[:d:Q4178277|Konstantin Sigismundovich Zharnovetsky]]'' | | | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-11-14 | [[Ереван]] | data-sort-value="1942" | 1942 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 62 | ''[[:d:Q4180980|Boris Nikolsky]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q18245236|рентгенолог]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-10-01 | [[Уфа губернасы]] | data-sort-value="1990" | 1990-01-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[Евгений Жуков]] | | | ''[[:d:Q4258140|Ленинград көнчыгыш университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]''<br/>''[[:d:Q589298|баш мөхәррир]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-10-10 | [[Варшава]] | data-sort-value="1980" | 1980-03-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 64 | ''[[:d:Q4182905|Alexei Zavarzin]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q2552072|гистолог]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-03-13 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1945" | 1945-07-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 65 | ''[[:d:Q4183597|S. O. Zagorskiĭ]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1882" | 1882<br/>1881 | | data-sort-value="1930" | 1930-03-17 | [[Женева]] |- | style='text-align:right'| 66 | ''[[:d:Q4186033|Egor Zamyslovskiy]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q5758653|урта белем бирү оешмасында укытучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1841" | 1841-06-06 | [[Гродно|Һродна]] | data-sort-value="1896" | 1896-05-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 67 | [[Александр Западов]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-01-23 | [[Кронштадт]] | data-sort-value="1997" | 1997-09-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 68 | ''[[:d:Q4188655|Ivan Zakharov]]'' | | | [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1816" | 1816 | ''[[:d:Q4112187|Víslaya Políana]]'' | data-sort-value="1885" | 1885 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[Митрофан Зверев]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1903" | 1903-04-03 | [[Воронеж]] | data-sort-value="1991" | 1991-11-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[Дмитрий Зейлигер]] | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1864" | 1864-05-12 | [[Тирасполь]] | data-sort-value="1936" | 1936-06-25 | [[Ростов-на-Дону]] |- | style='text-align:right'| 71 | ''[[:d:Q4190546|Vsevolod Zelchenko]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-09-25 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 72 | ''[[:d:Q4192246|Tatyana Zinchenko]]'' | | | | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-04-24 | [[Харьков]] | data-sort-value="2001" | 2001 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 73 | ''[[:d:Q4192885|Tatiana Znamerovskaya]]'' | | | | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-01-14 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1977" | 1977-08-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 74 | ''[[:d:Q4193136|David Zolotarev]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-08-29 | [[Рыбинск]] | data-sort-value="1935" | 1935-08-28 | [[Мариинск]] |- | style='text-align:right'| 75 | ''[[:d:Q4193138|Sergey Zolotaryov]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]'' | data-sort-value="1872" | 1872-08-01 | [[Рыбинск]] | data-sort-value="1941" | 1941 | ''[[:d:Q56507866|gulag camp]]'' |- | style='text-align:right'| 76 | ''[[:d:Q4194358|Vladimir Zubov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[шагыйрь]] | data-sort-value="1930" | 1930-04-14 | [[Кашира]] | data-sort-value="2000" | 2000-10-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 77 | ''[[:d:Q4196084|Vsevolod Ivanov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-01-28 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 78 | ''[[:d:Q4196325|Sergei Ivanov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1972" | 1972-05-31 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 79 | ''[[:d:Q4196397|Valentina Ivanova]]'' | | | ''[[:d:Q4530466|Economics Faculty of Saint Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-10-03 | [[Сочи]] | | |- | style='text-align:right'| 80 | ''[[:d:Q4196440|Tatyana Ivanova]]'' | | | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1917" | 1917-12-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2011" | 2011-12-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 81 | ''[[:d:Q4196634|Ignaty Ivanovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4111176|Вилнә император университеты]]'' | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]'' | data-sort-value="1807" | 1807 | [[Минск]] | data-sort-value="1886" | 1886-09-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 82 | ''[[:d:Q4199554|Vladimir Ilyin]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-12-21 | | | |- | style='text-align:right'| 83 | ''[[:d:Q4200573|Sergey Inge-Vechtomov]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-04-04 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 84 | ''[[:d:Q4201317|Konstantin Inostrantsev]]'' | | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-04-05 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1941" | 1941 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 85 | ''[[:d:Q4202944|I. Ioffe]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-08-01 | [[Нижын]] | data-sort-value="1947" | 1947-08-14 | [[Юрмала]] |- | style='text-align:right'| 86 | ''[[:d:Q4202948|Olimpiad Ioffe]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-01-22 | [[Сынельныкове|Сынелныкове]] | data-sort-value="2005" | 2005-04-08 | [[Фармингтон (Коннектикут)|Фармингтон]] |- | style='text-align:right'| 87 | ''[[:d:Q4203748|Anatoly Isachenko]]'' | | | ''[[:d:Q4480733|The Faculty of Geography and Geoecology]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1734662|картограф]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q15839134|эколог]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-05-28 | [[Гомель]] | data-sort-value="2018" | 2018-03-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 88 | ''[[:d:Q4203749|Boris Lavrentievich Isachenko]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q3779582|микробиолог]]''<br/>''[[:d:Q11710359|гидробиолог]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-06-02 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1948" | 1948-11-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 89 | ''[[:d:Q4206882|Georgii Karpechenko]]'' | | | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-04-21<br/>1899-05-03 | [[Вельск|Велск]] | data-sort-value="1941" | 1941-07-28 | ''[[:d:Q2068654|«Коммунарка» ату полигоны]]'' |- | style='text-align:right'| 90 | ''[[:d:Q4207106|Moisey Kagan]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-05-18 | [[Киев]] | data-sort-value="2006" | 2006-02-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 91 | ''[[:d:Q4207291|Arseny Kadlubovsky]]'' | | | ''[[:d:Q7042257|Николай Гоголь исемендәге Нижын дәүләт университеты]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-03-02 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1921" | 1921-11-23 | [[Истанбул]] |- | style='text-align:right'| 92 | ''[[:d:Q4215574|Alexander Karnojitsky]]'' | | | ''[[:d:Q4299199|Могилөв ирләр гимназиясе]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]'' | data-sort-value="1867" | 1867 | [[Могилёв]] | data-sort-value="1906" | 1906-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 93 | ''[[:d:Q4216361|Anna Kartsova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-05-30 | | | |- | style='text-align:right'| 94 | ''[[:d:Q4216538|Vadim Kasevich]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1941" | 1941-09-21 | [[Екатеринбург]] | data-sort-value="2023" | 2023-05-26 | |- | style='text-align:right'| 95 | ''[[:d:Q4217648|Illarion Kaufman]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q2732142|статистик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1847" | 1847-07-05<br/>1848-07-04 | [[Одесса]] | data-sort-value="1915" | 1915-12-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 96 | ''[[:d:Q4219595|Dzhangir Kerimov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]] | ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1923" | 1923-07-18 | [[Бакы]] | data-sort-value="2015" | 2015-02-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 97 | ''[[:d:Q4221116|Vladilen Evgenevich Kipyatkov]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-03-10 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2012" | 2012-09-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 98 | ''[[:d:Q4221780|Valentin Kirpichnikov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-08-14 | [[Кинешма|Киңәшмә]] | data-sort-value="1991" | 1991-11-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 99 | ''[[:d:Q4223198|Joseph Kleiber]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-12-15 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1892" | 1892-02-12 | [[Ницца]] |- | style='text-align:right'| 100 | ''[[:d:Q4224300|Nikita Kluge]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-04-27 | | | |- | style='text-align:right'| 101 | ''[[:d:Q2992575|Izmail Sreznevsky]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1812" | 1812-06-01 | [[Ярославль]] | data-sort-value="1880" | 1880-02-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 102 | ''[[:d:Q2993155|Konstantin Kavelin]]'' | | | ''[[:d:Q50281959|Moscow Imperial University, Faculty of Law]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>[[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1818" | 1818-11-04 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1885" | 1885-05-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 103 | ''[[:d:Q3061575|Evgeny Lyapin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1914" | 1914-09-19 | [[Одесса]] | data-sort-value="2005" | 2005-01-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 104 | ''[[:d:Q3156160|Ivan Nikolaevich Filip'ev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-05-25 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1940" | 1940-10-22<br/>1938-03-07 | [[Алматы]] |- | style='text-align:right'| 105 | ''[[:d:Q3291047|Mariya Sergeyenko]]'' | | | ''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q2468727|classical scholar]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q191808|кәшиш]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-12-09 | [[Яңа Зыбков]] | data-sort-value="1987" | 1987-10-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 106 | ''[[:d:Q3313688|Mikhail Prisyolkov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-09-07 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1941" | 1941-01-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 107 | ''[[:d:Q3334821|Nadejda Golik]]'' | | | | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1953" | 20th century | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 108 | ''[[:d:Q3341650|Nikolay Kazansky]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-06-25 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 109 | ''[[:d:Q3341655|Nikolay Nikolsky]]'' | | | ''[[:d:Q4407661|Санкт-Петербург руханиләр семинариясе]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1743122|чиркәү тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q10429346|библиограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-07-29<br/>1863-07-17 | [[Петергоф|Петерһоф]] | data-sort-value="1936" | 1936-03-23 | [[Пушкин (шәһәр)|Пушкин]] |- | style='text-align:right'| 110 | ''[[:d:Q3350295|Oleg Sokolov]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-07-09 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 111 | [[Павел Терентьев]] | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q16271064|герпетолог]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q12773412|паразитолог]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-12-23<br/>1903-12-10 | [[Акъяр]] | data-sort-value="1970" | 1970-12-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 112 | ''[[:d:Q3440902|Roman Svetlov]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1963" | 1963-08-23 | | | |- | style='text-align:right'| 113 | ''[[:d:Q3479734|Sergéi Yuzepchuk]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-01-28 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1959" | 1959-01-08 | [[Рига]] |- | style='text-align:right'| 114 | ''[[:d:Q3479751|Sergueï Neoustrouïev]]'' | | | ''[[:d:Q15962041|Нижгар ирләр гимназиясе]]'' | ''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1874" | 1874-09-25 | [[Түбән Новгород]] | data-sort-value="1928" | 1928-05-24 | [[Сызран]] |- | style='text-align:right'| 115 | ''[[:d:Q3498420|Stepan Rynkevitch]]'' | | | ''[[:d:Q3918260|Minsk Theological Academy]]''<br/>''[[:d:Q4295192|Minsk Theological Seminary]]''<br/>[[Санкт-Петербург руханилар академиясе]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q635734|архивист]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''<br/>''[[:d:Q1743122|чиркәү тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q123819727|Orthodox theologian]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-01-11 | [[Карытнае]] | data-sort-value="1924" | 1924-03-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 116 | ''[[:d:Q3545421|Petr Nikolaevich Tretyakov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-10-30 | [[Кострома]] | data-sort-value="1976" | 1976-06-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 117 | ''[[:d:Q3561826|Vladimir Shimkevich]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1858" | 1858-07-28 | [[Карачев]]<br/>[[Орёл]] | data-sort-value="1923" | 1923-02-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 118 | ''[[:d:Q3569544|Vladimir Wagner]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q18805|табигать фәннәре белгече]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q17344952|арахнолог]]'' | data-sort-value="1849" | 1849-03-17<br/>1849-03-29 | [[Калуга]] | data-sort-value="1934" | 1934-03-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 119 | ''[[:d:Q3615114|Anatoly Lurie]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q327029|механик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-07-06 | [[Могилёв]] | data-sort-value="1980" | 1980-02-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 120 | ''[[:d:Q3648030|David Chubinashvili]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1814" | 1814-09-26 | | data-sort-value="1891" | 1891-06-05 | |- | style='text-align:right'| 121 | ''[[:d:Q3648056|Stanislav Kalesnik]]'' | | | ''[[:d:Q1935120|Хәрби-сәяси академия]]''<br/>''[[:d:Q4480733|The Faculty of Geography and Geoecology]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15623737|бозбелгеч]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-01-10 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1977" | 1977-09-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 122 | ''[[:d:Q3656817|Ernst Reinhold von Hofmann]]'' | | | ''[[:d:Q12376416|Tartu Governorate Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]'' | data-sort-value="1801" | 1801-01-08 | ''[[:d:Q3466616|Paistu]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-05-23 | [[Тарту]] |- | style='text-align:right'| 123 | ''[[:d:Q3737792|Gavriil Tanfilyev]]'' | | | ''[[:d:Q2069101|Gustav Adolf Grammar School]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q28378128|педолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1857" | 1857-02-22 | [[Таллинн]] | data-sort-value="1928" | 1928-09-01 | [[Одесса]] |- | style='text-align:right'| 124 | ''[[:d:Q3740364|Alexei Savich]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1810" | 1810-02-25 | ''[[:d:Q4384650|Pushkarivka]]'' | data-sort-value="1883" | 1883-08-15 | [[Тула губернасы|Тула гөбернәсе]] |- | style='text-align:right'| 125 | ''[[:d:Q3740449|Tatyana Chernigovskaya]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-02-07 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 126 | ''[[:d:Q3801341|Eduards Volters]]'' | | | ''[[:d:Q106946926|гісторыка-філалагічны ўніверсітэт Імператарскага Харкаўскага ўніверсітэта]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q12377291|censor]]''<br/>''[[:d:Q10333969|музейчылык белгече]]'' | data-sort-value="1856" | 1856-03-06 | ''[[:d:Q2632576|Āgenskalns]]''<br/>[[Рига]] | data-sort-value="1941" | 1941-12-14 | [[Каунас]] |- | style='text-align:right'| 127 | ''[[:d:Q3918585|Konstantin Lukashev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q16335312|геохимик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-12-25 | [[Гарадзец (Быхавский районы)|Гарадзец]] | data-sort-value="1987" | 1987-05-23 | [[Минск]] |- | style='text-align:right'| 128 | ''[[:d:Q3920358|Aleksey Grigorevitsj Mitrofanov]]'' | | | ''[[:d:Q4258142|Institute for Philosophy, Literature and History in Leningrad]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1912" | 1912-10-18 | ''[[:d:Q19690785|Асташкава]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-04-18 | |- | style='text-align:right'| 129 | ''[[:d:Q3920666|Branislaŭ Epimach-Šypila]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q2516866|нәшир]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q18120029|библиофил]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1859" | 1859-09-16 | ''[[:d:Q4259111|Lepel County]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-06-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 130 | ''[[:d:Q4007845|Valery Sagatovsky]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1933" | 1933-01-11 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2014" | 2014-04-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 131 | ''[[:d:Q4011670|Victor Zaslavsky]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q2251335|мәктәп укытучысы]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[инженер]] | data-sort-value="1937" | 1937-09-26 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2009" | 2009-11-26 | [[Рим]] |- | style='text-align:right'| 132 | ''[[:d:Q4055636|Boris Averin]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-03-11 | ''[[:d:Q4407541|Sandovo]]'' | data-sort-value="2019" | 2019-01-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 133 | ''[[:d:Q4056733|Valerian Agafonov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]''<br/>''[[:d:Q28378128|педолог]]''<br/>''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-07-19 | ''[[:d:Q4259700|Lesnoi (Saint Petersburg, Russia)]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-01-27<br/>1955-01-28 | [[Ницца]] |- | style='text-align:right'| 134 | ''[[:d:Q4056852|Tateos Agekian]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-05-12 | [[Батум]] | data-sort-value="2006" | 2006-01-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 135 | ''[[:d:Q4057520|Loran Adzhemyan]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-04-30 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 136 | ''[[:d:Q4057947|Svetlana Adonyeva]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-02-14 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 137 | ''[[:d:Q4060313|Osman Nuri-Asan oğlu Aqçoqraqlı]]'' | | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3303330|хаттат]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q15632632|ипиграфис]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-01-03 | [[Baqçasaray|Бакчасарай]]<br/>''[[:d:Q83061|Van]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-04-17 | [[Акмәсҗит]] |- | style='text-align:right'| 138 | ''[[:d:Q4061110|Eugene Alexandrov]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q29909337|физик-экспериментатор]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-04-13 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 139 | ''[[:d:Q4061115|Kirill Aleksandrov]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт икътисад университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-09-18 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 140 | ''[[:d:Q4062557|Viktor Allakhverdov]]'' | | | ''[[:d:Q6840724|Faculty of Psychology, Saint Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-12-25 | [[Таллинн]] | | |- | style='text-align:right'| 141 | ''[[:d:Q4064804|Boris Ananyev]]'' | | | [[К. Л. Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты|Коста Леванович Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-08-01<br/>1907-08-14 | [[Владикавказ]] | data-sort-value="1972" | 1972-05-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 142 | ''[[:d:Q4064841|Boris Vasilyevich Ananyich]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-03-04 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2015" | 2015-07-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 143 | ''[[:d:Q4065402|Aleksandr Ignatyevich Andreyev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1887" | 1887-03-12 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 144 | ''[[:d:Q4065506|Nikolay Andreyev]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-02-16 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1997" | 1997-11-15 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 145 | ''[[:d:Q4066846|Anatolij Aleksandrovič Anohin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-06-01 | [[Гороховец|Гороховетс]] | data-sort-value="2021" | 2021-10-29 | |- | style='text-align:right'| 146 | ''[[:d:Q4070031|Konstantin Arsenyev]]'' | | | ''[[:d:Q4139211|Баш педагогика институты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q2732142|статистик]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1789" | 1789-10-12 | ''[[:d:Q4518353|Чухлома өязе]]'' | data-sort-value="1865" | 1865-11-29 | [[Петрозаводск]] |- | style='text-align:right'| 147 | ''[[:d:Q4071576|Nikolay Astafyev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q112651335|Christian activist]]'' | data-sort-value="1825" | 1825-03-17 | [[Екатеринослав губернасы]] | data-sort-value="1906" | 1906 | |- | style='text-align:right'| 148 | [[Александр Байков]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q18576582|металлург]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1870" | 1870-07-25 | [[Фатеж]] | data-sort-value="1946" | 1946-04-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 149 | ''[[:d:Q4077632|Bazar Baradiyn]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-06-16<br/>1878-06-17 | ''[[:d:Q1942536|Mogoytuy]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-08-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 150 | ''[[:d:Q4077852|Andrey Baranovsky]]'' | | | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q842811|диетолог]]''<br/>''[[:d:Q19280221|gastroenterologist]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-08-18 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 151 | [[Степан Бархударов]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q60098894|русист]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-01-23 | [[Бакы]] | data-sort-value="1983" | 1983-10-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 152 | ''[[:d:Q4079112|Mihail Âkovlevič Basov]]'' | | | ''[[:d:Q4407737|Санкт-Петербург психоневрология фәнни тикшеренү институты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1892" | 1892-11-03 | [[Тверь губернасы]] | data-sort-value="1931" | 1931-10-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 153 | ''[[:d:Q4080213|Mark Bashmakov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q10732476|сәнгать әсәрләре коллекционеры]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-02-10 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2022" | 2022-03-31 | |- | style='text-align:right'| 154 | ''[[:d:Q4084084|Georgy Berdnikov]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-06-08<br/>1915-06-21 | [[Ростов-на-Дону]] | data-sort-value="1996" | 1996-02-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 155 | ''[[:d:Q4084928|Pavel Berkov]]'' | | | [[Вена университеты]] | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q10429346|библиограф]]''<br/>''[[:d:Q33386280|китапчылык белгече]]''<br/>''[[:d:Q56417579|чыганаклар белгече]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-12-02<br/>1896-12-14 | [[Аккирмән]] | data-sort-value="1969" | 1969-08-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 156 | ''[[:d:Q4084940|Naum Berkovsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-04-14 | [[Vilnius|Вилнүс]] | data-sort-value="1972" | 1972-06-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 157 | ''[[:d:Q4085130|Aleksandr Bernştam]]'' | | | ''[[:d:Q4258142|Institute for Philosophy, Literature and History in Leningrad]]'' | ''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-09-18 | [[Kireç|Киреч]] | data-sort-value="1956" | 1956-12-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 158 | ''[[:d:Q4085277|Sergei Aleksandrovich Bershadski]]'' | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1850" | 1850-03-18 | [[Бердянск]] | data-sort-value="1896" | 1896-02-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 159 | ''[[:d:Q4087046|Mikhail Birman]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>[[инженер]] | data-sort-value="1928" | 1928-01-17 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2009" | 2009-07-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 160 | ''[[:d:Q4088747|Yevgeni Bobrov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1907198|таксанамис]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-03-02 | [[Тверь]] | data-sort-value="1983" | 1983-02-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 161 | ''[[:d:Q4088992|Boris Bogayevsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>[[укытучы]] | data-sort-value="1882" | 1882-03-18 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1942" | 1942-05-11 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 162 | [[Модест Богданов]] | | | [[Казан Император университеты]]<br/>''[[:d:Q4419529|Сембер классик гимназиясе]]'' | ''[[:d:Q1225716|орнитолог]]''<br/>''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q12356615|сәяхәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q10333969|музейчылык белгече]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1841" | 1841-09-07 | ''[[:d:Q18799349|Русская Бекшанка]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-03-04<br/>1888-03-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 163 | ''[[:d:Q4089948|Aleksey Bodalyov]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-10-13 | [[Сарапул]] | data-sort-value="2014" | 2014-12-20 | |- | style='text-align:right'| 164 | ''[[:d:Q4090725|Aleksandr Boldyrev]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q16832248|иранист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-05-29 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 165 | ''[[:d:Q4093138|Olga Bondareva]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1937" | 1937-04-27 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1991" | 1991-12-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 166 | ''[[:d:Q4093244|Liya Bondarko]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-05-13 | [[Сумы]] | data-sort-value="2007" | 2007-03-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 167 | [[Глеб Бонч-Осмоловский]] | | | ''[[:d:Q4295195|Минск ирләр гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q41799636|Мінскае камерцыйнае вучылішча]]''<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1890" | 1890-10-22<br/>1890 | [[Блонь]] | data-sort-value="1943" | 1943-11-01 | [[Казан]] |- | style='text-align:right'| 168 | ''[[:d:Q4093803|Pavel Boriskovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-05-27 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1991" | 1991-09-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 169 | ''[[:d:Q4094529|Ivan Borodin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1847" | 1847-01-18 | [[Бөек Новгород]] | data-sort-value="1930" | 1930-03-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 170 | ''[[:d:Q4094748|Viktor Bortnevsky]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1954" | 1954-08-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1996" | 1996-04-19 | [[Пало-Альто]] |- | style='text-align:right'| 171 | ''[[:d:Q4096785|Iosif Brodsky]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1924" | 1924-11-19 | [[Харьков]] | data-sort-value="1994" | 1994-12-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 172 | ''[[:d:Q4097099|P. Brounov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q2310145|метеоролог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1852" | 1852-12-21 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1927" | 1927-04-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 173 | ''[[:d:Q4097690|Dmitry Bubrikh]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16880249|диалектолог]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q13636225|Finno-Ugrist]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-07-25 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1949" | 1949-11-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 174 | [[Лазарь Будагов]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]'' | data-sort-value="1812" | 1812-04-12 | [[Әстерхан]] | data-sort-value="1878" | 1878-12-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 175 | ''[[:d:Q4098475|Viktor Kharlampievich Buynitsky]]'' | | | | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q13382749|polar explorer]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-12-31 | [[Чита]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 176 | [[Сергей Булич]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1859" | 1859-08-27 | [[Казан]] | data-sort-value="1921" | 1921-04-15 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 177 | ''[[:d:Q4099487|A. V. Burdukov]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1883" | 1883 | [[Тубыл губернасы|Тубыл гөбернәсе]] | data-sort-value="1943" | 1943-03-13 | ''[[:d:Q56507866|gulag camp]]'' |- | style='text-align:right'| 178 | ''[[:d:Q4100415|Aleksandr Butyagin]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-10-12 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 179 | ''[[:d:Q4100646|Vladimir Bush]]'' | | | ''[[:d:Q4479389|Annenschule]]'' | ''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q10429346|библиограф]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-01-04 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1934" | 1934-05-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 180 | ''[[:d:Q4102522|Osip Vaynshteyn]]'' | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-11-24 | ''[[:d:Q192176|Bender]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-07-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 181 | [[Руслан Вәлиев (1949)|Руслан Вәлиев]] | | | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-09-26 | [[Свердловск өлкәсе]] | | |- | style='text-align:right'| 182 | ''[[:d:Q4102913|Sigizmund Valk]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q26709887|археограф]]''<br/>''[[:d:Q635734|архивист]]''<br/>''[[:d:Q10429346|библиограф]]''<br/>[[профессор]] | data-sort-value="1887" | 1887-12-01 | [[Vilnius|Вилнүс]] | data-sort-value="1975" | 1975-02-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 183 | ''[[:d:Q4104500|Aleksandr Vasilyev]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-09-01 | [[Псков]] | data-sort-value="2006" | 2006-10-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 184 | ''[[:d:Q4104634|Leonid Vasiliev]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q3363630|parapsychologist]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1891" | 1891 | [[Псков]] | data-sort-value="1966" | 1966-02-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 185 | ''[[:d:Q4104915|Valeriya Vasilkova]]'' | | | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1956" | 1956-12-27 | [[Новосибирск]] | | |- | style='text-align:right'| 186 | ''[[:d:Q4105653|Viktor Vdovenko]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1907" | 1907-01-05 | [[Киев]] | data-sort-value="1978" | 1978-02-14 | |- | style='text-align:right'| 187 | ''[[:d:Q4107122|Anatoliĭ Vasilʹevich Venediktov]]'' | | | ''[[:d:Q57998699|Санкт-Петербург политехник институты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]'' | data-sort-value="1887" | 1887-06-30 | [[Җиргән]] | data-sort-value="1959" | 1959-08-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 188 | [[Людмила Вербицкая]] | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q60098894|русист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-06-17 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2019" | 2019-11-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 189 | ''[[:d:Q4111326|Mikhail Vilyev]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-08-20 | | data-sort-value="1919" | 1919-12-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 190 | ''[[:d:Q4111770|Kirill Vinogradov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-03-21 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2003" | 2003-12-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 191 | ''[[:d:Q4112488|Pavel Wittenburg]]'' | | | ''[[:d:Q153978|Түбинген университеты]]'' | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1884" | 1884-02-09 | [[Владивосток]] | data-sort-value="1968" | 1968-01-29 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 192 | ''[[:d:Q4112726|Wincenty Wiszniewski]]'' | | | | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1781" | 1781 | [[Reç Pospolita|Реч Посполита]] | data-sort-value="1855" | 1855-06-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 193 | ''[[:d:Q4114848|Alexander Voznesensky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-03-05 | [[Тула губернасы|Тула гөбернәсе]] | data-sort-value="1950" | 1950-10-28 | |- | style='text-align:right'| 194 | ''[[:d:Q4123362|Fedir Vovk]]'' | | | ''[[:d:Q28664814|Изге Владимир император университеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]'' | data-sort-value="1847" | 1847-03-05<br/>1847-03-03 | ''[[:d:Q12140601|Piryatinskiy Uyezd]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-06-30<br/>1918-06-06 | [[Гомель]] |- | style='text-align:right'| 195 | ''[[:d:Q4124767|Egbert Wolf]]'' | | | ''[[:d:Q1001200|Прушкув]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1860" | 1860-09-05 | [[Берлин]] | data-sort-value="1931" | 1931-02-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 196 | ''[[:d:Q4125619|Andrey Voronov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q15646805|lycée de garçons de la province d'Olonets]]'' | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1820" | 1820<br/>1819 | [[Петрозаводск]] | data-sort-value="1875" | 1875-11-12<br/>1875-11-22<br/>1875-12-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 197 | ''[[:d:Q4126193|Alexander Voskresensky]]'' | | | ''[[:d:Q4139211|Баш педагогика институты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1809" | 1809-11-25 | [[Торжок]] | data-sort-value="1880" | 1880-01-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 198 | [[Егор Врангел]] | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | [[укытучы]] | data-sort-value="1784" | 1784-10-09 | [[Маидла (Лүганусе)|Майдла]] | data-sort-value="1841" | 1841-06-15 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 199 | ''[[:d:Q4128283|S. Vukolov]]'' | | | ''[[:d:Q28609378|Men's Gymnasium (Novocherkassk)]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-08-23 | [[Новочеркасск]] | data-sort-value="1940" | 1940-10-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 200 | ''[[:d:Q4129225|Leonid Vyskochkov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1947" | 1947-10-24 | [[Ростов-на-Дону]] | | |- | style='text-align:right'| 201 | [[Владимир Ленин]] | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Казан Император университеты]]<br/>''[[:d:Q4419529|Сембер классик гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]'' | data-sort-value="1870" | 1870-04-22 | [[Сембер]] | data-sort-value="1924" | 1924-01-21 | ''[[:d:Q3286190|Bolshiye Gorki]]'' |- | style='text-align:right'| 202 | [[Леонард Эйлер]] | | | ''[[:d:Q372608|Базел университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q16031530|музыка теоретигы]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q978044|executive]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1707" | 1707-04-15 | [[Базел]] | data-sort-value="1783" | 1783-09-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 203 | [[Дмитрий Менделеев]] | | | ''[[:d:Q4139211|Баш педагогика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1834" | 1834-01-27 | [[Тубыл]] | data-sort-value="1907" | 1907-01-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 204 | ''[[:d:Q32697|Evgeni Gross]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-10-08 | [[Колпино]] | data-sort-value="1972" | 1972-04-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 205 | [[Иван Павлов (1849)|Иван Павлов]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q783906|невролог]]'' | data-sort-value="1849" | 1849-09-26 | [[Рязань]] | data-sort-value="1936" | 1936-02-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 206 | [[Михаил Ломоносов]] | | | ''[[:d:Q2629059|Славән-юнан-латыйн академиясе]]''<br/>''[[:d:Q155354|Марбург университеты]]''<br/>[[Петербург фәннәр академиясенең академия университеты|Питырбур ФА академия университеты]]<br/>''[[:d:Q689854|Фрайберг тау академиясе]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q282718|mosaicist]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q270141|polymath]]''<br/>''[[:d:Q20826540|scholar]]'' | data-sort-value="1711" | 1711-11-08 | ''[[:d:Q122258199|Mishaninskaya]]'' | data-sort-value="1765" | 1765-04-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 207 | ''[[:d:Q61471|Samuel Gottlieb Gmelin]]'' | | | ''[[:d:Q153978|Түбинген университеты]]'' | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q16334509|pteridologist]]''<br/>''[[:d:Q1225716|орнитолог]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q18805|табигать фәннәре белгече]]'' | data-sort-value="1744" | 1744-07-04 | [[Түбинген]] | data-sort-value="1774" | 1774-07-16 | ''[[:d:Q340557|Akhmedkent]]'' |- | style='text-align:right'| 208 | ''[[:d:Q62887|Franz Joseph Ruprecht]]'' | | | ''[[:d:Q31519|Карл университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q15924544|lichenologist]]''<br/>''[[:d:Q2083925|ботаника коллекционеры]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]'' | data-sort-value="1814" | 1814-11-01 | [[Фрайбург-им-Брайсгау]] | data-sort-value="1870" | 1870-07-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 209 | ''[[:d:Q63131|Paul Walden]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q411895|Рига техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-07-14 | [[Лифләндия губернасы|Лифляндия губернасы]] | data-sort-value="1957" | 1957-01-22 | [[Гаммертинген]] |- | style='text-align:right'| 210 | ''[[:d:Q67961|Ernst Raupach]]'' | | | ''[[:d:Q32120|Һалле-Виттенберг үнивирситите]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]] | data-sort-value="1784" | 1784-05-21 | [[Струпице (Түбән Силезия воеводалыгы)]] | data-sort-value="1852" | 1852-03-18 | [[Берлин]] |- | style='text-align:right'| 211 | ''[[:d:Q77238|Bernhard Dorn]]'' | | | ''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]''<br/>''[[:d:Q16832248|иранист]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1805" | 1805-04-29 | ''[[:d:Q2233946|Scheuerfeld]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-05-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 212 | ''[[:d:Q91339|Ernst von Mohl]]'' | | | ''[[:d:Q153978|Түбинген университеты]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q974144|укытучы]]'' | data-sort-value="1849" | 1849-07-20<br/>1849-06-20 | [[Нойвайлер]] | data-sort-value="1929" | 1929-01-08 | ''[[:d:Q252119|Schwabing]]'' |- | style='text-align:right'| 213 | ''[[:d:Q95964|August Nauck]]'' | | | ''[[:d:Q32120|Һалле-Виттенберг үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q18916625|иллинис]]'' | data-sort-value="1822" | 1822-09-18 | [[Ауэрштедт]] | data-sort-value="1892" | 1892-08-03 | [[Зеленогорск (Санкт-Петербург)]] |- | style='text-align:right'| 214 | ''[[:d:Q95982|Gottfried Heinsius]]'' | | | ''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]''<br/>''[[:d:Q32120|Һалле-Виттенберг үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1709" | 1709-04-27 | [[Наумбург (Заале)]] | data-sort-value="1769" | 1769-05-21 | [[Лейпциг]] |- | style='text-align:right'| 215 | ''[[:d:Q97192|Michael Lilienthal]]'' | | | ''[[:d:Q672420|Көнигсберг университеты]]'' | ''[[:d:Q1743122|чиркәү тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q161944|диякын]]''<br/>''[[:d:Q2004963|numismatist]]''<br/>''[[:d:Q432386|вәгыйз]]''<br/>''[[:d:Q955464|parson]]'' | data-sort-value="1686" | 1686-09-08 | [[Либштадт]] | data-sort-value="1750" | 1750-01-23 | [[Königsberg|Көнигсберг]] |- | style='text-align:right'| 216 | ''[[:d:Q106190|Josias Weitbrecht]]'' | | | | ''[[:d:Q10872101|анатом]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15985128|medical historian]]'' | data-sort-value="1702" | 1702-11-06 | [[Шорндорф]] | data-sort-value="1747" | 1747-02-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 217 | [[Леонид Канторович]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-01-19 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1986" | 1986-04-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 218 | [[Кристофер Писсаридес]] | | | [[London School of Economics]]<br/>''[[:d:Q1075104|Эссекс университеты]]''<br/>''[[:d:Q3563324|Pancyprian Gymnasium]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-02-20 | [[Никосия]] | | |- | style='text-align:right'| 219 | ''[[:d:Q113480|Vladimir Bogoraz]]'' | | | ''[[:d:Q4138556|А. П. Чехов исемендәге № 2 нче һимназиясе]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1865" | 1865-04-15 | ''[[:d:Q27039|Овруч]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-05-10 | [[Ростов-на-Дону]] |- | style='text-align:right'| 220 | [[Владимир Смирнов]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4127845|The Second Saint Petersburg Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2732142|статистик]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1887" | 1887-05-29 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1974" | 1974-02-11 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 221 | [[Николай Марр]] | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q860918|эсперантист]]''<br/>''[[:d:Q21280575|armenologist]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1864" | 1864-12-25 | ''[[:d:Q172415|Кутаиси]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-12-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 222 | ''[[:d:Q116789|Boris Parygin]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-06-19 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2012" | 2012-04-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 223 | [[Николай Бернулли (1695-1726)]] | | | ''[[:d:Q372608|Базел университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1695" | 1695-02-06 | [[Базел]] | data-sort-value="1726" | 1726-07-31 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 224 | ''[[:d:Q131374|Alexander Alekhine]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q209842|Париж университеты]]''<br/>''[[:d:Q4200373|Император хокук белеме укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''<br/>''[[:d:Q15958307|шаһмат назариячесе]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1892" | 1892-10-31 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1946" | 1946-03-24 | [[Эшторил]] |- | style='text-align:right'| 225 | ''[[:d:Q131674|Анатолий Карпов]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q105269|Grandmaster]]''<br/>''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-05-23 | [[Златоуст]] | | |- | style='text-align:right'| 226 | ''[[:d:Q132524|Ayn Rand]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[Драматурглар|драматург]]<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q6625963|язучы-романист]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q11774202|эссеист]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q18844224|язучы-фантаст]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1905" | 1905-02-02 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1982" | 1982-03-06 | [[Манхэттэн]] |- | style='text-align:right'| 227 | [[Лев Гумилев]] | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-10-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1992" | 1992-06-15 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 228 | ''[[:d:Q154325|Emil Lenz]]'' | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1804" | 1804-02-12 | [[Тарту]] | data-sort-value="1865" | 1865-01-29 | [[Рим]] |- | style='text-align:right'| 229 | ''[[:d:Q154707|Vladimir Shevyakov]]'' | | | ''[[:d:Q81475231|Реформатское училище]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]]<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q151510|Һайделберг университеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1859" | 1859-10-17 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1930" | 1930-10-18 | [[Иркутск]] |- | style='text-align:right'| 230 | ''[[:d:Q164396|Виктор Амбарцумян]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]''<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q845924|Пулково обсерваториясе]]'' | ''[[:d:Q752129|астрофизик]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1908" | 1908-09-05 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="1996" | 1996-08-12 | ''[[:d:Q2305036|Byurakan]]'' |- | style='text-align:right'| 231 | ''[[:d:Q169424|Ruslan Skrynnikov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-01-08 | ''[[:d:Q172415|Кутаиси]]'' | data-sort-value="2009" | 2009-06-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 232 | ''[[:d:Q171243|Carl Salemann]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1849" | 1849-12-28 | [[Таллинн]] | data-sort-value="1916" | 1916-11-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 233 | [[Илья Березин]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1818" | 1818-07-20<br/>1818-07-19 | ''[[:d:Q16014765|Yug]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-03-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 234 | ''[[:d:Q171248|Alexander Samoylovich]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-12-17 | [[Түбән Новгород]] | data-sort-value="1938" | 1938-02-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 235 | ''[[:d:Q171252|Viktor von Rosen]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q620573|гарәбиятче]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1849" | 1849-02-21<br/>1849-03-05 | [[Таллинн]] | data-sort-value="1908" | 1908-01-10<br/>1908-01-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 236 | ''[[:d:Q171848|Sergey Oldenburg]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q18524037|һинд телләре белгече]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1227195|political economist]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-09-26 | [[Нерчинск]] | data-sort-value="1934" | 1934-02-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 237 | [[Борис Нумеров]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-01-17 | [[Бөек Новгород]] | data-sort-value="1941" | 1941 | [[Орёл]] |- | style='text-align:right'| 238 | ''[[:d:Q205981|Alexander Friedmann]]'' | | | ''[[:d:Q4127845|The Second Saint Petersburg Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q2310145|метеоролог]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1888" | 1888-06-16 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1925" | 1925-09-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 239 | ''[[:d:Q211467|Yury Andreyev]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-03-03 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1998" | 1998-02-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 240 | ''[[:d:Q212889|Viktor Korchnoi]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4479389|Annenschule]]'' | ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q482980|автор]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-03-23 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2016" | 2016-06-06 | ''[[:d:Q68244|Wohlen]]'' |- | style='text-align:right'| 241 | ''[[:d:Q246731|Theodosius Dobzhansky]]'' | | | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''<br/>[[Kolumbiä universitetı|Колумбия университеты]] | ''[[:d:Q16063497|эволюционист]]''<br/>''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q18805|табигать фәннәре белгече]]''<br/>''[[:d:Q109958058|population geneticist]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-01-25 | ''[[:d:Q997335|Немырив]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-12-18 | ''[[:d:Q985265|San Jacinto]]'' |- | style='text-align:right'| 242 | [[İldar İbrahimov]] | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1932" | 1932-07-15 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 243 | ''[[:d:Q257879|Lev Artsimovich]]'' | | | ''[[:d:Q55385873|Faculty of Physics and Mathematics of the Belarusian State University]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-02-12 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1973" | 1973-03-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 244 | ''[[:d:Q282280|Vladimir Solovyov]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]'' | data-sort-value="1853" | 1853-01-16 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1900" | 1900-07-31 | ''[[:d:Q2635840|Uzkoye]]'' |- | style='text-align:right'| 245 | ''[[:d:Q289805|Sergei Vasilyevich Lebedev]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>[[инженер]] | data-sort-value="1874" | 1874-07-13 | [[Люблин|Лүблин]] | data-sort-value="1934" | 1934-05-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 246 | ''[[:d:Q313455|Vladimir Propp]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4479389|Annenschule]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q135655521|fairy tale scholar]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-04-16 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1970" | 1970-08-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 247 | ''[[:d:Q316371|Vladimir Vernadsky]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q18176481|biogeochemist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15839134|эколог]]''<br/>''[[:d:Q16335312|геохимик]]''<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>[[укытучы]] | data-sort-value="1863" | 1863-02-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1945" | 1945-01-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 248 | ''[[:d:Q317907|Abdurrauf Fitrat]]'' | | | [[Мир Араб мәдрәсәсе]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1885" | 1885 | [[Бохара]] | data-sort-value="1938" | 1938-10-05 | [[Ташкент|Ташкәнт]] |- | style='text-align:right'| 249 | ''[[:d:Q319386|Vasili Dokuchayev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]''<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4496332|Хабарау милли аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q28378128|педолог]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]'' | data-sort-value="1846" | 1846-02-17 | ''[[:d:Q4293859|Milyukova]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-10-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 250 | ''[[:d:Q320365|Vladimir Wiese]]'' | | | ''[[:d:Q4503257|Царское Село гимназиясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]'' | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q2310145|метеоролог]]''<br/>''[[:d:Q13382749|polar explorer]]''<br/>''[[:d:Q3546255|океанолог]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-02-21<br/>1886-03-05 | [[Пушкин (шәһәр)|Пушкин]] | data-sort-value="1954" | 1954-02-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 251 | ''[[:d:Q324248|Mikhail Taube]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28667071|Saint Petersburg 6th gymnasium]]'' | [[адвокат]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1869" | 1869-05-15 | [[Павловск (Санкт-Петербург)|Павловск]] | data-sort-value="1961" | 1961-11-29 | [[Париж]] |- | style='text-align:right'| 252 | ''[[:d:Q324680|Solomon Mikhlin]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-04-23 | [[Холмеч]] | data-sort-value="1990" | 1990-08-29 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 253 | [[Василий Бартольд]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>''[[:d:Q620573|гарәбиятче]]''<br/>''[[:d:Q3155377|ислам белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q635734|архивист]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1869" | 1869-11-03 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1930" | 1930-08-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 254 | ''[[:d:Q328995|Vladimir Ipatieff]]'' | | | ''[[:d:Q4061516|Александр хәрби укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q15814223|Михаил артиллерия укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q4297700|Михаил хәрби артиллерия академиясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-11-21 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-29 | [[Чикаго]] |- | style='text-align:right'| 255 | ''[[:d:Q331089|Abram Besicovitch]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-01-23 | [[Бердянск]] | data-sort-value="1970" | 1970-11-02 | [[Кембриҗ]] |- | style='text-align:right'| 256 | ''[[:d:Q334294|Anatoly Sobchak]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-08-10 | [[Чита]] | data-sort-value="2000" | 2000-02-19 | [[Светлогорск (Калининград өлкәсе)]] |- | style='text-align:right'| 257 | [[Yan Netsislav Boduen de Kurtene|Jan Niecisław Baudouin de Courtenay]] | | | ''[[:d:Q31519|Карл университеты]]''<br/>[[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]]<br/>''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''<br/>''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]''<br/>''[[:d:Q4104075|Szkoła Główna Warszawska]]''<br/>''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q56810907|esperantologist]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]''<br/>''[[:d:Q47491160|phonetician]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1845" | 1845-03-13<br/>1846-03-13 | ''[[:d:Q609246|Радзымин]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-11-03 | [[Варшава]] |- | style='text-align:right'| 258 | ''[[:d:Q348006|Armen Takhtajan]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q16334509|pteridologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2083925|ботаника коллекционеры]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-05-28 | ''[[:d:Q158903|Шуша]]'' | data-sort-value="2009" | 2009-11-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 259 | ''[[:d:Q358935|Dmitri Ivanovsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4254555|Larin Gymnasium]]'' | ''[[:d:Q15634281|вирусолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1864" | 1864-10-28 | ''[[:d:Q4134619|Гдов өязе]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-06-20 | [[Ростов-на-Дону]] |- | style='text-align:right'| 260 | ''[[:d:Q359568|Vladimir A. Obruchev]]'' | | | ''[[:d:Q58346416|Тау институты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q18844224|язучы-фантаст]]''<br/>''[[:d:Q4853732|балалар язучысы]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-09-28 | [[Ржев]] | data-sort-value="1956" | 1956-06-19 | [[Звенигород]] |- | style='text-align:right'| 261 | ''[[:d:Q370151|Viktor Bunyakovsky]]'' | | | ''[[:d:Q209842|Париж университеты]]'' | [[математик]]<br/>[[укытучы]] | data-sort-value="1804" | 1804-12-16 | ''[[:d:Q737925|Бар]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-11-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 262 | ''[[:d:Q383045|Vladimir Abramovich Rokhlin]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q18663426|тополог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-08-23 | [[Бакы]] | data-sort-value="1984" | 1984-12-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 263 | ''[[:d:Q385485|Dmitry Mezentsev]]'' | | | ''[[:d:Q2378801|Петербург дәүләт тимер юллар университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-08-18 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 264 | ''[[:d:Q386231|Leon Petrosjan]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-12-18 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 265 | [[Владимир Сукачёв|Владимир Сукачов]] | | | ''[[:d:Q58878019|Урман институты]]'' | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1895303|урманчы]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15839134|эколог]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q16021386|forestry engineer]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-05-26 | ''[[:d:Q4192615|Zmiyovsky Uyezd]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-02-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 266 | ''[[:d:Q441248|Robert Regel]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-04-15 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1920" | 1920-01-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 267 | ''[[:d:Q442232|Fyodor Braun]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q24387326|мифограф]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q2599593|гирманис]]'' | data-sort-value="1862" | 1862-07-20 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1942" | 1942-06-14 | [[Лейпциг]] |- | style='text-align:right'| 268 | ''[[:d:Q450269|Olga Ladyzhenskaya]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q111287174|Leningrad State Pedagogical Institute M.N. Pokrovsky]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-03-07 | [[Кологрив]] | data-sort-value="2004" | 2004-01-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 269 | ''[[:d:Q451292|Fyodor Uspensky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2468727|classical scholar]]''<br/>''[[:d:Q26132815|византолог]]'' | data-sort-value="1845" | 1845-02-07<br/>1845-02-19 | [[Гәреч (Кострома өлкәсе)|Гәреч]] | data-sort-value="1928" | 1928-09-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 270 | [[Иван Виноградов]] | 1920 | 1934 | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-09-02 | ''[[:d:Q4293660|Милолүб]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-03-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 271 | ''[[:d:Q451652|Anatoly Vershik]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-12-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2024" | 2024-02-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 272 | ''[[:d:Q462638|Victor Popov]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-10-27 | | data-sort-value="1994" | 1994-04-16 | |- | style='text-align:right'| 273 | ''[[:d:Q467727|Nicholas Poppe]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q19829967|mongolist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-08-08 | ''[[:d:Q210493|Yantai]]'' | data-sort-value="1991" | 1991-06-08 | [[Сиэтл]] |- | style='text-align:right'| 274 | ''[[:d:Q468070|Grigol Tsereteli]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q16267158|papyrologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1870" | 1870-03-12 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1938" | 1938-09-12 | [[Tbilisi|Тбилиси]] |- | style='text-align:right'| 275 | ''[[:d:Q470539|Sergei Bernstein]]'' | | | ''[[:d:Q3064332|Париж университетының табигый фәннәр факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q209842|Париж университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-02-22 | [[Одесса]] | data-sort-value="1968" | 1968-10-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 276 | ''[[:d:Q501707|Andrei Suslin]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>''[[:d:Q4483553|239нчы санлы физика-математика лицее]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-12-27 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2018" | 2018-07-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 277 | [[Константин Быков]] | | | ''[[:d:Q107028082|медыцынскі факультэт Імператарскага Казанскага ўніверсітэта]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-01-08 | [[Чухлома]] | data-sort-value="1959" | 1959-05-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 278 | ''[[:d:Q509432|Vladimir Lamansky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1833" | 1833-06-26<br/>1835-06-26 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1914" | 1914-11-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 279 | ''[[:d:Q520601|Alexei Byalynitsky-Birulya]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q17344952|арахнолог]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1864" | 1864-10-24<br/>1864-10-30 | ''[[:d:Q110567339|Высоцкая воласць]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-06-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 280 | ''[[:d:Q537519|Friedrich Martens]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q2388897|Saint Peter's School]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q16533|хөкемче]]''<br/>[[адвокат]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1845" | 1845-08-15 | [[Пәрну]] | data-sort-value="1909" | 1909-06-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 281 | ''[[:d:Q552750|Sergei Navashin]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1857" | 1857-12-02 | ''[[:d:Q21674025|Tsarevchtchina]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-12-10 | [[Пушкино]] |- | style='text-align:right'| 282 | ''[[:d:Q553176|Vladimir Fock]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-12-22 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1974" | 1974-12-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 283 | ''[[:d:Q559418|Alexander von Zagareli]]'' | | | ''[[:d:Q153978|Түбинген университеты]]''<br/>[[Вена университеты]]<br/>''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1844" | 1844-11-27 | ''[[:d:Q956954|Kaspi]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-11-12 | [[Tbilisi|Тбилиси]] |- | style='text-align:right'| 284 | [[Александр Ковалевский]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q151510|Һайделберг университеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q16271428|эмбриолог]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1840" | 1840-11-19 | ''[[:d:Q15220056|Vārkava]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-11-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 285 | [[Александр Догел]] | | | [[Беренче Казан ирләр гимназиясе]]<br/>[[Казан Император университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q2552072|гистолог]]''<br/>''[[:d:Q16271428|эмбриолог]]'' | data-sort-value="1852" | 1852-01-27 | ''[[:d:Q1719466|Паневеҗис]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-11-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 286 | ''[[:d:Q592316|Antoni Muchliński]]'' | | | ''[[:d:Q4111176|Вилнә император университеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q620573|гарәбиятче]]'' | data-sort-value="1808" | 1808 | [[Валевка]] | data-sort-value="1877" | 1877-10-13 | [[Варшава]] |- | style='text-align:right'| 287 | ''[[:d:Q595296|Gavriil Tikhov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q12098980|Simferopol gymnasium №1]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q124248916|astrobotanist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]'' | data-sort-value="1875" | 1875-04-19 | [[Смалявичы|Смаләвичы]]<br/>[[Казакъстан]] | data-sort-value="1960" | 1960-01-25 | [[Алматы]] |- | style='text-align:right'| 288 | ''[[:d:Q595432|Vasiliy Kukolnik]]'' | | | ''[[:d:Q9379652|Law Faculty of Lviv University]]'' | [[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1765" | 1765-01-30 | [[Мукачево|Мукачеве]] | data-sort-value="1821" | 1821-02-06 | [[Нижын]] |- | style='text-align:right'| 289 | ''[[:d:Q612949|Levon Ter-Petrosyan]]'' | | | ''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-01-09 | [[Хәлеб]] | | |- | style='text-align:right'| 290 | ''[[:d:Q622800|Ekaterina Fleischitz]]'' | | | ''[[:d:Q209842|Париж университеты]]'' | [[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-01-16<br/>1888-01-28 | [[Кирмәнчек]] | data-sort-value="1968" | 1968-06-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 291 | ''[[:d:Q637904|Aleksandr Tyumenev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2468727|classical scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-08-12 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-01 | [[Санкт-Петербург]]<br/>''[[:d:Q260832|Комарово]]'' |- | style='text-align:right'| 292 | [[Сергей Руденко]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q17488316|тарихкача дәверне өйрәнүче]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-01-29<br/>1885-01-16 | [[Харьков]] | data-sort-value="1969" | 1969-07-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 293 | ''[[:d:Q650272|Lev Shcherba]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1880" | 1880-02-20 | [[Чэрвень (горад)|Червен]] | data-sort-value="1944" | 1944-12-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 294 | ''[[:d:Q660174|Alexander Elenkin]]'' | | | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q15924544|lichenologist]]''<br/>''[[:d:Q2083925|ботаника коллекционеры]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]'' | data-sort-value="1873" | 1873-09-04 | [[Варшава]] | data-sort-value="1942" | 1942-04-19 | [[Казан]]<br/>[[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 295 | ''[[:d:Q689611|Jakob Hermann]]'' | | | ''[[:d:Q372608|Базел университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q18805|табигать фәннәре белгече]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1678" | 1678-07-16 | [[Базел]] | data-sort-value="1733" | 1733-07-11 | [[Базел]] |- | style='text-align:right'| 296 | ''[[:d:Q692307|Yakov Borovsky]]'' | | | ''[[:d:Q28667071|Saint Petersburg 6th gymnasium]]'' | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1896" | 1896 | | data-sort-value="1994" | 1994 | |- | style='text-align:right'| 297 | ''[[:d:Q707119|Yuri Matiyasevich]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>''[[:d:Q4483553|239нчы санлы физика-математика лицее]]''<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-03-02 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 298 | ''[[:d:Q708463|Sergey Glazenap]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q852389|умартачылык]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q723682|dean]]'' | data-sort-value="1848" | 1848-09-13 | ''[[:d:Q4130035|Vyshny Volotshyok County]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-04-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 299 | ''[[:d:Q712412|Дмитрий Лихачёв]]'' | | | ''[[:d:Q21637908|School No232]]''<br/>''[[:d:Q4360202|Karl May School]]''<br/>''[[:d:Q19916549|école n° 47]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-11-15<br/>1906-11-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1999" | 1999-09-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 300 | ''[[:d:Q728476|Евгений Поливанов]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q15976717|социолингвист]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-02-28 | [[Смоленск]] | data-sort-value="1938" | 1938-01-25 | ''[[:d:Q2068654|«Коммунарка» ату полигоны]]'' |- | style='text-align:right'| 301 | ''[[:d:Q729707|Aleksey Shakhmatov]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q16880249|диалектолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]'' | data-sort-value="1864" | 1864-06-05 | [[Нарва]] | data-sort-value="1920" | 1920-08-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 302 | [[Александр Серафимович]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q15949613|язучы-новеллист]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-01-07 | ''[[:d:Q19906685|Nizhne Kurmoyarskaya]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-01-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 303 | ''[[:d:Q742659|Mykola Kostomarov]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q28024487|Харьков университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q6430706|тәнкыйтьче]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q56314891|historiographer]]''<br/>''[[:d:Q136842174|translator of Adam Mickiewicz]]'' | data-sort-value="1817" | 1817-05-04 | ''[[:d:Q19805924|Yurasovka]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-04-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 304 | [[Андрей Кононов]] | | | ''[[:d:Q4258140|Ленинград көнчыгыш университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-10-14<br/>1906-10-27 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1986" | 1986-10-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 305 | ''[[:d:Q828834|Vladimir G. Maz'ya]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-12-31 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 306 | ''[[:d:Q849389|Karl Fedorovich Kessler]]'' | | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q1225716|орнитолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q4205432|ихтиолог]]'' | data-sort-value="1815" | 1815-11-19 | ''[[:d:Q474727|Sokolovka]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-03-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 307 | ''[[:d:Q893610|Boris Turayev]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1350189|египтолог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1868" | 1868-07-24 | [[Навагрудак|Наваһрудак]] | data-sort-value="1920" | 1920-07-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 308 | ''[[:d:Q893705|Boris K. Schischkin]]'' | | | ''[[:d:Q4130474|Вәтке руханилар семинариясе]]''<br/>''[[:d:Q28667234|Тум император университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-04-07 | [[Советск (Киров өлкәсе)|Советск]] | data-sort-value="1963" | 1963-03-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 309 | ''[[:d:Q893737|Boris Delaunay]]'' | | | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q9149093|альпинист]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-03-03 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1980" | 1980-07-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 310 | [[Владимир Палладин]] | | | ''[[:d:Q4028031|1 нче Мәскәү гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1859" | 1859-07-11 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1922" | 1922-02-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 311 | [[Владимир Энгелһардт]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]''<br/>''[[:d:Q15839206|молекуляр биолог]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-11-21 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1984" | 1984-07-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 312 | [[Алексей Фаворский (1860)|Алексей Фаворский]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | data-sort-value="1860" | 1860-02-20 | [[Павлово]] | data-sort-value="1945" | 1945-08-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 313 | ''[[:d:Q921322|Vasiliy Mikhaylovich Alekseyev]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]''<br/>''[[:d:Q2004963|numismatist]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-01-02<br/>1881-01-14 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1951" | 1951-05-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 314 | ''[[:d:Q923476|Mikhail Stepanovich Voronin]]'' | | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3779582|микробиолог]]''<br/>''[[:d:Q2487799|миколог]]''<br/>''[[:d:Q3746192|phytopathologist]]'' | data-sort-value="1838" | 1838-07-21 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1903" | 1903-02-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 315 | ''[[:d:Q934314|Aleksandr Aleksandrov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-07-22 | ''[[:d:Q23842700|Volyn]]'' | data-sort-value="1999" | 1999-07-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 316 | ''[[:d:Q943791|Mikhail Volkenshtein]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q14906342|биофизик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-10-10 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1992" | 1992-02-18<br/>1992-02-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 317 | ''[[:d:Q981959|Semyon Frank]]'' | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]''<br/>[[Казан Император университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1877" | 1877-01-16 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1950" | 1950-12-10 | [[Лондон]] |- | style='text-align:right'| 318 | [[Дмитрий Зеленин]] | | | ''[[:d:Q4130474|Вәтке руханилар семинариясе]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q20551564|collector of fairy tales]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-10-21 | ''[[:d:Q4272143|Liouk]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-08-31 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 319 | ''[[:d:Q983700|Leo Klejn]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q17488316|тарихкача дәверне өйрәнүче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-07-01 | [[Витебск]] | data-sort-value="2019" | 2019-11-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 320 | ''[[:d:Q1030228|Ludvig Faddeev]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-03-23 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2017" | 2017-02-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 321 | ''[[:d:Q1046090|Boris Grekov]]'' | | | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1882" | 1882-04-21 | [[Мыргород|Мырһород]] | data-sort-value="1953" | 1953-09-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 322 | ''[[:d:Q1046137|Nikolay Veselovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1848" | 1848-11-12 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1918" | 1918-04-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 323 | ''[[:d:Q1160639|Daniel Zaretsky]]'' | | | | ''[[:d:Q765778|органист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | data-sort-value="1964" | 1964 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 324 | ''[[:d:Q1226083|Matvei Petrovich Bronstein]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-11-19<br/>1906-12-02 | [[Винница]] | data-sort-value="1938" | 1938-02-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 325 | ''[[:d:Q1229486|Józef Sękowski]]'' | | | ''[[:d:Q658192|Вилнүс университеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q18844224|язучы-фантаст]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]'' | data-sort-value="1800" | 1800-03-31 | ''[[:d:Q149239|Vilensky Uyezd]]'' | data-sort-value="1858" | 1858-03-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 326 | ''[[:d:Q1232415|Dmitri Olderogge]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q15936497|африканис]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-05-06 | [[Vilnius|Вилнүс]] | data-sort-value="1987" | 1987-04-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 327 | ''[[:d:Q1232476|Dmitry Selivanov]]'' | | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1855" | 1855-02-17 | [[Городище (Пинзә өлкәсе)|Городичче]] | data-sort-value="1932" | 1932-04-06 | ''[[:d:Q2501433|Klánovice]]'' |- | style='text-align:right'| 328 | [[Дмитрий Фаддеев]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | [[математик]]<br/>[[профессор]] | data-sort-value="1907" | 1907-06-17 | [[Юхнов]] | data-sort-value="1989" | 1989-10-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 329 | ''[[:d:Q1235148|Grigory Fichtengolz]]'' | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-06-08 | [[Одесса]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 330 | ''[[:d:Q1277949|Elias von Cyon]]'' | | | [[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]]<br/>''[[:d:Q20082116|Medical department of Kyiv Emperor University of St. Vladimir]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1842" | 1842-03-13 | ''[[:d:Q2222616|Телшәй]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-10-23 | [[Париж]] |- | style='text-align:right'| 331 | ''[[:d:Q1319463|Vladimir Leontyevich Komarov]]'' | | | ''[[:d:Q28667071|Saint Petersburg 6th gymnasium]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q16334509|pteridologist]]''<br/>''[[:d:Q12358881|альголог]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q2083925|ботаника коллекционеры]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1869" | 1869-10-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1945" | 1945-12-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 332 | ''[[:d:Q1341219|Nina Uraltseva]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1934" | 1934-05-24 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 333 | ''[[:d:Q1341741|Fyodor Shcherbatskoy]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q775909|Царское Село лицее]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q18524037|һинд телләре белгече]]'' | data-sort-value="1866" | 1866-09-11 | [[Кельце|Келсе]] | data-sort-value="1942" | 1942-03-18 | [[Бурабай (шәһәр тибындагы поселок)]] |- | style='text-align:right'| 334 | ''[[:d:Q1354525|Alexander Pypin]]'' | | | ''[[:d:Q18399859|Сарытау ирләр гимназиясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]'' | data-sort-value="1833" | 1833-04-06 | [[Сарытау]] | data-sort-value="1904" | 1904-12-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 335 | ''[[:d:Q1355425|Włodzimierz Spasowicz]]'' | | | ''[[:d:Q4295195|Минск ирләр гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>[[адвокат]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1829" | 1829-01-16 | [[Рэчыца (авыл)|Речытса]] | data-sort-value="1906" | 1906-10-13 | [[Варшава]] |- | style='text-align:right'| 336 | ''[[:d:Q1367287|Ivane Javakhishvili]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-04-11<br/>1876-04-23 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="1940" | 1940-11-18 | [[Tbilisi|Тбилиси]] |- | style='text-align:right'| 337 | ''[[:d:Q1372825|Eugen Pridik]]'' | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2004963|numismatist]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1865" | 1865-08-19 | [[Таллинн]] | data-sort-value="1935" | 1935-07-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 338 | ''[[:d:Q1374145|Maksim Kovalevsky]]'' | | | ''[[:d:Q28024487|Харьков университеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q2135538|хокук тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[профессор]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[адвокат]]<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1851" | 1851-09-08 | [[Харьков губернасы]] | data-sort-value="1916" | 1916-04-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 339 | ''[[:d:Q1384951|Victor Zalgaller]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-12-25 | [[Парфино районы]] | data-sort-value="2020" | 2020-10-02 | ''[[:d:Q1589806|Lehavim]]'' |- | style='text-align:right'| 340 | ''[[:d:Q1396733|Feodor Levinson-Lessing]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q28378128|педолог]]''<br/>''[[:d:Q723682|dean]]'' | data-sort-value="1861" | 1861-02-25 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1939" | 1939-10-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 341 | ''[[:d:Q1397496|Orest Khvolson]]'' | | | ''[[:d:Q4360202|Karl May School]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]''<br/>''[[:d:Q2310145|метеоролог]]'' | data-sort-value="1852" | 1852-11-22 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1934" | 1934-05-11 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 342 | ''[[:d:Q1500300|Nikolai Kochin]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q3401716|Беренче Питырбур классик гимназиясе]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-05-06 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1944" | 1944-12-31 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 343 | ''[[:d:Q1509270|Georgi Stepanov]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q15976717|социолингвист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2504617|раманис]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-04-09 | [[Бийск]] | data-sort-value="1986" | 1986-10-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 344 | ''[[:d:Q1657795|Igor Kon]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q2920595|сиксулыг]]''<br/>''[[:d:Q15143191|science communicator]]''<br/>''[[:d:Q33176607|мәгърифәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-05-21 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2011" | 2011-04-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 345 | ''[[:d:Q1662879|Ingeborg Fleischhauer]]'' | | | | ''[[:d:Q17489339|Яңа вакыт тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q17504989|historian of Eastern Europe]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-09-02 | [[Эрфурт]] | | |- | style='text-align:right'| 346 | ''[[:d:Q1672306|Yuly Shokalsky]]'' | | | ''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]'' | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1734662|картограф]]''<br/>''[[:d:Q10295465|һидругрыф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q3546255|океанолог]]''<br/>''[[:d:Q2310145|метеоролог]]'' | data-sort-value="1856" | 1856-10-05<br/>1856-10-17 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1940" | 1940-03-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 347 | ''[[:d:Q1679625|Yakov Gakkel]]'' | | | | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3546255|океанолог]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-07-18 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1965" | 1965-12-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 348 | ''[[:d:Q1688659|Yevgeny Suvorov]]'' | | | | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q4205432|ихтиолог]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-01-26 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1953" | 1953-12-30 | |- | style='text-align:right'| 349 | ''[[:d:Q1703999|Sergey Klyashtorny]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-02-04 | [[Гомель]] | data-sort-value="2014" | 2014-09-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 350 | ''[[:d:Q1713869|Yurii Aleksandrovich Krutkov]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q16742096|төшче галим]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-05-29 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1952" | 1952-09-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 351 | ''[[:d:Q1713872|Yuri Alexandrovich Orlov]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-05-31 | [[Сембер губернасы]]<br/>[[Сызран]] | data-sort-value="1966" | 1966-10-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 352 | ''[[:d:Q1765161|Johannes Theodor Schmalhausen]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1849" | 1849-04-03 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1894" | 1894-04-07 | [[Киев]] |- | style='text-align:right'| 353 | ''[[:d:Q1818913|Leon Petrażycki]]'' | | | ''[[:d:Q12173050|Faculty of Law of Taras Shevchenko National University of Kyiv]]''<br/>''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q63419670|Витебск ир-атлар гимназиясе]]'' | [[хокук белгече]]<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q16533|хөкемче]]''<br/>''[[:d:Q5403434|итик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-04-13 | [[Калантаёва]] | data-sort-value="1931" | 1931-05-15 | [[Варшава]] |- | style='text-align:right'| 354 | ''[[:d:Q1899826|Mikhail Amosov]]'' | | | ''[[:d:Q4480733|The Faculty of Geography and Geoecology]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-04-11 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 355 | [[Дмитрий Дубяго]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4299199|Могилөв ирләр гимназиясе]]'' | ''[[:d:Q752129|астрофизик]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1849" | 1849-10-03 | [[Мсцислав]]<br/>''[[:d:Q4426833|Soino]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-10-22 | [[Казан]] |- | style='text-align:right'| 356 | ''[[:d:Q1930242|Michael A. Reisner]]'' | | | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1868" | 1868-03-07 | [[Вилейка]] | data-sort-value="1928" | 1928-08-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 357 | ''[[:d:Q1958395|Dmitri Konovalov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1856" | 1856-03-10 | [[Екатеринослав губернасы]] | data-sort-value="1929" | 1929-01-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 358 | ''[[:d:Q1961977|Mikhail Artamonov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-11-23 | ''[[:d:Q19980410|Vygolovo]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-07-31 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 359 | ''[[:d:Q1967689|Alexei Ukhtomsky]]'' | | | ''[[:d:Q4318657|Түбән Новгород кадет корпусы]]''<br/>''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | data-sort-value="1875" | 1875-06-13<br/>1875-06-25 | ''[[:d:Q13667037|Вослома]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-08-31<br/>1942-08-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 360 | ''[[:d:Q1970676|Aleksey Sobolevsky]]'' | | | ''[[:d:Q4028031|1 нче Мәскәү гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q16880249|диалектолог]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]'' | data-sort-value="1857" | 1857-12-26 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1929" | 1929-05-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 361 | ''[[:d:Q1972743|Orest Miller]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1833" | 1833-08-04 | ''[[:d:Q191106|Һаапсалу]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-06-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 362 | ''[[:d:Q1978848|Evgeny Torchinov]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]''<br/>''[[:d:Q24265174|фәлсәфә тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q15462162|cultural historian]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-08-22 | [[Владикавказ]] | data-sort-value="2003" | 2003-07-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 363 | ''[[:d:Q1984784|Konstantin Bestuzhev-Ryumin]]'' | | | ''[[:d:Q15962040|Нижгар асылзатлар институты]]''<br/>''[[:d:Q15962041|Нижгар ирләр гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q50281959|Moscow Imperial University, Faculty of Law]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1829" | 1829-05-14 | [[Нижгар губернасы|Түбән Новгород губернасы]] | data-sort-value="1897" | 1897-01-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 364 | ''[[:d:Q1990696|Nikolay Shanin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-05-26 | [[Псков]] | data-sort-value="2011" | 2011-09-17 | |- | style='text-align:right'| 365 | ''[[:d:Q1990885|Nikolay Lisovsky]]'' | | | | ''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q10429346|библиограф]]''<br/>''[[:d:Q33386280|китапчылык белгече]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1854" | 1854-01-13 | [[Мәскәү]]<br/>[[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1920" | 1920-09-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 366 | [[Игнатий Крачковский]] | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q620573|гарәбиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1883" | 1883-03-04 | [[Vilnius|Вилнүс]] | data-sort-value="1951" | 1951-01-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 367 | [[Николай Буш]] | | | [[Казан Император университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты|Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1869" | 1869-10-29<br/>1869-11-10 | [[Слабутски|Слободской]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-07 | [[Белозерск]] |- | style='text-align:right'| 368 | ''[[:d:Q2028594|Władysław Kotwicz]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1872" | 1872-03-20 | [[Восава (Лидский районы)|Восава]]<br/>[[Оссово]] | data-sort-value="1944" | 1944-10-03 | ''[[:d:Q8145766|Juodšiliai]]'' |- | style='text-align:right'| 369 | ''[[:d:Q2034708|Serge Elisséeff]]'' | | | [[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]]<br/>[[Токио университеты]]<br/>''[[:d:Q1376560|Seminar für Orientalische Sprachen zu Berlin]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q15991218|Япония белгече]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-01-13 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1975" | 1975-04-13 | [[Клиши]] |- | style='text-align:right'| 370 | ''[[:d:Q2036824|Ivan Vsevolodovich Meshcherskiy]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1859" | 1859-07-29 | [[Архангельск]] | data-sort-value="1935" | 1935-01-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 371 | ''[[:d:Q2046788|Gury Kolosov]]'' | | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>[[инженер]] | data-sort-value="1867" | 1867-08-12 | ''[[:d:Q29567928|Ustye]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-11-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 372 | ''[[:d:Q2053382|Vladimir Ivanow]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-10-03 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1970" | 1970-06-01 | [[Тәһран]] |- | style='text-align:right'| 373 | ''[[:d:Q2067228|Andrei Famintsyn]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q15924544|lichenologist]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1835" | 1835-06-29 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1918" | 1918-12-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 374 | ''[[:d:Q2085380|Dharmananda Damodar Kosambi]]'' | | | [[Harvard universitetı|Гарвард университеты]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q18524037|һинд телләре белгече]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-10-09 | [[Гоа]]<br/>''[[:d:Q2573142|Sancoale]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-06-24<br/>1947-06-05 | |- | style='text-align:right'| 375 | ''[[:d:Q2107072|Ljudmila Narusova]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-05-02 | [[Брянск]] | | |- | style='text-align:right'| 376 | ''[[:d:Q2153256|Rimma Pavlovna Shpakova]]'' | | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-10-17 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2006" | 2006-06-29 | |- | style='text-align:right'| 377 | ''[[:d:Q2271209|Zenon Borevich]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-11-07 | ''[[:d:Q4446764|Susly]]'' | data-sort-value="1995" | 1995-02-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 378 | ''[[:d:Q2272637|Sergey Solntsev]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1872" | 1872-10-01 | [[Рославль]] | data-sort-value="1936" | 1936-11-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 379 | ''[[:d:Q2368398|Aleksandr Grossheim]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q2083925|ботаника коллекционеры]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-02-23 | ''[[:d:Q378504|Lykhivka]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-12-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 380 | [[Михаил Каргер]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-05-17 | [[Казан]] | data-sort-value="1976" | 1976-08-26<br/>1976-08-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 381 | ''[[:d:Q2386577|Alexander Vasiliev]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q620573|гарәбиятче]]''<br/>''[[:d:Q26132815|византолог]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-09-22 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1953" | 1953-05-30 | [[Вашингтон (башкала)|Вашингтон]] |- | style='text-align:right'| 382 | [[Валентин Догел|Валентин Догель]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1882" | 1882-02-26 | [[Казан]] | data-sort-value="1955" | 1955-06-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 383 | [[Сергей Малов (1880)|Сергей Малов]] | | | [[Казан руханилар академиясе]]<br/>''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-01-28<br/>1880-01-04 | [[Казан]] | data-sort-value="1957" | 1957-09-06<br/>1957-01-09<br/>1957-01-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 384 | ''[[:d:Q2471242|Alexander Nikolsky]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q16271064|герпетолог]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]''<br/>''[[:d:Q2083925|ботаника коллекционеры]]'' | data-sort-value="1858" | 1858-02-18 | [[Әстерхан]] | data-sort-value="1942" | 1942-12-08 | [[Харьков]] |- | style='text-align:right'| 385 | ''[[:d:Q2498799|Petr Efimenko]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1884" | 1884-11-23<br/>1884-11-09 | [[Харьков]] | data-sort-value="1969" | 1969-04-18<br/>1969-04-15 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 386 | ''[[:d:Q2512675|Nikolai Knipovich]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q4205432|ихтиолог]]''<br/>''[[:d:Q16271261|malacologist]]''<br/>''[[:d:Q3546255|океанолог]]''<br/>''[[:d:Q3644587|һидрулыг]]''<br/>''[[:d:Q11710359|гидробиолог]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="1862" | 1862-03-25 | ''[[:d:Q1292442|Suomenlinna]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-02-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 387 | [[Николай Гюнтер]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-12-05 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1941" | 1941-05-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 388 | ''[[:d:Q2624201|Andrei Markov]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q18663426|тополог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-09-09 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1979" | 1979-10-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 389 | [[Виктор Виноградов]] | | | ''[[:d:Q4146802|State Institute of Art History]]''<br/>''[[:d:Q4360215|institut d'histoire et de philologie de Saint-Pétersbourg]]''<br/>''[[:d:Q4360209|Питырбур археология институты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-12-31 | [[Зарайск]] | data-sort-value="1969" | 1969-10-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 390 | [[Пётр Лесгафт]] | | | ''[[:d:Q38178366|Император тыйб-хирургия академиясе]]''<br/>''[[:d:Q2388897|Saint Peter's School]]''<br/>''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4479389|Annenschule]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q10872101|анатом]]''<br/>[[хирург]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q243253|physical education]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1837" | 1837-09-08<br/>1837-09-21<br/>1837-10-03 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1909" | 1909-11-28<br/>1909-12-11 | [[Каһирә]] |- | style='text-align:right'| 391 | ''[[:d:Q2628650|Boris Tomashevsky]]'' | | | ''[[:d:Q1334582|Льеж университеты]]''<br/>''[[:d:Q214654|Sorbonne]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q28255863|текстолог]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-11-17 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1957" | 1957-08-24 | ''[[:d:Q1026062|Гурзуф]]'' |- | style='text-align:right'| 392 | ''[[:d:Q2635759|Yuri Filipchenko]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1882" | 1882-02-01 | ''[[:d:Q2216474|Болхов районы]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-05-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 393 | ''[[:d:Q2641686|Alexander Alexandrovich Inostrantsev]]'' | | | ''[[:d:Q4135692|Geological Faculty of St. Petersburg State University]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1843" | 1843-07-12 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1919" | 1919-12-31 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 394 | ''[[:d:Q2642658|Alexander Merkurjev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-09-25 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 395 | ''[[:d:Q2655838|Nikolai Tagantsev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1843" | 1843-03-03 | [[Пенза]] | data-sort-value="1923" | 1923-03-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 396 | ''[[:d:Q2708955|Sergey Platonov]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1860" | 1860-06-16<br/>1860-06-28 | [[Чернигов|Черниһив]] | data-sort-value="1933" | 1933-01-10 | [[Самар]] |- | style='text-align:right'| 397 | [[Андрей Бекетов (1825)|Андрей Бекетов]] | | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]''<br/>[[Казан Император университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q15143191|science communicator]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1825" | 1825-11-26 | ''[[:d:Q19638804|Alferievka]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-07-01 | ''[[:d:Q2947742|Шахматово]]'' |- | style='text-align:right'| 398 | ''[[:d:Q2846818|Andrey Krasnov]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1862" | 1862-10-27 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1914" | 1914-12-19 | [[Tbilisi|Тбилиси]] |- | style='text-align:right'| 399 | ''[[:d:Q2848168|André Levinson]]'' | | | | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q17337766|театраль тәнкыйтьче]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1887" | 1887-01-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1933" | 1933-12-03 | ''[[:d:Q259463|7th arrondissement of Paris]]'' |- | style='text-align:right'| 400 | [[Николай Пунин]] | | | ''[[:d:Q4503257|Царское Село гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]''<br/>''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q4164507|сәнгать тәнкыйтьчесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1888" | 1888-11-16<br/>1888-11-28 | [[Һельсинки|Һелсинки]] | data-sort-value="1953" | 1953-08-21 | ''[[:d:Q16487533|Abez labor camp]]''<br/>''[[:d:Q223208|Vorkuta Gulag]]'' |- | style='text-align:right'| 401 | ''[[:d:Q4225221|Viktor Kirillovitsj Koboesjkin]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1926" | 1926-01-10 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1991" | 1991-02-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 402 | ''[[:d:Q4225359|Andriy Petrovych Kobalivsky]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q50359779|ukrainianist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-02-01 | ''[[:d:Q4390471|Rozsokhuvate]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-11-22<br/>1969-11-29 | [[Харьков]] |- | style='text-align:right'| 403 | ''[[:d:Q4225393|Boris Kovalenko]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1890" | 1890-01-16 | | data-sort-value="1969" | 1969-09-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 404 | ''[[:d:Q4225541|Михаил Ковальчук]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-09-21 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 405 | [[Сергей Ковалёв (1886)|Сергей Ковалёв]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2468727|classical scholar]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-09-13 | [[Зур Куганак|Олы Куганак]] | data-sort-value="1960" | 1960-11-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 406 | ''[[:d:Q4226574|S. A. Kozin]]'' | | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q19829967|mongolist]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1879" | 1879-10-07 | [[Туапсе]] | data-sort-value="1956" | 1956-10-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 407 | ''[[:d:Q4226616|Aleksandr Kozintsev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-12-10 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 408 | ''[[:d:Q4227747|Anatoly Kolesnikov]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1940" | 1940-06-24 | ''[[:d:Q4451319|Tankhoy]]'' | | |- | style='text-align:right'| 409 | ''[[:d:Q4227857|Nikolay Kolesov]]'' | | | ''[[:d:Q4530466|Economics Faculty of Saint Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-12-11 | [[Алексеевски районы (Волгоград өлкәсе)|Алексеевская районы]] | data-sort-value="2012" | 2012-04-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 410 | ''[[:d:Q4228076|Ksenija Michaylovna Kolobova]]'' | | | [[Бакы дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2468727|classical scholar]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-01-07 | [[Ашкабад]] | data-sort-value="1977" | 1977-02-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 411 | ''[[:d:Q4229614|Boris Komissarov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-12-08 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2021" | 2021-09-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 412 | ''[[:d:Q4230805|Anatoly Koni]]'' | | | ''[[:d:Q4479389|Annenschule]]''<br/>''[[:d:Q4127845|The Second Saint Petersburg Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q50281959|Moscow Imperial University, Faculty of Law]]'' | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q16533|хөкемче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q6673651|әдәбиятче]]''<br/>''[[:d:Q12859263|нотыкчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1844" | 1844-01-28<br/>1844-02-09<br/>1844-01-29 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1927" | 1927-09-17<br/>1927-09-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 413 | ''[[:d:Q4233155|Nikolai Korkunov]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | [[хокук белгече]]<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>[[адвокат]] | data-sort-value="1853" | 1853-04-14 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1904" | 1904-11-27 | |- | style='text-align:right'| 414 | ''[[:d:Q4233825|Aleksandr Korolkov]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-03-22 | ''[[:d:Q1654174|Kosikhinsky District]]'' | | |- | style='text-align:right'| 415 | [[Сергей Костинский]] | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-08-12 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1936" | 1936-08-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 416 | ''[[:d:Q4236170|Ivan Kotov]]'' | | | ''[[:d:Q4530466|Economics Faculty of Saint Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-01-20 | ''[[:d:Q4134619|Гдов өязе]]'' | data-sort-value="2000" | 2000-08-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 417 | [[Николай Кремлев]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1832" | 1832-07-11 | [[Тубыл губернасы|Тубыл гөбернәсе]] | data-sort-value="1910" | 1910-04-21 | No/unknown value |- | style='text-align:right'| 418 | ''[[:d:Q4241674|Николай Кропачев]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-02-08 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 419 | ''[[:d:Q4245038|Nikolai Kuznetsov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q497294|лепидоптеролог]]''<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="1873" | 1873-05-23 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1948" | 1948-04-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 420 | ''[[:d:Q4245893|Vadim Kukushkin]]'' | | | ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-06-26 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 421 | ''[[:d:Q4246366|Josef Kulischer]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q17488363|economic historian]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-08-01 | [[Киев]] | data-sort-value="1934" | 1934-11-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 422 | ''[[:d:Q4247886|Sergey Kurbanov]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-05-04 | | | |- | style='text-align:right'| 423 | ''[[:d:Q4247909|Leonid Kurbatov]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-01-02 | [[Фәрганә]] | data-sort-value="2004" | 2004-07-16 | |- | style='text-align:right'| 424 | ''[[:d:Q4252067|Yevgeny Mikhaylovich Lavrenko]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q19961388|геоботаник]]''<br/>[[геология]]<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-02-11 | [[Чугуйив|Чуһуив]] | data-sort-value="1987" | 1987-07-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 425 | ''[[:d:Q4252221|Svyatoslav Lavrov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q3025301|Александр Фёдорович Можайский исемендәге Хәрби-космик академиясе]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1923" | 1923-03-12 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2004" | 2004-06-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 426 | ''[[:d:Q4252224|Sergey Lavrov]]'' | | | ''[[:d:Q4480733|The Faculty of Geography and Geoecology]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-05-26 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2000" | 2000-07-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 427 | ''[[:d:Q4254304|Alexander Lappo-Danilevsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-01-15 | ''[[:d:Q4108346|Verkhnedneprovsky Uyezd]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-02-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 428 | ''[[:d:Q4254428|Григорий Лапшин]]'' | | | ''[[:d:Q23675254|lycée classique de Saint-Pétersbourg]]'' | [[укытучы]] | data-sort-value="1813" | 1813 | | data-sort-value="1884" | 1884-04-02 | |- | style='text-align:right'| 429 | ''[[:d:Q4254512|B. A. Larin]]'' | | | ''[[:d:Q56709687|Historisch-philosophische Fakultät der Kiewer Universität]]'' | ''[[:d:Q15976717|социолингвист]]''<br/>''[[:d:Q16880249|диалектолог]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-01-05 | [[Полтава]] | data-sort-value="1964" | 1964-03-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 430 | ''[[:d:Q4255420|Vadim Anatolevitsj Latsjininskiy]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-03-28 | | data-sort-value="2009" | 2009-03-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 431 | ''[[:d:Q4255674|Aleksandr Lebedev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-11-14 | ''[[:d:Q1719466|Паневеҗис]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-03-15 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 432 | ''[[:d:Q4255735|Gleb Lebedev]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1943" | 1943-12-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2003" | 2003-08-15 | [[Иске Ладога]] |- | style='text-align:right'| 433 | ''[[:d:Q4255934|Aleksandr Lebedinsky]]'' | | | ''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]'' | ''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-01-07<br/>1913 | [[Женева]] | data-sort-value="1967" | 1967-09-08<br/>1967 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 434 | ''[[:d:Q4256796|Mitrofan Levchenko]]'' | | | ''[[:d:Q7042257|Николай Гоголь исемендәге Нижын дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-11-23 | [[Суджа|Суҗа]] | data-sort-value="1955" | 1955-11-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 435 | ''[[:d:Q4259215|Владимир Лепёшкин]]'' | | | ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-08-12 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1956" | 1956 | [[Бетесда (Мэриленд)]] |- | style='text-align:right'| 436 | ''[[:d:Q4262286|Vladimir Linnik]]'' | | | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q28664814|Изге Владимир император университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-06-24 | [[Харьков]] | data-sort-value="1984" | 1984-07-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 437 | ''[[:d:Q4263276|Vladimir Lisovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1929" | 1929-07-05 | | data-sort-value="2002" | 2002-05-06 | |- | style='text-align:right'| 438 | [[Николай Лихачёв]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан Император университеты]] | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q104212657|sigillographer]]'' | data-sort-value="1862" | 1862-04-12<br/>1862-04-24 | [[Чистай]] | data-sort-value="1936" | 1936-04-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 439 | [[Михаил Лобашёв]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-10-29 | [[Зур Фролово]] | data-sort-value="1971" | 1971-01-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 440 | ''[[:d:Q4264961|Alexander Lovyagin]]'' | | | ''[[:d:Q4360215|institut d'histoire et de philologie de Saint-Pétersbourg]]'' | ''[[:d:Q33386280|китапчылык белгече]]''<br/>''[[:d:Q10429346|библиограф]]''<br/>''[[:d:Q55389138|library scientist]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1870" | 1870-08-13<br/>1870 | [[Таллинн]] | data-sort-value="1925" | 1925-10-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 441 | ''[[:d:Q4265273|Pyotr Lody]]'' | | | ''[[:d:Q9379652|Law Faculty of Lviv University]]'' | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1764" | 1764-05-04 | [[Збой]] | data-sort-value="1829" | 1829-06-10<br/>1829-06-11 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 442 | ''[[:d:Q4266225|Boris Lomov]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-01-28 | [[Түбән Новгород]] | data-sort-value="1989" | 1989-07-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 443 | [[Пётр Лукирский]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-12-13 | [[Ырынбур]] | data-sort-value="1954" | 1954-11-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 444 | [[Соломон Лурье]] | | | ''[[:d:Q4299199|Могилөв ирләр гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q18916625|иллинис]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q5121550|иудаика галиме]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q4853732|балалар язучысы]]''<br/>''[[:d:Q2468727|classical scholar]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1890" | 1890-12-27 | [[Могилёв]] | data-sort-value="1964" | 1964-10-30 | [[Львов]] |- | style='text-align:right'| 445 | ''[[:d:Q4269883|Valery Luft]]'' | | | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 446 | ''[[:d:Q4272271|Eva Lyusternik]]'' | | | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-11-17 | ''[[:d:Q4445436|Sudylkiv]]'' | data-sort-value="1991" | 1991-10-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 447 | ''[[:d:Q4273858|Vladimir Mavrodin]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-02-12 | [[Кишинёв]] | data-sort-value="1987" | 1987-11-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 448 | ''[[:d:Q4274525|Viktor Mazin]]'' | | | ''[[:d:Q4424975|Смоленск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q3410028|психоаналитик]]''<br/>''[[:d:Q4220878|кино белгече]]''<br/>''[[:d:Q4164507|сәнгать тәнкыйтьчесе]]''<br/>''[[:d:Q674426|куратор]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-12-20 | [[Мурманск]] | | |- | style='text-align:right'| 449 | ''[[:d:Q4275947|Georgij Pantelejmonovič Makogonenko]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-03-28<br/>1912-04-10 | ''[[:d:Q1106097|Змиив]]'' | data-sort-value="1986" | 1986-10-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 450 | ''[[:d:Q4276164|Alexander A. Maximow]]'' | | | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''<br/>''[[:d:Q38178366|Император тыйб-хирургия академиясе]]'' | ''[[:d:Q3368718|патолог]]''<br/>''[[:d:Q2552072|гистолог]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1874" | 1874-01-22 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1928" | 1928-12-04 | [[Чикаго]] |- | style='text-align:right'| 451 | [[Николай Максимов (1880)]] | | | ''[[:d:Q28667071|Saint Petersburg 6th gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-03-09<br/>1880-03-21 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1952" | 1952-05-09 | ''[[:d:Q13636119|Луцино]]'' |- | style='text-align:right'| 452 | ''[[:d:Q4277837|Aleksey Malinov]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-10-13 | [[Бокситогорск]] | | |- | style='text-align:right'| 453 | ''[[:d:Q4279302|Kronid Malyshev]]'' | | | ''[[:d:Q4479076|Өфә руханилар семинариясе]]''<br/>[[Казан руханилар академиясе]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1841" | 1841-09-25 | [[Ырынбур губернасы]] | data-sort-value="1907" | 1907-01-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 454 | ''[[:d:Q4279313|Sergey Malyshev]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="1884" | 1884-05-30<br/>1884-04-30 | ''[[:d:Q18798268|Пузачи]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-05-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 455 | ''[[:d:Q4281225|Yury Margolis]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-10-07 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1996" | 1996-02-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 456 | ''[[:d:Q4282016|Boris Markov]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-07-01 | [[Вологда өлкәсе]] | data-sort-value="2023" | 2023-08-13 | |- | style='text-align:right'| 457 | ''[[:d:Q4285067|Margarita Matusevich]]'' | | | ''[[:d:Q24932262|Women's Pedagogical Institute]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-12-14 | | data-sort-value="1979" | 1979-02-23 | |- | style='text-align:right'| 458 | ''[[:d:Q4287313|Pavel Nikolaevich Medvedev]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-12-23<br/>1892-01-04 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1938" | 1938-07-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 459 | ''[[:d:Q4287826|Nikolay Mednikov]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q620573|гарәбиятче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1855" | 1855-03-02 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1918" | 1918-10-26 | [[İske Qırım]] |- | style='text-align:right'| 460 | ''[[:d:Q4289037|Aleksandr Meyer]]'' | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1874" | 1874-09-10 | [[Одесса]] | data-sort-value="1939" | 1939-06-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 461 | [[Дмитрий Мейер]] | | | ''[[:d:Q4139211|Баш педагогика институты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1819" | 1819-09-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1856" | 1856-01-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 462 | ''[[:d:Q4289495|Platon Melioransky]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]'' | data-sort-value="1868" | 1868-11-18 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1906" | 1906-05-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 463 | ''[[:d:Q4291040|Stanislav Merkuryev]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-04-28 | [[Федоровка (Федоров районы)]] | data-sort-value="1993" | 1993-05-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 464 | ''[[:d:Q4292573|Nikita Meshchersky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-01-01 | ''[[:d:Q16636565|Gerchikovo]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-03-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 465 | ''[[:d:Q4294042|Rinad Minvaleyev]]'' | | | | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-08-20 | [[Ярославль]] | | |- | style='text-align:right'| 466 | ''[[:d:Q4296042|Boris Mironov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q12360779|демограф]]''<br/>''[[:d:Q15319501|social scientist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-09-21 | [[Маркс (шәһәр)]] | | |- | style='text-align:right'| 467 | ''[[:d:Q4296308|Dmitriy Mirtov]]'' | | | [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]] | [[фәлсәфәче]]<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1867" | 1867-08-01<br/>1867-09-01 | ''[[:d:Q4231436|Konstantinovo]]'' | data-sort-value="1941" | 1941 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 468 | ''[[:d:Q4300224|Stefan Mokulsky]]'' | | | ''[[:d:Q56709687|Historisch-philosophische Fakultät der Kiewer Universität]]''<br/>''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q10379007|театр белгече]]''<br/>''[[:d:Q17337766|театраль тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-07-26<br/>1896-08-07 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="1960" | 1960-01-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 469 | ''[[:d:Q4302866|Vladimir Morozan]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q8963721|генеалогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-02-16 | [[Кишинёв]] | | |- | style='text-align:right'| 470 | ''[[:d:Q4302987|Nikita Morozov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1932" | 1932-07-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2024" | 2024-07-25 | |- | style='text-align:right'| 471 | ''[[:d:Q4308369|Valery Musin]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-03-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2015" | 2015-12-22 | |- | style='text-align:right'| 472 | ''[[:d:Q4310254|Venedikt Myakotin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-03-24 | [[Гатчина]] | data-sort-value="1937" | 1937-10-05 | ''[[:d:Q753219|New Town]]'' |- | style='text-align:right'| 473 | ''[[:d:Q4311342|Mikhail Navashin]]'' | | | ''[[:d:Q85449|Киев политехника институты]]'' | ''[[:d:Q11442656|amateur astronomer]]''<br/>''[[:d:Q107616948|plant cell biologist]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-02-27 | [[Киев]] | data-sort-value="1973" | 1973-09-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 474 | ''[[:d:Q4312033|Georgii Nadson]]'' | | | ''[[:d:Q12102506|Second Kyevan gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q4385762|Бишенче Питырбур гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-05-23 | [[Киев]] | data-sort-value="1939" | 1939-04-15 | ''[[:d:Q2068654|«Коммунарка» ату полигоны]]'' |- | style='text-align:right'| 475 | ''[[:d:Q4313955|Dmitrij Nasonow]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-06-28 | [[Варшава]] | data-sort-value="1957" | 1957-12-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 476 | ''[[:d:Q4314370|Nikolai Alexsandrovich Naumov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-03-06 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1959" | 1959-07-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 477 | ''[[:d:Q4315825|Konstantin Nevolin]]'' | | | ''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1806" | 1806-07-01 | [[Орлов]] | data-sort-value="1855" | 1855-10-06 | [[Бриксен-им-Тале]] |- | style='text-align:right'| 478 | ''[[:d:Q4316412|Mikhail Neiman]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-03-07 | [[Акъяр]] | data-sort-value="1975" | 1975-06-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 479 | ''[[:d:Q4316935|Andrey Antonovitsj Nemiro]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-03-04 | ''[[:d:Q997398|Коретс]]'' | data-sort-value="1995" | 1995 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 480 | ''[[:d:Q4318227|A. P. Nechaev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1870" | 1870-10-24<br/>1870-11-05 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1948" | 1948-09-06 | [[Симәй]] |- | style='text-align:right'| 481 | ''[[:d:Q4319613|P. F. Nikandrov]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-12-01 | ''[[:d:Q2706889|Novorzhevsky District]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-05-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 482 | ''[[:d:Q4319951|Pavel Nikiforov]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q12051314|сейсмолог]]''<br/>''[[:d:Q11424604|Җир белегече]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1884" | 1884-06-05 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1944" | 1944-11-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 483 | ''[[:d:Q4323966|Valentin Novozhilov]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-05-05 | [[Люблин|Лүблин]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 484 | ''[[:d:Q4327056|Aleksandr Nozdrachev]]'' | | | ''[[:d:Q4112332|Витебск дәүләт ветеринар медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-10-25 | [[Карачев]] | data-sort-value="2022" | 2022-06-19 | |- | style='text-align:right'| 485 | ''[[:d:Q4327587|Yevgeny Nosov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-08-21 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2019" | 2019-02-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 486 | ''[[:d:Q4329446|Sergey Obnorsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-06-14 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1962" | 1962-11-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 487 | ''[[:d:Q4331206|K. F. Ogorodnikov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-07-17 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1985" | 1985-06-30 | |- | style='text-align:right'| 488 | ''[[:d:Q4332466|Mijàil Okatov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1829" | 1829-09-22 | | data-sort-value="1901" | 1901 | [[Истанбул]] |- | style='text-align:right'| 489 | ''[[:d:Q4333369|Semyon Okun]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-07-25 | [[Клинцы]] | data-sort-value="1972" | 1972-02-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 490 | ''[[:d:Q4335045|Nikolaï Ontchoukov]]'' | | | ''[[:d:Q4360209|Питырбур археология институты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q20551564|collector of fairy tales]]'' | data-sort-value="1872" | 1872-03-03 | [[Сарапул]] | data-sort-value="1942" | 1942-03-11 | [[Пенза]] |- | style='text-align:right'| 491 | ''[[:d:Q4338400|Осорина, Мария Владимировна]]'' | | | ''[[:d:Q6840724|Faculty of Psychology, Saint Petersburg State University]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1950" | 1950-12-06 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 492 | [[Юрий Откупщиков]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-04-29<br/>1924-08-29 | [[Казан]] | data-sort-value="2010" | 2010-09-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 493 | ''[[:d:Q4341537|Nikolay Pavlov]]'' | | | ''[[:d:Q845924|Пулково обсерваториясе]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-10-12 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1985" | 1985-08-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 494 | ''[[:d:Q4341957|Gerasim Pavsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]] | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q19829990|библеист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q123819727|Orthodox theologian]]'' | data-sort-value="1787" | 1787-03-04 | ''[[:d:Q4341973|Pavy]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-04-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 495 | ''[[:d:Q4342793|Jakob Palvadre]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1324245|сәпүр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>[[офицер]] | data-sort-value="1889" | 1889-04-27 | [[Лифләндия губернасы|Лифляндия губернасы]] | data-sort-value="1936" | 1936-10-11 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 496 | ''[[:d:Q4344158|Алексей Панов]]'' | | | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''<br/>[[Казан дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q765778|органист]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-03-03 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 497 | ''[[:d:Q4345112|Andrey Paribok]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-09-04 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 498 | ''[[:d:Q4347864|Dmitri Dmitrijewitsch Pedaschenko]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q723682|dean]]'' | data-sort-value="1868" | 1868 | | data-sort-value="1926" | 1926 | |- | style='text-align:right'| 499 | ''[[:d:Q4350805|Yuri Perepyolkin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1903" | 1903-05-19 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1982" | 1982-03-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 500 | ''[[:d:Q4351018|Vladimir Peretz]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1870" | 1870-03-02<br/>1870-01-31<br/>1870-01-19 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1935" | 1935-09-24 | [[Сарытау]] |- | style='text-align:right'| 501 | ''[[:d:Q4354595|Georg August Forstén]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q5758653|урта белем бирү оешмасында укытучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1857" | 1857-05-30 | ''[[:d:Q367780|Hamina]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-07-02 | ''[[:d:Q1641672|Joroinen]]'' |- | style='text-align:right'| 502 | ''[[:d:Q4360826|Nikolay Petrov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1939" | 1939-06-09 | [[Новороссийск]] | data-sort-value="2012" | 2012-09-29 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 503 | ''[[:d:Q4360861|Сергей Петров]]'' | | | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>[[хирург]] | data-sort-value="1960" | 1960-11-28 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 504 | ''[[:d:Q4360877|Yuri Petrov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1958" | 1958-01-27 | | | |- | style='text-align:right'| 505 | ''[[:d:Q4361716|Ilya Petrushevsky]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]''<br/>[[Бакы дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-06-10 | [[Киев]] | data-sort-value="1977" | 1977-03-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 506 | ''[[:d:Q4361720|Fedor Petrushevsky]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1828" | 1828-03-24 | | data-sort-value="1904" | 1904-02-17 | |- | style='text-align:right'| 507 | ''[[:d:Q4362229|S. L. Peshtich]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-08-08 | [[Ырынбур]] | data-sort-value="1972" | 1972-11-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 508 | ''[[:d:Q4362686|Aleksandr Aleksandrovich Pilenko]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1873" | 1873-06-22 | [[Гатчина]] | data-sort-value="1956" | 1956-03-21 | [[Париж]] |- | style='text-align:right'| 509 | ''[[:d:Q4362977|Пиневич, Александр Васильевич]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1947" | 1947-01-02 | | | |- | style='text-align:right'| 510 | ''[[:d:Q4366333|S. I. Povarnin]]'' | | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1870" | 1870-09-11 | [[Брест]] | data-sort-value="1952" | 1952-03-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 511 | ''[[:d:Q4368790|Aleksey Pozdneev]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q19829967|mongolist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1851" | 1851-09-27 | [[Орёл]] | data-sort-value="1920" | 1920-09-30 | [[Ростов-на-Дону]] |- | style='text-align:right'| 512 | ''[[:d:Q4369310|Iosif Alekseevich Pokrovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4227949|Pavlo Galagan College]]''<br/>''[[:d:Q28664814|Изге Владимир император университеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1868" | 1868-09-07 | ''[[:d:Q4384028|Pustogorod]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-04-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 513 | [[Борис Поленов]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]]<br/>''[[:d:Q15298893|9 нчы гимназия]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1859" | 1859-08-26 | ''[[:d:Q384573|Pulkovo]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-01-29 | [[Пермь]] |- | style='text-align:right'| 514 | ''[[:d:Q4371551|Yuri Polyansky]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-03-02 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 515 | ''[[:d:Q4372488|Dmitry Popov]]'' | | | | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1790" | 1790<br/>1780 | | data-sort-value="1864" | 1864 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 516 | ''[[:d:Q4372976|Vadim Sergeevich Poretzky]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1893" | 1893 | [[Эстләндия губернасы|Эстләндия гөбернәсе]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 517 | ''[[:d:Q4374163|Konstantin Posse]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1847" | 1847-10-16 | ''[[:d:Q4458463|Tikhvinsky Uyezd]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-08-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 518 | ''[[:d:Q4375235|Lyudmila Pochebut]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1949" | 1949-05-16 | | | |- | style='text-align:right'| 519 | ''[[:d:Q4376494|Adrian Prakhov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | data-sort-value="1846" | 1846-03-04<br/>1846 | [[Мсцислав]] | data-sort-value="1916" | 1916-05-01<br/>1916 | [[Ялта]] |- | style='text-align:right'| 520 | ''[[:d:Q4376725|Anatoly Predtechensky]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-10-26 | ''[[:d:Q776499|Коньске]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-04-29 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 521 | ''[[:d:Q4376750|Isaak Prezent]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1902" | 1902-09-15<br/>1902 | [[Торопец]] | data-sort-value="1969" | 1969-01-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 522 | ''[[:d:Q4377452|Alexander Presnyakov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1870" | 1870-04-21 | [[Одесса]] | data-sort-value="1929" | 1929-09-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 523 | ''[[:d:Q4379325|David Pritsker]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1917" | 1917-11-07 | [[Киев]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 524 | ''[[:d:Q4380396|Georgiy Prokofiev]]'' | | | | ''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-08-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1942" | 1942-01-29 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 525 | ''[[:d:Q4382151|Gelian Prokhorov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1024181|Пушкин йорты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q26132815|византолог]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-03-20 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2017" | 2017-09-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 526 | ''[[:d:Q4382171|Nikolay Prokhorov]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1877" | 1877 | [[Россия империясе]] | data-sort-value="1930" | 1930 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] |- | style='text-align:right'| 527 | [[Эрнест Радлов]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q10429346|библиограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q744738|энциклопедистлар]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1854" | 1854-11-20<br/>1854-12-02 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1928" | 1928-12-28<br/>1929-12-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 528 | [[Артур Реан]] | | | [[Башкорт дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1957" | 1957-03-08 | [[Уфа]] | | |- | style='text-align:right'| 529 | ''[[:d:Q4391848|Vladimir Revunenkov]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1911" | 1911-09-13 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2004" | 2004-10-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 530 | ''[[:d:Q4394686|Mikhail Rimsky-Korsakov]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="1873" | 1873-08-20 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1951" | 1951-03-11 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 531 | ''[[:d:Q4394909|Andrey Rikhter]]'' | | | ''[[:d:Q3401716|Беренче Питырбур классик гимназиясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q12358881|альголог]]''<br/>''[[:d:Q2487799|миколог]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-08-03 | ''[[:d:Q21670032|Kurovskoye]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-04-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 532 | ''[[:d:Q4396191|Dmitry Rozhdestvensky]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-03-26 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1940" | 1940-06-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 533 | ''[[:d:Q4397129|Boris Romanov]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-01-29<br/>1889 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1957" | 1957-07-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 534 | ''[[:d:Q4400039|Stepan Rumovsky]]'' | | | [[Петербург фәннәр академиясенең академия университеты|Питырбур ФА академия университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1734" | 1734-10-29 | [[Владимир губернасы]] | data-sort-value="1812" | 1812-07-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 535 | ''[[:d:Q4400256|Anatoly Rusanov]]'' | | | ''[[:d:Q4497732|Санкт-Петербург дәүләт университетының химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-04-20 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2026" | 2026-05-06 | |- | style='text-align:right'| 536 | ''[[:d:Q4401159|V. I. Rutenburg]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3332711|медиевист]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-11-11 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1988" | 1988-05-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 537 | ''[[:d:Q4403980|Dmitry Savinov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-03-20 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2023" | 2023-08-24 | |- | style='text-align:right'| 538 | [[Владимир Садиков]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1871" | 1871 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1942" | 1942 | [[Казан]] |- | style='text-align:right'| 539 | ''[[:d:Q4409453|Leonid Sakharny]]'' | | | ''[[:d:Q4484262|Faculty of Philology, USU]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q16880249|диалектолог]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-05-14 | [[Харьков]] | data-sort-value="1996" | 1996-12-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 540 | ''[[:d:Q4411343|Vladimir Svyatlovsky]]'' | | | ''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q15627169|профсоюз эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-01-16 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1927" | 1927-11-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 541 | ''[[:d:Q4413029|Vasily Seseman]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]'' | data-sort-value="1884" | 1884-05-30<br/>1884-06-11 | [[Выборг]] | data-sort-value="1963" | 1963-03-23 | [[Vilnius|Вилнүс]] |- | style='text-align:right'| 542 | ''[[:d:Q4413736|Yury Seliverstov]]'' | | | ''[[:d:Q4480733|The Faculty of Geography and Geoecology]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-10-10 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2002" | 2002-09-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 543 | ''[[:d:Q4415100|Boris Semevskiy]]'' | | | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-03-06 | ''[[:d:Q1232941|Verchove]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-12-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 544 | ''[[:d:Q4415101|Vasilij Ivanovič Semevskij]]'' | | | ''[[:d:Q3401716|Беренче Питырбур классик гимназиясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1848" | 1848-12-25 | [[Полоцк|Полатск]] | data-sort-value="1916" | 1916-09-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 545 | ''[[:d:Q4415868|Benjamin Semyonov-Tyan-Shansky]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]'' | data-sort-value="1870" | 1870-04-08 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 546 | ''[[:d:Q4417285|Vitaly Serebrenikov]]'' | | | ''[[:d:Q4139473|Glazov Seminary]]''<br/>''[[:d:Q4130474|Вәтке руханилар семинариясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург руханилар академиясе]] | [[галим]] | data-sort-value="1862" | 1862-04-18 | [[Ильинское (Нема районы)]] | data-sort-value="1942" | 1942-01-28 | [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]] |- | style='text-align:right'| 547 | ''[[:d:Q4420685|Vasily Sipovsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]'' | data-sort-value="1872" | 1872-04-03 | [[Киев]] | data-sort-value="1930" | 1930-10-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 548 | ''[[:d:Q4424605|Vasily Dmitriyevich Smirnov]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>''[[:d:Q12377291|censor]]''<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]'' | data-sort-value="1846" | 1846-07-28 | ''[[:d:Q4087202|Biryuchya Kosa]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-05-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 549 | ''[[:d:Q4424678|I. I. Smirnov]]'' | | | ''[[:d:Q4130492|Нократ дәүләт гуманитар университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[профессор]] | data-sort-value="1909" | 1909-03-05 | [[Иваново]] | data-sort-value="1965" | 1965-05-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 550 | ''[[:d:Q4424785|Jacob Ivanovich Smirnov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q10333969|музейчылык белгече]]'' | data-sort-value="1869" | 1869-04-27 | [[Иркутск]] | data-sort-value="1918" | 1918-10-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 551 | ''[[:d:Q4425017|Georgy Smolin]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1930" | 1930-12-26 | [[Вологда]] | data-sort-value="2011" | 2011-11-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 552 | [[Виктор Соболев]] | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-08-20 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1999" | 1999-01-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 553 | ''[[:d:Q4427179|Ivan Ivanovich Sokolov]]'' | | | ''[[:d:Q2388897|Saint Peter's School]]''<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q15839136|цитолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-03-21 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1972" | 1972 | |- | style='text-align:right'| 554 | ''[[:d:Q4427199|Максим Соколов]]'' | | | ''[[:d:Q4530466|Economics Faculty of Saint Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-09-29 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 555 | ''[[:d:Q4427256|Ḟ. Ḟ. Sokolov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1841" | 1841-11-12 | [[Стрельна]] | data-sort-value="1909" | 1909-06-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 556 | ''[[:d:Q4427261|Yaroslav Sokolov]]'' | | | | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-01-11 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2010" | 2010-07-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 557 | ''[[:d:Q4428327|Abraham Solomonick]]'' | | | [[Вологда дәүләт педагогика университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>[[адвокат]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-12-10 | [[Гарадок|Һарадок]] | | |- | style='text-align:right'| 558 | ''[[:d:Q4428364|Yury Solonin]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q14565331|мантыйкчы]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-06-05 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="2014" | 2014-06-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 559 | ''[[:d:Q4431146|Nikolay Speshnev]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1931" | 1931-08-13 | [[Ханбалык|Пекин]] | data-sort-value="2011" | 2011-06-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 560 | ''[[:d:Q4437935|Aleksandr Spitsyn]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1858" | 1858-08-14 | [[Яраң]] | data-sort-value="1931" | 1931-09-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 561 | [[Иосиф Старик]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-03-10 | [[Сарытау]] | data-sort-value="1964" | 1964-03-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 562 | ''[[:d:Q4441249|Mikhail Stasyulevich]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3332711|медиевист]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2516866|нәшир]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]'' | data-sort-value="1826" | 1826-08-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1911" | 1911-01-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 563 | ''[[:d:Q4441434|Ivan Steblin-Kamensky]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q5428874|academic staff]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>[[шагыйрь]] | data-sort-value="1945" | 1945-11-05 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2018" | 2018-05-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 564 | ''[[:d:Q4441450|Sergei Stebnitsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1906" | 1906-02-19 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1941" | 1941-11-02 | [[Кириши районы]] |- | style='text-align:right'| 565 | ''[[:d:Q4443009|Abram Stolyar]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-05-10 | [[Мелитополь]] | data-sort-value="2014" | 2014-04-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 566 | ''[[:d:Q4443174|Alexej Vasil’evich Storonkin]]'' | | | ''[[:d:Q4497732|Санкт-Петербург дәүләт университетының химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1916" | 1916-10-22 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1994" | 1994-06-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 567 | ''[[:d:Q4444966|Mikhail Subbotin]]'' | | | ''[[:d:Q28667128|Варшау император университеты]]''<br/>''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1893" | 1893-06-29 | [[Остроленка]] | data-sort-value="1966" | 1966-12-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 568 | ''[[:d:Q4445400|Vlasy Sudeykin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | data-sort-value="1857" | 1857-02-20 | | data-sort-value="1918" | 1918 | |- | style='text-align:right'| 569 | ''[[:d:Q4447335|M. I. Sukhomlinov]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1828" | 1828-03-03<br/>1828-02-29 | [[Харьков]] | data-sort-value="1901" | 1901-07-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 570 | ''[[:d:Q4447450|Hasan Shaheed Suhrawardy]]'' | | | [[Оксфорд университеты]]<br/>''[[:d:Q1145306|Кәлкүттә университеты]]''<br/>''[[:d:Q849950|Scottish Church College]]'' | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q4164507|сәнгать тәнкыйтьчесе]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-10-24 | ''[[:d:Q12447537|Medinipur]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-03-05 | [[Karaçi]] |- | style='text-align:right'| 571 | ''[[:d:Q4448042|Polychronios Syrku]]'' | | | | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q2504617|раманис]]'' | data-sort-value="1855" | 1855-08-11 | ''[[:d:Q2006102|Strășeni]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-07-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 572 | ''[[:d:Q4448238|Nadezhda Sytinskaya]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-02-22 | [[Таллинн]] | data-sort-value="1974" | 1974-07-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 573 | ''[[:d:Q4451580|Fyodor Taranovski]]'' | | | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1875" | 1875-05-24<br/>1875-02-25 | ''[[:d:Q270656|Плоньск]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-01-23 | [[Белград]] |- | style='text-align:right'| 574 | [[Сергей Теплоухов]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-03-03 | ''[[:d:Q2949953|Ильински]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-03-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 575 | ''[[:d:Q4455594|Alexander Nikolaievich Terenin]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-04-24 | [[Калуга]] | data-sort-value="1967" | 1967-01-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 576 | ''[[:d:Q4455696|Andrey Terekhov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-09-03 | | data-sort-value="2025" | 2025-07-31 | |- | style='text-align:right'| 577 | ''[[:d:Q4457340|Nicholas Timasheff]]'' | | | ''[[:d:Q4061451|Александр лицее]]''<br/>''[[:d:Q3401716|Беренче Питырбур классик гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-11-09 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1970" | 1970-03-09 | [[Маунт-Вернон (Нью-Йорк)|Маунт-Вернон]]<br/>[[Нью-Йорк]] |- | style='text-align:right'| 578 | ''[[:d:Q4457544|Aleksandr Timofeyev]]'' | | | ''[[:d:Q4385762|Бишенче Питырбур гимназиясе]]'' | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | data-sort-value="1867" | 1867 | | data-sort-value="1917" | 20th century | |- | style='text-align:right'| 579 | ''[[:d:Q4458846|Grigory Tishkin]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1941" | 1941-06-01 | [[Луганск]] | data-sort-value="2011" | 2011-08-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 580 | ''[[:d:Q4459564|Boris Petrovich Tokin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-07-21 | [[Кричев|Крычау]] | data-sort-value="1984" | 1984-09-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 581 | [[Наталия Толстая]] | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-05-02 | [[Алабуга]] | data-sort-value="2010" | 2010-06-15<br/>2010-06-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 582 | ''[[:d:Q4462693|Dmitriy Tret'yakov]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1878" | 1878-10-24 | ''[[:d:Q4300535|Молога өязе]]''<br/>[[Ярыслау губернасы|Ярыслау гөбернәсе]] | data-sort-value="1950" | 1950-09-26 | [[Киев]] |- | style='text-align:right'| 583 | ''[[:d:Q4462705|Vitaliĭ Petrovich Tretʹi︠a︡kov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1958" | 1958-08-30 | [[Львов]] | | |- | style='text-align:right'| 584 | ''[[:d:Q4463737|Iosif Moiseevich Tronskiĭ]]'' | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-05-28<br/>1897-05-16 | [[Одесса]] | data-sort-value="1970" | 1970-11-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 585 | ''[[:d:Q4464879|V. P. Tugarinov]]'' | | | ''[[:d:Q4480794|МДУның җәмгыять фәннәре факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1898" | 1898-12-29 | | data-sort-value="1978" | 1978-03-08 | |- | style='text-align:right'| 586 | ''[[:d:Q4464954|Alexander Illarionowitsch Tudorowski]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1875" | 1875-08-12 | ''[[:d:Q4098811|Bulakhiv]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-09-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 587 | ''[[:d:Q4465744|Nikolaĭ Vasilʹevich Turbin]]'' | | | ''[[:d:Q137355|Воронеж дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-12-03<br/>1912 | ''[[:d:Q4465276|Tuma]]'' | data-sort-value="1998" | 1998-07-22 | |- | style='text-align:right'| 588 | ''[[:d:Q4475070|Nikolay Ulyanov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1904" | 1904-12-23<br/>1905-01-05 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1985" | 1985-03-07 | [[Нью-Һейвен]] |- | style='text-align:right'| 589 | [[Хөсәен Фәезханов]] | | | | [[галим]] | data-sort-value="1823" | 1823<br/>1828 | [[Сафаҗай]] | data-sort-value="1866" | 1866-08-28<br/>1866-08-23 | [[Сафаҗай]] |- | style='text-align:right'| 590 | ''[[:d:Q4481066|Peter Johann van der Vliet]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1839" | 1839<br/>1834 | [[Архангельск]] | data-sort-value="1904" | 1904-07-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 591 | ''[[:d:Q4481261|Boris Farmakovsky]]'' | | | ''[[:d:Q76466916|Imperial Novorossiia University]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q20873384|антик дәвер тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1870" | 1870-01-31 | [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]] | data-sort-value="1928" | 1928-07-29 | ''[[:d:Q905431|Pargolovo]]'' |- | style='text-align:right'| 592 | ''[[:d:Q4485017|Sergey Firsov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q17488357|диннәр тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-07-08 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 593 | ''[[:d:Q4491311|Ivan Jakovlevich Fojnickij]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | [[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q723682|dean]]''<br/>''[[:d:Q8142883|criminologist]]'' | data-sort-value="1847" | 1847-08-29 | [[Гомель]] | data-sort-value="1913" | 1913-09-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 594 | ''[[:d:Q4492362|Izrail Frank-Kamenetsky]]'' | | | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1350189|египтолог]]''<br/>''[[:d:Q19829990|библеист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-01-31<br/>1880 | [[Vilnius|Вилнүс]] | data-sort-value="1937" | 1937-06-04<br/>1937 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 595 | ''[[:d:Q4492561|Vsevolod Frederiks]]'' | | | ''[[:d:Q503473|Женева университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-04-13 | [[Варшава]] | data-sort-value="1944" | 1944-06-06 | [[Түбән Новгород]] |- | style='text-align:right'| 596 | ''[[:d:Q4492853|S. Ė. Frish]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-06-07 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1977" | 1977-11-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 597 | ''[[:d:Q4492964|Olga Frolova]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1926" | 1926-06-29 | [[Петрозаводск]] | data-sort-value="2015" | 2015-07-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 598 | ''[[:d:Q4493069|Igor Froyanov]]'' | | | ''[[:d:Q4439029|Ставрополь дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-06-22 | [[Армавир (Россия)|Армавир]] | data-sort-value="2020" | 2020-12-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 599 | ''[[:d:Q4495152|Leonid Khalfin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1932" | 1932-01-03 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1998" | 1998 | |- | style='text-align:right'| 600 | ''[[:d:Q4495624|Dina Khapayeva]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-02-05 | | | |- | style='text-align:right'| 601 | ''[[:d:Q93237681|Olga Osmolovskaya]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 602 | ''[[:d:Q94583373|Larisa Leonova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 603 | ''[[:d:Q95206377|Elisabeth Jérémine]]'' | | | ''[[:d:Q658975|Лозанна университеты]]''<br/>''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-10-28 | [[Каменка (Пинзә өлкәсе)|Каменка]] | data-sort-value="1964" | 1964-03-10 | ''[[:d:Q64186|Bad Zurzach]]'' |- | style='text-align:right'| 604 | ''[[:d:Q95306606|Mishel R Markovski]]'' | | | [[Россия халыклар дуслыгы университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 605 | ''[[:d:Q95519423|Nikolay Sergeyevich Krylov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-08-10 | [[Устюжна]] | data-sort-value="1947" | 1947-06-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 606 | ''[[:d:Q95713526|Elena Rogova]]'' | | | | | | | | |- | style='text-align:right'| 607 | ''[[:d:Q95944678|Vitaliy V Suslonov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 608 | ''[[:d:Q95978599|Natalya Alexandrovna Smirnova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 609 | ''[[:d:Q95980216|Alexey V Donets]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 610 | ''[[:d:Q95983839|Ekaterina Alexandrovna A Kondakova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 611 | ''[[:d:Q95985831|Mikhail Fominykh]]'' | | | ''[[:d:Q4407667|И. И. Мечников исемендәге Төньяк-Көнбатыш дәүләт медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q50036559|State Scientific Center of the Russian Federation - Federal Medical Biophysical Center named after A.I. Burnazyan]]''<br/>''[[:d:Q52847196|Russian Research Institute of Hematology and Transfusiology]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 612 | ''[[:d:Q95990548|Elena Bykova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 613 | ''[[:d:Q95991863|Pavel Kupriyanov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 614 | ''[[:d:Q95995278|Karina V Evgrafova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 615 | ''[[:d:Q95995365|Denis V Nazarov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 616 | ''[[:d:Q96043517|Igor R Pozdnyakov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 617 | ''[[:d:Q96063363|Anton Nazarov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 618 | ''[[:d:Q96063364|Alexander Sorokin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 619 | ''[[:d:Q96069615|Alexey Piskarev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 620 | ''[[:d:Q96071894|Evgenia V Efimova]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 621 | ''[[:d:Q96118357|Andrei N Yankin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 622 | ''[[:d:Q96141706|Elina Bychkova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 623 | ''[[:d:Q96150317|Olga Alexandrovna Vlasova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 624 | ''[[:d:Q96162551|Raisa Chetverikova]]'' | | | ''[[:d:Q597758|University of Oldenburg]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 625 | ''[[:d:Q96187703|Viktor O Shevelev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 626 | ''[[:d:Q96189448|Ludvig Wasserman]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 627 | ''[[:d:Q96204011|Igor Kubyshkin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 628 | ''[[:d:Q96206933|Maria Arepeva]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 629 | ''[[:d:Q96276490|Tatiana Ivkovich]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 630 | ''[[:d:Q96636759|Taisiia Shemiakova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 631 | ''[[:d:Q96644820|Vyacheslav Ratnikov]]'' | | | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 632 | ''[[:d:Q97006753|Petr Sozontovich Vykhodt︠s︡ev]]'' | | | | ''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-06-19 | [[Гадзичава]] | data-sort-value="1994" | 1994-03-23<br/>1994-03-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 633 | [[Татьяна Гинецинская]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q12773412|паразитолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-12-24 | [[Вологда]] | data-sort-value="2009" | 2009-09-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 634 | ''[[:d:Q97173167|Evgeniĭ Grigorʹevich Lisenkov]]'' | | | ''[[:d:Q4200373|Император хокук белеме укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''<br/>''[[:d:Q18120029|библиофил]]''<br/>''[[:d:Q10333969|музейчылык белгече]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-11-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1954" | 1954-10-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 635 | ''[[:d:Q97181415|Матора, Иван Максимович]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1922" | 1922-03-14 | ''[[:d:Q1997033|Semenivka Raion]]'' | data-sort-value="2013" | 2013-10-06 | |- | style='text-align:right'| 636 | ''[[:d:Q97204392|Афанасьев, Владимир Георгиевич]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1941" | 1941-10-05 | | | |- | style='text-align:right'| 637 | ''[[:d:Q97210009|Бугаева, Дагмара Павловна]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | | data-sort-value="1925" | 1925-01-25 | [[Сергиев Посад]] | data-sort-value="2000" | 2000-06-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 638 | ''[[:d:Q97280298|Пахомова, Надежда Викторовна]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 639 | ''[[:d:Q97315956|Пальцева, Лариса Александровна]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | | data-sort-value="1946" | 1946-04-16 | [[Тум|Томск]] | | |- | style='text-align:right'| 640 | ''[[:d:Q97547546|Mstislav Antonini Šangin]]'' | | | | ''[[:d:Q26132815|византолог]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-02-04 | | data-sort-value="1942" | 1942 | |- | style='text-align:right'| 641 | [[Борис Бурсов]] | | | | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-11-01 | [[Воронеж губернасы]] | data-sort-value="1997" | 1997-04-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 642 | ''[[:d:Q97677851|Elena A Andreeva]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 643 | ''[[:d:Q98166708|Anna Trusova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 644 | ''[[:d:Q98166709|Iana Getmanenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 645 | ''[[:d:Q98192483|Yuriy V Lomachuk]]'' | | | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 646 | ''[[:d:Q98222057|Victor Bart]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 647 | ''[[:d:Q98289145|Anna Surkova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 648 | ''[[:d:Q98389147|Ivan Alekseev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 649 | ''[[:d:Q98390276|Sergei Monakhov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 650 | ''[[:d:Q98468215|Ekaterina Koshevaya]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 651 | ''[[:d:Q98648276|Alexey G Goncharov]]'' | | | ''[[:d:Q623154|Jean Monnet University]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 652 | ''[[:d:Q98791691|Гольцман, Фёдор Маркович]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-07-24 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1999" | 1999-01-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 653 | ''[[:d:Q98800008|Павел Тимофеевич Соколов]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1900" | 1900-07-16 | [[Никополь]] | data-sort-value="1937" | 1937-05-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 654 | ''[[:d:Q98992116|Вәлиуллин Ринат Риф улы]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-11-29 | [[Салават (шәһәр)|Салават]] | | |- | style='text-align:right'| 655 | ''[[:d:Q99337862|Maria Alekseevna Mamkaeva]]'' | | | | ''[[:d:Q2487799|миколог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 656 | ''[[:d:Q99372858|Yuriy Sergeevich Minichev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16271261|malacologist]]'' | data-sort-value="1935" | 1935 | | data-sort-value="1997" | 1997-07 | |- | style='text-align:right'| 657 | ''[[:d:Q99613717|Stanislav K Petrovskii]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 658 | ''[[:d:Q99613718|Aleksandra V Paderina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 659 | ''[[:d:Q99945300|Isidor Mikhaĭlovich Lurʹe]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-12-03 | [[Минск]] | data-sort-value="1958" | 1958-01-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 660 | ''[[:d:Q100280128|Michael Ginsburg]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]]<br/>''[[:d:Q209842|Париж университеты]]'' | | data-sort-value="1900" | 1900-09-01<br/>1902-09-01 | | data-sort-value="1982" | 1982-10-18 | |- | style='text-align:right'| 661 | ''[[:d:Q100532438|Viktor N Sorokoumov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 662 | ''[[:d:Q101113072|Dimitri Bratkin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Kembric universitetı|Кембриҗ университеты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-07-15 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 663 | ''[[:d:Q101575843|Mariia M Efremova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 664 | ''[[:d:Q102116312|Michael Z. Solomyak]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1931" | 1931-05-16 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2016" | 2016-07-31 | |- | style='text-align:right'| 665 | ''[[:d:Q102150753|Sergei Nefedov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2599593|гирманис]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 666 | ''[[:d:Q102232700|Yuri Yakubovich]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | | | | |- | style='text-align:right'| 667 | ''[[:d:Q102347879|Andrej Yakovlev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201793|И. П. Павлов ис. РФА Физиология институты]]'' | ''[[:d:Q4915128|биомедик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q52899051|biostatistician]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-11-30 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2008" | 2008-02-27 | |- | style='text-align:right'| 668 | ''[[:d:Q102353475|Tatiana Beliaeva]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q829449|Marie and Louis Pasteur University]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1975" | 1975-06-13 | | | |- | style='text-align:right'| 669 | ''[[:d:Q102353898|Fedor Petrov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1983" | 1983-02-08 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 670 | ''[[:d:Q102415396|Renat Yuldashev]]'' | | | ''[[:d:Q578326|Йювяскюля университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q5197818|кибернетик]]''<br/>''[[:d:Q10331368|mathematical modelling]]''<br/>''[[:d:Q660848|nonlinear system]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1989" | 1989-03-29 | [[Уфа]] | | |- | style='text-align:right'| 671 | ''[[:d:Q102415397|Marat Yuldashev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q578326|Йювяскюля университеты]]''<br/>''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q109181161|amateur mathematician]]''<br/>''[[:d:Q5197818|кибернетик]]''<br/>''[[:d:Q974144|укытучы]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q5819949|social educator]]''<br/>''[[:d:Q93918935|educational personnel]]'' | data-sort-value="1989" | 1989-03-29 | [[Уфа]] | | |- | style='text-align:right'| 672 | ''[[:d:Q102941751|Dmitrij I. Nagirner]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q752129|астрофизик]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-04-19 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 673 | ''[[:d:Q103020999|Sergei N. Naboko]]'' | | | | ''[[:d:Q112582386|mathematical physicist]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | data-sort-value="2020" | 2020 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 674 | ''[[:d:Q104131120|Evgenii Beletskii]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q85449|Киев политехника институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 675 | ''[[:d:Q104216701|Anna Peredolskaya]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q15983985|классик археолог]]''<br/>''[[:d:Q674426|куратор]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1894" | 1894 | | data-sort-value="1968" | 1968 | |- | style='text-align:right'| 676 | ''[[:d:Q104284579|Arseniy Molotkov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 677 | ''[[:d:Q104609150|A M Ryumin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 678 | ''[[:d:Q104612447|Marina S Zelenskaya]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 679 | ''[[:d:Q104612449|Olga V Frank-Kamenetskaya]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 680 | ''[[:d:Q104920793|Nikolay Yegorov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[адвокат]]<br/>[[эшкуар]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-04-26 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 681 | ''[[:d:Q105196272|Zakhary Stepanov]]'' | | | ''[[:d:Q1342013|ИТМО университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1919" | 1919 | ''[[:d:Q110259048|Горка]]'' | data-sort-value="1984" | 1984 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] |- | style='text-align:right'| 682 | ''[[:d:Q105491099|Anatoly Pautov]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 683 | ''[[:d:Q105758738|Aleksandr Lavrov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q60098894|русист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-07-07 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 684 | ''[[:d:Q106258711|Konstantin Krylov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1907" | 1907 | | data-sort-value="1992" | 1992 | |- | style='text-align:right'| 685 | ''[[:d:Q106396258|Казакова, Елена Ивановна]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | | data-sort-value="1958" | 1958-02-01 | | | |- | style='text-align:right'| 686 | ''[[:d:Q106501604|Евгений Юрьевич Кричевский]]'' | | | | ''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-02-03 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1942" | 1942 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 687 | ''[[:d:Q107475736|Sergey Fitialov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1934" | 1934-12-23 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2000" | 2000-07-10 | |- | style='text-align:right'| 688 | ''[[:d:Q107714301|Alexei V. Rozanov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 689 | ''[[:d:Q108158178|Alexander D. Knysh]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3155377|ислам белгече]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-09-28 | [[Саз (шәһәр)]] | | |- | style='text-align:right'| 690 | ''[[:d:Q108223429|Andrej Leonidovič Vassojevič]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1350189|египтолог]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-06-12 | | | |- | style='text-align:right'| 691 | ''[[:d:Q108368801|Georgij Alexandrovich Novikov]]'' | | | | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-10-07<br/>1910 | [[Кронштадт]] | data-sort-value="1980" | 1980-01-31<br/>1980 | |- | style='text-align:right'| 692 | ''[[:d:Q108786220|Anatoly Sventsitsky]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-10-07 | [[Кингисепп]] | data-sort-value="2024" | 2024-03-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 693 | ''[[:d:Q108803481|Anastasia Lomagina]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 694 | ''[[:d:Q109029605|Rachkovskai︠a︡, E. I. (Ekaterina Ivanovna)]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q19961388|геоботаник]]''<br/>''[[:d:Q47825396|phytogeographer]]''<br/>''[[:d:Q1734662|картограф]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-09-17 | | data-sort-value="2019" | 2019-01-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 695 | ''[[:d:Q109356709|Georgy Pigulevsky]]'' | | | | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1888" | 1888 | [[Каунас]] | data-sort-value="1964" | 1964-09-19 | |- | style='text-align:right'| 696 | ''[[:d:Q109380522|Evgeniya A. Lukina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 697 | ''[[:d:Q109485144|Краев, Александр Павлович]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | | data-sort-value="1904" | 1904 | | data-sort-value="1952" | 1952-02-15 | |- | style='text-align:right'| 698 | ''[[:d:Q109485177|Даниил Александрович Александров]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-06-23 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 699 | ''[[:d:Q109485523|Ekaterina Vasilyeva]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4164507|сәнгать тәнкыйтьчесе]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q11395024|photography critic]]''<br/>''[[:d:Q644687|иллюстратор]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-07-29 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 700 | ''[[:d:Q109489348|Панкратий Романович Шевердалкин]]'' | | | | ''[[:d:Q212948|партизан]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-07-22 | ''[[:d:Q4322292|Новая Рудня (Хіславіцкі раён)]]'' | data-sort-value="1980" | 1980 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 701 | ''[[:d:Q109489411|Pyotr Kukharsky]]'' | | | | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1901" | 1901 | [[Нараткүл]] | data-sort-value="1969" | 1969 | |- | style='text-align:right'| 702 | ''[[:d:Q109489892|Малышев, Мелетий Олегович]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1918" | 1918 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1982" | 1982 | |- | style='text-align:right'| 703 | ''[[:d:Q109490104|Кузьмина, Нина Васильевна]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | | data-sort-value="1923" | 1923-09-23 | [[Налчык]] | | |- | style='text-align:right'| 704 | ''[[:d:Q109490116|Юровская, Эльга Павловна]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-06-13 | | data-sort-value="2019" | 2019-09-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 705 | ''[[:d:Q109490887|Осипов, Геннадий Сергеевич]]'' | | | ''[[:d:Q4146609|Адмирал С. О. Макаров исемендәге дәүләт диңгез академиясе]]'' | | data-sort-value="1952" | 1952-06-25 | [[Дубровна|Дуброуна]] | | |- | style='text-align:right'| 706 | ''[[:d:Q109490993|Ljudmila Petrovna Gromova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q26759595|communication scholar]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-06-15<br/>1952 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 707 | ''[[:d:Q109494441|Nestor Smirnov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1878" | 1878 | [[Омск]] | data-sort-value="1942" | 1942 | [[Вологда]] |- | style='text-align:right'| 708 | ''[[:d:Q109494590|Sergey Tchorzewski]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-06-18 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="1942" | 1942 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 709 | ''[[:d:Q109803051|Александр Иванович Кубышкин]]'' | | | [[Иваново дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-06-28 | [[Иваново]] | | |- | style='text-align:right'| 710 | ''[[:d:Q110222665|Yegor Shishkin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 711 | ''[[:d:Q110226684|Aleksandr Mihajlovič Rešetov]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-08-01 | ''[[:d:Q4120384|Gluboky]]'' | data-sort-value="2009" | 2009-05-29 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 712 | ''[[:d:Q110892166|Alexander Kulischer]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q864380|биограф]]''<br/>''[[:d:Q12360779|демограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1890" | 1890 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-13 | [[Дранси]] |- | style='text-align:right'| 713 | ''[[:d:Q111103660|Igor Gretskiy]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 714 | ''[[:d:Q111249071|Vittorio Springfield Tomelleri]]'' | | | | ''[[:d:Q15976341|славист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1966" | 1966 | | | |- | style='text-align:right'| 715 | ''[[:d:Q111890299|Булдырев, Владимир Сергеевич]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1929" | 1929-07-04 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2010" | 2010-04-05 | |- | style='text-align:right'| 716 | ''[[:d:Q112053300|Alexander Krylatov]]'' | | | | [[математик]] | | | | |- | style='text-align:right'| 717 | ''[[:d:Q112134158|Николай Ильич Ионов]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-05-16 | ''[[:d:Q20010564|Нечаевщина]]'' | data-sort-value="1992" | 1992-07-16 | ''[[:d:Q20010564|Нечаевщина]]'' |- | style='text-align:right'| 718 | ''[[:d:Q112343462|Evgeny Tereschenkov]]'' | | | | ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1983" | 1983 | | | |- | style='text-align:right'| 719 | ''[[:d:Q112403739|Jekaterina Innokent'jevna Klimenko]]'' | | | | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q3153558|military interpreter]]''<br/>''[[:d:Q16308156|инглиз теле һәм әдәбияте белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1903" | 1903 | | data-sort-value="1976" | 1976 | |- | style='text-align:right'| 720 | ''[[:d:Q112536177|Moisey Altman]]'' | | | ''[[:d:Q28664814|Изге Владимир император университеты]]''<br/>[[Бакы дәүләт университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-06-17 | [[Ула (агрошәһәрчек)|Ула]] | data-sort-value="1986" | 1986-05-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 721 | ''[[:d:Q112536794|Aleksandr Sokolov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q635734|архивист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-10-20 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 722 | ''[[:d:Q112988612|Эдуард Фёдорович Караваев]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1939" | 1939-03-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2024" | 2024-10-25 | |- | style='text-align:right'| 723 | ''[[:d:Q112989184|Vasili Borodovski]]'' | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1874" | 1874-03-04 | ''[[:d:Q4084350|Беражняны]]''<br/>[[Смоленск губернасы|Смоленск гөбернәсе]] | data-sort-value="1914" | 1914-02-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 724 | ''[[:d:Q112989230|Arsen Karapeti Shagini︠a︡n]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q3332711|медиевист]]''<br/>''[[:d:Q620573|гарәбиятче]]''<br/>''[[:d:Q21280575|armenologist]]''<br/>''[[:d:Q26132815|византолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-12-14 | ''[[:d:Q183394|Vagharshapat]]'' | | |- | style='text-align:right'| 725 | ''[[:d:Q112989424|Нешатаев, Юрий Николаевич]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1927" | 1927-05-27 | [[Чәрдән]] | data-sort-value="2006" | 2006-01-17 | |- | style='text-align:right'| 726 | ''[[:d:Q113412293|Немилов, Юрий Антонович]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16742096|төшче галим]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-03-16 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1996" | 1996 | |- | style='text-align:right'| 727 | ''[[:d:Q115660145|Dmitriy Lanko]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-12-10 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 728 | ''[[:d:Q115784869|Levon Babadzanjanz]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1940" | 1940-05-24 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="2023" | 2023-06-11 | ''[[:d:Q16021974|Mikhaylovskaya]]''<br/>[[Ленинград өлкәсе]] |- | style='text-align:right'| 729 | ''[[:d:Q115884983|Раман Даброцін]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-10-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1980" | 1980-02-06 | |- | style='text-align:right'| 730 | ''[[:d:Q115988591|Christoph Gobi]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q12358881|альголог]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 731 | ''[[:d:Q116046821|Oleg S. Vereshchagin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 732 | ''[[:d:Q116062107|Pyotr Mikhaylovich Gorshkov]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1883" | 1883 | | data-sort-value="1975" | 1975 | |- | style='text-align:right'| 733 | ''[[:d:Q116209597|Alexander Belousov]]'' | | | ''[[:d:Q204181|Тарту университеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-08-10 | [[Рига]] | data-sort-value="2023" | 2023-01-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 734 | ''[[:d:Q116281348|Mirza Pira Arslan-Khan]]'' | | | | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q16832248|иранист]]''<br/>''[[:d:Q1553123|lector]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1843" | 1843 | [[Урмия (шәһәр)]] | data-sort-value="1904" | 1904 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 735 | ''[[:d:Q117187296|Pavel Stepanovich Radetzky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q33231|фотограф]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q84473837|postcard publisher]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-02-25 | [[Киев]] | data-sort-value="1938" | 1938-10-03 | ''[[:d:Q21343216|Selifontovo]]'' |- | style='text-align:right'| 736 | ''[[:d:Q117742015|Timur Dzhumatov]]'' | | | | | | | | |- | style='text-align:right'| 737 | ''[[:d:Q117745018|Nikita Basov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 738 | ''[[:d:Q119138497|Геннадий Богомазов]]'' | | | ''[[:d:Q4530466|Economics Faculty of Saint Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-12-29 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 739 | ''[[:d:Q119211879|Tatjana Kulakovskaja]]'' | | | | | | | | |- | style='text-align:right'| 740 | ''[[:d:Q119224888|Natalia I. Naumova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | | | | |- | style='text-align:right'| 741 | ''[[:d:Q120264090|Олёнов, Юрий Михайлович]]'' | | | | ''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>''[[:d:Q15839136|цитолог]]'' | data-sort-value="1907" | 1907 | | data-sort-value="1977" | 1977 | |- | style='text-align:right'| 742 | ''[[:d:Q120279902|Климент Звонарёв]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | | data-sort-value="1902" | 1902-11-27 | ''[[:d:Q4169708|Dubrovka]]'' | data-sort-value="1986" | 1986 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 743 | ''[[:d:Q120413453|Zoltan Sabov]]'' | | | [[Берлинның Ирекле университеты|Берлинның Ирекле үнивирситите]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-08-28 | ''[[:d:Q854610|Batrad']]'' | | |- | style='text-align:right'| 744 | ''[[:d:Q120829285|Alexei Kouprianov]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-07-08 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 745 | ''[[:d:Q122222235|Ольга Иосифовна Поддячая]]'' | | | | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | No/unknown value | | | |- | style='text-align:right'| 746 | ''[[:d:Q122701857|Dmitrij Ivanovič Veber]]'' | | | | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1984" | 1984 | | | |- | style='text-align:right'| 747 | ''[[:d:Q122912639|Lev V. Prokhorov]]'' | | | | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 748 | ''[[:d:Q124296654|Vyacheslav Morozov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-06-30 | | | |- | style='text-align:right'| 749 | ''[[:d:Q124719969|Александр Александрович Антонов]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1859" | 1859 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1904" | 1904 | |- | style='text-align:right'| 750 | ''[[:d:Q124769786|Снегирев, Игорь Леонтьевич]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1907" | 1907 | [[Париж]] | data-sort-value="1946" | 1946 | |- | style='text-align:right'| 751 | ''[[:d:Q124770226|Andrey Bushev]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>''[[:d:Q16533|хөкемче]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-02-12 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 752 | ''[[:d:Q124771587|Osip Ansheles]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1885" | 1885 | [[Пенза]] | data-sort-value="1957" | 1957 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 753 | ''[[:d:Q125116501|Miriam Kovalchuk]]'' | | | | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-07-08 | | data-sort-value="1998" | 1998-10-24 | |- | style='text-align:right'| 754 | ''[[:d:Q125201733|Vsevolod Dyakonov]]'' | 1929 | 1931 | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>''[[:d:Q15814223|Михаил артиллерия укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-05-23 | | data-sort-value="1942" | 1942-04-28 | [[Екатеринбург]] |- | style='text-align:right'| 755 | ''[[:d:Q126164939|Mikhail Rabinovich]]'' | | | | | data-sort-value="1907" | 1907 | | data-sort-value="1997" | 1997 | |- | style='text-align:right'| 756 | ''[[:d:Q126915242|Sergei Petrovich Suslov]]'' | | | | ''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1893" | 1893 | | data-sort-value="1953" | 1953 | |- | style='text-align:right'| 757 | ''[[:d:Q126923612|Yurii Emelyanov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-06-23 | [[Кисловодск]] | data-sort-value="1996" | 1996-02-19 | |- | style='text-align:right'| 758 | ''[[:d:Q126971114|Пянкевич, Владимир Леонидович]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-11-19 | [[Махачкала]] | | |- | style='text-align:right'| 759 | ''[[:d:Q128710998|Ірына Паўлаўна Глінская]]'' | | | ''[[:d:Q94318187|Магілёўскі Беларускі педагагічны тэхнікум]]''<br/>''[[:d:Q1483704|Vkhutein]]'' | | data-sort-value="1909" | 1909-12-21 | [[Мсцислав]] | data-sort-value="1997" | 1997-02-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 760 | ''[[:d:Q128859151|Pyotr Nekrasov]]'' | | | ''[[:d:Q18407836|Theological school (Petrozavodsk)]]''<br/>''[[:d:Q4333981|Olonetsk Theological Seminary]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-02-14 | ''[[:d:Q4319261|Nizhnyaya Vodlitsa]]'' | data-sort-value="1984" | 1984 | [[Курск]] |- | style='text-align:right'| 761 | ''[[:d:Q128996964|Yakov M. Gall]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | ''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-03-20 | ''[[:d:Q4427921|Solobkivtsi]]'' | | |- | style='text-align:right'| 762 | ''[[:d:Q130069739|Радкевич Ольга Николаевна]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1881" | 1881 | | data-sort-value="1966" | 1966 | |- | style='text-align:right'| 763 | ''[[:d:Q130083735|Комарова Надежда Викторовна]]'' | | | ''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1886" | 1886 | | data-sort-value="1962" | 1962 | |- | style='text-align:right'| 764 | ''[[:d:Q130087264|Samuil Zakharevich]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 765 | ''[[:d:Q130087452|Вислоух Виктория Ивановна]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1899" | 1899 | | data-sort-value="1974" | 1974 | |- | style='text-align:right'| 766 | ''[[:d:Q130237164|Richter Irina Dmitrievna]]'' | | | ''[[:d:Q55567593|Mariinskaya Women's Gymnasium, Pushkin]]''<br/>''[[:d:Q1628690|Санкт-Петербург дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q2552072|гистолог]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-01-24 | [[Пушкин (шәһәр)|Пушкин]] | | |- | style='text-align:right'| 767 | ''[[:d:Q130252434|Leonid Z. Kaidanov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-02-20 | | data-sort-value="1998" | 1998 | |- | style='text-align:right'| 768 | ''[[:d:Q130266561|Иван Полянский]]'' | | | ''[[:d:Q4402625|Рәзән руханилар семинариясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург руханилар академиясе]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[укытучы]] | data-sort-value="1872" | 1872 | [[Рязань губернасы]] | data-sort-value="1930" | 1930-05-14 | [[Павловск (Санкт-Петербург)|Павловск]] |- | style='text-align:right'| 769 | ''[[:d:Q130291324|Гербильский Николай Львович]]'' | | | | ''[[:d:Q4205432|ихтиолог]]'' | data-sort-value="1900" | 1900 | | data-sort-value="1967" | 1967 | |- | style='text-align:right'| 770 | ''[[:d:Q130293399|Фёдоров Василий Сергеевич]]'' | | | ''[[:d:Q1628690|Санкт-Петербург дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-02-12 | | data-sort-value="1976" | 1976 | |- | style='text-align:right'| 771 | ''[[:d:Q130386120|Исаев Виталий Михайлович]]'' | | | ''[[:d:Q81475231|Реформатское училище]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-01-27 | [[Вышний Волочёк|Вышний Волочёк шәһәре]] | data-sort-value="1924" | 1924-08 | [[Кавказ]] |- | style='text-align:right'| 772 | ''[[:d:Q130463012|Ефимов Василий Васильевич]]'' | | | ''[[:d:Q4425482|Мәскәү шәһәр халык университеты]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | data-sort-value="1890" | 1890 | | | |- | style='text-align:right'| 773 | ''[[:d:Q130604522|Зеленский Владимир Данилович]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1879" | 1879 | | data-sort-value="1930" | 1930 | |- | style='text-align:right'| 774 | ''[[:d:Q130812855|Ирина Сергей кызы Алексеева]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]''<br/>''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q11085831|сөйләм тәрҗемәчесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]''<br/>''[[:d:Q4376769|university president]]''<br/>''[[:d:Q482980|автор]]'' | data-sort-value="1953" | 1953 | [[Екатеринбург]] | | |- | style='text-align:right'| 775 | ''[[:d:Q130867415|Philiptschenko Alexander Alexandrovitch]]'' | | | ''[[:d:Q4127845|The Second Saint Petersburg Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''<br/>''[[:d:Q209344|Сапиенца Рим үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q12773412|паразитолог]]'' | data-sort-value="1884" | 1884-03-24 | ''[[:d:Q23846594|Zlyn]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-09-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 776 | ''[[:d:Q130968508|İnqilab Aslanov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Бакы дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q752129|астрофизик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-05-09 | ''[[:d:Q158903|Шуша]]'' | data-sort-value="1997" | 1997-11-23 | [[Бакы]] |- | style='text-align:right'| 777 | ''[[:d:Q131138945|Элиасберг Павел Самуилович]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1885" | 1885 | | | |- | style='text-align:right'| 778 | ''[[:d:Q131148022|Мамзин Алексей Сергеевич]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1928" | 1928-04-29 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 779 | ''[[:d:Q131255845|Дьяконов Дмитрий Михайлович]]'' | | | ''[[:d:Q4454719|Tenischew-Schule]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-10-05 | | data-sort-value="1923" | 1923-09-30 | |- | style='text-align:right'| 780 | ''[[:d:Q131261237|Владимирский Александр Петрович]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | data-sort-value="1886" | 1886 | | data-sort-value="1939" | 1939 | |- | style='text-align:right'| 781 | ''[[:d:Q131369550|Лоскутова Марина Викторовна]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q757391|Central European University]]'' | ''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-09-06 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 782 | ''[[:d:Q131370088|Козулина Анна Викентьева]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-03-04 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 783 | ''[[:d:Q131376745|Попов Игорь Юрьевич]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-07-17 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 784 | ''[[:d:Q131376863|Рубцова Зоя Михайловна]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-12-04 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 785 | ''[[:d:Q131377105|Трохачев Сергей Юрьевич]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-02-16 | [[Находка]] | | |- | style='text-align:right'| 786 | ''[[:d:Q131377139|Хахина Лия Николаевна]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-07-20 | [[Новочеркасск]] | | |- | style='text-align:right'| 787 | ''[[:d:Q131401837|Разумовская Зинаида Григорьевна]]'' | | | | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 788 | ''[[:d:Q131580145|Мария Васильевна Агафонова]]'' | | | ''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 789 | ''[[:d:Q131587306|Гранович Андрей Игоревич]]'' | | | | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 790 | ''[[:d:Q131761844|Olga I. Sumina]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 791 | ''[[:d:Q131761952|Харазова Александра Давидовна]]'' | | | | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 792 | ''[[:d:Q131808911|Богдановская-Гиенэф Ивонна Донатовна]]'' | | | | ''[[:d:Q19961388|геоботаник]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 793 | ''[[:d:Q131808925|Блюменталь Илья Христофорович]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 794 | ''[[:d:Q131809181|Ипатов Виктор Семёнович]]'' | | | | ''[[:d:Q19961388|геоботаник]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 795 | ''[[:d:Q131853635|Nataliya Nikitichna Matinyan]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-11-10 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2020" | 2020-10-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 796 | ''[[:d:Q131990598|Nikolai Raskov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1936" | 1936-10-16 | ''[[:d:Q4106497|Velykyi Dalnyk]]'' | data-sort-value="2024" | 2024-01-31 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 797 | ''[[:d:Q134587136|Olʹga Vi︠a︡cheslavovna Sergeeva]]'' | | | | ''[[:d:Q2306091|социолог]]'' | data-sort-value="1969" | 1969 | | | |- | style='text-align:right'| 798 | ''[[:d:Q135098919|Sergey Yurievich Shilov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1972" | 1972-02-28 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 799 | ''[[:d:Q135484168|Ершов, Глеб Юрьевич]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q88190618|art writer]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-01-13 | [[Ulaanbaatar|Улан-Батор]] | | |- | style='text-align:right'| 800 | ''[[:d:Q136213249|Калинин Венедикт Иванович]]'' | | | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q115003687|radiophysicist]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-03-03 | [[Сарытау]] | data-sort-value="1960" | 1960-10-15 | |- | style='text-align:right'| 801 | ''[[:d:Q136709872|Мартыненко Борис Константинович]]'' | | | | [[галим]] | | | | |- | style='text-align:right'| 802 | ''[[:d:Q136723718|Балуев Александр Николаевич]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1923" | 1923-08-17 | | data-sort-value="2008" | 2008-04-23 | |- | style='text-align:right'| 803 | ''[[:d:Q136746011|Косовский Николай Кириллович]]'' | | | | [[математик]] | | | | |- | style='text-align:right'| 804 | ''[[:d:Q136746045|Вояковская Наталья Николаевна]]'' | | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 805 | ''[[:d:Q136773081|Овсянников Дмитрий Александрович]]'' | | | | [[галим]] | | | | |- | style='text-align:right'| 806 | ''[[:d:Q136773128|Хитров Геннадий Михайлович]]'' | | | | [[галим]] | | | | |- | style='text-align:right'| 807 | ''[[:d:Q136793479|Evgeny Treyvus]]'' | | | ''[[:d:Q58346416|Тау институты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1934" | 1934-11-20 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 808 | ''[[:d:Q136816976|Киселёв, Иван Александрович]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | | data-sort-value="1888" | 1888-10-28 | | data-sort-value="1979" | 1979 | |- | style='text-align:right'| 809 | ''[[:d:Q137841575|Гижицкий Александр Марианович]]'' | | | | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1878" | 1878 | | data-sort-value="1956" | 1956 | |- | style='text-align:right'| 810 | ''[[:d:Q137858736|Дондуа Карпез Дариспанович]]'' | | | | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1891" | 1891 | | data-sort-value="1951" | 1951 | |- | style='text-align:right'| 811 | ''[[:d:Q137865414|Завалишин Александр Александрович]]'' | | | | ''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]'' | data-sort-value="1902" | 1902 | | data-sort-value="1958" | 1958 | |- | style='text-align:right'| 812 | ''[[:d:Q138567701|Советов Сергей Сергеевич]]'' | | | | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1902" | 1902 | | data-sort-value="1958" | 1958 | |- | style='text-align:right'| 813 | ''[[:d:Q138609610|Благовещенский, Гавриил Александрович]]'' | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | | data-sort-value="1901" | 1901-06-22 | [[Коры Карсун (авыл)|Коры Карсун]] | data-sort-value="1942" | 1942-12-10 | |- | style='text-align:right'| 814 | ''[[:d:Q139579359|Порецкая Екатерина Сергеевна]]'' | | | | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1902" | 1902 | | data-sort-value="1987" | 1987 | |- | style='text-align:right'| 815 | ''[[:d:Q140396596|Svetlana Gorbovskaya]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | | data-sort-value="1974" | 1974-05-01 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 816 | ''[[:d:Q140523107|Бродский, Валентин Яковлевич]]'' | | | | | data-sort-value="1905" | 1905-12-30 | [[Харьков]] | data-sort-value="1981" | 1981 | |- | style='text-align:right'| 817 | ''[[:d:Q4499378|A. A. Kholodovich]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-05-11 | [[Кронштадт]] | data-sort-value="1977" | 1977-03-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 818 | ''[[:d:Q4499504|Konstantin Kholshevnikov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-01-19 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2021" | 2021-01-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 819 | ''[[:d:Q4502174|Konstantin Khudoley]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-05-30 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 820 | ''[[:d:Q4503903|Leon Cienkowski]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q3779582|микробиолог]]'' | data-sort-value="1822" | 1822-10-01 | [[Варшава]] | data-sort-value="1887" | 1887-09-25 | [[Лейпциг]] |- | style='text-align:right'| 821 | ''[[:d:Q4506447|Nikolai Tsytovich]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт архитектура-төзелеш университеты]] | ''[[:d:Q11424604|Җир белегече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-05-13 | ''[[:d:Q16576884|Mchiničy]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-04-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 822 | ''[[:d:Q4506812|Antoni Czajkowski]]'' | | | ''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]'' | [[шагыйрь]]<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1816" | 1816-07-25<br/>1816-06-13 | [[Краков]] | data-sort-value="1873" | 1873-02-12<br/>1873-02-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 823 | ''[[:d:Q4507971|Sergey Chebanov]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-03-20 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 824 | ''[[:d:Q4508086|Gleb Chebotaryov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-08-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1975" | 1975-08-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 825 | [[Борис Черепахин]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1894" | 1894-11-17 | [[Волын губернасы]] | data-sort-value="1969" | 1969-08-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 826 | ''[[:d:Q4514249|Klimenty Feodosyevich Chernykh]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-09-05 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2004" | 2004-09-13 | |- | style='text-align:right'| 827 | ''[[:d:Q4515376|Nikolay Chechulin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q3391743|сынлы сәнгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-11-15<br/>1863-11-03 | [[Череповец]] | data-sort-value="1927" | 1927-02-14 | ''[[:d:Q4203384|Irma]]'' |- | style='text-align:right'| 828 | ''[[:d:Q4516423|Anatoliy Ivanovitsj Tsjistobaev]]'' | | | ''[[:d:Q4480733|The Faculty of Geography and Geoecology]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-12-27 | ''[[:d:Q2624164|Bezhetsky District]]'' | | |- | style='text-align:right'| 829 | ''[[:d:Q4520196|Aleksandr Shapiro]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-07-07 | [[Санкт-Петербург]]<br/>[[Минск]] | data-sort-value="1994" | 1994-02-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 830 | ''[[:d:Q4520483|Mikhail Shargorodsky]]'' | | | ''[[:d:Q1975276|Әдис икътисад үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-04-02 | [[Одесса]] | data-sort-value="1973" | 1973-08-31 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 831 | ''[[:d:Q4520704|Vsevolod Sharonov]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-02-25 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1964" | 1964-11-27<br/>1964-11-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 832 | ''[[:d:Q4521282|Marianna Shakhnovich]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1957" | 1957-07-23 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2025" | 2025-11-11 | |- | style='text-align:right'| 833 | ''[[:d:Q4521623|Boris Schwanwitsch]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q497294|лепидоптеролог]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-11-26 | [[Полтава]] | data-sort-value="1957" | 1957-12-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 834 | ''[[:d:Q4521952|Natalya Shevelyova]]'' | | | [[Ф.М. Достоевский исемендәге Омск дәүләт университеты|Омск дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1957" | 1957-02-19 | [[Түкәле]] | | |- | style='text-align:right'| 835 | ''[[:d:Q4522815|Anatoly Shemyakin]]'' | | | ''[[:d:Q4366448|Самар дәүләт социаль-педагогика университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1891" | 1891-05-24 | [[Самар]] | data-sort-value="1989" | 1989-04-14 | [[Нарва]] |- | style='text-align:right'| 836 | ''[[:d:Q4522895|Aleksandr Petrovich Shennikov]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-08-29 | [[Папулово (Киров өлкәсе)|Папулово]] | data-sort-value="1962" | 1962-05-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 837 | ''[[:d:Q4523942|Viktors Šildknehts]]'' | | | | ''[[:d:Q2962070|куючы-рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q21560152|special effects artist]]''<br/>''[[:d:Q658371|extra]]''<br/>''[[:d:Q10331372|model maker]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-01-27 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2012" | 2012-08-09 | [[Латвия]] |- | style='text-align:right'| 838 | ''[[:d:Q4524461|Leonid Dmitrievitsj Sjirokorad]]'' | | | ''[[:d:Q4530466|Economics Faculty of Saint Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-06-18<br/>1939-06-18 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 839 | ''[[:d:Q4524587|Ilya Shifman]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-06-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1990" | 1990-03-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 840 | ''[[:d:Q4524740|Valery Shishkin]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-05-24 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2006" | 2006-04-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 841 | ''[[:d:Q4524939|Mikhail Shkarovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4201714|РФА Россия тарихы институты]]'' | ''[[:d:Q17488357|диннәр тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1743122|чиркәү тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-08-16 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 842 | ''[[:d:Q4525687|Aleksandr Schmidt]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-03-12 | [[Әстерхан]] | data-sort-value="1939" | 1939-08-09 | [[Ташкент|Ташкәнт]] |- | style='text-align:right'| 843 | ''[[:d:Q4527604|Leonid Shulpin]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1905" | 1905-06-05 | | data-sort-value="1942" | 1942-03-20 | |- | style='text-align:right'| 844 | ''[[:d:Q4527628|Mikhail Shultz]]'' | | | ''[[:d:Q4497732|Санкт-Петербург дәүләт университетының химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-07-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2006" | 2006-10-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 845 | ''[[:d:Q4527633|Sergey Shults]]'' | | | ''[[:d:Q4135692|Geological Faculty of St. Petersburg State University]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1898" | 1898-11-15 | [[Кострома]] | data-sort-value="1981" | 1981-08-18 | ''[[:d:Q4146160|Gorkovskoye]]'' |- | style='text-align:right'| 846 | ''[[:d:Q4528473|Щеглов, Николай Тихонович]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[укытучы]] | data-sort-value="1800" | 1800 | [[Тула губернасы|Тула гөбернәсе]] | data-sort-value="1870" | 1870-12-31 | |- | style='text-align:right'| 847 | ''[[:d:Q4529097|Aleksandr Shchipkov]]'' | | | ''[[:d:Q4424975|Смоленск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-08-03 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 848 | ''[[:d:Q4529606|Robert Evarestov]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-07-23 | | | |- | style='text-align:right'| 849 | ''[[:d:Q4529851|Yakov Edelschtein]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1869" | 1869-08-15 | [[Балаклия]] | data-sort-value="1952" | 1952-01-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 850 | ''[[:d:Q4530231|Alexandre Eck]]'' | | | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | ''[[:d:Q9352089|разведчик]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]''<br/>''[[:d:Q3332711|медиевист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-12-16 | [[Полоцк|Полатск]] | data-sort-value="1953" | 1953-03-30 | [[Брюссель]] |- | style='text-align:right'| 851 | ''[[:d:Q4531504|Polina Elkind]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | [[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1918" | 1918-05-07 | | data-sort-value="1981" | 1981-05-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 852 | ''[[:d:Q4532534|Vladimir Gansovich Ėrman]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q18524037|һинд телләре белгече]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-03-11 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2017" | 2017-02-11 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 853 | ''[[:d:Q4535225|Aleksandr Ivanovitsj Jurev]]'' | | | ''[[:d:Q6840724|Faculty of Psychology, Saint Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-10-06 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2020" | 2020-11-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 854 | ''[[:d:Q4536014|Lev Yavich]]'' | | | | [[галим]]<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1919" | 1919-09-20 | [[Бийск]]<br/>''[[:d:Q1809358|Алтай губернасы]]'' | data-sort-value="2004" | 2004-07-30 | [[Исраил]] |- | style='text-align:right'| 855 | ''[[:d:Q4536263|Vatanyar Yagya]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1938" | 1938-09-18 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2020" | 2020-06-17 | |- | style='text-align:right'| 856 | ''[[:d:Q4537113|Lev Petrovich Yakubinski]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1892" | 1892-08-01<br/>1892-07-20 | [[Киев]] | data-sort-value="1945" | 1945-08-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 857 | ''[[:d:Q4537140|Vladimir Yakubovich]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1926" | 1926-10-21 | [[Новосибирск]] | data-sort-value="2012" | 2012-08-17 | [[Гдов районы]] |- | style='text-align:right'| 858 | ''[[:d:Q4538192|Tatyana Yanovskaya]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-08-11 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2019" | 2019-12-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 859 | ''[[:d:Q4538247|Yuliy Yanson]]'' | | | ''[[:d:Q56709687|Historisch-philosophische Fakultät der Kiewer Universität]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q2732142|статистик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1835" | 1835-10-15 | [[Киев]] | data-sort-value="1893" | 1893-01-31 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 860 | ''[[:d:Q4538387|Ioann Ianyshev]]'' | | | [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]] | ''[[:d:Q831474|presbyter]]''<br/>[[рухани]] | data-sort-value="1826" | 1826-10-17 | ''[[:d:Q4452202|Tarusa County]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-06-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 861 | ''[[:d:Q4539722|Sergei Yakhontov]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-12-13 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2018" | 2018-01-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 862 | ''[[:d:Q4539787|Aleksandr Yatsimirsky]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1873" | 1873 | ''[[:d:Q4320223|Bairamcha]]'' | data-sort-value="1925" | 1925 | [[Ростов-на-Дону]] |- | style='text-align:right'| 863 | ''[[:d:Q4718757|Alexander Dragunov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]''<br/>''[[:d:Q1864603|Тибет белгече]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-03-05 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1955" | 1955-02-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 864 | ''[[:d:Q4718904|Alexander Freiman]]'' | | | ''[[:d:Q33082587|Eastern Faculty of Imperial St. Petersburg University]]''<br/>''[[:d:Q317053|Гисен университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q16832248|иранист]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-08-10<br/>1879-08-22 | [[Варшава]] | data-sort-value="1968" | 1968-01-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 865 | ''[[:d:Q4720099|Alexander Skopin]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1927" | 1927-10-22 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2003" | 2003-09-15 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 866 | ''[[:d:Q4756174|Andrew Adamatzky]]'' | | | | ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1965" | 1965 | | | |- | style='text-align:right'| 867 | ''[[:d:Q5761589|Konstantin Glinka]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q28378128|педолог]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-06-23 | ''[[:d:Q557445|Koptevo]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-11-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 868 | ''[[:d:Q5778252|Anders Gustavsson]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1899" | 1899 | ''[[:d:Q103691|Halland County]]'' | data-sort-value="1990" | 1990 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 869 | ''[[:d:Q5829579|Elisabeth Ivanovna Steinberg]]'' | | | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q2083925|ботаника коллекционеры]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]'' | data-sort-value="1884" | 1884-04-24 | [[Эстония]] | data-sort-value="1963" | 1963-02-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 870 | ''[[:d:Q5993226|Igor Dubov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-07-10 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2002" | 2002-01-06 | [[Ярославль]] |- | style='text-align:right'| 871 | [[Модест Ильин]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-10-17 | ''[[:d:Q985642|Гура-Кальвария]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-05-09 | |- | style='text-align:right'| 872 | ''[[:d:Q6398792|Khabibullo Abdusamatov]]'' | | | ''[[:d:Q4406337|Сәмәрканд дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-10-27 | [[Сәмәрканд]] | | |- | style='text-align:right'| 873 | ''[[:d:Q6473940|Vassili Aleksandrovitch Boulkine]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-07-09<br/>1945 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2017" | 2017-07-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 874 | ''[[:d:Q6534770|Lev Rukhin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-10-16 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1959" | 1959-09-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 875 | ''[[:d:Q6763188|Hussein Ali Mahfouz]]'' | | | ''[[:d:Q737835|Тәһран университеты]]'' | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q482980|автор]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1926" | 1926-05-03 | | data-sort-value="2009" | 2009-01-19 | |- | style='text-align:right'| 876 | ''[[:d:Q6830223|Shlomo Strelitz]]'' | | | ''[[:d:Q658192|Вилнүс университеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1923" | 1923 | [[Каунас]] | data-sort-value="1999" | 1999 | |- | style='text-align:right'| 877 | ''[[:d:Q6981236|Naum Idelson]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-03-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1951" | 1951-07-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 878 | ''[[:d:Q7274018|Sergei Zhebelev]]'' | | | ''[[:d:Q4127845|The Second Saint Petersburg Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q2468727|classical scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-09-10<br/>1867-09-22 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1941" | 1941-12-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 879 | ''[[:d:Q9145601|Aleksander Kossowski]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1743122|чиркәү тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q635734|архивист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-01-30<br/>1886-01-18 | [[Арзамас районы]] | data-sort-value="1965" | 1965-06-24<br/>1965-06-29 | [[Люблин|Лүблин]] |- | style='text-align:right'| 880 | [[Алексей Кулябко]] | | | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1866" | 1866-03-15 | [[Омск]] | data-sort-value="1930" | 1930-08-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 881 | ''[[:d:Q9179655|Bronisław Bouffałł]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-10-30 | [[Юравичы (Гродзенский районы)|Юравичы]] | data-sort-value="1949" | 1949-02-08 | [[Гданьск]] |- | style='text-align:right'| 882 | [[Владислав Ротерт]] | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q2487799|миколог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-08-06<br/>1863-07-25 | [[Vilnius|Вилнүс]] | data-sort-value="1916" | 1916-01-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 883 | ''[[:d:Q11181879|Kirill Yakovlevich Kondratyev]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q15839134|эколог]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q2310145|метеоролог]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-06-14 | [[Рыбинск]] | data-sort-value="2006" | 2006-05-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 884 | ''[[:d:Q11711305|Ignacy Pietraszewski]]'' | | | ''[[:d:Q658192|Вилнүс университеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q2004963|numismatist]]'' | data-sort-value="1796" | 1796-12-31 | ''[[:d:Q201186|Бискупетс]]'' | data-sort-value="1869" | 1869-11-16 | [[Берлин]] |- | style='text-align:right'| 885 | ''[[:d:Q11851358|Andrej Rudnev]]'' | | | | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]'' | data-sort-value="1878" | 1878 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1958" | 1958-07-31 | [[Һельсинки|Һелсинки]] |- | style='text-align:right'| 886 | ''[[:d:Q12083347|Mikhail Ivanovich Bogolepov]]'' | | | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-01-09 | [[Можайск]] | data-sort-value="1945" | 1945-08-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 887 | [[Ильяс Бораганский]] | | | [[Истанбул университеты]] | ''[[:d:Q3303330|хаттат]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q2516866|нәшир]]'' | data-sort-value="1852" | 1852-04-22 | [[Baqçasaray|Бакчасарай]] | data-sort-value="1942" | 1942 | [[Уфа]]<br/>[[Стәрлетамак]] |- | style='text-align:right'| 888 | ''[[:d:Q12085944|B. S. Butnik-Sìvers'kij]]'' | | | | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-03-03 | [[Чернигов|Черниһив]] | data-sort-value="1983" | 1983-11-05 | [[Киев]] |- | style='text-align:right'| 889 | ''[[:d:Q12096645|Hryhoriy Holoskevych]]'' | | | ''[[:d:Q4368050|Подолия руханилар семинариясе]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1884" | 1884-11-04 | ''[[:d:Q4446373|Suprunkivtsi]]'' | data-sort-value="1935" | 1935 | [[Тубыл]] |- | style='text-align:right'| 890 | ''[[:d:Q12098141|Oleksander Hrushevskyi]]'' | | | ''[[:d:Q56709687|Historisch-philosophische Fakultät der Kiewer Universität]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q26709887|археограф]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1877" | 1877-08-12 | [[Ставрополь]] | data-sort-value="1942" | 1942 | [[Казакъ Совет Социалистик Республикасы|Казакъ Cовет Социалистик Республикаcы]] |- | style='text-align:right'| 891 | ''[[:d:Q12104076|Victor Jernstedt]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q26132815|византолог]]''<br/>''[[:d:Q17132038|палиюгрыф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1854" | 1854-12-02 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1902" | 1902-08-21<br/>1902-08-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 892 | ''[[:d:Q12112667|Kostjantyn Oleksandrovyč Koperžyns‘kyj]]'' | | | ''[[:d:Q12107988|Kamianets-Podilskyi Boys Gymnasium]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-10-23 | ''[[:d:Q4139619|Hlibiv]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-03-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 893 | ''[[:d:Q12117309|Lev Gurevich]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-06-14 | [[Париж]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-28 | |- | style='text-align:right'| 894 | ''[[:d:Q12141775|Aleksandr Polkanov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q19356817|петролог]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-05-13 | [[Кострома]] | data-sort-value="1963" | 1963-01-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 895 | ''[[:d:Q12162806|Тулуб Олександр Володимирович]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1930" | 1930 | | | |- | style='text-align:right'| 896 | ''[[:d:Q12169939|Borys I. Chernyshov]]'' | | | ''[[:d:Q58388110|Екатеринослав тау институты]]'' | ''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-01-27 | ''[[:d:Q4539232|Yasenskaya]]''<br/>[[Кубан өлкәсе]] | data-sort-value="1950" | 1950-08-31 | [[Киев]] |- | style='text-align:right'| 897 | ''[[:d:Q12170993|Шайтан, Михаил Эммануилович]]'' | | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-07-08 | [[Кизләү]] | data-sort-value="1926" | 1926-05-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 898 | ''[[:d:Q12359711|Artur Vallner]]'' | | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1887" | 1887-10-18 | [[Таллинн]] | data-sort-value="1937" | 1937-11-04 | [[Сандармох]] |- | style='text-align:right'| 899 | ''[[:d:Q12362626|Filipp Ovsyannikov]]'' | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q6337803|нейробиолог]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q2552072|гистолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1827" | 1827-06-14 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1906" | 1906-05-29<br/>1909-06-09 | ''[[:d:Q49539|Luzhsky Uyezd]]'' |- | style='text-align:right'| 900 | ''[[:d:Q12367364|Konstantin Saint-Hilare]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1866" | 1866-09-19 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1941" | 1941-11-25 | [[Воронеж]] |- | style='text-align:right'| 901 | ''[[:d:Q12551862|Lydia Stepanova]]'' | | | | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1946" | 1946-10-02 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2003" | 2003-10-06 | |- | style='text-align:right'| 902 | ''[[:d:Q12567234|Тұрсын Икрамович Сұлтанов]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q3648060|РФА көнчыгыш кулъязмалары институты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-05-07 | [[Шамалган (авыл)]] | | |- | style='text-align:right'| 903 | ''[[:d:Q13030979|Канстанцін Пушкарэвіч]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-11-03 | [[Слоним]] | data-sort-value="1942" | 1942-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 904 | ''[[:d:Q13031215|Леанід Іванавіч Мінчанка]]'' | | | ''[[:d:Q2418908|Беларус дәүләт университеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1949" | 1949-09-02 | [[Набушава]] | | |- | style='text-align:right'| 905 | ''[[:d:Q13052571|Gohar Hambardzumyan]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-06-28 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="1979" | 1979-06-26 | [[Ереван]] |- | style='text-align:right'| 906 | ''[[:d:Q13053437|Hamazasp Hambardzumyan]]'' | | | ''[[:d:Q6996689|Нерсисән мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]''<br/>''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-09-25 | ''[[:d:Q39542|Vardenis]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-02-03 | [[Ереван]] |- | style='text-align:right'| 907 | ''[[:d:Q13172442|Georgi Porshniakov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1918" | 1918 | | data-sort-value="1993" | 1993 | |- | style='text-align:right'| 908 | ''[[:d:Q13512740|Vladimir Dubyansky]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1877" | 1877-07-02 | [[Павловск (Воронеж өлкәсе)]] | data-sort-value="1962" | 1962 | |- | style='text-align:right'| 909 | ''[[:d:Q14916574|Grigol Chursin]]'' | | | | ''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1874" | 1874-01-10<br/>1874-01-22 | [[Ейск]] | data-sort-value="1930" | 1930-10-15 | [[Tbilisi|Тбилиси]] |- | style='text-align:right'| 910 | ''[[:d:Q15060753|Vladimir Yakubson]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | [[адвокат]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-08-30 | [[Vilnius|Вилнүс]] | data-sort-value="1918" | 1918 | |- | style='text-align:right'| 911 | ''[[:d:Q15061029|Slyapkin Iliya Aleksandrovich]]'' | | | ''[[:d:Q23675254|lycée classique de Saint-Pétersbourg]]'' | ''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q17132038|палиюгрыф]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | data-sort-value="1858" | 1858-05-09 | ''[[:d:Q4407742|Санкт-Петербург өязе]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-04-29 | ''[[:d:Q1267638|Beloostrov]]'' |- | style='text-align:right'| 912 | ''[[:d:Q15061372|Aleksei Cherniakov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | [[укытучы]]<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>[[математик]] | data-sort-value="1955" | 1955-05-17 | [[Запорожье]] | data-sort-value="2010" | 2010-07-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 913 | ''[[:d:Q15061374|Сергей Иванович Черняев]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1818" | 1818 | | data-sort-value="1888" | 1888-05-31 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 914 | ''[[:d:Q15061491|Boris Aleksandrovič Čagin]]'' | | | ''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1899" | 1899-03-22<br/>1899-03-23 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1987" | 1987-12-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 915 | [[Иван Холмогоров]] | | | [[Беренче Казан ирләр гимназиясе]] | [[укытучы]] | data-sort-value="1819" | 1819-08-01 | No/unknown value | data-sort-value="1891" | 1891-11-04 | [[Казан]] |- | style='text-align:right'| 916 | ''[[:d:Q15063183|Konstantin Focht]]'' | | | | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1860" | 1860-02-24 | ''[[:d:Q2029774|Manglisi]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-09-15 | [[Батум]] |- | style='text-align:right'| 917 | ''[[:d:Q15063220|Vladimir Fomin]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1937" | 1937-03-06 | [[Серпухов]] | data-sort-value="2000" | 2000-02-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 918 | ''[[:d:Q15064354|Tatyana Batygina]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-10-24 | [[Уссурийск]] | data-sort-value="2015" | 2015-09-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 919 | [[Николай Благовещенский (1821)|Николай Благовещенский]] | | | ''[[:d:Q4139211|Баш педагогика институты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1821" | 1821-04-02 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1892" | 1892-08-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 920 | ''[[:d:Q15064731|Rouben Boudaghov]]'' | | | ''[[:d:Q4398493|Ростов дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-08-23<br/>1910-09-05 | [[Ростов-на-Дону]] | data-sort-value="2001" | 2001-07-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 921 | ''[[:d:Q15064853|Julius Wagner]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1865" | 1865-12-13 | [[Наполи]] | data-sort-value="1945" | 1945-04<br/>1944<br/>1946 | [[Сербия]]<br/>[[Австрия]] |- | style='text-align:right'| 922 | ''[[:d:Q15065347|Vladimir Girgas]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4385762|Бишенче Питырбур гимназиясе]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q620573|гарәбиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1835" | 1835-12-01 | [[Гродно|Һродна]] | data-sort-value="1887" | 1887-03-18 | [[Киев]] |- | style='text-align:right'| 923 | ''[[:d:Q15065572|Vjatsjeslav Gretsjanyj]]'' | | | ''[[:d:Q112107737|Ерак Көнчыгыш дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1940" | 1940-02-11 | | data-sort-value="2019" | 2019-05-20 | |- | style='text-align:right'| 924 | ''[[:d:Q15065577|Andrey Grigorenko]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1949" | 1949-06-13 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2015" | 2015-05-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 925 | ''[[:d:Q15065602|Константин Эдуардович Гриневич]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-09-21 | [[Вологда]] | data-sort-value="1970" | 1970-08-30 | [[Харьков]] |- | style='text-align:right'| 926 | ''[[:d:Q15065823|Gabriel Destunis]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1818" | 1818-03-16 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1895" | 1895-03-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 927 | ''[[:d:Q15065981|Ludolf Dorn]]'' | | | | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1841" | 1841-01-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1891" | 1891-04-29 | [[Санкт-Петербург]]<br/>[[Рига]] |- | style='text-align:right'| 928 | ''[[:d:Q15066437|Piotr Yernstedt]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q15974789|coptologist]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-06-09 | [[Гатчина]] | data-sort-value="1966" | 1966-12-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 929 | ''[[:d:Q15066449|Mikhail Yerofeyev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1839" | 1839-02-14 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1888" | 1888-12-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 930 | [[Николай Еругин]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-04-14<br/>1907-05-14 | [[Пролетарск (шәһәр)|Пролетарск]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-12 | [[Минск]] |- | style='text-align:right'| 931 | ''[[:d:Q15066608|Gennady Zhirkov]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-05-16 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 932 | ''[[:d:Q15066714|Audra-Kristina Zabulionite]]'' | | | ''[[:d:Q658192|Вилнүс университеты]]''<br/>''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1961" | 1961-10-01 | [[Каунас]] | | |- | style='text-align:right'| 933 | [[Николай Козмин]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1873" | 1873-12-10<br/>1873-12-22 | [[Казан]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 934 | ''[[:d:Q15069331|Fedor Tur]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q10872101|анатом]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1866" | 1866-05-13 | [[Новгород-Сиверскый|Новһород-Сиверскый]] | data-sort-value="1942" | 1942-07-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 935 | ''[[:d:Q15070472|Yevgeny Kreps]]'' | | | ''[[:d:Q4454719|Tenischew-Schule]]''<br/>''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1899" | 1899-05-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1985" | 1985-10-04 | [[Ялта]] |- | style='text-align:right'| 936 | [[Василий Лебедев]] | | | ''[[:d:Q15962041|Нижгар ирләр гимназиясе]]''<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q723682|dean]]'' | data-sort-value="1833" | 1833-10-01 | [[Түбән Новгород]] | data-sort-value="1909" | 1909-05-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 937 | ''[[:d:Q15071114|Ernst Gustav Leyst]]'' | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]''<br/>''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1852" | 1852-01-07 | [[Ревель (коммуна)]] | data-sort-value="1918" | 1918-09-13 | [[Бад-Наухайм]] |- | style='text-align:right'| 938 | ''[[:d:Q15071153|Vladimir Lermantov]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1845" | 1845-11-03<br/>1845-11-15 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1919" | 1919-01-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 939 | ''[[:d:Q15071436|Karl Lugebil]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q5758653|урта белем бирү оешмасында укытучы]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[укытучы]] | data-sort-value="1830" | 1830-11-11 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1887" | 1887-12-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 940 | ''[[:d:Q15071463|Jakov Mironovitsj Magaziner]]'' | | | ''[[:d:Q16713603|Харкаўская губернская гімназія]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | [[адвокат]]<br/>''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1882" | 1882-01-06<br/>1882-01-19 | [[Харьков]] | data-sort-value="1961" | 1961-04-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 941 | ''[[:d:Q15071584|Vyacheslav Tishchenko]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1861" | 1861-08-07 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1941" | 1941-02-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 942 | ''[[:d:Q15072734|Владимир Петрович Михайлов]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1855" | 1855-11-21 | [[Сембер]] | data-sort-value="1901" | 1901-05-05 | [[Тверь]] |- | style='text-align:right'| 943 | ''[[:d:Q15073501|Ivan Mordukhay-Boltovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4200373|Император хокук белеме укуханәсе]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1874" | 1874 | | No/unknown value | |- | style='text-align:right'| 944 | ''[[:d:Q15074489|Vladimir Musselius]]'' | | | ''[[:d:Q2069101|Gustav Adolf Grammar School]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q14972848|лексикограф]]'' | data-sort-value="1846" | 1846-07-02 | [[Выборг]] | data-sort-value="1920" | 1920 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 945 | [[Михаил Навроцкий]] | | | [[Беренче Казан ирләр гимназиясе]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q620573|гарәбиятче]]'' | data-sort-value="1823" | 1823-11-11 | | data-sort-value="1871" | 1871-01-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 946 | ''[[:d:Q15074971|Yury Natochin]]'' | | | [[Новосибирск дәүләт медицина университеты]] | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-12-06 | [[Харьков]] | | |- | style='text-align:right'| 947 | ''[[:d:Q15076890|Nikolaĭ Stepanovich Solomenko]]'' | | | ''[[:d:Q4129767|Ф. Э. Дзержинский исемендәге югары хәрби-диңгез инженерлар укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-12-05 | [[Минск]] | data-sort-value="1995" | 1995-06-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 948 | ''[[:d:Q15076954|Aleksandr Soldatov]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1947" | 1947-06-09 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 949 | ''[[:d:Q15077327|Слепян, Эрик Иосифович]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-06-23 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2021" | 2021-05-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 950 | ''[[:d:Q15079384|Sergey Mikhailovich Seredonin]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1860" | 1860-08-30 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1914" | 1914-07-26 | [[Ярыслау губернасы|Ярыслау гөбернәсе]] |- | style='text-align:right'| 951 | ''[[:d:Q15079481|Ī. P. Senigov]]'' | | | ''[[:d:Q4349855|Беренче кадет корпусы]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15143191|science communicator]]'' | data-sort-value="1859" | 1859 | [[Санкт-Петербург]] | No/unknown value<br/>1903 | |- | style='text-align:right'| 952 | ''[[:d:Q15081103|Mitrofan Sveshnikov]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | [[галим]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1862" | 1862-06-11 | [[Әстерхан]] | No/unknown value | |- | style='text-align:right'| 953 | ''[[:d:Q15081195|Mikhail Vasilyevich Popov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>''[[:d:Q4530466|Economics Faculty of Saint Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q18543182|social philosopher]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-02-24 | ''[[:d:Q21673433|Staroklyonskoye]]'' | | |- | style='text-align:right'| 954 | ''[[:d:Q15090990|Sergey Rozhdestvensky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q635734|архивист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1868" | 1868-08-25<br/>1868-09-06<br/>1863 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1934" | 1934-06-17 | [[Тум|Томск]] |- | style='text-align:right'| 955 | ''[[:d:Q15090992|Nikolaĭ Fedorovich Rozhdestvenskiĭ]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | [[хокук белгече]] | data-sort-value="1802" | 1802<br/>1800 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1872" | 1872-02-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 956 | ''[[:d:Q15132363|Sergey Kuznetsov]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q60098894|русист]]''<br/>''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-12-16 | ''[[:d:Q62337|Vanadzor]]'' | | |- | style='text-align:right'| 957 | ''[[:d:Q15134863|Robert Lenz]]'' | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]''<br/>''[[:d:Q12376416|Tartu Governorate Gymnasium]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1808" | 1808-02-04 | [[Тарту]] | data-sort-value="1836" | 1836-09-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 958 | ''[[:d:Q15149013|Ирина Попова]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-09-28 | ''[[:d:Q4280256|Manhush]]'' | | |- | style='text-align:right'| 959 | ''[[:d:Q15210129|Ronald Nelepin]]'' | | | ''[[:d:Q4129767|Ф. Э. Дзержинский исемендәге югары хәрби-диңгез инженерлар укуханәсе]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1928" | 1928-09-20 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2008" | 2008-01-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 960 | ''[[:d:Q15433216|Андрей Венедикт улы Фёдоров]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-04-06 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1997" | 1997-11-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 961 | ''[[:d:Q15438814|George G. Lorentz]]'' | | | ''[[:d:Q153978|Түбинген университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1425119|Georgian Technical University]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-02-25 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2006" | 2006-01-01 | [[Чико (Калифорния)|Чико]] |- | style='text-align:right'| 962 | ''[[:d:Q15451164|Erich Diehl]]'' | | | | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>[[укытучы]] | data-sort-value="1890" | 1890-01-25 | [[Даугавпилс]] | data-sort-value="1952" | 1952-06-02 | [[Ена (шәһәр)|Ена]] |- | style='text-align:right'| 963 | ''[[:d:Q15451418|Aleksandr Goykhbarg]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q2135469|legal counselor]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q28528560|communist]]'' | data-sort-value="1883" | 1883-01-01 | ''[[:d:Q4132790|Haluzyntsi]]'' | data-sort-value="1962" | 1962 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 964 | ''[[:d:Q15455707|Sergei Vostokov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-13 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2025" | 2025-03-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 965 | ''[[:d:Q15455711|Alexander Its]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-01-01 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 966 | ''[[:d:Q15640287|Pavel Voinarovskiy]]'' | | | ''[[:d:Q58683208|Saint-Petersburg Electrotechnical Institute]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q1327627|электротехник]]'' | data-sort-value="1866" | 1866-02-15 | [[Акъяр]] | data-sort-value="1913" | 1913-06-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 967 | ''[[:d:Q15640468|Татьяна Александровна Боборыкина]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1953" | 1953-12-26 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 968 | ''[[:d:Q15691162|S.V. Jogarao]]'' | | | ''[[:d:Q3521052|Andhra University]]'' | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1928" | 1928 | | data-sort-value="1992" | 1992 | |- | style='text-align:right'| 969 | ''[[:d:Q15720258|Hermann Henckel]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q4988856|Hebraist]]'' | data-sort-value="1865" | 1865-04-05 | [[Бялысток|Белосток]] | data-sort-value="1940" | 1940<br/>No/unknown value | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 970 | ''[[:d:Q15727402|Christian Friedrich Graefe]]'' | | | ''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1780" | 1780-07-01 | [[Хемниц]] | data-sort-value="1851" | 1851-12-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 971 | ''[[:d:Q15836854|Nikolai Kapitonovich Nikolski]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-11-16 | | | |- | style='text-align:right'| 972 | ''[[:d:Q15965068|Yom Tov Lipman Lipkin]]'' | | | ''[[:d:Q154561|Ена үнивирситите]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1846" | 1846 | ''[[:d:Q157516|Салантай]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-02-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 973 | ''[[:d:Q16104619|Viktor Borisov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-10-31 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2013" | 2013-12-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 974 | ''[[:d:Q16303917|Yuri Yappa]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-09-21 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1998" | 1998-08-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 975 | ''[[:d:Q16378569|Efrasiyab Vekilov]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1920" | 1920 | [[Бакы]] | data-sort-value="2004" | 2004 | |- | style='text-align:right'| 976 | ''[[:d:Q16404193|Victor Ferdinand Schmidt]]'' | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]''<br/>''[[:d:Q2388897|Saint Peter's School]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1865" | 1865-04-02 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1932" | 1932-05-07 | [[Пермь]] |- | style='text-align:right'| 977 | ''[[:d:Q16437572|Бораганский Ілияс]]'' | | | | | data-sort-value="1852" | 1852-04-22 | | | |- | style='text-align:right'| 978 | ''[[:d:Q16627894|Joseph Adam Braun]]'' | | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q18805|табигать фәннәре белгече]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1712" | 1712-01-01 | ''[[:d:Q583910|Аш]]'' | data-sort-value="1768" | 1768-09-22<br/>1768-10-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 979 | [[Борис Вишневский]] | | | ''[[:d:Q16685857|Пермь ирләр гимназиясе]]''<br/>[[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-06-13<br/>1891-07-13 | ''[[:d:Q134712|Шәүләй]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-01-26 | [[Черновцы|Чернивси]] |- | style='text-align:right'| 980 | [[Валентина Дианова]] | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-07-22 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 981 | ''[[:d:Q16644675|Yury Dmitrevsky]]'' | | | ''[[:d:Q4480733|The Faculty of Geography and Geoecology]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q3644587|һидрулыг]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15936497|африканис]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-05-09 | [[Череповец]] | data-sort-value="2001" | 2001 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 982 | ''[[:d:Q16653572|Yakov Zakher]]'' | | | ''[[:d:Q4454719|Tenischew-Schule]]''<br/>''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-10-22 | [[Мияс]] | data-sort-value="1963" | 1963-03-14 | [[Петергоф|Петерһоф]] |- | style='text-align:right'| 983 | ''[[:d:Q16663066|Φιόντορ Κέλζι]]'' | | | | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1819" | 1819-07 | [[Хәлеб]] | data-sort-value="1886" | 1886<br/>1912 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 984 | ''[[:d:Q16665863|Yelena Korneva]]'' | | | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q23719406|нейрофизиолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-12-05 | [[Кызылурда]] | data-sort-value="2026" | 2026-02-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 985 | ''[[:d:Q16667230|Yury Krivosheyev]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-05-22 | [[Калининград]] | | |- | style='text-align:right'| 986 | [[Георгий Остроумов]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-12-27 | [[Пенза]] | data-sort-value="1985" | 1985-05-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 987 | ''[[:d:Q16687768|Ivan Fedorovich Pravdin]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q4205432|ихтиолог]]'' | data-sort-value="1880" | 1880<br/>1880-01-13 | ''[[:d:Q1651373|Буй районы]]'' | data-sort-value="1963" | 1963<br/>1963-02-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 988 | ''[[:d:Q16700556|Evgeniĭ Georgievich Kagarov]]'' | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1882" | 1882-09-29 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-13 | [[Ессентуки]] |- | style='text-align:right'| 989 | ''[[:d:Q16712540|Viktor Frank-Kamenetsky]]'' | | | ''[[:d:Q4135692|Geological Faculty of St. Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-02-15 | [[Vilnius|Вилнүс]] | data-sort-value="1994" | 1994-05-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 990 | ''[[:d:Q16719572|Мирза Шафи-Гештасп]]'' | | | | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | No/unknown value | | data-sort-value="1877" | 1877 | |- | style='text-align:right'| 991 | ''[[:d:Q16720308|Aleksandr Semenovič Tračevskij]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1838" | 1838 | [[Ставрополь]] | data-sort-value="1906" | 1906-08-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 992 | ''[[:d:Q16720412|Isaak Moiseyevich Trotsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1903" | 1903 | [[Одесса]] | data-sort-value="1937" | 1937-11-04 | [[Сандармох]] |- | style='text-align:right'| 993 | ''[[:d:Q17043310|Vladimir Krylov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1902" | 1902-12-14 | ''[[:d:Q4239659|Krasnyy Yar]]'' | data-sort-value="1994" | 1994-08-31 | [[Минск]] |- | style='text-align:right'| 994 | ''[[:d:Q17044835|Mark Konstantinovich Gavurin]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1911" | 1911-11-16 | [[Мир (Карэлицкий районы)|Мир]] | data-sort-value="1992" | 1992-04-11 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 995 | ''[[:d:Q17089970|Irina Shmelyova]]'' | | | | | | | | |- | style='text-align:right'| 996 | ''[[:d:Q17449825|Sergei N. Britvin]]'' | | | | ''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]'' | data-sort-value="1965" | 1965 | | | |- | style='text-align:right'| 997 | ''[[:d:Q17450093|Oleg I. Siidra]]'' | | | | ''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 998 | ''[[:d:Q17456888|Татьяна Георгиевна Хатисова]]'' | | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 999 | ''[[:d:Q17495028|Nikolay Yeliseyev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q18342390|петрограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q112134160|геолог-картограф]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-12-07 | [[Самар]] | data-sort-value="1966" | 1966-06-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1000 | ''[[:d:Q17505198|Jan Janovich Lus]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-12-06 | ''[[:d:Q8080298|Ķoņi Parish]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-08-10 | [[Рига]] |- | style='text-align:right'| 1001 | ''[[:d:Q17617408|Sergey Pavlovich Kravkov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1873" | 1873-06-21 | [[Рязань]] | data-sort-value="1938" | 1938-08-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1002 | ''[[:d:Q17617462|Olga Ivanova-Kazas]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q16271428|эмбриолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-12-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2015" | 2015-01-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1003 | ''[[:d:Q17617499|Liliya Duskayeva]]'' | | | ''[[:d:Q19909572|Пермь дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>[[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-03-21 | [[Пермь]] | | |- | style='text-align:right'| 1004 | ''[[:d:Q17617620|Ианнуарий (Ивлиев)]]'' | | | [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]] | [[галим]] | data-sort-value="1943" | 1943-12-09 | [[Вологда]] | data-sort-value="2017" | 2017-12-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1005 | ''[[:d:Q18001859|Elvira Gagarina]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1937" | 1937-07-21 | [[Чимкәнт]] | | |- | style='text-align:right'| 1006 | ''[[:d:Q18044646|Vladimir Razumovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4480733|The Faculty of Geography and Geoecology]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-08-19 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1007 | ''[[:d:Q18084469|Boris Vasilievich Perfiljev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-02-24 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1969" | 1969-01-29 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1008 | ''[[:d:Q18132005|Виктор Цветков]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-02-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1999" | 1999-02-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1009 | ''[[:d:Q18166752|Maria Prokhorova]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-07-20<br/>1901-07-20 | [[Гдов районы]] | data-sort-value="1993" | 1993 | |- | style='text-align:right'| 1010 | [[Сергей Костычев]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q3779582|микробиолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1877" | 1877-05-08 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1931" | 1931-08-21 | [[Алушта]] |- | style='text-align:right'| 1011 | ''[[:d:Q18173159|Ivan Tyurin]]'' | | | ''[[:d:Q4361180|Петр авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q28378128|педолог]]'' | data-sort-value="1892" | 1892-11-02<br/>1892-10-21 | [[Уфа губернасы]] | data-sort-value="1962" | 1962-07-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1012 | ''[[:d:Q18221379|Basil Bensin]]'' | | | ''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]''<br/>''[[:d:Q238101|Миннесота университеты]]''<br/>''[[:d:Q1329478|Чехия техника университеты]]'' | ''[[:d:Q1781198|агроном]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1881" | 1881 | [[Кырым]] | data-sort-value="1973" | 1973 | [[Төньяк Каролина]] |- | style='text-align:right'| 1013 | ''[[:d:Q18245576|Myron Malkiel-Jirmounsky]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-05-03 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1974" | 1974 | [[Лиссабон]] |- | style='text-align:right'| 1014 | ''[[:d:Q18279147|Ilya Utekhin]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-03-19 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1015 | ''[[:d:Q18400514|Nikolay Belyayev]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1923" | 1923-08-23 | [[Ярыслау губернасы|Ярыслау гөбернәсе]] | data-sort-value="2004" | 2004-04-01 | |- | style='text-align:right'| 1016 | ''[[:d:Q18401534|G. A. Bi͡alyĭ]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-12-29 | ''[[:d:Q4336132|Oredezh train station]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-09-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1017 | ''[[:d:Q18404639|Victor Robertovich Bursian]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-12-25 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1945" | 1945-12-15 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1018 | ''[[:d:Q18634106|Боован Бадма]]'' | | | | [[шагыйрь]] | data-sort-value="1880" | 1880 | | data-sort-value="1917" | 1917 | |- | style='text-align:right'| 1019 | ''[[:d:Q18634503|Galina Lebedeva]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q26132815|византолог]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-05-10 | [[Тула]] | data-sort-value="2021" | 2021-10-30 | |- | style='text-align:right'| 1020 | ''[[:d:Q18640579|Aleksandr Veliky]]'' | | | ''[[:d:Q4135692|Geological Faculty of St. Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-04-20 | [[Яңа Үзән өязе]] | data-sort-value="1970" | 1970-04-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1021 | ''[[:d:Q18786075|Boris Lichkov]]'' | | | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-07-19 | [[Иркутск]] | data-sort-value="1966" | 1966-10-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1022 | ''[[:d:Q18786193|Dmitriy Chizhov]]'' | | | ''[[:d:Q4139211|Баш педагогика институты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1784" | 1784-10-19 | ''[[:d:Q4218138|Kashinsky Uyezd]]'' | data-sort-value="1852" | 1852-05-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1023 | ''[[:d:Q18786213|Шухтин, Алексей Михайлович]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-04-18 | ''[[:d:Q394230|Vesyegonsky District]]'' | data-sort-value="1982" | 1982 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1024 | ''[[:d:Q19502056|Boris Vuliḥ]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-02-13 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1978" | 1978-09-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1025 | ''[[:d:Q19513859|Viktor Khavin]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-03-07 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2015" | 2015-09-21 | |- | style='text-align:right'| 1026 | ''[[:d:Q19866719|Raisa Berg]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>''[[:d:Q15143191|science communicator]]''<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''<br/>''[[:d:Q16063497|эволюционист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-04-09 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2006" | 2006-03-01 | ''[[:d:Q210720|20th arrondissement of Paris]]'' |- | style='text-align:right'| 1027 | ''[[:d:Q19906457|Tatiana Ilyina]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-01-21 | | data-sort-value="2020" | 2020-10-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1028 | ''[[:d:Q19907394|Vladimir Baryshnikov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-04-23 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1029 | ''[[:d:Q19907401|Nikolay Baryshnikov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-12-14 | [[Бутурлиновка]] | data-sort-value="2011" | 2011-02-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1030 | ''[[:d:Q19908385|Pavel Lyubomirov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1885" | 1885-04-24 | ''[[:d:Q18778277|Ivanovka]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-12-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1031 | ''[[:d:Q19908918|Irina Porochkina]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-02-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2014" | 2014-12-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1032 | ''[[:d:Q19909177|Pavel Svetlov]]'' | | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1892" | 1892-09-09<br/>1892-09-10 | ''[[:d:Q4479486|Ushaki]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-07-07 | |- | style='text-align:right'| 1033 | ''[[:d:Q19909983|Ekaterina Aleksandrovna Maksimova]]'' | | | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q487596|драматург]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-08-01 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1034 | ''[[:d:Q19918446|Arseny Shnitnikov]]'' | | | | [[галим]]<br/>''[[:d:Q2560911|physical geographer]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-02-18 | [[Акъяр]] | data-sort-value="1983" | 1983-09-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1035 | ''[[:d:Q19948561|Vladimir Tartakovski]]'' | | | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-12-31 | [[Киев]] | data-sort-value="1972" | 1972-09-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1036 | ''[[:d:Q19961146|Boris Tikhomirov]]'' | | | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]''<br/>''[[:d:Q133822|В. Л. Комаров ис. РФА ботаника институты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-07-24 | [[Вологда губернасы|Вологда гөбернәсе]] | data-sort-value="1976" | 1976-07-04 | |- | style='text-align:right'| 1037 | ''[[:d:Q19975531|Sergey V. Krivovichev]]'' | | | ''[[:d:Q4135692|Geological Faculty of St. Petersburg State University]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1972" | 1972-09-04 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1038 | ''[[:d:Q19975571|Andrey Yakunin]]'' | | | ''[[:d:Q1481050|London Business School]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | data-sort-value="1975" | 1975 | [[Россия]] | | |- | style='text-align:right'| 1039 | [[Юрий Благов (1959)]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1959" | 1959 | | | |- | style='text-align:right'| 1040 | ''[[:d:Q20506916|Kamsar Grigoryan]]'' | | | ''[[:d:Q1977379|Әрмән педагогика институты]]''<br/>''[[:d:Q4258142|Institute for Philosophy, Literature and History in Leningrad]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-04-01 | ''[[:d:Q3653125|Gandzani]]'' | data-sort-value="2004" | 2004-06-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1041 | ''[[:d:Q20507236|Տիգրան Ճառաքյան]]'' | | | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q18245236|рентгенолог]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-08-31 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1996" | 1996 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1042 | ''[[:d:Q20639357|Evgeny Alexandrovich Porai-Koshits]]'' | | | | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-09-28 | [[Россия империясе]] | data-sort-value="1999" | 1999-03-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1043 | ''[[:d:Q20671589|Mikhail Kastorsky]]'' | | | ''[[:d:Q4139211|Баш педагогика институты]]''<br/>''[[:d:Q4235556|Кострома руханилар семинариясе]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1809" | 1809 | | data-sort-value="1866" | 1866-07-06 | |- | style='text-align:right'| 1044 | ''[[:d:Q20747143|Galina L. Starova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1946" | 1946 | | | |- | style='text-align:right'| 1045 | ''[[:d:Q20970617|Lyudmila Geyro]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-08-04 | | data-sort-value="2021" | 2021-10-24 | |- | style='text-align:right'| 1046 | ''[[:d:Q21033558|Nikolai Bauer]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2004963|numismatist]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-11-04 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1942" | 1942-09-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1047 | ''[[:d:Q21088213|Valentin Aleskovsky]]'' | | | ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-06-03 | [[Мары]] | data-sort-value="2006" | 2006-01-29 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1048 | ''[[:d:Q21101658|Vladimir Komarov]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1930" | 1930-01-28 | | data-sort-value="2006" | 2006 | [[Брянск]] |- | style='text-align:right'| 1049 | ''[[:d:Q21107859|Ivan Misyurkeyev]]'' | | | ''[[:d:Q4126500|Иркутск дәүләт университетының Педагогика институты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1917" | 1917-01-19 | ''[[:d:Q21813459|Suvo]]'' | data-sort-value="1996" | 1996-10-26 | [[Пермь]] |- | style='text-align:right'| 1050 | ''[[:d:Q21116864|Vladimir Prokofiev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1898" | 1898 | | data-sort-value="1993" | 1993 | |- | style='text-align:right'| 1051 | ''[[:d:Q21140574|Orest Tsekhnovitser]]'' | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]'' | [[язучы]]<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-08-28 | [[Псков]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-28 | |- | style='text-align:right'| 1052 | ''[[:d:Q21152576|Mikhail Serebryakov]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-09-04 | ''[[:d:Q606706|Тростәнетс]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-06-12<br/>1959-07-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1053 | [[Анатолий Рыков]] | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q17391638|сәнгать теоретигы]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-08-26 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1054 | ''[[:d:Q21337671|Vladimir A. Lukhtanov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="1958" | 1958 | | | |- | style='text-align:right'| 1055 | ''[[:d:Q21341636|Nina I. Strelnikova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q119950633|diatomologist]]''<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-05-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2020" | 2020-12-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1056 | ''[[:d:Q21388899|Vladimir Ivanov]]'' | | | | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="1959" | 1959 | | | |- | style='text-align:right'| 1057 | ''[[:d:Q21390411|Alexey G. Desnitskiy]]'' | | | | ''[[:d:Q19798999|acarologist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1058 | ''[[:d:Q21392255|Boris Palladiyevich Karakulin]]'' | | | ''[[:d:Q4382992|Псков ирләр гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-08-09 | [[Псков]] | data-sort-value="1942" | 1942-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1059 | ''[[:d:Q21392843|Valentina Sergeevna Sheshukova-Poretzkaya]]'' | | | | ''[[:d:Q15816836|бактериолог]]''<br/>''[[:d:Q3779582|микробиолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1899" | 1899 | | data-sort-value="1990" | 1990 | |- | style='text-align:right'| 1060 | ''[[:d:Q21394143|Alexander M. Naseka]]'' | | | | ''[[:d:Q4205432|ихтиолог]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1061 | ''[[:d:Q21508299|E. M. Cheissin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q38691646|protozoologist]]''<br/>''[[:d:Q12773412|паразитолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-09-17 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1968" | 1968-06-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1062 | ''[[:d:Q21509711|V.K. Dagaeva]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-07-18 | | data-sort-value="1947" | 1947<br/>1947-01 | |- | style='text-align:right'| 1063 | ''[[:d:Q21513251|Elena Fedorowna Florovskaya]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1902" | 1902 | | data-sort-value="1968" | 1968 | |- | style='text-align:right'| 1064 | ''[[:d:Q21519655|Aleksandr Onu]]'' | | | | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>[[укытучы]] | data-sort-value="1865" | 1865-04-19<br/>1865-05-01 | [[Истанбул]] | data-sort-value="1935" | 1935-04-07 | [[Лондон]] |- | style='text-align:right'| 1065 | ''[[:d:Q21523084|Vladimir I. Poljansky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1907" | 1907 | | data-sort-value="1959" | 1959 | |- | style='text-align:right'| 1066 | ''[[:d:Q21523291|Anastasia Ivanovna Proshkina-Lavrenko]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-10-28 | ''[[:d:Q1104773|Вовчанск]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-07-16 | |- | style='text-align:right'| 1067 | ''[[:d:Q21534130|Шебалин, Никита Виссарионович]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1938" | 1938-03-30 | | data-sort-value="1995" | 1995-02-18 | |- | style='text-align:right'| 1068 | ''[[:d:Q21534871|Georgy Slyusarev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-09-04 | | data-sort-value="1987" | 1987 | |- | style='text-align:right'| 1069 | ''[[:d:Q21545761|Theodor Friedrich Freytag]]'' | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]'' | data-sort-value="1800" | 1800-02-02 | ''[[:d:Q15218880|Dzērbene]]'' | data-sort-value="1859" | 1859-03-05 | [[Фрейбург (Унструт)]] |- | style='text-align:right'| 1070 | ''[[:d:Q21606848|Ilariya Raykova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-09-17 | [[Истәраушан]] | data-sort-value="1981" | 1981-10-24 | [[Ташкент|Ташкәнт]] |- | style='text-align:right'| 1071 | ''[[:d:Q21607499|Mariya Rozanova]]'' | | | ''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-08-17 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1957" | 1957-10-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1072 | ''[[:d:Q21608682|Ivan Lvovich Serbinov]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1872" | 1872<br/>1872-06-12 | [[Николаев (Николаев өлкәсе)|Мыколаив]] | data-sort-value="1950" | 1950<br/>1925-10-26 | [[Одесса]] |- | style='text-align:right'| 1073 | ''[[:d:Q21635577|Mariya Anufriyeva]]'' | | | ''[[:d:Q4129748|School of Journalism & Mass Communication]]'' | [[Jurnalist|журналист]] | data-sort-value="1977" | 1977-11-22 | [[Петрозаводск]] | | |- | style='text-align:right'| 1074 | ''[[:d:Q21639195|Viktor Yevseyev]]'' | | | ''[[:d:Q16655765|Institute of Linguistics, Literature and History of the Karelian Research Centre of the Russian Academy of Sciences]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q13636225|Finno-Ugrist]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-07-13 | [[Суоярви районы]] | data-sort-value="1986" | 1986-12-12 | [[Петрозаводск]] |- | style='text-align:right'| 1075 | ''[[:d:Q21643874|Aleksey Petrovsky]]'' | | | ''[[:d:Q58683208|Saint-Petersburg Electrotechnical Institute]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1873" | 1873-02-02 | [[Лукоянов]] | data-sort-value="1942" | 1942-08-24 | [[Екатеринбург]] |- | style='text-align:right'| 1076 | ''[[:d:Q21707343|Anna Bulavkina]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1882" | 1882-08-05 | [[Таллинн]] | data-sort-value="1947" | 1947-10-27 | [[Пенза]] |- | style='text-align:right'| 1077 | ''[[:d:Q21856943|Kirill Zavadsky]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-12-23<br/>1910-01-05 | [[Түбән Новгород]] | data-sort-value="1977" | 1977-11-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1078 | ''[[:d:Q21856971|Ihnatii Ivanovskyi]]'' | | | ''[[:d:Q12173050|Faculty of Law of Taras Shevchenko National University of Kyiv]]'' | [[хокук белгече]] | data-sort-value="1858" | 1858-12-16 | ''[[:d:Q4137286|Hermanivka]]'' | data-sort-value="1926" | 1926 | |- | style='text-align:right'| 1079 | ''[[:d:Q21993386|Anna Ābele]]'' | | | ''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-05-01 | ''[[:d:Q3800966|Valmiera Parish]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-09-09 | [[Поукипзи (Нью-Йорк)|Поукипзи]] |- | style='text-align:right'| 1080 | [[Сергей Львов (1879)|Сергей Львов]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-10-02 | [[Казан]] | data-sort-value="1959" | 1959-01-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1081 | ''[[:d:Q22102361|Anatoly A. Stekolnikov]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1937" | 1937-08-23 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2025" | 2025-09-21 | |- | style='text-align:right'| 1082 | ''[[:d:Q22113950|Stanislav I. Melnitsky]]'' | | | | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1083 | ''[[:d:Q22133542|N. N. Medvedev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-08-07<br/>1899 | [[Вологда өлкәсе]] | data-sort-value="1979" | 1979-11-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1084 | ''[[:d:Q22283695|Pavel Aleksandrovich Pravoslavlev]]'' | | | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1873" | 1873-10-16 | ''[[:d:Q24076927|Rakhinka]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-10-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1085 | ''[[:d:Q22687930|Georg Albert Fuss]]'' | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1806" | 1806-12-13 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1854" | 1854-01-05 | [[Vilnius|Вилнүс]] |- | style='text-align:right'| 1086 | ''[[:d:Q23048274|Nina Ivochkina]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1941" | 1941-03-13 | | | |- | style='text-align:right'| 1087 | ''[[:d:Q23061981|Sergei Raymondovich Treil]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-08-18 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1088 | ''[[:d:Q23061991|Alexei Borisovich Aleksandrov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1954" | 1954-12-23 | | | |- | style='text-align:right'| 1089 | ''[[:d:Q23068721|Andrew N. Ostrovsky]]'' | | | | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]'' | data-sort-value="1965" | 1965 | [[Орски|Ыр]] | | |- | style='text-align:right'| 1090 | ''[[:d:Q23654976|Vladimir Barabanov]]'' | | | ''[[:d:Q4480733|The Faculty of Geography and Geoecology]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1918" | 1918-05-21 | ''[[:d:Q21848875|Melekhovo]]'' | data-sort-value="1997" | 1997-08-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1091 | ''[[:d:Q23656251|Vladimir Nikitin]]'' | | | ''[[:d:Q4135692|Geological Faculty of St. Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q33231|фотограф]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | data-sort-value="1944" | 1944-02-18 | [[Үскәмән]] | data-sort-value="2015" | 2015-03-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1092 | ''[[:d:Q23656553|Maryna Skrzhynska]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>[[Гыйльми хезмәткәр]]<br/>''[[:d:Q18916625|иллинис]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-08-23 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1093 | ''[[:d:Q23656601|Petr Tovstik]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1935" | 1935-12-28 | | data-sort-value="2020" | 2020-12-30 | |- | style='text-align:right'| 1094 | [[Александр Чулошников]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1894" | 1894-08-08 | [[Подолия губернасы|Подолия гөбернәсе]] | data-sort-value="1941" | 1941 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1095 | ''[[:d:Q24009771|Nikolay Adamov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1113838|климатолог]]''<br/>''[[:d:Q1781198|агроном]]''<br/>''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]'' | data-sort-value="1861" | 1861-09-20 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1912" | 1912-06-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1096 | ''[[:d:Q24009902|V. G. Druzhinin]]'' | | | ''[[:d:Q23675254|lycée classique de Saint-Pétersbourg]]''<br/>''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q17132038|палиюгрыф]]''<br/>''[[:d:Q3243461|коллекционер]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1743122|чиркәү тарихчысы]]'' | data-sort-value="1859" | 1859-08-22 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1936" | 1936-01-15 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1097 | ''[[:d:Q24010334|Georgy Gorbachyov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-09-26 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1937" | 1937-10-10 | [[Верхнеурал|Верхнеуральск]] |- | style='text-align:right'| 1098 | ''[[:d:Q24010408|Oleg Shulov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-11-15 | | data-sort-value="2006" | 2006-08-13 | |- | style='text-align:right'| 1099 | ''[[:d:Q24010849|N. P. Penkin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-11-27 | [[Торжок]] | data-sort-value="1989" | 1989-04-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1100 | ''[[:d:Q24350838|Nikita Domnin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1903" | 1903 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1973" | 1973 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1101 | ''[[:d:Q24351063|Dmitry Abramov]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-02-07 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2012" | 2012-02-11 | |- | style='text-align:right'| 1102 | ''[[:d:Q24352140|Gennady Leonov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-02-02 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2018" | 2018-04-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1103 | ''[[:d:Q24642242|Jelena Nikolaievna Poliakhova]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-12-16 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1104 | ''[[:d:Q24642460|Artemy Magun]]'' | | | ''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]''<br/>[[Мичиган университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q157575|Страсбур үнивирситите]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q15994177|сәясәт теоретигы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-06-03 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1105 | ''[[:d:Q24643253|Andrey Anselm]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-05-18 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1988" | 1988-08-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1106 | ''[[:d:Q25367946|Sergey A. Karpov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q12358881|альголог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1107 | ''[[:d:Q25391145|Alexander Nazarov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1963" | 1963-04-27 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1108 | ''[[:d:Q25440989|Andrey Bulakh]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-03-29 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2020" | 2020-09-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1109 | ''[[:d:Q25441117|Maxim V. Vinarski]]'' | | | [[Омск дәүләт педагогика университеты]] | ''[[:d:Q19798999|acarologist]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q16271261|malacologist]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-04-18 | [[Омск]] | | |- | style='text-align:right'| 1110 | ''[[:d:Q25444759|Olga Aksenova]]'' | | | | ''[[:d:Q12773412|паразитолог]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1111 | ''[[:d:Q25999578|Anatoly Olesievich Slisenko]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-08-15 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] | | |- | style='text-align:right'| 1112 | ''[[:d:Q26178992|Mikhail Steblin-Kamensky]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q26700841|Scandinavian studies scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-08-29<br/>1903-09-11 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1981" | 1981-09-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1113 | ''[[:d:Q26244450|Βέρα Γκρεμπενστσίκοβα]]'' | | | ''[[:d:Q4360202|Karl May School]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-10-05 | | data-sort-value="1985" | 1985-10-02 | |- | style='text-align:right'| 1114 | ''[[:d:Q26255491|Andrey Stepanov]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1965" | 1965-07-13 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1115 | ''[[:d:Q26776802|Aleksandr Aleksandrovitsj Makarenja]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>[[укытучы]] | data-sort-value="1930" | 1930-04-29 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2015" | 2015-08-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1116 | ''[[:d:Q27657773|David Maggid]]'' | | | | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | data-sort-value="1862" | 1862-09-05<br/>1862-08-25 | [[Vilnius|Вилнүс]]<br/>''[[:d:Q2573951|Šnipiškės]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1117 | ''[[:d:Q27763765|Ivan Nekhaev]]'' | | | | ''[[:d:Q16271261|malacologist]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | | | |- | style='text-align:right'| 1118 | ''[[:d:Q27826341|Nikita Chernetsov]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1225716|орнитолог]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-09-28 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1119 | ''[[:d:Q27908233|Denis V. Vyalikh]]'' | | | | [[галим]] | | | | |- | style='text-align:right'| 1120 | [[Степан Данилов]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-12-26 | [[Витебск]] | data-sort-value="1978" | 1978-02-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1121 | ''[[:d:Q27919229|Nikolai Poletika]]'' | | | ''[[:d:Q4348927|Kiev Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q56709687|Historisch-philosophische Fakultät der Kiewer Universität]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-04-17 | [[Канатып]] | data-sort-value="1988" | 1988-03-25 | [[Иерусалим|Котдус]] |- | style='text-align:right'| 1122 | ''[[:d:Q27982029|Aleksey Andronov]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-12-12 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1123 | ''[[:d:Q28007501|Борис Зубарев]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1875" | 1875-04-20 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1952" | 1952-07-15 | [[Пермь]] |- | style='text-align:right'| 1124 | ''[[:d:Q28008171|Valentin Lopatin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4480733|The Faculty of Geography and Geoecology]]'' | ''[[:d:Q19961388|геоботаник]]''<br/>''[[:d:Q3743777|сазлыклар белеме]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-08-10 | ''[[:d:Q28071291|Lopatiha]]'' | data-sort-value="1997" | 1997-04-21 | [[Петрозаводск]] |- | style='text-align:right'| 1125 | ''[[:d:Q28054921|Viktor Poroshin]]'' | | | ''[[:d:Q4127845|The Second Saint Petersburg Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1811" | 1811-02-06 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1868" | 1868-03-04 | [[Париж]] |- | style='text-align:right'| 1126 | ''[[:d:Q28355395|Yevgeny Ilyin]]'' | | | ''[[:d:Q4407667|И. И. Мечников исемендәге Төньяк-Көнбатыш дәүләт медицина университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-03-20 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2015" | 2015-12-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1127 | ''[[:d:Q28355454|Голубева, Елена Георгиевна]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1930" | 1930-09-21 | | data-sort-value="2011" | 2011 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1128 | ''[[:d:Q28355537|Неустроева, Галина Кирилловна]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1934" | 1934 | | data-sort-value="2011" | 2011 | |- | style='text-align:right'| 1129 | ''[[:d:Q28359032|Anton Nemilov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q2552072|гистолог]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-06-08 | [[Орёл]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1130 | ''[[:d:Q28359118|Yevgeniya Ivanova]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q24932262|Women's Pedagogical Institute]]'' | ''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-12-12 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1973" | 1973-01-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1131 | ''[[:d:Q28359307|Pyotr Makarov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-10-18 | [[Смоленск өлкәсе]]<br/>[[Лиепая]] | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q1026062|Гурзуф]]'' |- | style='text-align:right'| 1132 | ''[[:d:Q28359402|Иван Миронович Пядусов]]'' | | | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-06-23 | ''[[:d:Q11825671|Мстиславль өязе]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-03-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1133 | ''[[:d:Q28359444|Панфилов, Евгений Дементьевич]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1921" | 1921-01-10 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1999" | 1999 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1134 | ''[[:d:Q28496444|Aleksandr Batuev]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-04-12 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2012" | 2012-04-28 | |- | style='text-align:right'| 1135 | ''[[:d:Q28498009|Boris Yershov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-01-16 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1136 | ''[[:d:Q28498050|Ilya Zakharov-Gezekhus]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-06-18 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1137 | ''[[:d:Q28500342|Lyudmila Popkova]]'' | | | ''[[:d:Q1342013|ИТМО университеты]]'' | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q3665646|баскетболчы]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-10-10 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1138 | ''[[:d:Q28500798|Vladislav Vilgelmovich Khlebovich]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-02-27 | [[Воронеж]] | data-sort-value="2024" | 2024-02-23 | |- | style='text-align:right'| 1139 | ''[[:d:Q28816071|Veneamin Shvab]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q107290369|физик-җылылыкчы]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-02-13 | [[Сарытау]] | data-sort-value="1985" | 1985-05-13 | [[Тум|Томск]] |- | style='text-align:right'| 1140 | ''[[:d:Q28913849|A. S. Velikiy]]'' | | | | | data-sort-value="1913" | 1913 | | data-sort-value="1970" | 1970 | |- | style='text-align:right'| 1141 | ''[[:d:Q29032931|Alexander Okhotin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1420038|Куинс университеты]]'' | ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1978" | 1978 | [[Россия]]<br/>[[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1142 | ''[[:d:Q29291488|Andrei K. Brodsky]]'' | | | | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1143 | ''[[:d:Q29358759|Lyudmila Galenskaya]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-10-01 | [[Витебск]] | data-sort-value="2025" | 2025-10-27 | |- | style='text-align:right'| 1144 | ''[[:d:Q29359148|N. A. Loginova]]'' | | | ''[[:d:Q6840724|Faculty of Psychology, Saint Petersburg State University]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-10-28 | [[Алматы]] | | |- | style='text-align:right'| 1145 | ''[[:d:Q29865067|Anastasia Evgenyeva]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-11-10<br/>1899-11-22 | [[Кострома]] | data-sort-value="1985" | 1985-11-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1146 | ''[[:d:Q29865458|Vasiliy Sinitsyn]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-12-22 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1977" | 1977-01-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1147 | ''[[:d:Q30231329|Iwan Triepicyn]]'' | | | ''[[:d:Q28664814|Изге Владимир император университеты]]'' | [[адвокат]]<br/>[[галим]]<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1868" | 1868 | | data-sort-value="2000" | 20th century | |- | style='text-align:right'| 1148 | ''[[:d:Q30345673|Vyacheslav Genievich Rumynin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1951" | 1951-11-16 | | | |- | style='text-align:right'| 1149 | ''[[:d:Q30346529|Valentin Bulkin]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1937" | 1937-11-30<br/>1937 | | data-sort-value="2016" | 2016-08-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1150 | ''[[:d:Q30346551|Aleksandr Boronoev]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q66581878|social anthropologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q723682|dean]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-06-25 | ''[[:d:Q1016336|Бурят Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1151 | ''[[:d:Q30346743|Ígor Vasilievich Abarenkov]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-05-13 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2023" | 2023-03-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1152 | ''[[:d:Q30509858|Elena Nassonova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1153 | ''[[:d:Q30513918|Raul Gainetdinov]]'' | | | ''[[:d:Q4314516|Institute of Pharmacology Russian Academy of Medical Sciences]]''<br/>''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-09-01 | | | |- | style='text-align:right'| 1154 | ''[[:d:Q31854563|Aleksey Malchevskiy]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1225716|орнитолог]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-08-12 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1985" | 1985-07-25 | [[Луга]] |- | style='text-align:right'| 1155 | ''[[:d:Q33679728|Olga Sergeyevna Korotkevich]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1916" | 1916 | | data-sort-value="1971" | 1971 | |- | style='text-align:right'| 1156 | ''[[:d:Q36581665|I.E. Brezhnev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1902" | 1902 | | data-sort-value="1978" | 1978 | |- | style='text-align:right'| 1157 | ''[[:d:Q36676027|Sofia Alexandrovna Gutsevich]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q2487799|миколог]]'' | data-sort-value="1897" | 1897 | | | |- | style='text-align:right'| 1158 | ''[[:d:Q37612456|Alexey Smirnov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q39372574|protistologist]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-01-16 | | | |- | style='text-align:right'| 1159 | ''[[:d:Q37837588|Andrey A. Zolotarev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1160 | ''[[:d:Q38320677|Nikolay D. Solovyev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1161 | ''[[:d:Q38327151|Natalia Velichko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1162 | ''[[:d:Q38800382|Nadezhda A. Bokach]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1163 | ''[[:d:Q39390976|Viktor Pliss]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1932" | 1932-02-10 | [[Сыктывкар]] | data-sort-value="2019" | 2019-01-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1164 | ''[[:d:Q39940820|Yury O. Chernoff]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1165 | ''[[:d:Q40135537|Olga Bajenova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1166 | ''[[:d:Q40206073|Stepan Gambaryan]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1167 | ''[[:d:Q40399789|Nina Golyandina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>[[математик]] | | | | |- | style='text-align:right'| 1168 | ''[[:d:Q40483731|Elena Volkova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1169 | ''[[:d:Q42295337|Соловьёв, Василий Евстафьевич]]'' | | | | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | data-sort-value="1923" | 1923 | ''[[:d:Q1957575|Рыбинск районы]]'' | data-sort-value="2002" | 2002 | |- | style='text-align:right'| 1170 | ''[[:d:Q42315211|Svetlana Galkina]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1171 | ''[[:d:Q42315212|Elena Gaginskaya]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1172 | ''[[:d:Q42320490|Igor B Mekhov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1173 | ''[[:d:Q42371078|Stephen Pow]]'' | | | ''[[:d:Q757391|Central European University]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q12764792|doctoral student]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1174 | ''[[:d:Q42571751|Kwadwo Ansong Asante]]'' | | | ''[[:d:Q262854|Ләнкәстер үнивирситите]]''<br/>''[[:d:Q1074112|Эхиме университеты]]''<br/>''[[:d:Q28695|Хельсинки университеты]]''<br/>''[[:d:Q156725|Һамбург университеты]]''<br/>''[[:d:Q1654025|Kwame Nkrumah University of Science and Technology]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1175 | ''[[:d:Q42619599|Oleg Shupliakov]]'' | | | ''[[:d:Q219564|Каролинска институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1176 | ''[[:d:Q42740042|Демьянович, Юрий Казимирович]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1938" | 1938-06-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2023" | 2023-04-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1177 | ''[[:d:Q42906606|Alexander F. Khlebnikov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1178 | ''[[:d:Q43147779|Andrey Legin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1179 | ''[[:d:Q43174146|Elena V. Grachova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1180 | ''[[:d:Q43296556|Alexey Y. Timoshkin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1181 | ''[[:d:Q43426100|Boris Plamenevsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1939" | 1939-09-19 | | | |- | style='text-align:right'| 1182 | ''[[:d:Q43426285|N. I. Mordovchenko]]'' | | | | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-10-08 | [[Рязань]] | data-sort-value="1951" | 1951-01-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1183 | ''[[:d:Q43429010|Sergey Zamyatin]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1899" | 1899-04-09 | [[Павловск (Воронеж өлкәсе)]] | data-sort-value="1958" | 1958-11-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1184 | [[Валерий Фёдоров]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-10-03 | [[Арыслан (Татарстан)|Арыслан (Кайбыч районы)]] | | |- | style='text-align:right'| 1185 | ''[[:d:Q44204993|Valerij A. Nikolaev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1186 | ''[[:d:Q46408273|Anastasia Solomatina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1187 | ''[[:d:Q46441834|Mikhail Osmolowsky]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1188 | ''[[:d:Q46441852|Natalia Bobrysheva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1189 | ''[[:d:Q47205908|Alexander L. Fradkov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1948" | 1948-05-22 | | | |- | style='text-align:right'| 1190 | ''[[:d:Q47383718|Sergey Efremov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1191 | ''[[:d:Q47502877|Daria V. Zhernakova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q3486937|медик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1192 | ''[[:d:Q47698868|Vsevolod Rozanov]]'' | | | ''[[:d:Q219564|Каролинска институты]]''<br/>[[Россия халыклар дуслыгы университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | | | |- | style='text-align:right'| 1193 | ''[[:d:Q47708721|Elena S. Dmitrieva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1194 | ''[[:d:Q48000106|Olga Murina]]'' | | | [[Цюрих университеты|Сүрих үнивирситите]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1195 | ''[[:d:Q48051620|Alexey V. Povolotskiy]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1196 | ''[[:d:Q48051635|Boris A. Noskov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1197 | ''[[:d:Q48164293|Petr A Zhmurov]]'' | | | ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1198 | ''[[:d:Q48305590|Boris Alexandrowitsch Lindener]]'' | | | | ''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]'' | data-sort-value="1884" | 1884-08-11 | | data-sort-value="1960" | 1960-09-10 | |- | style='text-align:right'| 1199 | ''[[:d:Q48314526|Andrey N. Giljov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | | | |- | style='text-align:right'| 1200 | ''[[:d:Q48314541|Karina A. Karenina]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | | | |- | style='text-align:right'| 1201 | ''[[:d:Q48783978|Irina Timofeeva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1202 | ''[[:d:Q48954282|Mikhail Nevedomsky]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1866" | 1866 | [[Уфа губернасы]] | data-sort-value="1943" | 1943 | |- | style='text-align:right'| 1203 | ''[[:d:Q49176656|Tatjana Gavrilenko]]'' | | | ''[[:d:Q2466783|"Н.И. Вавилов исемендәге Бөтенроссия үсемлек генетик ресурслары институты" федераль тикшеренү үзәге]]'' | ''[[:d:Q1781198|агроном]]''<br/>''[[:d:Q864835|biotechnologist]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | | | |- | style='text-align:right'| 1204 | ''[[:d:Q50211285|Ilya S. Krytchankou]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1205 | ''[[:d:Q50561051|Vera V. Evdokimova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1206 | ''[[:d:Q50561058|Pavel A. Skrelin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1207 | ''[[:d:Q50566738|Tatyana V. Lapina]]'' | | | | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1208 | ''[[:d:Q50718163|Andrey S. Drozdov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1209 | ''[[:d:Q50775057|Natalia Kurzina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1210 | ''[[:d:Q50775065|Anna Volnova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1211 | ''[[:d:Q51163908|Генрих Александрович Софронов]]'' | | | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q4459623|таксикулыг]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-09-28 | [[Краснотурьинск]] | | |- | style='text-align:right'| 1212 | ''[[:d:Q51387533|Viacheslav Slesarenko]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1213 | ''[[:d:Q51670032|Ниязи Сабир оглы Ниязов]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-04-01 | ''[[:d:Q540844|Aghdam]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1214 | ''[[:d:Q51670207|Rem Barantsev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1931" | 1931-10-02 | [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]] | data-sort-value="2020" | 2020-08-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1215 | ''[[:d:Q51670462|Igor A Tikhonovich]]'' | | | ''[[:d:Q80171|Донецк илкүләм университеты]]''<br/>''[[:d:Q4166242|Донецк милли тыйб университеты]]'' | ''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-01-01 | [[Һорливка]] | | |- | style='text-align:right'| 1216 | ''[[:d:Q51837264|Alexey A. Soluyanov]]'' | | | ''[[:d:Q499451|Ратгерс университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-10-20 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2019" | 2019-10-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1217 | ''[[:d:Q52255353|Vladimir Vechernin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1953" | 1953-08-18 | | | |- | style='text-align:right'| 1218 | ''[[:d:Q52313167|Anton A Khilchuk]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт педиатрия медицина университеты|Санкт-Петербург дәүләт педиатрия медицинасы университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1219 | ''[[:d:Q52581696|Pavel Zykin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1220 | ''[[:d:Q52646097|Anton Mazur]]'' | | | ''[[:d:Q1968183|Донецк милли техника университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1221 | ''[[:d:Q52681879|Alexander S. Mikherdov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1222 | ''[[:d:Q52681891|Alexander S. Novikov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1223 | ''[[:d:Q52681900|Mikhail A. Kinzhalov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1224 | ''[[:d:Q52699357|Alexey Sukhotin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1225 | ''[[:d:Q53593714|Valery Kondratiev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1226 | ''[[:d:Q53978251|Sergey Levin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1227 | ''[[:d:Q53984581|Igor Drozdovsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1228 | ''[[:d:Q54086508|Gregory S. Tseytin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-11-15 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2022" | 2022-08-27 | |- | style='text-align:right'| 1229 | ''[[:d:Q54284651|Vitaly V. Kozin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1230 | ''[[:d:Q54284665|Roman P. Kostyuchenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1231 | ''[[:d:Q54518723|Alexander Kudryavtsev]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1978" | 1978 | | | |- | style='text-align:right'| 1232 | ''[[:d:Q54653660|Olga Raikova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-07-19 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1233 | ''[[:d:Q54958342|Некраш, Ликарион Витольдович]]'' | | | ''[[:d:Q57998699|Санкт-Петербург политехник институты]]'' | [[укытучы]] | data-sort-value="1886" | 1886-01-22 | [[Кострома]] | data-sort-value="1949" | 1949-09-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1234 | ''[[:d:Q55007405|Vladimir Kovalenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1235 | ''[[:d:Q55021061|Mikhail Kompaniets]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1236 | ''[[:d:Q55102295|Писаревский, Александр Моисеевич]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | | | | |- | style='text-align:right'| 1237 | ''[[:d:Q55104211|Denis Tikhonov]]'' | | | | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-08-27 | | | |- | style='text-align:right'| 1238 | ''[[:d:Q55104267|Aleksandr Shchekin]]'' | | | | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-07-28 | [[Калининград]] | data-sort-value="2023" | 2023-07-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1239 | ''[[:d:Q55105143|Veronika Kazimirovna Vasilevskaya]]'' | | | ''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-08-11 | ''[[:d:Q51004|Siversky]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-03-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1240 | ''[[:d:Q55113522|Alexey A. Krylov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1241 | ''[[:d:Q55138261|Alexey A. Gurevich]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>[[РФА Ж. И. Алферов исемендәге Санкт-Петербург милли тикшеренү академия университеты|Россия фәннәр академиясенең Жорес Иванович Алфёров исемендәге Санкт-Петербург академия университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1242 | ''[[:d:Q55191053|Валянціна Ігнатаўна Гапава]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-01-03 | ''[[:d:Q55191713|Малая Чэрніца]]'' | data-sort-value="2003" | 2003-01-14 | [[Минск]] |- | style='text-align:right'| 1243 | ''[[:d:Q55538085|Alla V. Shaboltas]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1244 | ''[[:d:Q55650238|Eduard Ailamazyan]]'' | | | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1940" | 1940-01-02 | [[Егорьевск]] | | |- | style='text-align:right'| 1245 | ''[[:d:Q55650279|Vera Danilovna Alexandrova]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-08-30 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1989" | 1989-01-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1246 | ''[[:d:Q55650766|Maria Mikhailovna Belopolskaya]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q12773412|паразитолог]]''<br/>''[[:d:Q27497422|гельминтолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1916" | 1916-10-17 | ''[[:d:Q4356989|Putilovo]]'' | data-sort-value="2006" | 2006-09-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1247 | ''[[:d:Q55651297|Взоров, Борис Николаевич]]'' | | | | | data-sort-value="1900" | 1900 | | data-sort-value="1958" | 1958 | |- | style='text-align:right'| 1248 | ''[[:d:Q55655556|Michail Michaylovitsj Prochorov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[укытучы]] | data-sort-value="1942" | 1942-11-04 | [[Яңа Зыбков]] | | |- | style='text-align:right'| 1249 | ''[[:d:Q55978948|Alexey I Makunin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1250 | ''[[:d:Q55979094|Natalia A Danilkina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1251 | ''[[:d:Q55979096|Irina A Balova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1252 | ''[[:d:Q56204069|Alexandra I Lyubimova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1253 | ''[[:d:Q56240988|Alexey Sokolov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1254 | ''[[:d:Q56285840|Marina A Varfolomeeva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1255 | ''[[:d:Q56285841|Natalia N Shunatova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1256 | ''[[:d:Q56308089|Elena Shmeleva]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-10-03 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1257 | ''[[:d:Q56406306|Dzmitry Shymanchuk]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1258 | ''[[:d:Q56580137|Alexander Obut]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-08-20 | [[Идел буе]] | data-sort-value="1988" | 1988-12-23 | [[Новосибирск]] |- | style='text-align:right'| 1259 | ''[[:d:Q56686198|Milana A Kulakova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1260 | ''[[:d:Q56686263|Olga Molodtsova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1261 | ''[[:d:Q56866792|Alexei S Komolov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1262 | ''[[:d:Q56869761|Мікалай Сяргеевіч Лабуш]]'' | | | ''[[:d:Q56707767|Пухавіцкая сярэдняя школа]]''<br/>''[[:d:Q1935120|Хәрби-сәяси академия]]''<br/>''[[:d:Q4220260|Kyiv Naval Political College]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1951" | 1951-09-07 | [[Пухавичы (Пухавицкий районы)|Пухавичы]] | | |- | style='text-align:right'| 1263 | ''[[:d:Q56955123|Larissa Tsvetkova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1264 | ''[[:d:Q56996503|Константин Рожкован]]'' | | | [[Ерак Көнчыгыш федераль университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1265 | ''[[:d:Q57008005|Mikhail Belousov]]'' | | | ''[[:d:Q1807470|Воронеж дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1266 | ''[[:d:Q57009245|Elena Stepchenkova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1267 | ''[[:d:Q57011372|Liudmila L Rodina]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1268 | ''[[:d:Q57014401|Dmitry Daryin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1269 | ''[[:d:Q57031913|Alexander B Freidin]]'' | 2002 | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1270 | ''[[:d:Q57039340|Andrew Kudlis]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q12764792|doctoral student]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1271 | ''[[:d:Q57060693|Maxim Kireev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1272 | ''[[:d:Q57077828|Evgeny L Falchuk]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1273 | ''[[:d:Q57081142|Anastasia Yurtseva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1274 | ''[[:d:Q57081143|Dmitry Lajus]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1275 | ''[[:d:Q57112241|Aleksander V Vasilyev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1276 | ''[[:d:Q57157777|Vadim P Boyarskiy]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1277 | ''[[:d:Q57166514|Dmitry Dubovikoff]]'' | | | | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q27645949|палеоэнтомолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1278 | ''[[:d:Q57166587|Sergey A Kornilov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1279 | ''[[:d:Q57168390|Oleg P Savchuk]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | data-sort-value="2023" | 2023-08-15 | |- | style='text-align:right'| 1280 | ''[[:d:Q57199386|Eugene Mikhailov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1281 | ''[[:d:Q57206558|Sergey Kholodkevich]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1282 | ''[[:d:Q57238023|Evgeny E Andronov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1283 | ''[[:d:Q57252456|Natalia Mikhailova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1284 | ''[[:d:Q57302540|Irina Pervova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1285 | ''[[:d:Q57320061|Sergey A Fedotov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1286 | ''[[:d:Q57321973|Sergey Mylnikov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1287 | ''[[:d:Q57414333|Dmitry Kutcherov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1288 | ''[[:d:Q57414802|Sofia Lessovaia]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1289 | ''[[:d:Q57416029|Stanislav S. Lachininskii]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1290 | ''[[:d:Q57416404|Viktor Ionov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1291 | ''[[:d:Q57417010|Alexander Toikka]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1292 | ''[[:d:Q57417889|Oksana Zashchirinskaia]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1293 | ''[[:d:Q57417998|Lopatoukhin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1294 | ''[[:d:Q57420517|Sergey Kotov]]'' | | | | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1295 | ''[[:d:Q57433059|Aleksei Malyshev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1296 | ''[[:d:Q57441018|Genrikh Sofronov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1297 | ''[[:d:Q57453143|I. K. Razumova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1298 | ''[[:d:Q57476103|Mariia Rubtcova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1299 | ''[[:d:Q57515374|Anton Ponomarev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1300 | ''[[:d:Q57516420|Alla Yurova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1301 | ''[[:d:Q57542494|Vladimir B Sovkov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1302 | ''[[:d:Q57560057|Alla Krasikova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1303 | ''[[:d:Q57603831|Elena Nikolaeva]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | |- | style='text-align:right'| 1304 | ''[[:d:Q57653274|Gaik Tamazian]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1305 | ''[[:d:Q57695118|Tatiana Sherstinova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1306 | ''[[:d:Q57700510|Elena Yagunova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1307 | ''[[:d:Q57783853|Alexey Matveev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1954" | 1954 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1308 | ''[[:d:Q57850486|Anatoly Zaitsev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1309 | ''[[:d:Q57897785|Vladimir Shilovskikh]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1310 | ''[[:d:Q57910771|Vladimir Malkin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1311 | ''[[:d:Q57911133|Valery Astakhov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1312 | ''[[:d:Q57911587|Konstantin Titov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1313 | ''[[:d:Q57912072|Sergey Malyshev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1314 | ''[[:d:Q57912203|Ренат Шигапов]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1315 | ''[[:d:Q57912212|Vladimir Troyan]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1316 | ''[[:d:Q57935808|Elena Golikova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1317 | ''[[:d:Q57936639|Nester Korolev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1318 | ''[[:d:Q57939657|Kirill Chistyakov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1319 | ''[[:d:Q57958509|Sergey Merkuryev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1320 | ''[[:d:Q58039931|Irina Mironova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1321 | ''[[:d:Q58123935|Alla Mikheenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1322 | ''[[:d:Q58132822|Svetlana Bodrunova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-04-03 | | | |- | style='text-align:right'| 1323 | ''[[:d:Q58200553|Armen Simonyan]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1324 | ''[[:d:Q58203666|Nikolai A Tsyganenko]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1325 | ''[[:d:Q58230574|Appolon Pavlovitsj Afanasev]]'' | | | | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-01-11 | | data-sort-value="1940" | 1940 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1326 | ''[[:d:Q58232539|Alexander S Konev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1327 | ''[[:d:Q58232546|Oleg V Levin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1328 | ''[[:d:Q58321167|Evgeny Andronov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1329 | ''[[:d:Q58321385|Andrey Seryakov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | | [[Пучеж]] | | |- | style='text-align:right'| 1330 | ''[[:d:Q58376315|Leonid Matsulevich]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q26132815|византолог]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-11-07 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1959" | 1959-05-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1331 | ''[[:d:Q58394257|Vadim Lobanov]]'' | | | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | ''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-11-16 | [[Воронеж]] | data-sort-value="2021" | 2021-12-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1332 | ''[[:d:Q58580244|Ivan Guryanov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1333 | ''[[:d:Q58643492|Yevgeny Abakumov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q15839134|эколог]]''<br/>''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1334 | ''[[:d:Q58657931|Mikhail V Balabas]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1335 | ''[[:d:Q58682981|Olga Galanina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1336 | ''[[:d:Q58753300|Alexey Zheleznov]]'' | | | ''[[:d:Q500692|Бремен университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1337 | ''[[:d:Q58809886|Valery Uzdin]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1338 | ''[[:d:Q58819392|Konstantin Rozov]]'' | | | [[Берн университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1339 | ''[[:d:Q58835600|Ivan S Podkorytov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1340 | ''[[:d:Q58844143|Sergey Filippov]]'' | | | [[Оксфорд университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1341 | ''[[:d:Q58859996|Vladimir V Sharoyko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1342 | ''[[:d:Q58882141|Oleg S Glotov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1343 | ''[[:d:Q58920642|Tatiana Grishina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1344 | ''[[:d:Q58959408|Alexander Degtyarev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1345 | ''[[:d:Q59115330|Alexander Kholtygin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1346 | ''[[:d:Q59136383|Andrey Tverjanovich]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1347 | ''[[:d:Q59160102|Anastasia Stavrova]]'' | | | ''[[:d:Q193510|Падуя университеты]]''<br/>''[[:d:Q156598|Лейден университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | | | | |- | style='text-align:right'| 1348 | ''[[:d:Q59206567|Vadim B Vasilyev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1349 | ''[[:d:Q59259352|Efim Gertsovich Shulyakovsky]]'' | | | ''[[:d:Q55379167|Pedagogical Faculty of the Belarusian State University]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-12-29 | [[Слуцк|Слутск]] | data-sort-value="1984" | 1984-02-27 | [[Воронеж]] |- | style='text-align:right'| 1350 | ''[[:d:Q59392473|Eleonora F Lazneva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1351 | ''[[:d:Q59423045|Igor A Kasatkin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1352 | ''[[:d:Q59446922|Valery Konyshev]]'' | | | ''[[:d:Q492766|Нижгар ил үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]'' | data-sort-value="1959" | 1959 | | | |- | style='text-align:right'| 1353 | ''[[:d:Q59449200|Pavel Kononenko]]'' | | | [[Волгоград дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1354 | ''[[:d:Q59450029|Boris Brach]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-03-09 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2018" | 2018-11-26 | [[Сыктывкар]] |- | style='text-align:right'| 1355 | ''[[:d:Q59484334|Alexander Andreev]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1356 | ''[[:d:Q59490013|Ilya Ya. Gerlovin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1357 | ''[[:d:Q59521000|Vladimir Korkhov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1358 | ''[[:d:Q59543023|Igor Y Perevyazko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1359 | ''[[:d:Q59554723|Galina Polotskaya]]'' | | | [[Россия фәннәр академиясе]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1360 | ''[[:d:Q59558895|Galina Smolikova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1361 | ''[[:d:Q59613514|Yulian Gavrilov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1362 | ''[[:d:Q59647117|Kirill Kavokin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1962" | 1962 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1363 | ''[[:d:Q59672051|Alexey A Yakovlev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1364 | ''[[:d:Q59683656|Pavel P. Skutschas]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q15143191|science communicator]]'' | data-sort-value="1978" | 1978 | | | |- | style='text-align:right'| 1365 | ''[[:d:Q59686250|Ekaterina Ivanova]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1366 | ''[[:d:Q59687141|Julia Sopova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1367 | ''[[:d:Q59691588|Dmitry Dedukh]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1368 | ''[[:d:Q59694368|Daria O Boricheva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1369 | ''[[:d:Q59843838|Larisa Savelieva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1370 | ''[[:d:Q59844693|Marina Kubyshkina]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1371 | ''[[:d:Q59846482|Evgeny Gordeev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1372 | ''[[:d:Q59846488|Victor Sergeev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1373 | ''[[:d:Q59872048|Sergey Apatenkov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1374 | ''[[:d:Q60043005|Anatoly V. Titov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1375 | ''[[:d:Q60060045|Daria A. Morozova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1376 | ''[[:d:Q60060055|Valeri Larionov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1377 | ''[[:d:Q60130923|Alexander Fedorov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1378 | ''[[:d:Q60130947|Dmitry Usachov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1379 | ''[[:d:Q60143538|Lydie Orobeï]]'' | | | ''[[:d:Q4314989|П. Ф. Лесгафт исемендәге Милли дәүләт физик тәрбия, спорт һәм сәламәтлек университеты]]''<br/>''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q13167731|винирулыг]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-04-18 | ''[[:d:Q4288918|Mezga]]'' | data-sort-value="1990" | 1990-01-29 | [[Гродно|Һродна]] |- | style='text-align:right'| 1380 | ''[[:d:Q60148442|Vladimir Semenov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1381 | ''[[:d:Q60160339|Andrei V Bandura]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1382 | ''[[:d:Q60184243|Ekaterina Nikitina]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]''<br/>''[[:d:Q4383014|Сергей Миронович Киров исемендәге Псков дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1383 | ''[[:d:Q60216875|Evgenia Kopatskaya]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1384 | ''[[:d:Q60346021|Sergey Miltsov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1385 | ''[[:d:Q60406934|Vladimir Grinin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1386 | ''[[:d:Q60412617|Alexander Gubarev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1387 | ''[[:d:Q60533361|Sergey Vallander]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-06-21 | [[Красное Село]] | data-sort-value="1975" | 1975-06-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1388 | ''[[:d:Q60606826|Anahit Perikhanyan]]'' | | | ''[[:d:Q31195306|faculté d'histoire de l'université d'État d'Erevan]]''<br/>''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q16832248|иранист]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-04-24 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2012" | 2012-05-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1389 | ''[[:d:Q60669838|Mikhail Smirnov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1390 | ''[[:d:Q60695186|Tatyana Averyanova]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-05-30 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2008" | 2008-11-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1391 | ''[[:d:Q60696471|Elena Zhitova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1392 | ''[[:d:Q60732184|Mikhail Ivanov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1393 | ''[[:d:Q60780683|Abdellatif Younis]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1394 | ''[[:d:Q60825849|Mikhail Alekseevich Pavlov]]'' | | | ''[[:d:Q4135692|Geological Faculty of St. Petersburg State University]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1884" | 1884-05-27 | | data-sort-value="1938" | 1938-06-04 | [[Хабарау|Хабаровск]] |- | style='text-align:right'| 1395 | ''[[:d:Q60827142|Тих, Нина Александровна]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1905" | 1905 | [[Сарытау]] | data-sort-value="1983" | 1983 | |- | style='text-align:right'| 1396 | [[Карп Дворкин]] | | | ''[[:d:Q4497732|Санкт-Петербург дәүләт университетының химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-01-06 | [[Смоленск губернасы|Смоленск гөбернәсе]] | data-sort-value="1977" | 1977-06-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1397 | ''[[:d:Q60831168|Mikhail Bondarko]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-08-21 | | | |- | style='text-align:right'| 1398 | ''[[:d:Q60866960|Sergey Torilov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1399 | ''[[:d:Q60961594|Elena Lukasheva]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1400 | ''[[:d:Q60983890|Ekaterina S Umnyakova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1401 | ''[[:d:Q61102201|Natalia Gordya]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1402 | ''[[:d:Q61102217|Sergey Chernysh]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-10-14 | | data-sort-value="2020" | 2020-01-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1403 | ''[[:d:Q61102234|Dmitry Tulin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1404 | ''[[:d:Q61178555|Maria A Baturova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1405 | ''[[:d:Q61256492|Anastasia Levchenko]]'' | | | ''[[:d:Q201492|Макгилл университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1406 | ''[[:d:Q61314505|Alexander M Shikin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1407 | ''[[:d:Q61479146|Alina Manshina]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1408 | ''[[:d:Q61770533|Darya Krupenko]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1409 | ''[[:d:Q61770539|Anna Gonchar]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1410 | ''[[:d:Q61777032|Irina Shtangeeva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1411 | ''[[:d:Q61828100|Leonti Labzowsky]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1412 | ''[[:d:Q61830968|Anna Pomogaeva]]'' | | | ''[[:d:Q1188786|Kyushu University]]''<br/>''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1413 | ''[[:d:Q61834984|Nikolay Kuznetsov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q578326|Йювяскюля университеты]]''<br/>''[[:d:Q4483553|239нчы санлы физика-математика лицее]]''<br/>''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>''[[:d:Q1628544|Балтыйк дәүләт техника университеты]]'' | [[галим]]<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-05-13 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1414 | ''[[:d:Q62036345|Denis Ivanov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1415 | ''[[:d:Q62051501|Natalia Kulabukhova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1416 | ''[[:d:Q62051506|Oleg Jakushkin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1417 | ''[[:d:Q62051511|Dmitry Gushchanskiy]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1418 | ''[[:d:Q62051517|Ivan Gankevich]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1419 | ''[[:d:Q62051518|Alexander Bogdanov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1420 | ''[[:d:Q62053801|Yurii P Efimov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1421 | ''[[:d:Q62055278|Tatiana Golubeva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1422 | ''[[:d:Q62057297|Philipp S Grigoryev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1423 | ''[[:d:Q62067277|Alexey Golovnev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1424 | ''[[:d:Q62201199|Vladimir Demyanov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-08-18 | [[Днипро]] | data-sort-value="2014" | 2014-04-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1425 | ''[[:d:Q62566446|Nikolai Volkov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1426 | ''[[:d:Q62577964|Aleksandr Baraban]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1427 | ''[[:d:Q62649031|Mikhail Cherkasskii]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1428 | ''[[:d:Q62714001|Lev Nikolaevich Seravin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q39372574|protistologist]]''<br/>''[[:d:Q16831721|этолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-09-23 | [[Вологда өлкәсе]] | data-sort-value="2010" | 2010-07-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1429 | ''[[:d:Q62727035|Rimma Bubnova]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1430 | ''[[:d:Q63196700|Alexander Kukharenko]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-12-02 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1993" | 1993-02-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1431 | ''[[:d:Q63256236|Любоў Вячаславаўна Разумоўская]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q15976341|славист]]'' | data-sort-value="1897" | 1897 | ''[[:d:Q850714|Белск-Подләски]]'' | data-sort-value="1969" | 1969 | |- | style='text-align:right'| 1432 | ''[[:d:Q63390409|Vladimir Shabaev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1433 | ''[[:d:Q63488712|Leonid V Skripnikov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1434 | ''[[:d:Q63793109|Irina Mironenko]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1435 | ''[[:d:Q63940593|Andrey Lavrov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1436 | ''[[:d:Q63953016|Dmitry Kirsanov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1437 | ''[[:d:Q63981600|Nikita Kalinin]]'' | | | ''[[:d:Q503473|Женева университеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1988" | 1988-05-06<br/>1988 | | | |- | style='text-align:right'| 1438 | ''[[:d:Q63992607|Natalia Chezhina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1945" | 1945 | | | |- | style='text-align:right'| 1439 | ''[[:d:Q64038131|Vladimir Bakulev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1440 | ''[[:d:Q64159912|Vladimir Brukhin]]'' | | | ''[[:d:Q609768|Колд-Сприң-Һарбордагы тәҗрибәханә]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q15839206|молекуляр биолог]]''<br/>''[[:d:Q15839136|цитолог]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-09-21 | | | |- | style='text-align:right'| 1441 | ''[[:d:Q64240453|Daniil M Ivanov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4497732|Санкт-Петербург дәүләт университетының химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1442 | ''[[:d:Q64302213|Yuri Vlasov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1443 | ''[[:d:Q64417132|Нелюбов Дмитрий Николаевич]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1866" | 1866 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1926" | 1926 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1444 | [[Владимир Вагин]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1907" | 1907-12-04 | [[Акмәсҗит]] | data-sort-value="1984" | 1984-01-04 | [[Казан]] |- | style='text-align:right'| 1445 | ''[[:d:Q64655432|Olga Bogolyubova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1446 | ''[[:d:Q64763860|Natalia Drake]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1447 | ''[[:d:Q64890277|Maria Khaydukova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1448 | ''[[:d:Q64898681|Mayya Rusakova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1449 | ''[[:d:Q64951215|Dmitrii Pankin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1450 | ''[[:d:Q64951220|Vladimir Mikhailovskii]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1451 | ''[[:d:Q64951279|Anna Vasileva]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1452 | ''[[:d:Q64978515|Svetlana O Kasatkina]]'' | | | [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1453 | ''[[:d:Q65016170|Sergey Kostyrko]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1983" | 1983 | ''[[:d:Q1002571|Nikel]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1454 | ''[[:d:Q65124320|Александрова Людмила Николаевна]]'' | | | ''[[:d:Q4146794|State Far Eastern University]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1908" | 1908-08-18 | [[Владивосток]] | data-sort-value="1983" | 1983-07-11 | [[Пушкин (шәһәр)|Пушкин]] |- | style='text-align:right'| 1455 | ''[[:d:Q65145188|Чирцов, Александр Сергеевич]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-02-26 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1456 | ''[[:d:Q65154172|Полушин, Юрий Сергеевич]]'' | | | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1954" | 1954-12-14 | [[Руза]] | | |- | style='text-align:right'| 1457 | ''[[:d:Q65154437|Трутнев, Алексей Григорьевич]]'' | | | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1898" | 1898-03-30 | ''[[:d:Q18797399|Понетаевка]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-09-11 | |- | style='text-align:right'| 1458 | ''[[:d:Q65965960|Oleg Izhboldin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1963" | 1963 | | data-sort-value="2000" | 2000 | |- | style='text-align:right'| 1459 | ''[[:d:Q67004471|Marat Arakelian]]'' | | | ''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q752129|астрофизик]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-01-15 | ''[[:d:Q319735|Goris]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-01-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1460 | ''[[:d:Q67123420|Ludmilla Kartsova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1461 | ''[[:d:Q67123538|Elena Bessonova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1462 | ''[[:d:Q67231734|Andrei Granovitch]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1463 | ''[[:d:Q67326692|Ludmila Tibekina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1464 | ''[[:d:Q67377768|Victor Kim]]'' | 2008-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-08-09 | | | |- | style='text-align:right'| 1465 | ''[[:d:Q67428690|Kirill Moshkov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1466 | ''[[:d:Q67593641|Alexander Tulub]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1467 | ''[[:d:Q67985968|Archil Dondua]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q16271428|эмбриолог]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-01-06 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2021" | 2021-11-04 | |- | style='text-align:right'| 1468 | ''[[:d:Q68004970|Aleksandr Aleksandrov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1469 | ''[[:d:Q68311187|Evgeny V. Nazarchuk]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1470 | ''[[:d:Q68599345|Alexander V. Rodionov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1471 | ''[[:d:Q69099296|Anatoly M. Zhirkov]]'' | | | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1472 | ''[[:d:Q69352028|Lyudmila Mironova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1473 | ''[[:d:Q70250883|Iosif Gurvich]]'' | | | | ''[[:d:Q211346|психиатр]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-02-08 | [[Малая Вишера]] | data-sort-value="2014" | 2014-01-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1474 | ''[[:d:Q70252115|Nikolaj Nikolajevič Slavjanov]]'' | | | ''[[:d:Q58346416|Тау институты]]''<br/>''[[:d:Q16685857|Пермь ирләр гимназиясе]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-06-01 | [[Воткинск|Вуткин]] | data-sort-value="1958" | 1958-10-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1475 | ''[[:d:Q70253361|Varvara Tichomirova]]'' | | | ''[[:d:Q4129789|Higher Women's Courses]]'' | ''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q2310145|метеоролог]]''<br/>[[укытучы]] | data-sort-value="1875" | 1875-10-02 | [[Вышний Волочёк|Вышний Волочёк шәһәре]] | data-sort-value="1961" | 1961 | |- | style='text-align:right'| 1476 | ''[[:d:Q70254548|Hikmet Cevdetzade]]'' | | | ''[[:d:Q6030829|Darülmuallimin]]''<br/>''[[:d:Q4258140|Ленинград көнчыгыш университеты]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1893" | 1893 | [[Истанбул]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-17 | [[Канск]] |- | style='text-align:right'| 1477 | ''[[:d:Q71151860|L V Cherenkova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1478 | ''[[:d:Q71713945|Andrey Micklucho-Macklay]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1914" | 1914-07-24 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-13 | ''[[:d:Q252510|Repino]]'' |- | style='text-align:right'| 1479 | ''[[:d:Q73087442|Valentin G. Borkhvardt]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1480 | ''[[:d:Q73257745|Mikhail A. Braun]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1481 | ''[[:d:Q73262906|Natalia Pavlova]]'' | | | | ''[[:d:Q6337803|нейробиолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1482 | ''[[:d:Q73344724|Sergey I. Fokin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1952" | 1952 | [[Тула]] | | |- | style='text-align:right'| 1483 | ''[[:d:Q73555030|Tatyana Semyonova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1484 | ''[[:d:Q73556828|Robert Shuvalov]]'' | | | | | | | | |- | style='text-align:right'| 1485 | ''[[:d:Q73692736|Elena Sabaneyeva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1486 | ''[[:d:Q73810033|Vladimir Karavan]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1487 | ''[[:d:Q73854102|Valentina L. Stolyarova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1488 | ''[[:d:Q74228999|Anatoly A. Kudryavtsev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1953" | 1953 | | | |- | style='text-align:right'| 1489 | ''[[:d:Q74340866|Yury Z Ionikh]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1490 | ''[[:d:Q74404239|Aleksandr I. Sokolov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1491 | ''[[:d:Q74516963|Antonina V. Trukhina]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1492 | ''[[:d:Q74559889|Galina Mazo]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1493 | ''[[:d:Q74579592|Dmitry A. Solovyev]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1494 | ''[[:d:Q75298143|Казанский Борис Николаевич]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1915" | 1915 | | data-sort-value="1994" | 1994 | |- | style='text-align:right'| 1495 | ''[[:d:Q75826312|Nikolai Bityutskii]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1496 | [[Ольга Семихатова]] | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-07-25 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2017" | 2017-12-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1497 | [[Герман Яковлев]] | | | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1933" | 1933-11-10 | [[Ленинград өлкәсе]] | data-sort-value="2017" | 2017-05-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1498 | ''[[:d:Q77829328|H V Evsyukova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1499 | ''[[:d:Q77880611|Dmitry A. Telnov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1500 | ''[[:d:Q77991246|Andrei Komolkin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1501 | ''[[:d:Q78371922|Sergei I. Fedoseenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1502 | ''[[:d:Q78451483|Alexander Kessler]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2310145|метеоролог]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1859" | 1859 | ''[[:d:Q4417182|Sergokala]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-03-12 | [[Акмәсҗит]] |- | style='text-align:right'| 1503 | ''[[:d:Q78565630|Ludmila V. Chystjakova]]'' | | | | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1504 | ''[[:d:Q79213958|Angela Zagatina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1505 | ''[[:d:Q79697118|Alexander Z Devdariani]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1506 | ''[[:d:Q79720935|Zoya Krutetskaya]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1507 | ''[[:d:Q79879958|Sonia M Melikova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1508 | ''[[:d:Q79879960|Konstantin S Rutkowski]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1509 | ''[[:d:Q80213198|Svetlana Bauer]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>[[математик]] | | | | |- | style='text-align:right'| 1510 | ''[[:d:Q80318672|Mikhail Zhuravlev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1511 | ''[[:d:Q80330388|Dmitry V. Tatyanenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1512 | ''[[:d:Q80482829|Nikolai V Voshchinnikov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1513 | ''[[:d:Q80488371|Eugeniy L Yakovis]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1514 | ''[[:d:Q80588133|Tatiana Kulikova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1515 | ''[[:d:Q80807883|Viktor Korzhikov-Vlakh]]'' | | | [[Россия фәннәр академиясе]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1516 | ''[[:d:Q80963283|L V Sokolova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1517 | ''[[:d:Q80970450|A G Kudrev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1518 | ''[[:d:Q80983486|Oleg Granichin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1961" | 1961 | | | |- | style='text-align:right'| 1519 | ''[[:d:Q81028373|Tatiana L. Kim]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1520 | ''[[:d:Q81371820|Nickolay V. Sibirev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1521 | ''[[:d:Q81548753|Agniia A. Pinevich]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1522 | ''[[:d:Q81603854|Elena Lyakso]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1523 | ''[[:d:Q81675367|Andrey V Tyukhtin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1524 | ''[[:d:Q81675369|Sergey N Galyamin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1525 | ''[[:d:Q82043686|Vladimir Il'in]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1526 | ''[[:d:Q82267341|Anna Zlotina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1527 | ''[[:d:Q82281881|Alexander P. Kouzov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1528 | ''[[:d:Q82303189|Boris Zemlyakov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-06-19 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1945" | 1945 | [[Берлин]] |- | style='text-align:right'| 1529 | ''[[:d:Q82564149|Sergey Shugurov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1530 | ''[[:d:Q82580807|Nikolai Filippov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1531 | ''[[:d:Q82756094|Andrey Kolobov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1532 | ''[[:d:Q82781833|Evgeny Yarevsky]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1533 | ''[[:d:Q82822114|Igor G Loskutov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1534 | ''[[:d:Q82826665|Natalia A Grigoryeva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1535 | ''[[:d:Q82826668|Alexander A Mistonov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1536 | ''[[:d:Q82926872|Anastasia Vaganova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1537 | ''[[:d:Q83025648|Eugene Daev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1538 | ''[[:d:Q83192904|Andrey Petrov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1539 | ''[[:d:Q83223005|Eugene V Eliseenkov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1540 | ''[[:d:Q83312186|Andrey V Ivanov]]'' | | | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1541 | ''[[:d:Q83464069|Alexey Valkov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1542 | ''[[:d:Q83620344|Sergey A. Klemeshev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1543 | ''[[:d:Q84031104|Evgenia Kutcher]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1544 | ''[[:d:Q84031134|Alexey Ivanov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1545 | ''[[:d:Q84050854|Elena V. Kustova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1966" | 1966 | | | |- | style='text-align:right'| 1546 | [[Владимир Солдатов]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q4205432|ихтиолог]]'' | data-sort-value="1875" | 1875-07-15 | ''[[:d:Q4109164|Verholensk]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-01-31 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1547 | ''[[:d:Q84094623|Elena Leonova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1548 | ''[[:d:Q84098250|Antonina Maslova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1549 | ''[[:d:Q84163040|Ivan Litvinenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1550 | ''[[:d:Q84211548|Алексей Смирнов]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1551 | ''[[:d:Q84214454|Elena I Davydova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1552 | ''[[:d:Q84380065|Valeria A Gershkovich]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1553 | ''[[:d:Q84556557|Sergei Lukashov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1554 | ''[[:d:Q84571126|Ia A Dubrovskiĭ]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1555 | ''[[:d:Q84579345|Victor Postnov]]'' | | | ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1556 | ''[[:d:Q84591250|Ivan Grigoriev]]'' | | | ''[[:d:Q726595|University of Rennes 1]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1557 | ''[[:d:Q84609690|Tatiana Yu Alekhina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1558 | ''[[:d:Q84617628|Natalia V. Marchenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1559 | ''[[:d:Q84700493|Igor V Kazakov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1560 | ''[[:d:Q84710554|Natalia I Guranova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1561 | ''[[:d:Q84723077|Коган, Игорь Юрьевич]]'' | | | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-11-08 | | | |- | style='text-align:right'| 1562 | ''[[:d:Q84724733|Виноградов, Юрий Борисович]]'' | | | ''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]'' | [[профессор]] | data-sort-value="1932" | 1932-12-07 | [[Сәмәрканд]] | data-sort-value="2012" | 2012-09-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1563 | ''[[:d:Q84741528|Alexander A Ganeev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1564 | ''[[:d:Q84746345|Alexander S Antonov]]'' | | | ''[[:d:Q101013884|Southern Federal University Faculty of Chemistry]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1565 | ''[[:d:Q84796480|Andrej Panin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1566 | ''[[:d:Q84961615|Boris Kharkov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q854280|Кыйрал технология институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1567 | ''[[:d:Q84961616|Vladimir Chizhik]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1937" | 1937 | | | |- | style='text-align:right'| 1568 | ''[[:d:Q85072293|Svetlana Akhremtchik]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1569 | ''[[:d:Q85170718|O I Sokolova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1570 | ''[[:d:Q85263090|Stepan Davtian]]'' | | | ''[[:d:Q2082826|Мхитар Гераци исемендәге Ереван дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1571 | ''[[:d:Q85305697|Natalya Bondarenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1572 | ''[[:d:Q85344068|Olga Naumenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1573 | ''[[:d:Q85363655|Anton Proskurnikov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1574 | ''[[:d:Q85386599|Yury S Tveryanovich]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1575 | ''[[:d:Q85412181|Lev V Utkin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1576 | ''[[:d:Q85621382|Alexander Yu Ivanov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1577 | ''[[:d:Q85869430|Tatiana Belopolskaya]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1578 | ''[[:d:Q85904472|Maria V Volokitina]]'' | | | ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1579 | ''[[:d:Q86122365|Irina Trofimova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1580 | ''[[:d:Q86122367|Darya Chervyakova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1581 | ''[[:d:Q86216977|Nikolai Timofeev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1582 | ''[[:d:Q86216980|Alexander Pastor]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1583 | ''[[:d:Q86270250|Dmitry Vlasov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1584 | ''[[:d:Q86291584|Nick Galaktionov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1585 | ''[[:d:Q86425799|Alexey S Andreev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1586 | ''[[:d:Q86492928|Ilya A Udalov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1587 | ''[[:d:Q86538104|Daria V Navolotskaya]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1588 | ''[[:d:Q86577361|Andrew Rumjantsev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1589 | ''[[:d:Q86607137|Суворов, Александр Николаевич]]'' | | | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]'' | | data-sort-value="1956" | 1956-04-19 | | | |- | style='text-align:right'| 1590 | ''[[:d:Q86658074|Daisuke Hirata]]'' | 2022-08<br/>2020-06 | 2021-12 | ''[[:d:Q1057199|Һоккайдо университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1591 | ''[[:d:Q86694481|Nikolay Gulitskiy]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1592 | ''[[:d:Q86704797|Alexander Y Nesterenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1593 | ''[[:d:Q86710994|Anastasia Povolotckaia]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1594 | ''[[:d:Q86769418|Nikita Zaborovskii]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1595 | ''[[:d:Q86833416|Ilya Kolesnikov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1596 | ''[[:d:Q86852685|Mikhail Petrov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1597 | ''[[:d:Q86883557|Ekaterina Zubakina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1598 | ''[[:d:Q86959141|Larisa Gulina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1599 | ''[[:d:Q86959145|V P Tolstoy]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1600 | ''[[:d:Q87005003|Daria Kalinina]]'' | | | ''[[:d:Q4201829|Россия фәннәр академиясенең Иван Михайлович Сеченов исемендәге Эволюцион физиология һәм биохимия институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1601 | ''[[:d:Q87050959|Alena S Pankova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1602 | ''[[:d:Q87142318|Anastasia Zobnina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1603 | ''[[:d:Q87152559|Pavel R Golubev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1604 | ''[[:d:Q87159760|Anna N Dobrotvorskaia]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1605 | ''[[:d:Q87281624|Alexandra Y Beliavskaia]]'' | | | ''[[:d:Q499510|Ливерпуль университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1606 | ''[[:d:Q87281625|Sogdiana I. Sukhareva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q12773412|паразитолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1607 | ''[[:d:Q87304947|Ivan I Ryzhov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1608 | ''[[:d:Q87307262|Olga Strizhitskaya]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1609 | ''[[:d:Q87322523|Evgenia Safonova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1610 | ''[[:d:Q87348419|Petr V Vasilev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1611 | ''[[:d:Q87416019|Anastasiia Melenteva]]'' | | | ''[[:d:Q4406402|Самар дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1612 | ''[[:d:Q87425202|Mikhail V Dobrynin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1613 | ''[[:d:Q87484737|Paul Vogt]]'' | | | [[Цюрих университеты|Сүрих үнивирситите]] | ''[[:d:Q19842026|кардиохирург]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>[[хирург]] | data-sort-value="1957" | 1957-01-10 | ''[[:d:Q67100|Lachen]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1614 | ''[[:d:Q87498637|Arina Maltseva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1615 | ''[[:d:Q87549133|Oleg Andreev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1616 | ''[[:d:Q87615854|Alexander Sapegin]]'' | | | ''[[:d:Q4538874|Ярославль дәүләт техник университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1617 | ''[[:d:Q87660568|Tatiana V Matveeva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1618 | ''[[:d:Q87665299|Petr Fetin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1619 | ''[[:d:Q87684499|Marina J Vasilyeva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1620 | ''[[:d:Q87788840|Kirill I Mikhailov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1621 | ''[[:d:Q87884993|Mikhail Bisyarin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1622 | ''[[:d:Q87885575|Mariia Mekhonoshina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1623 | ''[[:d:Q87982277|Victoria I Dudina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1624 | ''[[:d:Q87983182|Mikhail Polynski]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1625 | ''[[:d:Q88000234|Detlef W Bahnemann]]'' | | | ''[[:d:Q51985|Берлин техника университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1953" | 1953 | [[Берлин]] | | |- | style='text-align:right'| 1626 | ''[[:d:Q88008695|Svetlana N Kostromina]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1627 | ''[[:d:Q88036040|Joan Freixanet]]'' | | | ''[[:d:Q1640731|Polytechnic University of Catalonia]]''<br/>''[[:d:Q5324104|ESADE Business School]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1628 | ''[[:d:Q88055798|Ekaterina Oleneva]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q3395837|École polytechnique universitaire de Lille]]''<br/>''[[:d:Q1342013|ИТМО университеты]]''<br/>''[[:d:Q1031803|Tor Vergata University of Rome]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1629 | ''[[:d:Q88065958|Sergey Lukyanov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1630 | ''[[:d:Q88209543|Tomash S Sych]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1631 | ''[[:d:Q88210451|Anton Pakhomov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1991" | 1991 | [[Самар]] | | |- | style='text-align:right'| 1632 | ''[[:d:Q88245953|Igor Evsyukov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1633 | ''[[:d:Q88291621|Andrey Nasledov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1634 | ''[[:d:Q88305289|Michael M Krycki]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1635 | ''[[:d:Q88426479|Oleg Gorsky]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1636 | ''[[:d:Q88426488|Pavel Musienko]]'' | | | ''[[:d:Q4201793|И. П. Павлов ис. РФА Физиология институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1637 | ''[[:d:Q88548851|Olga Kotenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1638 | ''[[:d:Q88574276|Alexey A Kolobov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1639 | ''[[:d:Q88586396|Lyailya Dzhemlikhanova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1640 | ''[[:d:Q88660861|Evgenii Roginskii]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1641 | ''[[:d:Q88779171|Svetlana Alexeeva]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1642 | ''[[:d:Q88781790|Anastasia Yu Gitlina]]'' | | | ''[[:d:Q262760|Лозанна федераль политехника мәктәбе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1643 | ''[[:d:Q88822028|Alexandra Pulyalina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1644 | ''[[:d:Q89069811|Mariya E Mikhailova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1645 | ''[[:d:Q89112081|Edmond Eidemiller]]'' | | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1900167|психотерапевт]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1943" | 1943-11-26 | [[Тихвин]] | data-sort-value="2020" | 2020-03-31 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1646 | ''[[:d:Q89148041|Alexander N Koronatov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1647 | ''[[:d:Q89171534|Salvatore La China]]'' | | | ''[[:d:Q645663|Пиза университеты]]''<br/>''[[:d:Q1243705|University of Modena and Reggio Emilia]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1648 | ''[[:d:Q89196151|Alexander Prasolov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1649 | ''[[:d:Q89207204|Dmitry Ivanovich Deineka]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q10872101|анатом]]''<br/>''[[:d:Q15839136|цитолог]]''<br/>''[[:d:Q2552072|гистолог]]'' | data-sort-value="1875" | 1875-10-14 | ''[[:d:Q1268711|Dykanka]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-09-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1650 | ''[[:d:Q89215671|Yuliya Balykina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1651 | ''[[:d:Q89222852|Konstantin V Tyutyukin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1652 | ''[[:d:Q89292611|Anton V Rozhkov]]'' | | | ''[[:d:Q492766|Нижгар ил үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1653 | ''[[:d:Q89318331|Sergey Baykov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1654 | ''[[:d:Q89394839|Anastasiya Smirnova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1655 | ''[[:d:Q89423611|Alena Soboleva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1656 | ''[[:d:Q89431052|Anna Zyrianova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1657 | ''[[:d:Q89501367|Andrey Vasilyev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1658 | ''[[:d:Q89503575|Andrey S Smirnov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1659 | ''[[:d:Q89513977|Nariman Gadzhiev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1660 | ''[[:d:Q89555929|Nesli Avgan]]'' | | | ''[[:d:Q1144750|Queensland University of Technology]]''<br/>''[[:d:Q101005893|Griffith University Griffith Health]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1661 | ''[[:d:Q89570295|Alesya Mikhailovskaya]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1662 | ''[[:d:Q89575641|Nadezhda V Moroshkina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1663 | ''[[:d:Q89613411|Ruslan Kevorkyants]]'' | | | ''[[:d:Q317032|Дүсселдорф университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1664 | ''[[:d:Q89633570|Maria P Sokolova]]'' | | | ''[[:d:Q4201454|Institute of Macromolecular Compounds]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1665 | ''[[:d:Q89813567|Kurban Rabadanov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1666 | ''[[:d:Q89937532|Alexandra Ivanova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1667 | ''[[:d:Q90004264|Dmitry S Ryabukhin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1668 | ''[[:d:Q90065205|Andrey V Petrov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1669 | ''[[:d:Q90390631|Mariia Andreeva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1670 | ''[[:d:Q90459161|Ivan Gaivoronsky]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1671 | ''[[:d:Q90465875|Stanislav V Lozovskiy]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1672 | ''[[:d:Q90589566|Tatiana Grishina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1673 | ''[[:d:Q90604745|Julia O Strelnikova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1674 | ''[[:d:Q90661913|Evgeny V Denisov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1675 | ''[[:d:Q90686268|Oleg A Kuchur]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1676 | ''[[:d:Q90707208|Vladimir Utekhin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1677 | ''[[:d:Q90738196|Alina S Koneva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1678 | ''[[:d:Q90811005|Ivan A Polikarpov]]'' | | | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1679 | ''[[:d:Q90877213|Mariia Stepanova]]'' | | | ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1680 | ''[[:d:Q90921897|Alina R Izatulina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1681 | ''[[:d:Q90949098|Oleg Silyukov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1682 | ''[[:d:Q91308957|Andrei Ermakov]]'' | | | ''[[:d:Q978124|University of Southern Queensland]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1683 | ''[[:d:Q91352821|Vladimir A Krapivin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1684 | ''[[:d:Q91474893|Anton Bannykh]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1685 | ''[[:d:Q91511426|Vadim A Baigildin]]'' | | | ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1686 | ''[[:d:Q91553359|Egor Chumakov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1687 | ''[[:d:Q91554634|Alexandra M Kalashnikova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1688 | ''[[:d:Q91571216|Irina A Silanteva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1689 | ''[[:d:Q91601930|Alexander S Vinogradov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1690 | ''[[:d:Q91625896|Marina A Zhukova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1691 | ''[[:d:Q91746107|Ivan M Kislyakov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1692 | ''[[:d:Q91762853|Andrey M Sarana]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1693 | ''[[:d:Q91766120|Andrey Belyaev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1694 | ''[[:d:Q91816395|Daniel Kachkin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1695 | ''[[:d:Q91816399|Aleksandr A Rubel]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1696 | ''[[:d:Q91869681|Denis Lebedev]]'' | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1697 | ''[[:d:Q91989586|Sofia Denisova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1698 | ''[[:d:Q92032326|Alexey Yu Dubovtsev]]'' | | | [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1699 | ''[[:d:Q92047740|Tatyana Rogoza]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1700 | ''[[:d:Q92052242|Evgeny Chupakhin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1701 | ''[[:d:Q92054249|Dmitry Kobylkov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1990" | 1990 | ''[[:d:Q27899309|Leningrad]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1702 | ''[[:d:Q92154535|Konstantin V Deriabin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1703 | ''[[:d:Q92197731|Valera Veryazov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1704 | ''[[:d:Q92256848|Ekaterina Salimova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q36188|Фрибур университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1705 | ''[[:d:Q92335118|Anna I Kuzminova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1706 | ''[[:d:Q92428111|Oksana G Kamyshatskaya]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1707 | ''[[:d:Q92445349|Olga Deyneka]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1708 | ''[[:d:Q92799137|Olga Kniazeva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1709 | ''[[:d:Q92841794|V. G. Kuznetsov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1710 | ''[[:d:Q92896229|Rinad S Minvaleev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1711 | ''[[:d:Q92934305|Lev Zelenkov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1712 | ''[[:d:Q92980231|Alexander Missyul]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1713 | ''[[:d:Q92982933|Nikolai Vavilov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q98420509|школа №30]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>[[математик]] | | | data-sort-value="2023" | 2023-09-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1714 | ''[[:d:Q93053703|Svetlana A Katkova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1715 | ''[[:d:Q93174336|Alexei Egorov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1716 | ''[[:d:Q93177047|Iuliia An]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |} {{Wikidata list end}} == Моны да карагыз == {{Портал|Шәхесләр|Мәгариф|Россия}} * [[Санкт-Петербург дәүләт университетын тәмамлаучылар исемлеге]] * [[Санкт-Петербург политехник университеты укытучылары һәм хезмәткәрләре исемлеге]] * [[Казан университеты укытучылары һәм хезмәткәрләре исемлеге]] [[Төркем:Санкт-Петербург дәүләт университеты|хезмәткәрләр]] [[Төркем:Санкт-Петербург вузлары укытучылары]] [[Төркем:Исемлекләр:Югары уку йортлары буенча шәхесләр]] 6pwak2bfbuykmv223flriaikddpkoxg 4 1390389 6001065 6000811 2026-08-16T17:50:06Z Баныу 35185 /* Таблица */ 6001065 wikitext text/x-wiki <div style="height: 300px; border: 1px solid black; overflow: auto; padding: 3px" > {{Userbox |id = [[Рәсем:Replacement filing cabinet.svg|40px|none|Архив]] |border-c = #aaaaaa |info-c = #f9f9f9 |info = '''[[Википедия:Проект:Төмән/Язылган мәкаләләр/Архив|Архив]]''' }} <!-- Астагы таблицага исемегезне һәм мәкаләне языгыз--> == Таблица == {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Катнашучы ! Мәкаләләр ! Исәп ! Баллар ! Урын |- |{{u|Fxan}} |[[Сәяси психология]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} |1 | | |- |{{u|Timlesj}} |[[Май (химия)]]{{*}} [[Кече планета]]{{*}} [[Беринг диңгезе]]{{*}} [[Везувий]]{{*}} [[Гоби (чүл)]]{{*}} [[Малабо]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} |6 | | |- |{{u|Iluzyash}} |[[Гарольд Ллойд]]{{*}} [[Сократның үлеме ]]{{*}} [[Санта-Клаус]]{{*}} [[Джеймс Бонд турында китаплар сериясе]]{{*}} [[Леопольд I (Изге Рим императоры)]]{{*}} [[Лаборатория]]{{*}} [[Ричард Бёртон (актёр)]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} |7 | | |- |{{u|Баныу}} |[[Чалгы ]]{{*}} [[Урак]]{{*}} [[Киндер сүсе]]{{*}} [[Җил тегермәне]]{{*}} [[Карт һәм диңгез]]{{*}} |5 | | |- |{{u|<!-- Исемегез-->}} |<!-- [[мәкалә исеме]]-->{{*}} <!-- [[мәкалә исеме]]-->{{*}} | | | |- |{{u|<!-- Исемегез-->}} |<!-- [[мәкалә исеме]]-->{{*}} <!-- [[мәкалә исеме]]-->{{*}} | | | |} hz9vkftyvxl3fekhrljfcxclyov67kp 6001093 6001065 2026-08-16T20:18:16Z Iluzyash 59849 6001093 wikitext text/x-wiki <div style="height: 300px; border: 1px solid black; overflow: auto; padding: 3px" > {{Userbox |id = [[Рәсем:Replacement filing cabinet.svg|40px|none|Архив]] |border-c = #aaaaaa |info-c = #f9f9f9 |info = '''[[Википедия:Проект:Төмән/Язылган мәкаләләр/Архив|Архив]]''' }} <!-- Астагы таблицага исемегезне һәм мәкаләне языгыз--> == Таблица == {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Катнашучы ! Мәкаләләр ! Исәп ! Баллар ! Урын |- |{{u|Fxan}} |[[Сәяси психология]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} |1 | | |- |{{u|Timlesj}} |[[Май (химия)]]{{*}} [[Кече планета]]{{*}} [[Беринг диңгезе]]{{*}} [[Везувий]]{{*}} [[Гоби (чүл)]]{{*}} [[Малабо]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} |6 | | |- |{{u|Iluzyash}} |[[Гарольд Ллойд]]{{*}} [[Сократның үлеме ]]{{*}} [[Санта-Клаус]]{{*}} [[Джеймс Бонд турында китаплар сериясе]]{{*}} [[Леопольд I (Изге Рим императоры)]]{{*}} [[Лаборатория]]{{*}} [[Ричард Бёртон (актёр)]]{{*}} [[Бонни Блэйр]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} |8 | | |- |{{u|Баныу}} |[[Чалгы ]]{{*}} [[Урак]]{{*}} [[Киндер сүсе]]{{*}} [[Җил тегермәне]]{{*}} [[Карт һәм диңгез]]{{*}} |5 | | |- |{{u|<!-- Исемегез-->}} |<!-- [[мәкалә исеме]]-->{{*}} <!-- [[мәкалә исеме]]-->{{*}} | | | |- |{{u|<!-- Исемегез-->}} |<!-- [[мәкалә исеме]]-->{{*}} <!-- [[мәкалә исеме]]-->{{*}} | | | |} pkn6m9w35lw75fc4ghjlgiylezrypdk 6001097 6001093 2026-08-16T20:45:49Z Iluzyash 59849 6001097 wikitext text/x-wiki <div style="height: 300px; border: 1px solid black; overflow: auto; padding: 3px" > {{Userbox |id = [[Рәсем:Replacement filing cabinet.svg|40px|none|Архив]] |border-c = #aaaaaa |info-c = #f9f9f9 |info = '''[[Википедия:Проект:Төмән/Язылган мәкаләләр/Архив|Архив]]''' }} <!-- Астагы таблицага исемегезне һәм мәкаләне языгыз--> == Таблица == {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Катнашучы ! Мәкаләләр ! Исәп ! Баллар ! Урын |- |{{u|Fxan}} |[[Сәяси психология]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} |1 | | |- |{{u|Timlesj}} |[[Май (химия)]]{{*}} [[Кече планета]]{{*}} [[Беринг диңгезе]]{{*}} [[Везувий]]{{*}} [[Гоби (чүл)]]{{*}} [[Малабо]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} |6 | | |- |{{u|Iluzyash}} |[[Гарольд Ллойд]]{{*}} [[Сократның үлеме ]]{{*}} [[Санта-Клаус]]{{*}} [[Джеймс Бонд турында китаплар сериясе]]{{*}} [[Леопольд I (Изге Рим императоры)]]{{*}} [[Лаборатория]]{{*}} [[Ричард Бёртон (актёр)]]{{*}} [[Бонни Блэйр]]{{*}} [[Юл билгесе]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} |9 | | |- |{{u|Баныу}} |[[Чалгы ]]{{*}} [[Урак]]{{*}} [[Киндер сүсе]]{{*}} [[Җил тегермәне]]{{*}} [[Карт һәм диңгез]]{{*}} |5 | | |- |{{u|<!-- Исемегез-->}} |<!-- [[мәкалә исеме]]-->{{*}} <!-- [[мәкалә исеме]]-->{{*}} | | | |- |{{u|<!-- Исемегез-->}} |<!-- [[мәкалә исеме]]-->{{*}} <!-- [[мәкалә исеме]]-->{{*}} | | | |} 6570l3kukqvphykp77iwibwz3smj371 0 1391601 6001115 6000524 2026-08-17T03:35:00Z Каюм Хордай 59574 Яңа төркем. 6001115 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Тизлеккә сусау ([[Инглиз теле|инглиз]]. Need for Speed)''' — ул 2015 елгы күпкулланучылы санак [[узыш уены]]. ''Ghost Games'' аны ясаган һәм ''[[Electronic Arts]]'' чыгарган. Ул 22 нче [[Тизлеккә сусау]] уены һәм франшизаны яңадан кабыза. ''Тизлеккә сусау'' күзәтүчеләрдән катнаш күзәтүләр алган. Алар уенның графикасын һәм түнеңне ([[Рус теле|урыс]]. тюнинг / кастомизация; [[Инглиз теле|инглиз]]. tuning / customization) мактаганнар. Әмма алар уенны тәнкыйтьләделәр, чөнки ул даими онлайн һәм аны туктату мөмкин түгел. Киләсе уен — [[Тизлеккә сусау Түләү]] (2017 елгы уен). == Уен барышы == Тизлеккә сусау Вентура Бэйдә, уйлап чыгарылган шәһәрдә, була. Бу шәһәр [[Лос-Анджелес]]тан нигезләнгән.<ref>{{Cite web|url=http://www.videogamer.com/ps4/need_for_speed/preview-3904.html|title=E3 2015: Need For Speed's E3 demo shines, but does it take vehicle customisation one step too far?|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304072847/http://www.videogamer.com/ps4/need_for_speed/preview-3904.html|archivedate=March 4, 2016|author=Scammell|first=David|date=June 18, 2015|work=VideoGamer.com|accessdate=October 27, 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://gamerant.com/need-for-speed-impressions-e3-2015-441/|title=E3 2015: Need for Speed Actually Looks as Good as Its Trailer|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151108131829/http://gamerant.com/need-for-speed-impressions-e3-2015-441/|archivedate=8 November 2015|author=Gates|first=Christopher|date=19 June 2015|work=Game Rant|accessdate=October 27, 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.gamespot.com/articles/need-for-speed-s-e3-2015-reboot-does-not-disappoin/1100-6428236/|title=Need For Speed's E3 2015 Reboot Does Not Disappoint|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151024074845/http://www.gamespot.com/articles/need-for-speed-s-e3-2015-reboot-does-not-disappoin/1100-6428236/|archivedate=October 24, 2015|author=Concepcion|first=Miguel|date=June 16, 2015|work=[[GameSpot]]|accessdate=October 27, 2015}}</ref> ''Тизлеккә сусау'' «ябыштыру редакторын ([[Инглиз теле|инглиз]]. Wrap Editor)» яңарткан һәм машина үзгәрешләре сериягә кайтканнар. == Хикәя == Уенчыдан тыш, хикәядә уендагы биш иконаларны тәэсирләндерергә теләүче биш персонаждар бар. Спайкның Магнус Вокерны очрашасы килә, Әйми Акира Накайны тәэсирләндерергә тели, Робен Рески Дәвелз төркемен очрашырга тели, Мәнүнең Кән Блокны тәэсирләндерәсе килә, ә Трэвес Шиничи Мороһошине очрашырга тели. Уен барышында уенчы акча һәм хөрмәт ала. Уенчы Магнус Вокерны җиңгәч, Спайк ачулана. Аның фикеречә, Спайк мөмкинлек алганчы, уенчы шул мөмкинлекне алган. Аннан соң ул тынычланды, чөнки Трэвес моны әйткән: әгәр уенчы күренсә, алар барысы да күренәчәк. Уенчы югары икона булгач, аның соңгы узыш Трэвес, Спайк, Әйми, Робен, Мәнү һәм икона узышларына каршы. Узыштан соң алар барысы да бергә төшереләләр; әмма үз чын шәхесен яшерү өчен, уенчы битлекне кигән. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} [[Төркем:2015 елгы санак уеннары]] [[Төркем:Electronic Arts санак уеннары]] [[Төркем:Фростбайт двигателен кулланган санак уеннары]] [[Төркем:Тулы хәрәкәтле видео кулланган санак уеннары]] [[Төркем:Күпкулланучылы һәм беркулланучылы санак уеннары]] [[Төркем:Тизлеккә сусау санак уеннары]] [[Төркем:Ачык дөньялы санак уеннары]] [[Төркем:PlayStation 4 өчен уеннар]] [[Төркем:Урам узышлары турында санак уеннары]] [[Төркем:Үз сериясен яңадан кабызган санак уеннары]] [[Төркем:Чын кешеләргә нигезләнгән санак уеннары]] [[Төркем:Швециядә булдырылган санак уеннары]] [[Төркем:Вакыйгалары Калифорниядә узган санак уеннары]] [[Төркем:Windows өчен уеннар]] [[Төркем:Xbox One өчен уеннар]] [[Төркем:Вакыйгалары Америка Кушма Штатларында узган санак уеннары]] [[Төркем:Вакыйгалары Америка Кушма Штатларында узган санак узыш уеннары]] [[Төркем:EA Гөтеборг булдырган санак уеннары]] [[Төркем:Санак узыш уеннары]] o93cd4p59o693t4fnexb1k6rb4ad62h 0 1492170 6001070 5987089 2026-08-16T18:20:00Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6001070 wikitext text/x-wiki '''Бумкхри''', ''Бумкхри Хәким'', ''Сангпо Бумтри'' (тибет.: ''sangs po bum 'khri'' — акыллы хөкемдар<ref>{{Cite web |url=https://www.zoroastrian.ru/node/411 |title=Павел Глоба "Митра - Бог Света и Разума" |access-date=2022-07-10 |archive-date=2014-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140129232058/http://zoroastrian.ru/node/411 |url-status=live }}</ref>) — [[Бон ()|бон динендә]] иң олы Илаһ, «булуның патшасы». Аның күзләре, колаклары, борыны һәм куллары юк, ә бары тик рухы бар дип саналган. Шулай да ул толымнарга үрелгән фирүзә чәчле ак ир кеше буларак сурәтләнгән<ref>[https://hosmo.ru/tibetskie-legendy-o-sotvorenii-mira/ Тибетские легенды о сотворении мира]</ref>. Космологик миф буенча Бумкхри баштан ук булмаган, ә дөнья йомыркасыннан туган. Кайбер тикшерүчеләр ([[Кузнецов, Бронислав Иванович|Кузнецов Б. И.]]) фикере буенча, Бумкхри Иран [[Ахура-Мазда]]сының Тибет проекциясе булып тора<ref>{{Cite web |url=https://bogoslov.ru/event/5591011 |title=Тибетский Буддизм. Часть I. Тибет до прихода буддизма |accessdate=2026-07-11 |archivedate=2024-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241201235738/https://bogoslov.ru/event/5591011 }}</ref>. Ул Илаһның символы булып [[бөркет]] булган. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bon.su/panteon/sangpo-bumtry/ Сангпо Бумтри] * [http://thangka-bon.com/osnovnyie-izobrazheniya-bon/sangpo-bumtri-1.html Сангпо Бумтри] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251008220832/http://thangka-bon.com/osnovnyie-izobrazheniya-bon/sangpo-bumtri-1.html |date=2025-10-08 }} [[Төркем:Илаһлар]] coc53citvi7gl9qqr39u4k78d8rm7jf 0 1492515 6001030 6000713 2026-08-16T13:02:15Z Каюм Хордай 59574 Яңа төркем. 6001030 wikitext text/x-wiki ''Бу мәкалә 2002 елгы [[санак уены]] турында. 2020 елгы ремейк турындагы мәкалә өчен [[Мафия: Камилләштерелгән басма|Мафия:]]'' [[Мафия: Камилләштерелгән басма|''Камилләштерелгән басма'']] ''мәкаләсен карагыз. Санак уеннары сериясе турындагы мәкалә өчен [[Мафия (санак уеннары сериясе)]] мәкаләсен карагыз.''{{Санак уены|Исеме=Мафия: Лост-Хевен шәһәре|Рәсем=Мафия Лост-Хевен шәһәре тышлыгы.jpg|Имза=Уенның тышлыгы|Уйлап табучы={{Байрак|Чехия}} [[2К Чех|Иллюжн Софтворкс]]|Чыгаручы={{Байрак|АКШ}} [[Гадеринг оф Девелоперс]]|Җитәкчеләр=[[Даниэль Вавра]]<br/> Пётр Вохозка|Сценарист=Даниэль Вавра|Композитор=Владимир Шимунек|Продюсер=Лукаш Курже|Программист=Дан Долежел|Рәссам=Павел Чижек|Платформа=[[Windows]]<br/> [[ПлейСтейшн 2]]<br/> [[Иксбокс (консоль)|Иксбокс]]<br/>|Уен төре=[[Сугышчан-маҗара уены]]|Чыгу көне={{Collapsible list |title=2002 ел, 29 август| <b>Windows</b><br/> [[Төньяк Америка]]: 2002 ел, 29 август<br/> [[Европа|Ауропа]]: 2002 ел, 6 сентябрь<br/> <b>ПлейСтейшн 2</b><br/> [[Төньяк Америка]] һәм [[Бөекбритания]]: 2004 ел, 4 февраль<br/> [[Европа|Ауропа]]: 2004 ел, 13 февраль<br/> <b>Иксбокс</b><br/> [[Төньяк Америка]]: 2004 ел, 12 март<br/> [[Бөекбритания]]: 2004 ел, 26 март<br/> [[Европа|Ауропа]]: 2004 ел, 2 апрель<br/> }}|Тәрҗемәләү=Стимда тәкъдим ителгән локализацияләр: [[инглизчә]], [[француз теле|французча]], [[алманча]], [[итальян теле|итальянча]], [[испан теле|испанча]], [[чех теле|чехча]], [[поляк теле|полякча]], [[урысча]]}} '''''Мафия: Лост-Хевен шәһәре''''' ([[инглиз]]. '''''Mafia: The City of Lost Heaven'''''; яки гади '''''Мафия'''''; инглиз. '''''Mafia''''') — ''[[2К Чех|Иллюжн Софтворкс]]'' тарафыннан булдырылган һәм ''[[Гадеринг оф Девелоперс]]'' тарафыннан чыгарылган 2002 елгы [[сугышчан-маҗара уены]]. Уен ''[[Microsoft Windows]]'' өчен 2002 елның августында чыккан һәм соңыннан 2004 елда ''[[ПлейСтейшн 2]]'' һәм ''[[Иксбокс (консоль)|Иксбокс]]'' платформаларына портланган. 1930 еллардагы Лост-Хевен исемле уйлап табылган [[Америка Кушма Штатлары|АКШ]] шәһәрендә урнашкан хикәя гангстерга әверелгән Томас Анджелоның Сальери җинаятьчел гаиләсендә үрләве һәм төшүе турында сөйли. Тәнкыйтьчеләр ''Мафия’нең'' ''Windows’тагы'' юрамасын җылы кабул иткәннәр һәм уенның катлаулы хикәясен һәм реализмын мактаганнар, ә шул ук вакытта ''[[ПлейСтейшн 2|ПлейСтейшн 2’гә]]'' һәм ''[[Иксбокс (консоль)|Иксбокска]]'' чыккан басмалар катнаш бәяләр алган. Уен ''[[2К Чех]]'' тарафыннан булдырылган һәм 2010 елның августында чыккан ''[[Мафия II]]'' исемле беренче дәвамы белән башланган ''Мафия'' сериясен башлады. ''Hangar 13'' серия өчен өстәмә өч уен уйлап тапты: 2016 елның октябрендә чыккан ''[[Мафия III]]'' исемле дәвамы, 2020 елның сентябрендә чыккан ''[[Мафия: Камилләштерелгән басма]]'' исемле беренче уенның ремейгы һәм 2025 елның августында чыккан ''[[Мафия: Туган як]]''. == Уен барышы == [[Файл:Мафия уен барышы.jpg|мини|251x251px|Уенчы Томми Анджелоны өченче зат күренеше белән контрольдә тота һәм машиналар яки җәмәгать транспорты кулланып ирекле хәрәкәт итә ала.|сулда]] ''Мафия’нең'' барышы үзенә машиналар йөртүне кертә (нигездә гади А ноктасыннан Ә ноктасына сәфәрләр һәм кайвакыт кугыннар һәм узышлар). Калган өлеш өченче зат күренешен кулланган хәрәкәткә һәм атышка нигезләнгән, ә алар үзләре кат-сценалар аша бер-берсенә бәйле. Шәһәрдән һәм авыл җиреннән тыш, уенчыларга шулай ук шәһәр аэропорты, музей, чиркәү, кунакханә, ташландык төрмә, рестораннар һәм Дон Сальериның бар-рестораны тәкъдим ителә. Аерым бүлекләрдә һава торышы һәм тәүлек вакыты төрле була ала, әмма һәр миссия дәвамында вакыт һәм һава торышы үзгәрми. [[Төркем:Санак уеннары]] [[Төркем:2002 елгы санак уеннары]] [[Төркем:2К Чех булдырган санак уеннары]] [[Төркем:2К чыгарган санак уеннары]] [[Төркем:Экшн-маҗара уеннары]] [[Төркем:Банк талау турында матур әдәбият]] [[Төркем:Гадеринг оф Девелоперс санак уеннары]] [[Төркем:Бөек депрессия турында санак уеннары]] [[Төркем:Мафия санак уеннары сериясенә караган уеннар]] [[Төркем:Ачык дөньялы санак уеннары]] [[Төркем:Оешкан җинаятьчелек турында санак уеннары]] [[Төркем:ПлейСтейшн 2 өчен чыгарылган санак уеннары]] [[Төркем:Беркулланучылы санак уеннары]] [[Төркем:Тэйк-Ту Интерактив санак уеннары]] [[Төркем:Чехиядә булдырылган санак уеннары]] [[Төркем:1930-елларда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:1932 елда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:1933 елда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:1935 елда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:1938 елда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:1951 елда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:Иллинойста урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:Вакыйгалары Америка Кушма Штатларында узган санак уеннары]] [[Төркем:Windows өчен уеннар]] [[Төркем:Итальян-америка мафиясе турында матур әдәбият]] [[Төркем:Шаһитларны яклау турында матур әдәбият]] [[Төркем:Иксбокс өчен чыгарылган санак уеннары]] orbk5pfk6wl71x2031g5dx202t98jiy 6001143 6001030 2026-08-17T08:31:00Z Каюм Хордай 59574 Мин төркемне өстәдем. 6001143 wikitext text/x-wiki ''Бу мәкалә 2002 елгы [[санак уены]] турында. 2020 елгы ремейк турындагы мәкалә өчен [[Мафия: Камилләштерелгән басма|Мафия:]]'' [[Мафия: Камилләштерелгән басма|''Камилләштерелгән басма'']] ''мәкаләсен карагыз. Санак уеннары сериясе турындагы мәкалә өчен [[Мафия (санак уеннары сериясе)]] мәкаләсен карагыз.''{{Санак уены|Исеме=Мафия: Лост-Хевен шәһәре|Рәсем=Мафия Лост-Хевен шәһәре тышлыгы.jpg|Имза=Уенның тышлыгы|Уйлап табучы={{Байрак|Чехия}} [[2К Чех|Иллюжн Софтворкс]]|Чыгаручы={{Байрак|АКШ}} [[Гадеринг оф Девелоперс]]|Җитәкчеләр=[[Даниэль Вавра]]<br/> Пётр Вохозка|Сценарист=Даниэль Вавра|Композитор=Владимир Шимунек|Продюсер=Лукаш Курже|Программист=Дан Долежел|Рәссам=Павел Чижек|Платформа=[[Windows]]<br/> [[ПлейСтейшн 2]]<br/> [[Иксбокс (консоль)|Иксбокс]]<br/>|Уен төре=[[Сугышчан-маҗара уены]]|Чыгу көне={{Collapsible list |title=2002 ел, 29 август| <b>Windows</b><br/> [[Төньяк Америка]]: 2002 ел, 29 август<br/> [[Европа|Ауропа]]: 2002 ел, 6 сентябрь<br/> <b>ПлейСтейшн 2</b><br/> [[Төньяк Америка]] һәм [[Бөекбритания]]: 2004 ел, 4 февраль<br/> [[Европа|Ауропа]]: 2004 ел, 13 февраль<br/> <b>Иксбокс</b><br/> [[Төньяк Америка]]: 2004 ел, 12 март<br/> [[Бөекбритания]]: 2004 ел, 26 март<br/> [[Европа|Ауропа]]: 2004 ел, 2 апрель<br/> }}|Тәрҗемәләү=Стимда тәкъдим ителгән локализацияләр: [[инглизчә]], [[француз теле|французча]], [[алманча]], [[итальян теле|итальянча]], [[испан теле|испанча]], [[чех теле|чехча]], [[поляк теле|полякча]], [[урысча]]}} '''''Мафия: Лост-Хевен шәһәре''''' ([[инглиз]]. '''''Mafia: The City of Lost Heaven'''''; яки гади '''''Мафия'''''; инглиз. '''''Mafia''''') — ''[[2К Чех|Иллюжн Софтворкс]]'' тарафыннан булдырылган һәм ''[[Гадеринг оф Девелоперс]]'' тарафыннан чыгарылган 2002 елгы [[сугышчан-маҗара уены]]. Уен ''[[Microsoft Windows]]'' өчен 2002 елның августында чыккан һәм соңыннан 2004 елда ''[[ПлейСтейшн 2]]'' һәм ''[[Иксбокс (консоль)|Иксбокс]]'' платформаларына портланган. 1930 еллардагы Лост-Хевен исемле уйлап табылган [[Америка Кушма Штатлары|АКШ]] шәһәрендә урнашкан хикәя гангстерга әверелгән Томас Анджелоның Сальери җинаятьчел гаиләсендә үрләве һәм төшүе турында сөйли. Тәнкыйтьчеләр ''Мафия’нең'' ''Windows’тагы'' юрамасын җылы кабул иткәннәр һәм уенның катлаулы хикәясен һәм реализмын мактаганнар, ә шул ук вакытта ''[[ПлейСтейшн 2|ПлейСтейшн 2’гә]]'' һәм ''[[Иксбокс (консоль)|Иксбокска]]'' чыккан басмалар катнаш бәяләр алган. Уен ''[[2К Чех]]'' тарафыннан булдырылган һәм 2010 елның августында чыккан ''[[Мафия II]]'' исемле беренче дәвамы белән башланган ''Мафия'' сериясен башлады. ''Hangar 13'' серия өчен өстәмә өч уен уйлап тапты: 2016 елның октябрендә чыккан ''[[Мафия III]]'' исемле дәвамы, 2020 елның сентябрендә чыккан ''[[Мафия: Камилләштерелгән басма]]'' исемле беренче уенның ремейгы һәм 2025 елның августында чыккан ''[[Мафия: Туган як]]''. == Уен барышы == [[Файл:Мафия уен барышы.jpg|мини|251x251px|Уенчы Томми Анджелоны өченче зат күренеше белән контрольдә тота һәм машиналар яки җәмәгать транспорты кулланып ирекле хәрәкәт итә ала.|сулда]] ''Мафия’нең'' барышы үзенә машиналар йөртүне кертә (нигездә гади А ноктасыннан Ә ноктасына сәфәрләр һәм кайвакыт кугыннар һәм узышлар). Калган өлеш өченче зат күренешен кулланган хәрәкәткә һәм атышка нигезләнгән, ә алар үзләре кат-сценалар аша бер-берсенә бәйле. Шәһәрдән һәм авыл җиреннән тыш, уенчыларга шулай ук шәһәр аэропорты, музей, чиркәү, кунакханә, ташландык төрмә, рестораннар һәм Дон Сальериның бар-рестораны тәкъдим ителә. Аерым бүлекләрдә һава торышы һәм тәүлек вакыты төрле була ала, әмма һәр миссия дәвамында вакыт һәм һава торышы үзгәрми. [[Төркем:Санак уеннары]] [[Төркем:2002 елгы санак уеннары]] [[Төркем:2К Чех булдырган санак уеннары]] [[Төркем:2К чыгарган санак уеннары]] [[Төркем:Экшн-маҗара уеннары]] [[Төркем:Банк талау турында матур әдәбият]] [[Төркем:Гадеринг оф Девелоперс санак уеннары]] [[Төркем:Бөек депрессия турында санак уеннары]] [[Төркем:Мафия санак уеннары сериясенә караган уеннар]] [[Төркем:Ачык дөньялы санак уеннары]] [[Төркем:Өченче зат шутерлары]] [[Төркем:Оешкан җинаятьчелек турында санак уеннары]] [[Төркем:ПлейСтейшн 2 өчен чыгарылган санак уеннары]] [[Төркем:Беркулланучылы санак уеннары]] [[Төркем:Тэйк-Ту Интерактив санак уеннары]] [[Төркем:Чехиядә булдырылган санак уеннары]] [[Төркем:1930-елларда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:1932 елда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:1933 елда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:1935 елда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:1938 елда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:1951 елда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:Иллинойста урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:Вакыйгалары Америка Кушма Штатларында узган санак уеннары]] [[Төркем:Windows өчен уеннар]] [[Төркем:Итальян-америка мафиясе турында матур әдәбият]] [[Төркем:Шаһитларны яклау турында матур әдәбият]] [[Төркем:Иксбокс өчен чыгарылган санак уеннары]] se21qvkqiwazc12j6qrsu84j73nbmm5 6001151 6001143 2026-08-17T10:40:28Z Каюм Хордай 59574 Мин өстәгән мәгълүмат Инглиз Википедиясендәге тиешле мәкаләдән тәрҗемә ителгән. 6001151 wikitext text/x-wiki ''Бу мәкалә 2002 елгы [[санак уены]] турында. 2020 елгы ремейк турындагы мәкалә өчен [[Мафия: Камилләштерелгән басма|Мафия:]]'' [[Мафия: Камилләштерелгән басма|''Камилләштерелгән басма'']] ''мәкаләсен карагыз. Санак уеннары сериясе турындагы мәкалә өчен [[Мафия (санак уеннары сериясе)]] мәкаләсен карагыз.''{{Санак уены|Исеме=Мафия: Лост-Хевен шәһәре|Рәсем=Мафия Лост-Хевен шәһәре тышлыгы.jpg|Имза=Уенның тышлыгы|Уйлап табучы={{Байрак|Чехия}} [[2К Чех|Иллюжн Софтворкс]]|Чыгаручы={{Байрак|АКШ}} [[Гадеринг оф Девелоперс]]|Җитәкчеләр=[[Даниэль Вавра]]<br/> Пётр Вохозка|Сценарист=Даниэль Вавра|Композитор=Владимир Шимунек|Продюсер=Лукаш Курже|Программист=Дан Долежел|Рәссам=Павел Чижек|Платформа=[[Windows]]<br/> [[ПлейСтейшн 2]]<br/> [[Иксбокс (консоль)|Иксбокс]]<br/>|Уен төре=[[Сугышчан-маҗара уены]]|Чыгу көне={{Collapsible list |title=2002 ел, 29 август| <b>Windows</b><br/> [[Төньяк Америка]]: 2002 ел, 29 август<br/> [[Европа|Ауропа]]: 2002 ел, 6 сентябрь<br/> <b>ПлейСтейшн 2</b><br/> [[Төньяк Америка]] һәм [[Бөекбритания]]: 2004 ел, 4 февраль<br/> [[Европа|Ауропа]]: 2004 ел, 13 февраль<br/> <b>Иксбокс</b><br/> [[Төньяк Америка]]: 2004 ел, 12 март<br/> [[Бөекбритания]]: 2004 ел, 26 март<br/> [[Европа|Ауропа]]: 2004 ел, 2 апрель<br/> }}|Тәрҗемәләү=Стимда тәкъдим ителгән локализацияләр: [[инглизчә]], [[француз теле|французча]], [[алманча]], [[итальян теле|итальянча]], [[испан теле|испанча]], [[чех теле|чехча]], [[поляк теле|полякча]], [[урысча]]}} '''''Мафия: Лост-Хевен шәһәре''''' ([[инглиз]]. '''''Mafia: The City of Lost Heaven'''''; яки гади '''''Мафия'''''; инглиз. '''''Mafia''''') — ''[[2К Чех|Иллюжн Софтворкс]]'' тарафыннан булдырылган һәм ''[[Гадеринг оф Девелоперс]]'' тарафыннан чыгарылган 2002 елгы [[сугышчан-маҗара уены]]. Уен ''[[Microsoft Windows]]'' өчен 2002 елның августында чыккан һәм соңыннан 2004 елда ''[[ПлейСтейшн 2]]'' һәм ''[[Иксбокс (консоль)|Иксбокс]]'' платформаларына портланган. 1930 еллардагы Лост-Хевен исемле уйлап табылган [[Америка Кушма Штатлары|АКШ]] шәһәрендә урнашкан хикәя гангстерга әверелгән Томас Анджелоның Сальери җинаятьчел гаиләсендә үрләве һәм төшүе турында сөйли. Тәнкыйтьчеләр ''Мафия’нең'' ''Windows’тагы'' юрамасын җылы кабул иткәннәр һәм уенның катлаулы хикәясен һәм реализмын мактаганнар, ә шул ук вакытта ''[[ПлейСтейшн 2|ПлейСтейшн 2’гә]]'' һәм ''[[Иксбокс (консоль)|Иксбокска]]'' чыккан басмалар катнаш бәяләр алган. Уен ''[[2К Чех]]'' тарафыннан булдырылган һәм 2010 елның августында чыккан ''[[Мафия II]]'' исемле беренче дәвамы белән башланган ''Мафия'' сериясен башлады. ''Hangar 13'' серия өчен өстәмә өч уен уйлап тапты: 2016 елның октябрендә чыккан ''[[Мафия III]]'' исемле дәвамы, 2020 елның сентябрендә чыккан ''[[Мафия: Камилләштерелгән басма]]'' исемле беренче уенның ремейгы һәм 2025 елның августында чыккан ''[[Мафия: Туган як]]''. == Уен барышы == [[Файл:Мафия уен барышы.jpg|мини|251x251px|Уенчы Томми Анджелоны өченче зат күренеше белән контрольдә тота һәм машиналар яки җәмәгать транспорты кулланып ирекле хәрәкәт итә ала.|сулда]] ''Мафия’нең'' барышы үзенә машиналар йөртүне кертә (нигездә гади А ноктасыннан Ә ноктасына сәфәрләр һәм кайвакыт кугыннар һәм узышлар). Калган өлеш өченче зат күренешен кулланган хәрәкәткә һәм атышка нигезләнгән, ә алар үзләре кат-сценалар аша бер-берсенә бәйле. Шәһәрдән һәм авыл җиреннән тыш, уенчыларга шулай ук шәһәр аэропорты, музей, чиркәү, кунакханә, ташландык төрмә, рестораннар һәм Дон Сальериның бар-рестораны тәкъдим ителә. Аерым бүлекләрдә һава торышы һәм тәүлек вакыты төрле була ала, әмма һәр миссия дәвамында вакыт һәм һава торышы үзгәрми. Уенчы ''Мафия’дә'' 51 машинаны шәһәр аша йөртә ала, ә уенчы төп режимнан соң ачыла торган өстәмә режимны узганда, шул машиналарга 19 өстәмә машина (алар арасында 5 узыш машинасы) өстәлә ала. Автомобильләр акрынлап ачыла – уенның башында 1920-еллардагы модельләр шәһәр урамнарында йөри, ә 1930-елларның башындагы модельләр соңыннан пәйда була. Барлык транспорт чаралары тиешле чордагы чын машиналарга нигезләнгән, әмма аларның исемнәре һәм кыяфәте лицензион мәсьәләләр аркасында үзгәртелгән. Полиция уенчылар тизлекне арттыру һәм кызыл утка чыгу кебек бозулар өчен тоткарлый, ә бәрелешләр уенчы идарә иткән каһарманга зыян китерә. Лост-Хевен тимер юлының [[Трамвай|трамвае]] һәм [[Метрополитен|метрополитены]] кебек үк башка транспорт чаралары ачык булса да, уенчы аларны юлчы буларак кына куллана ала, ә йөртү функциясе юк. [[Төркем:Санак уеннары]] [[Төркем:2002 елгы санак уеннары]] [[Төркем:2К Чех булдырган санак уеннары]] [[Төркем:2К чыгарган санак уеннары]] [[Төркем:Экшн-маҗара уеннары]] [[Төркем:Банк талау турында матур әдәбият]] [[Төркем:Гадеринг оф Девелоперс санак уеннары]] [[Төркем:Бөек депрессия турында санак уеннары]] [[Төркем:Мафия санак уеннары сериясенә караган уеннар]] [[Төркем:Ачык дөньялы санак уеннары]] [[Төркем:Өченче зат шутерлары]] [[Төркем:Оешкан җинаятьчелек турында санак уеннары]] [[Төркем:ПлейСтейшн 2 өчен чыгарылган санак уеннары]] [[Төркем:Беркулланучылы санак уеннары]] [[Төркем:Тэйк-Ту Интерактив санак уеннары]] [[Төркем:Чехиядә булдырылган санак уеннары]] [[Төркем:1930-елларда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:1932 елда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:1933 елда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:1935 елда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:1938 елда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:1951 елда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:Иллинойста урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:Вакыйгалары Америка Кушма Штатларында узган санак уеннары]] [[Төркем:Windows өчен уеннар]] [[Төркем:Итальян-америка мафиясе турында матур әдәбият]] [[Төркем:Шаһитларны яклау турында матур әдәбият]] [[Төркем:Иксбокс өчен чыгарылган санак уеннары]] 6i9btqzlizot9c9jwmwl4hqefvf1x2s 6001158 6001151 2026-08-17T11:14:07Z Каюм Хордай 59574 6001158 wikitext text/x-wiki ''Бу мәкалә 2002 елгы [[санак уены]] турында. 2020 елгы ремейк турындагы мәкалә өчен [[Мафия: Камилләштерелгән басма|Мафия:]]'' [[Мафия: Камилләштерелгән басма|''Камилләштерелгән басма'']] ''мәкаләсен карагыз. Санак уеннары сериясе турындагы мәкалә өчен [[Мафия (санак уеннары сериясе)]] мәкаләсен карагыз.''{{Санак уены|Исеме=Мафия: Лост-Хевен шәһәре|Рәсем=Мафия Лост-Хевен шәһәре тышлыгы.jpg|Имза=Уенның тышлыгы|Уйлап табучы={{Байрак|Чехия}} [[2К Чех|Иллюжн Софтворкс]]|Чыгаручы={{Байрак|АКШ}} [[Гадеринг оф Девелоперс]]|Җитәкчеләр=[[Даниэль Вавра]]<br/> Пётр Вохозка|Сценарист=Даниэль Вавра|Композитор=Владимир Шимунек|Продюсер=Лукаш Курже|Программист=Дан Долежел|Рәссам=Павел Чижек|Платформа=[[Windows]]<br/> [[ПлейСтейшн 2]]<br/> [[Иксбокс (консоль)|Иксбокс]]<br/>|Уен төре=[[Сугышчан-маҗара уены]]|Чыгу көне={{Collapsible list |title=2002 ел, 29 август| <b>Windows</b><br/> [[Төньяк Америка]]: 2002 ел, 29 август<br/> [[Европа|Ауропа]]: 2002 ел, 6 сентябрь<br/> <b>ПлейСтейшн 2</b><br/> [[Төньяк Америка]] һәм [[Бөекбритания]]: 2004 ел, 4 февраль<br/> [[Европа|Ауропа]]: 2004 ел, 13 февраль<br/> <b>Иксбокс</b><br/> [[Төньяк Америка]]: 2004 ел, 12 март<br/> [[Бөекбритания]]: 2004 ел, 26 март<br/> [[Европа|Ауропа]]: 2004 ел, 2 апрель<br/> }}|Тәрҗемәләү=Стимда тәкъдим ителгән локализацияләр: [[инглизчә]], [[француз теле|французча]], [[алманча]], [[итальян теле|итальянча]], [[испан теле|испанча]], [[чех теле|чехча]], [[поляк теле|полякча]], [[урысча]]}} '''''Мафия: Лост-Хевен шәһәре''''' ([[инглиз]]. '''''Mafia: The City of Lost Heaven'''''; яки гади '''''Мафия'''''; инглиз. '''''Mafia''''') — ''[[2К Чех|Иллюжн Софтворкс]]'' тарафыннан булдырылган һәм ''[[Гадеринг оф Девелоперс]]'' тарафыннан чыгарылган 2002 елгы [[сугышчан-маҗара уены]]. Уен ''[[Microsoft Windows]]'' өчен 2002 елның августында чыккан һәм соңыннан 2004 елда ''[[ПлейСтейшн 2]]'' һәм ''[[Иксбокс (консоль)|Иксбокс]]'' платформаларына портланган. 1930 еллардагы Лост-Хевен исемле уйлап табылган [[Америка Кушма Штатлары|АКШ]] шәһәрендә урнашкан хикәя гангстерга әверелгән Томас Анджелоның Сальери җинаятьчел гаиләсендә үрләве һәм төшүе турында сөйли. Тәнкыйтьчеләр ''Мафия’нең'' ''Windows’тагы'' юрамасын җылы кабул иткәннәр һәм уенның катлаулы хикәясен һәм реализмын мактаганнар, ә шул ук вакытта ''[[ПлейСтейшн 2|ПлейСтейшн 2’гә]]'' һәм ''[[Иксбокс (консоль)|Иксбокска]]'' чыккан басмалар катнаш бәяләр алган. Уен ''[[2К Чех]]'' тарафыннан булдырылган һәм 2010 елның августында чыккан ''[[Мафия II]]'' исемле беренче дәвамы белән башланган ''Мафия'' сериясен башлады. ''Hangar 13'' серия өчен өстәмә өч уен уйлап тапты: 2016 елның октябрендә чыккан ''[[Мафия III]]'' исемле дәвамы, 2020 елның сентябрендә чыккан ''[[Мафия: Камилләштерелгән басма]]'' исемле беренче уенның ремейгы һәм 2025 елның августында чыккан ''[[Мафия: Туган як]]''. == Уен барышы == [[Файл:Мафия уен барышы.jpg|мини|251x251px|Уенчы Томми Анджелоны өченче зат күренеше белән контрольдә тота һәм машиналар яки җәмәгать транспорты кулланып ирекле хәрәкәт итә ала.|сулда]] ''Мафия’нең'' барышы үзенә машиналар йөртүне кертә (нигездә гади А ноктасыннан Ә ноктасына сәфәрләр һәм кайвакыт кугыннар һәм узышлар). Калган өлеш өченче зат күренешен кулланган хәрәкәткә һәм атышка нигезләнгән, ә алар үзләре кат-сценалар аша бер-берсенә бәйле. Шәһәрдән һәм авыл җиреннән тыш, уенчыларга шулай ук шәһәр аэропорты, музей, чиркәү, кунакханә, ташландык төрмә, рестораннар һәм Дон Сальериның бар-рестораны тәкъдим ителә. Аерым бүлекләрдә һава торышы һәм тәүлек вакыты төрле була ала, әмма һәр миссия дәвамында вакыт һәм һава торышы үзгәрми. Уенчы ''Мафия’дә'' 51 машинаны шәһәр аша йөртә ала, ә уенчы төп режимнан соң ачыла торган өстәмә режимны узганда, шул машиналарга 19 өстәмә машина (алар арасында 5 узыш машинасы) өстәлә ала. Автомобильләр акрынлап ачыла – уенның башында 1920-еллардагы модельләр шәһәр урамнарында йөри, ә 1930-елларның башындагы модельләр соңыннан пәйда була. Барлык транспорт чаралары тиешле чордагы чын машиналарга нигезләнгән, әмма аларның исемнәре һәм кыяфәте лицензион мәсьәләләр аркасында үзгәртелгән. [[Файл:Мафия 1 автомобиль кугыны.jpg|мини|287x287пкс|Мореллоның лимузины артыннан кугын. Сэм Поли белән Томми контрольдә тоткан машинадан тәрәзәләр аша аталар.]] Полиция уенчылар тизлекне арттыру һәм кызыл утка чыгу кебек бозулар өчен тоткарлый, ә бәрелешләр уенчы идарә иткән каһарманга зыян китерә. Лост-Хевен тимер юлының [[Трамвай|трамвае]] һәм [[Метрополитен|метрополитены]] кебек үк башка транспорт чаралары ачык булса да, уенчы аларны юлчы буларак кына куллана ала, ә йөртү функциясе юк. [[Төркем:Санак уеннары]] [[Төркем:2002 елгы санак уеннары]] [[Төркем:2К Чех булдырган санак уеннары]] [[Төркем:2К чыгарган санак уеннары]] [[Төркем:Экшн-маҗара уеннары]] [[Төркем:Банк талау турында матур әдәбият]] [[Төркем:Гадеринг оф Девелоперс санак уеннары]] [[Төркем:Бөек депрессия турында санак уеннары]] [[Төркем:Мафия санак уеннары сериясенә караган уеннар]] [[Төркем:Ачык дөньялы санак уеннары]] [[Төркем:Өченче зат шутерлары]] [[Төркем:Оешкан җинаятьчелек турында санак уеннары]] [[Төркем:ПлейСтейшн 2 өчен чыгарылган санак уеннары]] [[Төркем:Беркулланучылы санак уеннары]] [[Төркем:Тэйк-Ту Интерактив санак уеннары]] [[Төркем:Чехиядә булдырылган санак уеннары]] [[Төркем:1930-елларда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:1932 елда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:1933 елда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:1935 елда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:1938 елда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:1951 елда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:Иллинойста урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:Вакыйгалары Америка Кушма Штатларында узган санак уеннары]] [[Төркем:Windows өчен уеннар]] [[Төркем:Итальян-америка мафиясе турында матур әдәбият]] [[Төркем:Шаһитларны яклау турында матур әдәбият]] [[Төркем:Иксбокс өчен чыгарылган санак уеннары]] qofylw1gshxzlbqa2iabs65ydf9qw71 6 1492522 6001154 5996539 2026-08-17T10:56:52Z Каюм Хордай 59574 6001154 wikitext text/x-wiki == Тасвирлама == Тасвирлама: Мафия’нең типик уен барышы<br/> Автор яки авторлык хокукына июче: [[2К Чех|Иллюжн Софтворкс]]<br/> Чыганак: https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mafia_Gameplay.jpg <br/>Мәкалә: [[Мафия: Лост-Хевен шәһәре]]<br/> Максат: [[Мафия: Лост-Хевен шәһәре]] уенының барышын күрсәтү өчен.<br/> Алмаштыру мөмкинлеге: к.м.т.(кулланырга мөмкин түгел)<br/> Минималь файдалану: бу бер мәкаләдә генә кулланылачак.<br/> Коммерция мөмкинлекләренә хөрмәт: к.м.т. == Лицензияләү == {{subst:ET}} fkuasxajfkc3ot75ajexwh31h1aiga6 6001155 6001154 2026-08-17T11:03:02Z Каюм Хордай 59574 Мин "Лицензияләү" текстын өстәдем. 6001155 wikitext text/x-wiki == Тасвирлама == Тасвирлама: Мафия’нең типик уен барышы<br/> Автор яки авторлык хокукына июче: [[2К Чех|Иллюжн Софтворкс]]<br/> Чыганак: https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mafia_Gameplay.jpg <br/>Мәкалә: [[Мафия: Лост-Хевен шәһәре]]<br/> Максат: [[Мафия: Лост-Хевен шәһәре]] уенының барышын күрсәтү өчен.<br/> Алмаштыру мөмкинлеге: к.м.т.(кулланырга мөмкин түгел)<br/> Минималь файдалану: бу бер мәкаләдә генә кулланылачак.<br/> Коммерция мөмкинлекләренә хөрмәт: к.м.т. == Лицензияләү == Бу [[Санак уены|санак уеныннан]] алынган экран сурәте һәм мөгаен, авторлык хокукы [[Санак уеннары булдыручысы|булдыручыга]] һәм чыгаручыга карыйдыр. [[Википедия:Намуслы куллану шартлары|Википедиянең намуслы куллану шартлары]] буенча, бу сурәтнең түбән резолюцияле күчермәсен [[Татар Википедиясе|Татар Википедиясендә]] уенны(яки уен белән бәйле булган башка тәфсилне) тану өчен кулланырга мөмкин. Сурәтнең кулланылуының башка ысуллары авторлык хокукларын бозу булырга мөмкин. Күбрәк мәгълүмат өчен, [[Википедия:Намуслы куллану шартлары]] мәкаләсен карагыз. bccyusesxtuqt1x6folg536xs3y7dn4 0 1492593 6001043 6000504 2026-08-16T15:46:38Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6001043 wikitext text/x-wiki {{Универсаль калып}} '''Беринг диңгезе''' ({{lang-en|Bering Sea}}) — [[Тын океан|Тын океанның]] төньягында [[Алеут утраулары|Алеут]] һәм [[Командор утраулары|Командор]] утраулары белән аерылган кырый диңгез. Төньякта [[Беринг бугазы]] аша [[Чукот диңгезе]] һәм [[Төньяк Боз океаны]] белән тоташа. Диңгез планетадагы иң зур коры җир массивларын — [[Евразия]] белән [[Америка (дөнья кисәге)|Американы]] аерып тора. Диңгез акваториясе аша даталар алмаштыру сызыгы уза. Беринг диңгезе [[Россия]] һәм [[Америка Кушма Штатлары|АКШ]] ярларын юа. Диңгез биоресурслары бу ике илнең махсус икътисади зоналарында, шулай ук халыкара суларда — диңгезнең үзәк өлешендәге анклавта урнашкан. Кайбер климат, географик, гидрохимик һәм башка факторларның туры килүе аркасында Беринг диңгезе Бөтендөнья океанында су биоресурсларын тотуның иң бай районнарыннан берсе булып тора. Шул ук вакытта диңгезнең иң бай төньяк-көнчыгыш өлеше АКШның махсус экономзонасында ята. == Тарих == Күпчелек галимнәр фикеренчә, соңгы бозлык чорында диңгез тигезлеге кешеләргә Азиядән Төньяк Америкага Берингия аша — хәзерге Беринг бугазы урынындагы коры җир аша җәяү көнчыгышка күченергә мөмкинлек бирерлек дәрәҗәдә түбән булган. Башка хайваннар ике якка да күченгән. [[Файл:1833-map-BobrovoeMore.png|сулда|мини|Кондыз диңгезе, 1833|239x239пкс]] === Этимология === XVIII гасыр карталарында диңгез ''Камчатка'', яки ''Кондыз диңгезе'' дип аталган<ref name="wdl_129">{{cite web|url=https://www.wdl.org/ru/item/126/|title=Карта новых открытий в Восточном океане, 1781 г.|author=|date=|lang=ru|website=www.wdl.org|access-date=2020-08-19|url-status=live|archive-url=https://www.webcitation.org/6ERgVnbSf?url=https://www.wdl.org/ru/item/126/|archive-date=2013-02-15|accessdate=2026-08-12|archivedate=2009-04-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090425162211/https://www.wdl.org/ru/item/126/}} на сайте Мировой цифровой библиотеки</ref>. Шул ук вакытта «кондыз» дигәндә монда яшәүче диңгез камасы (калан) күздә тотыла. Каланның кыйммәтле күреге русларның Беринг диңгезен беренче тапкыр үзләштерүенә сәбәп була. Алга таба диңгезнең исеме диңгезче [[Витус Беринг]] хөрмәтенә үзгәртелә, аның җитәкчелегендә диңгез 1725—1743 елларда тикшерелә<ref name="Викитека ВЭС">Берингово море // Военная энциклопедия : [в 18 т.] / под ред. В. Ф. Новицкого … [и др.]. — <abbr>СПб.</abbr> ; [<abbr>М.</abbr>] : <abbr>Тип.</abbr> т-ва И. Д. Сытина, 1911—1915.</ref>. Диңгезне [[Төньяк Боз океаны]] белән тоташтыручы [[Беринг бугазы]] да аның исеме белән аталган. Беренче тапкыр ''Беринг диңгезе'' атамасы XIX гасыр башында француз географы Шарль Пьер Флиорье тарафыннан тәкъдим ителә, ләкин кулланышка бары тик 1818 елда гына рус диңгезчесе Василий Головнин тарафыннан кертелә<ref name="Викитека ВЭС">Берингово море // Военная энциклопедия : [в 18 т.] / под ред. В. Ф. Новицкого … [и др.]. — <abbr>СПб.</abbr> ; [<abbr>М.</abbr>] : <abbr>Тип.</abbr> т-ва И. Д. Сытина, 1911—1915.</ref><ref>''Леонтьев В. В., Новикова К. А.'' Берингово море &#x2F;&#x2F; Топонимический словарь Северо-Востока СССР&#x2F; науч. ред. Г. А. Меновщиков; ДВО АН СССР. Сев.-Вост. комплекс. НИИ. Лаб. археологии, истории и этнографии. — Магадан: Магад. кн. изд-во, 1989. — С. 86. — 15 000 экз. — <nowiki>ISBN 5-7581-0044-7</nowiki>.</ref>. Россия империясенең 1833 елгы Яңа географик юл картасында ул Кондыз диңгез дип тә күрсәтелгән.[[Файл:Рюрик_у_острова_Святого_Павла.jpg|мини|«Рюрик» бригы Изге Павел утравы янында, Людвиг Хорис рәсеме (акварель).|сулда|239x239пкс]] === Хәзерге тарих === 1990 елның 1 июнендә Вашингтонда [[Эдуард Шеварднадзе]], ул вакытта ССРБның тышкы эшләр министры, АКШ Дәүләт сәркатибе [[Җеймс Бейкер|Джеймс Бейкер]] белән берлектә Шеварднадзе — Бейкерның аергыч сызыгы буенча Берингов диңгезе акваториясен АКШка тапшыру турындагы килешүне имзалый. == Физик-географик урыны == Мәйданы 2,26—2,31 млн км²<ref name=":0">''Шунтов В. П.'' Биология дальневосточных морей России &#x2F; Государственный комитет Российской Федерации по рыболовству, Тихоокеанский научно-исследовательский рыбохозяйственный центр (ТИНРО-центр). — Владивосток: ТИНРО-центр, 2001.— Т. 1. — 579 с. — 1000 экз. — <nowiki>ISBN 5-89-131-023-6</nowiki>.</ref>. Уртача тирәнлеге — 1640 метр, максималь тирәнлеге — 4420 метр<ref name=":0" />. Диңгезнең озынлыгы төньяктан көньякка — 1683 км, көнчыгыштан көнбатышка — 2389 км<ref name=":0" />. Су күләме — 3690—3800 мең км³<ref name=":0" />. Су җыю мәйданы — 1,7 млн км. Беринг диңгезе — кырый диңгез. Ул [[Тын океан|Тын океанның]] төньяк өлешендә урнашкан һәм Евразия һәм Төньяк Америка континентларын аерып тора. Төньяк-көнбатышта аны Төньяк Камчатка, Коряк таулыгы һәм Чукотка яр буйлары; төньяк-көнчыгышта — Көнбатыш Аляска яр буйлары чикли. Диңгезнең көньяк чиге көньякка таба кәкре гигант дуга хасил итүче һәм аны Тын океанның ачык акваторияләреннән аерып торучы [[Командор утраулары|Командор]] һәм [[Алеут утраулары|Алеут]] утраулары чылбыры буйлап уза. Төньякта Беринг бугазы аша ул Төньяк Боз океаны белән, ә көньякта Командор-Алеут тезмәсе чылбырындагы күп санлы бугазлар аша Тын океан белән тоташа. Диңгез ярында култыклар һәм борыннар күп. Россия яр буенда эре култыклар: Анадыр, Карагин, Олютор, Корфа, Креста; Америка яр буенда: Нортон, Бристоль, Кускоквим. Нигездә диңгез чигендә урнашкан утраулар: * АКШ территориясе ([[Аляска]] штаты): Прибылов утраулары, [[Алеут утраулары]], Диомид утраулары (көнчыгыш — Крузенштерн утравы), Изге Лаврентий утравы, Нунивак, Кинг утравы, Изге Матвей утравы. * Россия территориясе. [[Чукотка автономияле округы|Чукотка АО]]: Диомид утраулары (көнбатыштагысы — Ратманов утравы). [[Камчатка крае]]: [[Командор утраулары]], Карагин утравы. [[Файл:Unnamed_Road,_Chukotskiy,_Russia,_689201_-_panoramio_-_Шабанов.jpg|мини|239x239px|Беринг диңгезенең Анадыр култыгы|сулда]]Төньяк Америка ярлары буенда урнашкан Этолин бугазы (60°20' т. к., 165°10' кб. к.) 1821 елда Адольф Этолин һәм Василий Хромченко тарафыннан ачыла; Иван Крузенштерн тарафыннан Адольф Этолин хөрмәтенә атала<ref>''Масленников Б. Г.'' Морская карта рассказывает &#x2F; Под ред. Н. И. Смирнова. — 2-е изд., перераб. и доп. — <abbr>М.</abbr>: Воениздат, 1986. — 386 с. — 35 000 экз.</ref>. Диңгезгә зур елгалар — Юкон һәм [[Анадыр (елга)|Анадырь]], шулай ук Агиапук коя. Акватория өстендә һава температурасы җәй көне +7... +10 °C һәм кышын -1 °-23 ° C кадәр җитә. Тозлылыгы 33-34, 7‰. Ел саен сентябрь ахырыннан боз хасил була, ул июльдә эри. Диңгез өслеге ([[Беринг бугазы|Беринг бугазыннан]] тыш) ел саен ун ай чамасы боз белән капланган (биш ай чамасы — диңгезнең төньяк яртысы, җиде ай чамасы, ноябрьдән майга кадәр — диңгезнең төньяк өчтән бере). Лаврентий култыгы кайбер елларда боздан бөтенләй чистартылмый. Беринг бугазының көнбатыш өлешендә агым китергән бозлар хәтта августта да очрашырга мөмкин<ref>{{книга|автор=Леонов А. К.|язык=ru|заглавие=Региональная океанография|место=Л.|издательство=Гидрометеоиздат|год=1960|том=1|страницы=164}}</ref>. == Төпнең рельефы == Диңгез төбе ике тигез өлешкә бүленә: көньяк-көнбатыш тирән сулы һәм төньяк-көнчыгыш сай сулы, озынлыгы 700 км дан артык булган шельфта урнашкан, һәм көньяк-көнбатыш, тирән сулы, тирәнлеге 4 км га кадәр җитә<ref name=":0" />. Бу зоналар шартлы рәвештә изобата буенча 200 метрга бүленәләр. Шельфтан океан төбенә күчү текә материк тау битлеге буйлап уза. Диңгезнең максималь тирәнлеге (4151 метр) диңгезнең көньягында координаталары 54° т. к. к.171° к. б. булган ноктада теркәлгән. Беринг диңгезенең тирән сулы өлеше Ширшов һәм Бауэрс су асты сыртлары белән 3 казанлыкка: Алеут, яки Үзәк, Бауэрс һәм Командор казанлыкларына бүленгән<ref>{{cite web|url=http://esimo.oceanography.ru/esp1/index.php?sea_code=7&section=2&menu_code=1307|title=Рельеф дна Берингова моря|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200716021400/http://esimo.oceanography.ru/esp1/index.php?sea_code=7&section=2&menu_code=1307|archivedate=2020-07-16|author=|date=|lang=ru|website=esimo.oceanography.ru|url-status=live}}</ref>. Диңгез төбе терриген явым-төшемнәр — шельф зонасында ком, вак таш, [[Известьташ|ракушечник]] һәм тирән сулы урыннарда соры яки яшел төстәге диатом ләм белән капланган. == Температура режимы һәм тозлылык == [[Файл:Noaa-walrus17.jpg|мини|270x270px|Беринг диңгезе уртасындагы боздагы моржлар]]Чагыштырмача сай сулар һәм Беринг бугазының киңлеге зур булмаганга күрә, Беринг диңгезенә арктик суларның керү интенсивлыгы зур түгел — нибары 0,2 км³/с һәм диңгездәге су алмашының 5% тан артмый. Шуңа күрә Төньяк Боз океанының гидрологиягә йогынтысы зур түгел<ref name=":0">''Шунтов В. П.'' Биология дальневосточных морей России &#x2F; Государственный комитет Российской Федерации по рыболовству, Тихоокеанский научно-исследовательский рыбохозяйственный центр (ТИНРО-центр). — Владивосток: ТИНРО-центр, 2001.— Т. 1. — 579 с. — 1000 экз. — <nowiki>ISBN 5-89-131-023-6</nowiki>.</ref>. Шул ук вакытта Командор-Алеут һәм Камчатка бугазларының шактый аркылы киселеше һәм тирәнлеге Тын океан белән ирекле су алмашуга китерә<ref name=":0" />. Көнчыгыш Алеут бугазларының сайлыгы аркасында диңгезнең океаннан аерымлыгы көнбатыштан көнчыгышка таба кискен арта<ref name=":0" />. Диңгезнең бөтен акваториясе буйлап өске су массасы (25-50 метр тирәнлеккә кадәр) җәй көне 7-10 °C температурага ия; кышын температура −1,7-3 °C кадәр төшә. Бу катламның тозлылыгы 22-32 промилле тәшкил итә. Арадаш су массасы (50 дән 150—200 м катламы) салкынрак: ел фасыллары буенча аз үзгәрә торган температура якынча -1,7 °C, тозлылыгы — 33,7-34,0‰. Түбәнрәк, 1000 м га кадәр тирәнлектә температуралары 2,5-4,0 °C, тозлылыгы 33,7-34,3 ‰ булган җылырак су массасы урнашкан. == Фауна == Диңгездә гидробионтларның таралуы турыдан-туры төп рельефына бәйле<ref name=":0">''Шунтов В. П.'' Биология дальневосточных морей России &#x2F; Государственный комитет Российской Федерации по рыболовству, Тихоокеанский научно-исследовательский рыбохозяйственный центр (ТИНРО-центр). — Владивосток: ТИНРО-центр, 2001.— Т. 1. — 579 с. — 1000 экз. — <nowiki>ISBN 5-89-131-023-6</nowiki>.</ref>. Беринг диңгезендә 65 балык гаиләсенең 402 төре яши, шул исәптән үгезләрнең 9 төре, сөләйман балыкларының 7 төре, бельдюговыйларның 5 төре, камбаловыйларның 4 төре һәм башкалар. Шулардан 50 төр һәм 14 гаилә — промысел балыклары. Крабларның 4 төре, диңгез кысласының 4 төре, башаяклы моллюскларның 2 төре промысел объектлары булып хезмәт итә. Беринг диңгезенең төп диңгез [[Имезүчеләр|имезүчеләре]] булып [[ишкәкаяклылар]] төркемендәге хайваннар тора: боҗралы нерпа (акиба), гади тюлень (ларга), диңгез куяны (лахтак), буйлы тюлень һәм Тын океан [[Морж|моржы]]. Китсыманнардан — нарвал, соры кит, Гренландия киты, бөкре кит, финвал, Япон киты, сейвал, төньяк зәңгәр кит. Моржлар һәм тюленьнәр Чукотка яр буйларында ятаклар хасил итә. == Искәрмәләр == <references responsive="" /> == Әдәбият == * {{ВТ-ЭСБЕ|Берингово море}} * ''Шлямин Б. А.'' Берингово море. — {{М.}}: Госгеографгиз, 1958. — 96 с.: ил. * ''Шамраев Ю. И., Шишкина Л. А.'' Океанология. — {{Л.}}: Гидрометеоиздат, 1980. * ''Масленников Б. Г.'' Морская карта рассказывает &#x2F; Под ред. Н. И. Смирнова. — 2-е изд., перераб. и доп. — <abbr>М.</abbr>: Воениздат, 1986. — 386 с. — 35 000 экз. * ''Андрияшев А. П.'' Очерк зоогеографии и происхождения фауны рыб Берингова моря и сопредельных вод. — <abbr>Л.</abbr>, 1939. * Берингово море: энциклопедия / авт. и сост. И. С. Зонн, А. Г. Костяной, М. И. Куманцов; под ред. А. Н. Косарева. — {{М.}}: Междунар. отношения, 2012. — 258 с.:ил., портр. — Библиогр.: с. 255—257. — 500 экз. * {{Cite web|url=http://tapemark.narod.ru/more/18.html|title=Берингово море|archiveurl=|archivedate=|author=|date=|language=ru|work=tapemark.narod.ru}} в книге: ''А. Д. Добровольский, Б. С. Залогин.'' Моря СССР. — {{М.}}: Изд-во Моск. университета, 1982. * Берингово море (физическая карта, масштаб 1:5 000 000) &#x2F;&#x2F; Национальный атлас России. — <abbr>М.</abbr>: Роскартография, 2004. — Т. 1. — С. 274—275. — 496 с. — 3000 экз. — <nowiki>ISBN 5-85120-217-3</nowiki>. * ''Макоедов А. Н., Кожемяко О. Н.'' Основы рыбохозяйственной политики России. — Москва: Нац. рыбные ресурсы, 2007. — 477 с. — <nowiki>ISBN 5-94793-012-9</nowiki>. * ''Шунтов В. П.'' Биология дальневосточных морей России &#x2F; Государственный комитет Российской Федерации по рыболовству, Тихоокеанский научно-исследовательский рыбохозяйственный центр (ТИНРО-центр). — Владивосток: ТИНРО-центр, 2001. — Т. 1. — 579 с. — 1000 экз. — <nowiki>ISBN 5-89-131-023-6</nowiki>. {{Тышкы сылтамалар}} [[Төркем:Россия диңгезләре]] [[Төркем:Тын океан диңгезләре]] [[Төркем:Беринг диңгезе]] [[Төркем:Әлифба буенча диңгезләр]] [[Төркем:Әлифба буенча су объектлары]] j2wxlipys4gtozchmx4v0qu6jf5muu4 0 1492616 6001159 6000653 2026-08-17T11:52:55Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6001159 wikitext text/x-wiki {{Универсаль калып}} '''Везувий''' ({{lang-it|Vesuvio}}) — [[Италия|Италиянең]] көньягында, [[Наполи|Неапольдән]] якынча 15 км ераклыкта урнашкан атылучы [[вулкан]]. Неаполь провинциясендә, [[Кампания]] төбәгендә Неаполитан култыгы ярында урнашкан. [[Апеннин таулары|Апеннин тау системасына]] керә, биеклеге 1281 м<ref>{{cite web|url=https://peakbagger.com/peak.aspx?pid=10241|title=Vesuvius, Italy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200606205043/https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=10241|archivedate=2020-06-06|author=|lang=en|url-status=live}}</ref>. Везувий Италиянең гамәлдәге өч вулканының берсе булып тора; Этна вулканы — [[Сицилия]] утравында, Стромболи Липар утрауларында урнашкан. Везувий — континенталь [[Европа|Европаның]] бердәнбер гамәлдәге вулканы<ref>Везувий &#x2F;&#x2F; Словарь современных географических названий&#x2F; Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.</ref>, иң куркыныч вулканнарның берсе санала. Тарихи чыганакларда 80 артык әһәмиятле вулкан атылу турында мәгълүматлар бар, аларның иң билгелесе б. э. 79 елында, [[Борынгы Рим]] шәһәрләре — [[Помпеи]], Геркуланум, Оплонтис һәм Стабии юк ителгәндә була. Бу вакыйга борынгы Рим авторлары тарафыннан тасвирланган (шул исәптән Кече Плиний, аның әтисен алмаштырган абыйсы — Өлкән Плиний вулкан атылганда һәлак булган) һәм озак вакыт легендар вакыйга булып саналган. Везувийның соңгы тарихи атылуы 1944 елда була. == Этимология == Вулкан атамасының килеп чыгышы турында ике теория бар: * оск телендәге ''fest'' сүзеннән «төтен» дигәнне аңлата<ref name=":0">Везувий &#x2F;&#x2F; Словарь современных географических названий&#x2F; Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.</ref> * борынгы Һинд-Европа тамырыннан ''ves-'' — «тау» == Гомуми мәгълүмат == Везувий [[Көнбатыш Аурупа|Көнбатыш Европадан]] [[Индонезия|Индонезиягә]] кадәр 15 мең километрга сузылган Урта диңгез хәрәкәт поясы чикләрендә урнашкан. Сомма-Везувий вулкан комплексы [[Наполи|Неапольдән]] 15 км көньяк-көнчыгыштарак урнашкан. Ул Роман селтеле провинциясенең иң эре вулканнарының берсе булып тора. Хәзерге геофизик тикшеренүләр нәтиҗәсендә Везувий астында берничә магматик камера урнаштырылган. Аларның берсе җир өсте — 3 км чамасы тирәнлектә, икенчесе тирәнрәк — 10-15 км чамасы тирәнлектә урнашкан. Везувий астындагы континенталь кабык, геофизик тикшеренүләр һәм бораулау мәгълүматларына караганда, 7 км га кадәр куәтле триас [[Доломит|доломитлары]] калынлыгыннан һәм Урта диңгез поясы үсешенең башлангыч чорларында слюда сланецлары фациясе шартларында метаморфизацияләнгән вулканны түшәүче токымнардан тора. [[Файл:Monte_Vesubio_(desde_satélite).jpg|сулда|мини|Сомма-Везувий комплексы, [[NASA]] иярчененнән фотография. Кратерлы Везувий конусы һәм төньяктагы Сомма тавының ялгыз бите ачык күренә|249x249пкс]] Вулканны өйрәнүгә Везувийның югары калийлы лавалары барлыкка килүнең беренче һәм киң билгеле гипотезасы — доломитлар ассимиляциясе гипотезасын булдырган вулканолог Альфред Ритман аеруча зур өлеш керткән. Эремәле һәм флюидлы кушылмаларны тикшерү лава минераллары һәм төрле кушылмалар һәм ксенолитлар (клинопироксен, оливин, плагиоклаз) барлыкка килүнең физик-химик параметрларын билгеләргә мөмкинлек бирә. Вулкан эчендә өч конус бар, аларның иң борынгысы тышкы яктан урнашкан һәм бары тик төньяк һәм көнчыгыш битләрендә генә сакланып калган. Бу дугасыман вал Монте-Сомма (биеклеге 1138 м га кадәр) исемен йөртә. Икенче конус (асылда Везувий) Сомма эчендә урнашкан. Түбәсендә [[кратер]] урнашкан, аның төбендә кайчакта өченче вакытлы конус барлыкка килә, ул көчле атылулардан соң (мәсәлән, 1906 елда) юкка чыга<ref name=":0" />. Везувий — Кампания тигезлекләреннән калкып торган бердәнбер тау. Вулкан итәгендә яр буе шәһәре [[Торре-Аннунциата]] урнашкан. Вулканның төньяк-көнбатыш битендә якынча 600 м биеклектә 1842 елда нигез салынган вулканологик обсерватория урнашкан. Везувийның төп конусы кабарып торган лава һәм вулкан туфы катламнарыннан тора, алар, җилләнеп, тау битләрендәге туфракның уңдырышлылыгын тәэмин итә. Аскы өлешендә җиләк-җимеш бакчалары һәм йөзем бакчалары булдырылган, югарырак (800 м биеклеккә кадәр) нарат урманнары үсә<ref name=":0" />. == Вулкан активлыгы == Везувийның көчле атылулары, кагыйдә буларак, аз активлык чорлары белән аралаша. Везувийның атылуы зур күләмдә көл һәм газлар чыгарудан гыйбарәт була, алар өстә җәелеп яткан һәм формасы буенча Италиянең пиния наратына охшаган багана хасил итә. Вулкан атылу вакытында тау битләрендәге үсемлекләр һәм вулкан итәгендәге тораклар еш кына табигать көчләре корбаны була.[[Файл:Jacob_Philipp_Hackert_Ausbruch_des_Vesuvs_Ausbruch_des_Vesuvs_1779.jpg|мини|Якоб Филипп Хаккерт. Везувий атылуы. 1779|сулда|249x249пкс]] === Тарих === Везувий вулканы 25 000 ел элек ике тектоник плитә бәрелешү нәтиҗәсендә барлыкка килгән дип фаразлана. Билгеле булган иң борынгы атылу эзләре б. э. к. 6940 ± 100 ел белән даталанган<ref>{{cite web|url=https://volcano.si.edu/volcano.cfm?vn=211020|title=Vesuvius — Eruptive History|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131225073831/http://volcano.si.edu/volcano.cfm?vn=211020|archivedate=2013-12-25|author=|publisher=Global Volcanism Program|url-status=live|lang=en}}</ref>. 3800 ел элек булган вулкан атылу Неаполь территориясен пирокластик ташкыннар белән каплаган<ref>{{cite web|url=http://articles.latimes.com/2006/mar/11/science/sci-briefs11.1|title=Excavations Show Power of Mt. Vesuvius Eruption — Los Angeles Times|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151004023535/http://articles.latimes.com/2006/mar/11/science/sci-briefs11.1|archivedate=2015-10-04|author=|lang=en|url-status=live}}</ref>. === Б. э. 79 елындагы атылу === 79 елда көчле вулкан атылу берничә шәһәрне юкка чыгарган — [[Помпеи]] белән Стабии урыны белән 8 м га кадәр калынлыктагы вулкан көле белән күмелгән, ә Геркуланумны вулкан атылуын озата килгән яңгыр аркасында пычрак ташкыннар күмеп киткән. Шулай ук Геркуланум һәм Помпеяны җимергән зур пирокластик ташкын турында версия дә бар<ref>{{cite web|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2010/11/101102/pompeii-mount-vesuvius-science-died-instantly-heat-bodies/|title=Pompeiians Flash-Heated to Death—"No Time to Suffocate"|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190711104949/https://news.nationalgeographic.com/news/2010/11/101102/pompeii-mount-vesuvius-science-died-instantly-heat-bodies/|archivedate=2019-07-11|author=|lang=en|url-status=dead}}</ref>. Пирокластик ташкын газларга шулкадәр бай булган, алар шәһәр биналарын тыгыз итеп каплаганнар, аларны кислородсыз калдырганнар, шуның нәтиҗәсендә атылу корбаннарының калдыклары таркалмаган, ә вулкан көлендә катып калган.[[Файл:Красовский_-_Извержение_Везувия.jpg|мини|Николай Красовский. Везувий атылуы. 1868|сулда|249x249пкс]] === Аннан соңгы атылулар === Көчле атылулар шулай ук 1631, 1794, 1822, 1872 һәм 1906 елларда була. 1631 елгы вулкан атылу 79 елгы атылудан 10 тапкырга көчсезрәк була, әмма тирә-як районнарда халык тыгызлыгы югарырак булу аркасында корбаннар саны күп була, якынча 4000 кеше. Атылу вакытында вулкан берничә фазада атыла. Атылу нәтиҗәсендә вулкан 168 метрга түбәнәя. 1805 елда Везувий атылуы чагыштырмача зәгыйфь була, әмма Неаполь шәһәренең күпчелек өлеше тулысынча диярлек җимерелә, ә 26 меңгә якын кеше һәлакәт корбаннары була<ref>{{cite web|url=http://calendie.ru/samoe-smertonosnoe-izverzhenie-vezuviya/|title=Самое смертоносное извержение Везувия|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160113161715/http://calendie.ru/samoe-smertonosnoe-izverzhenie-vezuviya/|archivedate=2016-01-13|author=|date=|publisher=|lang=ru|website=|url-status=live}}</ref>. Везувий вулканының соңгы тарихи атылуы 1944 елда була. Лава ташкыннарының берсе [[Сан-Себастьяно-аль-Везувио|Сан-Себастьяно]] һәм [[Масса-ди-Сомма|Масса]] шәһәрләрен җимерә. Вулкан атылу вакытында 27 кеше һәлак була. Үзәк кратердан лава фонтанының биеклеге 800 м га җитә, ә эруптив колонна вулкан өстеннән 9000 м га кадәр күтәрелә. Бу атылудан соң Везувийда зәгыйфь фумарола активлыгы күзәтелә. Вулкан активлыгы 1841 елдан бирле күзәтелә, башта — Везувий битләвендә төзелгән вулканологик обсерватория, хәзерге вакытта — Неапольдә ''Osservatorio Vesuviano'' үзәге тарафыннан. == Туризм == [[Файл:Везувий_со_стороны_Эрколано.jpg|мини|Эрколано ягыннан Везувий|249x249пкс]] Везувий борынгы заманнардан ук Неапольгә килүчеләрнең игътибарын җәлеп иткән. 1637 елда галим монах Афанасий Кирхер, Неапольдә кардинал Фридрих свитасында булып, Везувийга менеп карый. 1880 елдан башлап Везувийга пар машинасы белән хәрәкәткә китерелгән ике зур вагоннан торган маятник фуникулёрында күтәрелергә мөмкин булган. Вакытлар узу белән бу туристик аттракционның танылуы шулкадәр арта, ул хәтта төбәкнең үзенчәлекле туристик символына әверелә<ref>{{cite web|url=https://www.vokrugsveta.ru/quiz/452/|title=О чём поется в неаполитанской песенке «Funiculi funicula»|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190830015318/https://www.vokrugsveta.ru/quiz/452/|archivedate=2019-08-30|author=|lang=|url-status=live}}</ref>. Әмма 1944 елгы вулкан атылу нәтиҗәсендә фуникулёр җимерелә. 1910 елның сентябрендә Везувий беренче тапкыр автомобильдә — рус автоузышчысы Андрей Нагель тарафыннан «Руссо-Балт» маркалы С-24/30 автомобилендә яулана<ref>{{Книга|ссылка=http://motorzlib.ru/books/item/f00/s00/z0000000/st016.shtml|автор=Кочнев Е. М.|заглавие=Люди. Автомобили. Рекорды|ответственный=под ред. Ю. Сорокина|год=1982|язык=ru|место=Москва|издательство=Молодая гвардия|страниц=288|тираж=200000|access-date=2023-08-31|archive-date=2023-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423153632/http://motorzlib.ru/books/item/f00/s00/z0000000/st016.shtml|url-status=live}}</ref>. 1953 елда вулканның көнчыгыш битләвендә кәнәфи күтәргеч төзелә, ул тиз арада элгәре кебек үк популярлык яулый, ләкин 1980 елгы җир тетрәү аңа зыян китерә һәм аны бүтән торгызмыйлар<ref>{{cite web|url=https://www.vesuvioinrete.it/funicolare/e_funicolare.htm|title=Funicular, railway and chairlift|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191026154135/https://www.vesuvioinrete.it/funicolare/e_funicolare.htm|archivedate=2019-10-26|author=|date=|lang=it|website=www.vesuvioinrete.it|url-status=live}}</ref>. Хәзерге вакытта тау бары тик җиһазландырылган җәяүлеләр сукмагы буенча гына ачык<ref name="CH">Christoph Höcker. Golf von Neapel und Kampanien.-Köln:DuMont,1999 ISBN 3-7701-3990-9</ref>. == Искәрмәләр == <references responsive="" /> == Әдәбият == * {{ВТ-ЭСБЕ|Везувий}} * Везувий // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017. * ''Хорст Раст.'' Вулканы и вулканизм. — Мир, 1982. * ''Апродов В.А.'' Неаполитанская вулканическая область &#x2F;&#x2F; Вулканы. — 1982. — С. 235-238. == Сылтамалар == * [https://volcano.si.edu/volcano.cfm?vn=211020 Vesuvius] {{Ref-en}} Global Volcanism Program. Smithsonian Institution. * {{Cite web|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/627039/Vesuvius|title=Vesuvius|archiveurl=|archivedate=|author=|publisher=Encyclopædia Britannica Online|accessdate=13 август 2026}}{{Ref-en}} * {{Cite web|url=http://www.ov.ingv.it/|title=Osservatorio Vesuviano|archiveurl=|archivedate=|author=|publisher=Istituto Nazionale di Geofisica e Vulcanologia}} {{Ref-it}}{{Ref-en}} * {{Cite web|url=http://www.vesuviopark.it/pnv/comunicazione/comunicatiStampa.asp|title=Parco Nazionale del Vesuvio|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110829084954/http://www.vesuviopark.it/pnv/Comunicazione/comunicatiStampa.asp|archivedate=2011-08-29|author=|accessdate=2026-08-13}} {{Ref-it}}{{Ref-en}} * {{Cite web|url=http://www.parconazionaledelvesuvio.it/grancono/changeLocale.asp?locale=ru|title=Национальный парк Везувия|archiveurl=|archivedate=|author=|accessdate=13 август 2026}} {{Тышкы сылтамалар}} [[Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр]] [[Төркем:Вулканнар]] lwhyjfoejzlmzv6sngoga546qgubjd1 0 1492619 6001025 6000882 2026-08-16T12:35:59Z Баныу 35185 /* Әдәбиятта һәм мәдәнияттә */ 6001025 wikitext text/x-wiki {{УК}} [[Файл:Gorskii_03965u_windmills.jpg|уңда|мини|250x250пкс| Себердәге тегермәннәр (С. М. Прокудин-Горский фотосы, 1912)]] '''Җил тегермәне''' ({{lang-ru|Ветряная мельница}}) — канатлары тотып алган [[җил]] энергиясен кулланып механик эш башкаручы аэродинамик механизм<ref>{{Cite web|url=http://www.thefreedictionary.com/Mill|title=Mill definition|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130821125235/http://www.thefreedictionary.com/Mill|archivedate=2013-08-21|date=|language=en|work=Thefreedictionary.com|accessdate=2013-08-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/windmill|title=Windmill definition stating that a windmill is a mill or machine operated by the wind|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190106224949/https://www.merriam-webster.com/dictionary/windmill|archivedate=2019-01-06|date=2012-08-31|language=en|work=[[Merriam-Webster]]|accessdate=2013-08-15}}</ref>. Аның иң билгеле максаты — он тарту. Тарихи чыганаклар буенча, җил ярдәмендә әйләнүче вертикаль күчәрле тегермәннәр хәзерге Иран территориясендә якынча IX гасырда барлыкка килгән. Озак вакытлар дәвамында җил тегермәннәре, су тегермәннәре белән беррәттән, кешелек кулланган бердәнбер машина булган. Шуңа күрә бу механизмнар төрлечә: он тегермәне, материалларны эшкәртү өчен (пычкы тегермәне) һәм суырту яки су күтәрү станциясе буларак кулланылган. Горизонталь роторлы һәм озынча дүртпочмаклы канатлы «классик» җил тегермәне Европада, бигрәк тә җилле, тигез төньяк төбәкләрдә һәм [[Урта диңгез]] яры буйлап киң таралган ландшафт элементы булып тора. Вертикаль ротор урнаштырулы башка конструкцияләр [[Азия]]ла кулланылган. [[XIX гасыр]]да [[Bu yörtkeçe (maşina)|пар машиналары]] үсеше белән тегермәннәр әкренләп кулланылыштан чыга. [[Файл:SKMBT_C55007120513590-2.JPG|уңда|мини|250x250пкс| Кытай җил тегермәне, хәзерге заман рәссам тарафыннан ясалган]] == Тарих == === Горизонталь һәм вертикаль тегермәннәр === Җил көче белән эшләүче беренче механик җайланмаларны б.э.к. I гасырда [[ Герон|Искәндәрияле Герон]] уйлап тапкан дип санала. Җил энергиясе гамәли кулланылышка соңрак кергән<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.kp.ru/putevoditel/nauka/vetrogeneratory-v-rossii/?ysclid=mjeg2s5eq326612679|title=Почему СССР был лидером в ветроэнергетике, а теперь России приходится всех догонять|publisher=АО ИД «Комсомольская правда»|access-date=2026-08-14}}</ref>. Беренче гамәли кулланылыштагы җил тегермәннәре алты-унике җилкәнле булган; алар камыш яки тукыма белән капланып, вертикаль күчәр тирәсендә горизонталь яссылыкта хәрәкәт иткәннәр<ref name="Wailes, R. Horizontal Windmills pp 125–145">Wailes, R. Horizontal Windmills. London, Transactions of the Newcomen Society vol. XL 1967-68 pp 125—145</ref>. Әхмәд Й. әл-Хәсән раславынча, бу панемон (вертикаль) тегермәннәр IX гасырда фарсы географы [[:ru:Абу Исхак аль-Истахри|Әбү Исхак әл-Истахри]] язмаларында күрсәтелгәнчә, Көнчыгыш Фарсы илендә яки [[Хорасан]]да уйлап табылган. Алар иген тарту яки су җыю өчен кулланылган һәм соңрак Европа вертикаль җил тегермәннәреннән сизелерлек аерылып торган. Якын Көнчыгышта һәм [[Урта Азия]]дә тамыр җәеп, алар Кытай һәм [[Һиндстан]]га таралганнар<ref>[[Donald Routledge Hill]], «Mechanical Engineering in the Medieval Near East», ''Scientific American'', May 1991, p. 64-69. (cf. [[Donald Routledge Hill]], [http://home.swipnet.se/islam/articles/HistoryofSciences.htm Mechanical Engineering] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071225091836/http://home.swipnet.se/islam/articles/HistoryofSciences.htm |date=2007-12-25 }})</ref> . XIII гасырда Кытайда (төньякта Чжурчжэнь династиясе чорында) сугару өчен турыпочмаклы пычаклы шундый ук тегермән кулланылган; ул [[1219 ел]]да Елу Чуцайның [[Төркестан АССР|Төркестан]]га сәяхәтеннән соң төзелә башлаган. [[Файл:Ветряная_мельница_5.jpg|мини| Удмуртиядәге [[Лудорвай (музей-тыюлык)|Лудорвай музее]] территориясендә эшли торган җил тегермәне [[Удмуртия|.]]]] XVIII һәм XIX гасырларда Европада берничә горизонталь җил тегермәне төзелгән, мәсәлән, [[Лондон]]дагы Баттерсидагы Фаулер тегермәне һәм Кенттагы Маргейттагы Хупер тегермәне. Бу иртә заманча үрнәкләргә турыдан-туры Якын һәм Ерак Көнчыгыш үрнәкләре йогынты ясамаган кебек, алар Европа инженерларының мөстәкыйль уйлап табулары булган. Дәлилләр җитмәү сәбәпле, тарихчылар Якын Көнчыгышның горизонталь җил тегермәннәре Европа җил тегермәннәренең үсешен башлап җибәргәнме дигән сорау буенча бәхәсләшәләр. Төньяк-көнбатыш Европада горизонталь күчәр (яки вертикаль күчәр) җил тегермәне XII һәм XIII гасырларга карый, ул төньяк Франция, көнчыгыш Англия һәм Фландрия арасындагы өчпочмакта урнашкан дип санала<ref>{{Китап|isbn=9780520081147|автор=Braudel, Fernand}}</ref>. Европада җил тегермәне турында иң беренче искә алу 1185 елда элеккеге Видли (Йоркшир) авылында, Хамбер тамагына каршы Вулдның көньяк очында урнашкан вертикаль типтагы тегермән<ref>{{Китап|isbn=9781840334753|ref=Laurence Turner|автор=Laurence Turner, Roy Gregory|archivedate=2019-11-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191101221626/http://www.stenlake.co.uk/books/view_book.php?ref=687}}</ref>. Европа чыганакларында җил тегермәннәре турында элегрәк искә алына, ләкин аларның датасын билгеләү авыр. Бу беренче тегермәннәр иген тарту<ref name="Sathyajith2006">{{Китап|isbn=978-3-540-30905-5|ref=Sathyajith|автор=Sathyajith, Mathew}}</ref> һәм мәгъдәнне ваклау<ref name="Sathyajith2006" /> өчен кулланылган. [[Файл:Windmuehle-crop.JPG|мини| Буяу пигментлары җитештерүче De Kat тегермәне [[Нидерланд]]тагы Заансе Шанс ачык һава музеенда урнашкан.]] Җил тегермәннәренең ничек һәм кайда барлыкка килүе турында күп төрле версияләр бар, ләкин еш кына иң борынгылары [[Babil|Бабилда]] киң таралган дип әйтелә, моны Хаммурапи патша кануннары (якынча б.э.к. 1750 елларда) раслый. === Антик очырда === Җил тегермәне белән эшли торган органның тасвирламасы — механизмны эшләтү өчен җил куллануның беренче документлаштырылган дәлиле. Ул безнең эраның I гасырындагы грек уйлап табучы [[Герон|Александрияле Геронга]] карый. IX гасыр мөселман географлары хәбәрләрендә сурәтләнгән фарсы тегермәннәре Көнбатыш тегермәннәреннән вертикаль әйләнү күчәре һәм перпендикуляр урнашкан канатлары, пычаклары яки җилкәннәре белән аерылып тора. Беренче гасыр Рим Мисырындагы [[Герон|Александрия инженеры Геронның]] күз алдына китерү тәгәрмәче — машинаны эшләтү өчен җил көче белән эшли торган тәгәрмәч куллануның иң борынгы билгеле мисалы. Җил тәгәрмәченең тагын бер борынгы мисалы — дога тәгәрмәче, ул Тибетта һәм Кытайда IV гасырдан ук кулланылган<ref name="Lucas2006">{{Китап|isbn=90-04-14649-0|ref=Lucas|автор=Lucas, Adam}}</ref> . Фарсы тегермәненең роторындагы пычаклар пар көймәсендәге ишкәк тәгәрмәчләренә охшаш итеп урнаштырыла. Кайбер пычаклар кабык белән сакланырга тиеш, югыйсә пычаклардагы җил басымы һәр яктан бер үк булачак, һәм җилкәннәр күчәр белән нык тоташканлыктан, тегермән әйләнмәячәк. Вертикаль күчәрле тегермәннең тагын бер төре Кытай тегермәне яки Кытай җил тегермәне дип атала. Дизайн фарсыларныкыннан аерылып тора, чөнки ул ирекле әйләнә торган бәйсез җилкән куллана. [[Файл:Campo_de_Criptana_Molinos_de_Viento_2.jpg|мини| Түбәле манара комбинаты ([[Кампо-де-Криптана|Кампо де Криптана]], Ла Манча өлкәсе)]] === Урта гасырлар === Урта гасыр иконографиясе Европаның күп илләрендә җил тегермәннәре таралганын ачык күрсәтә. Горизонталь роторлы тегермәннәр 1180 елдан бирле билгеле. Фландриядә, Көньяк-Көнчыгыш Англиядә һәм [[Нормандия]]дә<ref> Дитрих Лорман, ''Ветряная мельница от восточного типа к западному'' архивы истории культуры, Том 77, № 1 (1995), p. 1-30 (18ff.)</ref>. XIII гасырда [[İzge Rim imperiäse|Изге Рим империясендә]] бөтен бина җилгә караган проектлар барлыкка килгән. Алар Европада XIX гасырда эчке яну двигательләре һәм электр моторлары барлыкка килгәнче кулланылышта калган. Су тегермәннәре, нигездә, тиз елгалы таулы районнарда, ә җил тегермәннәре тигез, җилле урыннарда киң таралган. Тегермәннәр алар урнашкан җирләрдәге феодал хуҗаларныкы булган. Яшәүчеләр бу җирдә үстерелгән игенне катгый билгеләнгән тегермәннәрдә тартырга тиеш булганнар. Бу начар юл челтәре белән бергә җирле икътисади нишаларның барлыкка килүенә китерә. Тыю бетерелгәч, халыкка үз теләге белән тегермән сайлау мөмкинлеге бирелә, бу технологик алгарышны һәм көндәшлекне стимуллаштыра. [[Файл:RussianSmockMill.jpg|мини| Суздаль агач архитектура музеендагы җил тегермәне]] === Яңа вакыт === XVI гасыр ахырында Нидерландта җил тегермәннәре барлыкка килә, аларда бары тик манарасы гына җилгә таба борыла. Көньяк Европа илләрендә (Испания, Португалия, Франция, Италия, Балкан, Греция) типик манара тегермәннәре яссы конуссыман түбәле һәм, гадәттә, билгеләнгән юнәлешле итеп төзелгән. XIX гасырдагы гомуми Аурупа икътисади күтәрелеше тегермән сәнәгатенең сизелерлек үсешенә китерә; күп кенә бәйсез тегермән хуҗалары барлыкка килү белән, кыска вакыт эчендә тегермәннәр саны кискен арта. XIX гасыр ахырына кадәр Европа буйлап күп кенә җил тегермәннәре була, нигездә Франциянең күп төбәкләрендә (1847 елда анда якынча 8700 җил тегермәне булган), Нидерландта (1750 елда 6 дан 8 меңгә кадәр тегермән), Бөекбританиядә, Германиядә (1895 елда 18242 тегермән), Польшада, Балтыйк буенда, Россиянең күп төбәкләрендә, Скандинавиядә һәм Көньяк Европа илләрендә<ref>{{Cite web|url=http://www.lowtechmagazine.com/2009/10/history-of-industrial-windmills.html|title=Wind powered factories: history (and future) of industrial windmills|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131105223423/http://www.lowtechmagazine.com/2009/10/history-of-industrial-windmills.html|archivedate=2013-11-05|accessdate=2018-03-22}}</ref>. === Россиядә === Су тегермәннәре белән беррәттән җил тегермәннәре дә мөһим. килү XIX гасыр — XX гасыр башындагы авыл җирлегендә он тегермәннәре күренекле объектлар булган. идән XX гасырларда Россия төбәкләрендәге крестьян җәмгыятенең икътисади эшчәнлегендә мөһим урын алып торган. == Әдәбиятта һәм мәдәнияттә == Тегермән образы дөнья [[мәдәният]]ендә, символикада һәм сәнгатьтә мөһим урын алып тора. Европа сынлы сәнгатендә, мәсәлән, Питер Брейгель Олының «Тәрене күтәрү» (1564 ел) картинасында, тегермән сурәте [[Гайсә пәйгамбәр]]нең корбан булуын символлаштырырга мөмкин. «Евхаристия тегермәне» образы да киң таралган булган, ул аллегорик рәвештә бөртекләрнең икмәккә әйләнүен сурәтләгән. Төрле халыкларның мифологиясендә һәм фольклорында байлык китерүче (фин эпосындагы Сампо кебек) яки, киресенчә, бәла-каза китерүче тылсымлы тегермәннәр турында сюжетлар очрый<ref name=":9">{{Cite web|lang=ru|url=https://old.bigenc.ru/ethnology/text/2203445?ysclid=mjefwpd3so70880862|title=Мельница|publisher=Большая российская энциклопедия (электронная версия)|access-date=2026-08-14}}</ref>. Испан язучысы [[Мигель де Сервантес]]ның «Хәйләкәр идальго Дон Кихот Ламанчский» («Хитроумный идальго Дон Кихот Ламанчский») китабында ярлы дворянин Дон Кихот, рыцарьлар турындагы романнарны укып, үзен сәяхәтче рыцарь дип хыяллана. Романның бер эпизодында Дон Кихотның җил тегермәннәрен күреп, аларны явыз дәүләр дип уйлавы, алар белән сугышка керүе һәм тегермән канатларыннан кыйналып, күгәреп чыгуы тасвирлана<ref>{{Cite web|url=https://rgbs.ru/news/bessmertnyj-roman-proslavivshij-ispanskogo-pisatelya-na-ves-mir-don-kihot-migelya-de-servantesa/|title=Бессмертный роман, прославивший испанского писателя на весь мир: «Дон Кихот» Мигеля де Сервантеса|date=24 апреля 2024|publisher=Российская государственная библиотека для слепых|access-date=2026-08-14}}</ref>. Нидерландта тегермән канатларының хәрәкәтсез торышы визуаль сигналлар бирү өчен кулланылган. Канатларның билгеле бер якка авышуы җәмгыять тормышындагы шатлыклы яки, киресенчә, кайгылы вакыйганы аңлатырга мөмкин. [[2014 ел]]да [[Малайзия]] боингы һәлакәтендә һәлак булган голландлар истәлегенә Голландия буйлап барлык җил тегермәннәре [[матәм]] хәленә куела. Җил тегермәне шулай ук үткән заман, хезмәт һәм табигать көчләре белән бәйле архетипик образына әверелгән<ref>{{статья|автор=Недорезов С. П.|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/raznovidnosti-ustroystvo-razvitie-vetryanyh-melnits|заглавие=Разновидности, устройство, развитие ветряных мельниц|год=2020|издание=Теория и практика современной науки|номер=1 (55)|страницы=297—299|issn=2412-9682}}</ref>. * «Җил тегермәннәрендә авышу» гыйбарәсе [[Мигель де Сервантес|Сервантесның]] «Дон Кихот» әсәреннән алынган, ул «уйдагы көндәш белән көрәшү, энергияңне максатсыз әрәм итү» дигәнне аңлата. * 1865 елда [[Һанс Христиан Андерсен|Ганс Христиан Андерсен]] «Җил тегермәне» әкиятен язган. == Рәсем сәнгатендә == <gallery> Файл:Goyen_1625_River_Landscape.jpg|альт=Ян ван Гойен. Речной пейзаж, 1625| Ян ван Гойен. Елга пейзажы, 1625 Файл:Van_Ruisdael,_Jacob_-_Landscape_with_Windmills_near_Haarlem_-_Google_Art_Project.jpg|альт=Якоб ван Рёйсдал. Пейзаж с мельницами близ Харлема. Около 1650-1652| Якоб ван Руисдаль . Харлем янындагы җил тегермәннәре белән ландшафт. Якынча 1650–1652 еллар. Файл:Engelbert_Van_Siclers_-_King's_shoot_of_the_St_Anthony_guild.jpg|альт=Энгельберт ван Сиклерс. Мельница в Генте, после 1756| Энгельберт ван Сиклерс. [[Гент|Генттагы]] тегермән, 1756 елдан соң Файл:Wijnand_Nuijen_-_Waterland_met_molen_-_1603_(OK)_-_Museum_Boijmans_Van_Beuningen.jpg|альт=Вейнанд Нуйен. Болото с ветряной мельницей, 1836| Вижнанд Нюен, Марш җил тегермәне белән, 1836 Файл:Ветряная_мельница_Айвазовского.jpg|альт=Иван Айвазовский. Ветряная мельница на берегу моря, 1837| [[Иван Айвазовский]], "Диңгез буендагы җил тегермәне", 1837 Файл:Valmy_Battle_painting.jpg|альт=Орас Верне. Битва при Вальми, XIX век| Гораций Верне . Вальми сугышы, XIX гасыр Файл:Marszewski_Nocturnal_landscape.jpg|альт=Юзеф Маршевский. Ночной пейзаж,1864| Йозеф Маршевски . Төнге пейзаж, 1864 Файл:Johannes_Hendrik_Weissenbruch_-_Landscape_with_Windmill_near_Schiedam_-_Google_Art_Project.jpg|альт=Иохан Хендрик Вейсенбрух. Пейзаж с мельницей у Схидама, 1873| Йохан Хендрик Вайсенбрюч . Шидам янындагы тегермән белән пейзаж, 1873 </gallery> == Әдәбият == * {{книга | автор = [[Волшаник, Валерий Валентинович|Вольшаник В. В.]], [[Юрченко, Александр Николаевич|Юрченко А. Н.]] | заглавие = Конструкции водяных и ветряных мельниц России XIX—XX веков | ссылка = | ответственный = [[Московский государственный строительный университет]]. Научно-технический Совет МГСУ | издание = | место = М. | издательство = АСВ (Ассоциация строительных вузов) | год = 2010 | страницы = | страниц = 344 | серия = Библиотека научных разработок и проектов МГСУ | isbn = 978-5-93093-794-7 | тираж = | ref = }} (в пер.) * {{Книга|название=Русский традиционный быт|Мельница ветряная|87—90}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == *  Нидерланд җил тегермәннәре Google Карталары  KMZ ([[Google Earth]] өчен [[KML|KMZ]] билгесе файлы) * {{ВТ-ЭСБЕ+|Мукомольное производство|[[Афанасьев, Пётр Алексеевич (инженер)|Афанасьев П. А.]], [[Менделеев, Дмитрий Иванович|Менделеев Д. И.]], [[Яновский, Абель Ефимович|Яновский А. Е.]]}} [[Төркем:Аэродинамика]] [[Төркем:Авыл хуҗалыгы]] tfupx0do76uk6kr4h926jkn6q5q705c 6001026 6001025 2026-08-16T12:40:50Z Баныу 35185 /* Әдәбиятта һәм мәдәнияттә */ 6001026 wikitext text/x-wiki {{УК}} [[Файл:Gorskii_03965u_windmills.jpg|уңда|мини|250x250пкс| Себердәге тегермәннәр (С. М. Прокудин-Горский фотосы, 1912)]] '''Җил тегермәне''' ({{lang-ru|Ветряная мельница}}) — канатлары тотып алган [[җил]] энергиясен кулланып механик эш башкаручы аэродинамик механизм<ref>{{Cite web|url=http://www.thefreedictionary.com/Mill|title=Mill definition|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130821125235/http://www.thefreedictionary.com/Mill|archivedate=2013-08-21|date=|language=en|work=Thefreedictionary.com|accessdate=2013-08-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/windmill|title=Windmill definition stating that a windmill is a mill or machine operated by the wind|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190106224949/https://www.merriam-webster.com/dictionary/windmill|archivedate=2019-01-06|date=2012-08-31|language=en|work=[[Merriam-Webster]]|accessdate=2013-08-15}}</ref>. Аның иң билгеле максаты — он тарту. Тарихи чыганаклар буенча, җил ярдәмендә әйләнүче вертикаль күчәрле тегермәннәр хәзерге Иран территориясендә якынча IX гасырда барлыкка килгән. Озак вакытлар дәвамында җил тегермәннәре, су тегермәннәре белән беррәттән, кешелек кулланган бердәнбер машина булган. Шуңа күрә бу механизмнар төрлечә: он тегермәне, материалларны эшкәртү өчен (пычкы тегермәне) һәм суырту яки су күтәрү станциясе буларак кулланылган. Горизонталь роторлы һәм озынча дүртпочмаклы канатлы «классик» җил тегермәне Европада, бигрәк тә җилле, тигез төньяк төбәкләрдә һәм [[Урта диңгез]] яры буйлап киң таралган ландшафт элементы булып тора. Вертикаль ротор урнаштырулы башка конструкцияләр [[Азия]]ла кулланылган. [[XIX гасыр]]да [[Bu yörtkeçe (maşina)|пар машиналары]] үсеше белән тегермәннәр әкренләп кулланылыштан чыга. [[Файл:SKMBT_C55007120513590-2.JPG|уңда|мини|250x250пкс| Кытай җил тегермәне, хәзерге заман рәссам тарафыннан ясалган]] == Тарих == === Горизонталь һәм вертикаль тегермәннәр === Җил көче белән эшләүче беренче механик җайланмаларны б.э.к. I гасырда [[ Герон|Искәндәрияле Герон]] уйлап тапкан дип санала. Җил энергиясе гамәли кулланылышка соңрак кергән<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.kp.ru/putevoditel/nauka/vetrogeneratory-v-rossii/?ysclid=mjeg2s5eq326612679|title=Почему СССР был лидером в ветроэнергетике, а теперь России приходится всех догонять|publisher=АО ИД «Комсомольская правда»|access-date=2026-08-14}}</ref>. Беренче гамәли кулланылыштагы җил тегермәннәре алты-унике җилкәнле булган; алар камыш яки тукыма белән капланып, вертикаль күчәр тирәсендә горизонталь яссылыкта хәрәкәт иткәннәр<ref name="Wailes, R. Horizontal Windmills pp 125–145">Wailes, R. Horizontal Windmills. London, Transactions of the Newcomen Society vol. XL 1967-68 pp 125—145</ref>. Әхмәд Й. әл-Хәсән раславынча, бу панемон (вертикаль) тегермәннәр IX гасырда фарсы географы [[:ru:Абу Исхак аль-Истахри|Әбү Исхак әл-Истахри]] язмаларында күрсәтелгәнчә, Көнчыгыш Фарсы илендә яки [[Хорасан]]да уйлап табылган. Алар иген тарту яки су җыю өчен кулланылган һәм соңрак Европа вертикаль җил тегермәннәреннән сизелерлек аерылып торган. Якын Көнчыгышта һәм [[Урта Азия]]дә тамыр җәеп, алар Кытай һәм [[Һиндстан]]га таралганнар<ref>[[Donald Routledge Hill]], «Mechanical Engineering in the Medieval Near East», ''Scientific American'', May 1991, p. 64-69. (cf. [[Donald Routledge Hill]], [http://home.swipnet.se/islam/articles/HistoryofSciences.htm Mechanical Engineering] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071225091836/http://home.swipnet.se/islam/articles/HistoryofSciences.htm |date=2007-12-25 }})</ref> . XIII гасырда Кытайда (төньякта Чжурчжэнь династиясе чорында) сугару өчен турыпочмаклы пычаклы шундый ук тегермән кулланылган; ул [[1219 ел]]да Елу Чуцайның [[Төркестан АССР|Төркестан]]га сәяхәтеннән соң төзелә башлаган. [[Файл:Ветряная_мельница_5.jpg|мини| Удмуртиядәге [[Лудорвай (музей-тыюлык)|Лудорвай музее]] территориясендә эшли торган җил тегермәне [[Удмуртия|.]]]] XVIII һәм XIX гасырларда Европада берничә горизонталь җил тегермәне төзелгән, мәсәлән, [[Лондон]]дагы Баттерсидагы Фаулер тегермәне һәм Кенттагы Маргейттагы Хупер тегермәне. Бу иртә заманча үрнәкләргә турыдан-туры Якын һәм Ерак Көнчыгыш үрнәкләре йогынты ясамаган кебек, алар Европа инженерларының мөстәкыйль уйлап табулары булган. Дәлилләр җитмәү сәбәпле, тарихчылар Якын Көнчыгышның горизонталь җил тегермәннәре Европа җил тегермәннәренең үсешен башлап җибәргәнме дигән сорау буенча бәхәсләшәләр. Төньяк-көнбатыш Европада горизонталь күчәр (яки вертикаль күчәр) җил тегермәне XII һәм XIII гасырларга карый, ул төньяк Франция, көнчыгыш Англия һәм Фландрия арасындагы өчпочмакта урнашкан дип санала<ref>{{Китап|isbn=9780520081147|автор=Braudel, Fernand}}</ref>. Европада җил тегермәне турында иң беренче искә алу 1185 елда элеккеге Видли (Йоркшир) авылында, Хамбер тамагына каршы Вулдның көньяк очында урнашкан вертикаль типтагы тегермән<ref>{{Китап|isbn=9781840334753|ref=Laurence Turner|автор=Laurence Turner, Roy Gregory|archivedate=2019-11-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191101221626/http://www.stenlake.co.uk/books/view_book.php?ref=687}}</ref>. Европа чыганакларында җил тегермәннәре турында элегрәк искә алына, ләкин аларның датасын билгеләү авыр. Бу беренче тегермәннәр иген тарту<ref name="Sathyajith2006">{{Китап|isbn=978-3-540-30905-5|ref=Sathyajith|автор=Sathyajith, Mathew}}</ref> һәм мәгъдәнне ваклау<ref name="Sathyajith2006" /> өчен кулланылган. [[Файл:Windmuehle-crop.JPG|мини| Буяу пигментлары җитештерүче De Kat тегермәне [[Нидерланд]]тагы Заансе Шанс ачык һава музеенда урнашкан.]] Җил тегермәннәренең ничек һәм кайда барлыкка килүе турында күп төрле версияләр бар, ләкин еш кына иң борынгылары [[Babil|Бабилда]] киң таралган дип әйтелә, моны Хаммурапи патша кануннары (якынча б.э.к. 1750 елларда) раслый. === Антик очырда === Җил тегермәне белән эшли торган органның тасвирламасы — механизмны эшләтү өчен җил куллануның беренче документлаштырылган дәлиле. Ул безнең эраның I гасырындагы грек уйлап табучы [[Герон|Александрияле Геронга]] карый. IX гасыр мөселман географлары хәбәрләрендә сурәтләнгән фарсы тегермәннәре Көнбатыш тегермәннәреннән вертикаль әйләнү күчәре һәм перпендикуляр урнашкан канатлары, пычаклары яки җилкәннәре белән аерылып тора. Беренче гасыр Рим Мисырындагы [[Герон|Александрия инженеры Геронның]] күз алдына китерү тәгәрмәче — машинаны эшләтү өчен җил көче белән эшли торган тәгәрмәч куллануның иң борынгы билгеле мисалы. Җил тәгәрмәченең тагын бер борынгы мисалы — дога тәгәрмәче, ул Тибетта һәм Кытайда IV гасырдан ук кулланылган<ref name="Lucas2006">{{Китап|isbn=90-04-14649-0|ref=Lucas|автор=Lucas, Adam}}</ref> . Фарсы тегермәненең роторындагы пычаклар пар көймәсендәге ишкәк тәгәрмәчләренә охшаш итеп урнаштырыла. Кайбер пычаклар кабык белән сакланырга тиеш, югыйсә пычаклардагы җил басымы һәр яктан бер үк булачак, һәм җилкәннәр күчәр белән нык тоташканлыктан, тегермән әйләнмәячәк. Вертикаль күчәрле тегермәннең тагын бер төре Кытай тегермәне яки Кытай җил тегермәне дип атала. Дизайн фарсыларныкыннан аерылып тора, чөнки ул ирекле әйләнә торган бәйсез җилкән куллана. [[Файл:Campo_de_Criptana_Molinos_de_Viento_2.jpg|мини| Түбәле манара комбинаты ([[Кампо-де-Криптана|Кампо де Криптана]], Ла Манча өлкәсе)]] === Урта гасырлар === Урта гасыр иконографиясе Европаның күп илләрендә җил тегермәннәре таралганын ачык күрсәтә. Горизонталь роторлы тегермәннәр 1180 елдан бирле билгеле. Фландриядә, Көньяк-Көнчыгыш Англиядә һәм [[Нормандия]]дә<ref> Дитрих Лорман, ''Ветряная мельница от восточного типа к западному'' архивы истории культуры, Том 77, № 1 (1995), p. 1-30 (18ff.)</ref>. XIII гасырда [[İzge Rim imperiäse|Изге Рим империясендә]] бөтен бина җилгә караган проектлар барлыкка килгән. Алар Европада XIX гасырда эчке яну двигательләре һәм электр моторлары барлыкка килгәнче кулланылышта калган. Су тегермәннәре, нигездә, тиз елгалы таулы районнарда, ә җил тегермәннәре тигез, җилле урыннарда киң таралган. Тегермәннәр алар урнашкан җирләрдәге феодал хуҗаларныкы булган. Яшәүчеләр бу җирдә үстерелгән игенне катгый билгеләнгән тегермәннәрдә тартырга тиеш булганнар. Бу начар юл челтәре белән бергә җирле икътисади нишаларның барлыкка килүенә китерә. Тыю бетерелгәч, халыкка үз теләге белән тегермән сайлау мөмкинлеге бирелә, бу технологик алгарышны һәм көндәшлекне стимуллаштыра. [[Файл:RussianSmockMill.jpg|мини| Суздаль агач архитектура музеендагы җил тегермәне]] === Яңа вакыт === XVI гасыр ахырында Нидерландта җил тегермәннәре барлыкка килә, аларда бары тик манарасы гына җилгә таба борыла. Көньяк Европа илләрендә (Испания, Португалия, Франция, Италия, Балкан, Греция) типик манара тегермәннәре яссы конуссыман түбәле һәм, гадәттә, билгеләнгән юнәлешле итеп төзелгән. XIX гасырдагы гомуми Аурупа икътисади күтәрелеше тегермән сәнәгатенең сизелерлек үсешенә китерә; күп кенә бәйсез тегермән хуҗалары барлыкка килү белән, кыска вакыт эчендә тегермәннәр саны кискен арта. XIX гасыр ахырына кадәр Европа буйлап күп кенә җил тегермәннәре була, нигездә Франциянең күп төбәкләрендә (1847 елда анда якынча 8700 җил тегермәне булган), Нидерландта (1750 елда 6 дан 8 меңгә кадәр тегермән), Бөекбританиядә, Германиядә (1895 елда 18242 тегермән), Польшада, Балтыйк буенда, Россиянең күп төбәкләрендә, Скандинавиядә һәм Көньяк Европа илләрендә<ref>{{Cite web|url=http://www.lowtechmagazine.com/2009/10/history-of-industrial-windmills.html|title=Wind powered factories: history (and future) of industrial windmills|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131105223423/http://www.lowtechmagazine.com/2009/10/history-of-industrial-windmills.html|archivedate=2013-11-05|accessdate=2018-03-22}}</ref>. === Россиядә === Су тегермәннәре белән беррәттән җил тегермәннәре дә мөһим. килү XIX гасыр — XX гасыр башындагы авыл җирлегендә он тегермәннәре күренекле объектлар булган. идән XX гасырларда Россия төбәкләрендәге крестьян җәмгыятенең икътисади эшчәнлегендә мөһим урын алып торган. == Әдәбиятта һәм мәдәнияттә == Тегермән образы дөнья [[мәдәният]]ендә, символикада һәм сәнгатьтә мөһим урын алып тора. Европа сынлы сәнгатендә, мәсәлән, Питер Брейгель (Өлкән)нең «Тәрене күтәрү» (1564 ел) картинасында, тегермән сурәте [[Гайсә пәйгамбәр]]нең корбан булуын символлаштырырга мөмкин. «Евхаристия тегермәне» образы да киң таралган булган, ул аллегорик рәвештә бөртекләрнең икмәккә әйләнүен сурәтләгән. Төрле халыкларның мифологиясендә һәм фольклорында байлык китерүче (фин эпосындагы Сампо кебек) яки, киресенчә, бәла-каза китерүче тылсымлы тегермәннәр турында сюжетлар очрый<ref name=":9">{{Cite web|lang=ru|url=https://old.bigenc.ru/ethnology/text/2203445?ysclid=mjefwpd3so70880862|title=Мельница|publisher=Большая российская энциклопедия (электронная версия)|access-date=2026-08-14}}</ref>. Испан язучысы [[Мигель де Сервантес]]ның «Хәйләкәр идальго Дон Кихот Ламанчский» («Хитроумный идальго Дон Кихот Ламанчский») китабында ярлы дворянин Дон Кихот, рыцарьлар турындагы романнарны укып, үзен сәяхәтче рыцарь дип хыяллана. Романның бер эпизодында Дон Кихотның җил тегермәннәрен күреп, аларны явыз дәүләр дип уйлавы, алар белән сугышка керүе һәм тегермән канатларыннан кыйналып, күгәреп чыгуы тасвирлана<ref>{{Cite web|url=https://rgbs.ru/news/bessmertnyj-roman-proslavivshij-ispanskogo-pisatelya-na-ves-mir-don-kihot-migelya-de-servantesa/|title=Бессмертный роман, прославивший испанского писателя на весь мир: «Дон Кихот» Мигеля де Сервантеса|date=24 апреля 2024|publisher=Российская государственная библиотека для слепых|access-date=2026-08-14}}</ref>. Нидерландта тегермән канатларының хәрәкәтсез торышы визуаль сигналлар бирү өчен кулланылган. Канатларның билгеле бер якка авышуы җәмгыять тормышындагы шатлыклы яки, киресенчә, кайгылы вакыйганы аңлатырга мөмкин. [[2014 ел]]да [[Малайзия]] боингы һәлакәтендә һәлак булган голландлар истәлегенә Голландия буйлап барлык җил тегермәннәре [[матәм]] хәленә куела. Җил тегермәне шулай ук үткән заман, хезмәт һәм табигать көчләре белән бәйле архетипик образына әверелгән<ref>{{статья|автор=Недорезов С. П.|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/raznovidnosti-ustroystvo-razvitie-vetryanyh-melnits|заглавие=Разновидности, устройство, развитие ветряных мельниц|год=2020|издание=Теория и практика современной науки|номер=1 (55)|страницы=297—299|issn=2412-9682}}</ref>. * «Җил тегермәннәрендә авышу» гыйбарәсе [[Мигель де Сервантес|Сервантесның]] «Дон Кихот» әсәреннән алынган, ул «уйдагы көндәш белән көрәшү, энергияңне максатсыз әрәм итү» дигәнне аңлата. * 1865 елда [[Һанс Христиан Андерсен|Ганс Христиан Андерсен]] «Җил тегермәне» әкиятен язган. == Рәсем сәнгатендә == <gallery> Файл:Goyen_1625_River_Landscape.jpg|альт=Ян ван Гойен. Речной пейзаж, 1625| Ян ван Гойен. Елга пейзажы, 1625 Файл:Van_Ruisdael,_Jacob_-_Landscape_with_Windmills_near_Haarlem_-_Google_Art_Project.jpg|альт=Якоб ван Рёйсдал. Пейзаж с мельницами близ Харлема. Около 1650-1652| Якоб ван Руисдаль . Харлем янындагы җил тегермәннәре белән ландшафт. Якынча 1650–1652 еллар. Файл:Engelbert_Van_Siclers_-_King's_shoot_of_the_St_Anthony_guild.jpg|альт=Энгельберт ван Сиклерс. Мельница в Генте, после 1756| Энгельберт ван Сиклерс. [[Гент|Генттагы]] тегермән, 1756 елдан соң Файл:Wijnand_Nuijen_-_Waterland_met_molen_-_1603_(OK)_-_Museum_Boijmans_Van_Beuningen.jpg|альт=Вейнанд Нуйен. Болото с ветряной мельницей, 1836| Вижнанд Нюен, Марш җил тегермәне белән, 1836 Файл:Ветряная_мельница_Айвазовского.jpg|альт=Иван Айвазовский. Ветряная мельница на берегу моря, 1837| [[Иван Айвазовский]], "Диңгез буендагы җил тегермәне", 1837 Файл:Valmy_Battle_painting.jpg|альт=Орас Верне. Битва при Вальми, XIX век| Гораций Верне . Вальми сугышы, XIX гасыр Файл:Marszewski_Nocturnal_landscape.jpg|альт=Юзеф Маршевский. Ночной пейзаж,1864| Йозеф Маршевски . Төнге пейзаж, 1864 Файл:Johannes_Hendrik_Weissenbruch_-_Landscape_with_Windmill_near_Schiedam_-_Google_Art_Project.jpg|альт=Иохан Хендрик Вейсенбрух. Пейзаж с мельницей у Схидама, 1873| Йохан Хендрик Вайсенбрюч . Шидам янындагы тегермән белән пейзаж, 1873 </gallery> == Әдәбият == * {{книга | автор = [[Волшаник, Валерий Валентинович|Вольшаник В. В.]], [[Юрченко, Александр Николаевич|Юрченко А. Н.]] | заглавие = Конструкции водяных и ветряных мельниц России XIX—XX веков | ссылка = | ответственный = [[Московский государственный строительный университет]]. Научно-технический Совет МГСУ | издание = | место = М. | издательство = АСВ (Ассоциация строительных вузов) | год = 2010 | страницы = | страниц = 344 | серия = Библиотека научных разработок и проектов МГСУ | isbn = 978-5-93093-794-7 | тираж = | ref = }} (в пер.) * {{Книга|название=Русский традиционный быт|Мельница ветряная|87—90}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == *  Нидерланд җил тегермәннәре Google Карталары  KMZ ([[Google Earth]] өчен [[KML|KMZ]] билгесе файлы) * {{ВТ-ЭСБЕ+|Мукомольное производство|[[Афанасьев, Пётр Алексеевич (инженер)|Афанасьев П. А.]], [[Менделеев, Дмитрий Иванович|Менделеев Д. И.]], [[Яновский, Абель Ефимович|Яновский А. Е.]]}} [[Төркем:Аэродинамика]] [[Төркем:Авыл хуҗалыгы]] 5df70vtzp4vw54wcxbj0zt5nz3zp05d 0 1492648 6001078 6000883 2026-08-16T18:34:51Z Әмир 15082 викиләштерү 6001078 wikitext text/x-wiki {{Шәхес}} {{фш|Щербаков}} ''Россия кино актеры [[Владимир Щербаков (1967)|Владимир Щербаков]] белән бутамагыз''.<br/> '''Владимир Щербаков''' ({{lang-ru|Владимир Иванович Щербаков}}, {{ТД}}, {{ТУ}} — {{ҮД}}, {{ҮУ}}) — дәүләт эшлеклесе, эшкуар, икътисад фәннәре докторы (1987). [[Тольятти]] {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Тольятти дәүләт университеты ()|политехника институтын|d|Q4460099}} (1971), [[ВЛКСМ]] ҮК каршындагы Югары комсомол мәктәбе аспирантурасын (1976) бетергән. 1969 дан [[Тольятти|Тәләтти]] шәһәрендә: Идел автомобил заводы төзелешендә инженер (1969), ВЛКСМның шәһәр комитетында инструктор (1970-71), оештыру бүлеге мөдире, 2-нче секретарь (1971-74), [[АвтоВАЗ|Идел автомобиль заводының]] план-икътисад бүлеге башлыгы урынбасары, башлык (1977-82). 1982-85 елларда [[КамАЗ|Кама автомобиль заводында]] генераль директорның икътисад һәм планлаштыру буенча урынбасары. 1986-91 елларда Мәскәүдә дәүләт вазифаларында: СССР хезмәт һәм иҗтимагый сораулар буенча дәүләт комитетында машиналар төзү һәм металл эшкәртү бүлеге башлыгы (1985-86), хезмәт хакы бүлеге башлыгы (1986-88), комитет рәисе (1989-91), [[СССР Министрлар Советы|СССР МС]] дәүләт хуҗалыгы белән идарә итүне камилләштерү бүлеге мөдире урынбасары (1988-89), СССР Премьер-министры урынбасары (1991), СССР икътисад һәм прогнозлау министры, бер үк вакытта СССР Премьер-министрының беренче урынбасары (1991). [[КПСС ҮК]] әгъзасы (1990-1991). СССР тараклгачтын «Интерприватизация» фонды президенты (1991-?), 1994 тән башлап [[:ru:Автотор|«Автотор»]] компаниясенең директорлар советы рәисе. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} {{stub}} n7mfxzea5jepk1mj543tw7wplutfpe9 6001085 6001078 2026-08-16T18:50:21Z Әмир 15082 орфография 6001085 wikitext text/x-wiki {{Шәхес}} {{фш|Щербаков}} ''Россия кино актеры [[Владимир Щербаков (1967)|Владимир Щербаков]] белән бутамагыз''.<br/> '''Владимир Щербаков''' ({{lang-ru|Владимир Иванович Щербаков}}, {{ТД}}, {{ТУ}} — {{ҮД}}, {{ҮУ}}) — дәүләт эшлеклесе, эшкуар, икътисад фәннәре докторы (1987). [[Тольятти]] {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Тольятти дәүләт университеты ()|политехника институтын|d|Q4460099}} (1971), [[ВЛКСМ]] ҮК каршындагы Югары комсомол мәктәбе аспирантурасын (1976) бетергән. 1969 дан [[Тольятти]] шәһәрендә: Идел автомобиль заводы төзелешендә инженер (1969), ВЛКСМның шәһәр комитетында инструктор (1970-71), оештыру бүлеге мөдире, 2-нче секретарь (1971-74), [[АвтоВАЗ|Идел автомобиль заводының]] план-икътисад бүлеге башлыгы урынбасары, башлык (1977-82). 1982-85 елларда [[КамАЗ|Кама автомобиль заводында]] генераль директорның икътисад һәм планлаштыру буенча урынбасары. 1986-91 елларда Мәскәүдә дәүләт вазифаларында: СССР хезмәт һәм иҗтимагый сораулар буенча дәүләт комитетында машиналар төзү һәм металл эшкәртү бүлеге башлыгы (1985-86), хезмәт хакы бүлеге башлыгы (1986-88), комитет рәисе (1989-91), [[СССР Министрлар Советы|СССР МС]] дәүләт хуҗалыгы белән идарә итүне камилләштерү бүлеге мөдире урынбасары (1988-89), СССР Премьер-министры урынбасары (1991), СССР икътисад һәм прогнозлау министры, бер үк вакытта СССР Премьер-министрының беренче урынбасары (1991). [[КПСС ҮК]] әгъзасы (1990-1991). СССР таркалгач, «Интерприватизация» фонды президенты (1991-?), 1994 тән башлап [[:ru:Автотор|«Автотор»]] компаниясенең директорлар советы рәисе. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} {{stub}} lsy0xcs40uiwvty8n3gn67jvjhfqlu2 10 1492680 6001045 2026-08-16T16:03:57Z Frhdkazan 3171 Яңа бит: «Haltern am See, Westruper Heide, Solitärbaum -- 2025 -- 8748.jpg» 6001045 wikitext text/x-wiki Haltern am See, Westruper Heide, Solitärbaum -- 2025 -- 8748.jpg 8pnknc2o7rk8cxzjrz9pmby18fsywrt 10 1492681 6001046 2026-08-16T16:06:31Z Frhdkazan 3171 Яңа бит: «Porte de Jaffa, côté est, 1897.webm» 6001046 wikitext text/x-wiki Porte de Jaffa, côté est, 1897.webm quuuarjr8otl236a337g2d8f3d2iahx 5 1492682 6001048 2026-08-16T16:23:35Z Il Nur 6874 Яңа бит: «Хөрмәтле @Әмир әфәнде, җиңүегез белән котлыйм ! Киләчәк чараларыбызда да катнашуыгызны күрергә шат булырбыз. Сертификатыгызны почтагызга җибәрдем. Әгәр берәр төрле сәбәпләр аркасында алмый калсагыз, дөрес сертификат килмәсә яки башка проблемнар килеп чыкса,...» 6001048 wikitext text/x-wiki Хөрмәтле @Әмир әфәнде, җиңүегез белән котлыйм ! Киләчәк чараларыбызда да катнашуыгызны күрергә шат булырбыз. Сертификатыгызны почтагызга җибәрдем. Әгәр берәр төрле сәбәпләр аркасында алмый калсагыз, дөрес сертификат килмәсә яки башка проблемнар килеп чыкса, зинһар, миңа хәбәр салырга оялмагыз. --[[Кулланучы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кулланучы бәхәсе:Il Nur|бәхәс]]) 16 авг 2026, 16:23 (UTC) 055m1j11085nfbljqhs4d4gvpfphjr0 6001049 6001048 2026-08-16T16:23:57Z Il Nur 6874 /* */ Җавап бирү 6001049 wikitext text/x-wiki Хөрмәтле @Әмир әфәнде, җиңүегез белән котлыйм ! Киләчәк чараларыбызда да катнашуыгызны күрергә шат булырбыз. Сертификатыгызны почтагызга җибәрдем. Әгәр берәр төрле сәбәпләр аркасында алмый калсагыз, дөрес сертификат килмәсә яки башка проблемнар килеп чыкса, зинһар, миңа хәбәр салырга оялмагыз. --[[Кулланучы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кулланучы бәхәсе:Il Nur|бәхәс]]) 16 авг 2026, 16:23 (UTC) :@[[Кулланучы:Әмир|Әмир әфәнде]]. [[Кулланучы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кулланучы бәхәсе:Il Nur|бәхәс]]) 16 авг 2026, 16:23 (UTC) 1abvd3dpbyir5ld2vmk62kfwzqaif35 0 1492683 6001052 2026-08-16T17:22:17Z Баныу 35185 «[[:ru:Special:Redirect/revision/153521445|Старик и море]]» битен тәрҗемә итеп ясалган 6001052 wikitext text/x-wiki   '''Карт һәм диңгез''' ({{Lang-en|The Old Man and the Sea}} - Америка язучысы [[Эрнест Хемингуэй|Эрнест Хемингуэйның]] [[1952 ел|1952 елгы]] повесте, ул Багам утрауларының Бимини шәһәрендә язылган. Хемингуэйның исән чагында басылып чыккан соңгы билгеле фантастик әсәре. Куба балыкчысы карт Сантьяго һәм аның ачык диңгездә зур марлин белән көрәшүе турында сөйли, бу аның гомерендәге иң зур ау булган. == Сюжет == Куба балыкчысы Сантьяго 84 көн диңгезгә чыга һәм бернәрсә дә тота алмый, шуңа күрә ул ''салао'' , ягъни иң бәхетсез кеше дип санала. Һәм аңа бары тик кечкенә дусты Манолин гына ярдәм итүен дәвам итә, гәрчә әтисе аңа карт Сантьяго белән балык тотарга тыя һәм уңышлы балыкчылар белән диңгезгә барырга куша. Малай еш кына картның алачыгына кунакка бара, аңа кирәк-яракларын күтәрергә, ризык пешерергә булыша, һәм алар еш кына Америка бейсболы һәм яраткан уенчылары Джо Ди Маджио турында сөйләшәләр. Сантьяго Манолинга икенче көнне [[Куба|Кубадан]] төньякка, Гольфстримга таба, Флорида бугазына таба йөзәчәген әйтә, бәхетсезлек сериясе тәмамланачагына ышана. 85 нче көнне карт, гадәттәгечә, җилкәнле көймәсендә Гольфстримга чыга, кармак сала, һәм төшкә кадәр аңа бәхет елмая - якынча 5,5 метр озынлыктагы марлин кармакка эләгә. Карт малайның аның белән булмавына үкенә: ялгызы гына моның белән көрәшү җиңел түгел. Ике көн һәм ике төн дәвамында марлин көймәне ерак диңгезгә алып китә. Балык тоту гына җитми; сиңа барыбер аның белән яр буена йөзеп барырга кирәк. Балык кармак белән яраланганнан соң, Сантьяго көндәшен аңлый һәм аңа теләктәшлек белдерә, еш кына аны абый дип атый. Ул шулай ук бу марлинның затлылыгы һәм абруе аркасында беркем дә ашарга лаек түгел дип белдерә. Өченче көнне балык көймә тирәли йөзә башлый. Арыган Сантьяго, саташып диярлек, балыкны өскә чыгару һәм аңа гарпун утырту өчен үзенең соңгы көчләрен сарыф итә. Аннары ул марлинны көймәнең кырыена бәйләп куя да, базарда алган югары бәя һәм кешеләрне ашатачаклары турында уйлап, өенә кайтып китә. [[Акулалар]] картның көймәсе янында балыкның яраларыннан канны татып карарга җыелалар. Карт алар белән сугышка керә, гарпун белән зур мако акуласын үтерә, ләкин коралын югалта. Ул акула һөҗүменнән саклану өчен, пычагын ишкәк очына бәйләп, яңа гарпун ясый; шулай итеп, ул биш акуланы үтерә, калганнарын чигенергә мәҗбүр итә. Ләкин монда көчләр тигез түгел, һәм төн җитү белән акулалар марлинның бөтен түшкәсен диярлек ашыйлар, бары тик умыртка сөяге, койрыгы һәм башының скелеты гына кала. Сантьяго хәзер бөтенләй бәхетсез булуын аңлый һәм җиңелүен танып, акулаларга алар чыннан да кешене һәм аның хыялларын үтергәннәрен әйтә. Сантьяго икенче көнне таң алдыннан яр буена килеп җитә, балык сөлдәсен ярда калдыра Авыр мачтаны җилкәсенә салып, , үзенең алачыгына көч-хәл белән барып җитә. Өйгә керү белән ул караватка ауа да тирән йокыга тала. Икенче көнне күп балыкчылар балык сөлдәсе бәйләнгән көймә тирәсенә җыела . Балыкчыларның берсе сөлдәне аркан белән үлчи. Педрико балыкның башын үзенә ала, ә башка балыкчылар Манолинга картка аның белән теләктәшлек белдерүләрен әйтергә кушалар. Күрше кафеда туристлар ялгышып марлинны акула дип кабул итәләр. Манолин, карт өчен борчылып, аның яраланган кулларын күргәч һәм аның сулыш алуына ышангач, елый башлый. Малай алачыкка газета һәм кофе китерә. Карт уянгач, алар диңгезгә тагын бергәләп чыгарга килешәләр. Сантьяго, йокыга талып, үзенең яшьлеген - Африка ярында арысланнарны күрә. == Язу тарихы ==    Бу повесть [[Скрибнер III, Чарльз|Чарли Скрибнерга]] һәм Хемингуэйның әдәби мөхәррире Макс Перкинска багышланган һәм 1952 елның 1 сентябрендә Life журналында басылып чыга. Ике көн эчендә биш миллион данә журнал сатыла. «[[:ru:Клуб_Книги_месяца|Клуб Книги месяца]]» "Карт һәм диңгез" китабын иң яхшы китап дип атый. . 1952 елның 1 сентябрендә китап версиясе дә басылып чыга, 50 000 нөсхә тиражы була һәм Чарльз Танниклифф һәм Реймонд Шеппардның кара-ак иллюстрацияләрен үз эченә ала. [[1953 ел|1953 елның]] маенда Эрнест Хемингуэй үз иҗаты өчен Пулитцер премиясенә, ә [[1954 ел|1954]] елда [[Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе|әдәбият буенча Нобель премиясенә]] лаек була. "Карт һәм диңгез"нең уңышы Хемингуэйны дөньякүләм танытты. Бу повесть мәктәпләрдә өйрәнелә һәм бөтен дөньядан гонорар җыюны дәвам итә. == Әдәбиятта әһәмияте == "Карт һәм диңгез" Хемингуэйның әдәби абруен кайтара һәм аның бөтен иҗатын яңадан карарга китерә. Ул баштан ук бик популяр була һәм күп укучыларна язучы буларак Хемингуэйның сәләтләренә ышанычын кайтарды. Scribner’s нәшрияты супертышлыкның беренче вариантында ук повестьны «яңа классика» дип атый, ә күп кенә тәнкыйтьчеләр аны Уильям Фолкнерның «Аю» һәм Герман Мелвиллның «Моби Дик» әсәрләре белән чагыштырып, уңай бәяли.. [[Файл:TheOldManGregorioFuentes.jpg|мини|250x250пкс| 100 яшьлек Куба балыкчысы Грегорио Фуэнтес, ул повестьның төп герое прототипларының берсе (1998 елгы фото)]] Күп кенә тәнкыйтьчеләр Сантьягоның прототибы дип санаган Грегорио Фуэнтес Лансароте утравында ([[Канар утраулары]]<nowiki/>ның берсе) туган зәңгәр күзле кеше булган. Ун яшеннән үк Африка портларына йөрүче корабльләрдә диңгезгә чыга башлаган Фуэнтес, 22 яшендә Кубага бөтенләйгә күченә. Анда 82 ел яшәгәннән соң, 2001 елда ул Испания гражданлыгын кире кайтарырга омтыла. Тәнкыйтьчеләр билгеләп үткәнчә, Сантьяго да Испаниядән Кубага күченгәндә якынча 22 яшьтә булган, шуңа күрә ул Кубада иммигрант һәм чит кеше дип санала алырлык дәрәҗәдә өлкән яшьтә булган Бу әсәр идеясе Хемингуэйда күп еллар дәвамында әнисе һәм улы арасындагы мөнәсәбәтләр турындагы романның бер өлеше буларак өлгерә. Китаптагы мөнәсәбәтләр [[Библия]] белән бәйле, язучы аны "Диңгез китабы" дип атый. Бу идея өлешчә үлгәннән соң басылып чыккан "Океандагы утраулар" китабында гәүдәләндерелгән. [[1936 ел|1936]] елда Esquire журналы өчен язылган "Зәңгәр суда" дигән очеркында ул Куба балыкчысы белән булган охшаш вакыйганы сурәтли.. Повесть басылып чыкканнан соң, Хемингуэй үзенең иҗади ниятләрен бер интервьюда ачып бирә. Ул "Карт һәм диңгез" китабы меңнән артык биттән тора алыр иде, ди; бу китапта һәр авыл кешесе үз урынын, ничек көн күрүен, ничек тууын, ничек укуын, балалар үстерүен таба алган.{{Өземтә|Это всё отлично сделано другими писателями. В литературе вы ограничены тем, что удовлетворительно сделано раньше. Поэтому я должен постараться узнать что-то ещё. Во-первых, я постарался опустить всё не необходимое с тем, чтобы передать свой опыт читателям так, чтобы после чтения это стало частью их опыта и представлялось действительно случившимся. Этого очень трудно добиться, и я очень много работал над этим. Во всяком случае, говоря кратко, на этот раз мне небывало повезло, и я смог передать опыт полностью, и при этом такой опыт, который никто никогда не передавал<ref>Примечание к повести «Старик и море» в издании «Э. Хемингуэй. Избранное. // Послесл. сост. и примеч. Б. Грибанова. — М.: [[Просвещение (издательство)|Просвещение]], 1984».</ref>.}}Үзенең «Confiteor Hominem: Вера Эрнеста Хемингуэй в человека» эссесында Джозеф Вальдмеир повестьны уңай бәяли һәм һәм аның темасын аналитик яктан билгеләгән бердәнбер тәнкыйтьче. Иң гаҗәп тезис - Вальдмейрның "Китапның төп идеясе нинди?" дигән сорауга җавабы: Вальдмейр повестьның христиан образларының функциясен карап чыга, бу Сантьяго акулаларны күргәннән соң Хемингуэй Мәсихнең хачка кадаклануын ачыктан-ачык искә алганда аеруча ачык күренә: "Ай!" - диде карт, бу мәгънәсез сүз, кешенең кадак учын тишеп агачка кергәнен сизгәндә ихтыярсыз чыгарган тавышка охшаганрак." "Карт һәм диңгез" әсәренә каршы чыгучыларның берсе Роберт П. Уикс . Атналар. Аның 1962 елда басылып чыккан «Фальшь в „Старике и море“» "Карт һәм диңгез"дәге ялган" мәкаләсендә ул повестьның таныш һәм реалистик Хемингуэйдан (Хемингуэйның калган әсәрләрен "үткән җиңүләр" дип атый) ышандырмаслык һәм көтелмәгәнчә аерылышуы турында фикерен белдерә. Бу хикәяне Хемингуэйның алдагы әсәре белән чагыштырып, Уикс болай дип раслый: Аерма, нәтиҗәдә, Хемингуэй бу үзенчәлекле ысулны үзенең иң әйбәт әсәрләрендә дә куллана, шул ук вакытта «Карт һәм диңгез» дә. Хемингуэй «Карт һәм диңгез» дә сюжетыннан күбрәк диңгез объектларына игътибар биргән, һәм ул чамасыз ясалма детальләр белән язылган. Язучының табигать объектларын идеалләштерүен У. Г. Хадсон да өнәми, шул ук вакытта Генри Торо да укый алмый, „Моби Дик“тагы Мелвилл риторикасын хөкем иткән һәм үзе дә, аерым алганда Фолкнер тарафыннан, фактларга тугрылыгы һәм „уйлап чыгарырга“ теләмәве өчен еш тәнкыйтьләнгән язучыдан табигать объектларын идеаллаштыруны яки ниндидер төгәлсезлекләрне көтмисең»[5]. Кайбер комментаторлар Хемингуэйның "Карт һәм диңгез" әсәрен аның «Елга артында, агачлар күләгәсендә» ( «[[:ru:За_рекой,_в_тени_деревьев|За рекой, в тени деревьев]]»). романына карата ачык тәнкыйтькә җавап итеп язган дип фаразлыйлар. == Мирас == * 1958 — " Карт һәм диңгез " — Джон Стерджес фильмы * 1990 — " Карт һәм диңгез " — Джад Тейлорның телевизион фильмы * 1999 — " Карт һәм диңгез " — Александр Петровның мультфильмы * 2005 — «Карт һәм диңгез» — В.ның телевизион пьесасы. М. Ивченко исемендәге Зур драма театры актерлары башкаруында Г. Товстоногов <ref>{{Cite web|url=http://bdt.spb.ru/история/спектакли-бдт-1956-2013-гг/|title=История спектаклей с 1953 года|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160327100331/http://bdt.spb.ru/история/спектакли-бдт-1956-2013-гг/|archivedate=2016-03-27|author=БДИ им.Г.Товстоногова|date=|publisher=|accessdate=2014-12-31}}</ref> . * 2012 - " Шал " (Карт кеше) - Эрмек Турсунов фильмы * [[2017 ел|2017]] — "Карт һәм диңгез" — Анатолий Васильевның моноперсональ спектакле * [[2025 ел|2025]] — «Карт һәм диңгез» — Павел Сафоновның Григорий Антипенко башкаруындагы моноперсональ спектакле. == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} [[Төркем:Әлифба буенча әдәби әсәрләр]] [[Төркем:Диңгез әдәбияте]] jo591l37flfi01thu9gkj2g5m6q1ooo 6001054 6001052 2026-08-16T17:30:19Z Баныу 35185 6001054 wikitext text/x-wiki {{УК}}  {{язам|Баныу|16 август 2026 ел}} '''Карт һәм диңгез''' ({{Lang-en|The Old Man and the Sea}} — Америка язучысы [[Эрнест Хемингуэй|Эрнест Хемингуэйның]] [[1952 ел]]гы повесте, ул Багам утрауларының Бимини шәһәрендә язылган. Хемингуэйның исән чагында басылып чыккан соңгы билгеле фантастик әсәре. Куба балыкчысы карт Сантьяго һәм аның ачык диңгездә зур марлин белән көрәшүе турында сөйли, бу аның гомерендәге иң зур ау булган. == Сюжет == Куба балыкчысы Сантьяго 84 көн диңгезгә чыга һәм бернәрсә дә тота алмый, шуңа күрә ул ''салао'' , ягъни иң бәхетсез кеше дип санала. Һәм аңа бары тик кечкенә дусты Манолин гына ярдәм итүен дәвам итә, гәрчә әтисе аңа карт Сантьяго белән балык тотарга тыя һәм уңышлы балыкчылар белән диңгезгә барырга куша. Малай еш кына картның алачыгына кунакка бара, аңа кирәк-яракларын күтәрергә, ризык пешерергә булыша, һәм алар еш кына Америка бейсболы һәм яраткан уенчылары Джо Ди Маджио турында сөйләшәләр. Сантьяго Манолинга икенче көнне [[Куба]]дан төньякка, Гольфстримга таба, Флорида бугазына таба йөзәчәген әйтә, бәхетсезлек сериясе тәмамланачагына ышана. 85 нче көнне карт, гадәттәгечә, җилкәнле көймәсендә Гольфстримга чыга, кармак сала, һәм төшкә кадәр аңа бәхет елмая — якынча 5,5 метр озынлыктагы марлин кармакка эләгә. Карт малайның аның белән булмавына үкенә: ялгызы гына моның белән көрәшү җиңел түгел. Ике көн һәм ике төн дәвамында марлин көймәне ерак диңгезгә алып китә. Балык тоту гына җитми; сиңа барыбер аның белән яр буена йөзеп барырга кирәк. Балык кармак белән яраланганнан соң, Сантьяго көндәшен аңлый һәм аңа теләктәшлек белдерә, еш кына аны абый дип атый. Ул шулай ук бу марлинның затлылыгы һәм абруе аркасында беркем дә ашарга лаек түгел дип белдерә. Өченче көнне балык көймә тирәли йөзә башлый. Арыган Сантьяго, саташып диярлек, балыкны өскә чыгару һәм аңа гарпун утырту өчен үзенең соңгы көчләрен сарыф итә. Аннары ул марлинны көймәнең кырыена бәйләп куя да, базарда алган югары бәя һәм кешеләрне ашатачаклары турында уйлап, өенә кайтып китә. [[Акулалар]] картның көймәсе янында балыкның яраларыннан канны татып карарга җыелалар. Карт алар белән сугышка керә, гарпун белән зур мако акуласын үтерә, ләкин коралын югалта. Ул акула һөҗүменнән саклану өчен, пычагын ишкәк очына бәйләп, яңа гарпун ясый; шулай итеп, ул биш акуланы үтерә, калганнарын чигенергә мәҗбүр итә. Ләкин монда көчләр тигез түгел, һәм төн җитү белән акулалар марлинның бөтен түшкәсен диярлек ашыйлар, бары тик умыртка сөяге, койрыгы һәм башының скелеты гына кала. Сантьяго хәзер бөтенләй бәхетсез булуын аңлый һәм җиңелүен танып, акулаларга алар чыннан да кешене һәм аның хыялларын үтергәннәрен әйтә. Сантьяго икенче көнне таң алдыннан яр буена килеп җитә, балык сөлдәсен ярда калдыра Авыр мачтаны җилкәсенә салып, , үзенең алачыгына көч-хәл белән барып җитә. Өйгә керү белән ул караватка ауа да тирән йокыга тала. Икенче көнне күп балыкчылар балык сөлдәсе бәйләнгән көймә тирәсенә җыела . Балыкчыларның берсе сөлдәне аркан белән үлчи. Педрико балыкның башын үзенә ала, ә башка балыкчылар Манолинга картка аның белән теләктәшлек белдерүләрен әйтергә кушалар. Күрше кафеда туристлар ялгышып марлинны акула дип кабул итәләр. Манолин, карт өчен борчылып, аның яраланган кулларын күргәч һәм аның сулыш алуына ышангач, елый башлый. Малай алачыкка газета һәм кофе китерә. Карт уянгач, алар диңгезгә тагын бергәләп чыгарга килешәләр. Сантьяго, йокыга талып, үзенең яшьлеген — Африка ярында арысланнарны күрә. == Язу тарихы ==    Бу повесть [[Скрибнер III, Чарльз|Чарли Скрибнерга]] һәм Хемингуэйның әдәби мөхәррире Макс Перкинска багышланган һәм 1952 елның 1 сентябрендә Life журналында басылып чыга. Ике көн эчендә биш миллион данә журнал сатыла. «[[:ru:Клуб_Книги_месяца|Клуб Книги месяца]]» «Карт һәм диңгез» китабын иң яхшы китап дип атый. . 1952 елның 1 сентябрендә китап версиясе дә басылып чыга, 50 000 нөсхә тиражы була һәм Чарльз Танниклифф һәм Реймонд Шеппардның кара-ак иллюстрацияләрен үз эченә ала. [[1953 ел|1953 елның]] маенда Эрнест Хемингуэй үз иҗаты өчен Пулитцер премиясенә, ә [[1954 ел]]да [[Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе|әдәбият буенча Нобель премиясенә]] лаек була. "Карт һәм диңгез"нең уңышы Хемингуэйны дөньякүләм танытты. Бу повесть мәктәпләрдә өйрәнелә һәм бөтен дөньядан гонорар җыюны дәвам итә. == Әдәбиятта әһәмияте == «Карт һәм диңгез» Хемингуэйның әдәби абруен кайтара һәм аның бөтен иҗатын яңадан карарга китерә. Ул баштан ук бик популяр була һәм күп укучыларна язучы буларак Хемингуэйның сәләтләренә ышанычын кайтарды. Scribner’s нәшрияты супертышлыкның беренче вариантында ук повестьны «яңа классика» дип атый, ә күп кенә тәнкыйтьчеләр аны Уильям Фолкнерның «Аю» һәм Герман Мелвиллның «Моби Дик» әсәрләре белән чагыштырып, уңай бәяли. [[Файл:TheOldManGregorioFuentes.jpg|мини|250x250пкс| 100 яшьлек Куба балыкчысы Грегорио Фуэнтес, ул повестьның төп герое прототипларының берсе (1998 елгы фото)]] Күп кенә тәнкыйтьчеләр Сантьягоның прототибы дип санаган Грегорио Фуэнтес Лансароте утравында ([[Канар утраулары]]ның берсе) туган зәңгәр күзле кеше булган. Ун яшеннән үк Африка портларына йөрүче корабльләрдә диңгезгә чыга башлаган Фуэнтес, 22 яшендә Кубага бөтенләйгә күченә. Анда 82 ел яшәгәннән соң, 2001 елда ул Испания гражданлыгын кире кайтарырга омтыла. Тәнкыйтьчеләр билгеләп үткәнчә, Сантьяго да Испаниядән Кубага күченгәндә якынча 22 яшьтә булган, шуңа күрә ул Кубада иммигрант һәм чит кеше дип санала алырлык дәрәҗәдә өлкән яшьтә булган. Бу әсәр идеясе Хемингуэйда күп еллар дәвамында әнисе һәм улы арасындагы мөнәсәбәтләр турындагы романның бер өлеше буларак өлгерә. Китаптагы мөнәсәбәтләр [[Библия]] белән бәйле, язучы аны «Диңгез китабы» дип атый. Бу идея өлешчә үлгәннән соң басылып чыккан «Океандагы утраулар» китабында гәүдәләндерелгән. [[1936 ел]]да Esquire журналы өчен язылган «Зәңгәр суда» дигән очеркында ул Куба балыкчысы белән булган охшаш вакыйганы сурәтли. Повесть басылып чыкканнан соң, Хемингуэй үзенең иҗади ниятләрен бер интервьюда ачып бирә. Ул «Карт һәм диңгез» китабы меңнән артык биттән тора алыр иде, ди; бу китапта һәр авыл кешесе үз урынын, ничек көн күрүен, ничек тууын, ничек укуын, балалар үстерүен таба алган. {{Өземтә|Это всё отлично сделано другими писателями. В литературе вы ограничены тем, что удовлетворительно сделано раньше. Поэтому я должен постараться узнать что-то ещё. Во-первых, я постарался опустить всё не необходимое с тем, чтобы передать свой опыт читателям так, чтобы после чтения это стало частью их опыта и представлялось действительно случившимся. Этого очень трудно добиться, и я очень много работал над этим. Во всяком случае, говоря кратко, на этот раз мне небывало повезло, и я смог передать опыт полностью, и при этом такой опыт, который никто никогда не передавал<ref>Примечание к повести «Старик и море» в издании «Э. Хемингуэй. Избранное. // Послесл. сост. и примеч. Б. Грибанова. — М.: [[Просвещение (издательство)|Просвещение]], 1984».</ref>.}} Үзенең «Confiteor Hominem: Вера Эрнеста Хемингуэй в человека» эссесында Джозеф Вальдмеир повестьны уңай бәяли һәм һәм аның темасын аналитик яктан билгеләгән бердәнбер тәнкыйтьче. Иң гаҗәп тезис — Вальдмейрның «Китапның төп идеясе нинди?» дигән сорауга җавабы: Вальдмейр повестьның христиан образларының функциясен карап чыга, бу Сантьяго акулаларны күргәннән соң Хемингуэй Мәсихнең хачка кадаклануын ачыктан-ачык искә алганда аеруча ачык күренә: «Ай!» — диде карт, бу мәгънәсез сүз, кешенең кадак учын тишеп агачка кергәнен сизгәндә ихтыярсыз чыгарган тавышка охшаганрак." «Карт һәм диңгез» әсәренә каршы чыгучыларның берсе Роберт П. Уикс . Атналар. Аның 1962 елда басылып чыккан "Фальшь в ""Карт һәм диңгез"дәге ялган" мәкаләсендә ул повестьның таныш һәм реалистик Хемингуэйдан (Хемингуэйның калган әсәрләрен «үткән җиңүләр» дип атый) ышандырмаслык һәм көтелмәгәнчә аерылышуы турында фикерен белдерә. Бу хикәяне Хемингуэйның алдагы әсәре белән чагыштырып, Уикс болай дип раслый: {{Цитата|Аерма, нәтиҗәдә, Хемингуэй бу үзенчәлекле ысулны үзенең иң әйбәт әсәрләрендә дә куллана, шул ук вакытта «Карт һәм диңгез» дә. Хемингуэй «Карт һәм диңгез» дә сюжетыннан күбрәк диңгез объектларына игътибар биргән, һәм ул чамасыз ясалма детальләр белән язылган. Язучының табигать объектларын идеалләштерүен У. Г. Хадсон да өнәми, шул ук вакытта Генри Торо да укый алмый, "Моби Дик"тагы Мелвилл риторикасын хөкем иткән һәм үзе дә, аерым алганда Фолкнер тарафыннан, фактларга тугрылыгы һәм «уйлап чыгарырга» теләмәве өчен еш тәнкыйтьләнгән язучыдан табигать объектларын идеаллаштыруны яки ниндидер төгәлсезлекләрне көтмисең".}} Кайбер комментаторлар Хемингуэйның «Карт һәм диңгез» әсәрен аның «Елга артында, агачлар күләгәсендә» («[[:ru:За_рекой,_в_тени_деревьев|За рекой, в тени деревьев]]»). романына карата ачык тәнкыйтькә җавап итеп язган дип фаразлыйлар. == Мирас == * 1958 — " Карт һәм диңгез " — Джон Стерджес фильмы * 1990 — " Карт һәм диңгез " — Джад Тейлорның телевизион фильмы * 1999 — " Карт һәм диңгез " — Александр Петровның мультфильмы * 2005 — «Карт һәм диңгез» — В.ның телевизион пьесасы. М. Ивченко исемендәге Зур драма театры актерлары башкаруында Г. Товстоногов<ref>{{Cite web|url=http://bdt.spb.ru/история/спектакли-бдт-1956-2013-гг/|title=История спектаклей с 1953 года|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160327100331/http://bdt.spb.ru/история/спектакли-бдт-1956-2013-гг/|archivedate=2016-03-27|author=БДИ им.Г.Товстоногова|date=|publisher=|accessdate=2014-12-31}}</ref> . * 2012 — " Шал " (Карт кеше) — Эрмек Турсунов фильмы * [[2017 ел|2017]] — «Карт һәм диңгез» — Анатолий Васильевның моноперсональ спектакле * [[2025 ел|2025]] — «Карт һәм диңгез» — Павел Сафоновның Григорий Антипенко башкаруындагы моноперсональ спектакле. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} [[Төркем:Әлифба буенча әдәби әсәрләр]] [[Төркем:Диңгез әдәбияте]] 0n5wq3l2x5j3nqscaym20cc2unyndlp 6001056 6001054 2026-08-16T17:35:25Z Баныу 35185 6001056 wikitext text/x-wiki {{УК}}  {{язам|Баныу|16 август 2026 ел}} '''Карт һәм диңгез''' ({{Lang-en|The Old Man and the Sea}} — Америка язучысы [[Эрнест Хемингуэй|Эрнест Хемингуэйның]] [[1952 ел]]гы повестьы, ул [[Багам утраулары]]ның Бимини шәһәрендә язылган. Хемингуэйның исән чагында басылып чыккан соңгы билгеле фантастик әсәре. Куба балыкчысы карт Сантьяго һәм аның ачык диңгездә зур марлин белән көрәшүе турында сөйли, бу аның гомерендәге иң зур ау булган. == Сюжет == Куба балыкчысы Сантьяго 84 көн диңгезгә чыга һәм бернәрсә дә тота алмый, шуңа күрә ул ''салао'' , ягъни иң бәхетсез кеше дип санала. Һәм аңа бары тик кечкенә дусты Манолин гына ярдәм итүен дәвам итә, гәрчә әтисе аңа карт Сантьяго белән балык тотарга тыя һәм уңышлы балыкчылар белән диңгезгә барырга куша. Малай еш кына картның алачыгына кунакка бара, аңа кирәк-яракларын күтәрергә, ризык пешерергә булыша, һәм алар еш кына Америка бейсболы һәм яраткан уенчылары Джо Ди Маджио турында сөйләшәләр. Сантьяго Манолинга икенче көнне [[Куба]]дан төньякка, Гольфстримга таба, Флорида бугазына таба йөзәчәген әйтә, бәхетсезлек сериясе тәмамланачагына ышана. 85 нче көнне карт, гадәттәгечә, җилкәнле көймәсендә Гольфстримга чыга, кармак сала, һәм төшкә кадәр аңа бәхет елмая — якынча 5,5 метр озынлыктагы марлин кармакка эләгә. Карт малайның аның белән булмавына үкенә: ялгызы гына моның белән көрәшү җиңел түгел. Ике көн һәм ике төн дәвамында марлин көймәне ерак диңгезгә алып китә. Балык тоту гына җитми; сиңа барыбер аның белән яр буена йөзеп барырга кирәк. Балык кармак белән яраланганнан соң, Сантьяго көндәшен аңлый һәм аңа теләктәшлек белдерә, еш кына аны абый дип атый. Ул шулай ук бу марлинның затлылыгы һәм абруе аркасында беркем дә ашарга лаек түгел дип белдерә. Өченче көнне балык көймә тирәли йөзә башлый. Арыган Сантьяго, саташып диярлек, балыкны өскә чыгару һәм аңа гарпун утырту өчен үзенең соңгы көчләрен сарыф итә. Аннары ул марлинны көймәнең кырыена бәйләп куя да, базарда алган югары бәя һәм кешеләрне ашатачаклары турында уйлап, өенә кайтып китә. [[Акулалар]] картның көймәсе янында балыкның яраларыннан канны татып карарга җыелалар. Карт алар белән сугышка керә, гарпун белән зур мако акуласын үтерә, ләкин коралын югалта. Ул акула һөҗүменнән саклану өчен, пычагын ишкәк очына бәйләп, яңа гарпун ясый; шулай итеп, ул биш акуланы үтерә, калганнарын чигенергә мәҗбүр итә. Ләкин монда көчләр тигез түгел, һәм төн җитү белән акулалар марлинның бөтен түшкәсен диярлек ашыйлар, бары тик умыртка сөяге, койрыгы һәм башының скелеты гына кала. Сантьяго хәзер бөтенләй бәхетсез булуын аңлый һәм җиңелүен танып, акулаларга алар чыннан да кешене һәм аның хыялларын үтергәннәрен әйтә. Сантьяго икенче көнне таң алдыннан яр буена килеп җитә, балык сөлдәсен ярда калдыра Авыр мачтаны җилкәсенә салып, , үзенең алачыгына көч-хәл белән барып җитә. Өйгә керү белән ул караватка ауа да тирән йокыга тала. Икенче көнне күп балыкчылар балык сөлдәсе бәйләнгән көймә тирәсенә җыела . Балыкчыларның берсе сөлдәне аркан белән үлчи. Педрико балыкның башын үзенә ала, ә башка балыкчылар Манолинга картка аның белән теләктәшлек белдерүләрен әйтергә кушалар. Күрше кафеда туристлар ялгышып марлинны акула дип кабул итәләр. Манолин, карт өчен борчылып, аның яраланган кулларын күргәч һәм аның сулыш алуына ышангач, елый башлый. Малай алачыкка газета һәм кофе китерә. Карт уянгач, алар диңгезгә тагын бергәләп чыгарга килешәләр. Сантьяго, йокыга талып, үзенең яшьлеген — Африка ярында арысланнарны күрә. == Язу тарихы ==    Бу повесть [[Скрибнер III, Чарльз|Чарли Скрибнерга]] һәм Хемингуэйның әдәби мөхәррире Макс Перкинска багышланган һәм 1952 елның 1 сентябрендә Life журналында басылып чыга. Ике көн эчендә биш миллион данә журнал сатыла. «[[:ru:Клуб_Книги_месяца|Клуб Книги месяца]]» «Карт һәм диңгез» китабын иң яхшы китап дип атый. . 1952 елның 1 сентябрендә китап версиясе дә басылып чыга, 50 000 нөсхә тиражы була һәм Чарльз Танниклифф һәм Реймонд Шеппардның кара-ак иллюстрацияләрен үз эченә ала. [[1953 ел|1953 елның]] маенда Эрнест Хемингуэй үз иҗаты өчен Пулитцер премиясенә, ә [[1954 ел]]да [[Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе|әдәбият буенча Нобель премиясенә]] лаек була. "Карт һәм диңгез"нең уңышы Хемингуэйны дөньякүләм танытты. Бу повесть мәктәпләрдә өйрәнелә һәм бөтен дөньядан гонорар җыюны дәвам итә. == Әдәбиятта әһәмияте == «Карт һәм диңгез» Хемингуэйның әдәби абруен кайтара һәм аның бөтен иҗатын яңадан карарга китерә. Ул баштан ук бик популяр була һәм күп укучыларна язучы буларак Хемингуэйның сәләтләренә ышанычын кайтарды. Scribner’s нәшрияты супертышлыкның беренче вариантында ук повестьны «яңа классика» дип атый, ә күп кенә тәнкыйтьчеләр аны Уильям Фолкнерның «Аю» һәм Герман Мелвиллның «Моби Дик» әсәрләре белән чагыштырып, уңай бәяли. [[Файл:TheOldManGregorioFuentes.jpg|мини|250x250пкс| 100 яшьлек Куба балыкчысы Грегорио Фуэнтес, ул повестьның төп герое прототипларының берсе (1998 елгы фото)]] Күп кенә тәнкыйтьчеләр Сантьягоның прототибы дип санаган Грегорио Фуэнтес Лансароте утравында ([[Канар утраулары]]ның берсе) туган зәңгәр күзле кеше булган. Ун яшеннән үк Африка портларына йөрүче корабльләрдә диңгезгә чыга башлаган Фуэнтес, 22 яшендә Кубага бөтенләйгә күченә. Анда 82 ел яшәгәннән соң, 2001 елда ул Испания гражданлыгын кире кайтарырга омтыла. Тәнкыйтьчеләр билгеләп үткәнчә, Сантьяго да Испаниядән Кубага күченгәндә якынча 22 яшьтә булган, шуңа күрә ул Кубада иммигрант һәм чит кеше дип санала алырлык дәрәҗәдә өлкән яшьтә булган. Бу әсәр идеясе Хемингуэйда күп еллар дәвамында әнисе һәм улы арасындагы мөнәсәбәтләр турындагы романның бер өлеше буларак өлгерә. Китаптагы мөнәсәбәтләр [[Библия]] белән бәйле, язучы аны «Диңгез китабы» дип атый. Бу идея өлешчә үлгәннән соң басылып чыккан «Океандагы утраулар» китабында гәүдәләндерелгән. [[1936 ел]]да Esquire журналы өчен язылган «Зәңгәр суда» дигән очеркында ул Куба балыкчысы белән булган охшаш вакыйганы сурәтли. Повесть басылып чыкканнан соң, Хемингуэй үзенең иҗади ниятләрен бер интервьюда ачып бирә. Ул «Карт һәм диңгез» китабы меңнән артык биттән тора алыр иде, ди; бу китапта һәр авыл кешесе үз урынын, ничек көн күрүен, ничек тууын, ничек укуын, балалар үстерүен таба алган. {{Өземтә|Боларның барысы да башка язучылар тарафыннан бик яхшы эшләнгән. Әдәбиятта сез элек канәгатьләнерлек итеп эшләнгән нәрсәләр белән чикләнгәнсез. Шуңа күрә мин тагын нидер белергә тырышырга тиеш. Беренчедән, мин үз тәҗрибәмне укучыларга шулай җиткерер өчен, кирәкмәгәннәрнең барысын да төшереп калдырырга тырыштым: укып чыккач, бу аларның үз тәҗрибәсенең бер өлеше булып калсын һәм чыннан да булган вакыйга кебек тоелсын. Моңа ирешү бик авыр, һәм мин моның өстендә бик күп эшләдем. Ничек кенә булмасын, кыскача әйткәндә, бу юлы минем юлым гадәттән тыш уңды, һәм мин тәҗрибәмне тулысынча җиткерә алдым, өстәвенә, моңа кадәр беркем дә җиткермәгән тәҗрибәне<ref>Примечание к повести «Старик и море» в издании «Э. Хемингуэй. Избранное. // Послесл. сост. и примеч. Б. Грибанова. — М.: [[Просвещение (издательство)|Просвещение]], 1984».</ref>.}} Үзенең «Confiteor Hominem: Вера Эрнеста Хемингуэй в человека» эссесында Джозеф Вальдмеир повестьны уңай бәяли һәм һәм аның темасын аналитик яктан билгеләгән бердәнбер тәнкыйтьче. Иң гаҗәп тезис — Вальдмейрның «Китапның төп идеясе нинди?» дигән сорауга җавабы: Вальдмейр повестьның христиан образларының функциясен карап чыга, бу Сантьяго акулаларны күргәннән соң Хемингуэй Мәсихнең хачка кадаклануын ачыктан-ачык искә алганда аеруча ачык күренә: «Ай!» — диде карт, бу мәгънәсез сүз, кешенең кадак учын тишеп агачка кергәнен сизгәндә ихтыярсыз чыгарган тавышка охшаганрак." «Карт һәм диңгез» әсәренә каршы чыгучыларның берсе Роберт П. Уикс . Атналар. Аның 1962 елда басылып чыккан "Фальшь в ""Карт һәм диңгез"дәге ялган" мәкаләсендә ул повестьның таныш һәм реалистик Хемингуэйдан (Хемингуэйның калган әсәрләрен «үткән җиңүләр» дип атый) ышандырмаслык һәм көтелмәгәнчә аерылышуы турында фикерен белдерә. Бу хикәяне Хемингуэйның алдагы әсәре белән чагыштырып, Уикс болай дип раслый: {{Цитата|Аерма, нәтиҗәдә, Хемингуэй бу үзенчәлекле ысулны үзенең иң әйбәт әсәрләрендә дә куллана, шул ук вакытта «Карт һәм диңгез» дә. Хемингуэй «Карт һәм диңгез» дә сюжетыннан күбрәк диңгез объектларына игътибар биргән, һәм ул чамасыз ясалма детальләр белән язылган. Язучының табигать объектларын идеалләштерүен У. Г. Хадсон да өнәми, шул ук вакытта Генри Торо да укый алмый, "Моби Дик"тагы Мелвилл риторикасын хөкем иткән һәм үзе дә, аерым алганда Фолкнер тарафыннан, фактларга тугрылыгы һәм «уйлап чыгарырга» теләмәве өчен еш тәнкыйтьләнгән язучыдан табигать объектларын идеаллаштыруны яки ниндидер төгәлсезлекләрне көтмисең".}} Кайбер комментаторлар Хемингуэйның «Карт һәм диңгез» әсәрен аның «Елга артында, агачлар күләгәсендә» («[[:ru:За_рекой,_в_тени_деревьев|За рекой, в тени деревьев]]»). романына карата ачык тәнкыйтькә җавап итеп язган дип фаразлыйлар. == Мирас == * 1958 — " Карт һәм диңгез " — Джон Стерджес фильмы * 1990 — " Карт һәм диңгез " — Джад Тейлорның телевизион фильмы * 1999 — " Карт һәм диңгез " — Александр Петровның мультфильмы * 2005 — «Карт һәм диңгез» — В.ның телевизион пьесасы. М. Ивченко исемендәге Зур драма театры актерлары башкаруында Г. Товстоногов<ref>{{Cite web|url=http://bdt.spb.ru/история/спектакли-бдт-1956-2013-гг/|title=История спектаклей с 1953 года|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160327100331/http://bdt.spb.ru/история/спектакли-бдт-1956-2013-гг/|archivedate=2016-03-27|author=БДИ им.Г.Товстоногова|date=|publisher=|accessdate=2014-12-31}}</ref> . * 2012 — " Шал " (Карт кеше) — Эрмек Турсунов фильмы * [[2017 ел|2017]] — «Карт һәм диңгез» — Анатолий Васильевның моноперсональ спектакле * [[2025 ел|2025]] — «Карт һәм диңгез» — Павел Сафоновның Григорий Антипенко башкаруындагы моноперсональ спектакле. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} [[Төркем:Әлифба буенча әдәби әсәрләр]] [[Төркем:Диңгез әдәбияте]] 7qhnqot1njc2326rfpra7fu78xg8icf 6001059 6001056 2026-08-16T17:43:02Z Баныу 35185 6001059 wikitext text/x-wiki {{УК}}  {{язам|Баныу|16 август 2026 ел}} '''Карт һәм диңгез''' ({{Lang-en|The Old Man and the Sea}} — Америка язучысы [[Эрнест Хемингуэй|Эрнест Хемингуэйның]] [[1952 ел]]гы повесте, ул [[Багам утраулары]]ның Бимини шәһәрендә язылган. Хемингуэйның исән чагында басылып чыккан соңгы билгеле фантастик әсәре. Куба балыкчысы карт Сантьяго һәм аның ачык диңгездә зур марлин белән көрәшүе турында сөйли, бу аның гомерендәге иң зур ау булган. == Сюжет == Куба балыкчысы Сантьяго 84 көн диңгезгә чыга һәм бернәрсә дә тота алмый, шуңа күрә ул ''салао'' , ягъни иң бәхетсез кеше дип санала. Һәм аңа бары тик кечкенә дусты Манолин гына ярдәм итүен дәвам итә, гәрчә әтисе аңа карт Сантьяго белән балык тотарга тыя һәм уңышлы балыкчылар белән диңгезгә барырга куша. Малай еш кына картның алачыгына кунакка бара, аңа кирәк-яракларын күтәрергә, ризык пешерергә булыша, һәм алар еш кына Америка бейсболы һәм яраткан уенчылары Джо Ди Маджио турында сөйләшәләр. Сантьяго Манолинга икенче көнне [[Куба]]дан төньякка, Гольфстримга таба, Флорида бугазына таба йөзәчәген әйтә, бәхетсезлек сериясе тәмамланачагына ышана. 85 нче көнне карт, гадәттәгечә, җилкәнле көймәсендә Гольфстримга чыга, кармак сала, һәм төшкә кадәр аңа бәхет елмая — якынча 5,5 метр озынлыктагы марлин кармакка эләгә. Карт малайның аның белән булмавына үкенә: ялгызы гына моның белән көрәшү җиңел түгел. Ике көн һәм ике төн дәвамында марлин көймәне ерак диңгезгә алып китә. Балык тоту гына җитми; сиңа барыбер аның белән яр буена йөзеп барырга кирәк. Балык кармак белән яраланганнан соң, Сантьяго көндәшен аңлый һәм аңа теләктәшлек белдерә, еш кына аны абый дип атый. Ул шулай ук бу марлинның затлылыгы һәм абруе аркасында беркем дә ашарга лаек түгел дип белдерә. Өченче көнне балык көймә тирәли йөзә башлый. Арыган Сантьяго, саташып диярлек, балыкны өскә чыгару һәм аңа гарпун утырту өчен үзенең соңгы көчләрен сарыф итә. Аннары ул марлинны көймәнең кырыена бәйләп куя да, базарда алган югары бәя һәм кешеләрне ашатачаклары турында уйлап, өенә кайтып китә. [[Акулалар]] картның көймәсе янында балыкның яраларыннан канны татып карарга җыелалар. Карт алар белән сугышка керә, гарпун белән зур мако акуласын үтерә, ләкин коралын югалта. Ул акула һөҗүменнән саклану өчен, пычагын ишкәк очына бәйләп, яңа гарпун ясый; шулай итеп, ул биш акуланы үтерә, калганнарын чигенергә мәҗбүр итә. Ләкин монда көчләр тигез түгел, һәм төн җитү белән акулалар марлинның бөтен түшкәсен диярлек ашыйлар, бары тик умыртка сөяге, койрыгы һәм башының скелеты гына кала. Сантьяго хәзер бөтенләй бәхетсез булуын аңлый һәм җиңелүен танып, акулаларга алар чыннан да кешене һәм аның хыялларын үтергәннәрен әйтә. Сантьяго икенче көнне таң алдыннан яр буена килеп җитә, балык сөлдәсен ярда калдыра Авыр мачтаны җилкәсенә салып, , үзенең алачыгына көч-хәл белән барып җитә. Өйгә керү белән ул караватка ауа да тирән йокыга тала. Икенче көнне күп балыкчылар балык сөлдәсе бәйләнгән көймә тирәсенә җыела . Балыкчыларның берсе сөлдәне аркан белән үлчи. Педрико балыкның башын үзенә ала, ә башка балыкчылар Манолинга картка аның белән теләктәшлек белдерүләрен әйтергә кушалар. Күрше кафеда туристлар ялгышып марлинны акула дип кабул итәләр. Манолин, карт өчен борчылып, аның яраланган кулларын күргәч һәм аның сулыш алуына ышангач, елый башлый. Малай алачыкка газета һәм кофе китерә. Карт уянгач, алар диңгезгә тагын бергәләп чыгарга килешәләр. Сантьяго, йокыга талып, үзенең яшьлеген — Африка ярында арысланнарны күрә. == Язу тарихы ==    Бу повесть [[Скрибнер III, Чарльз|Чарли Скрибнерга]] һәм Хемингуэйның әдәби мөхәррире Макс Перкинска багышланган һәм 1952 елның 1 сентябрендә Life журналында басылып чыга. Ике көн эчендә биш миллион данә журнал сатыла. «[[:ru:Клуб_Книги_месяца|Клуб Книги месяца]]» «Карт һәм диңгез» китабын иң яхшы китап дип атый. . 1952 елның 1 сентябрендә китап версиясе дә басылып чыга, 50 000 нөсхә тиражы була һәм Чарльз Танниклифф һәм Реймонд Шеппардның кара-ак иллюстрацияләрен үз эченә ала. [[1953 ел|1953 елның]] маенда Эрнест Хемингуэй үз иҗаты өчен Пулитцер премиясенә, ә [[1954 ел]]да [[Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе|әдәбият буенча Нобель премиясенә]] лаек була. "Карт һәм диңгез"нең уңышы Хемингуэйны дөньякүләм танытты. Бу повесть мәктәпләрдә өйрәнелә һәм бөтен дөньядан гонорар җыюны дәвам итә. == Әдәбиятта әһәмияте == «Карт һәм диңгез» Хемингуэйның әдәби абруен кайтара һәм аның бөтен иҗатын яңадан карарга китерә. Ул баштан ук бик популяр була һәм күп укучыларна язучы буларак Хемингуэйның сәләтләренә ышанычын кайтарды. Scribner’s нәшрияты супертышлыкның беренче вариантында ук повестьны «яңа классика» дип атый, ә күп кенә тәнкыйтьчеләр аны Уильям Фолкнерның «Аю» һәм Герман Мелвиллның «Моби Дик» әсәрләре белән чагыштырып, уңай бәяли. [[Файл:TheOldManGregorioFuentes.jpg|мини|250x250пкс| 100 яшьлек Куба балыкчысы Грегорио Фуэнтес, ул повестьның төп герое прототипларының берсе (1998 елгы фото)]] Күп кенә тәнкыйтьчеләр Сантьягоның прототибы дип санаган Грегорио Фуэнтес Лансароте утравында ([[Канар утраулары]]ның берсе) туган зәңгәр күзле кеше булган. Ун яшеннән үк Африка портларына йөрүче корабльләрдә диңгезгә чыга башлаган Фуэнтес, 22 яшендә Кубага бөтенләйгә күченә. Анда 82 ел яшәгәннән соң, 2001 елда ул Испания гражданлыгын кире кайтарырга омтыла. Тәнкыйтьчеләр билгеләп үткәнчә, Сантьяго да Испаниядән Кубага күченгәндә якынча 22 яшьтә булган, шуңа күрә ул Кубада иммигрант һәм чит кеше дип санала алырлык дәрәҗәдә өлкән яшьтә булган. Бу әсәр идеясе Хемингуэйда күп еллар дәвамында әнисе һәм улы арасындагы мөнәсәбәтләр турындагы романның бер өлеше буларак өлгерә. Китаптагы мөнәсәбәтләр [[Библия]] белән бәйле, язучы аны «Диңгез китабы» дип атый. Бу идея өлешчә үлгәннән соң басылып чыккан «Океандагы утраулар» китабында гәүдәләндерелгән. [[1936 ел]]да Esquire журналы өчен язылган «Зәңгәр суда» дигән очеркында ул Куба балыкчысы белән булган охшаш вакыйганы сурәтли. Повесть басылып чыкканнан соң, Хемингуэй үзенең иҗади ниятләрен бер интервьюда ачып бирә. Ул «Карт һәм диңгез» китабы меңнән артык биттән тора алыр иде, ди; бу китапта һәр авыл кешесе үз урынын, ничек көн күрүен, ничек тууын, ничек укуын, балалар үстерүен таба алган. {{Өземтә|Боларның барысы да башка язучылар тарафыннан бик яхшы эшләнгән. Әдәбиятта сез элек канәгатьләнерлек итеп эшләнгән нәрсәләр белән чикләнгәнсез. Шуңа күрә мин тагын нидер белергә тырышырга тиеш. Беренчедән, мин үз тәҗрибәмне укучыларга шулай җиткерер өчен, кирәкмәгәннәрнең барысын да төшереп калдырырга тырыштым: укып чыккач, бу аларның үз тәҗрибәсенең бер өлеше булып калсын һәм чыннан да булган вакыйга кебек тоелсын. Моңа ирешү бик авыр, һәм мин моның өстендә бик күп эшләдем. Ничек кенә булмасын, кыскача әйткәндә, бу юлы минем юлым гадәттән тыш уңды, һәм мин тәҗрибәмне тулысынча җиткерә алдым, өстәвенә, моңа кадәр беркем дә җиткермәгән тәҗрибәне<ref>Примечание к повести «Старик и море» в издании «Э. Хемингуэй. Избранное. // Послесл. сост. и примеч. Б. Грибанова. — М.: [[Просвещение (издательство)|Просвещение]], 1984».</ref>.}} Үзенең «Confiteor Hominem: Вера Эрнеста Хемингуэй в человека» эссесында Джозеф Вальдмеир повестьны уңай бәяли һәм һәм аның темасын аналитик яктан билгеләгән бердәнбер тәнкыйтьче. Иң гаҗәп тезис — Вальдмейрның «Китапның төп идеясе нинди?» дигән сорауга җавабы: Вальдмейр повестьның христиан образларының функциясен карап чыга, бу Сантьяго акулаларны күргәннән соң Хемингуэй Мәсихнең хачка кадаклануын ачыктан-ачык искә алганда аеруча ачык күренә: «Ай!» — диде карт, бу мәгънәсез сүз, кешенең кадак учын тишеп агачка кергәнен сизгәндә ихтыярсыз чыгарган тавышка охшаганрак." «Карт һәм диңгез» әсәренә каршы чыгучыларның берсе Роберт П. Уикс . Атналар. Аның 1962 елда басылып чыккан "Фальшь в ""Карт һәм диңгез"дәге ялган" мәкаләсендә ул повестьның таныш һәм реалистик Хемингуэйдан (Хемингуэйның калган әсәрләрен «үткән җиңүләр» дип атый) ышандырмаслык һәм көтелмәгәнчә аерылышуы турында фикерен белдерә. Бу хикәяне Хемингуэйның алдагы әсәре белән чагыштырып, Уикс болай дип раслый: {{Цитата|Аерма, нәтиҗәдә, Хемингуэй бу үзенчәлекле ысулны үзенең иң әйбәт әсәрләрендә дә куллана, шул ук вакытта «Карт һәм диңгез» дә. Хемингуэй «Карт һәм диңгез» дә сюжетыннан күбрәк диңгез объектларына игътибар биргән, һәм ул чамасыз ясалма детальләр белән язылган. Язучының табигать объектларын идеалләштерүен У. Г. Хадсон да өнәми, шул ук вакытта Генри Торо да укый алмый, "Моби Дик"тагы Мелвилл риторикасын хөкем иткән һәм үзе дә, аерым алганда Фолкнер тарафыннан, фактларга тугрылыгы һәм «уйлап чыгарырга» теләмәве өчен еш тәнкыйтьләнгән язучыдан табигать объектларын идеаллаштыруны яки ниндидер төгәлсезлекләрне көтмисең".}} Кайбер комментаторлар Хемингуэйның «Карт һәм диңгез» әсәрен аның «Елга артында, агачлар күләгәсендә» («[[:ru:За_рекой,_в_тени_деревьев|За рекой, в тени деревьев]]»). романына карата ачык тәнкыйтькә җавап итеп язган дип фаразлыйлар. == Мирас == * 1958 — " Карт һәм диңгез " — Джон Стерджес фильмы * 1990 — " Карт һәм диңгез " — Джад Тейлорның телевизион фильмы * 1999 — " Карт һәм диңгез " — Александр Петровның мультфильмы * 2005 — «Карт һәм диңгез» — В.ның телевизион пьесасы. М. Ивченко исемендәге Зур драма театры актерлары башкаруында Г. Товстоногов<ref>{{Cite web|url=http://bdt.spb.ru/история/спектакли-бдт-1956-2013-гг/|title=История спектаклей с 1953 года|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160327100331/http://bdt.spb.ru/история/спектакли-бдт-1956-2013-гг/|archivedate=2016-03-27|author=БДИ им.Г.Товстоногова|date=|publisher=|accessdate=2014-12-31}}</ref> . * 2012 — " Шал " (Карт кеше) — Эрмек Турсунов фильмы * [[2017 ел|2017]] — «Карт һәм диңгез» — Анатолий Васильевның моноперсональ спектакле * [[2025 ел|2025]] — «Карт һәм диңгез» — Павел Сафоновның Григорий Антипенко башкаруындагы моноперсональ спектакле. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} [[Төркем:Әлифба буенча әдәби әсәрләр]] [[Төркем:Диңгез әдәбияте]] fbrxzq7qiqq0bjlwiybfbku17iiu7q9 6001061 6001059 2026-08-16T17:45:01Z Баныу 35185 /* Язу тарихы */ 6001061 wikitext text/x-wiki {{УК}}  {{язам|Баныу|16 август 2026 ел}} '''Карт һәм диңгез''' ({{Lang-en|The Old Man and the Sea}} — Америка язучысы [[Эрнест Хемингуэй|Эрнест Хемингуэйның]] [[1952 ел]]гы повесте, ул [[Багам утраулары]]ның Бимини шәһәрендә язылган. Хемингуэйның исән чагында басылып чыккан соңгы билгеле фантастик әсәре. Куба балыкчысы карт Сантьяго һәм аның ачык диңгездә зур марлин белән көрәшүе турында сөйли, бу аның гомерендәге иң зур ау булган. == Сюжет == Куба балыкчысы Сантьяго 84 көн диңгезгә чыга һәм бернәрсә дә тота алмый, шуңа күрә ул ''салао'' , ягъни иң бәхетсез кеше дип санала. Һәм аңа бары тик кечкенә дусты Манолин гына ярдәм итүен дәвам итә, гәрчә әтисе аңа карт Сантьяго белән балык тотарга тыя һәм уңышлы балыкчылар белән диңгезгә барырга куша. Малай еш кына картның алачыгына кунакка бара, аңа кирәк-яракларын күтәрергә, ризык пешерергә булыша, һәм алар еш кына Америка бейсболы һәм яраткан уенчылары Джо Ди Маджио турында сөйләшәләр. Сантьяго Манолинга икенче көнне [[Куба]]дан төньякка, Гольфстримга таба, Флорида бугазына таба йөзәчәген әйтә, бәхетсезлек сериясе тәмамланачагына ышана. 85 нче көнне карт, гадәттәгечә, җилкәнле көймәсендә Гольфстримга чыга, кармак сала, һәм төшкә кадәр аңа бәхет елмая — якынча 5,5 метр озынлыктагы марлин кармакка эләгә. Карт малайның аның белән булмавына үкенә: ялгызы гына моның белән көрәшү җиңел түгел. Ике көн һәм ике төн дәвамында марлин көймәне ерак диңгезгә алып китә. Балык тоту гына җитми; сиңа барыбер аның белән яр буена йөзеп барырга кирәк. Балык кармак белән яраланганнан соң, Сантьяго көндәшен аңлый һәм аңа теләктәшлек белдерә, еш кына аны абый дип атый. Ул шулай ук бу марлинның затлылыгы һәм абруе аркасында беркем дә ашарга лаек түгел дип белдерә. Өченче көнне балык көймә тирәли йөзә башлый. Арыган Сантьяго, саташып диярлек, балыкны өскә чыгару һәм аңа гарпун утырту өчен үзенең соңгы көчләрен сарыф итә. Аннары ул марлинны көймәнең кырыена бәйләп куя да, базарда алган югары бәя һәм кешеләрне ашатачаклары турында уйлап, өенә кайтып китә. [[Акулалар]] картның көймәсе янында балыкның яраларыннан канны татып карарга җыелалар. Карт алар белән сугышка керә, гарпун белән зур мако акуласын үтерә, ләкин коралын югалта. Ул акула һөҗүменнән саклану өчен, пычагын ишкәк очына бәйләп, яңа гарпун ясый; шулай итеп, ул биш акуланы үтерә, калганнарын чигенергә мәҗбүр итә. Ләкин монда көчләр тигез түгел, һәм төн җитү белән акулалар марлинның бөтен түшкәсен диярлек ашыйлар, бары тик умыртка сөяге, койрыгы һәм башының скелеты гына кала. Сантьяго хәзер бөтенләй бәхетсез булуын аңлый һәм җиңелүен танып, акулаларга алар чыннан да кешене һәм аның хыялларын үтергәннәрен әйтә. Сантьяго икенче көнне таң алдыннан яр буена килеп җитә, балык сөлдәсен ярда калдыра Авыр мачтаны җилкәсенә салып, , үзенең алачыгына көч-хәл белән барып җитә. Өйгә керү белән ул караватка ауа да тирән йокыга тала. Икенче көнне күп балыкчылар балык сөлдәсе бәйләнгән көймә тирәсенә җыела . Балыкчыларның берсе сөлдәне аркан белән үлчи. Педрико балыкның башын үзенә ала, ә башка балыкчылар Манолинга картка аның белән теләктәшлек белдерүләрен әйтергә кушалар. Күрше кафеда туристлар ялгышып марлинны акула дип кабул итәләр. Манолин, карт өчен борчылып, аның яраланган кулларын күргәч һәм аның сулыш алуына ышангач, елый башлый. Малай алачыкка газета һәм кофе китерә. Карт уянгач, алар диңгезгә тагын бергәләп чыгарга килешәләр. Сантьяго, йокыга талып, үзенең яшьлеген — Африка ярында арысланнарны күрә. == Язу тарихы ==    Бу повесть [[Скрибнер III, Чарльз|Чарли Скрибнерга]] һәм Хемингуэйның әдәби мөхәррире Макс Перкинска багышланган һәм 1952 елның 1 сентябрендә Life журналында басылып чыга. Ике көн эчендә биш миллион данә журнал сатыла. «[[:ru:Клуб_Книги_месяца|Клуб Книги месяца]]» «Карт һәм диңгез» китабын иң яхшы китап дип атый. . 1952 елның 1 сентябрендә китап версиясе дә басылып чыга, 50 000 нөсхә тиражы була һәм Чарльз Танниклифф һәм Реймонд Шеппардның кара-ак иллюстрацияләрен үз эченә ала. [[1953 ел|1953 елның]] маенда Эрнест Хемингуэй үз иҗаты өчен Пулитцер премиясенә, ә [[1954 ел]]да [[Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе|әдәбият буенча Нобель премиясенә]] лаек була. "Карт һәм диңгез"нең уңышы Хемингуэйны дөньякүләм таныта. Бу повесть мәктәпләрдә өйрәнелә һәм бөтен дөньядан гонорар җыюны дәвам итә. == Әдәбиятта әһәмияте == «Карт һәм диңгез» Хемингуэйның әдәби абруен кайтара һәм аның бөтен иҗатын яңадан карарга китерә. Ул баштан ук бик популяр була һәм күп укучыларна язучы буларак Хемингуэйның сәләтләренә ышанычын кайтарды. Scribner’s нәшрияты супертышлыкның беренче вариантында ук повестьны «яңа классика» дип атый, ә күп кенә тәнкыйтьчеләр аны Уильям Фолкнерның «Аю» һәм Герман Мелвиллның «Моби Дик» әсәрләре белән чагыштырып, уңай бәяли. [[Файл:TheOldManGregorioFuentes.jpg|мини|250x250пкс| 100 яшьлек Куба балыкчысы Грегорио Фуэнтес, ул повестьның төп герое прототипларының берсе (1998 елгы фото)]] Күп кенә тәнкыйтьчеләр Сантьягоның прототибы дип санаган Грегорио Фуэнтес Лансароте утравында ([[Канар утраулары]]ның берсе) туган зәңгәр күзле кеше булган. Ун яшеннән үк Африка портларына йөрүче корабльләрдә диңгезгә чыга башлаган Фуэнтес, 22 яшендә Кубага бөтенләйгә күченә. Анда 82 ел яшәгәннән соң, 2001 елда ул Испания гражданлыгын кире кайтарырга омтыла. Тәнкыйтьчеләр билгеләп үткәнчә, Сантьяго да Испаниядән Кубага күченгәндә якынча 22 яшьтә булган, шуңа күрә ул Кубада иммигрант һәм чит кеше дип санала алырлык дәрәҗәдә өлкән яшьтә булган. Бу әсәр идеясе Хемингуэйда күп еллар дәвамында әнисе һәм улы арасындагы мөнәсәбәтләр турындагы романның бер өлеше буларак өлгерә. Китаптагы мөнәсәбәтләр [[Библия]] белән бәйле, язучы аны «Диңгез китабы» дип атый. Бу идея өлешчә үлгәннән соң басылып чыккан «Океандагы утраулар» китабында гәүдәләндерелгән. [[1936 ел]]да Esquire журналы өчен язылган «Зәңгәр суда» дигән очеркында ул Куба балыкчысы белән булган охшаш вакыйганы сурәтли. Повесть басылып чыкканнан соң, Хемингуэй үзенең иҗади ниятләрен бер интервьюда ачып бирә. Ул «Карт һәм диңгез» китабы меңнән артык биттән тора алыр иде, ди; бу китапта һәр авыл кешесе үз урынын, ничек көн күрүен, ничек тууын, ничек укуын, балалар үстерүен таба алган. {{Өземтә|Боларның барысы да башка язучылар тарафыннан бик яхшы эшләнгән. Әдәбиятта сез элек канәгатьләнерлек итеп эшләнгән нәрсәләр белән чикләнгәнсез. Шуңа күрә мин тагын нидер белергә тырышырга тиеш. Беренчедән, мин үз тәҗрибәмне укучыларга шулай җиткерер өчен, кирәкмәгәннәрнең барысын да төшереп калдырырга тырыштым: укып чыккач, бу аларның үз тәҗрибәсенең бер өлеше булып калсын һәм чыннан да булган вакыйга кебек тоелсын. Моңа ирешү бик авыр, һәм мин моның өстендә бик күп эшләдем. Ничек кенә булмасын, кыскача әйткәндә, бу юлы минем юлым гадәттән тыш уңды, һәм мин тәҗрибәмне тулысынча җиткерә алдым, өстәвенә, моңа кадәр беркем дә җиткермәгән тәҗрибәне<ref>Примечание к повести «Старик и море» в издании «Э. Хемингуэй. Избранное. // Послесл. сост. и примеч. Б. Грибанова. — М.: [[Просвещение (издательство)|Просвещение]], 1984».</ref>.}} Үзенең «Confiteor Hominem: Вера Эрнеста Хемингуэй в человека» эссесында Джозеф Вальдмеир повестьны уңай бәяли һәм һәм аның темасын аналитик яктан билгеләгән бердәнбер тәнкыйтьче. Иң гаҗәп тезис — Вальдмейрның «Китапның төп идеясе нинди?» дигән сорауга җавабы: Вальдмейр повестьның христиан образларының функциясен карап чыга, бу Сантьяго акулаларны күргәннән соң Хемингуэй Мәсихнең хачка кадаклануын ачыктан-ачык искә алганда аеруча ачык күренә: «Ай!» — диде карт, бу мәгънәсез сүз, кешенең кадак учын тишеп агачка кергәнен сизгәндә ихтыярсыз чыгарган тавышка охшаганрак." «Карт һәм диңгез» әсәренә каршы чыгучыларның берсе Роберт П. Уикс . Атналар. Аның 1962 елда басылып чыккан "Фальшь в ""Карт һәм диңгез"дәге ялган" мәкаләсендә ул повестьның таныш һәм реалистик Хемингуэйдан (Хемингуэйның калган әсәрләрен «үткән җиңүләр» дип атый) ышандырмаслык һәм көтелмәгәнчә аерылышуы турында фикерен белдерә. Бу хикәяне Хемингуэйның алдагы әсәре белән чагыштырып, Уикс болай дип раслый: {{Цитата|Аерма, нәтиҗәдә, Хемингуэй бу үзенчәлекле ысулны үзенең иң әйбәт әсәрләрендә дә куллана, шул ук вакытта «Карт һәм диңгез» дә. Хемингуэй «Карт һәм диңгез» дә сюжетыннан күбрәк диңгез объектларына игътибар биргән, һәм ул чамасыз ясалма детальләр белән язылган. Язучының табигать объектларын идеалләштерүен У. Г. Хадсон да өнәми, шул ук вакытта Генри Торо да укый алмый, "Моби Дик"тагы Мелвилл риторикасын хөкем иткән һәм үзе дә, аерым алганда Фолкнер тарафыннан, фактларга тугрылыгы һәм «уйлап чыгарырга» теләмәве өчен еш тәнкыйтьләнгән язучыдан табигать объектларын идеаллаштыруны яки ниндидер төгәлсезлекләрне көтмисең".}} Кайбер комментаторлар Хемингуэйның «Карт һәм диңгез» әсәрен аның «Елга артында, агачлар күләгәсендә» («[[:ru:За_рекой,_в_тени_деревьев|За рекой, в тени деревьев]]»). романына карата ачык тәнкыйтькә җавап итеп язган дип фаразлыйлар. == Мирас == * 1958 — " Карт һәм диңгез " — Джон Стерджес фильмы * 1990 — " Карт һәм диңгез " — Джад Тейлорның телевизион фильмы * 1999 — " Карт һәм диңгез " — Александр Петровның мультфильмы * 2005 — «Карт һәм диңгез» — В.ның телевизион пьесасы. М. Ивченко исемендәге Зур драма театры актерлары башкаруында Г. Товстоногов<ref>{{Cite web|url=http://bdt.spb.ru/история/спектакли-бдт-1956-2013-гг/|title=История спектаклей с 1953 года|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160327100331/http://bdt.spb.ru/история/спектакли-бдт-1956-2013-гг/|archivedate=2016-03-27|author=БДИ им.Г.Товстоногова|date=|publisher=|accessdate=2014-12-31}}</ref> . * 2012 — " Шал " (Карт кеше) — Эрмек Турсунов фильмы * [[2017 ел|2017]] — «Карт һәм диңгез» — Анатолий Васильевның моноперсональ спектакле * [[2025 ел|2025]] — «Карт һәм диңгез» — Павел Сафоновның Григорий Антипенко башкаруындагы моноперсональ спектакле. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} [[Төркем:Әлифба буенча әдәби әсәрләр]] [[Төркем:Диңгез әдәбияте]] pd01tlwgoanlg7z3z0gffcg1wozr63y 6001062 6001061 2026-08-16T17:46:34Z Баныу 35185 /* Әдәбиятта әһәмияте */ 6001062 wikitext text/x-wiki {{УК}}  {{язам|Баныу|16 август 2026 ел}} '''Карт һәм диңгез''' ({{Lang-en|The Old Man and the Sea}} — Америка язучысы [[Эрнест Хемингуэй|Эрнест Хемингуэйның]] [[1952 ел]]гы повесте, ул [[Багам утраулары]]ның Бимини шәһәрендә язылган. Хемингуэйның исән чагында басылып чыккан соңгы билгеле фантастик әсәре. Куба балыкчысы карт Сантьяго һәм аның ачык диңгездә зур марлин белән көрәшүе турында сөйли, бу аның гомерендәге иң зур ау булган. == Сюжет == Куба балыкчысы Сантьяго 84 көн диңгезгә чыга һәм бернәрсә дә тота алмый, шуңа күрә ул ''салао'' , ягъни иң бәхетсез кеше дип санала. Һәм аңа бары тик кечкенә дусты Манолин гына ярдәм итүен дәвам итә, гәрчә әтисе аңа карт Сантьяго белән балык тотарга тыя һәм уңышлы балыкчылар белән диңгезгә барырга куша. Малай еш кына картның алачыгына кунакка бара, аңа кирәк-яракларын күтәрергә, ризык пешерергә булыша, һәм алар еш кына Америка бейсболы һәм яраткан уенчылары Джо Ди Маджио турында сөйләшәләр. Сантьяго Манолинга икенче көнне [[Куба]]дан төньякка, Гольфстримга таба, Флорида бугазына таба йөзәчәген әйтә, бәхетсезлек сериясе тәмамланачагына ышана. 85 нче көнне карт, гадәттәгечә, җилкәнле көймәсендә Гольфстримга чыга, кармак сала, һәм төшкә кадәр аңа бәхет елмая — якынча 5,5 метр озынлыктагы марлин кармакка эләгә. Карт малайның аның белән булмавына үкенә: ялгызы гына моның белән көрәшү җиңел түгел. Ике көн һәм ике төн дәвамында марлин көймәне ерак диңгезгә алып китә. Балык тоту гына җитми; сиңа барыбер аның белән яр буена йөзеп барырга кирәк. Балык кармак белән яраланганнан соң, Сантьяго көндәшен аңлый һәм аңа теләктәшлек белдерә, еш кына аны абый дип атый. Ул шулай ук бу марлинның затлылыгы һәм абруе аркасында беркем дә ашарга лаек түгел дип белдерә. Өченче көнне балык көймә тирәли йөзә башлый. Арыган Сантьяго, саташып диярлек, балыкны өскә чыгару һәм аңа гарпун утырту өчен үзенең соңгы көчләрен сарыф итә. Аннары ул марлинны көймәнең кырыена бәйләп куя да, базарда алган югары бәя һәм кешеләрне ашатачаклары турында уйлап, өенә кайтып китә. [[Акулалар]] картның көймәсе янында балыкның яраларыннан канны татып карарга җыелалар. Карт алар белән сугышка керә, гарпун белән зур мако акуласын үтерә, ләкин коралын югалта. Ул акула һөҗүменнән саклану өчен, пычагын ишкәк очына бәйләп, яңа гарпун ясый; шулай итеп, ул биш акуланы үтерә, калганнарын чигенергә мәҗбүр итә. Ләкин монда көчләр тигез түгел, һәм төн җитү белән акулалар марлинның бөтен түшкәсен диярлек ашыйлар, бары тик умыртка сөяге, койрыгы һәм башының скелеты гына кала. Сантьяго хәзер бөтенләй бәхетсез булуын аңлый һәм җиңелүен танып, акулаларга алар чыннан да кешене һәм аның хыялларын үтергәннәрен әйтә. Сантьяго икенче көнне таң алдыннан яр буена килеп җитә, балык сөлдәсен ярда калдыра Авыр мачтаны җилкәсенә салып, , үзенең алачыгына көч-хәл белән барып җитә. Өйгә керү белән ул караватка ауа да тирән йокыга тала. Икенче көнне күп балыкчылар балык сөлдәсе бәйләнгән көймә тирәсенә җыела . Балыкчыларның берсе сөлдәне аркан белән үлчи. Педрико балыкның башын үзенә ала, ә башка балыкчылар Манолинга картка аның белән теләктәшлек белдерүләрен әйтергә кушалар. Күрше кафеда туристлар ялгышып марлинны акула дип кабул итәләр. Манолин, карт өчен борчылып, аның яраланган кулларын күргәч һәм аның сулыш алуына ышангач, елый башлый. Малай алачыкка газета һәм кофе китерә. Карт уянгач, алар диңгезгә тагын бергәләп чыгарга килешәләр. Сантьяго, йокыга талып, үзенең яшьлеген — Африка ярында арысланнарны күрә. == Язу тарихы ==    Бу повесть [[Скрибнер III, Чарльз|Чарли Скрибнерга]] һәм Хемингуэйның әдәби мөхәррире Макс Перкинска багышланган һәм 1952 елның 1 сентябрендә Life журналында басылып чыга. Ике көн эчендә биш миллион данә журнал сатыла. «[[:ru:Клуб_Книги_месяца|Клуб Книги месяца]]» «Карт һәм диңгез» китабын иң яхшы китап дип атый. . 1952 елның 1 сентябрендә китап версиясе дә басылып чыга, 50 000 нөсхә тиражы була һәм Чарльз Танниклифф һәм Реймонд Шеппардның кара-ак иллюстрацияләрен үз эченә ала. [[1953 ел|1953 елның]] маенда Эрнест Хемингуэй үз иҗаты өчен Пулитцер премиясенә, ә [[1954 ел]]да [[Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе|әдәбият буенча Нобель премиясенә]] лаек була. "Карт һәм диңгез"нең уңышы Хемингуэйны дөньякүләм таныта. Бу повесть мәктәпләрдә өйрәнелә һәм бөтен дөньядан гонорар җыюны дәвам итә. == Әдәбиятта әһәмияте == «Карт һәм диңгез» Хемингуэйның әдәби абруен кайтара һәм аның бөтен иҗатын яңадан карарга китерә. Ул баштан ук бик популяр була һәм күп укучыларна язучы буларак Хемингуэйның сәләтләренә ышанычын кайтара. Scribner’s нәшрияты супертышлыкның беренче вариантында ук повестьны «яңа классика» дип атый, ә күп кенә тәнкыйтьчеләр аны Уильям Фолкнерның «Аю» һәм Герман Мелвиллның «Моби Дик» әсәрләре белән чагыштырып, уңай бәяли. [[Файл:TheOldManGregorioFuentes.jpg|мини|250x250пкс| 100 яшьлек Куба балыкчысы Грегорио Фуэнтес, ул повестьның төп герое прототипларының берсе (1998 елгы фото)]] Күп кенә тәнкыйтьчеләр Сантьягоның прототибы дип санаган Грегорио Фуэнтес Лансароте утравында ([[Канар утраулары]]ның берсе) туган зәңгәр күзле кеше булган. Ун яшеннән үк Африка портларына йөрүче корабльләрдә диңгезгә чыга башлаган Фуэнтес, 22 яшендә Кубага бөтенләйгә күченә. Анда 82 ел яшәгәннән соң, 2001 елда ул Испания гражданлыгын кире кайтарырга омтыла. Тәнкыйтьчеләр билгеләп үткәнчә, Сантьяго да Испаниядән Кубага күченгәндә якынча 22 яшьтә булган, шуңа күрә ул Кубада иммигрант һәм чит кеше дип санала алырлык дәрәҗәдә өлкән яшьтә булган. Бу әсәр идеясе Хемингуэйда күп еллар дәвамында әнисе һәм улы арасындагы мөнәсәбәтләр турындагы романның бер өлеше буларак өлгерә. Китаптагы мөнәсәбәтләр [[Библия]] белән бәйле, язучы аны «Диңгез китабы» дип атый. Бу идея өлешчә үлгәннән соң басылып чыккан «Океандагы утраулар» китабында гәүдәләндерелгән. [[1936 ел]]да Esquire журналы өчен язылган «Зәңгәр суда» дигән очеркында ул Куба балыкчысы белән булган охшаш вакыйганы сурәтли. Повесть басылып чыкканнан соң, Хемингуэй үзенең иҗади ниятләрен бер интервьюда ачып бирә. Ул «Карт һәм диңгез» китабы меңнән артык биттән тора алыр иде, ди; бу китапта һәр авыл кешесе үз урынын, ничек көн күрүен, ничек тууын, ничек укуын, балалар үстерүен таба алган. {{Өземтә|Боларның барысы да башка язучылар тарафыннан бик яхшы эшләнгән. Әдәбиятта сез элек канәгатьләнерлек итеп эшләнгән нәрсәләр белән чикләнгәнсез. Шуңа күрә мин тагын нидер белергә тырышырга тиеш. Беренчедән, мин үз тәҗрибәмне укучыларга шулай җиткерер өчен, кирәкмәгәннәрнең барысын да төшереп калдырырга тырыштым: укып чыккач, бу аларның үз тәҗрибәсенең бер өлеше булып калсын һәм чыннан да булган вакыйга кебек тоелсын. Моңа ирешү бик авыр, һәм мин моның өстендә бик күп эшләдем. Ничек кенә булмасын, кыскача әйткәндә, бу юлы минем юлым гадәттән тыш уңды, һәм мин тәҗрибәмне тулысынча җиткерә алдым, өстәвенә, моңа кадәр беркем дә җиткермәгән тәҗрибәне<ref>Примечание к повести «Старик и море» в издании «Э. Хемингуэй. Избранное. // Послесл. сост. и примеч. Б. Грибанова. — М.: [[Просвещение (издательство)|Просвещение]], 1984».</ref>.}} Үзенең «Confiteor Hominem: Вера Эрнеста Хемингуэй в человека» эссесында Джозеф Вальдмеир повестьны уңай бәяли һәм һәм аның темасын аналитик яктан билгеләгән бердәнбер тәнкыйтьче. Иң гаҗәп тезис — Вальдмейрның «Китапның төп идеясе нинди?» дигән сорауга җавабы: Вальдмейр повестьның христиан образларының функциясен карап чыга, бу Сантьяго акулаларны күргәннән соң Хемингуэй Мәсихнең хачка кадаклануын ачыктан-ачык искә алганда аеруча ачык күренә: «Ай!» — диде карт, бу мәгънәсез сүз, кешенең кадак учын тишеп агачка кергәнен сизгәндә ихтыярсыз чыгарган тавышка охшаганрак." «Карт һәм диңгез» әсәренә каршы чыгучыларның берсе Роберт П. Уикс . Атналар. Аның 1962 елда басылып чыккан "Фальшь в ""Карт һәм диңгез"дәге ялган" мәкаләсендә ул повестьның таныш һәм реалистик Хемингуэйдан (Хемингуэйның калган әсәрләрен «үткән җиңүләр» дип атый) ышандырмаслык һәм көтелмәгәнчә аерылышуы турында фикерен белдерә. Бу хикәяне Хемингуэйның алдагы әсәре белән чагыштырып, Уикс болай дип раслый: {{Цитата|Аерма, нәтиҗәдә, Хемингуэй бу үзенчәлекле ысулны үзенең иң әйбәт әсәрләрендә дә куллана, шул ук вакытта «Карт һәм диңгез» дә. Хемингуэй «Карт һәм диңгез» дә сюжетыннан күбрәк диңгез объектларына игътибар биргән, һәм ул чамасыз ясалма детальләр белән язылган. Язучының табигать объектларын идеалләштерүен У. Г. Хадсон да өнәми, шул ук вакытта Генри Торо да укый алмый, "Моби Дик"тагы Мелвилл риторикасын хөкем иткән һәм үзе дә, аерым алганда Фолкнер тарафыннан, фактларга тугрылыгы һәм «уйлап чыгарырга» теләмәве өчен еш тәнкыйтьләнгән язучыдан табигать объектларын идеаллаштыруны яки ниндидер төгәлсезлекләрне көтмисең".}} Кайбер комментаторлар Хемингуэйның «Карт һәм диңгез» әсәрен аның «Елга артында, агачлар күләгәсендә» («[[:ru:За_рекой,_в_тени_деревьев|За рекой, в тени деревьев]]»). романына карата ачык тәнкыйтькә җавап итеп язган дип фаразлыйлар. == Мирас == * 1958 — " Карт һәм диңгез " — Джон Стерджес фильмы * 1990 — " Карт һәм диңгез " — Джад Тейлорның телевизион фильмы * 1999 — " Карт һәм диңгез " — Александр Петровның мультфильмы * 2005 — «Карт һәм диңгез» — В.ның телевизион пьесасы. М. Ивченко исемендәге Зур драма театры актерлары башкаруында Г. Товстоногов<ref>{{Cite web|url=http://bdt.spb.ru/история/спектакли-бдт-1956-2013-гг/|title=История спектаклей с 1953 года|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160327100331/http://bdt.spb.ru/история/спектакли-бдт-1956-2013-гг/|archivedate=2016-03-27|author=БДИ им.Г.Товстоногова|date=|publisher=|accessdate=2014-12-31}}</ref> . * 2012 — " Шал " (Карт кеше) — Эрмек Турсунов фильмы * [[2017 ел|2017]] — «Карт һәм диңгез» — Анатолий Васильевның моноперсональ спектакле * [[2025 ел|2025]] — «Карт һәм диңгез» — Павел Сафоновның Григорий Антипенко башкаруындагы моноперсональ спектакле. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} [[Төркем:Әлифба буенча әдәби әсәрләр]] [[Төркем:Диңгез әдәбияте]] mmz47ax1lfccbj2j5d8g2dmmfoucawt 0 1492684 6001057 2026-08-16T17:41:25Z Әмир 15082 яңа бит ясау 6001057 wikitext text/x-wiki {{Театр эшлеклесе | исем = Илсур Минкәев | чын исем = | рәсем = Илсур Ә.Минкеев.png | киңлеге = | рәсем язуы = | туганда бирелгән исеме = Илсур Әсхәт улы Минкәев | туу датасы = 30.07.1992 | туу җире = [[РФ]], [[ТР]], {{туу җире|Казан|Казанда}} | үлем датасы = | үлем җире = | һөнәр = курчак театры актеры | гражданлыгы = {{байрак|Россия}} [[РФ]] | активлык еллары = 2011―{{х.в.}} | псевдоним = | амплуа = | театр = [[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры|«Әкият» театры]] | рольләр = | спектакльләр = | бүләк һәм премияләр = {{Тантана}} [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|20px|ТР атказанган артисты (2026)]] | сайт = [https://vk.ru/id129811218 Ильсур Минкеев] | imdb_id = }} {{Фш|Минкәев}} '''Илсур Минкәев''', Илсур Әсхәт улы Минкәев (''Ильсур Асхатович Минкеев; [[1992 ел]]ның [[30 июль|30 июле]], [[РФ]], [[ТР]], [[Казан]]'') — курчак театры актеры, 2011 елдан [[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры |Татар дәүләт академия «Әкият» курчак театры]] дәүләт бюджет учреждениесенең курчак йөртүче актеры. [[Татарстанның атказанган артисты]] (2026). == Тәрҗемәи хәле == 1992 елның 30 июлендә туган<ref>[https://vk.ru/wall-20641920_28700 Сегодня свой день рождения отмечает артист-кукловод Ильсур Минкеев.] Театр кукол Экият Вконтакте, 30.07.2025</ref>. 2011 елда «курчак театры актёры» белгечлеге буенча [[Казан театр укуханәсе|Казан театр училищесын]] тәмамлаган. Шул ук елны [[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры |«Әкият» Татар дәүләт курчак театры]] (2024 елдан академия театры<ref>[https://pravo.tatarstan.ru/npa_kabmin/post/?npa_id=1480341 Постановление Кабинета Министров Республики Татарстан "О присвоении звания «Академический» государственному бюджетному учреждению «Татарский государственный театр кукол «Экият»]</ref>) труппасына килгән, бүгенге көнгә кадәр шунда эшли. == Иҗаты == [[Файл:Театр Кукол (Puppet Theatre) - panoramio (2).jpg|250px|thumb|right|[[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры]] бинасы]] Коллегалары һәм тамашачылары аның театр репертуарына керткән өлешен билгеләп үтәләр: ул даими рәвештә төрле жанрдагы спектакльләрдә чыгыш ясый һәм «Әкият»нең тере, төрле актерлар составына ярдәм итә. Илсур Минкәевны [[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры]] репертуарындагы «Сказочка про Козявочку» (Д. Н. Мамин-Сибиряк; режиссер Эльвира Гыйлемханова), «Белоснежка һәм җиде гном» ([[Гримм бертуганнар]] әкияте, режиссер [[Илгиз Зәйниев]]), «Ал чәчәк» ([[Сергей Аксаков]] әкияте, режиссер Илгиз Зәйниев), «Мәче йорты» ({{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Самуил Маршак|С. Маршак| d|Q435584}} әкияте), «Маугли» (Редьярд Киплинг әкияте), «Галәветдин» («Мең һәм бер кичә» җыентыгындагы гарәп әкияте мотивлары буенча), «Авиатор» (Е. Водолазкин әсәре, режиссер И. Зәйниев), «Конек-Горбунок» ({{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Петр Ершов |П. Ершов|d| Q1397000}} әкияте), «Раштуа алдыннан төн» ([[Николай Гоголь|Н.В.Гоголь]] әкияте), «Салтан патша турында әкият» ([[Александр Пушкин |А. С. Пушкин]] әкияте), «Бүре белән җиде кәҗә бәтие» һ. б. спектакльләрдә күрергә була. Спектакльләрдә җырлар башкара (мәсәлән, «Галәветдин» спекталендә Галәветдин җыры ([[Эльмир Низамов]] көе)<ref>[https://music.mts.ru/artist/23428271 Ильсур Минкеев - слушать онлайн все песни]</ref>. [[2025 ел]]да «Әкият» курчак театры [[Босна-Һерцеговина]]ның Серб Җөмһүрияте башкаласы [[Баня-Лука]] шәһәрендә узган XXIIII халыкара балалар театрлары фестивалендә катнашкан (фестиваль Татарстаннан килгән «Соры Муен» ({{lang-ru|Серая Шейка}}) спектакле белән ачылган). «Серая Шейка» спектаклен {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Дмитрий Мамин-Сибиряк |Дмитрий Мамин-Сибиряк| d| Q2207346}} әкияте буенча «Әкият» курчак театрының сәнгать җитәкчесе [[Илгиз Зәйниев]] куйган (cпектакль рус телендә). «Әкият» татар дәүләт курчак театры артисты Илсур Минкәев «Серая Шейка» спектаклендәге Үрдәк роле өчен «Драган Бажач» премиясенә лаек булган. {{цитата|автор=XXIIII халыкара балалар театрлары фестивале жюрие|Оста актерга жанрның мөмкинлекләрен нәтиҗәле файдалану өчен күп урын да кирәкми. Ул биредә пьеса структурасын бозмыйча гына үзенең комедия жанрындагы талантын күрсәтә алды<ref>''Рузилә Мөхәммәтова''. [https://tatar-inform.tatar/news/akiyat-kurcak-teatry-artisty-banya-luka-saharenda-uzgan-festival-premiyasena-laek-bulgan-5912426 «Әкият» курчак театры артисты Баня-Лука шәһәрендә узган фестиваль премиясенә лаек булган.] [[Татар-информ]], 11.10.2025</ref>}} == Бүләкләре, мактаулы исемнәре == * [[2019 ел|2019]] — [[Тантана (премия)|«Тантана» премиясе]] — «Иң яхшы актерлар ансамбле» номирациясендә — ''«Раштуа алдыннан төн» спектаклендәге роле өчен''<ref>[https://protatarstan.ru/news/news/teatr-tantana-2019-kazan Торжество театра: в Казани вручили премию «Тантана-2019».] protatarstan.ru</ref> * 2024 — «Тантана» премиясендә [[Сәхнә (журнал)|«Сәхнә»]] журналының махсус призы<ref>[https://mincult.tatarstan.ru/index.htm/news/2292062.htm Определены победители Ежегодной театральной премии Министерства культуры Республики Татарстан «Тантана».] Министерство культуры Республики Татарстан, 27.03.2024</ref> * 2025 — «Драган Бажач» премиясе — ''комик пародия өчен'' — XXIIII халыкара балалар театрлары фестивалендә ([[Баня-Лука]], [[Босна-Һерцеговина]]ның Серб Җөмһүрияте) — Д. Н. Мамин-Сибиряк әкиятләре мотивлары буенча куелган «Соры муен» спектаклендә Үрдәк (Селезень) роле өчен <ref>''Ольга Юхновская''. [https://www.evening-kazan.ru/kultura/articles/vmeste-s-pisatelem-evgeniem-vodolazkinym-ekiyat-zakryl-teatralnyy-sezon Вместе с писателем Евгением Водолазкиным «Экият» закрыл театральный сезон.] [[Вечерняя Казань (гәҗит)|«Вечерняя Казань»]], 6.07.2026</ref> * 2026 — [[Татарстанның атказанган артисты]] — ''театр сәнгате үсешенә керткән өлеше өчен''<ref>[https://rais.tatarstan.ru/file/laws/laws/laws_606761.pdf Указ Раиса РТ № 582 от 18.07.2026]</ref> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://www.puppet-show.ru/o-teatre/personalii/minkeev-ilsur-askhatovich/ Минкеев Ильсур Асхатович.] Экият - Персоналии {{Тышкы сылтамалар}} {{DEFAULTSORT:Минкәев, Илсур}} [[Төркем:Татар артистлары]] [[Төркем:Татарстан артистлары]] [[Төркем:Казан театр укуханәсен тәмамлаучылар]] [[Төркем:«Әкият» театры актерлары]] [[Төркем:«Тантана» премиясе лауреатлары]] [[Төркем:Татарстанның атказанган артистлары]] q5cnkzyk60l6qorjf6hwggr57k2wt1b 6001069 6001057 2026-08-16T18:09:41Z Әмир 15082 викиләштерү 6001069 wikitext text/x-wiki {{Театр эшлеклесе | исем = Илсур Минкәев | чын исем = | рәсем = Илсур Ә.Минкеев.png | киңлеге = | рәсем язуы = | туганда бирелгән исеме = Илсур Әсхәт улы Минкәев | туу датасы = 30.07.1992 | туу җире = [[РФ]], [[ТР]], {{туу җире|Казан|Казанда}} | үлем датасы = | үлем җире = | һөнәр = курчак театры актеры | гражданлыгы = {{байрак|Россия}} [[РФ]] | активлык еллары = 2011―{{х.в.}} | псевдоним = | амплуа = | театр = [[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры|«Әкият» театры]] | рольләр = | спектакльләр = | бүләк һәм премияләр = {{Тантана}} [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|20px|ТР атказанган артисты (2026)]] | сайт = [https://vk.ru/id129811218 Ильсур Минкеев] | imdb_id = }} {{Фш|Минкәев}} '''Илсур Минкәев'''<ref name=":0">''Рузилә Мөхәммәтова''. [https://tatar-inform.tatar/news/akiyat-kurcak-teatry-artisty-banya-luka-saharenda-uzgan-festival-premiyasena-laek-bulgan-5912426 «Әкият» курчак театры артисты Баня-Лука шәһәрендә узган фестиваль премиясенә лаек булган.] [[Татар-информ]], 11.10.2025</ref>, Илсур Әсхәт улы Минкәев (''Ильсур Асхатович Минкеев; [[1992 ел]]ның [[30 июль|30 июле]], [[РФ]], [[ТР]], [[Казан]]'') — курчак театры актеры, 2011 елдан [[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры |Татар дәүләт академия «Әкият» курчак театры]] дәүләт бюджет учреждениесенең курчак йөртүче актеры. [[Татарстанның атказанган артисты]] (2026). == Тәрҗемәи хәле == 1992 елның 30 июлендә туган<ref>[https://vk.ru/wall-20641920_28700 Сегодня свой день рождения отмечает артист-кукловод Ильсур Минкеев.] Театр кукол Экият Вконтакте, 30.07.2025</ref>. 2011 елда «курчак театры актёры» белгечлеге буенча [[Казан театр укуханәсе|Казан театр училищесын]] тәмамлаган. Шул ук елны [[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры |«Әкият» Татар дәүләт курчак театры]] (2024 елдан академия театры<ref>[https://pravo.tatarstan.ru/npa_kabmin/post/?npa_id=1480341 Постановление Кабинета Министров Республики Татарстан "О присвоении звания «Академический» государственному бюджетному учреждению «Татарский государственный театр кукол «Экият»]</ref>) труппасына килгән, бүгенге көнгә кадәр шунда эшли. == Иҗаты == [[Файл:Театр Кукол (Puppet Theatre) - panoramio (2).jpg|250px|thumb|right|[[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры]] бинасы]] Коллегалары һәм тамашачылары аның театр репертуарына керткән өлешен билгеләп үтәләр: ул даими рәвештә төрле жанрдагы спектакльләрдә чыгыш ясый һәм «Әкият»нең тере, төрле актерлар составына ярдәм итә. Илсур Минкәевны [[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры]] репертуарындагы «Сказочка про Козявочку» (Д. Н. Мамин-Сибиряк; режиссер Эльвира Гыйлемханова), «Белоснежка һәм җиде гном» ([[Гримм бертуганнар]] әкияте, режиссер [[Илгиз Зәйниев]]), «Ал чәчәк» ([[Сергей Аксаков]] әкияте, режиссер Илгиз Зәйниев), «Мәче йорты» ({{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Самуил Маршак|С. Маршак| d|Q435584}} әкияте), «Маугли» (Редьярд Киплинг әкияте), «Галәветдин» («Мең һәм бер кичә» җыентыгындагы гарәп әкияте мотивлары буенча), «Авиатор» (Е. Водолазкин әсәре, режиссер И. Зәйниев), «Конек-Горбунок» ({{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Петр Ершов |П. Ершов|d| Q1397000}} әкияте), «Раштуа алдыннан төн» ([[Николай Гоголь|Н.В.Гоголь]] әкияте), «Салтан патша турында әкият» ([[Александр Пушкин |А. С. Пушкин]] әкияте), «Бүре белән җиде кәҗә бәтие» һ. б. спектакльләрдә күрергә була. Спектакльләрдә җырлар башкара (мәсәлән, «Галәветдин» спекталендә Галәветдин җыры ([[Эльмир Низамов]] көе)<ref>[https://music.mts.ru/artist/23428271 Ильсур Минкеев - слушать онлайн все песни]</ref>. [[2025 ел]]да «Әкият» курчак театры [[Босна-Һерцеговина]]ның Серб Җөмһүрияте башкаласы [[Баня-Лука]] шәһәрендә узган XXIIII халыкара балалар театрлары фестивалендә катнашкан (фестиваль Татарстаннан килгән «Соры Муен» ({{lang-ru|Серая Шейка}}) спектакле белән ачылган). «Серая Шейка» спектаклен {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Дмитрий Мамин-Сибиряк |Дмитрий Мамин-Сибиряк| d| Q2207346}} әкияте буенча «Әкият» курчак театрының сәнгать җитәкчесе [[Илгиз Зәйниев]] куйган (cпектакль рус телендә). «Әкият» татар дәүләт курчак театры артисты Илсур Минкәев «Серая Шейка» спектаклендәге Үрдәк роле өчен «Драган Бажач» премиясенә лаек булган. {{цитата|автор=XXIIII халыкара балалар театрлары фестивале жюрие|Оста актерга жанрның мөмкинлекләрен нәтиҗәле файдалану өчен күп урын да кирәкми. Ул биредә пьеса структурасын бозмыйча гына үзенең комедия жанрындагы талантын күрсәтә алды<ref name=":0" />}} == Бүләкләре, мактаулы исемнәре == * [[2019 ел|2019]] — [[Тантана (премия)|«Тантана» премиясе]] — «Иң яхшы актерлар ансамбле» номирациясендә — ''«Раштуа алдыннан төн» спектаклендәге роле өчен''<ref>[https://protatarstan.ru/news/news/teatr-tantana-2019-kazan Торжество театра: в Казани вручили премию «Тантана-2019».] protatarstan.ru</ref> * 2024 — «Тантана» премиясендә [[Сәхнә (журнал)|«Сәхнә»]] журналының махсус призы<ref>[https://mincult.tatarstan.ru/index.htm/news/2292062.htm Определены победители Ежегодной театральной премии Министерства культуры Республики Татарстан «Тантана».] Министерство культуры Республики Татарстан, 27.03.2024</ref> * 2025 — «Драган Бажач» премиясе — ''комик пародия өчен'' — XXIIII халыкара балалар театрлары фестивалендә ([[Баня-Лука]], [[Босна-Һерцеговина]]ның Серб Җөмһүрияте) — Д. Н. Мамин-Сибиряк әкиятләре мотивлары буенча куелган «Соры муен» спектаклендә Үрдәк (Селезень) роле өчен <ref>''Ольга Юхновская''. [https://www.evening-kazan.ru/kultura/articles/vmeste-s-pisatelem-evgeniem-vodolazkinym-ekiyat-zakryl-teatralnyy-sezon Вместе с писателем Евгением Водолазкиным «Экият» закрыл театральный сезон.] [[Вечерняя Казань (гәҗит)|«Вечерняя Казань»]], 6.07.2026</ref> * 2026 — [[Татарстанның атказанган артисты]] — ''театр сәнгате үсешенә керткән өлеше өчен''<ref>[https://rais.tatarstan.ru/file/laws/laws/laws_606761.pdf Указ Раиса РТ № 582 от 18.07.2026]</ref> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://www.puppet-show.ru/o-teatre/personalii/minkeev-ilsur-askhatovich/ Минкеев Ильсур Асхатович.] Экият - Персоналии {{Тышкы сылтамалар}} {{DEFAULTSORT:Минкәев, Илсур}} [[Төркем:Татар артистлары]] [[Төркем:Татарстан артистлары]] [[Төркем:Казан театр укуханәсен тәмамлаучылар]] [[Төркем:«Әкият» театры актерлары]] [[Төркем:«Тантана» премиясе лауреатлары]] [[Төркем:Татарстанның атказанган артистлары]] gqjbb9apm2qq5t83dtdt7kn2jk8x4s8 1 1492685 6001063 2026-08-16T17:49:16Z Баныу 35185 Яңа бит: «{{ТИМ|ru|Старик и море}} {{10000}} {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе|чыгарылыш=III|кулланучы= Баныу}}» 6001063 wikitext text/x-wiki {{ТИМ|ru|Старик и море}} {{10000}} {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе|чыгарылыш=III|кулланучы= Баныу}} jf7t21o2vy4zkl27vmzrzenpx0oxsx1 6 1492686 6001066 2026-08-16T17:50:34Z Әмир 15082 {{Ирексез лицензияле сурәт |тасвир = Илсур Минкәев фотосы |чыганак = https://vk.ru/wall-20641920_28700 |ясау вакыты = билгесез |автор = билгесез }} {{Ирексез лицензияле сурәт/НКИ |мәкалә = Илсур Минкәев |максат = сурәтләү өчен |алмаштыру мөмкинлеге = бар |өстәмә мәгълүмат = юк }} [[Төркем:Сурәтләр:Шәхесләр]] 6001066 wikitext text/x-wiki == Тасвирлама == {{Ирексез лицензияле сурәт |тасвир = Илсур Минкәев фотосы |чыганак = https://vk.ru/wall-20641920_28700 |ясау вакыты = билгесез |автор = билгесез }} {{Ирексез лицензияле сурәт/НКИ |мәкалә = Илсур Минкәев |максат = сурәтләү өчен |алмаштыру мөмкинлеге = бар |өстәмә мәгълүмат = юк }} [[Төркем:Сурәтләр:Шәхесләр]] 52a77hcb9qjpvzahy5sgv7rzqheokcj 0 1492687 6001079 2026-08-16T18:42:10Z Әмир 15082 яңа бит ясау 6001079 wikitext text/x-wiki '''Щербаков''' ― фамилия. * [[Александр Щербаков]] (1872—1922), химик, Казан унверситеты укытучысы. * Владимир Щербаков: ** [[Владимир Щербаков (1949)]], совет дәүләт һәм хуҗалык эшлеклесе, ** [[Владимир Щербаков (1967)]], Россия кино актеры. * [[Прохор Щербаков]] (1914—1971), мари совет дәүләт эшлеклесе. * [[Салават Щербаков]] (1955), скульптор. ---- ;Щербакова {{күп мәгънәле}}[[Төркем:Фамилияләр]] rw08w8sntoqzzq2aoqleodfhaznmhw2 0 1492688 6001091 2026-08-16T20:16:04Z Iluzyash 59849 «[[:ru:Special:Redirect/revision/151574287|Блэйр, Бонни]]» битен тәрҗемә итеп ясалган 6001091 wikitext text/x-wiki <templatestyles wrapper=".infobox-283438cc89e30519" src="Шаблон:Цвет/Base.css"> </templatestyles>  '''Бонни Кэтлин Блэйр''' ({{Lang-en|Bonnie Kathleen Blair}} (1964 елның 18 мартында [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]] шәһәрендә Корнуолл графлыгында туа) - [[Америка Кушма Штатлары|Америка]] тимераякта шуучысы, биш тапкыр [[Олимпия уеннары|Олимпия]] чемпионы, спринтта өч тапкыр дөнья чемпионы һәм 500 метрга спринтта күп тапкыр дөнья рекорды куючысы. Дүрт Олимпиада катнашучысы. == Биографиясе == Бонни Блэйр Корнуоллда Чарли һәм Элеонора гаиләсендә туа, аның әти-әнисе тимераякта шууны яратучылар һәм күп санлы ярышларда катнашучылар булалар. 1966 елда ул гаиләсе белән [[Шампейн (Иллинойс)|Шампейнга]] күченеп килә, анда ул фигуралы шуу белән шөгыльләнүчеләр гаиләсендә үсә. Ул зур спорт гаиләсендә алтынчы бала булып ута, гаиләдә биш бала тимераякта шуучы була. Әтиләре төзелеш инженеры булып эшли. Бонни Блэйрның әти-әнисе аңа беренче тимераяк парын ике яшендә сатып алалар. Бонни Блэйрның әти-әнисе аңа туры килә торган тимераяклар таба алмыйлар, шуңа күрә әти-әнисе тимераякны кышкы аяк киемнәре өстеннән кидерәләр. Ул дүрт яшендә өлкән абыйлары һәм апалары белән ярыша башлый. Беренче тапкыр ул массакүләм ярышларда алты яшендә боз өстенә чыга һәм шуннан бирле даими рәвештә ярышларда катнаша башлый. Тренерлар аның талантына ышанмыйлар, шуңа күрә алар кызның әти-әнисенә Бонни Блэйрны башка спорт төрләренә җибәрергә киңәш итәләр. Җиңел атлетика һәм гимнастика белән тулысынча шөгыльләнгәннән соң, Блэр бозга кире кайта. [[Шампейн (Иллинойс)|Шампейнда]] 400 метрлы зур шугалак булмый, шуңа күрә ул әти-әнисеннән аны Уэст-Аллисның "Стейт Фэйр" паркындагы шугалак мәйданчыгына алып баруларын сорый. Анда ул Диана Холум белән таныша, ул аңа классик узышлар белән шөгыльләренгә киңәш итә. 16 яшендә Бонни Блэйр тимераякта шуу белән җитди шөгыльләнә башлый, тиз арада белгечләрнең игътибарын да җәлеп итә. Ул Дңеффеосон исемендәге урта мәктәптә укый. Аны тәмамлаганнан соң, [[Милуоки|Милуокига]] күченә һәм АКШның тимераякта шуу буенча җыелма командасы белән шөгыльләнә башлый. Спортчының тормышында тимераякта шуучы һәм командадашы [[Силк, Дэйв (конькобежец)|Дэйв Силк]] зур роль уйный, ул аңа тренировкаларда булыша. 1982 елда ул Европа континентындагы ярышларда катнаша. Кышкы спорт төрләренең бишеге булган Европада иң яхшы тимераякта шуу мәктәпләре урнашкан була. 1983-1984 елларда Бонни Блэйр АКШ чемпионатында җиңү яулый һәм Олимпияның җыелма командасына керә. Аннары 1983 елда ул Токиода узган шорт-трек буенча Дөнья чемпионатында катнаша, анда ул 1000 м дистанциядә көмеш һәм эстафетада бронза медаль яулый. Бонни Блэйрның беренче Олимпия уеннары [[Кышкы Олимпия уеннары 1984|1984 елда Сараево Олимпиадасы]] була, анда ул 500 метрга йөгерүдә 8 нче урынны ала. Апрель аенда Питерборо шәһәрендә узган шорт-трек буенча дөнья чемпионатында Бонни Блэйр 1000 метрга йөгерүдә җиңү яулый һәм эстафетада тагын бер тапкыр бронза медаль ала. Бер елдан соң, Амстердамда узган шорт-трек буенча дөнья чемпионатында ул шәхси күпьяклы зачетта 2 нче урынга күтәрелә һәм өч ярышта да бер комплект медаль яулый. 1986 елда ул Каруидзавада узган спринт буенча дөнья чемпионатында бронза медаль яулый, ә апрельдә Шамонида узган шорт-трек буенча дөнья чемпионатында өч алтын медальгә лаек була һәм гомуми нәтиҗәдә дөнья чемпионы була. 1987 елның кышында ул Квебекта узган спринт буенча дөнья чемпионатында шәхси зачетта көмеш медаль яулый. 1988 елгы [[Кышкы Олимпия уеннары 1988|Калгари Олимпия уеннарында]] ул 500 метрга йөгерүдә Олимпия чемпионы була, үзенең дөнья рекордын (39,10 секунд) узып китә, шулай ук 1000 м дистанциядә бронза һәм 1500 м дистанциядә дүртенче урынны яулый. Аннары ул Уэст-Аллистагы Дөнья спринт чемпионатында күпкырлы зачетта бронза медаль яулый, ә 1989 елда Бонни Блэйр дөнья чемпионатында немец тимераякта шуучыларының гегемониясен җиңә һәм Херенвенда гомуми зачетта алтын медаль яулый. [[Файл:Stamp_of_Azerbaijan_298.jpg|сулда|мини|150x150пкс| Бонни Блэр 1995 елгы Әзербайҗан почта маркасында сурәтләнгән]] Бер елдан соң, Тромсёда узган киләсе Дөнья спринт чемпионатында ул көмеш медаль яулый. Ике елдан соң, [[Кышкы Олимпия уеннары 1992|Альбервилдагы Олимпиадада]] ул тагын ике алтын медаль яулый (500 һәм 1000 метрга йөгерүдә). 1992 һәм 1993 елларда ул Дөнья күптөрле спринт чемпионатында тагын ике көмеш медаль яулый, күптөрле спринт һәм 500 метрга йөгерүдә өч дөнья рекорды куя. 1994 елда [[Кышкы Олимпия уеннары 1994|Лиллехаммерда узган Кышкы Олимпия уеннарында]] ул алдагы Олимпиададагы уңышын кабатлый һәм биш тапкыр Олимпия чемпионы була. Ул тагын ике тапкыр (1994 һәм 1995 елларда) спринт буенча дөнья чемпионатында җиңә, шулай ук 1994 һәм 1995 елларда 500 м һәм 1000 м дистанцияләргә йөгерү буенча дөнья кубокларында җиңү яулый. Ике дөнья рекорды куйган 1995 елгы чемпионат Бонни Блэйр карьерасында соңгысы була. Ул профессиональ спорттан китәргә карар кыла. Бонни Блэйр 1994 елгы ("Sports Illustrated" журналы версиясе буенча) "Ел спортчысы" титулы иясе була (Йоханн Улав Косс белән бергә)<ref>{{Cite web|url=http://sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1006094/index.htm?eref=sisf|title=Out Of The Shadows|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130625052835/http://sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1006094/index.htm?eref=sisf|archivedate=2013-06-25|date=1994-12-19|publisher=Sports Illustrated|accessdate=2013-10-23}}</ref>. Ул тренерлык эше белән актив шөгыльләнә, АКШ университетларында лекцияләр укый, реклама роликларында төшә, телевидениедә спорт ярышлары турында комментарийлар бирә һәм социаль эшчәнлеккә зур игътибар бирә. Хәзерге вакытта ул Петтит милли боз үзәге идарәсендә хезмәт итә. == Гаиләсе == Бонни Блэйр дүрт тапкыр АКШ Олимпия чемпионы Дэвидка кияүгә чыга, аларның ике баласы була. Бонни Блэйрның әтисе 1989 елда яман шештән вафат була, ә әнисенә Альцгеймер авыруы диагнозы куела, ул 2004 елда вафат була. Роберт исемле абыйсы 2008 елда баш мие яман шешеннән соң вафат була, Сюзанна исемле апасы 2013 елның мартында лейкемиядән вафат була, ә тагын бер Анңела исемле апасы В гепатиты белән авырый. Мэри исемле апасы тимераякта шуу аренасында зур уңышларга ирешә. 1968 елда ул Олимпия алды сайлап алу ярышларында дүртенче урынны яулый һәм Гренобльдәге Олимпиадага запастагы спортчы буларак бара. == Бүләкләре == * 1992 елда Американың иң яхшы һәвәскәр спортчысы дип таныла (признана лучшей американской спортсменкой среди любителей). * 2004 – АКШ Олимпия даны залына кертелә (введена в Олимпийский зал славы США). == Дөнья рекордлары == Бонни Блэйр тугыз тапкыр дөнья рекордын куя: биш тапкыр спринт комбинациясендә (500, 1000, 500, 1000) һәм дүрт тапкыр 500 метрга йөгерүдә. {| class="wikitable" !№ !Дисциплина !Время !Дата !Место |- |1 |500 м |'''39,43''' |[[19 март|19 марта]] [[1987 ел|1987]] |Херенвен |- |2 |500 м |'''39,10''' |[[22 февраль|22 февраля]] [[1988 ел|1988]] |[[Кәлгари|Калгари]] |- |3 |Спринтерское многоборье |'''159,435''' |[[26 февраль|26 февраля]] [[1989 ел|1989]] |Херенвен |- |4 |Спринтерское многоборье |'''159,390''' |[[19 гыйнвар|19 января]] [[1992 ел|1992]] |[[Давос]] |- |5 |Спринтерское многоборье |'''157,405''' |[[30 гыйнвар|30 января]] [[1994 ел|1994]] |[[Кәлгари|Калгари]] |- |6 |Спринтерское многоборье |'''156,505''' |[[26 март|26 марта]] [[1994 ел|1994]] |[[Кәлгари|Калгари]] |- |7 |500 м |'''38,99''' |[[26 март|26 марта]] [[1994 ел|1994]] |[[Кәлгари|Калгари]] |- |8 |Спринтерское многоборье |'''156,435''' |[[11 февраль|11 февраля]] [[1995 ел|1995]] |[[Кәлгари|Калгари]] |- |9 |500 м |'''38,69''' |[[12 февраль|12 февраля]] [[1995 ел|1995]] |[[Кәлгари|Калгари]] |} == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Сылтамалар == * Бонни Блэйр — олимпийская статистика на сайте Sports-Reference.com (англ.) [[Төркем:Әлифба буенча спортчылар]] [[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]] [[Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе]] [[Төркем:1964 елда туганнар]] [[Төркем:18 март көнне туганнар]] [[Төркем:Тәрҗемәләре тикшерелмәгән битләр]] 4ii2px6313klip3vpf0jyw64if4lk02 1 1492689 6001092 2026-08-16T20:17:17Z Iluzyash 59849 Яңа бит: «{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе|чыгарылыш=III|кулланучы= Iluzyash}}» 6001092 wikitext text/x-wiki {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе|чыгарылыш=III|кулланучы= Iluzyash}} rxwnblq1hu4wf19gffslsovjdal58la 0 1492690 6001095 2026-08-16T20:44:13Z Iluzyash 59849 «[[:ru:Special:Redirect/revision/153721580|Дорожный знак]]» битен тәрҗемә итеп ясалган 6001095 wikitext text/x-wiki [[Файл:VzKat.svg|мини| ''Европа стандарт билгеләренең төрле категорияләренә мисал'']] '''Юл билгесе''' - юл хәрәкәте иминлегенең техник чарасы, юл хәрәкәтендә катнашучыларга билгеле бер мәгълүмат җиткерү өчен юл буйлап урнаштырыла торган стандартлаштырылган график рәсем. Юл билгеләре һәм тамгаларының гомуми принциплары күп илләрдә бер үк булса да, билгеләр үзләре илдән илгә шактый аерылып торырга мөмкин. Чынлыкта, дөньядагы юл билгеләре системаларының күбесен ике системага, Европа һәм Англо-Саксон системаларына кадәр кыскартырга мөмкин, аларда кайбер җирле өстәмәләр һәм аермалар бар. Юл билгеләренең гомуми принциплары күп илләрдә туры килсә дә, билгеләр үзләре илдән илгә шактый нык аерылырга мөмкин. Асылда дөньяның юл билгеләрен ике системага берләштерергә мөмкин. Кайбер җирле өстәмәләр һәм аермалар белән берсе - Европа, икенчесе англосаксониянекенә карый. Юл билгеләре электрон формада да бар. == Тарихы == Юл хәрәкәтенә кагылышлы иң борынгы юл билгесе - [[Борынгы Рим]] вакытында [[Ливорно]] шәһәре янындагы ([[Апеннин ярымутравы|Италиянең]] көнбатыш ярындагы Ливорно провинциясендә) юлның кискен борылышында юл читенә куелган таш була. Анда "Бу урын куркыныч" дигән язу уеп язылган була. 1920 елларда автомобиль хәрәкәтенең артуы юл хәрәкәтен көйләү һәм юл билгеләре системасын булдыру ихтыяҗын арттыра. [[1931 ел|1931]] елда [[Женева|Женевада]] юл хәрәкәте буенча конференциядә 26 юл билгесеннән торган бердәм Европа системасы кабул ителә, алар өч төркемгә бүленә (күрсәтмә, кисәтү һәм мәҗбүри билгеләр). 1945 елда Икенче бөтендөнья сугышы тәмамланганнан соң, юл хәрәкәте кагыйдәләрен һәм юл билгеләрен стандартлаштыру мәсьәләсе буенча фикер алышу Берләшкән Милләтләр Оешмасы (БМО) катнашында уза. 1968 елда дөньяның күп илләрендә (шул исәптән СССРда да) юл билгеләре һәм сигналлары турындагы Вена конвенциясе кабул ителә. Дөньяның төрле илләрендә кулланыла торган юл билгеләренең сурәтендә һәм мәгънәсендә максималь бердәмлеккә ирешү өчен, Берләшкән [[Берләшкән Милләтләр Оешмасы|Милләтләр Оешмасының Европа Икътисади Комиссиясенең]] Башкарма комитеты 2013 елның 11 июлендә Юл билгеләре һәм сигналлары буенча экспертлар төркемен булдыра<ref>{{Публикация|статья|автор=С.А. Сторожев, В.Ю. Логинов, Д.А. Горбунов|заглавие=Унификация дорожных знаков, применяемых в странах–участницах конвенции о дорожных знаках и сигналах 1968 года|издание=Безопасность дорожного движения: Сборник научных трудов и сигналах 1968 года|год=2020|том=19|страницы=199-207|примечание=УДК 625.746.53}}</ref>. == Россиядә һәм Европада юл билгеләре == [[2006 ел|2006 елның]] [[1 гыйнвар|1 гыйнварыннан]] Россиядә юл билгеләре, светофорлар һәм билгеләр өчен яңа стандартлар гамәлгә керә. Шуңа бәйле рәвештә, юлларда 24 яңа һәм 18 үзгәртелгән билге пәйда була. Аларның барысы да БМОның Юл билгеләре һәм сигналлары турындагы конвенциясенә, шулай ук иң яңа [[Европа Берлеге|Европа]] стандартларына туры килә. [[Файл:Городская_улица_-_фотограф_Сергей_Михель.jpg|мини| Бер юл чатындагы юл билгеләре]] == Бөекбритания == Бөекбритания Вена конвенциясенә кушылмый, ләкин аның билгеләре тышкы кыяфәте буенча "Вена" билгеләренә бик якын. Уэльста, билгеләрдәге язулар инглиз һәм валлий телләрендә языла. == MUTCD һәм аңа якын системалар == Америка Кушма Штатларының күпчелек штатларында [[:en:Manual on Uniform Traffic Control Devices|бердәм юл хәрәкәтен контрольдә тоту җайланмалары буенча кулланма]] бар, кайвакыт җирле үзгәрешләр дә кертелә. Бу кулланма хәтта АКШның кайбер штатларында мәҗбүри булмаса да, ул инглиз телендә сөйләшүче берничә ил өчен дә рәсми булмаган стандарт булып хезмәт итә. Канада, Ирландия, Австралия, Яңа Зеландия, Малайзия һәм берничә элеккеге Британия колониясендә гомум кабул ителгән стандарт юк, ләкин MUTCDга охшаш юл билгеләренең гомуми принциплары гамәлдә, аларны төрле илләр таный торган була. Аерым алганда, кисәтү билгеләре гадәттә сары, ромб формасында, кара төстәге рәсемнәр белән була. Тыю билгеләре гадәттә Европа билгеләренә охшаш, ләкин алар аңлатма текст белән чагыштырганда зурлыгы буенча кечерәк була. АКШ юл билгеләре системасы югарыда санап үтелгән барлык илләр арасында иң консервативалысы була. Америка юл билгеләрендә еш кына символлар урынына текст хәбәрләр кулланыла, шуңа күрә аларны чит ил кешеләре өчен генә түгел, югары тизлектә хәрәкәт итүче йөртүчеләр өчен дә тану авыр була. Көньяк Америкада Европа һәм MUTCD системаларының берләштерелгән милли юл билгеләре системалары бар. == Япония == Билгеләр системасы гибрид була: тыючы билгеләр "Вена" билгеләренә якын, ә кисәтүче билгеләр англо-саксон билгеләренә якын булалар. == Мексика, Көньяк һәм Үзәк Америка == Стиль ягыннан алар англо-саксон системасына охшаган, ләкин шактый тайпылышлар һәм үзгәрешләр күзәтелә. Бразилия Вена конвенциясенә кул куя, ләкин Бразилия кисәтү билгеләре англо-саксон билгеләренә охшый. == Кытай һәм Көньяк-Көнчыгыш Азия (Филиппиннардан тыш) == Үз юл билгеләре системалары кулланыла. == Шулай ук карагыз == * <a href="https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BE_%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B6%D0%BD%D1%8B%D1%85_%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%85_%D0%B8_%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%85" rel="mw:ExtLink" title="Венская конвенция о дорожных знаках и сигналах" class="cx-link" data-linkid="63">Венская конвенция о дорожных знаках и сигналах</a> (Юл билгеләре һәм сигналлары турындагы Вена конвенциясе) * <a href="https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B6%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%B8_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%B8" rel="mw:ExtLink" title="Дорожные знаки Беларуси" class="cx-link" data-linkid="65">Дорожные знаки Беларуси</a> (Беларусь юл билгеләре) * <a href="https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B6%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%B8_%D0%98%D0%B7%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D1%8F" rel="mw:ExtLink" title="Дорожные знаки Израиля" class="cx-link" data-linkid="67">Дорожные знаки Израиля</a> (Израильдәге юл билгеләре) * [[:ru:Дорожные_знаки_России|Дорожные знаки России]] (Россиянең юл билгеләре) * <a href="https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B6%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%B8_%D0%A1%D0%A8%D0%90" rel="mw:ExtLink" title="Дорожные знаки США" class="cx-link" data-linkid="71">Дорожные знаки США</a> (АКШ юл билгеләре) * [[:ru:Дорожные_знаки_Украины|Дорожные знаки Украины]] (Украина юл билгеләре) * [[:ru:Военная_классификация_грузоподъёмности_в_НАТО|Военная классификация грузоподъёмности в НАТО]] (НАТОның хәрби йөк классификациясе) == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}}{{Навигация}} [[Төркем:Тәрҗемәләре тикшерелмәгән битләр]] ownd75csmshaygn7kfyn7s950h2s5ex 6001098 6001095 2026-08-16T20:51:45Z Iluzyash 59849 6001098 wikitext text/x-wiki [[Файл:VzKat.svg|мини| ''Европа стандарт билгеләренең төрле категорияләренә мисал'']] '''Юл билгесе''' - юл хәрәкәте иминлегенең техник чарасы, юл хәрәкәтендә катнашучыларга билгеле бер мәгълүмат җиткерү өчен юл буйлап урнаштырыла торган стандартлаштырылган график рәсем. Юл билгеләре һәм тамгаларының гомуми принциплары күп илләрдә бер үк булса да, билгеләр үзләре илдән илгә шактый аерылып торырга мөмкин. Чынлыкта, дөньядагы юл билгеләре системаларының күбесен ике системага, Европа һәм Англо-Саксон системаларына кадәр кыскартырга мөмкин, аларда кайбер җирле өстәмәләр һәм аермалар бар. Юл билгеләренең гомуми принциплары күп илләрдә туры килсә дә, билгеләр үзләре илдән илгә шактый нык аерылырга мөмкин. Асылда дөньяның юл билгеләрен ике системага берләштерергә мөмкин. Кайбер җирле өстәмәләр һәм аермалар белән берсе - Европа, икенчесе англосаксониянекенә карый. Юл билгеләре электрон формада да бар. == Тарихы == Юл хәрәкәтенә кагылышлы иң борынгы юл билгесе - [[Борынгы Рим]] вакытында [[Ливорно]] шәһәре янындагы ([[Апеннин ярымутравы|Италиянең]] көнбатыш ярындагы Ливорно провинциясендә) юлның кискен борылышында юл читенә куелган таш була. Анда "Бу урын куркыныч" дигән язу уеп язылган була. 1920 елларда автомобиль хәрәкәтенең артуы юл хәрәкәтен көйләү һәм юл билгеләре системасын булдыру ихтыяҗын арттыра. [[1931 ел|1931]] елда [[Женева|Женевада]] юл хәрәкәте буенча конференциядә 26 юл билгесеннән торган бердәм Европа системасы кабул ителә, алар өч төркемгә бүленә (күрсәтмә, кисәтү һәм мәҗбүри билгеләр). 1945 елда Икенче бөтендөнья сугышы тәмамланганнан соң, юл хәрәкәте кагыйдәләрен һәм юл билгеләрен стандартлаштыру мәсьәләсе буенча фикер алышу Берләшкән Милләтләр Оешмасы (БМО) катнашында уза. 1968 елда дөньяның күп илләрендә (шул исәптән СССРда да) юл билгеләре һәм сигналлары турындагы Вена конвенциясе кабул ителә. Дөньяның төрле илләрендә кулланыла торган юл билгеләренең сурәтендә һәм мәгънәсендә максималь бердәмлеккә ирешү өчен, Берләшкән [[Берләшкән Милләтләр Оешмасы|Милләтләр Оешмасының Европа Икътисади Комиссиясенең]] Башкарма комитеты 2013 елның 11 июлендә Юл билгеләре һәм сигналлары буенча экспертлар төркемен булдыра<ref>{{Публикация|статья|автор=С.А. Сторожев, В.Ю. Логинов, Д.А. Горбунов|заглавие=Унификация дорожных знаков, применяемых в странах–участницах конвенции о дорожных знаках и сигналах 1968 года|издание=Безопасность дорожного движения: Сборник научных трудов и сигналах 1968 года|год=2020|том=19|страницы=199-207|примечание=УДК 625.746.53}}</ref>. == Россиядә һәм Европада юл билгеләре == [[2006 ел|2006 елның]] [[1 гыйнвар|1 гыйнварыннан]] Россиядә юл билгеләре, светофорлар һәм билгеләр өчен яңа стандартлар гамәлгә керә. Шуңа бәйле рәвештә, юлларда 24 яңа һәм 18 үзгәртелгән билге пәйда була. Аларның барысы да БМОның Юл билгеләре һәм сигналлары турындагы конвенциясенә, шулай ук иң яңа [[Европа Берлеге|Европа]] стандартларына туры килә. [[Файл:Городская_улица_-_фотограф_Сергей_Михель.jpg|мини| Бер юл чатындагы юл билгеләре]] == Бөекбритания == Бөекбритания Вена конвенциясенә кушылмый, ләкин аның билгеләре тышкы кыяфәте буенча "Вена" билгеләренә бик якын. Уэльста, билгеләрдәге язулар инглиз һәм валлий телләрендә языла. == MUTCD һәм аңа якын системалар == Америка Кушма Штатларының күпчелек штатларында [[:en:Manual on Uniform Traffic Control Devices|бердәм юл хәрәкәтен контрольдә тоту җайланмалары буенча кулланма]] бар, кайвакыт җирле үзгәрешләр дә кертелә. Бу кулланма хәтта АКШның кайбер штатларында мәҗбүри булмаса да, ул инглиз телендә сөйләшүче берничә ил өчен дә рәсми булмаган стандарт булып хезмәт итә. Канада, Ирландия, Австралия, Яңа Зеландия, Малайзия һәм берничә элеккеге Британия колониясендә гомум кабул ителгән стандарт юк, ләкин MUTCDга охшаш юл билгеләренең гомуми принциплары гамәлдә, аларны төрле илләр таный торган була. Аерым алганда, кисәтү билгеләре гадәттә сары, ромб формасында, кара төстәге рәсемнәр белән була. Тыю билгеләре гадәттә Европа билгеләренә охшаш, ләкин алар аңлатма текст белән чагыштырганда зурлыгы буенча кечерәк була. АКШ юл билгеләре системасы югарыда санап үтелгән барлык илләр арасында иң консервативалысы була. Америка юл билгеләрендә еш кына символлар урынына текст хәбәрләр кулланыла, шуңа күрә аларны чит ил кешеләре өчен генә түгел, югары тизлектә хәрәкәт итүче йөртүчеләр өчен дә тану авыр була. Көньяк Америкада Европа һәм MUTCD системаларының берләштерелгән милли юл билгеләре системалары бар. == Япония == Билгеләр системасы гибрид була: тыючы билгеләр "Вена" билгеләренә якын, ә кисәтүче билгеләр англо-саксон билгеләренә якын булалар. == Мексика, Көньяк һәм Үзәк Америка == Стиль ягыннан алар англо-саксон системасына охшаган, ләкин шактый тайпылышлар һәм үзгәрешләр күзәтелә. Бразилия Вена конвенциясенә кул куя, ләкин Бразилия кисәтү билгеләре англо-саксон билгеләренә охшый. == Кытай һәм Көньяк-Көнчыгыш Азия (Филиппиннардан тыш) == Үз юл билгеләре системалары кулланыла. == Шулай ук карагыз == * <a href="https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BE_%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B6%D0%BD%D1%8B%D1%85_%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%85_%D0%B8_%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%85" rel="mw:ExtLink" title="Венская конвенция о дорожных знаках и сигналах" class="cx-link" data-linkid="63">Венская конвенция о дорожных знаках и сигналах</a> (Юл билгеләре һәм сигналлары турындагы Вена конвенциясе) * <a href="https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B6%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%B8_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%B8" rel="mw:ExtLink" title="Дорожные знаки Беларуси" class="cx-link" data-linkid="65">Дорожные знаки Беларуси</a> (Беларусь юл билгеләре) * <a href="https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B6%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%B8_%D0%98%D0%B7%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D1%8F" rel="mw:ExtLink" title="Дорожные знаки Израиля" class="cx-link" data-linkid="67">Дорожные знаки Израиля</a> (Израильдәге юл билгеләре) * [[:ru:Дорожные_знаки_России|Дорожные знаки России]] (Россиянең юл билгеләре) * <a href="https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B6%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%B8_%D0%A1%D0%A8%D0%90" rel="mw:ExtLink" title="Дорожные знаки США" class="cx-link" data-linkid="71">Дорожные знаки США</a> (АКШ юл билгеләре) * [[:ru:Дорожные_знаки_Украины|Дорожные знаки Украины]] (Украина юл билгеләре) * [[:ru:Военная_классификация_грузоподъёмности_в_НАТО|Военная классификация грузоподъёмности в НАТО]] (НАТОның хәрби йөк классификациясе) == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}}{{Навигация}} [[Төркем:Тәрҗемәләре тикшерелмәгән битләр]] gn96i31xl6gys1bronk033425ivqe51 6001099 6001098 2026-08-16T20:56:35Z Iluzyash 59849 6001099 wikitext text/x-wiki [[Файл:VzKat.svg|мини| ''Европа стандарт билгеләренең төрле категорияләренә мисал'']] '''Юл билгесе''' - юл хәрәкәте иминлегенең техник чарасы, юл хәрәкәтендә катнашучыларга билгеле бер мәгълүмат җиткерү өчен юл буйлап урнаштырыла торган стандартлаштырылган график рәсем. Юл билгеләре һәм тамгаларының гомуми принциплары күп илләрдә бер үк булса да, билгеләр үзләре илдән илгә шактый аерылып торырга мөмкин. Чынлыкта, дөньядагы юл билгеләре системаларының күбесен ике системага, Европа һәм Англо-Саксон системаларына кадәр кыскартырга мөмкин, аларда кайбер җирле өстәмәләр һәм аермалар бар. Юл билгеләренең гомуми принциплары күп илләрдә туры килсә дә, билгеләр үзләре илдән илгә шактый нык аерылырга мөмкин. Асылда дөньяның юл билгеләрен ике системага берләштерергә мөмкин. Кайбер җирле өстәмәләр һәм аермалар белән берсе - Европа, икенчесе англосаксониянекенә карый. Юл билгеләре электрон формада да бар. == Тарихы == Юл хәрәкәтенә кагылышлы иң борынгы юл билгесе - [[Борынгы Рим]] вакытында [[Ливорно]] шәһәре янындагы ([[Апеннин ярымутравы|Италиянең]] көнбатыш ярындагы Ливорно провинциясендә) юлның кискен борылышында юл читенә куелган таш була. Анда "Бу урын куркыныч" дигән язу уеп язылган була. 1920 елларда автомобиль хәрәкәтенең артуы юл хәрәкәтен көйләү һәм юл билгеләре системасын булдыру ихтыяҗын арттыра. [[1931 ел|1931]] елда [[Женева|Женевада]] юл хәрәкәте буенча конференциядә 26 юл билгесеннән торган бердәм Европа системасы кабул ителә, алар өч төркемгә бүленә (күрсәтмә, кисәтү һәм мәҗбүри билгеләр). 1945 елда Икенче бөтендөнья сугышы тәмамланганнан соң, юл хәрәкәте кагыйдәләрен һәм юл билгеләрен стандартлаштыру мәсьәләсе буенча фикер алышу Берләшкән Милләтләр Оешмасы (БМО) катнашында уза. 1968 елда дөньяның күп илләрендә (шул исәптән СССРда да) юл билгеләре һәм сигналлары турындагы Вена конвенциясе кабул ителә. Дөньяның төрле илләрендә кулланыла торган юл билгеләренең сурәтендә һәм мәгънәсендә максималь бердәмлеккә ирешү өчен, Берләшкән [[Берләшкән Милләтләр Оешмасы|Милләтләр Оешмасының Европа Икътисади Комиссиясенең]] Башкарма комитеты 2013 елның 11 июлендә Юл билгеләре һәм сигналлары буенча экспертлар төркемен булдыра<ref>{{Публикация|статья|автор=С.А. Сторожев, В.Ю. Логинов, Д.А. Горбунов|заглавие=Унификация дорожных знаков, применяемых в странах–участницах конвенции о дорожных знаках и сигналах 1968 года|издание=Безопасность дорожного движения: Сборник научных трудов и сигналах 1968 года|год=2020|том=19|страницы=199-207|примечание=УДК 625.746.53}}</ref>. == Россиядә һәм Европада юл билгеләре == [[2006 ел|2006 елның]] [[1 гыйнвар|1 гыйнварыннан]] Россиядә юл билгеләре, светофорлар һәм билгеләр өчен яңа стандартлар гамәлгә керә. Шуңа бәйле рәвештә, юлларда 24 яңа һәм 18 үзгәртелгән билге пәйда була. Аларның барысы да БМОның Юл билгеләре һәм сигналлары турындагы конвенциясенә, шулай ук иң яңа [[Европа Берлеге|Европа]] стандартларына туры килә. [[Файл:Городская_улица_-_фотограф_Сергей_Михель.jpg|мини| Бер юл чатындагы юл билгеләре]] == Бөекбритания == Бөекбритания Вена конвенциясенә кушылмый, ләкин аның билгеләре тышкы кыяфәте буенча "Вена" билгеләренә бик якын. Уэльста, билгеләрдәге язулар инглиз һәм валлий телләрендә языла. == MUTCD һәм аңа якын системалар == Америка Кушма Штатларының күпчелек штатларында [[:en:Manual on Uniform Traffic Control Devices|бердәм юл хәрәкәтен контрольдә тоту җайланмалары буенча кулланма]] бар, кайвакыт җирле үзгәрешләр дә кертелә. Бу кулланма хәтта АКШның кайбер штатларында мәҗбүри булмаса да, ул инглиз телендә сөйләшүче берничә ил өчен дә рәсми булмаган стандарт булып хезмәт итә. Канада, Ирландия, Австралия, Яңа Зеландия, Малайзия һәм берничә элеккеге Британия колониясендә гомум кабул ителгән стандарт юк, ләкин MUTCDга охшаш юл билгеләренең гомуми принциплары гамәлдә, аларны төрле илләр таный торган була. Аерым алганда, кисәтү билгеләре гадәттә сары, ромб формасында, кара төстәге рәсемнәр белән була. Тыю билгеләре гадәттә Европа билгеләренә охшаш, ләкин алар аңлатма текст белән чагыштырганда зурлыгы буенча кечерәк була. АКШ юл билгеләре системасы югарыда санап үтелгән барлык илләр арасында иң консервативалысы була. Америка юл билгеләрендә еш кына символлар урынына текст хәбәрләр кулланыла, шуңа күрә аларны чит ил кешеләре өчен генә түгел, югары тизлектә хәрәкәт итүче йөртүчеләр өчен дә тану авыр була. Көньяк Америкада Европа һәм MUTCD системаларының берләштерелгән милли юл билгеләре системалары бар. == Япония == Билгеләр системасы гибрид була: тыючы билгеләр "Вена" билгеләренә якын, ә кисәтүче билгеләр англо-саксон билгеләренә якын булалар. == Мексика, Көньяк һәм Үзәк Америка == Стиль ягыннан алар англо-саксон системасына охшаган, ләкин шактый тайпылышлар һәм үзгәрешләр күзәтелә. Бразилия Вена конвенциясенә кул куя, ләкин Бразилия кисәтү билгеләре англо-саксон билгеләренә охшый. == Кытай һәм Көньяк-Көнчыгыш Азия (Филиппиннардан тыш) == Үз юл билгеләре системалары кулланыла. == Шулай ук карагыз == * [[Венская конвенция о дорожных знаках и сигналах]] (Юл билгеләре һәм сигналлары турындагы Вена конвенциясе) * [[Дорожные знаки Беларуси]] (Беларусь юл билгеләре) * [[Дорожные знаки Израиля]] (Израильдәге юл билгеләре) * [[:ru:Дорожные_знаки_России|Дорожные знаки России]] (Россиянең юл билгеләре) * [[Дорожные знаки США]] (АКШ юл билгеләре) * [[:ru:Дорожные_знаки_Украины|Дорожные знаки Украины]] (Украина юл билгеләре) * [[:ru:Военная_классификация_грузоподъёмности_в_НАТО|Военная классификация грузоподъёмности в НАТО]] (НАТОның хәрби йөк классификациясе) == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}}{{Навигация}} [[Төркем:Тәрҗемәләре тикшерелмәгән битләр]] nhhwji30p5eevo0dlvavhkrvnvksner 1 1492691 6001096 2026-08-16T20:45:11Z Iluzyash 59849 Яңа бит: «{{Төмән вики-марафоны мәкаләсе|чыгарылыш=III|кулланучы= Iluzyash}}» 6001096 wikitext text/x-wiki {{Төмән вики-марафоны мәкаләсе|чыгарылыш=III|кулланучы= Iluzyash}} rxwnblq1hu4wf19gffslsovjdal58la 0 1492692 6001122 2026-08-17T04:58:44Z Заяц Павел 32203 Яңа бит: «'''Кызыл мәчет''' — мәчетләр һәм авыллар исеме: == Мәчетләр == * [[Кызыл мәчет (Җаек)|]] — Җаекта (Уральскида). * ''Кызыл мәчет'' — Казандагы [[Солтан мәчете]]нең башка исеме. * [[Кызыл мәчет (Тум)|]] — Тумда (Томскида). == Торак пунктлар == * [[Кызыл Мәчет (Ырынбур өлкәсе)|]] — Ыры...» 6001122 wikitext text/x-wiki '''Кызыл мәчет''' — мәчетләр һәм авыллар исеме: == Мәчетләр == * [[Кызыл мәчет (Җаек)|Кызыл мәчет]] — Җаекта (Уральскида). * ''Кызыл мәчет'' — Казандагы [[Солтан мәчете]]нең башка исеме. * [[Кызыл мәчет (Тум)|Кызыл мәчет]] — Тумда (Томскида). == Торак пунктлар == * [[Кызыл Мәчет (Ырынбур өлкәсе)|Кызыл Мәчет]] — Ырынбур өлкәсенең Тук районындагы урнашкан авыл. {{күп мәгънәле}} nff0l6lb2enviz5v1yxqw43u0167fhu 6001123 6001122 2026-08-17T04:59:28Z Заяц Павел 32203 /* Торак пунктлар */ 6001123 wikitext text/x-wiki '''Кызыл мәчет''' — мәчетләр һәм авыллар исеме: == Мәчетләр == * [[Кызыл мәчет (Җаек)|Кызыл мәчет]] — Җаекта (Уральскида). * ''Кызыл мәчет'' — Казандагы [[Солтан мәчете]]нең башка исеме. * [[Кызыл мәчет (Тум)|Кызыл мәчет]] — Тумда (Томскида). == Торак пунктлар == * [[Кызыл Мәчет (Ырынбур өлкәсе)|Кызыл Мәчет]] — Ырынбур өлкәсенең Тук районында урнашкан авыл. {{күп мәгънәле}} 01ikkbsqpkd5k8jmnbtte3i4pwqxdji 14 1492693 6001146 2026-08-17T10:13:38Z Каюм Хордай 59574 Яңа бит: «Бу төркем [[Өченче зат шутеры|өченче зат шутерларына]] кергән [[Санак уены|санак уеннары]] өчен.» 6001146 wikitext text/x-wiki Бу төркем [[Өченче зат шутеры|өченче зат шутерларына]] кергән [[Санак уены|санак уеннары]] өчен. r2fb9gwoh5bkxnivajpjxk6rqqa2ttr 6 1492694 6001156 2026-08-17T11:04:10Z Каюм Хордай 59574 Тасвирлама: Мафия’нең типик кугыны<br/> Автор яки авторлык хокукына июче: Иллюжн Софтворкс һәм Гадеринг оф Девелоперс<br/> Чыганак: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Mafia-CoLH_Car_Pursuit.jpg <br/>Мәкалә: [[Мафия: Лост-Хевен шәһәре]]<br/> Максат: [[Мафия: Лост-Хевен шәһәре]] уенының барышын күрсәтү өчен.<br/> Алмаштыру мөмкинлеге: к.м.т.(кулланырга мөмкин түгел)<br/> Минималь файдалану: бу бер мәкаләдә генә кулланылачак.<br/> Коммерция мөмкинлекләренә хөрмәт: к.м.т. 6001156 wikitext text/x-wiki == Тасвирлама == Тасвирлама: Мафия’нең типик кугыны<br/> Автор яки авторлык хокукына июче: Иллюжн Софтворкс һәм Гадеринг оф Девелоперс<br/> Чыганак: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Mafia-CoLH_Car_Pursuit.jpg <br/>Мәкалә: [[Мафия: Лост-Хевен шәһәре]]<br/> Максат: [[Мафия: Лост-Хевен шәһәре]] уенының барышын күрсәтү өчен.<br/> Алмаштыру мөмкинлеге: к.м.т.(кулланырга мөмкин түгел)<br/> Минималь файдалану: бу бер мәкаләдә генә кулланылачак.<br/> Коммерция мөмкинлекләренә хөрмәт: к.м.т. == Лицензияләү == {{subst:ET}} 7hqygx5lasrw7mleq6uzxvgcpqlqd57 6001157 6001156 2026-08-17T11:05:39Z Каюм Хордай 59574 Мин "Лицензияләү" текстын өстәдем. 6001157 wikitext text/x-wiki == Тасвирлама == Тасвирлама: Мафия’нең типик кугыны<br/> Автор яки авторлык хокукына июче: Иллюжн Софтворкс һәм Гадеринг оф Девелоперс<br/> Чыганак: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Mafia-CoLH_Car_Pursuit.jpg <br/>Мәкалә: [[Мафия: Лост-Хевен шәһәре]]<br/> Максат: [[Мафия: Лост-Хевен шәһәре]] уенының барышын күрсәтү өчен.<br/> Алмаштыру мөмкинлеге: к.м.т.(кулланырга мөмкин түгел)<br/> Минималь файдалану: бу бер мәкаләдә генә кулланылачак.<br/> Коммерция мөмкинлекләренә хөрмәт: к.м.т. == Лицензияләү == Бу [[Санак уены|санак уеныннан]] алынган экран сурәте һәм мөгаен, авторлык хокукы [[Санак уеннары булдыручысы|булдыручыга]] һәм чыгаручыга карыйдыр. [[Википедия:Намуслы куллану шартлары|Википедиянең намуслы куллану шартлары]] буенча, бу сурәтнең түбән резолюцияле күчермәсен [[Татар Википедиясе|Татар Википедиясендә]] уенны(яки уен белән бәйле булган башка тәфсилне) тану өчен кулланырга мөмкин. Сурәтнең кулланылуының башка ысуллары авторлык хокукларын бозу булырга мөмкин. Күбрәк мәгълүмат өчен, [[Википедия:Намуслы куллану шартлары]] мәкаләсен карагыз. ksjzl9lwk9tapdznv9jbsaekm74lucy