Саҗидә Сөләйманова

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tt">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>ttwiki</dbname>
    <base>https://tt.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B8%D1%82</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.15</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Махсус</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Бәхәс</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Кулланучы</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Кулланучы бәхәсе</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедия</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википедия бәхәсе</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Файл бәхәсе</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">МедиаВики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">МедиаВики бәхәсе</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Калып</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Калып бәхәсе</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Ярдәм</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Ярдәм бәхәсе</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Төркем</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Төркем бәхәсе</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Портал бәхәсе</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Обсуждение модуля</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Саҗидә Сөләйманова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14124</id>
    <revision>
      <id>6001173</id>
      <parentid>4455838</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T14:49:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Хәтер */  өстәмә</comment>
      <origin>6001173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5587" sha1="f5pr81npa4lhhzbomhnmvje62qd1x8z" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем =Саҗидә Сөләйманова
| рәсем = Sajide suleimanova.jpg
| рәсем_зурлыгы =
| alt = &lt;!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--&gt;
| рәсем язуы =
| тулы исем =Саҗидә Гаделша кызы Сөләйманова
| һөнәр = 
| туу датасы = 
| туу җире = 
| гражданлык = 
| милләт = [[татар]]
| үлем датасы = 
| үлем җире = 
| әти =
| әни =
| ир =
| хатын =
| балалар =
| бүләк һәм премияләр =
| сайт =
| башка мәгълүмат =
}}
{{мәгънәләр|Сөләйманова}}
'''Саҗидә Гаделша кызы Сөләйманова''' — [[Татарлар|татар]] [[шагыйрь|шагыйрәсе]], прозаик.

== Биография ==
Саҗидә Сөләйманова [[1926 ел]]да&lt;ref&gt;{{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://miras.belem.ru/node/210 |access-date=2011-02-28 |archive-date=2012-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121008011927/http://miras.belem.ru/node/210 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://fajdali.narod.ru/solejmanova.htm Әдипләр: Саҗидә Сөләйманова]&lt;/ref&gt; [[Башкортстан]]ның Яңавыл районы Яңавыл авылында туган. [[1944 ел]]да [[Тәтешле]] урта мәктәбен тәмамлагач, авылда укытучы булып эшли, аннан соң [[Уфа педагогика институты]]нда белем ала, мәктәпләрдә тарих фәнен укыта. [[1955 ел]]дан аның гомере һәм иҗаты [[Әлмәт]] шәһәре белән бәйле: нефть техникумында, шәһәр радиоүзәгендә, Әлмәт әдәбият берләшмәсендә эшли, шигырьләре дә шул чорда басыла башлый.

Шагыйрә озакка сузылган каты авырудан соң [[1980 ел]]ның [[10 май|10 маенда]] Әлмәт шәһәрендә вафат булды.

== Иҗат ==
Иң беренче чиратта шагыйрә буларак танылса да, матур гына хикәя һәм повестьлар да яза. Саҗидә Сөләймановадан мирас булып калган күңел байлыгы китап киштәләренә җыентыклар булып төзелгән: «Кыр казлары»(1963), «Бәхетне үзем табам»(1966), «Юллар, уйлар»(1968), «Яшәү хакы»(1970), «Кызыл каурыйлар»(1976), «Гөлбадран»(1980), «Сабыр канатлары»(1981), «Шигырьләр һәм поэмалар»(1981).

Сәҗидә Сөләйманова үзе исән чагында [[Мәскәү]]дә һәм [[Казан]]да урысча тәрҗемәдә өч җыентыгы басылып чыкты. Аерым шигырьләре [[украин теле|украин]], [[үзбәк теле|үзбәк]], [[азәрбайҗан теле|азәрбайҗан]] һәм башка милли телләргә тәрҗемә ителде.

== Бүләкләре ==
* [[ТАССР Атказанган мәдәният хезмәткәре]]

== Хәтер ==
* [[2006 ел]]дан берле [[Саҗидә Сөләйманова премиясе|Саҗидә Сөләйманова исемендәге әдәби премия]] – [[Татарстан язучылар берлеге]] һәм «[[Татнефть]]» ААҖ тарафыннан компаниянең [[«Рухият» фонды|«Рухият» рухи яңарыш фонды]] кысаларында тапшырыла торган әдәби бүләк.
* [[2026 ел]]да шагыйрәнең тормышына һәм иҗатына багышланган «Саҗидә» тулы метражлы документаль-нәфис фильмы төшерелә башлаган (режиссеры [[Александр Далматов]], сценарий авторлары ― Алсу Хәбибуллина һәм Резеда Хәертдинова. Яшь Саҗидә ролендә Тинчурин театры актрисасы [[Зәринә Сафина]], өлкәнрәк яшендә Камал театры актрисасы [[Алсу Каюмова]]). Уен эпизодлары [[Казан]]да, [[Әлмәт]]тә һәм Башкортстанның [[Тәтешле районы]]нда төшерелә. Фильмның генераль партнеры ― «[[Татнефть]]» хәйрия фонды. Фильм «Тамга» заманча татар мәдәнияте үзәге тарафыннан гамәлгә ашырыла&lt;ref&gt;''Рузилә Мөхәммәтова.'' [https://intertat.tatar/news/tatarstanda-saida-solaimanovaga-bagyslangan-dokumental-nafis-filmy-toserela-5880434  Татарстанда Саҗидә Сөләймановага багышланган документаль-нәфис фильм төшерелә.] [[Интертат]], 16.08.2026&lt;/ref&gt;.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Чыганаклар ==

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Шулай ук карагыз ==  
{{Викиөзек}}
{{Портал|Шәхесләр}}


{{DEFAULTSORT:Сөләйманова, Саҗидә}}
[[Төркем:Татар шагыйрьләре]]</text>
      <sha1>f5pr81npa4lhhzbomhnmvje62qd1x8z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6001174</id>
      <parentid>6001173</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T14:51:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <comment>{{Фш|}}</comment>
      <origin>6001174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5573" sha1="3ld87oe2xasnilo6cyrlv3b0v8doese" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем =Саҗидә Сөләйманова
| рәсем = Sajide suleimanova.jpg
| рәсем_зурлыгы =
| alt = &lt;!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--&gt;
| рәсем язуы =
| тулы исем =Саҗидә Гаделша кызы Сөләйманова
| һөнәр = 
| туу датасы = 
| туу җире = 
| гражданлык = 
| милләт = [[татар]]
| үлем датасы = 
| үлем җире = 
| әти =
| әни =
| ир =
| хатын =
| балалар =
| бүләк һәм премияләр =
| сайт =
| башка мәгълүмат =
}}
{{Фш|Сөләйманова}}
'''Саҗидә Гаделша кызы Сөләйманова''' — [[Татарлар|татар]] [[шагыйрь|шагыйрәсе]], прозаик.

== Биография ==
Саҗидә Сөләйманова [[1926 ел]]да&lt;ref&gt;{{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://miras.belem.ru/node/210 |access-date=2011-02-28 |archive-date=2012-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121008011927/http://miras.belem.ru/node/210 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://fajdali.narod.ru/solejmanova.htm Әдипләр: Саҗидә Сөләйманова]&lt;/ref&gt; [[Башкортстан]]ның Яңавыл районы Яңавыл авылында туган. [[1944 ел]]да [[Тәтешле]] урта мәктәбен тәмамлагач, авылда укытучы булып эшли, аннан соң [[Уфа педагогика институты]]нда белем ала, мәктәпләрдә тарих фәнен укыта. [[1955 ел]]дан аның гомере һәм иҗаты [[Әлмәт]] шәһәре белән бәйле: нефть техникумында, шәһәр радиоүзәгендә, Әлмәт әдәбият берләшмәсендә эшли, шигырьләре дә шул чорда басыла башлый.

Шагыйрә озакка сузылган каты авырудан соң [[1980 ел]]ның [[10 май|10 маенда]] Әлмәт шәһәрендә вафат булды.

== Иҗат ==
Иң беренче чиратта шагыйрә буларак танылса да, матур гына хикәя һәм повестьлар да яза. Саҗидә Сөләймановадан мирас булып калган күңел байлыгы китап киштәләренә җыентыклар булып төзелгән: «Кыр казлары»(1963), «Бәхетне үзем табам»(1966), «Юллар, уйлар»(1968), «Яшәү хакы»(1970), «Кызыл каурыйлар»(1976), «Гөлбадран»(1980), «Сабыр канатлары»(1981), «Шигырьләр һәм поэмалар»(1981).

Сәҗидә Сөләйманова үзе исән чагында [[Мәскәү]]дә һәм [[Казан]]да урысча тәрҗемәдә өч җыентыгы басылып чыкты. Аерым шигырьләре [[украин теле|украин]], [[үзбәк теле|үзбәк]], [[азәрбайҗан теле|азәрбайҗан]] һәм башка милли телләргә тәрҗемә ителде.

== Бүләкләре ==
* [[ТАССР Атказанган мәдәният хезмәткәре]]

== Хәтер ==
* [[2006 ел]]дан берле [[Саҗидә Сөләйманова премиясе|Саҗидә Сөләйманова исемендәге әдәби премия]] – [[Татарстан язучылар берлеге]] һәм «[[Татнефть]]» ААҖ тарафыннан компаниянең [[«Рухият» фонды|«Рухият» рухи яңарыш фонды]] кысаларында тапшырыла торган әдәби бүләк.
* [[2026 ел]]да шагыйрәнең тормышына һәм иҗатына багышланган «Саҗидә» тулы метражлы документаль-нәфис фильмы төшерелә башлаган (режиссеры [[Александр Далматов]], сценарий авторлары ― Алсу Хәбибуллина һәм Резеда Хәертдинова. Яшь Саҗидә ролендә Тинчурин театры актрисасы [[Зәринә Сафина]], өлкәнрәк яшендә Камал театры актрисасы [[Алсу Каюмова]]). Уен эпизодлары [[Казан]]да, [[Әлмәт]]тә һәм Башкортстанның [[Тәтешле районы]]нда төшерелә. Фильмның генераль партнеры ― «[[Татнефть]]» хәйрия фонды. Фильм «Тамга» заманча татар мәдәнияте үзәге тарафыннан гамәлгә ашырыла&lt;ref&gt;''Рузилә Мөхәммәтова.'' [https://intertat.tatar/news/tatarstanda-saida-solaimanovaga-bagyslangan-dokumental-nafis-filmy-toserela-5880434  Татарстанда Саҗидә Сөләймановага багышланган документаль-нәфис фильм төшерелә.] [[Интертат]], 16.08.2026&lt;/ref&gt;.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Чыганаклар ==

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Шулай ук карагыз ==  
{{Викиөзек}}
{{Портал|Шәхесләр}}


{{DEFAULTSORT:Сөләйманова, Саҗидә}}
[[Төркем:Татар шагыйрьләре]]</text>
      <sha1>3ld87oe2xasnilo6cyrlv3b0v8doese</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ак Барс (хоккей клубы, Казан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14598</id>
    <revision>
      <id>6001214</id>
      <parentid>6000664</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T01:56:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43917" sha1="p6b9px14qf2dhzxn1wpkna4xiymk533" xml:space="preserve">{{мәгънәләр|Ак Барс (мәгънәләр)}}
{{ҮК}}
'''&quot;Ак Барс&quot; ''' — [[Континенталь хоккей лигасы]]нда чыгыш ясаучы профессиональ [[хоккей]] клубы. Төп базасы [[Казан]] шәһәрендә урнашкан. Өендәге матчларын 2005 елда ачылган [[Татнефть-Арена]]да үткәрә. 
&quot;Ак Барс&quot; - континенталь хоккей лигасындагы иң титуллы һәм популяр командаларның берсе. Гагарин кубагының өчләтә иясе.

== Клубның тарихы ==
Команда [[1956 ел]]да [[Казан]] шәһәрендә оеша. Бу вакытта ул «Машстрой» дип атала. Чыгыш ясый башлаганда ук, атамасын «Урицкий исемендәге спорт клубы»на үзгәртеп, беренче ике сезон дәвамында Казан беренчелегендә катнаша. Ил чемпионатларында исә клуб [[1958 ел]]дан чыгыш ясый башлый.

=== Исемнәре ===
* «Машстрой» ([[1956]]-[[1958]]),
* «Урицкий исемендәге спорт клубы» ([[1958]]-[[1990]]),
* «Итил» ([[1990]]-[[1995]]),
* «Ак Барс» ([[1995]] елдан).

== «Ак Барс» командасының казанышлары ==
* Ике тапкыр [[РСФСР]] чемпионы ([[1962]], [[1976]]).
* Дүрт тапкыр Россия чемпионы ([[1997]]-[[1998]], [[2005]]-[[2006]], [[2008]]-[[2009]], [[2009]]-[[2010]]).
* Россия чемпионатларының өч тапкыр көмеш призеры ([[1999]]-[[2000]], [[2001]]-[[2002]], [[2006]]-[[2007]]).
* Континенталь кубок ярышларының бронза призеры ([[1999]]).
* Россия чемпионатларының өч тапкыр бронза призеры ([[2003]]-[[2004]]).
* Европа чемпионнары кубогы иясе ([[2007]]).
* Континенталь кубок иясе ([[2008]]).
* [[Гагарин кубогы]] иясе һәм КХЛ чемпионы ([[2009]], [[2010]], [[2018 ел|2018]]).

== Шәхесләр ==
=== Баш тренерлары ===
* [[Анатолий Муравьев]] ([[1956]]-[[1965]], [[1966]]-[[1968]])
* [[Исмаил Милушев]] ([[1965]]-[[1966]], [[1968]]-[[1971]])
* [[Евгений Егоров]] ([[1971]]-[[1975]])
* [[Владимир Андреев]] ([[1975]]-[[1978]])
* [[Владимир Васильев]] ([[1978]]-[[1982]])
* [[Олег Голямин]] ([[1982]]-[[1984]])
* [[Геннадий Цыгуров]] ([[1984]]-[[1987]])
* [[Виталий Стаин]] ([[1987]]-[[1988]])
* [[Всеволод Елфимов]] ([[1988]]-[[1991]], [[1994]]-[[1995]])
* [[Юрий Очнев]] ([[1991]]-[[1992]])
* [[Владимир Гусев]] ([[1992]])
* [[Виктор Кузнецов]] ([[1992]]-[[1994]])
* [[Юрий Моисеев]] ([[1995]]-[[1999]], [[2001]]-[[2002]])
* [[Владимир Крикунов]] ([[1999]]-[[2001]])
* [[Владимир Плюще]]в ([[2002]]-[[2003]])
* [[Владимир Вуйтек]] ([[2003]]-[[2004]])
* [[Зиннәтулла Билалетдинов]] ([[2004]]-[[2011]])
* [[Владимир Крикунов]] ([[2011]]-[[2012]])
* [[Валерий Белов]] ([[2012]]- 2014)
* [[Зиннәтулла Билалетдинов]] ([[2014]]-[[2019]])
* [[Дмитрий Квартальнов]] (25.03.1966) ([[2019]]-...)&lt;ref&gt;[http://tatcenter.ru/appointments/dmitrij-kvartalnov/ Дмитрий Вячеслав улы  Квартальнов «Ак Барс» хоккей клубының баш тренеры итеп билгеләнде.] Деловой интернет-портал TatCenter,  1.05.2019{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;

=== Клуб белән бәйле аерым танылган хоккеистлар ===
{{seealso|Төркем:«Ак Барс» ХК уенчылары}}
{{notice|Түбәндәге төзмә кешеләр һәм роботлар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P54 wd:Q413568. ?item wdt:P106 wd:Q11774891 }
|section=
|sort=p54/Q413568/p580
|columns=p54/Q413568/p580:башлау,p54/Q413568/p582:тәмамлау,label:исем,p569,p19,p69,p373,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! башлау
! тәмамлау
! исем
! туу датасы
! туу урыны
! әлма-матер
! Викиҗыентыктагы төркем
! үлем датасы
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q944229|Petr Čajánek]]''
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-08-18
| [[Злин]]
| 
| [[:commons:Category:Petr Čajánek|Petr Čajánek]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q944243|Tomáš Vlasák]]''
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-02-01
| [[Прага]]
| 
| [[:commons:Category:Tomáš Vlasák|Tomáš Vlasák]]
| 
|-
| 
| 
| [[Дмитрий Обухов]]
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-07-09
| [[Казан]]
| 
| [[:commons:Category:Dmitri Obukhov|Dmitri Obukhov]]
| 
|-
| 
| 
| [[Глеб Клименко]]
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-07-28
| [[Хабарау|Хабаровск]]
| 
| [[:commons:Category:Gleb Klimenko|Gleb Klimenko]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q959945|Maxim Spiridonov]]''
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-04-07
| [[Мәскәү]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q960482|Robert Esche]]''
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-01-22
| ''[[:d:Q515404|Whitesboro]]''
| ''[[:d:Q5017660|Cairine Wilson Secondary School]]''
| [[:commons:Category:Robert Esche|Robert Esche]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q963033|Stepan Zakharchuk]]''
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-11-30
| [[Амдерма]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q965915|Denis Golubev]]''
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-07-11
| [[Магнитогорск]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Яков Селезнёв]]
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-08-04
| [[Алабуга]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Николай Лемтюгов]]
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-01-15
| [[Мияс]]
| 
| [[:commons:Category:Nikolai Lemtyugov|Nikolai Lemtyugov]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q967517|Ilia Nikulin]]''
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982-03-12
| [[Мәскәү]]
| 
| [[:commons:Category:Ilya Nikulin|Ilya Nikulin]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q968213|Grigori Panin]]''
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-11-24
| [[Караганда|Караганды]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Евгений Давыдов]]
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-05-27
| [[Чиләбе]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Игорь Мусатов]]
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-09-23
| [[Мәскәү]]
| 
| [[:commons:Category:Igor Musatov|Igor Musatov]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q973875|Stanislav Bocharov]]''
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-06-20
| [[Хабарау|Хабаровск]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Николай Белов (1987)|Николай Белов]]
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-08-13
| [[Мәскәү]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q977232|Serhiy Klymentiev]]''
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-04-05
| [[Киев]]
| 
| [[:commons:Category:Serhiy Klymentiev|Serhiy Klymentiev]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q981770|Tomáš Vincour]]''
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-11-19
| [[Брно]]
| ''[[:d:Q6802459|McNally High School]]''
| [[:commons:Category:Tomáš Vincour|Tomáš Vincour]]
| 
|-
| 
| 
| [[Данис Зарипов]]
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-03-26
| [[Чиләбе]]
| ''[[:d:Q4476757|Урал дәүләт физкультура университеты]]''
| [[:commons:Category:Danis Zaripov|Danis Zaripov]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q984036|Stanislav Galimov]]''
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-02-12
| [[Чиләбе]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q984054|Konstantin Barulin]]''
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-09-04
| [[Караганда|Караганды]]
| 
| [[:commons:Category:Konstantin Barulin|Konstantin Barulin]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q984252|Alexander Eremenko]]''
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-04-10
| [[Мәскәү]]
| 
| [[:commons:Category:Alexander Eremenko (ice hockey)|Alexander Eremenko (ice hockey)]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q984256|Denis Kulyash]]''
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-05-31
| [[Омск]]
| 
| [[:commons:Category:Denis Kulyash|Denis Kulyash]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q984259|Janne Pesonen]]''
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982-05-11
| ''[[:d:Q214054|Suomussalmi]]''
| 
| [[:commons:Category:Janne Pesonen|Janne Pesonen]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q998552|Alexander Svitov]]''
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982-11-03
| [[Омск]]
| 
| [[:commons:Category:Alexander Svitov|Alexander Svitov]]
| 
|-
| 
| 
| [[Булат Шәвәлиев]]
| data-sort-value=&quot;1992&quot; | 1992-09-19
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Денис Платонов]]
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-11-06
| [[Сарытау]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Денис Соколов]]
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-01-27
| [[Екатеринбург]]
| 
| [[:commons:Category:Denis Sokolov (ice hockey)|Denis Sokolov (ice hockey)]]
| 
|-
| 
| 
| [[Денис Архипов]]
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-05-19
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1187689|Denis Denisov]]''
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-12-31
| [[Харьков]]
| 
| [[:commons:Category:Denis Denisov|Denis Denisov]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1232389|Dmitriy Kazionov]]''
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-05-13
| [[Ижау]]
| 
| [[:commons:Category:Dmitri Kazionov|Dmitri Kazionov]]
| 
|-
| 
| 
| [[Дмитрий Ячанов|Дмитри Ячанов]]
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-04-17
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1232689|Dmitry Upper]]''
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-07-27
| [[Дмитриевка (Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе)]]
| 
| [[:commons:Category:Dmitri Upper|Dmitri Upper]]
| 
|-
| 
| 
| [[Дмитрий Квартальнов]]
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-03-25
| [[Воскресенск]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1245770|Janne Lahti]]''
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982-07-20
| ''[[:d:Q429864|Рийһимәки]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1252348|Vitali Yachmenev]]''
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-01-08
| [[Чиләбе]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1282551|Vadim Khomitsky]]''
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982-07-21
| [[Воскресенск]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Эдуард Кадыйрмәтов]]
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-03-07
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Алексей Симаков]]
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-04-07
| [[Екатеринбург]]
| 
| [[:commons:Category:Alexei Simakov|Alexei Simakov]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1342208|Nikolay Zherdev]]''
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-11-05
| [[Киев]]
| 
| [[:commons:Category:Nikolai Zherdev|Nikolai Zherdev]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1342417|Mikael Tellqvist]]''
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-09-19
| ''[[:d:Q19978722|Sundbyberg church parish]]''
| 
| [[:commons:Category:Mikael Tellqvist|Mikael Tellqvist]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1342533|Michael Nylander]]''
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-10-03
| [[Стокгольм]]
| 
| [[:commons:Category:Michael Nylander|Michael Nylander]]
| 
|-
| 
| 
| [[Александр Бурмистров]]
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-10-21
| [[Казан]]
| 
| [[:commons:Category:Alexander Burmistrov|Alexander Burmistrov]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1367412|Kanstantsin Kaltsou]]''
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-04-17
| [[Минск]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-03-18
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1369648|Sergei Bautin]]''
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-03-11
| [[Рогачёв|Раһачоу]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-12-31
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1373863|Vitali Prokhorov]]''
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-12-25
| [[Мәскәү]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1379215|Alexei Zhitnik]]''
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-10-10
| [[Киев]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1389715|Sergei Zinovjev]]''
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-03-04
| [[Прокопьевск]]
| 
| [[:commons:Category:Sergei Zinovjev|Sergei Zinovjev]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1389806|Konstantin Korneyev]]''
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-06-05
| [[Мәскәү]]
| 
| [[:commons:Category:Konstantin Korneev|Konstantin Korneev]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1389952|Jonas Andersson]]''
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-02-24
| ''[[:d:Q11057477|Лидингө]]''
| 
| [[:commons:Category:Jonas Andersson (ice hockey)|Jonas Andersson (ice hockey)]]
| 
|-
| 
| 
| [[Евгений Рясенский]]
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-07-18
| [[Тверь]]
| 
| [[:commons:Category:Yevgeni Ryasensky|Yevgeni Ryasensky]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1390031|Nikita Alexeev]]''
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-12-27
| [[Мурманск]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1390145|Lauris Dārziņš]]''
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-01-28
| [[Рига]]
| 
| [[:commons:Category:Lauris Dārziņš|Lauris Dārziņš]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1390258|Vitali Proshkin]]''
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-05-08
| [[Электросталь]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1390434|Alexander Stepanov]]''
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-04-26
| [[Мәскәү]]
| 
| [[:commons:Category:Alexander Stepanov (ice hockey)|Alexander Stepanov (ice hockey)]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1390466|Vladimir Vorobiev]]''
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-11-02
| [[Череповец]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1392259|Evgeny Varlamov]]''
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-12-07
| [[Таллинн]]
| 
| [[:commons:Category:Evgeny Varlamov|Evgeny Varlamov]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1392507|Alekseï Tchoupine]]''
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-11-11
| [[Глазов]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1400502|Grigory Shafigulin]]''
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-01-13
| [[Чиләбе]]
| 
| [[:commons:Category:Grigori Shafigulin|Grigori Shafigulin]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1422347|Fedor Malykhin]]''
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-11-13
| [[Екатеринбург]]
| 
| [[:commons:Category:Fedor Malykhin|Fedor Malykhin]]
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-03-18
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1440121|Serhiy Varlamov]]''
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-07-21
| [[Киев]]
| 
| [[:commons:Category:Sergi Varlamov|Sergi Varlamov]]
| 
|-
| 
| 
| [[Иван Касутин]]
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-10-17
| [[Вологда]]
| 
| [[:commons:Category:Ivan Kasutin|Ivan Kasutin]]
| 
|-
| 
| 
| [[Александр Рыбаков]]
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-08-11
| [[Казан]]
| 
| [[:commons:Category:Alexander Rybakov|Alexander Rybakov]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1675763|Pēteris Skudra]]''
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-04-24
| [[Рига]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1683613|Jaroslav Hlinka]]''
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-11-10
| [[Прага]]
| 
| [[:commons:Category:Jaroslav Hlinka|Jaroslav Hlinka]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1688674|Evgeny Ketov]]''
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-01-17
| [[Губаха]]
| ''[[:d:Q4314989|П. Ф. Лесгафт исемендәге Милли дәүләт физик тәрбия, спорт һәм сәламәтлек университеты]]''
| [[:commons:Category:Evgeny Ketov|Evgeny Ketov]]
| 
|-
| 
| 
| [[Тим Стәплтон]]
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982-07-19
| ''[[:d:Q968621|Лагранж]]''
| ''[[:d:Q16836536|Fenwick High School]]''
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q1932959|Mika Noronen]]''
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-06-17
| [[Тампере]]
| 
| [[:commons:Category:Mika Noronen|Mika Noronen]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q2004959|Sheldon Brookbank]]''
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-10-03
| ''[[:d:Q1805495|Lanigan]]''
| 
| [[:commons:Category:Sheldon Brookbank|Sheldon Brookbank]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q2007327|Valeri Zelepukin]]''
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-09-17
| [[Воскресенск]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q2058897|Patrik Martinec]]''
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-09-04
| ''[[:d:Q368796|Йилемнитсе]]''
| 
| [[:commons:Category:Patrik Martinec|Patrik Martinec]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q2092875|Vladimir Tsyplakov]]''
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-04-18
| [[Инта]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-12-14
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q2569145|Andrei Skabelka]]''
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-01-20
| [[Минск]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q2577579|Alexander Golovin]]''
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-03-26
| [[Үскәмән]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Альберт Вишняков]]
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-12-30
| [[Әлмәт]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Александр Дроздецкий]]
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-11-10
| [[Мәскәү]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Евгений Константинов (1982)|Евгений Константинов]]
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-03-29
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q2832543|Aleksandr Jdan]]''
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-08-28
| [[Воскресенск]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Александр Виноградов (1970)|Александр Виноградов]]
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-06-20
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q2846816|Andrey Kozyrev]]''
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-06-17
| [[Северск]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Аслан Рәисев]]
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-12-29
| [[Грозный]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q3022862|Denis Perevozchikov]]''
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-02-02
| [[Пермь]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q3079720|Jozef Daňo]]''
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-12-28
| [[Нитра]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q3148309|Igor Nikulin]]''
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-08-26
| [[Череповец]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Николай Цулыгин|Николай Сулыгин]]
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-05-29
| [[Уфа]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q3350276|Oleg Shargorodsky]]''
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-11-18&lt;br/&gt;1969-11-19
| [[Харьков]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Сергей Котов (1950)|Сергей Котов]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-01-09
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q3481575|Shaun Heshka]]''
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-07-30
| ''[[:d:Q605427|Melville]]''
| 
| [[:commons:Category:Shaun Heshka|Shaun Heshka]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q3554987|Vassili Tourkovski]]''
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-09-03
| [[Сарытау]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Валерий Белов (1967)|Валерий Белов]]
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-01-24
| [[Мәскәү]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Эмиль Гарипов|Имил Гарипов]]
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-08-15
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q4182512|Andrei Zabolotnev]]''
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982-01-20
| [[Чиләбе]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Артём Лукоянов]]
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-01-31
| [[Әлмәт]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Денис Метлюк]]
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-01-30
| [[Тольятти]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q4370292|Oleg Polkovnikov]]''
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-08-21
| [[Киев]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q4397188|Oleg Romanov]]''
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-03-31
| [[Минск]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q4404071|Oleksandr Savytskyi]]''
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-05-03
| [[Киев]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q4427188|Konstantin Sokolov]]''
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-05-12
| [[Үскәмән]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q4458997|Vladimir Tkachyov]]''
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-10-05
| [[Днипро]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q4524624|Vladimir Shikhanov]]''
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-03-16
| [[Самар]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Алексей Щебланов]]
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-01-24
| [[Минск]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q4536906|Egor Yakovlev]]''
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-09-17
| [[Магнитогорск]]
| 
| [[:commons:Category:Egor Yakovlev|Egor Yakovlev]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q4755855|Андрей Макаров]]''
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-03-08
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Артем Анисимов (1976)|Артем Анисимов]]
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-07-27
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Дмитрий Балмин]]
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-07-15
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q6315667|Jussi Rynnäs]]''
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-05-22
| [[Пори]]
| 
| [[:commons:Category:Jussi Rynnäs|Jussi Rynnäs]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q11792164|Nikolay Ignatov]]''
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-04-22
| [[Мәскәү]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q12073441|Dmitry Yerofeyev]]''
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-01-28
| [[Мәскәү]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q12087697|Марат Вәлиуллин]]''
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-02-11
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q12098582|Гусов Андрій Леонідович]]''
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-11-16
| [[Минск]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q12140620|Андрей Писарев]]''
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-03-22
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q12152231|Maxim Sergeev]]''
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-07-04
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q12762621|Artur Iľdusovič Bagautdinov]]''
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-03-05
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2008&quot; | 2008-10-17
|-
| 
| 
| [[Сергей Абрамов (1959)|Сергей Абрамов]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-09-15
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q16225736|Евгений Ярославлев]]''
| data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994-04-06
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Данил Фәйзуллин]]
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-12-03
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q16528494|Andrei Gusov]]''
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-11-16
| [[Минск]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q16600580|Sergejs Povečerovskis]]''
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-04-24
| [[Оленегорск]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q16614058|Валерий Гудожников]]''
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-04-03
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 1958&lt;br/&gt;1963&lt;br/&gt;1966&lt;br/&gt;1992
| 1959&lt;br/&gt;1964&lt;br/&gt;1970&lt;br/&gt;1992
| [[Владимир Гусев (1939)|Владимир Гусев]]
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-11-17
| [[Казан]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-10-25
|-
| 2019-05-21
| 
| ''[[:d:Q18916545|Кристиан Хенкель]]''
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-11-07
| [[Минск]]
| 
| [[:commons:Category:Kristian Khenkel|Kristian Khenkel]]
| 
|-
| 
| 
| [[Рәмир Хәйдәров|Рәмир Хәйдәрев]]
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-12-29
| [[Казан]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2012&quot; | 2012-06-29
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q20069026|Ziyat Paigin]]''
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-02-08
| [[Тольятти]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Дамир Мусин]]
| data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994-10-05
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q21100288|Andrey Kirilov]]''
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-05-17
| [[Кирово-Чепецк]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q21109486|Valery Nazarov]]''
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-02-25
| [[Электросталь]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q22280611|Dmitry Arkhipov]]''
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-02-02
| [[Яңа Чабаксар]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q22695628|Эдуард Милюшев]]''
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-06-22
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q26776677|Alexander Trofimov]]''
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-09-09
| [[Мәскәү]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q30345621|Mikhail Sidorov]]''
| data-sort-value=&quot;1997&quot; | 1997-06-25
| [[Ярославль]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q32362087|Alexander Sokolov]]''
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-10-08
| ''[[:d:Q4425349|Smyshlyayevka]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Антон Юркин]]
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-06-03
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q48644155|Эдгар Гаделшин]]''
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-01-12
| [[Казан]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2012&quot; | 2012-10-21
|-
| 1962
| 1966
| ''[[:d:Q60827710|Владимир Курбатов]]''
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q60837682|Vladislav Podyapolsky]]''
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-06-04
| [[Новокузнецк]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Ришат Гыймаев]]
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-02-02
| [[Тимәш]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q64853164|Дмитрий Воронков]]''
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 2000-09-10
| [[Ангарск]]
| 
| [[:commons:Category:Dmitri Voronkov|Dmitri Voronkov]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q75430072|Danila Zhuravlyov]]''
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 2000-04-08
| ''[[:d:Q4335095|Опалиха (Кстован кӀошт)]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q76826652|Alexander Pechenyov]]''
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-11-06
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q78570938|Vladislav Kara]]''
| data-sort-value=&quot;1998&quot; | 1998-04-20
| [[Тында]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q85853537|Орлов, Анатолий Николаевич]]''
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-01-24
| [[Түбән Новгород]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-09-15
|-
| 
| 
| [[Әмир Мифтахов]]
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 2000-04-26
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q85993090|Sergei Kiryakhin]]''
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-02-27
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Тимур Билялов]]
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-03-28
| [[Түбән Кама]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q88263354|Artiom Galimov]]''
| data-sort-value=&quot;1999&quot; | 1999-09-08
| [[Самар]]
| 
| 
| 
|-
| 2023
| 
| ''[[:d:Q104866795|Митчелл Миллер]]''
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-12-20
| [[Силвения (Огайо)|Силвения]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q104903560|Pavel Lazarev]]''
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-03-31
| [[Чиләбе]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-09-03
|-
| 1986&lt;br/&gt;1991
| 1988&lt;br/&gt;2001
| ''[[:d:Q105393437|Илнур Гыйззәтуллин]]''
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-05-13
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q26282|Mikhail Varnakov]]''
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-03-01
| [[Түбән Новгород]]
| 
| [[:commons:Category:Mikhail Varnakov|Mikhail Varnakov]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q26286|Vasiliy Koshechkin]]''
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-03-27
| [[Тольятти]]
| 
| [[:commons:Category:Vasiliy Koshechkin|Vasiliy Koshechkin]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q59702|Oleg Petrov]]''
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-04-18
| [[Мәскәү]]
| 
| [[:commons:Category:Oleg Petrov|Oleg Petrov]]
| 
|-
| 
| 
| [[Кирилл Петров]]
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-04-13
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q59953|Josef Straka]]''
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-02-11
| ''[[:d:Q368929|Йиндржиһув-Һрадетс]]''
| 
| [[:commons:Category:Josef Straka|Josef Straka]]
| 
|-
| 
| 
| [[Кирилл Князев]]
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-06-09
| [[Ижау]]
| 
| [[:commons:Category:Kirill Knyazev|Kirill Knyazev]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q113607|Aleksandr Osipov]]''
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-03-24
| [[Түбән Тагил]]
| 
| [[:commons:Category:Alexander Osipov (ice hockey)|Alexander Osipov (ice hockey)]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q126430|Vyacheslav Kozlov]]''
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-05-03
| [[Воскресенск]]
| 
| [[:commons:Category:Vyacheslav Kozlov|Vyacheslav Kozlov]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q129202|Fedor Tyutin]]''
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-07-19
| [[Ижау]]
| 
| [[:commons:Category:Fedor Tyutin|Fedor Tyutin]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q129212|Niclas Bergfors]]''
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-03-07
| [[Сөдертелье]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q10728142|Östertälje church parish]]''
| 
| [[:commons:Category:Niclas Bergfors|Niclas Bergfors]]
| 
|-
| 
| 
| [[Александр Гуськов]]
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-11-26
| [[Түбән Новгород]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q143299|Yuri Gunko]]''
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-02-28
| [[Киев]]
| 
| [[:commons:Category:Yuri Hunko|Yuri Hunko]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q155307|Niko Kapanen]]''
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-04-29
| [[Һәмеэнлинна]]
| 
| [[:commons:Category:Niko Kapanen|Niko Kapanen]]
| 
|-
| 
| 
| [[Михаил Жуков]]
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-01-03
| [[Санкт-Петербург]]
| 
| [[:commons:Category:Mikhail Zhukov|Mikhail Zhukov]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q203938|Mikhail Tyulyapkin]]''
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-05-04
| [[Түбән Новгород]]
| 
| [[:commons:Category:Mikhail Tyulyapkin|Mikhail Tyulyapkin]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q283995|Petr Vrána]]''
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-03-29
| ''[[:d:Q392429|Штернберк]]''
| 
| [[:commons:Category:Petr Vrána|Petr Vrána]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q285823|Nik Antropov]]''
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-02-18
| [[Үскәмән]]
| 
| [[:commons:Category:Nikolai Antropov|Nikolai Antropov]]
| 
|-
| 
| 
| [[Җастин Азеведо]]
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-04-01
| ''[[:d:Q115134681|West Lorne]]''
| 
| [[:commons:Category:Justin Azevedo|Justin Azevedo]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q374052|Mikhail Yunkov]]''
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-02-16
| [[Воскресенск]]
| 
| [[:commons:Category:Mikhail Yunkov|Mikhail Yunkov]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q375902|Alexei Emelin]]''
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-04-25
| [[Тольятти]]
| 
| [[:commons:Category:Alexey Emelin|Alexey Emelin]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q376357|Ruslan Salei]]''
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-11-02
| [[Минск]]
| 
| [[:commons:Category:Ruslan Salei|Ruslan Salei]]
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-09-07
|-
| 2000
| 2001
| ''[[:d:Q381413|Павел Дацюк]]''
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-07-20
| [[Екатеринбург]]
| 
| [[:commons:Category:Pavel Datsyuk|Pavel Datsyuk]]
| 
|-
| 
| 
| [[Әлбирт Яруллин]]
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-05-03
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q434859|Ilya Kovalchuk]]''
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-04-15
| [[Тверь]]
| ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]''
| [[:commons:Category:Ilya Kovalchuk|Ilya Kovalchuk]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q435078|Dmitriy Dudarev]]''
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-02-23
| [[Үскәмән]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q440283|Dany Heatley]]''
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-01-21
| [[Фрайбург-им-Брайсгау]]
| ''[[:d:Q838330|Мәдисендәге Висконсин университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5304065|Dr. E.P. Scarlett High School]]''
| [[:commons:Category:Dany Heatley|Dany Heatley]]
| 
|-
| 
| 
| [[Игорь Мирнов]]
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-09-19&lt;br/&gt;1984-09-15
| [[Чита]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q444607|Alexei Badyukov]]''
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-04-20
| [[Мәскәү]]
| 
| [[:commons:Category:Alexey Badyukov|Alexey Badyukov]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q445356|Yevgeny Fyodorov]]''
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-11-11
| [[Түбән Тагил]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Андрей Кузьмин (1981)|Андрей Кузьмин]]
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-04-05&lt;br/&gt;1981-04-15
| [[Пенза]]
| 
| [[:commons:Category:Andrei Kuzmin|Andrei Kuzmin]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q447246|David Nemirovsky]]''
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-08-01
| [[Торонто]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q458564|Darius Kasparaitis]]''
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-10-16
| ''[[:d:Q286554|Электренай]]''
| 
| [[:commons:Category:Darius Kasparaitis|Darius Kasparaitis]]
| 
|-
| 2002
| 2003
| ''[[:d:Q463755|Andrei Mezin]]''
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-07-08
| [[Чиләбе]]
| 
| [[:commons:Category:Andrei Mezin|Andrei Mezin]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q464087|Alexei Tertyshny]]''
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-03-27
| [[Чиләбе]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q464821|Mikhail Glukhov]]''
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-05-13
| [[Орски|Ыр]]
| 
| [[:commons:Category:Mikhail Glukhov|Mikhail Glukhov]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q465380|Evgeny Skachkov]]''
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-07-14
| [[Мәскәү]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Александр Радулов]]
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-07-05
| [[Түбән Тагил]]
| 
| [[:commons:Category:Alexander Radulov|Alexander Radulov]]
| 
|-
| 
| 
| [[Руслан Зәйнуллин]]
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982-02-14
| [[Казан]]
| 
| [[:commons:Category:Ruslan Zainullin|Ruslan Zainullin]]
| 
|-
| 
| 
| [[Евгений Моратов]]
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-01-28
| [[Түбән Тагил]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Василий Тукранов]]
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-08-02
| [[Әлмәт]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q474281|Jan Benda]]''
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-04-28
| ''[[:d:Q3423037|Reet]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q491204|Anders Nilsson]]''
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-03-19
| [[Лулео]]
| 
| [[:commons:Category:Anders Nilsson|Anders Nilsson]]
| 
|-
| 
| 
| [[Андрей Иванов (1981)|Андрей Иванов]]
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-03-10
| [[Санкт-Петербург]]
| 
| [[:commons:Category:Andrei Ivanov (ice hockey)|Andrei Ivanov (ice hockey)]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q502528|Andrei Mukhachev]]''
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-07-21
| [[Екатеринбург]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q502541|Andrei Pervyshin]]''
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-02-02
| [[Архангельск]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Андрей Зубарев]]
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-03-03
| [[Уфа]]
| 
| [[:commons:Category:Andrei Zubarev|Andrei Zubarev]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q502694|Andrei Trefilov]]''
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-08-31
| [[Кирово-Чепецк]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Андрей Никитенко]]
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-01-13
| [[Төмән]]
| 
| [[:commons:Category:Andrei Nikitenko|Andrei Nikitenko]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q503694|Mikhail Chernov]]''
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-11-11
| [[Прокопьевск]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Евгений Лапенков]]
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-08-01
| [[Мәскәү]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Динар Хәфизуллин]]
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-01-05
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Вадим Епанчинцев]]
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-03-16
| [[Орски|Ыр]]
| 
| [[:commons:Category:Vadim Epanchintsev|Vadim Epanchintsev]]
| 
|-
| 
| 
| [[Андрей Михнов]]
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-11-26
| [[Киев]]
| 
| [[:commons:Category:Andriy Mikhnov|Andriy Mikhnov]]
| 
|-
| 
| 
| [[Дмитрий Космачёв]]
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-06-07
| [[Түбән Новгород]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q533838|Stepan Sannikov]]''
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-09-25
| [[Саликам]]
| 
| [[:commons:Category:Stepan Sannikov|Stepan Sannikov]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q553244|Николай Хәбибуллин]]''
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-01-13
| [[Екатеринбург]]
| 
| [[:commons:Category:Nikolai Khabibulin|Nikolai Khabibulin]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q561648|Marcel Hossa]]''
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-10-12
| ''[[:d:Q481564|Илава]]''
| 
| [[:commons:Category:Marcel Hossa|Marcel Hossa]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q561846|Jarkko Immonen]]''
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982-04-19
| ''[[:d:Q1025745|Rantasalmi]]''
| 
| [[:commons:Category:Jarkko Immonen (1982)|Jarkko Immonen (1982)]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q575897|Ray Giroux]]''
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-07-20
| ''[[:d:Q912253|North Bay]]''
| [[Yel universitetı|Йель университеты]]
| [[:commons:Category:Ray Giroux|Ray Giroux]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q587994|Anton Babchuk]]''
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-05-06
| [[Киев]]
| 
| [[:commons:Category:Anton Babchuk|Anton Babchuk]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q593699|Artemi Panarin]]''
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-10-30
| [[Коркино]]
| 
| [[:commons:Category:Artemi Panarin|Artemi Panarin]]
| 
|-
| 2014
| 2015
| ''[[:d:Q603727|Сергей Костицын]]''
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-03-20
| [[Новополоцк|Наваполатск]]
| ''[[:d:Q2496026|Euphrosyne Polotskaya State University of Polotsk]]''
| [[:commons:Category:Sergei Kostitsyn|Sergei Kostitsyn]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q609738|Antti Miettinen]]''
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-07-03
| [[Һәмеэнлинна]]
| 
| [[:commons:Category:Antti Miettinen|Antti Miettinen]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q613467|Fredrik Norrena]]''
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-11-29
| ''[[:d:Q1679567|Jakobstad]]''
| 
| [[:commons:Category:Fredrik Norrena|Fredrik Norrena]]
| 
|-
| 
| 
| [[Александр Королюк]]
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-01-15
| [[Мәскәү]]
| 
| [[:commons:Category:Alexander Korolyuk|Alexander Korolyuk]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q621156|Alexei Tereshchenko]]''
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-12-16
| [[Можайск]]
| 
| [[:commons:Category:Alexei Tereshchenko|Alexei Tereshchenko]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q688108|Alexei Kudashov]]''
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-07-21
| [[Электросталь]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q689347|Jukka Hentunen]]''
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-05-03
| ''[[:d:Q1641672|Joroinen]]''
| 
| [[:commons:Category:Jukka Hentunen|Jukka Hentunen]]
| 
|-
| 
| 
| [[Егор Миловзоров]]
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-11-19
| [[Новосибирск]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q706875|Vincent Lecavalier]]''
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-04-21
| [[Монреаль]]
| ''[[:d:Q15229678|John-Rennie High School]]''
| [[:commons:Category:Vincent Lecavalier|Vincent Lecavalier]]
| 
|-
| 
| 
| [[Петри Веһанен]]
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-10-09
| ''[[:d:Q37013|Rauma]]''
| 
| [[:commons:Category:Petri Vehanen|Petri Vehanen]]
| 
|-
| 
| 
| [[Яков Рылов]]
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-01-15
| [[Кирово-Чепецк]]
| 
| [[:commons:Category:Yakov Rylov|Yakov Rylov]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q722097|Tony Mårtensson]]''
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-06-23
| ''[[:d:Q83681|Kalix]]''
| 
| [[:commons:Category:Tony Mårtensson|Tony Mårtensson]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q722653|Jiří Hudler]]''
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-01-04
| [[Оломоуц|Оломоутс]]
| 
| [[:commons:Category:Jiří Hudler|Jiří Hudler]]
| 
|-
| 
| 
| [[Максим Майоров]]
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-03-26
| [[Әндиҗан]]
| 
| [[:commons:Category:Maksim Mayorov|Maksim Mayorov]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q730901|Chris Bourque]]''
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-01-29
| [[Бостон]]
| ''[[:d:Q5196182|Cushing Academy]]''
| [[:commons:Category:Chris Bourque|Chris Bourque]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q732817|Evgeny Bodrov]]''
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-01-08
| [[Тольятти]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Алексей Морозов]]
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-02-16
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]''
| [[:commons:Category:Alexei Morozov|Alexei Morozov]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q739793|Brad Richards]]''
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-05-02
| ''[[:d:Q3328191|Murray Harbour]]''
| ''[[:d:Q4815630|Athol Murray College of Notre Dame]]''
| [[:commons:Category:Brad Richards|Brad Richards]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q739944|Alexei Kovalev]]''
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-02-24
| [[Тольятти]]
| 
| [[:commons:Category:Alexei Kovalev|Alexei Kovalev]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q748492|Konstantin Glazachev]]''
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-02-18
| [[Архангельск]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q760803|Hannes Hyvönen]]''
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-08-29
| [[Оулу]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q767721|Vyacheslav Buravchikov]]''
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-05-22
| [[Мәскәү]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q769792|Yuri Dobryshkin]]''
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-07-19
| [[Пенза]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q770226|Sergei Nikolaev]]''
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-06-08
| [[Сарытау]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q771395|Vladimir Denisov]]''
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-06-29
| [[Чашники]]
| ''[[:d:Q2496026|Euphrosyne Polotskaya State University of Polotsk]]''
| [[:commons:Category:Vladimir Denisov|Vladimir Denisov]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q787552|Yevgeny Medvedev]]''
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982-08-27
| [[Чиләбе]]
| 
| [[:commons:Category:Yevgeny Medvedev|Yevgeny Medvedev]]
| 
|-
| 
| 
| [[Борис Тортунов]]
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-08-14
| [[Чиләбе]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q913261|Dmitri Bykov]]''
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-05-05
| [[Ижау]]
| 
| [[:commons:Category:Dmitri Bykov|Dmitri Bykov]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q928220|Fred Brathwaite]]''
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-11-24
| [[Ottawa|Оттава]]
| ''[[:d:Q5728807|Henry Street High School]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7528725|Sir Robert Borden High School]]''
| [[:commons:Category:Fred Brathwaite|Fred Brathwaite]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q929033|Jakub Petružálek]]''
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-04-24
| ''[[:d:Q986082|Литвинов]]''
| 
| [[:commons:Category:Jakub Petružálek|Jakub Petružálek]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q932004|Enver Lisin]]''
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-04-22
| [[Воскресенск]]
| 
| [[:commons:Category:Enver Lisin|Enver Lisin]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q933375|Vitaly Atyushov]]''
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-07-04
| [[Пенза]]
| 
| [[:commons:Category:Vitaly Atyushov|Vitaly Atyushov]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q939710|Oscar Möller]]''
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-01-22
| [[Стокгольм]]
| 
| [[:commons:Category:Oscar Möller|Oscar Möller]]
| 
|-
| 1997
| 1999
| [[Олег Антоненко]]
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-07-01
| [[Минск]]
| 
| [[:commons:Category:Oleg Antonenko|Oleg Antonenko]]
| 
|-
| 
| 
| [[Геннадий Разин]]
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-02-03
| [[Харьков]]
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Руслан Нуретдинов (1980)|Руслан Нуретдинев]]
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-03-30
| [[Уфа]]
| 
| [[:commons:Category:Ruslan Nurtdinov|Ruslan Nurtdinov]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q942204|Vadym Shakhraychuk]]''
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-06-12
| [[Киев]]
| 
| [[:commons:Category:Vadym Shakhraychuk|Vadym Shakhraychuk]]
| 
|-
| 
| 
| [[Роман Кукумберг]]
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-04-08
| [[Братислава]]
| 
| [[:commons:Category:Roman Kukumberg|Roman Kukumberg]]
| 
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q944151|Igor Shadilov]]''
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-06-07
| [[Мәскәү]]
| 
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Чыганаклар ==
* Чемпион булу серләре: хоккей/ авт-төз. [[Гөлнара Сибгатова|Г.Сибгатова]]. — [[Казан]]: Татар. кит. нәшр., [[2010]]. — 71 б.: рәс. б-н.

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Шулай ук карагыз ==
{{Портал|Спорт}}
* [[Ак Бүре (спорт мәктәбе)|Ак Бүре]]
* [[Нефтехимик (хоккей клубы, Түбән Кама)]]
* [[Нефтяник (хоккей клубы, Әлмәт)]]
* [[Барс (хоккей клубы, Казан)]]
* [[Ирбис (хоккей клубы, Казан)]]
* [[Реактор (хоккей клубы, Түбән Кама)]]

{{Татарстан спорт оешмалары}}
{{Континенталь хоккей лигасы}}

{{Rq|stub}}

[[Төркем:Россия хоккей клублары]]
[[Төркем:Казан спорт клублары]]</text>
      <sha1>p6b9px14qf2dhzxn1wpkna4xiymk533</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Battlefield 2142</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22334</id>
    <revision>
      <id>6001186</id>
      <parentid>5987406</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T16:59:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Яңа төркем.</comment>
      <origin>6001186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15441" sha1="bjg1g3jp6gx96iwct9i7rik8o4kt1n5" xml:space="preserve">{{Санак уены
| Исем    = Battlefield 2142
| Рәсем = Battlefield 2142 box art.jpg
| Имза     =Battlefield 2142
| Уйлап табучы    = [[Digital Illusions CE]]
| Чыгаручы    = [[Electronic Arts]]
| Тәрҗемәләү    ={{Байрак/Россия}} [[Soft Club]] 
| Продюсер    = 
| Бизәүче = 
| Сценарист       =
| Программист    =
| Рәссам        = 
| Композитор      = 
|Чыгу көне =  {{Байрак/АКШ}} [[18 октябрь]] [[2006 ел]]&lt;br /&gt;{{Байрак/Австралия}} [[18 октябрь]] [[2006 ел]]&lt;br /&gt;{{Байрак/Европа}} [[20 октябрь]] [[2006 ел]]&lt;br /&gt;{{Байрак/Бразилия}} [[27 октябрь]] [[2006 ел]]&lt;br /&gt;{{Байрак/Төркия}} [[2 ноябрь]] [[2006 ел]]
|Анонс көне =  
|Платформа =  [[Microsoft Windows]], [[Mac OS X]]
|Йөрткеч =  
|Лицензия =  
|Бюджеты =  
|Юрамасы =  
|Соңгы юрамасы = [[Battlefield 2]]
|Соңгы юрамасының чыгу көне =  
|Бета-юрамасы =  [[Battlefield Heroes]]
|Бета-юрамасының чыгу көне =  
|Уен төре =  [[Беренче зат шутеры]] 
|Уен баскычы =  [[Рәсем:PEGI 16.svg|30px]] [[Рәсем:USK 16.svg|37px]]
|Хәтер йөрткеч = [[DVD]] (1), [[Компакт-диск|CD]] (3) 
|Система җиһазланышы =[[Эшкәрткеч]] 1.7 ГГц&lt;br /&gt;
[[Оператив хәтер]] 512 Мб&lt;br /&gt;
[[Видеокарта|Видео]] 128 Мб ([[Шейдер|SM 2.0]])&lt;br /&gt;
128 кбит/с түбән булмаган интернет белән тоташтыру
|Идарә итү = [[Төймә җыймасы]], [[Санак тычканы|тычкан]], [[Геймпад|джойстик]] 
|Төзелеш төре =  
|Дисплей =  
|Аркадалы система =  
|Процессор =  
|Тавыш =  
| Сайт        =battlefield.ea.com/battlefield/bf2142/
}}
'''Battlefield 2142''' ([[Татар теле|тат]]. ''Сугыш кыры 2142'') — [[Digital Illusions CE]] тарафыннан уйлап чыгарылган [[санак уены]].

== Уен барышы ==
Әлеге уен үз төрендәге дүртенчесе булып санала һәм бу уенның барашы 2142 елда бара. Менә инде ничә дистә еллардан бирле Җирдә  глобаль салкынаю  бара, шуның нәтиҗәсендә яңа бозлык чоры башлана. [[Бозлык]] яңадан-яңа [[Авразия]] җирләрен яулый бара. Кешеләргә яшәү җир җитми башлый. Махсус җылытылган киемнәрдә башка йөри алырлык территорияләр көн саен кими бара. Бу вакытларда яңа бөтендөнья сугышы башланып китә, Салкын сугыш дип атыйлар. Әлеге [[сугыш]] яшәү өчен, яңа җирләр, яңа байлыклар өчен бара. Уенда лазерлы яисә ультратавышлы корал урынына, гади [[утлы корал]] кулланыла, шуның хисабына ату тавышлары ишетелә.&lt;ref&gt;{{cite news |url = http://battlefield.ea.com/battlefield/bf2142/about.aspx?Lang=us&amp;PID=&amp;SrchName=&amp;Profiles= |title = Battlefield 2142: About |publisher = [[Electronic Arts]] |date = 2006 |accessdate = 2006 | = http://www.battlefield.ea.com/battlefield/bf2142/about.aspx?Lang=us&amp;PID=&amp;SrchName=&amp;Profiles= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061205113754/http://battlefield.ea.com/battlefield/bf2142/about.aspx?Lang=us&amp;PID=&amp;SrchName=&amp;Profiles= |date=2006-12-05 }} {{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.battlefield.ea.com/battlefield/bf2142/about.aspx?Lang=us&amp;PID=&amp;SrchName=&amp;Profiles= |access-date=2021-08-13 |archive-date=2011-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111130024435/http://www.battlefield.ea.com/battlefield/bf2142/about.aspx?Lang=us&amp;PID=&amp;SrchName=&amp;Profiles= |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

Хәрби хәрәкәтләрдә алты фирка катнаша,соңыннан алар үзара ике блокка берләшәләр: [[Европа Берлеге]] (АБ) һәм Паназиат Коалициясе (ПАК), шуңарга [[Россия]] һәм [[Азия]] илләре керә.  2138 елга әлеге алты фирка коралланалар һәм үзара сугышырга әзер булалар.

=== Беренче Кампания ===
''Battlefield 2142'' уенынынң беренче кампаниясендә  2139 елның октябрендә булган вакыйгалар сүрәтләнә.
[[Рәсем:Battlefield 2142 I Company.jpg|200px|thumb|left|Европа хәрби роботы Л-5 &quot;Riesig&quot; һәм вертикаль юнәлешле [[очкыч]]]]
Паназиат Коалициясе  агрессор булып тора. Түзмәслек начар шартлар әлеге ПАК [[дәүләт]]ләрен үзләренең күршеләренә каршы [[сугыш]] башларга мәҗбүр итә.&lt;ref&gt;{{cite news
|first = 
|last = 
|url = http://battlefield.ea.com/battlefield/bf2142/gamemodes.aspx?Lang=us&amp;PID=81159049&amp;SrchName=&amp;Profiles=
|title = Conquest and Titan Mode
|work = [[EA Games]]
|publisher = [[Electronic Arts]]
|date = 2006
|accessdate = 2006
|quote = 
| = http://battlefield.ea.com/battlefield/bf2142/gamemodes.aspx?Lang=us&amp;PID=81159049&amp;SrchName=&amp;Profiles=
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110930083936/http://battlefield.ea.com/battlefield/bf2142/gamemodes.aspx?Lang=us&amp;PID=81159049&amp;SrchName=&amp;Profiles= |date=2011-09-30 }} {{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://battlefield.ea.com/battlefield/bf2142/gamemodes.aspx?Lang=us&amp;PID=81159049&amp;SrchName=&amp;Profiles= |access-date=2010-10-03 |archive-date=2007-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311211516/http://battlefield.ea.com/battlefield/bf2142/gamemodes.aspx?Lang=us&amp;PID=81159049&amp;SrchName=&amp;Profiles= |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; Беренче Кампаниянең фронт сызыгы [[Россия]]нең көнбатыш чикләреннә алып, Европа аша, Төньяк - Көнбатыш [[Африка]]га кадәр сузыла.

Салкын сугыш ПАК дәүләтләренең җәелгән сугыш хәрәкәтләреннән башлана, [[фронт сызыгы]] Фарсы култыгыннан алып Көнбатыш Балтыйк диңгезенә кадәр бара.  Әлеге  хәрәкәтләр нәтиҗәсендә Паназиат Коалициясе Европаның бик зур өлешен яулап ала. Күптән көтелгән вакыйга, [[Европа халкы]]ның [[Урта диңгез]] аша Төньяк Африкага агашы башлана.  2142 елда [[Урта диңгез]] дивары  — Европаның сак чиге, ул [[Марокко]]дан алып [[Мисыр]]га кадә сузыла. ПАК гаскәрләренең [[Төньяк Африка]] таба хәрәкәтләре дәвам итү белән сугыш тагында озакка сузыла, 2145 елга ул Икенче Кампания башлануга китерә.

=== Икенче Кампания ===
[[Рәсем:Battlefield 2142 II Company.jpg|200px|thumb|left| Европа гаскәрләренең Үзәк Алманиягә үтеп керүләре]]
Төп уен ''Battlefield 2142'' артыннан бустер-пак булган Northen Strike яки '''''Төньяк Хәрәкәт''''' барышында яклар урыннары белән алмашыналар — ПАК Европаның бозлык белән каплап алынган җирләрен үзләштерә  башлый, менә шушы вакытларда Европа Берлеге үз җирләрен яңадан кайтару өчен Икенче Кампанияне башлап җибәрә.Төньякка таба хәрби хәрәкәтләр нигезендә [[Европа Берлеге]] Үзәк [[Алмани]]я җирләренә кадәр кайта.

== DogTags ==
Уенда башка кулланучының  жетонннарын җыярга мөмкин. Моның өчен башка дошманны пычак белән яраландырарга кирәк. Баскычлар ярдәмендә хәрбинең ничә бүләк, жетон җыйганнарын карап була

Жетоннар җыю уен өчен яңа дәрт өсти, кайбер геймерлар өчен ул чын &quot;идеей фикс&quot;ка әйләнә. Баскычның топ-17, топ-50, топ-100 урыннарын алу чын ләззәт.

Уен кланнарында  жетон эзләүчеләр һәм  берле-аучылар барлыкка килә.

=== Хариталар ===
Уенда 16 рәсми харита бар, шуларның 10сы ''Battlefield 2142'', 3се  Northen Strike&lt;ref&gt;{{cite news
|first = EA Games
|last = 
|url = http://battlefield.ea.com/battlefield/bf/BF2142_News_011807.aspx
|title = Battlefield 2142 Expansion Packs
|work = Battlefield 2142 News
|publisher = [[Electronic Arts]]
|date = 2007
|accessdate = 2007-01-18
|quote = Today we would like to announce to all our players the coming release of the Battlefield 2142 Northern Strike booster pack!
| = http://www.battlefield.ea.com/battlefield/bf/BF2142_News_011807.aspx
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070120083059/http://www.battlefield.ea.com/battlefield/bf/BF2142_News_011807.aspx |date=2007-01-20 }} {{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.battlefield.ea.com/battlefield/bf/BF2142_News_011807.aspx |access-date=2021-08-13 |archive-date=2007-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070120083059/http://www.battlefield.ea.com/battlefield/bf/BF2142_News_011807.aspx |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; бустер-пагы, ә  дүртенчесе 1.4. пагына һәм икесе яңа 1.50 юрамасына кертелә. Тунис бухтасы харитасында (The Tunis Harbor) башка хариталардан аермалы буларак төрле уйнаучы өчен төрле харита кулланыла. Шуның нәтиҗәсендә гомуми хариталар саны 17 җитә.[[Рәсем:Battlefield 2142 Berlin.jpg|thumb|270px|right|[[Берлин]]ны яулау]]
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |Театр
! rowspan=&quot;2&quot; |Карта
! colspan=&quot;3&quot; |Уен режимы 
|-
! Басып керү !! Титан !! Бары тик җәяүлеләр 
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |Европа|| [[Минск|Минск (Minsk)]] || Камап алу || {{Yes}} || {{Yes}}
|-
| [[Белград|Белград (Belgrade)]] || Басып керү || {{No}} || {{Yes}}
|-
| [[Берлин|Берлинның төшүе (Fall of Berlin)]] || Камап алу || {{No}} || {{Yes}}
|-
| [[Верден (Франция)|Верден (Verdun)]] || Басып керү || {{Yes}} || {{Yes}}
|-
|  [[Көнчыгыш Пиренеелар|Серберда чыгу (Cerbere Landing)]] || Камап алу || {{No}} || {{Yes}}
|-
|  [[Анцио|&quot;Фокстрот&quot; операциясе (Operation Shingle)]]² || Камап алу || {{No}} || {{Yes}}
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |Африка || [[Гибралтар|Гибралтар (Camp Gibraltar)]] || Камап алу || {{No}} || {{Yes}}
|-
| [[Сүәеш каналы|Сүәеш каналы (Suez Canal)]] || Барысыда || {{Yes}} || {{Yes}}
|-
| [[Тунис шәһәре|Бухта Туниса (Tunis Harbor)]] || Басып керү || {{No}} || {{Yes}}
|-
| [[Мисыр|Шухия-Табия (Shuhia Taiba)]] || Басып керү || {{Yes}} || {{Yes}}
|-
| [[Мисыр|Сиди-Керир (Sidi Power Plant)]] || Басып керү || {{Yes}} || {{Yes}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2-нче Европа Кампаниясе || [[Ремаген|Ремаген (Bridge at Remagen)²]] || Басып керү: контроль || {{Yes}} || {{No}}
|-
| [[Бавария|Бавария (Port Bavaria)²]] || Басып керү: контроль || {{Yes}} || {{No}}
|-
| [[Лейпциг|Лейпцигны коткару (Liberation of Leipzig)²]] || Басып керү: контроль || {{No}} || {{No}}
|-
| Якын Көнчыгыш || [[Battlefield 2|Хайвей Тампа (Highway Tampa)]]¹ || Басып керү: каршы тору || {{Yes}} || {{No}}
|-
| Тын Океан || [[Уэйк|Атолл Уэйк 2142 (Wake Island 2142)]]² || Басып керү: Камап алу || {{Yes}}³ || {{No}}
|}

¹ 1.40 юрамасында гына кулланыла.&lt;br /&gt;
²1.50 юрамасында гына кулланыла.&lt;br /&gt;
³Титан  &quot;Басып керү: Камап алу&quot; өлешендә кулланыла.

== Кызыклы фактлар ==
* [[Европа Берлеге]]нең хәрби формасында [[Лейпциг]] гербы сурәтләнгән.
* Уенны уйнаган вакытта [[АБ]] хәрби җәяүлеләре  рациядән сөйләшкән вакытта [[Medal of Honor: Airborne]] тавышлы  радист белән сөйләшәләр. 
* 2011 елның 15 февралендә чыккан соңгы яңартуы белән (v1.51) Northern Strike аддоны бушлай бирелә башлады. Шулай ук дүрт яңа харита һәм уенны дисктан башка уйнау мөмкинлеге ачылды.

== Сылтамалар ==
* [http://battlefield.ea.com/battlefield/bf2142/ Уенның рәсми сәхифәсе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070710205250/http://battlefield.ea.com/battlefield/bf/ |date=2007-07-10 }}{{ref-en}}
* [http://battlefield.ea.com/battlefield/bf/  Battlefield бүлегенең сәхифәсе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070710205250/http://battlefield.ea.com/battlefield/bf/ |date=2007-07-10 }}{{ref-en}}
* {{AG|battlefield_2142}}
*{{MobyGames|id=/battlefield-2142}}
* [http://battlefield.ea.com/battlefield/bf2142/eu_vehicles.aspx Европа Берлеге гаскәрләренең хәрби техникасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100724041511/http://battlefield.ea.com/battlefield/bf2142/eu_vehicles.aspx |date=2010-07-24 }} {{ref-en}}
* [http://battlefield.ea.com/battlefield/bf2142/pac_vehicles.aspx Паназият Коалициясе гаскәрләренең хәрби техникасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100722125420/http://battlefield.ea.com/battlefield/bf2142/pac_vehicles.aspx |date=2010-07-22 }} {{ref-en}}

== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}

{{Battlefield}}

{{Навигация
|Портал=Технология}}

{{Навигация
|Портал=Санак}}

[[Төркем:Санак уеннары]]
[[Төркем:Беренче зат шутерлары]]
[[Төркем:Сугыш кыры (санак уеннары сериясе)]]</text>
      <sha1>bjg1g3jp6gx96iwct9i7rik8o4kt1n5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Татарстан китап нәшрияты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22612</id>
    <revision>
      <id>6001217</id>
      <parentid>5972431</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T03:43:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46226" sha1="cfnc55g24ycfdmvdt6wi3wscc3x7x7o" xml:space="preserve">{{УК}}

'''Татарстан китап нәшрияты''' ([[Рус теле|рус.]] ''Татарское книжное издательство'') — татар нәшрияты, [[1919 ел]]да оештырылган.
[[Абдулла Алиш премиясе]] лауреаты (2006).

== Тарихы ==
{{бүлектә чыганаклар юк}}
Татарстан китап нәшриятының нигез салыну тарихы, ягъни яңа төзелгән Татарстан Республикасы җирендә беренче дәүләт китап нәшриятының эшли башлавы РСФСР (Госиздат) дәүләт нәшриятының Казан бүлеге ачылуга барып тоташа.

РСФСР Дәүләт нәшриятының Казан бүлекчәсе РКП (б)ның Казан губкомы карары нигезендә 1919 елның 22 июлендә оештырыла. Беренче вакытта аның төп бурычы үзенең нәшрият эшчәнлеге түгел, ә аны үзәкләштерү һәм басылып чыккан китапларның идея-тематик юнәлешен аныклау була. Мондый вазгыять беренче этапта гаять мөһим була, чөнки әлеге учреждениянең барлык функцияләре, үзгәртелеп, хокукый варисларына тапшырыла һәм күпмедер дәрәҗәдә мирас булып хәзерге Татарстан китап нәшриятына да күчә. Шул ук вакытта 1919 елдан башлап Татарстан чикләрендә басылган барлык китап продукциясе, ничек кенә булмасын, йә аның рөхсәте белән, йә аның катнашында басылганга күрә, турыдан-туры аңа бәйле була. Казанда Дәүләт нәшриятының директоры итеп М. А. Вернеев билгеләнә. 

РСФСР Милләтләр эшләре халык комиссариаты (Наркомнац) каршындагы Үзәк мөселман комиссариаты оешу белән, эшчәнлегенең беренче чорында әлеге оешмага барлык шәрык халыклары арасында милли-агарту эшен җайга салу бурычы куела. Казан, басма продукция җитештерү күләме буенча Мәскәү һәм Санкт-Петербургтан (элек — Петроград) кала беренче урында булып, Идел һәм Урал буе, шулай ук Урта Азия халыкларын басма продукция белән тәэмин итеп тора. 

Татар дәүләт нәшрияты (Татгосиздат)

1920 елда Татарстан Автономияле Республикасы оешу республикадагы икътисади, мәдәни һәм иҗтимагый тормышның күп тармакларына көчле этәргеч бирә. Үзенең статусын үзгәртеп, нәшрият Татарстан дәүләт нәшрияты (Татгосиздат) булып китә һәм республикадагы барлык нәширлек процессын үз тирәсенә берләштерә.

1920 елның сентябрендә РСФСР Дәүләт нәшрия-

ты урыннарда нәшрият эшчәнлеген оештыру принципларын аныклаган инструкция бастырып тарата. Инструкциянең  эчтәлегеннән аңлашылганча, урыннарда бөтен нәшрият эшчәнлеге бер учреждение түбәсе астына берләштерелә, әмма искәрмәләрдә урындагы бүлекчәләргә үзәкнең санкциясеннән башка бары тик «очраклы һәм вакытлы характердагы әдәбият — брошюра, листовка, плакат, газета, лозунглар һәм башкаларны» бастыру хокукы бирелгәнлеге искәртелә. Нәшрият һәм полиграфия эшен оештыра алырлык җитәкче эзләү чорында бер-бер артлы берничә кеше алышына: М. А. Вернеев, аннан соң И. В. Кочергин, ә бераз соңрак — И. Д. Рождественский.

РКП (б)ның Татарстан өлкә комитеты 1922 елның 30 ноябрь карары белән Татар дәүләт нәшрияты (Татгосиздат) «Татпечать» трестын берләштерә, һәм алар базасында Татар нәшрият һәм матбугат комбинаты оештырыла. 

1926 елда ул Татар дәүләт нәшрияты (Татгиз) итеп үзгәртеп корыла. 1927 елдан, К. Якуб исемендәге полиграфия комбинатын аның составыннан аерып чыгарып, комбинатка «Гажур» газета-журнал оешмасын кушканнан соң, «Татар нәшрияты (Татиздат)» дигән исем ала. 1933 елдан, полиграфия комбинаты белән берләшкәннән соң, «Татар дәүләт нәшрияты (Татгосиздат)» дип атала башлый.

ХХ гасырның 30нчы елларында Татар дәүләт нәшриятының эше югары сыйфатлы яңа баскычка күтәрелә. 1935 елда архитектор С. С. Пэн проекты буенча нәшрият өчен яңа бина салына; халык теленә ул Матбугат йорты дип керә. Совет конструктивизмы үрнәге булган, зур ачык китап рәвешендәге бина башыннан ук нәшрият үзәге итеп планлаштырылган була. Төрле елларда биредә Нәшрият, полиграфия һәм китап сәүдәсе эшләре буенча ТАССР Дәүләт Комитеты, ТАССР Язучылар берлеге, Татарстан китап нәшрияты, шулай ук газета-журнал редакцияләре, Китап палатасы урнаша. 

Бу елларда Татар дәүләт нәшрияты татар телендәге әдәбият бастырып чыгаручы бердәнбер нәшрият була. Аның эш күләме күрсәткечләре үсә, басылып чыккан китаплар исемлеге арта бара. Ул еллардагы кайбер күрсәткечләр сакланган: 1929 елда 182 китап басылган, 1930 елда — 266, 1931дә — 568, 1932дә — 851.

Татар графикасы өлкәсендәге реформалар нәшрият эшчәнлегенә сизелерлек йогынты ясый. Татар дәүләт нәшрияты һәм аның полиграфия базасы 1929 елда гарәп теленнән — латиницага («яңалиф»), ә 1939 елда кириллицага күчеп, бер дистә ел эчендә ике тапкыр шрифт алыштырырга мәҗбүр була. Моны оештырып чыгу гаять зур көч һәм матди чыгымнар таләп итә.

Илебез өлешенә тигән авыр сынаулар — массакүләм репрессияләр дә нәшриятка кагылмый калмый. 1930 елларның икенче яртысында Татар дәүләт нәшриятының   шул катлаулы чорда да милли әдәбият өчен җан аткан әйдәп баручы хезмәткәрләренең күпчелеге куыла һәм репрессияләнә. Мәсәлән, нәшриятның җитәкчесе Вәли Шәфигуллин (1924–1927 елларда эшләгән) башта эшеннән алына, аннан соң репрессияләнә.

Бөек Ватан сугышы башлану белән, Татар дәүләт нәшриятының үз эшенең остасы булган күп белгечләре фронтка китә. Аларның 16сы сугыш кырында батырларча һәлак була. Болар нәшриятның идарәчесе Ш. Арсланов (фото) һәм хезмәткәрләр Н. Баян, К. Басыйров, А. Бендецкий, Р. Ильяс, Ф. Кәрим, Т. Әхмәдиев, М. Фәтхуллин, А. Гимадов, Х. Гаффаров, К. Шәйхетдинов, Н. Карпов, Г. Мусин, А. Төхвәтуллин, Л. Альмашев, М. Вәлиева. Сугыш елларында нәшер ителүче басма продукциянең күләме күпкә кими, тематикасы үзгәрә: яңа эчтәлекле һәм яңа юнәлештәге китаплар таләп ителә. Балалар һәм яшүсмерләр өчен китаплардан тыш, барлыгы 220 исемдәге матур әдәбият әсәре бастырып чыгарыла. Аларның гомуми тиражы 1,5 миллион нөсхә тәшкил итә. Китап һәм брошюралар рәвешендә повестьлар, пьесалар, шигырь җыентыклары, җырлар, әдәби һәм сугыш очерклары дөнья күрә. Академик басмаларны, шулай ук татар классикларының сайланма әсәрләрен бастыру тукталмый.

Сугыштан соңгы унъеллыкта татар китабы традициясен саклау һәм милли рухи мирасны торгызу өчен көрәш дәвам итә. 1957 елның маенда Мәскәүдә үткән Татар әдәбияты һәм сәнгате декадасы Татарстан китап нәшрияты тарихында тирән эз калдыра. Бу — чын мәгънәсендә милли мәдәният бәйрәме, һәм анда катнашу нәшриятның профессиональлек (һөнәрмәнлек) күрсәткече була. Кыска гына арада Габдулла Тукайның дүрт томлык әсәрләр җыентыгы, Галимҗан Ибраһимов, Таҗи Гыйззәт, Муса Җәлил, Фатих Кәримнәрнең өчтомлыклары, Фатих Әмирхан, Мирхәйдәр Фәйзи, Фәтхи Бурнашларның ике томда сайланма әсәрләре, шулай ук бу чордагы күренекле язучыларының әсәрләре әзерләп бастырыла. Татар шагыйрь-

ләренең иң яхшы әсәрләре рус теленә тәрҗемә ителеп, гаҗәеп матур басма — «Татар поэзиясе антологиясе»нә туплана.

Бу елларда республиканың танылган рус язучылары Михаил Бубеннов, Тихон Журавлёв, Иван Заботин, Бруно Зернит, Ян Винецкий, Анатолий Мелузников, Алексей Салмин һәм Геннадий Паушкиннар үзләренең яңа әсәрләрен бастырып чыгаралар.

В эти годы свои новые произведения выпустили широко известные читателям русские писатели республики, такие как Михаил Бубеннов, Тихон Журавлёв, Иван Заботин, Бруно Зернит, Ян Винецкий, Анатолий Мелузников, Алексей Салмин и Геннадий Паушкин.

1958 елда, «Татполиграф» һәм «Таткниготорг» аерылып чыкканнан соң, нәшрият хәзерге исемен ала. Оешкан көненнән башлап Татарстан китап нәшрияты татар телендә әдәби, фәнни-популяр һәм иҗтимагый-сәяси әдәбиятны дөньяга чыгаручы иң зур нәшрият булып тора.

Бу чорда нәшрият хезмәткәрләренең квалификациясен күтәрүгә дә зур игътибар бирелә. Аерым хезмәткәрләр, төп эшләреннән аерылмыча гына, югары уку йортларында һәм техникумнарда укыйлар, Мәскәү һәм башка зур шәһәрләрдә төрле курслар һәм семинарлар үтәләр. Алдынгы мөхәррирләр, техник редакторлар һәм корректорлар Санкт-Петербург, Мәскәү, Рига, Киев, Ташкент, Алма-Ата, Пермь нәшрияты хезмәткәрләре белән тәҗрибә уртаклаша. Еш кына тәҗрибә уртаклашырга Татар китап нәшриятына да киләләр.

Яшь буынга белем һәм идеологик тәрбия бирү дәүләт масштабындагы аерылгысыз мәсьәләгә әверелә. Россия Федерациясендәге татар мәктәпләре өчен нәшрият ел саен 65–70 исемдәге дәреслек чыгара. Аларның гомуми тиражы 2,5 миллион данәдән артып китә. Шушы вакыт эчендә СССР Фәннәр академиясенең Г. Ибраһимов исемендәге Казан тел, әдәбият һәм тарих институты әзерләгән «Борынгы татар әдәбияты тарихы», профессор М. Гайнуллинның «ХIX гасыр татар әдәбияты», М. Мәхмүтовның «Русча-татарча сүзлек» китабы, А. Нуриева һәм Л. Галиева төзегән «Башлангыч мәктәп өчен дидактик материаллар» уку басмалары дөнья күрә. «Мәктәп китапханәсе» һәм «Мәгърифәт маяклары» сериясеннән китап-

лар, музыкаль альбомнар һәм күренекле татар композиторларының нота җыентыклары басылып чыга. Укыту-педагогик әдәбиятка караган «Әлифба» (төзүчеләре — С. Вәгыйзов һәм Р. Вәлитова, рәссам — И. Язынин), «Туган як турында хикәяләр» (авторы- Б. Солтанбәков һәм А. Литвин, рәссамы - С. Кульбака), «Гаҗәеп сәяхәтчеләр» (авторы- З. Дусаев, рәссамы- Ю. Лысогорский) кебек бер төркем китаплар бөтенроссия бәйгеләрендә диплом һәм бүләкләргә лаек була.

Г. Ибраһимов исемендәге Казан тел, әдәбият һәм тарих институтының авторлар коллективы әзерләгән «Русча-татарча сүзлек»нең, шулай ук Нәкый Исәнбәтнең өч томлык «Татар халык мәкальләре һәм әйтемнәре» фундаменталь хезмәтенең дөнья күрүе республиканың мәдәни тормышында зур вакыйгага әверелә.

«Муса Җәлил», «Габдулла Тукай», «Казан», «Г. Камал исемендәге театр» дип аталган рәсемле альбомнар әзерләп һәм бастырып чыгару өчен Татарстан китап нәшрияты зур эш алып бара.

1950 елларның икенче яртысы — 1960-нче еллардагы «җепшеклек» чорында китапларның тематикасы һәм эчтәлеге киңәя. 60нчы еллар ахырыннан башлап эшне яңача планлаштыру принципларына һәм икътисади яктан стимуллаштыруга күчү  басылып чыккан китапларның сыйфатын яхшыртуга, аларның үзкыйммәтен киметүгә сизелерлек этәргеч бирә. Татарстан китап нәшриятында «Үлемсез исемнәр», «Татар романы китапханәсе», «Татар шигърияте китапханәсе», «Идел киңлекләре», «Үз йолдызыңны кабыз» китап серияләрен чыгару башлана.

1963 елда 1006 исемдәге китап басыла, шуларның 593е — татар телендә. Мирсәй Әмир, Гомәр Бәширов, Нәкый Исәнбәт, Фатих Хөсни, Ибраһим Гази, Риза Ишморатов, Габдрахман Әсәләмов, Әмирхан Еники, Нәби Дәүли, Кәрим Тинчурин, Галимҗан Ибраһимов, Хәсән Туфан кебек татар язучыларының әсәрләре зур тиражлар белән басылып чыга.

1966–1970 елларда нәшрият 4 миллион 283 мең тираж белән 337 исемдәге матур әдәбият әсәрен дөньяга чыгара. Әмма алдагы бишьеллыкта матур әдәбиятны нәшер итү күрсәткечләре кими башлый. 1971-1975 елларда нибары 269 исемдә китап басыла.

1980 еллар — Татарстан китап нәшрияты үсешендә чын мәгънәсендә алтын чор. Һәр елны 350 исемдә китап басыла, аларның гомуми тиражы 20 миллион данә тәшкил итә.

1981 елда Татарстан китап нәшрияты Мәскәүдә үткән Бөтендөнья китап күргәзмәсендә түбәндәге китапларны тәкъдим итә: рус һәм татар телләрендә «СССР Конституциясе», миниатюр форматта «ТАССР Конституциясе», «Чәчәк ат, Татарстаным!», Муса Җәлилнең «Кызыл ромашка» шигырьләр җыентыгы, «Татар ашлары»; «Әлифба», «Рус теле» дәреслекләре; Габдулла Тукай, Муса Җәлил, Галиәсгар Камал, Һади Такташ, Хәсән Туфан, Фатих Кәрим, Сибгат Хәким әсәрләренең миниатюр басмалары. Басмалар укучыларда һәм күргәзмәне оештыручыларда зур кызыксыну тудыра һәм милли телләрдәге әдәбиятны дөньяга чыгаручы нәшриятлар белән планлы эш алып бару зарурлыгын ачыклый.

1982 елда Г. Ибраһимов исемендәге тел, әдәбият һәм тарих институты белән берлектә өч томлык «Татар теленең аңлатмалы сүзлеге» басылып чыга.

1991 елны Татарстан китап нәшриятыннан, нигездә, дәреслекләр, татар телле мәктәпләр һәм югары уку йортлары өчен дәрес әсбаплары, шулай ук  Татарстанда гына түгел, ә Россия регионнарындагы татар мәктәпләре өчен дә төрле дәреслекләр, рус мәктәпләре өчен татар теле дәреслекләре һәм татар мәктәпләре өчен рус теле дәреслекләре, сүзлекләр, балалар әдәбияты һәм башка төрле басмалар нәшер итүгә махсуслашкан «Мәгариф» нәшрияты аерылып чыга. 2010 елны «Мәгариф» нәшрияты кабат Татарстан китап нәшрияты белән берләштерелә.

Татарстан китап нәшрияты оешканнан алып бүгенге көнгә кадәр 50 проценттан артык китапны татар телендә нәшер иткән бердәнбер нәшрият булып калып килә; шуның белән беррәттән рус телендә, Идел буе халыклары телләрен һәм инглиз телен дә кертеп, башка телләрдә китаплар бастырылган. 1994 елда Татарстан китап нәшрияты һәм З. Биишева исемендәге Башкорт «Китап» нәшрияты арасында хезмәттәшлек турында килешү төзелә. Татар укучысына башкорт язучыларының әсәрләре белән татар телендә танышу мөмкинлеге биргән, ә башкорт укучысына татар әдипләрен башкорт телендә уку шартларын тудырган «Каләмнәр туганлыгы» — «Кардәшлек киштәсе» сериясенә нигез салына. 25 ел эчендә инде һәр ике яктан да 40 тан артык китап бастырылган.

Татар классикларының һәм республикабызда яшәп иҗат итүче бүгенге әдипләрнең әсәрләрен дөньяга чыгару Татарстан китап нәшрияты өчен өстенлекле бурыч булып тора. 1998–2019 еллар аралыгында татар язучыларының 60 комплектка якын күптомлыклары басылып чыккан: классиклардан — Габдулла Тукай, Каюм Насыйри, Гаяз Исхакый, Галиәсгар Камал, Муса Җәлил, Һади Такташ, Хәсән Туфан, Мөхәммәт Мәһдиев, Әмирхан Еники, Гомәр Бәширов, Илдар Юзеев, Аяз Гыйләҗев, Туфан Миңнуллин һ. б.; бүгенге язучылардан — Рабит Батулла, Ренат Харис, Равил Фәйзуллин, Разил Вәлиев, Роберт Миңнуллин, Рәдиф Гаташ, һ. б.

Татар әдипләренең әсәрләрен рус телендә бастыруга да зур игътибар бирелә. «Татар әдәбияты дөньясы» сериясендә Аяз Гыйләҗев, Туфан Миңнуллин, Хәй Вахит, Гадел Кутуй, Фатих Хөсниләрнең китаплары басылып чыкты. Әдәби әсәрләр белән беррәттән гаять бай фәнни аппарат һәм фотоматериаллар тәкъдим ителә. Мирсәй Әмир, Мөсәгыйт Хәбибуллин, Рабит Батулла, Факил Сафин романнары, Туфан Миңнуллин, Вакыйф Нуруллин хикәяләре һәм повестьлары, Зиннур Мансуров шигырьләре, Разил Вәлиев әсәрләре, Роберт Миңнуллинның балалар өчен шигырьләре рус телендә дөнья күрде. Габдулла Тукай, Һади Такташ, Муса Җәлил, шулай ук бүгенге язучылардан: Рабита Батулла, Равил Фәйзуллин, Разил Вәлиев, Марсель Галиев, Зиннур Мансуров, Резеда Вәлиева, Әхәт Сафиуллиннарның китаплары ике телдә — татар һәм рус телләрендә басылып чыкты. 2010–2014 елларда Габдулла Тукайның гына да җиде китабы башта -ике, аннары -өч, алты һәм унбиш телдә дөнья күрде. Рус классигы Александр Пушкинның шигырьләре һәм әкиятләре рус һәм татар телләрендә бизәкләп чыгарылды.

Балалар китаплары — нәшриятның аерым бер горурлыгы. Китапка һәм китап укуга мәхәббәт нәкъ менә балачактан тәрбияләнә. Татарстан китап нәшриятының балалар редакциясендә бу традиция буыннан-буынга тапшырыла килә. Элек-электән гаилә, мәктәп, массакүләм мәгълүмат чаралары, башка иҗтимагый институтлар белән беррәттән балалар китабына үтә мөһим тәрбия бурычы салына. Төрле елларда балалар әдәбияты Абдулла Алиш, Гариф Гобәй, Абдулла Әхмәт, Дәрҗия Аппакова, Бари Рәхмәт, Ләбибә Ихсанова, Шәүкәт Галиев, Әминә Бикчәнтәева, Зәкия Туфайлова, Җәүдәт Тәрҗеманов һәм балалар әдәбияты традицияләрен дәвам итүче башка бик күп иҗат әһелләре кулында булган. Хәзерге вакытта балалар әдәбияты редакциясе серияле басмалар, фәнни-популяр китаплар, танып-белү әдәбияты, кечкенәләр өчен китап-уенчыклар, шулай ук, балаларга дөнья классикасы үрнәкләре белән туган телләрендә — татар телендә танышу мөмкинлеге тудырып, рус һәм дөнья классиклары әсәрләренең тәрҗемәләрен бастыра.

Китапны бәяләүдә төп күрсәткечләр — эчтәлекле текст һәм сәнгатьле бизәлеш. Татар басма китабында сәнгатьле бизәлешнең шактый кызыклы тарихы бар, ул Урта гасырларда кулъязма китапларны бизәү традицияләренә барып тоташа. Татарстан китап нәшриятында аерым сәнгать төре буларак китапларны бизәү гадәте нәшриятта 35 ел дәвамында эшләгән Байназар Әльминов исеме белән тыгыз бәйләнгән. Габдулла Тукай шигырьләренә һәм әкиятләренә ясаган иллюстрацияләр аның иҗатында хәлиткеч роль уйный, ул нәкъ менә классигыбыз әсәрләренең оста-затлы бизәүчесе булып таныла. Алга таба, 1950-1960 елларда, Татарстан китап нәшриятында әкренләп китап бизәү өлкәсендә даими эшләүче рәссамнар төркеме барлыкка килә: Степан Кульбака, Валентин Карамышев, Иван Язынин, Ирина Колмогорцева, Юрий Лысогорский, Александр Туманов, Тавил Хаҗиәхмәтов, Эрот Зарипов, Рәшид Төхвәтуллин һ. б. 

Күренекле рәссамнарнең яңа буыны, графика осталары — Надир Әлмиев, Рушан Шәмсетдинов, Григорий Эйдинов, Виталий Булатов, Зифа Мөхыммәтҗанова, Фәридә Хәсьянова, Илдус Әжәмов, рәссам буларак иҗат итү белән беррәттән, китап бизәүче буларак та камилләшә баралар. Хәзерге вакытта рәссамнәр Алсу Тимергалина, Дамир Җәләлетдинов, Булат Гильванов, Диләрә Нәүрүзова һ. б. нәшрият белән нәтиҗәле хезмәттәшлек итә.

Соңгы елларда Татарстан китап нәшриятының баш рәссамы булып Ринат Хәсәншин эшли.

Татар зыялыларыннан бик күп танылган шәхесләр төрле елларда нәшрият хезмәткәрләре булган. Алар арасында  Фатих Сәйфи-Казанлы, Госман Бакир, Галимҗан Нигъмәти, Фәтхи Бурнаш, Гомәр Толымбайский, Гомәр Бәширов, Кави Нәҗми, Афзал Шамов, Нур Баян, Кәшфи Басыйров, Габдрахман Минский, Ибраһим Гази, Гази Кашшаф, Сәхәб Урайский, Әнәс Камал, Фатих Карим, Хәсән Хәйри, Сибгат Хәким, Әминә Бикчәнтәева, Тихон Журавлёв, Мөхәммәт Садри, Сафа Сабиров, Әхмәт Юнысов, Мөнир Мазунов, Әнвәр Давыдов, Зәки Нури, Ләбибә Ихсанова, Мәхмүт Хөсәен, Самат Шакир, Ислам Беляев, Хисам Камалов, Шәүкәт Галиев, Рәис Даутов, Гөлшат Зәйнашева, Иван Киндер, Нурихан Фәттах, Фәния Гайнанова, Кыям Миңнебаев, Шамил Рәкыйпов, Яхъя Халитов, Резеда Вәлиева, Таһир Нурмөхәммәтов, Адлер Тимергалин, Лирон Хәмидуллин, Азалия Бадюгина, Марс Шабаев, Фәрваз Миңнуллин, Вакыйф Нуруллин, Әнәс Хәсәнов, Алла Гарзавина, Саимә Ибраһимова, Рөстәм Кутуй, Илдар Низамов, Марк Зарецкий, Шамил Маннапов, Фазман Баттал, Бикә Рәхимова, Рәдиф Гаташ, Гәрәй Рәхим, Рафикъ Юнысов, Фирая Зыятдинова, Харрас Әюпов, Наилә Вәлитова, Наис Гамбәр, Солтан Шәмси, Ринат Мөхәммәдиев, Равил Рахмани, Фәүзия Бәйрәмова, Шәмсия Җиһангирова, Фәиз Зөлкарнәев, Люция Гыйззәтуллина, Рафис Корбан, Вакыйф Нуриев, Гәүһәр Хәсәнова, Фирүзә Җамалетдинова, Булат Хәмидуллин  кебек язучылар, галимнәр һәм журналистлар бар.

Бүген Татарстан китап нәшриятында талантлы язучыларыбыз Галимҗан Гыйльманов, Газинур Морат, Ленар Шәехов, Рифат Сәлаховлар хезмәт куя. 

XXI гасыр башында Татарстан китап нәшрияты әдәби, фәнни-популяр һәм иҗтимагый-сәяси әдәбиятны дөньяга чыгаруда Татарстан Республикасының гаять эре предприятиесенә әверелә. Нәшриятның репертуарында татар телендә иҗтимагый кыйммәтле әдәбият, шул исәптән балалар өчен басмалар һәм классикларның әсәрләре аерым урын алып тора.

Матбугат һәм массакүләм коммуникацияләр буенча Федераль агентлык мәгълүматларына караганда, 2018 елда, рус теленнән тыш, Россия халыкларының 52 телендә китаплар басылган, алар арасында татар телендәге китаплар беренче урынны алып тора (китап исемнәре буенча — 27 %; якут телендә — 15,5 %, башкорт телендә — 14,8 %). Бүген төбәкләрдә китап басу эше, иҗтимагый коммуникацияләрдә каралган китап культурасының бер өлеше буларак, Россия китап эшендә торган саен әһәмиятлерәк роль уйный бара.

Китап базарының глобальләшүе шартларында, электрон мәгълүмати технологияләр барлыкка килү белән, нәшрият алдында эшчәнлекнең яңа юнәлешләре ачылды. Электрон басмаларның роле үсә бару фонында, Татарстан китап нәшрияты, илебезнең башка бик күп китап предприятиеләре кебек үк, традицион китапның электрон аналогларын булдыру эшенә кереште. Мәдәниятләр диалогы һәм мәгълүмати-коммуникатив технологияләрнең интенсив үсеше, заман таләпләренә җавап бирерлек басма, электрон һәм башка форматлар аша, татар китабының бердәм мәйданын формалаштыру заруриятын тудырды.

Татар әдәбияты үзәге (tatkniga.ru) сайты аша татар китабын дөньяга таныту нәшриятның заманча эшчәнлек юнәлешләренең берсе булды. Басма татар китабына заказ бирү, Җир шарының теләсә кайсы ноктасыннан, теләсә кайсы электрон җайланмадан онлайн режимда әсәрләрнең электрон вариантын уку мөмкинлеге, әлеге ресурсның популярлыгын тәэмин итте.

2018 елда Татарстан китап нәшриятында күренекле татар язучылары һәм шагыйрьләренең аудиокитапларын яздыру эше башланды. Проект Татарстан Республикасы Президенты Рөстәм Нургали улы Миңнеханов ярдәмендә тормышка ашырыла.

Татарстан китап нәшрияты китап басып кына калмый, татар китабының чикләрен киңәйтеп, аны Россиядә һәм чит илләрдә пропагандалау эше белән дә шөгыльләнә. Татар китаплары ел саен Россиядә, Алмания, Кытай, Төркия, Төрекмәнстан, Һиндстан, Мисыр, Италия, Иран, Казахстан, Белоруссия, Үзбәкстан һәм башка илләрдә халыкара күргәзмәләргә куела. Иң яхшы китаплар даими рәвештә күргәзмәләрнең дипломантлары булып таныла.

Алдынгы технологияләрне куллану, репертуар сәясәтен формалаштыруга иҗади якын килү, илебездәге китап базарында үз урынын эзләү, эшчәнлекне күп юнәлештә алып бару үзгәреп торучы китап дөньясында бүгенге Татарстан китап нәшриятына милли китап басу эшендә алдынгы булып калу мөмкинлеген бирә{{чыганагы}}.

== Җитәкчеләре ==
;Генераль директорлар
* 2015―2025 елларда ― [[Илдар Сәгъдәтшин]]&lt;ref&gt;[https://tatar-inform.tatar/news/ildar-sagdatsin-tatarstan-kitap-nasriyaty-general-direktory-vazifasynnan-kitte-5909177  Илдар Сәгъдәтшин Татарстан китап нәшрияты генераль директоры вазифасыннан китте.] [[Татар-информ]], 13.08.2025&lt;/ref&gt;, [[Татарстан Республикасының Атказанган матбугат һәм массакүләм мәгълүмат чаралары хезмәткәре|Татарстан Республикасының атказанган матбугат һәм массакүләм коммуникацияләр хезмәткәре]].
* 2025 елның 1 сентябреннән ― [[Рөстәм Галиуллин]], Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе&lt;ref&gt;[https://tatar-inform.tatar/news/rostam-galiullin-tatarstan-kitap-nasriyaty-general-direktory-itep-bilgelande-5910170  Рөстәм Галиуллин Татарстан китап нәшрияты генераль директоры итеп билгеләнде.] Татар-информ, 1.09.2025&lt;/ref&gt;.
;Баш мөхәррирләр
* 2008―2025 елларда [[Ленар Шәех]], Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе;
* 2025 елдан ― [[Айдар Гыймадиев]]&lt;ref&gt;[https://t.me/tatkniga/2179  Татарстан китап нәшриятының баш мөхәррире итеп Айдар Гыймадиев, ә баш мөхәррир урынбасары итеп Венера Камалиева билгеләнде.] t.me/tatkniga&lt;/ref&gt;
== Танылган хезмәткәрләре ==
* ...
* ...

{{notice|Түбәндәге төзмә кешеләр һәм роботлар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q13207324. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p108/Q13207324/p580
|columns=p108/Q13207324/p580:башлау,p108/Q13207324/p582:тәмамлау,label:исем,description:тасвирлама,p569,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! башлау
! тәмамлау
! исем
! тасвирлама
! туу датасы
! үлем датасы
|-
| 1977
| 1989
| [[Вакыйф Нуруллин]]
| татар язучысы
| data-sort-value=&quot;1935&quot; | 1935-05-01
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-03-23
|-
| 1928
| 1930
| [[Галимҗан Нигъмәти]]
| күренекле татар язучысы, әдәбият галиме, тәнкыйтьче һәм педагог
| data-sort-value=&quot;1897&quot; | 1897-07-14
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-11-04
|-
| 
| 
| [[Галә Ходаяров]]
| 
| data-sort-value=&quot;1891&quot; | 1891-09-20
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-03-09
|-
| 
| 
| [[Гомәр Гали]]
| татар язучысы, әдәби тәнкыйтьче
| data-sort-value=&quot;1900&quot; | 1900-06-16
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-07-06
|-
| 1968
| 1972
| [[Гәрәй Рәхим]]
| татар шагыйре, язучы һәм сәнгать эшлеклесе
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-07-15
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-09-06
|-
| 
| 
| [[Ленар Шәех]]
| татар шагыйре, журналист
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982-10-04
| 
|-
| 1933
| 1937
| [[Фатих Кәрим]]
| татар шагыйре
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-12-27
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-02-19
|-
| 
| 
| [[Фәтхи Бурнаш]]
| татар совет журналисты, драматургы, шагыйре һәм прозаигы
| data-sort-value=&quot;1898&quot; | 1898-01-13
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-08-01
|-
| 
| 
| [[Хәсән Сарьян]]
| татар язучысы, прозаик, әдәби редактор
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-03-24
| 
|-
| 1946
| No/unknown value
| [[Хәсән Шабанов]]
| 
| data-sort-value=&quot;1901&quot; | 1901
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956
|-
| 1927
| 1929
| [[Сәлах Атнагулов]]
| инкыйлабчы, сәясәтче, татар телендә чыккан күп санлы газеталарның мөхәррире, язучы (1893-1937)
| data-sort-value=&quot;1893&quot; | 1893
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-08-16
|-
| 
| 
| [[Резеда Вәлиева]]
| 
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-05-01
| 
|-
| 1968
| 
| [[Тавил Хаҗиәхмәтов|Тавил Хаҗиәхмәтев]]
| 
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-02-03
| data-sort-value=&quot;2007&quot; | 2007-05-25
|-
| 
| 
| [[Хәмит Ярми]]
| 
| data-sort-value=&quot;1904&quot; | 1904-05-05
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-10-30
|-
| 1924-10-15
| 1933-07-07
| [[Харис Фәйзи-Чистапули]]
| 
| data-sort-value=&quot;1871&quot; | 1871-11-25
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-07-07
|-
| 2025-09-01
| 
| [[Рөстәм Галиуллин]]
| язучы
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-11-26
| 
|-
| 
| 
| [[Павал Абрамов]]
| 
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914-02-23
| data-sort-value=&quot;1992&quot; | 1992-09-22
|-
| 1989
| 
| [[Зиннур Хөснияр]]
| 
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-06-18
| 
|-
| 2015-05-05
| 2025-08-13
| ''[[:d:Q98067073|Илдар Сәгъдәтшин]]''
| Татарстан Республикасының &quot;Татарстан китап нәшрияты&quot; дәүләт унитар предприятиесе генераль директоры
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-02-03
| 
|-
| 
| 
| [[Нәҗип Максудов]]
| техник фәннәр кандидаты
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903-04-19
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q107214777|Дмитрий Красильников]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903-11-07
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951
|-
| 
| 
| [[Солтан Шәмси]]
| татар тарихчысы, язучысы, әдәби тәрҗемәчесе
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-02-10
| 
|-
| 2012-02
| 2012-10
| [[Эльвира Әхмәтова]]
| журналист, Татмедиа җитәкчесе урынбасары, ТР МК ЗАГС идарәсе башлыгы
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-05-09
| 
|}
{{Wikidata list end}}

== Басылып чыккан аерым китаплары ==
{{seealso|Төркем:Татарстан китап нәшриятында басылган китаплар|Татарстан китап нәшриятында басылган китаплар исемлеге|Татарстан китап нәшрияте аудиокитаплары}}

* ''[[Заһидә Бурнашева]]''. Татар хатын-кызлары хәрәкәте тарихыннан.— Казан: Татар. кит. нәшр., 1971
* ''[[Әнәс Камал]]''. Март бураннары. К.: [[ТКН]], 1988 ел
* ''[[Альта Мәхмүтова]]''. Пора и нам зажечь огонь свободы. Казан: ТКН, 2006

== Галерея ==
{{Gallery
|title= 33 нче Мәскәү халыкара китап ярминкәсендә Татарстан китап нәшрияты стенды (2-6.09.2020) 
|width=180
|height=180
|lines=2
|File:Tatar-book-publishers.jpg|
|File:Tatar-book-publishers-3.jpg|
|File:Tatar-book-publishers-4.jpg|
|File:Tatar-book-publishers-5.jpg|
}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [[Татар-информ]]: [http://tatar-inform.tatar/news/2017/02/01/134197/ “Әлегә “Таткнигафонд”та 1700 ләп электрон китап бушлай.”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170204004331/http://tatar-inform.tatar/news/2017/02/01/134197/ |date=2017-02-04 }}
{{Тышкы сылтамалар}}

== Моны да карагыз ==
{{Бу темага Татнетта|сүз%20төзмә= Татарстан%20китап%20нәшрияты |сүз+төзмә= Татарстан+китап+нәшрияты |süz%20tözmä = Tatarstan%20kitap%20näşriyatı}}
{{Татар телле нәшриятлар}}
{{Татарстан нәшриятлары}}
{{Татнетны үстерү фонды}}

[[Төркем:Әлифба буенча нәшриятлар]] 
[[Төркем:Татар телле нәшриятлар]]
[[Төркем:Казан оешмалары]]
[[Төркем:Татарстан нәшриятлары]]
[[Төркем:Абдулла Алиш премиясе лауреатлары]]</text>
      <sha1>cfnc55g24ycfdmvdt6wi3wscc3x7x7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хөсәения мәдрәсәсе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45430</id>
    <revision>
      <id>6001198</id>
      <parentid>5997555</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T21:00:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24460" sha1="nhbou34k8jny8d2jr0su1zo4zwgjscc" xml:space="preserve">{{УК}}
{{Россия мәдәни мирасы|5610002001}}
[[Файл:Хөсәения.jpeg|right|300px|thumb|«Хөсәения» мәдрәсәсе]]
'''{{Label|Q4502459|lang=tt}}''' ({{lang-ru|{{Label|Q4502459|lang=ru}}}}, {{lang-en|{{Label|Q4502459|lang=en}}}}) —  [[1889]]-[[1919 ел]]ларда эшләп килгән данлы уку йорты. Мәдрәсене Ырынбурның беренче гилдия сәүдәгәрләре Хөсәеновлар: [[Əхмəт Хөсəенов|Әхмәт]] һәм [[Гани Хөсәенов|Гани]] үз хисапларына оештыралар. Алар мәдрәснең уку-укыту комплексын һәм мәдрәсә каршындагы мәчетне төзиләр.

== Оештыру тарихы ==
Ырынбур үзәгеннән читтәрәк, татар бистәсе белән ике арада, мәдрәсәнең үз утарын төзү өчен заманына күрә бик кыйммәткә җир сатып алына. Озакламыйча шунда «Хөсәения»нең өч катлы төп уку корпусы, таш мәчете, имам өе һәм мәдрәсәнең хезмәткәрләренә исәпләнгән ике этажлы кечерәк торак биналары өчен дип нигез салына. Бу корылмаларның барысын да нык таштан һәм кирпечтән салалар. Мәдрәсәнең төп бинасы [[1905 ел]]да төзелеп бетә һәм шәһәр буйлап таралышып яшәгән һәм укыган шәкертләр шушында тупланалар. Бу өч катлы иркен йортта заманча җиһазландырылган уку классларыннан тыш бай гына китапханә һәм ашау-эчү, йокы бүлмәләре дә була.

== Уку-укыту процессы ==
[[Файл:Попечители медресе «Хусаиния» (1909).jpg|сулда|мини|Хөсәения мәдрәсәсе попечительләре (сулда алгы рәттә утыручылар): 1. Нурмөхәммәт казый. 2. [[Гыйниятулла Капкаев|Гыйниятулла казый]]. 3. [[Хәсәнгата Габәши|Хәсән Гата казый (Габәши)]]. 4. Оренбургның Габделгалим хәзрәт. Икенче рәт: 1. Мәхмүд Госманов. 2. кенәз Хәсән Акчурин. 3. [[Дәрдемәнд|Закир Рәмиев (Дәрдменд)]]. 4. [[Гайсә Еникеев|Гайсә мирза Еникеев]], 5. Мәхмүд Хөсәенов, 6. Габделхәмит Хөсәенов, 7. [[Фатих Кәрими|Фатих Кәримов]], 8. мирза Закир Хаиров.]]
Хөсәениядә уку дәвере ундүрт ел була: өч баскычлы башлангыч ибтидаи сыйныфлар, дүрт сыйныфлы урта белем бирүче рөшдия бүлеге, дүрт сыйныфлы тулы булмаган югары белем бирүче игъдадия бүлеге һәм өч еллык югары белем бирүче галия бүлеге. Теләгән шәкерт игъдадияне тәмамлагач та гомуми, ягъни, башлыча авыл җирләрендәге мәктәп һәм мәдрәсәләрдә укыту мөмкинлеге биргән таныклык алып чыгып китә алган. Рөшдия бүлегеннән соң да төрле һөнәр училищеларына күчеп укучылар ишле генә булган. Мәсәлән, [[Риза Фәхретдин]], [[Закир Рәмиев|Закир]] һәм [[Шакир Рәмиев]]ләрнең уллары шулай иткәннәр һәм, Ырынбур реаль училищесын төгәлләгәннән соң, Россия һәм чит ил институтларында укып, инженерлык дипломнары алганнар. «Хөсәения»нең танылган хәлфәсенең улы [[Шамил Усманов]] та рөшдиядән соң һөнәр училищесында белем ала.

[[Төгәл фәннәр]]дән мәдрәсә шәкертләре гадәти хисап ([[арифметика]]), [[әлҗәбер]], [[геометрия]] һәм тригонометрия кануннарын өйрәнгәннәр. Аларга шулай ук [[физика]], [[химия]], [[астрономия]], [[табигать белеме]] вә [[география]] фәннәреннән дә ныклы белем бирелгән. Укыту сәгатьләрен чагыштырып караудан күренгәнчә, «Хөсәения» мәдрәсәсендә мондый дөньяви һәм төгәл фәннәрне укытуга сарыф ителгән вакыт башка байтак кына мәдрәсәләр белән чагыштырганда бермә-бер артык була диярлек. Ә егерменче йөз башында исә бу җәһәттән «Хөсәения» белән [[Иж-Бубый мәдрәсәсе]] мәдрәсәләре генә бер-бер-сенә якын торганнар дип әйтергә була.

Һәр елны мәдрәсәне уңышлы тәмамлаган берничә шәкерт миллионер Хөсәеновлар билгеләгән стипендия исәбенә чит илләргә китеп укуларын дәвам иттергәннәр. Алар арасында [[Истанбул]], [[Каһирә]], [[Димәшкъ]], [[Бәйрут]] кебек мөселман дөньясында мәгълүм уку үзәкләреннән тыш [[Россия]], [[Франция]], [[Бельгия]] университетлары һәм институтларында укып, европача белем үстерүчеләр дә булган. Шунлыктан бу мәдрәсәне төгәлләүчеләр арасында физика, математика, химия ише төгәл фәннәрне тирәнтен үзләштерүчеләр дә, медицина белгечлеген сайлаучылар да байтак булган.

«Хөсәения» мәдрәсәсе ярлырак шәкертләрне бушлай укыткан. Алар ашау һәм интернатта түләүсез яшәүдән тыш өс киемнәре белән дә тәэмин ителгәннәр. Бу льготалар ярлылар өчен генә түгел, ерактан килеп укучылар өчен дә, фәннәрне яхшы үзләштергән алдынгы шәкертләр өчен дә каралган була. Шәкертләрнең өс киемнәре – кара төстәге затлы постаудан тегелгән утыртма якалы казаки һәм чалбар, ак күлмәк – реаль училищеларда укучылар киеменә тартымрак була, башта — татар кәләпүше.

== Октябрь Инкыйлабыннан соң ==
«Хөсәения» [[1918]]-[[1919]] уку елы тәмамланганчы яши. Аннары ул «Хөсәеновлар укытучылар институты» итеп үзгәртелә. Утыз ике ел яшәү дәверендә мәдрәсәдә җәмгысе йөз иллеләп мөгаллим һәм хәлфә дәрес бирәләр. Ә көндәлек тормыш белән идарәче байлар (попечительләр советы) тарафыннан сайлап куелган баш [[мөдәррис]] җитәкчелек итә. Андый урынга, билгеле инде укымышлы гына түгел, дини даирәләр тарафыннан да танылган имам хатиблар сайланган. «Хөсәения» җитәкчеләре арасында дин галиме, казый Габделгалим Дәүләтшин, Габдерәхим Дәминов, галим, язучы һәм әдәбият белгече, казый [[Ризаэтдин Фәхретдинов]], [[Таһир Ильясов]] һәм мәдрәсәнең соңгы баш [[мөдәррис]]е галим [[Хәнәфи Бакиров]] булалар.

== Шәхесләр ==
=== Җитәкчеләр ===
* [[1908 ел|1908]]-[[1910 ел|1910]] — [[Ризаэддин Фәхреддин|Ризаэтдин Фәхретдин]] 

=== Хезмәткәрләре ===
{{seealso|Төркем:Хөсәения мәдрәсәсе укытучылары}}

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q4502459. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p108/Q4502459/p580:башлау,p108/Q4502459/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p373,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! башлау
! тәмамлау
! Исем
! туу датасы
! туу урыны
! әлма-матер
! һөнәр төре
! Викиҗыентыктагы төркем
! үлем датасы
|-
| 
| 
| [[Ризаэддин Фәхреддин|Ризаэтдин Фәхретдин]]
| data-sort-value=&quot;1859&quot; | 1859-01-04
| [[Кичүчат]]
| [[мәдрәсә]]
| [[галим]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]''&lt;br/&gt;[[Jurnalist|журналист]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q124634459|journal editor]]''
| [[:commons:Category:Rizaeddin Fahreddin|Rizaeddin Fahreddin]]
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-04-11&lt;br/&gt;1936-04-12
|-
| 1895
| No/unknown value
| [[Гайсә Еникеев]]
| data-sort-value=&quot;1864&quot; | 1864-07-02
| [[Каргалы (Благовар районы)|Каргалы]]
| [[Ырынбур Татар укытучылар мәктәбе]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| [[:commons:Category:Gaisa Khamidulovich Enikeev|Gaisa Khamidulovich Enikeev]]
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-03
|-
| 1897
| 1902
| [[Харис Фәйзи-Чистапули]]
| data-sort-value=&quot;1871&quot; | 1871-11-25
| [[Шахмай|Шыкмай]]
| ''[[:d:Q5429056|Ottoman Imperial School for Administration]]''
| ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''&lt;br/&gt;[[укытучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q37868118|дәрәслекләр авторы]]''
| [[:commons:Category:Haris Fayzi|Haris Fayzi]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-07-07
|-
| 1909
| No/unknown value
| [[Муса Бигиев]]
| data-sort-value=&quot;1874&quot; | 1874-09-24
| [[Кикино|Кикин]]
| [[Әл-Әзһәр университеты]]&lt;br/&gt;[[Касыймия мәдрәсәсе|«Касыймия» мәдрәсәсе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q667471|реаль укуханәсе]]''&lt;br/&gt;[[Бохара]]&lt;br/&gt;[[Мәккә]]&lt;br/&gt;[[Мәдинә]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1165608|Darul Uloom Deoband]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q406402|Мумбай университеты]]''&lt;br/&gt;[[Zıncırlı mädräsäse]]
| ''[[:d:Q189459|голәмә]]''&lt;br/&gt;[[фәлсәфәче]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6051619|публицист]]''
| [[:commons:Category:Musa Bigiev|Musa Bigiev]]
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-10-28
|-
| 1902
| No/unknown value
| [[Гаяз Исхакый]]
| data-sort-value=&quot;1878&quot; | 1878-02-10
| [[Яуширмә]]
| ''[[:d:Q132348408|«Камалия» мәдрәсәсе]]''&lt;br/&gt;[[Касыймия мәдрәсәсе|«Касыймия» мәдрәсәсе]]&lt;br/&gt;[[Казан Татар укытучылар мәктәбе]]
| [[язучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q487596|драматург]]''&lt;br/&gt;[[Jurnalist|журналист]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6051619|публицист]]''
| [[:commons:Category:Ayaz İshaki|Ayaz İshaki]]
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-07-22
|-
| 1907
| 1909
| [[Закир Кадыйри]]
| data-sort-value=&quot;1878&quot; | 1878
| [[Сембер губернасы]]
| ''[[:d:Q115590813|Бохара мәдрәсәләре]]''&lt;br/&gt;[[Истанбул университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3558385|Хиҗаз вилаяте]]''&lt;br/&gt;[[Мәдинә]]&lt;br/&gt;[[Әл-Әзһәр университеты]]
| [[галим]]&lt;br/&gt;[[укытучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''&lt;br/&gt;[[Jurnalist|журналист]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q201788|тарихчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4773904|антрополог]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-10-22
|-
| 
| 
| [[Кәрамәтулла Айдаров]]
| data-sort-value=&quot;1881&quot; | 1881
| No/unknown value
| 
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Karamatulla Aydarof|Karamatulla Aydarof]]
| No/unknown value
|-
| 1909
| 1912
| [[Габдулла Шөнаси]]
| data-sort-value=&quot;1885&quot; | 1885
| [[Троицк (Чиләбе өлкәсе)|Троицк]]
| [[Мөхәммәдия мәдрәсәсе (Троицк)|«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-11-03
|-
| 1917-02
| 1917-10
| [[Җамал Вәлиди]]
| data-sort-value=&quot;1887&quot; | 1887-10-13
| [[Апас районы]]
| 
| ''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''
| [[:commons:Category:Jamal Validi|Jamal Validi]]
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-11-30
|-
| 
| 
| [[Габдулла Дәүләтшин]]
| data-sort-value=&quot;1894&quot; | 1894-12-20
| [[Орски өязе|Ыр өязе]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963-12-12
|}
{{Wikidata list end}}

=== Тәмамлаучылар === 
{{seealso|Төркем:Хөсәения мәдрәсәсен тәмамлаучылар}}
Хөсәения мәдрәсәсенең чагыштырмача кыска вакытта татар, башкортлардан тыш [[Казакъстан]], [[Урта Азия]] һәм [[Кавказ]] халыклары арасында абруй казануының төп сәбәбе – заман таләпләренә җавап бирердәй рәвештә укыту булган. Башка мәдрәсәләрдән аермалы буларак, мулла-мөәзиннәр биредән бик аз чыгалар.

Мондый фактны иске караштагы зыялыларның бер ише, зур гөнаһка исәпләп, патша җәнабларына, Синод әһелләренә һәм [[Үзәк диния нәзарәте|Диния нәзарәтенә]] кат-кат язып, әләкләп торалар: имештер, «Хөсәения» мәдрәсәсе чынлыкта мөселман кануннарын алга сөрүче уку йорты түгел.

Бу гаепләүләрдә дөреслек тә бар: «Хөсәения» иң алдынгы карашлы һәм белемле шәхесләр тәрбияләүне өстен куйды. Мәсәлән, тарихчы [[Әхмәтзәки Вәлиди|Зәки Вәлиди]], [[Сәгыйть Рәмиев]], [[Ильяс Кудашев-Ашказарский|Ильясбәк Кудашев-Ашказарский]], [[Мирхәйдәр Фәйзи]], [[Афзал Таһиров]], [[Шамил Усманов]], [[Шәехзадә Бабич]], [[Кәрим Хәкимов]], [[Муса Җәлил]] һәм башка бик күп язучылар, җәмәгать эшлеклеләре, илчеләр — шушы мәдрәсә шәкертләре.

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q4502459. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p69/Q4502459/p580:башлау,p69/Q4502459/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p106,p108,p373,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! башлау
! тәмамлау
! Исем
! туу датасы
! туу урыны
! һөнәр төре
! эш урыны
! Викиҗыентыктагы төркем
! үлем датасы
|-
| 
| 
| [[Җиһангир Абызгилдин]]
| data-sort-value=&quot;1875&quot; | 1875-02-10
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q4504549|дин хадиме]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-06-17
|-
| 
| 
| [[Габделгалим Айдаров]]
| data-sort-value=&quot;1883&quot; | 1883
| [[Сакмар районы]]
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| [[Ильяс Кудашев-Ашказарский]]
| data-sort-value=&quot;1884&quot; | 1884-03-03
| [[Ырынбур]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| 
| [[:commons:Category:Ilyasbek Kudashev-Ashkazarsky|Ilyasbek Kudashev-Ashkazarsky]]
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-12-31
|-
| 
| 
| [[Вәлиулла Мортазин-Иманский]]
| data-sort-value=&quot;1885&quot; | 1885-01-05
| [[Октябрьски районы (Ырынбур өлкәсе)|Октябрьское районы]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| [[:commons:Category:Valiulla Murtazin|Valiulla Murtazin]]
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-07-10
|-
| 
| 
| [[Сөнгатулла Бикбулат]]
| data-sort-value=&quot;1886&quot; | 1886-11-27
| [[Балыклыкүл (Авыргазы районы)|Балыклыкүл]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-11-20
|-
| 
| 
| [[Мөхәммәтша Бурангулов]]
| data-sort-value=&quot;1888&quot; | 1888-12-15
| ''[[:d:Q18770139|Verxneilyasovo]]''
| [[шагыйрь]]&lt;br/&gt;[[Драматурглар|драматург]]&lt;br/&gt;[[җырчы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4448440|чәчән]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-03-09
|-
| 
| 
| [[Мөхәммәт Абдуллин]]
| data-sort-value=&quot;1888&quot; | 1888
| [[Башкорт Үргене]]
| ''[[:d:Q1231865|педагог]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936
|-
| 
| 
| [[Закир Аюханов]]
| data-sort-value=&quot;1889&quot; | 1889-05-23
| [[Татар Колмаеры]]
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''
| [[Башкорт дәүләт университеты]]
| 
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-06-22
|-
| 
| 
| [[Афзал Таһиров|Әфзал Таһиров]]
| data-sort-value=&quot;1890&quot; | 1890-10-25
| [[Габдрахман (Әлмәт районы)|Габдрахман]]
| [[Драматурглар|драматург]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| [[Тарих, тел һәм әдәбият институты (Уфа)|РФА УФҮ Тарих, тел һәм әдәбият иниституты]]
| 
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938
|-
| 
| 
| [[Мирхәйдәр Фәйзи]]
| data-sort-value=&quot;1891&quot; | 1891-10-19
| [[Орски өязе|Ыр өязе]]
| [[язучы]]&lt;br/&gt;[[Драматурглар|драматург]]&lt;br/&gt;[[шагыйрь]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6051619|публицист]]''
| 
| [[:commons:Category:Mirhaydar Fayzi|Mirhaydar Fayzi]]
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-07-09
|-
| 1906
| 1908
| [[Гаяз Максуди]]
| data-sort-value=&quot;1891&quot; | 1891-01-16&lt;br/&gt;1891
| [[Югары Кибәхуҗа]]
| [[математик]]&lt;br/&gt;[[укытучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''&lt;br/&gt;[[Jurnalist|журналист]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]&lt;br/&gt;[[Татарстан Республикасының милли музее]]&lt;br/&gt;[[Гыйльми Үзәк]]&lt;br/&gt;[[Мәгариф (журнал)|Мәгариф]]&lt;br/&gt;[[Кызыл Армия (газета, 1918-1921)|«Кызыл Армия»]]&lt;br/&gt;[[«Ватаным Татарстан» газетасы|«Ватаным Татарстан»]]&lt;br/&gt;[[Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы]]&lt;br/&gt;[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4406337|Сәмәрканд дәүләт университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q49240431|Хөсәйенов Ғөбәйҙулла Абдулла улы]]''
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892
| [[Ырынбур губернасы]]
| ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''&lt;br/&gt;[[Jurnalist|журналист]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948
|-
| 
| 
| [[Хәбибулла Ибраһимов (1894)|Хәбибулла Ибраһимов]]
| data-sort-value=&quot;1894&quot; | 1894-12-29
| [[Ырынбур]]
| [[композитор]]&lt;br/&gt;[[Драматурглар|драматург]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-03-16
|-
| 
| 
| ''[[:d:Q16656843|Nurlygayan Kadyrov]]''
| data-sort-value=&quot;1894&quot; | 1894-07-01
| [[Бөре өязе]]
| [[галим]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-07-19
|-
| 
| 
| [[Таһир Имаков|Таһим Гыймаков]]
| data-sort-value=&quot;1895&quot; | 1895-10-26
| [[Канчура (Куергазы районы)|Канчура]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-11-14
|-
| 
| 
| [[Шәһит Ходайбирдин|Шаһит Ходайбирдин]]
| data-sort-value=&quot;1896&quot; | 1896-10-09
| [[Ходайбирде (Күгәрчен районы)|Ходайбирде]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| [[:commons:Category:Shagit Hudayberdin|Shagit Hudayberdin]]
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-12-21
|-
| 
| 
| [[Бәхтегәрәй Шәфиев]]
| data-sort-value=&quot;1897&quot; | 1897-02-05
| [[Октябрьски районы (Ырынбур өлкәсе)|Октябрьское районы]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-08-19
|-
| 
| 
| [[Вәли Фатыйхов]]
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905-12-31
| [[Ырынбур]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1797162|сәнгать җитәкчесе]]''
| [[Оренбург дәүләт татар драма театры|Мирхәйдәр Фәйзи исемендәге Ырынбур дәүләт татар драма театры]]
| 
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-07-06
|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Чыганак ==
* [http://tayanallaga.ru/avtorlar-isemlege/h-1241-midulin-liron/-h-1257-s-1241-enija-m-1241-dr-1241-s-1241-se.html Хөсәения мәдрәсәсе. әд-Дин вәл-әдәп журналы февраль]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://vatantat.ru/page88085.htm А. Хәлим, М. Рәхимкулова. Европа университетына тиң мәдрәсә]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Моны да карагыз ==
* [[Жёлтое татар-башкорт педагогика училищесы]]

{{DEFAULTSORT:Хөсәения мәдрәсәсе}}

[[Төркем:Әлифба буенча мәдрәсәләр]]
[[Төркем:Россия мәдрәсәләре]]
[[Төркем:1889 елда нигезләнгән уку йортлары]]
[[Төркем:1919 елда ябылган уку йортлары]]
[[Төркем:Ырынбур өлкәсе тарихы]]
[[Төркем:Ырынбур]]</text>
      <sha1>nhbou34k8jny8d2jr0su1zo4zwgjscc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Диңгезче</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49586</id>
    <revision>
      <id>6001213</id>
      <parentid>5535426</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T00:16:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>6001213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3076" sha1="pu6s5dkg4wvz5lxfeqo9tgohrzp48xc" xml:space="preserve">[[Файл:Bundesarchiv B 145 Bild-F048234-0015, Kiel, Segelschiff &quot;Gorch Fock&quot;, Matrosen.jpg|thumb|300px|Диңгезчеләр корабта]]
[[File:Kristina Regina wheelhouse.jpg|right|thumb|300px|[[Штурвал]] [[рубка]]сында өч төр диңгезче күрсәтелгән: [[капитан]], [[тәҗрибәле матрос]] һәм [[лиман]] [[лоцманы]].]]

'''Диңгезче''' — [[диңгез]]ләр буенча йөрүче [[кораб]]ларны [[йөртү]]че яки аларның [[йөртү]]дә, [[ремонт]] эшләрендә яки [[хезмәт итү]]дә [[ярдәм]] итүче [[кеше]].

[http://en.wikipedia.org/wiki/File:Lookout.jpg|thumb|right|[[Тәҗрибәле матрос]] [[йөзүче боз тавы|йөзүче боз тауларны]] күзәтеп тора, 1981 ел - USNS ''Southern Cross'' ([[Көньяк Хач]] йолдызлыгы) исемле корабның [[Антарктика]]га чираттагы [[сәфәр]]е.]

[[File:Ferdinand Magellan.jpg|thumb|170px|[[Фердинанд Магеллан]] 1519–1522 елларда дөньяны беренче тапкыр диңгез юлы белән әйләнеп чыккан [[экспедиция]] [[башлыгы]].]]

==Шулай ук карагыз==

==Искәрмәләр==
{{Reflist}}

== Сылтамалар ==
* [https://www.seajobs.ru/ru/articles/108 Анализ современного рынка труда моряков]
* [http://www.proprof.ru/stati/qualification/o-specialnostyah/morskie-specialnosti Морские специальности] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190412174945/http://www.proprof.ru/stati/qualification/o-specialnostyah/morskie-specialnosti |date=2019-04-12 }}
* [http://www.maritime-connector.com/ContentDetails/2214/gcgid/201/lang/English/Glossary-of-Shipping-Terms.wshtml Glossary of Shipping Terms for Sailors &amp; Maritime Professionals] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111101235123/http://www.maritime-connector.com/ContentDetails/2214/gcgid/201/lang/English/Glossary-of-Shipping-Terms.wshtml |date=2011-11-01 }}
* [http://vetsuccess.gov/resources/occupations/profile?id=293 Survey of Water Transport Occupations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929080227/http://vetsuccess.gov/resources/occupations/profile?id=293 |date=2007-09-29 }}
* [http://www.socp.org/Cardiff%20research_report.pdf Seafarer Fatigue: The Cardiff Research Programme] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070331010112/http://www.socp.org/Cardiff%20research_report.pdf |date=2007-03-31 }}
* [http://www.etymonline.com/index.php?term=sailor Sailor at Etymology Online]
* [http://www.sailorshelpline.org Sailors Help Line--helpline for seafarers]
*[http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/8273847/Sea-no-evil-the-life-of-a-modern-sailor.html ''The Telegraph'', ''Sea no evil: the life of a modern sailor'']

[[Төркем:Диңгезчеләр| ]]
[[Төркем:Су транспорты]]

[[el:Ναύτης]]</text>
      <sha1>pu6s5dkg4wvz5lxfeqo9tgohrzp48xc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Белорет</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51000</id>
    <revision>
      <id>6001199</id>
      <parentid>5970343</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T21:07:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30242" sha1="k2k1e4p7fx4vzwz5w7dwmb96ug6t7nn" xml:space="preserve">{{мәгънәләр|Белорет (мәгънәләр)}}
{{ТП
|халәт = шәһәр
|татар исеме = Белорет
|чын исем ={{lang-ba|Белорет}}
|ил = Россия
|сурәт = Beloretsk Stalevar.jpg
|герб = Coat_of_Arms_of_Beloretsk_(Bashkortostan).png
|байрак = Flag_of_Beloretsk_(Bashkortostan).png
|герб киңлеге = 
|байрак киңлеге = 
  |lat_deg = 53|lat_min = 58|lat_sec = 00
  |lon_deg = 58|lon_min = 24|lon_sec = 00
  |CoordAddon = type:city(69300)_region:RU
|CoordScale = 
|ЯндексХарита = 
|ил харитасы зурлыгы = 
|төбәк харитасы зурлыгы = 
|район харитасы зурлыгы = 
|төбәк төре = Республика
|төбәк = Башкортстан
|төбәк җәдвәлдә = 
|район төре = 
|район = 
|район җәдвәлдә = 
|җәмгыять төре = 
|җәмгыять = 
|җәмгыять таблицада = 
|ил харитасы =
|төбәк харитасы = 
|район харитасы =
|эчке бүленеш = 
|башлык төре = мэр
|башлык = Миронов Владислав
|нигезләү датасы = 1762
|беренче телгә алу = 
|элеккеге исемнәр = 
|халәт = 1923
|мәйдан = 41
|шәһәр = 1923
|биеклек төре = 
|ТП мәркәзе биеклеге = 
|климат = уртача
|рәсми тел = 
|халык саны = {{кимү}} 68 803&lt;ref&gt;{{Citation |title=Демографические показатели по городам и районам Республики Башкортостан |url=http://www.bashstat.ru/bashdigital/region1/DocLib/%D0%94%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B8%20%D0%B7%D0%B0%202010%20%28%D1%81%20%D1%83%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%92%D0%9F%D0%9D2010%29.htm |access-date=2012-06-05 |archive-date=2012-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120428041153/http://www.bashstat.ru/bashdigital/region1/DocLib/%D0%94%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B8%20%D0%B7%D0%B0%202010%20%28%D1%81%20%D1%83%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%92%D0%9F%D0%9D2010%29.htm |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; 
|исәп елы = 2010
|халык тыгызлыгы = 
|агломерация = 
|милли состав = 
|дини состав = 
|этнохороним = 
|сәгать кушагы = 
|DST = 
|телефон коды = 34792
|почта индексы = 453500
|почта индекслары = 
|автомобил коды = 
|Commons-та төркем = 
|сайт = http://www.beladmin.ru/ru/index.php
}}
'''Белорет''' – [[Башкортстан республикасы]]ндагы [[моношәһәр]]. Башкортстанның мөһим [[сәнәгать]] [[үзәк|үзәге]].

[[Белорет районы]] [[территория]]сендә Башкортстанның иң зур [[түбә]]ләре: [[Ямантау]] (1640 м) белән [[Ирәмәл]] (1582 м) урнашкан.

== Тарихи мәгълүмат ==
[[1762 ел]]да [[Агыйдел елгасы]] буенда беренче [[корыч]] эретү заводы пәйда булган. [[1774 ел]]ны заводны [[Пугачев]] отрядлары көлен күккә очыра. Еллар үтү белән ул Белорет шәһәренә әйләнгән. [[2001 ел]]дан завод «Мечел» компаниясенә карый. [[2012 ел]]да биредә 6 мең кеше эшли. [[1977 ел]]ны [[КПСС ҮК]] карары белән 40 км читтә урманлы [[тайга]] эчендә яшерен хәрби база төзелә башлый. Серлелекне саклау өчен ул металлурглар шәһәре Белоретка буйсына. [[1995]] елны «Белорет-15» һәм «Белорет-16» бистәләре шәһәрдән чыгарыла һәм «Межгорье» исеме белән аерым шәһәр булып санала башлый. Бүгенгә кадәр базаның нинди максатларга хезмәт итүе билгесез булып кала. Анда яшәүчеләр [[Ерак Төньяк]]та яшәүчеләргә тигезләнгәннәр.

Шәһәрдә халыкара икътисад һәм хокук институты, [[Магнитогорски]] техник университеты филиаллары, медицина, металлург, педагогия колледжлары, 25нче, 21нче санлы лицей, Янбай Хамматов исемендәге башкорт гимназия эшли.

«Белорецкий рабочий», «Металлург», «Урал» газеталары рус һәм башкорт телләрендә чыга. «Белорет ТВ-6» телекомпаниясе эфирга чыга.

Белорет районында һәм шәһәрендә зур күпчелек халкын [[руслар]] белән [[башкортлар]] алып тора. Сигез меңнән артык [[татарлар|татар]] яши. Районда һәм шәһәрдә 1990 елдан бирле эшләп килүче [[Татар иҗтимагый үзәге]] бүлеге актив эшли. Җитәкчесе Әлфирә Хәлиуллина. 
== Халык ==
{| class='standard' style='text-align: center;' width=65%
|- class='bright'
! [[1897]]&lt;ref name=&quot;mojgorod&quot;&gt;http://www.mojgorod.ru/r_bashkortst/beloreck/&lt;/ref&gt; !! [[1926]]&lt;ref name=&quot;mojgorod&quot;/&gt; !!  [[1939]]&lt;ref name=&quot;mojgorod&quot;/&gt; !!  [[1959]]&lt;ref&gt;[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg2.php 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны]&lt;/ref&gt; !! [[1970]]&lt;ref&gt;[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus70_reg2.php 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны]&lt;/ref&gt; !! [[1979]]&lt;ref&gt;[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus79_reg2.php 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны]&lt;/ref&gt; !! [[1989]]&lt;ref&gt;[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg2.php 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны]&lt;/ref&gt; !! [[2002]]&lt;ref&gt;[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus02_reg2.php 2002 елгы Бөтенроссия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны]&lt;/ref&gt; !! [[2010]]&lt;ref name='башстат'&gt;{{Citation |title=Численность населения по населенным пунктам Республики Башкортостан |url=http://bashstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/bashstat/resources/2f055a804e303140ba45fe3bf8d20d64/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%BF%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%BC+%D0%BF%D1%83%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B0%D0%BC+%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8+%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD.pdf |access-date=2013-11-02 |archive-date=2019-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190517104742/http://bashstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/bashstat/resources/2f055a804e303140ba45fe3bf8d20d64/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%BF%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%BC+%D0%BF%D1%83%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B0%D0%BC+%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8+%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
|-class='bright'
|~8 300
|~19 900
|~40 600
|59 155
|67 099
|71 246
|72 434
|71 093
|68 806
|}
==Икътисады==
*Белорет рессораллар һәм пружиналар заводы - трактор һәм авыл хуҗалыгы машиналары эшләүче, автомобил сәнәгате, юл транспорты, энергетика өчен комплектлау (эссе һәм салкын уралган пружиналар, автомобиль һәм трактор рессорлар, тәгәрмәч чылбыры буынының трак бармаклары) һәм запас чәсләр җитештерелә. Составы: эссе килеш уралган пружиналар һәм рессорлар җитештерү цехлары, салкын килеш уралган пружиналар җитештерү, төзәтү-механика, төзәтү-энергетика, транспорт-склад участкалары. 2010 елда 396 кеше эшләгән. Продукциясе БР һәм РФ ның башка төбәкләренең 200 дән артык предприятиесенә җибәрелә, якын чит илләргә чыгарыла&lt;ref&gt;{{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/2299-beloret-ressor-ar-m-pruzhinalar-zavody |access-date=2017-06-13 |archive-date=2016-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406000637/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/2299-beloret-ressor-ar-m-pruzhinalar-zavody |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Танылган шәхесләр ==
* [[Вәсилә Фәттахова]] – татар җырчысы 
* [[Фёдор Токарев]] (1904-...), [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы|БАССР]] Югары мәхкәмәсе рәисе (1937-1943), [[Татарстан Автономияле Совет Социалистик Республикасы|ТАССР]] Югары мәхкәмәсе рәисе (1925-1927). 
* [[Салават Касыймов]] (1934), тарих фәннәре докторы.


{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q104778. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20:үлем урыны}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны
|-
| data-sort-value=&quot;1871&quot; | 1871-07-24
| ''[[:d:Q19971978|Vasiliy Kosorotov]]''
| 
| ''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-12-01
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1877&quot; | 1877-10-18
| [[Дмитрий Татаринов]]
| ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]''
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
| [[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]]&lt;br/&gt;[[Башкорт дәүләт медицина университеты]]
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-07-25
| [[Уфа]]
|-
| data-sort-value=&quot;1879&quot; | 1879-01-19
| ''[[:d:Q17908203|Grigory Larionov]]''
| ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''
| [[язучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q39631|табиб]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1913&quot; | 1913-01-18
| [[Скопин]]
|-
| data-sort-value=&quot;1886&quot; | 1886-05-15
| ''[[:d:Q84723697|Сызранкин, Фёдор Николаевич]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-05-11
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1888&quot; | 1888-11-25
| ''[[:d:Q20483338|Andreĭ Kuchkin]]''
| 
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| ''[[:d:Q4201575|Marx-Engels-Lenin Institute]]''
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-03-30
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1889&quot; | 1889-10-13
| ''[[:d:Q15064537|Grigory Bobrov]]''
| 
| ''[[:d:Q18576582|металлург]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-08-05
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1900&quot; | 1900-03-24
| ''[[:d:Q4097088|Iakov Broud]]''
| 
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-07-27
| [[Волгоград өлкәсе]]
|-
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903-11-14
| [[Фёдор Токарев]]
| ''[[:d:Q4476714|Урал дәүләт юридик университеты]]''
| ''[[:d:Q16533|хөкемче]]''
| ''[[:d:Q2622450|Россия Федерациясе Югары Мәхкәмәсе]]''&lt;br/&gt;[[Татарстан Республикасы Югары Суды|Татарстан Республикасының Югары Мәхкәмәсе]]&lt;br/&gt;[[Башкортстан Республикасының Югары Суды]]
| No/unknown value
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905-04-07
| ''[[:d:Q19908996|Gavriil Zaytsev]]''
| ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1935120|Хәрби-сәяси академия]]''
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-06-08
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-09-06
| [[Иван Сухов (1907)]]
| 
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-10-11
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1909&quot; | 1909-08-12
| ''[[:d:Q4229002|Yuriy Koltsov]]''
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| ''[[:d:Q840812|Мәскәү сәнгать театры]]''
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-07-22
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-09-19
| ''[[:d:Q99484866|Залавин Константин Петрович]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-09-11
| [[Уфа]]
|-
| data-sort-value=&quot;1916&quot; | 1916-01-25
| ''[[:d:Q110516628|Heinrich Schröder]]''
| 
| ''[[:d:Q16102070|Marineoffizier]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3492027|су асты диңгезчесе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4991371|солдат]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-10-03
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917-08-15
| ''[[:d:Q16082181|Pranas Mažeika]]''
| 
| ''[[:d:Q3665646|баскетболчы]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2007&quot; | 2007-04-13
| [[Модесто]]
|-
| data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917
| ''[[:d:Q107154894|Сәйфуллин Мәғәфүр Сәйфулла улы]]''
| 
| ''[[:d:Q1250916|сугышчы]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-08-22
| [[Курск өлкәсе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q24685258|Лобановка]]''
|-
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-06-01
| ''[[:d:Q28355438|Ivan Averyanov]]''
| ''[[:d:Q4114348|Бөек Пётр исемендәге Стратегик максатлардагы ракета гаскәрләренең хәрби академиясе]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 2000-01-05
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-05-06
| ''[[:d:Q107137730|Саламатов Георгий Тимофеевич]]''
| 
| ''[[:d:Q1324245|сәпүр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-09-23
| Белорет
|-
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924
| ''[[:d:Q129844103|Зимин, Василий Васильевич]]''
| ''[[:d:Q4228344|Kolomna Higher Military Artillery Command School]]''
| ''[[:d:Q4070283|тупчы]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-11-03
| ''[[:d:Q4350413|Perekopsky shaft]]''
|-
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925-12-02
| ''[[:d:Q21645118|Хисмәтуллин Фәйзрахман Шәйхитдин улы]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1998&quot; | 1998
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-03-10
| [[Вениамин Сурин]]
| [[Магнитогорск дәүләт техник университеты|Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты]]
| ''[[:d:Q4345946|фирка эшлеклесе]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-07-24
| Белорет
|-
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-04-06
| ''[[:d:Q28790435|Leonid Nikolaevitsj Barmin]]''
| ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-06-16
| [[Екатеринбург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-06-08
| ''[[:d:Q16668603|Vadim Kulesha]]''
| ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| [[Белорет металлургия комбинаты]]&lt;br/&gt;[[Магнитогорск дәүләт техник университеты|Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты]]
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-03-07
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-12-19
| [[Салават Касыймов]]
| [[Башкорт дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| [[Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты|Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университеты]]&lt;br/&gt;[[Тарих, тел һәм әдәбият институты (Уфа)|РФА УФҮ Тарих, тел һәм әдәбият иниституты]]
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-11-21
| [[Уфа]]
|-
| data-sort-value=&quot;1935&quot; | 1935-08-20
| ''[[:d:Q12163206|Тімофєєв Вадим Михайлович]]''
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q520549|геолог]]''
| ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-07-23
| ''[[:d:Q112993646|Корольков, Борис Фёдорович]]''
| ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q490188|Ю. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4336213|Ырынбур югары хәрби авиация очучылары укуханәсе]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-07-06
| ''[[:d:Q1944828|Monino]]''
|-
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-06-07
| ''[[:d:Q4209956|Valeriy Kalistratov]]''
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[композитор]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-01-03
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-02-22
| ''[[:d:Q22919541|Dmitri Miller]]''
| ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]''
| ''[[:d:Q13219637|виолончелист]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| data-sort-value=&quot;2016&quot; | 2016-01-24
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-10-11
| ''[[:d:Q65334434|Nina Zimina]]''
| ''[[:d:Q4274100|Магнитогорск дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q1231865|педагог]]''&lt;br/&gt;[[шагыйрь]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''&lt;br/&gt;[[язучы]]
| 
| data-sort-value=&quot;2014&quot; | 2014-06-24
| Белорет
|-
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-10-04
| ''[[:d:Q100255555|Лаврентьев Владимир Николаевич]]''
| [[Магнитогорск дәүләт техник университеты|Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты]]
| 
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-09-16
| ''[[:d:Q496277|Sergey Paramonov]]''
| 
| ''[[:d:Q13381863|кылычбаз]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-10-11
| ''[[:d:Q19634826|Nina Zimina]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2014&quot; | 2014-06-24
| Белорет
|-
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947
| [[Роза Ильясова]]
| [[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесы]]
| [[галим]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-05-17
| ''[[:d:Q47453042|Lidia Litvinova]]''
| 
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-06-16
| Белорет
|-
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-01-06
| [[Валерий Платонов]]
| [[Уфа дәүләт сәнгать институты|Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты]]
| ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-11-04
| ''[[:d:Q16537040|Ildar Bikbulatov]]''
| [[Уфа дәүләт сәнгать институты|Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-07-14
| ''[[:d:Q28664862|Александренко Галина Васильевна]]''
| 
| ''[[:d:Q16029547|биатлонист]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-01-07
| [[Елена Созина]]
| ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]''&lt;br/&gt;[[Урал федераль университеты|Беренче Россия президенты Борис Николаевич Ельцин исемендәге Урал федераль университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4201532|Institute of History and Archaeology]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-09-15
| ''[[:d:Q4055696|Vyacheslav Averyanov]]''
| ''[[:d:Q4174242|Ейск югары хәрби авиация институты]]''
| ''[[:d:Q730242|очучы-сынаучы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-01-27
| ''[[:d:Q4218865|Lyudmila Kedrina]]''
| 
| ''[[:d:Q4144610|тау чаңгычы]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-10-10
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963-12-22
| ''[[:d:Q15065162|Илдар Габитов]]''
| [[Башкорт дәүләт аграр университеты]]
| ''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q8359428|җәмгыять активисты]]''&lt;br/&gt;[[галим]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q327029|механик]]''&lt;br/&gt;[[инженер]]
| [[Башкорт дәүләт аграр университеты]]
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-03-12
| ''[[:d:Q15260453|Natal'ja Syčeva]]''
| ''[[:d:Q3646646|Belarusian State University of Culture and Arts]]''
| ''[[:d:Q16029547|биатлонист]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-11-08
| [[Юрий Пустовгаров]]
| [[Магнитогорск дәүләт техник университеты|Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты]]
| [[инженер]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-01-12
| ''[[:d:Q85859185|Vsevolod Glukhovtsev]]''
| 
| [[язучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]]
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-02-03
| ''[[:d:Q29401931|Olha Lohinova]]''
| 
| ''[[:d:Q4144610|тау чаңгычы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-02-20
| ''[[:d:Q18590452|Падин Андрей Викторович]]''
| 
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-08-30
| ''[[:d:Q134524422|Аверьянов, Сергей Витальевич]]''
| [[Башкорт дәүләт медицина университеты]]
| [[галим]]
| [[Башкорт дәүләт медицина университеты]]
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-09-15
| ''[[:d:Q4110856|Denis Vizgalov]]''
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| [[Югары икътисад мәктәбе|&quot;Югары икътисад мәктәбе&quot; илкүләм тикшеренү университеты]]
| data-sort-value=&quot;2014&quot; | 2014-07-29
| Белорет
|-
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-03-30
| ''[[:d:Q2644007|Alexei Tscheparew]]''
| 
| ''[[:d:Q16029547|биатлонист]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-09-10
| ''[[:d:Q8061784|Yury Dubinin]]''
| 
| ''[[:d:Q12369333|көрәшче]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-11-13
| ''[[:d:Q258203|Liliya Shobukhova]]''
| 
| ''[[:d:Q13382460|marathon runner]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4439155|long-distance runner]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-10-15
| ''[[:d:Q447957|Galina Bogomolova]]''
| 
| ''[[:d:Q13382460|marathon runner]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-12-31
| [[Вәсилә Фәттахова|Вәсилә Фәттах]]
| 
| [[җырчы]]
| 
| data-sort-value=&quot;2016&quot; | 2016-01-26
| [[Уфа]]
|-
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-11-21
| ''[[:d:Q112164142|Alena Samokhvalova]]''
| ''[[:d:Q4274100|Магнитогорск дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-04-12
| ''[[:d:Q2019136|Oleg Marusin]]''
| 
| ''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-09-07
| ''[[:d:Q96486596|Pavel Zarubin]]''
| ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q22976182|тележурналист]]''&lt;br/&gt;[[Jurnalist|журналист]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''
| ''[[:d:Q2537294|Бөтенроссия дәүләт телевизион һәм радиотапшырулар ширкәте]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-02-04
| ''[[:d:Q140235177|Semyon Skrepetsky]]''
| 
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q639669|музыкачы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q8246794|блогер]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3658608|карикатурачы рәссам]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q10774753|эстрада артисты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-06-15
| [[Бяла-Подляска|Бәла-Подләска]]
|-
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982-09-21
| ''[[:d:Q1913839|Maksim Kedrin]]''
| 
| ''[[:d:Q4144610|тау чаңгычы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982-01-25
| ''[[:d:Q18634382|Равил Казаков]]''
| 
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-06-09
| ''[[:d:Q4086568|Azamat Bikbajew]]''
| 
| ''[[:d:Q12369333|көрәшче]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-03-30
| ''[[:d:Q70690699|Florida Chanturiya]]''
| 
| [[җырчы]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1992&quot; | 1992-08-28
| ''[[:d:Q9282656|Gulshat Fazlitdinova]]''
| 
| ''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1992&quot; | 1992-05-30
| ''[[:d:Q15910758|Kseniya Alopina]]''
| 
| ''[[:d:Q4144610|тау чаңгычы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-06-22
| ''[[:d:Q38588672|Egor Feoktistov]]''
| 
| ''[[:d:Q15117302|воллейболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994-03-22
| ''[[:d:Q24642364|Нажмудинов, Курбан Магомедович]]''
| 
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-10-05
| ''[[:d:Q4276252|Ksenia Maksimova]]''
| 
| ''[[:d:Q13381376|авыл атлетикачы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-03-07
| ''[[:d:Q97661720|Vladislav Lisovskiy]]''
| 
| ''[[:d:Q3665646|баскетболчы]]''
| 
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}== Урамнар ==
* [[Габдулла Тукай урамы (Белорет)|Габдулла Тукай урамы]]
* [[Муса Җәлил урамы (Белорет)|Муса Җәлил урамы]]

== Фотогалерея ==
&lt;center&gt;&lt;gallery&gt; 
Файл:IlshatsBeloretsk.jpg|Белорет
Файл:BeloretskView.jpg|Белоретның Уфа юлыннан ачылган күренеше
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Чыганак ==
{{Башкортстан}}
{{Татарлар саны буенча Россия торак пунктлары}}

[[Төркем:Башкортстан шәһәрләре]]
[[Төркем:Белорет]]
[[Төркем:Башкортстанның район үзәкләре]]</text>
      <sha1>k2k1e4p7fx4vzwz5w7dwmb96ug6t7nn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мияс (елга)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57538</id>
    <revision>
      <id>6001161</id>
      <parentid>3898103</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T12:36:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45035-83</username>
        <id>62190</id>
      </contributor>
      <comment>о</comment>
      <origin>6001161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4512" sha1="0h2z9rypuii5rxzlrspnc1gi2szsz9a" xml:space="preserve">{{мәгънәләр|Мияс (мәгънәләр)}}
{{Елга
|Исем                   = Мияс
 |Милли исем                = 
 |Рәсем                 = Chelyabinsk Circus.jpg
  |Рәсем киңлеге        = 
  |Сурәт язуы            = 
 |Харита                  = 
  |Харита киңлеге        = 
  |Харита язуы           = 
 |Озынлык               =  658
 |Бассейн мәйданы        =  21 800
 |Бассейн               =  [[Төньяк Боз океаны]]
 |Елгалар бассейны      = [[Исәт (елга)|Исәт]]→[[Тубыл (елга)|Тубыл]]→[[Иртеш]]→[[Об]]
 |Су чыгымы күләме      = 15,4
  |Үлчәү урыны          =  тамагыннан 24 км
 |Баш                    = Нурәле сырты (Көньяк Урал)
  |Башның урнашкан урыны = 
  |Башның биеклеге  = 
 |Тамак = [[Исәт елгасы]]
  |Тамакның урнашкан урыны = 
  |Тамакның координатлары = 
 |Елганың авышлыгы  = 
 |Ил  = [[Россия]]
 |Төбәк  = [[Башкортстан]], [[Чиләбе өлкәсе]], [[Курган өлкәсе]]
 |Викиҗыентыкта төркем = Miass River
}}

'''Мияс''' ({{lang-ba|Мейәс}}, {{lang-ru|Миассо}}) — [[Россия]]нең [[Азия]] өлешендә елга, [[Исәт (елга)|Исәт]]нең иң эре уң кушылдыгы. [[Башкортстан]], [[Чиләбе өлкәсе|Чиләбе]] һәм [[Курган өлкәсе|Курган]] өлкәләре аша ага.

== Характеристика ==
Елганың озынлыгы 658 км, бассейн мәйданы — 21 800 км². Күбесенчә карлар белән туклана. [[Октябрь]] ахырында — [[ноябрь]] башында туңа, [[апрель]]дә ачыла.&lt;ref&gt;[http://bse.sci-lib.com/article076222.html Миасс (река в Челябинской и Курганской областях)]&lt;/ref&gt; [[Урал таулары]]нда башланып китә, анна соң Урал арты һәм [[Көнбатыш Себер тигезлеге|Көнбатыш Себер]] тигезлекләре аша ага.

Елгада берничә зур булмаган сусаклагыч бар (иң эресе — [[Аргужа сусаклагычы]]).

== Су реестры мәгълүматлары ==
Россия дәүләт су реестры мәгълүмәте буенча елга [[Иртеш]] су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мияс елгасы (башыннан Аргазы сусаклагычына кадәр). {{коммент|Кече елга бассейны|подбассейн}} — [[Тубыл елгасы]]ның [[Россия]]дә урнашкан өлеше, елга бассейны — [[Иртеш]] бассейны.&lt;ref&gt;http://textual.ru/gvr/index.php?card=195716&lt;/ref&gt;

Су ресурсларының федераль агентлыгы тарафыннан әзерләнгән [[Россия Федерациясе]] территориясын су хуҗалыгы буенча районлау геоинформация системасы мәгълүмәтләре буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010500812111200003411
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111200341
* Бассейн коды — 14.01.05.008
* ГӨ буенча томы — 11
* ГӨ буенча чыгарылыш — 2

== [[Торак пункт]]лар ==
=== [[Чиләбе өлкәсе]] ===
* [[Мияс]]
* [[Чиләбе]]
=== [[Курган өлкәсе]] ===
* [[Каргаполье]]

== Галерея ==
&lt;gallery perrow=5 widths=&quot;160px&quot;&gt;
Circus-Bridge-building-apr-2010.JPG|
Engelsa-bridge-apr-2010.JPG|
Engelsa-West-Ray-arp-2010.JPG|
Museum in Chelyabinsk.jpg|
Shore of Shershnyovskoye reservoir.jpg|
&lt;/gallery&gt;
{{Панорама|Miass River in Chelyabinsk.jpg|1250px|Мияс елгасы [[Чиләбе]]дә}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

[[Төркем:Башкортстан елгалары]]
[[Төркем:Чиләбе өлкәсе елгалары‎]]
[[Төркем:Свердловск өлкәсе елгалары‎]]</text>
      <sha1>0h2z9rypuii5rxzlrspnc1gi2szsz9a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ивантеевка районы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>157922</id>
    <revision>
      <id>6001230</id>
      <parentid>3433113</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T06:23:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>6001230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7192" sha1="4m1ce2raw8ry8vg607lj87tt6x4dqnb" xml:space="preserve">{{АТБВМ
|Төс1                                = {{Төс/Русия}}
|Татар исеме                         = Ивантеевка районы
|Чын исем                            = {{lang-ru|Ивантеевский район}}
|Герб                                = Coat of Arms of Ivanteevka rayon (Saratov oblast).png
|Байрак                              = 
|Герб киңлеге                        = 
|Байрак киңлеге                      = 
|Герб тасвирламасы                   = 
|Байрак тасвирламасы                 = 
|Ил                                  = [[Русия]]
|lat_deg =|lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec = 
|region     = 
|type       = 
|уровень    = 
|CoordScale = 
|Гимн                                = 
|Статус                              = [[Район]]
|Регион төре                         =[[Өлкә]]
|Регион                              = [[Сарытау өлкәсе]]
|Башкала                             = [[Ивантеевка (Сарытау өлкәсе)|Ивантеевка]]
|ЭреШәһәрләр                         =  
|Нигезләү                            =
|Юкка чыгу                           = 
|Башлык                              = 
|Башлык исеме                       = Район башлыгы
|Башлык2                             = 
|Башлык исеме2                      = 
|ТЭП                                 = 
|ТЭП елы                            = 
|ТЭП буенча урын                    = 
|Кеше башына ТЭП                    = 
|Кеше башына ТЭП буенча урын        = 
|Тел                                 =
|Телләр                              = 
|Халык саны                          = {{formatnum:{{ ХСР | Ивантеевка районы }}}} кеше
|Халык саны исәбе елы               = 2010
|Халыктан %                         = 
|Халык саны буенча урын             = 
|Халык тыгызлыгы                    =
|Халык тыгызлыгы буенча урын        =
|Милли состав                       = 
|Дини состав                        = 
|Мәйдан                              = 2000
|Мәйданнан %                        = 
|Мәйдан буенча урын                 = 
|Максималь биеклеге                  = 
|Урта биеклеге                       = 
|Минималь биеклеге                   = 
|Киңлек                              = 
|Озынлык                             = 
|Харита                              = Ivanteyevsky district locator map.svg
|Харита зурлыгы                      = 350px
|Административ берәмлек харитасы     = 
|Харита зурлыгы ае                  = 
|Сәгать поясы                         =  MSK ([[UTC+4]])
|Аббревиатура                        = 
|ISO                                 = 
|Телефон коды                        = 
|Почта индекслары                    = 
|Интернет домены                     = 
|Автомобиль номерлар коды            = 64, 164
|Сайт                                =http://ivanteevka.sarmo.ru/ 
|Commons-та төркем                   =
|Искәрмә                             = 
}}
 
'''Ивантеевка районы''' ({{lang-ru|Ивантеевский район}}) — [[Сарытау өлкәсе]] {{comment|составына|составына}} керүче муниципаль район.

Административ үзәк — [[Ивантеевка (Сарытау өлкәсе)|Ивантеевка]] саласы.

== География ==

=== Чиктәшлек ===
{| class=&quot;wikitable&quot;

!
Як
!
Район яки төбәк
|-
|Төньяк
| [[Самар өлкәсе]]
|-
|Көнчыгыш
| [[Перелюб районы]]
|-
|Көньяк
| [[Пугачёв районы]]
|-
|Көнбатыш
| [[Духовницкое районы]]
|}

== Тарих ==
Район 1928 елның 23 июлендә [[Түбән Идел крае]]ның Пугачёв округы эчендә оештырылган. Аның {{comment|составына|составына}} элекке [[Самар губернасы]] Пугачёв өязе Ивантеевка вулысы терриориясе кертелгән. 

1934 елдан — Сарытау крае, 1936 елдан — Сарытау өлкәсе {{comment|составында|составында}}.

[[1964 ел]]да юкка чыгарылган, территориясе [[Пугачёв районы]]на кушылган, әмма [[1967 ел]]да яңадан оештырылган.
== Халык ==
{| class='standard' style='text-align: center;' width=63%
|- class='bright'
! [[1939]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_pop_39_2.php&lt;/ref&gt; !!  [[1959]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg1.php&lt;/ref&gt; !! [[1970]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus70_reg1.php&lt;/ref&gt; !! [[1979]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus79_reg1.php&lt;/ref&gt; !! [[1989]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg1.php&lt;/ref&gt; !! [[2002]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus02_reg1.php&lt;/ref&gt; !! [[2010]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus10_reg1.php&lt;/ref&gt;
|- class='bright'
|22578&lt;ref&gt;шул исәптә махсус контингент — 550 кеше&lt;/ref&gt;
|16337
|15319
|14149
|15972
|16151
|15186
|}

Милли состав (2010): урыслар (87,2%), казакълар (3,9%), әрмәннәр (2%), чуашлар (1,3%), мордва (1,2%).&lt;ref&gt;{{Citation |title=2010 елгы җанисәп алу базасы. |url=http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |access-date=2014-09-12 |archive-date=2015-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150915194436/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Милләтне әйтмәгән кешеләрне исәпләмичә&lt;/ref&gt;
== Административ бүленеш ==
Ивантеевка районы {{comment|составына|составына}} 9 авыл җирлеге керә.

== Шәхесләр ==
* [[Владимир Ермаков]] (1929, Ивантеевка - 1991), хакимият-хуҗалык эшлеклесе, СБКФнең [[Әлмәт]] шәһәр һәм [[Бөгелмә районы|Бөгелмә]] район комитетлары беренче сәркәтибе.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Тышкы сылтамалар ==
* [http://ivanteevka.sarmo.ru/ Рәсми сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210202143146/http://ivanteevka.sarmo.ru/ |date=2021-02-02 }}
{{ Ивантеевка районы }}
{{Сарытау өлкәсе}}

[[Төркем:Ивантеевка районы|*]]


{{Sarat-obl-geo-stub}}</text>
      <sha1>4m1ce2raw8ry8vg607lj87tt6x4dqnb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Казаков мәчете</title>
    <ns>0</ns>
    <id>159985</id>
    <revision>
      <id>6001251</id>
      <parentid>3815619</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T11:56:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>6001251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2526" sha1="f9q0nr93u41iofyifwkk7i7uyvxkeju" xml:space="preserve">{{УК}}
&lt;small&gt;{{мәгънәләр|Казаков}}&lt;/small&gt;
'''Казаков мәчете''' ({{lang-ru|Казаковская мечеть}}; ''Уникенче җәмигъ мәчете'') — [[Казан]] шәһәренең [[Иске бистә (Казан)|Иске татар бистәсендә]] урнашкан булган таш мәчет. [[1876 ел]]да сәүдәгәр [[Мөхәммәтҗан Казаков]] акчасына төзелә. [[1975 ел]]да җимерелгән. Архитекторы билгесез. Мәчет [[Кәрим Тинчурин урамы (Казан)|Кәрим Тинчурин]] һәм [[Татарстан урамы (Казан)|Татарстан]] урамнары киселешендә урнашкан булган.

== Архитектурасы ==
Мәчет бер катлы ике бүлмәле сигезпочмаклы манаралы кирпеч бинадан гыйбарәт була.

== Мәчет тарихы ==
[[1874]]-[[1875 ел]]ларда сәүдәгәр Мөхәммәтҗан Аитовка хакимият мәчет салырга рөхсәт бирә һәм ул шушы ният белән иске мөселман зираты җирендә буш урын сатып ала. 1875-[[1876]] елларда сәүдәгәр Мөхәммәт Казаков хисабына таш мәчет төзелә. 1975 елда Татарстан урамын төзү белән бәйле рәвештә горисполком карары белән мәчет архитектура һәйкәле исемлегеннән төшерелә һәм җимерелә.

== Сылтамалар ==
* [http://www.e-vid.ru/index-m-192-p-63-article-8598.htm Казаков мәчетенең кыска гомере / Р. Салихов // Время и деньги. — 20.01.2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220701023445/https://e-vid.ru/index-m-192-p-63-article-8598.htm |date=2022-07-01 }}
* [http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg:/numbers/2004_2/07/07_1/ Казаковлар / С. Губайдуллин // Гасырлар авазы — Эхо веков. — 2004. — № 2.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191031210122/http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg%3A%2Fnumbers%2F2004_2%2F07%2F07_1%2F |date=2019-10-31 }}

{{Казан мәчетләре}}
[[Төркем:Россиянең тарихи мәчетләре]]</text>
      <sha1>f9q0nr93u41iofyifwkk7i7uyvxkeju</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Солтанов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>160388</id>
    <revision>
      <id>6001165</id>
      <parentid>4412874</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T14:04:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>өстәмә</comment>
      <origin>6001165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3294" sha1="bv1wmi4k55ldz5ebguwel6fln3fher0" xml:space="preserve">'''Солтанов''' ― фамилия.
''[[Татар]]ча [[Википедия]]дә бу фамилия кулланылган түбәндәге мәкаләләр бар:''

* [[Байрак Солтанов]] (1933), [[Уфа дәүләт нефть техника университеты|УДНТУ]] профессоры.
* [[Габдулла Солтанов]] - үзешчән җырчы, курайчы, ''[[Салават Юлаев премиясе]] ([[1992]]), БР халык артисты ([[1996]]).''
* [[Закир Солтанов]] (1923―1983) - Советлар берлеге Каһарманы.
* [[Зәйни Солтанов]] (1892―1952) - РСФСР атказанган артисты (''Сәйяр төркеме; [[Камал театры]]'').
* '''[[Зөфәр Солтанов]]''':
** [[Зөфәр  Солтанов (1927)|Зөфәр  Солтанов]] (1927―2012), Дүртөйле татар халык театры җитәкчесе.
** [[Зөфәр  Солтанов (1942)|Зөфәр  Солтанов]] (1942―?), Мөслим районы колхоз рәисе.
* [[Җиһат Солтанов]] - язучы, БР атказанган мәдәният хезмәткәре ([[1993]]).
* [[Мансур Солтанов]] (1875―1919), флейтачы, фольклорчы, Сарытау консерваториясе укытучысы.
* [[Рафаил Солтанов]] (1946―1974), [[милли көрәш|көрәш]] буенча РСФСР чемпионы, РСФСР спорт мастеры (1974).
* [[Рәшит Солтанов]] (1898―1940 елдан соң), ТАССР Югары мәхкәмәсе рәисе (1925-1927).
* [[Ринат Солтанов]] (1954—2021), фәлсәфә фәннәре докторы, профессор. II чакырылыш РФ Дәүләт Думасы депутаты.
* [[Уткир Солтанов]] (1939—2015), [[Үзбәкстан]]  премьер-министры (1995―2003).
* [[Хәйретдин Солтан|Хәйретдин Солтанов]] (''Хәйретдин Солтан''; 1956), үзбәк язучысы, дәүләт эшлеклесе.
* [[Һидаят Солтанов]] (1915―2009), Татарстанның халык артисты (''[[Камал театры]]'').
* '''[[Шамил Солтанов]]'''
** [[Шамил Солтанов (1952)|Шамил Заһит улы Солтанов]] (1952―2022), Россия сәясәтчесе.
** [[Шамил Солтанов (1974)|Шамил Хәниф улы Солтанов]] (1974), техник фәннәр докторы (''[[Уфа]]'').
----
;Солтанова
* [[Галия Солтанова]] (1937―2024), җырчы. Башкортстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (1993) һәм халык артисты (2011).
* [[Луиза Солтанова]] (1944), [[ТАССР халык артисты]] (''[[Әлмәт театры]]'').
* [[Розалия Таҗиева| Розалия Солтанова (Таҗиева)]] (1954), [[ТР атказанган ветеринария табибы]] (2009).
{{күп мәгънәле|Солтанов}}
[[Төркем:Шәхесләр]][[Төркем:Фамилияләр]]</text>
      <sha1>bv1wmi4k55ldz5ebguwel6fln3fher0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркем:Үзбәкстан ССР халык язучылары</title>
    <ns>14</ns>
    <id>170281</id>
    <revision>
      <id>6001170</id>
      <parentid>2073281</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T14:17:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>төркем өстәү</comment>
      <origin>6001170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="280" sha1="s2mtge567b3p2iqn67ghz2zzdj8jrpx" xml:space="preserve">{{commonscat|Үзбәкстан ССР халык язучылары}}
[[Төркем:Үзбәкстан ССРның мактаулы исемнәре]]
[[Төркем:Үзбәкстан язучылары]]
[[Төркем:Үзбәкстанның халык язучылары]]</text>
      <sha1>s2mtge567b3p2iqn67ghz2zzdj8jrpx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Измаил Фирдәүс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>171165</id>
    <revision>
      <id>6001231</id>
      <parentid>3542059</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T07:04:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>6001231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10604" sha1="6qg690c5h79bwhkqs6wrdy6tdrrtb1k" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем = Измаил Фирдәүс
| рәсем = 
| рәсем_зурлыгы = 250px
| alt = &lt;!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--&gt;
| рәсем язуы = 
| тулы исем = Измаил Керим улы Керимҗанов 
| һөнәр = укытучы, сәясәтче
| туу датасы = 02.12.1888
| туу җире = {{туу җире|Акмәсҗит|Акмәчеттә}}
| гражданлык = {{байраклаштыру|Россия империясе}}→&lt;br/&gt;{{байраклаштыру|РСФСР}}→&lt;br/&gt; {{байраклаштыру|ССРБ}} 
| милләт = [[Кырым татарлары|кырымтатар]]
| үлем датасы = 27.10.1937
| үлем җире  = {{үлем җире|Карелия|Карелиядә}}, [[Сандармох]]
| әти = 
| әни =
| ир = 
| хатын =
| балалар =
| бүләк һәм премияләр = 
| сайт =
| башка мәгълүмат = 
}}
'''Измаил Фирдәүс''' (''фирка псевдонимы, чын исеме'' Измаил (''вариант'': Исмаил&lt;ref name=&quot;Некрополь сайтында&quot;&gt;{{Cite web |url=http://nekropole.info/ru/Ismail-Firdevs-1889 |title=Некрополь сайтында |accessdate=2015-10-10 |archivedate=2016-03-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160314092959/https://nekropole.info/ru/Ismail-Firdevs-1889 }}&lt;/ref&gt;) Керим улы Керимҗанов, Измаил Керим улы Фирдәүс ({{lang-crh|İsmail Kerim oğlu Kerimcanov, Исмаил Керим огълу Керимджанов}}, ''[[1888 ел]]ның [[2 декабрь|2 декабре]], [[Акмәсҗит]] — [[1937 ел]]ның [[27 октябрь|27 октябре]], [[Карелия]], [[Сандармох]]'') — кырымтатар сәясәтчесе, Таврида җөмһүриятенең чит ил эшләре халык комиссары, [[Татарстан АССР]] мәгариф халык комиссары урынбасары, [[Кырым АССР]] юстиция халык комиссары. [[Мирсәет Солтангалиев]] тарафдары. [[КПСС|РКП (б)]] әгъзасы (''[[1917 ел]]дан'').

== Тәрҗемәи хәле ==
[[Файл:И.Фирдәүс.jpg|300px|thumb|right|[[Мирсәет Солтангалиев|М. Солтангалиев]] (''{{comment|с|сулда}}''), аның хатыны Ф. Ерзина, Измаил Фирдәүс (''{{comment|у|уңда}}'')]]
[[1888 ел]]ның [[2 декабрь|2 декабренда]] [[Акмәсҗит]]тә туган. [[1906 ел]]да Акмәсҗиттә [[укытучы]]лар семинариясен тәмамлаган. Аннары Акмәсҗиттә рөшдия мәктәбендә, [[Ялта]]ның Аутко бистәсендә халык укытучысы булып эшләгән. Киләчәктә әдәбият һәм [[Кырым]] [[тарих]]ы өлкәсендә фәнни эшчәнлек турында хыялланган егет белемен күтәрү өстендә эшли, [[рус теле|рус]], [[француз теле|француз]],  [[алман теле|алман]], [[төрек теле|төрек]] телләрен үзләштерә, [[Италия|итальян]] һәм латин телләрендәге текстларны йөгерек укый. Югары белем алу теләге белән, Лазарев тере телләр институтына керү имтиханына әзерләнә. Ләкин бу хыялы тормышка ашмый. [[1913 ел]]да, сәяси түгәрәктәге эшчәнлеге өчен, 4 елга  [[Алушта]]дан сөрелә, [[укытучы]]лык эшен алып бару хокукыннан мәхрүм ителә.

== Беренче бөтендөнья сугышы ==
Сугыш елларында авырлык белән эшкә урнаша: башта фәнни станциядә, аннары [[Таврия губернасы]]ның крестьяннар белән эшләү бүлегендә эшли, [[Акмәсҗит]]тә крестьяннар өчен җир банкы хезмәткәре вазифаларын башкара.

== Октябрь инкыйлабы ==
[[1917 ел]]ның [[июль|июленнән]] [[КПСС|большевиклар фиркасе]] әгъзасы. [[1918 ел]]да [[Кырым]]да [[РСФСР|шуралар хакимиятен]] урнаштыруда катнаша, инкыйлаб комитетына (ревком) сайлана, [[татар]]лар арасындагы контрреволюциягә каршы көрәш буенча комиссар булып тора.

[[Кырым|Таврида республикасы]] төзелгәч, аның халык комиссарлары шурасында чит ил һәм милли эшләр өчен җавап бирә.

== Мәскәүдә ==
[[Кырым]]да шуралар хакимияте бетерелгәч, [[Мәскәү]]гә Эчке Россия мөселманнары эше буенча үзәк комиссариатка эшкә күчә, [[Мирсәет Солтангалиев]], [[Мулланур Вахитов]]ның иң якын көрәштәшенә әйләнә. Комиссариатта аңа әсир [[төрек]]ләр белән эшләү дә тапшырыла. [[Мостафа Сөбхи]] белән [[Төркия]] коммунистлар фиркасе төзи. [[Әстерхан]]да бераз эшләп ала.

== Казанда ==
[[1919 ел]]ның [[март]]ында [[Казан]]га килә. Биредә 2 нче [[ислам|мөселман]] пехота командалык курсларын оештыруда катнаша, аның комиссары итеп билгеләнә. Көнчыгыш фронтында һәм [[Урта Азия|Төркистанда]] хәрәкәт итүче [[татар]] бригадаларын тулыландырып тору өчен гаскәрләр әзерли. [[ТАССР]] төзелгәч, мәгариф халык комиссары урынбасары итеп билгеләнә, ләкин тиздән аны [[Мәскәү]]гә чакыртып алалар.

== Кырымда ==
[[Кырым]]да [[1919 ел]]ның [[апрель|апрелендә]] шуралар хакимияте торгызылгач, И. Фирдәүсне Кырым җөмһүриятенең вакытлы эшче-крестьян хөкүмәтенең мәгариф министры итеп билгелиләр. Бер үк вакытта аңа республикада хәрби уку йортлары төзү бурычы куела.
[[1922 ел]]да [[Кырым]]ның хокук халык комиссары һәм баш прокуроры итеп билгеләнә. Кырымтатар коммунистлары Кырымны тулы канлы кырымтатар дәүләте итеп кору теләге белән яшиләр, әлеге мәсьәләдә «Милли Фирка» фиркасе белән хезмәттәшлек итәләр&lt;ref&gt;[http://www.milli-firka.org/content/DBAFKKAB Нариман Ибадуллаев (Кизләү) мәкаләсендә]&lt;/ref&gt;.

== Солтангалиев эше ==
[[1923 ел]]ның [[июнь|июнендә]] булган 4 нче милли киңәшмәдә [[Мирсәет Солтангалиев|М. Солтангалиевнең]] шуралар хакимиятенә каршы эш-хәрәкәтләрен инкарь итәргә батырчылык иткән И. Фирдәүсне [[Иосиф Сталин|Сталин]] гаепләп чыга. Киңәшмәдән соң Сталин фикерләренә каршы сөйләүче эшлеклеләрне эштән азат итү һәм сәяси дискредитацияләү башлана. И. Фирдәүс [[Мәскәү]]дәге бер оешмага өченче дәрәҗәдәге постка ([[РСФСР]] авыл хуҗалыгы банкы инспекторы) билгеләнә, [[1927 ел]]да [[Тифлис]]ка, [[Кавказ|Кавказ арты]] эшче-крестьян контроль комиссиясе инспекторы итеп  җибәрелә, аннан соң [[Ростов]] халык мәгарифе бүлеге инспекторы вазифаларын башкара.

== Сәяси золым корбаны ==
[[1929 ел]]ның [[август]]ында «[[«Солтангалиевчеләрнең Мәскәү үзәге» эше|Солтангалиевнең фиркагә һәм инкыйлабка каршы оешмасында]] катнашучы» буларак, кулга алына, фиркадән чыгарыла. [[1929 ел]]ның  [[декабрь|декабрендә]] Соловкига сөргенгә җибәрелә. [[1930 ел]]да атарга хөкем ителә, аны 10 ел сөргенгә алмаштыралар. [[1937 ел]]ның  [[27 октябрь|27 октябрендә]] «өчлек» хөкеме белән [[Карелия]]дә, [[Сандармох]]та атып үтерелә &lt;ref name=&quot;Некрополь сайтында&quot;/&gt;. [[1989 ел]]да аклана.

== Чыганаклар ==
# Хаклык аклаган исемнәр. Казан: [[Татарстан китап нәшрияты|ТКН]], 1991.ISBN 5-298-00652-3
# Озенбашлы А. Къырым Фаджиасы.  Симферополь, 1997.

== Сылтамалар ==
* [http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg:/numbers/2005_1/04/04_5/   И. Таһиров. Измаил Фирдевс. Гасырлар авазы, 2015, № 1.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305075313/http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg%3A%2Fnumbers%2F2005_1%2F04%2F04_5%2F |date=2016-03-05 }}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

{{DEFAULTSORT:Фирдәүс, Измаил}}
[[Төркем:Укытучылар]]
[[Төркем:Татар сәясәтчеләре]]
[[Төркем:Сталин репрессияләре корбаннары]]
[[Төркем:Халык комиссарлары]]
[[Төркем:Кырым татарлары]]</text>
      <sha1>6qg690c5h79bwhkqs6wrdy6tdrrtb1k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ибраһим Галиев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>171312</id>
    <revision>
      <id>6001228</id>
      <parentid>5840064</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T05:55:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>6001228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10012" sha1="bsetnvejw68kltb4o5zhoq7n7ew45x0" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем = Ибраһим Галиев
| рәсем = И.Ш.Галиев.jpg
| рәсем_зурлыгы = 200px
| alt = &lt;!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--&gt;
| рәсем язуы = И.Ш. Галиев (''1896-1938'')
| тулы исем = Ибраһим Шакир улы Галиев
| һөнәр = хәрби, сәясәтче
| туу датасы = 09.11.1896
| туу җире = [[Вятка губернасы]] {{туу җире|Алабуга өязе|Менделеевск районында}} [[Менделеевск|Бондюг]] заводы бистәсе 
| гражданлык = {{байраклаштыру|Россия империясе}}→&lt;br/&gt;{{байраклаштыру|РСФСР|1918}}→&lt;br/&gt; {{байраклаштыру|ССРБ}} 
| милләт = [[татар]]
| үлем датасы = 10.05.1938
| үлем җире = [[Казан]]
| әти = 
| әни =
| ир = 
| хатын =
| балалар =
| бүләк һәм премияләр = 
| сайт =
| башка мәгълүмат = 
}}
{{Фш|Галиев}}
'''Ибраһим Галиев''', Ибраһим Шакир улы Галиев (''[[1896]] — [[1938]]'') — хәрби, сәясәтче, 1 нче аерым Идел буе татар укчы бригадасы (''Татбригада'') 3 нче полк батальоны хәрби комиссары, [[КПСС|РСДРП (б)]] әгъзасы (''[[1917 ел]]ның [[сентябрь|сентябреннән]]'').

== Тәрҗемәи хәле ==
[[1896 ел]]ның [[9 ноябрь|9 ноябренда]] [[Вятка губернасы]] [[Алабуга өязе]] [[Менделеевск|Бондюг]] (''хәзерге'' [[Менделеевск]]) химия заводы бистәсендә эшче гаиләсендә туган. Гаиләсе [[Казан]]га күчеп килгәч, укытучылар мәктәбендә укый, ләкин тәмамларга туры килми. 16 яшендә заводка эшкә керә. [[1915 ел]]да [[әрме|хәрби хезмәткә]] алына, Төньяк-көнбатыш фронтта сугыша.

== Октябрь инкыйлабы ==
51 нче дивизиянең мөселманнар комитеты рәисе итеп сайлана. [[1918 ел]]ның [[гыйнвар]]-[[февраль|февралендә]] [[Казан]]да II Бөтенроссия мөселман хәрби корылтаенда катнаша. [[1919 ел]]ның [[апрель|апреленнән]] [[Кызыл Армия]]дә – Үзәк мөселман хәрби коллегиясе инструкторы, 1 нче аерым Идел буе татар укчы бригадасының (''Татбригада'') 3 нче полк батальоны хәрби комиссары.

== Ватандашлар сугышы ==
[[1919 ел]]ның [[декабрь|декабрендә]] [[Урал]] фронтында атаман Дутовның ак [[казаклар]]ы һөҗүмен кире кайтаруда катнаша. Дутов ягында сугышучы [[Алаш автономиясе]] [[казакъ]]лары белән сөйләшүләр алып барып, [[Алаш-Урда|алашурдалыларны]] [[РСФСР|Шуралар]] ягына күчерүгә ирешә, [[казакъ]] гаскәриләре 3 нче [[татар]] полкына кушылалар.

[[1920 ел]] башында 1 нче аерым Идел буе татар укчы бригадасы (''Татбригада'') [[Фәрганә]]гә килеп җитә. [[Үзбәк теле|Җирле халыкның телен]], гореф-гадәтләрен белгән И. Галиев җирле хакимиятләргә [[РСФСР|Шуралар хакимияте]] урнаштыруда ярдәм итә.
 
[[1920 ел]]ның [[август]]ында [[Бохара]] [[кирмән]]ен алуда катнаша. Бохара халык шуралар җөмһүрияте хәрби нәзарәтенең сәяси идарәсе башлыгы ярдәмчесе итеп билгеләнә. Фәрганәгә кайткач, Фәрганә өлкәсе гаскәрләре сәяси бүлеге башлыгы урынбасары була.

[[1922 ел]]ның [[30 декабрь|30 декабрендә]] [[Мәскәү]]дә Шураларның I Бөтенсоюз корылтаенда [[Кызыл армия|кызыл гаскәриләр]] делегат итеп сайлаган 2 нче аерым [[Төркистан]] атлы бригадасы сәяси бүлеге башлыгы И. Галиев тә катнаша.

[[Армия|Хәрби хезмәттән]] бушатылгач, [[КПСС|РКП (б)]] [[Пермь округы|Пермь округ]] комитеты каршындагы [[татар]]-[[башкорт]] бюросы сәркатибе булып эшли.

== ТАССР төзелү ==
[[Казан]]да ОГПУның Татбүлегендә Көнчыгыш бүлекчәсе башлыгы, [[КПСС|ВКП (б)]] [[Киров районы (Казан)|Берләшкән бистә]] район комитетында бүлек мөдире, [[ТАССР]] ҮБК әгъзасы вазифаларын башкара. [[1926 ел]]дан хуҗалык эшенә күчерелә.

== «Солтангалиев эше» ==
«''[[СССР|Шуралар берлегенә]] каршы фетнә оештырырга омтылучы''» ярлыгы тагылган [[Мирсәет Солтангалиев|М.Х. Солтангалиев]] һәм башка коммунистларның инкыйлабка каршы булуларына ышана. [[1929 ел]]ның [[октябрь|октябренда]] [[КПСС|ВКП (б)]] [[Казан]]ның [[Идел буе районы (Казан)|Түбән шәһәр]] райкомы пленумында [[ТАССР]] [[КПСС|фирка]] органнарын  «солтангалиевчелек»кә карата килешүчәнлек мөнәсәбәтендә торган өчен бик нык тәнкыйтьләп чыгыш ясый.

== [[Сталин репрессияләре|Репрессия]] ==
[[1932 ел]]ның [[декабрь|декабрендә]] кулга алына. [[1933 ел]]ның [[гыйнвар]]ында [[КПСС|ВКП (б)]] өлкә контроль комиссиясе тарафыннан, «''[[КПСС|фирка]] һәм [[СССР|шуралар хакимиятенә]] каршы эш алып барган троцкичыл инкыйлабка каршы төркем''» (А. Нугаев, И. Галиев, И. Бурнашев, А. Шакиров, М. Сәгыйдуллин) әгъзасы буларак, [[КПСС|фиркадән]] чыгарыла. [[1933 ел]]ның [[10 апрель|10 апрелендә]] ОГПУ каршындагы махсус утырыш тарафыннан 10 елга төзәтү-хезмәт лагерена җибәрелергә хөкем ителә. Срок 3 елга калдырыла&lt;ref&gt;[http://rosgenea.ru/?alf=4&amp;page=4&amp;serchcatal=%C3%E0%EB%E5%E5%E2&amp;radiobutton=4 Генеалогия үзәге]{{Deadlink|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. [[1937 ел]]ның [[июль|июлендә]] азат ителә, «Татсоюзтранс» ширкәтендә келәт мөдире булып тора. «Авиатөзелеш» ширкәте идарәсендә рәис урынбасары&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://nekropole.info/ru/Ibragim-Galeev-1896 |title=«Некрополь» сайтында |accessdate=2015-10-20 |archivedate=2016-03-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160314033919/https://nekropole.info/ru/Ibragim-Galeev-1896 }}&lt;/ref&gt;.
[[1937 ел]]ның [[22 декабрь|22 декабрендә]] яңадан кулга алына. [[1938 ел]]ның [[10 май|10 маенда]] [[СССР|ССРБ]] югары суды коллегиясе тарафыннан «''[[СССР|Шуралар хакимиятен]] юк итүне үзенең максаты итеп куйган буржуаз-милләтче, Шураларга каршы троцкичыл оешмада катнашучы''» буларак атарга хөкем ителә&lt;ref&gt;[http://lists.memo.ru/d8/f27.htm Сәяси корбаннар исемлеге]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. [[1958 ел]]да аклана.

== Моны да карагыз ==
* [[Казанның канлы май 1938 корбаннары]]
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Чыганаклар ==
# Татарский энциклопедический словарь. Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 1998.
# Возвращенные имена. Документальные очерки. Казань, 1990
# Хаклык аклаган исемнәр. [[Казан]]: [[Татарстан китап нәшрияты|ТКН]], 1991. ISBN 5-298-00652-3
# Г.Р. Кәримова. К вопросу о реализации суверенных прав ТАССР (20-е годы ХХ века). [[Казан]], «''Ученые записки КФУ''», том 153, кн.3, 2011.

== Сылтамалар ==
* [http://www.millattashlar.ru/index.php/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%B5%D0%B2_%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC_%D0%A8%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87   И.Ш. Галиев «Милләттәшләр» сайтында]

{{DEFAULTSORT:Галиев, Ибраһим}}
[[Төркем:Сәяси репрессия корбаннары]]
[[Төркем:Татар сәясәтчеләре]]</text>
      <sha1>bsetnvejw68kltb4o5zhoq7n7ew45x0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гыйлемдар Баембәтов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>171370</id>
    <revision>
      <id>6001200</id>
      <parentid>5987377</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T21:07:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>6001200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10544" sha1="iaqsbzv82e66slkv9pvwwhho3de86ou" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем = Гыйлемдар Баембәтов
| рәсем = Г.С.Баембәтов.jpg
| рәсем_зурлыгы = 200px
| alt = &lt;!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--&gt;
| рәсем язуы = Г.С. Баембәтов (''1886-1933'')
| тулы исем = Гыйлемдар Солтан улы Баембәтов
| һөнәр = сәясәтче
| туу датасы = 1886
| туу җире = [[Уфа губернасы]] {{туу җире|Бәләбәй өязе|Чакмагыш районында}} [[Чакмагыш]] [[авыл]]ы
| гражданлык = 
| милләт = [[татар]]
| үлем датасы = 21.08.1933
| үлем җире = [[Мәскәү]]
| әти = 
| әни =
| ир = 
| хатын =[[Зөһрә Баембәтова]]
| балалар =
| бүләк һәм премияләр = 
| сайт =
| башка мәгълүмат = 
}}{{Фш|Баембәтов}}
'''Гыйлемдар Баембәтов''', Гыйлемдар Солтан улы Баембәтов ({{lang-ru|Гилемдар Султанович Баембитов}}, [[1886]]―[[1933]]) — сәясәтче, 3 инкыйлабта катнашучы, журналист, [[татар теле]]ндәге матбугатны оештыручы, [[Уфа губернасы]] халык комиссары (''[[1917]]'').
Сул эсерлар фиркасе (''[[1905]]-[[1918]]'')&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://socialist.memo.ru/lists/bio/l3.htm |title=Россия социалистлары һәм анархистлары исемлеге |accessdate=2015-10-26 |archivedate=2016-12-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161203172915/http://socialist.memo.ru/lists/bio/l3.htm }}&lt;/ref&gt;, [[КПСС|РКП (б)]] әгъзасы (''[[1918]]-[[1930]]'').

== Тәрҗемәи хәле ==
[[1886 ел]]да [[Уфа губернасы]] [[Бәләбәй өязе]] (''хәзерге'' БР [[Чакмагыш районы]]) [[Чакмагыш]] [[авыл]]ында земский фельдшер [[гаилә]]сендә туган. [[Авыл]] [[мәдрәсә]]сен тәмамлагач, [[Казан]]га килеп, [[Казан Татар укытучылар мәктәбе|Татар укытучылар мәктәбенә]] укырга керә. Сәяси түгәрәкләрдә катнашкан өчен аны әлеге мәктәптән куалар.

== Инкыйлабларда ==
==== Беренче инкыйлаб ====
* [[1905]]-[[1907 ел]]ларда [[Казан]]да, [[Уфа]]да, [[Самар]]да, [[Петербург]]та яшерен төстә яшәп, «''террорчылык актларында, экспроприацияләрдә катнаша''»&lt;ref&gt;Хаклык аклаган исемнәр, 15 нче биттә&lt;/ref&gt;.
* [[1905 ел]]ның [[октябрь]]-[[ноябрь|ноябрендә]] гектограф ысулы белән басылган беренче яшерен татарча [[Хөррият (газета)|«''Хөррият''»]] [[газета]]сын чыгаруда катнаша.
* [[1906 ел]]ның [[6 апрель|6 апрелендә]] [[Казан]]да кулга алына. Иреккә чыккач, [[1907 ел]]да [[Уфа]]да беренче яшерен татар типографиясен оештыра&lt;ref&gt;{{Citation |title=Уфа автоном хәрәкәте сайтында |url=http://inufa.org/content/view/40/ |access-date=2015-10-26 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304223322/http://inufa.org/content/view/40/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;.
* [[1909 ел]]ның [[август]]ында 3 елга [[:ru:Вологодская губерния|Вологда губернасы]]на сөрәләр. Г. Баембәтов аннан [[1910 ел]]да кача.

==== Февраль инкыйлабы ====
[[1917 ел]]ның [[март]]ында [[Галимҗан Ибраһимов|Г. Ибраһимов]] башлангычы белән [[Уфа]]да чыга башлаган [[Ирек (гәҗит, Уфа)|«''Ирек''»]] [[газета]]сында хезмәт куя. [[Авыл халкы (газета)|«''Авыл халкы''»]] [[газета]]сының мөхәррире була. [[Көрәш (газета)|«''Көрәш''»]] [[газета]]сын чыгаруда катнаша. [[Уфа губернасы|Уфа губерна]] шурасы әгъзасы. [[1917 ел]]ның [[2 декабрь|2 декабрендә]]  [[Уфа губернасы|Уфа губерна]] корылтаенда мөселман эшләре буенча халык комиссары итеп сайлана.

==== Октябрь инкыйлабы ====
[[Файл:Представители_фракции_«тупракчылар»_(территориалисты)_в_Миллэт_Меджлиси._Уфа,_1917.webp|мини|Миллат Мәжлесенең кайбер депутатлары һем Мәжлес эшендә катнашучылар. Уфа, 1917 ел.]]
[[РСФСР|Шуралар хакимияте]] гадәттән тыш чаралар үткәргәндә, комиссар Г. Баембитов инкыйлабка каршы оешмалар дип саналган «[[Милли Идарә]]», «[[Хәрби Шура]]»ны бетерүдә турыдан-туры катнаша.

[[ЭККА Көнчыгыш фронты|Көнчыгыш фронтта]] хәрәкәт итүче [[5-нче армия (ЭККА)|5 нче армиянең]] сәяси бүлегенең мөселманнар бүлекчәсе белән җитәкчелек итә, татар гаскәриләре өчен  [[Кызыл яу (газета)|«''Кызыл яу''»]] фронт [[газета]]сын оештыра. Үзе дә мәкаләләр яза.

== ТАССР төзелү ==
[[Үзәк мөселман хәрби коллегиясе]]н җитәкли, [[1920]]-[[1921 ел]]ларда хәрби-сәяси курсларның башлыгы була.
[[Владимир Ленин|В.И. Ленин]] әсәрләрен [[татар теле|татар]]чага тәрҗемә итү һәм бастырып чыгару өчен төзелгән мөхәрририяттә хезмәт куя.

== Иҗаты ==
[[Татар теле]]ндә «''Сәяси икътисад''», «''Тарихи материализм''» дәреслекләре яза. Әдәби иҗат белән дә шөгыльләнә: [[Казан]]да һәм [[Мәскәү]]дә «''Асылган''», «''Патша төшерәләр''» пьесалары басылып чыга. [[:ru:Войнич, Этель Лилиан|Э. Войнич]]ның «''Кигәвен''» романын [[татар теле|татар]]чага тәрҗемә итә.

== Урта Азиядә ==
[[1923]]-[[1924 ел]]ларда [[Урта Азия]]гә эшкә җибәрелә.  [[Бохара Халык Совет Җөмһүрияте|Бохара халык шуралар җөмһүрияте]] ҮБК һәм Бохара мәгариф нәзарәте коллегиясендә әгъза, һөнәри берлекләрнең Бөтенбохара шурасы мәдәният бүлеге мөдире һәм «''Касәбә сәхифәси''» ({{lang-tt|Хезмәт сәхифәсе}}) газетасы мөхәррире була.

== Яңавылда ==
[[КПСС|Коммунистлар фиркасенең]] «''Авылга йөз белән !''» лозунгысын тормышка ашыруда катнашып, [[КПСС|ВКП (б)]] [[Яңавыл]] волость  комитеты сәркатибе булып эшли. [[1930 ел]]да, сәламәтлеге какшау сәбәпле, пенсиягә чыга һәм [[Мәскәү]]дә яши.

== [[сталин репрессияләре|Репрессия]] ==
[[Файл:Г.С.Баембәтов 1.jpg|200px|thumb|right|Төрмәдә төшкән фотосурәте]]
[[1932 ел]]ның [[21 декабрь|21 декабрендә]] кулга алына. [[1933 ел]]ның [[28 май|28 маенда]] [[ТАССР]] ОГПУ коллегиясе тарафыннан «''сул эсерларның „Крестьян иттифагы” фиркасен яклау''»да гаепләнеп, үлем җәзасына хөкем ителә. [[1933 ел]]ның [[21 август]]ында [[Мәскәү]]дә атып үтерелә&lt;ref&gt;[http://nekropole.info/ru/Gilemdar-Baimbetov Некрополь сайтында]{{Deadlink|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. [[1989 ел]]да аклана.
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Чыганаклар ==
# Татарский энциклопедический словарь. — Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 1998.
# Татарская энциклопедия. Казань, Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 2002-14
# Возвращенные имена. Документальные очерки. – Казань, 1990
# Хаклык аклаган исемнәр. Казан: [[Татарстан китап нәшрияты|ТКН]], 1991. ISBN 5-298-00652-3
# Г.Р. Кәримова. К вопросу о реализации суверенных прав ТАССР (20-е годы ХХ века). Казан, Ученые записки КФУ, том 153, кн.3, 2011.

== Сылтамалар ==
* [http://www.millattashlar.ru/index.php/%D0%91%D0%B0%D0%B8%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%93%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D1%83%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 Г.С. Баембәтов «Милләттәшләр» сайтында]
* [http://lists.memo.ru/index2.htm  ССРБда сәяси золым корбаннары исемлеге] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180201051650/http://www.lists.memo.ru/index2.htm |date=2018-02-01 }}

{{DEFAULTSORT:Баембәтов, Гыйлемдар}}
[[Төркем:Сталин репрессияләре корбаннары]]
[[Төркем:Татар журналистлары]]
[[Төркем:Халык комиссарлары]]
[[Төркем:Мөхәррирләр]]
[[Төркем:Тәрҗемәчеләр]]</text>
      <sha1>iaqsbzv82e66slkv9pvwwhho3de86ou</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ирек Мөхәммәтов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196645</id>
    <revision>
      <id>6001238</id>
      <parentid>4077247</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T09:44:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>6001238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7662" sha1="iuejosrzduuq53y8iep9fbj2rirs1ix" xml:space="preserve">{{Шәхес}}
{{Башка мәгънәләр|төр=фамилия|Мөхәммәтов}}
'''Ирек Мөхәммәтев''' (Ирек Җәүдәт улы Мөхәммәтев (Мөхәммәдов), {{ТД}}, {{ТУ}} — {{ҮД}}, {{ҮУ}}) — СССР һәм Бөекбритания балет әртисе, педагог һәм хореограф, РСФСРның атказанган әртисе (1985).
== Биографиясе ==
[[1965 ел]]да, биш яшендә, [[Казан]]ның Ленин районы Пионерлар йортының хореография түгәрәгендә шөгыльләнә башлый. Ирекнең әти-әнисе аның хореография белән шөгыльләнүен һәрвакыт теләгән&lt;ref name=&quot;Истории&quot;&gt;[http://history-kazan.ru/2010/11/%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BA-%D0%BC%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2-%C2%AB%D0%B2%D0%BE-%D0%BC%D0%BD%D0%B5-%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%8C-%D0%B4%D0%B2%D0%B5-%D0%BA%D1%83/ Ирек Мухамедов: Во мне слились две культуры – татарская и русская] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110821042450/http://history-kazan.ru/2010/11/%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BA-%D0%BC%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2-%C2%AB%D0%B2%D0%BE-%D0%BC%D0%BD%D0%B5-%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%8C-%D0%B4%D0%B2%D0%B5-%D0%BA%D1%83/ |date=2011-08-21 }} // Казанские истории, ноябрь 2010.&lt;/ref&gt;. [[1978 ел]]да педагог Александр Прокофьев классы буенча Мәскәү хореография училищесын тәмамлый, шуннан соң «Мәскәү классик балеты» ансамбленә артист итеп кабул ителә.

[[1981 ел]]да [[Мәскәү]]дә Халыкара балет артистлары конкурсының Гран-при һәм Алтын медален яулый, шуннан соң Зур театрга чакырыла. Артист конкурста катнашучылардан 1 турдан башлап аерылып тора, 3 турда ул «Дон-Кихот» балетыннан па-де-де башкара.

Мөхәммәтов 9 ел дәвамында [[Зур театр]]ның премьеры булган. Аның репертуарында Григоровичның «Иван Грозный», «Мәхәббәт турында риваять», «Лебединое озеро», «Ромео һәм Джульетта» балетларында төп ир-ат партияләре, «Дон Кихот», «Жизель» һәм «Раймонда» классик спектакльләре була. Григорович артистның башкару сәләтенә исәпләп,  Борис партиясен «Алтын гасыр» балетында куя.

[[1990 ел]]да [[Бөекбритания]]гә күчеп килә һәм Король балеты труппасына керә. Кеннет Макмиллан һәм Фредерик Аштон спектакльләрендә биегән. Махсус аның өчен Макмиллан «Иуда агачы» спектаклен булдырган, ул аның соңгы балеты.

[[2003 ел]]да [[Лондон]] балалар балеты өчен тулы метражлы «Принц һәм хәерче» спектаклен куя, анда бер рольләрнең берсен кызы башкара&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.e-vid.ru/index-m-192-p-63-article-9096.htm |title=''Татьяна Мамаева''. Вечно второй // «Время и Деньги», ноябрь 2005. |accessdate=2021-03-08 |archivedate=2015-07-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150704183754/http://www.e-vid.ru/index-m-192-p-63-article-9096.htm }}&lt;/ref&gt;. 2004-2005 елларда Король балетында, Инглиз Милли балетында, Шотланд балетында һәм Бордо балетында педагог һәм чакырылган репетитор, шулай ук Инглиз Милли балеты мәктәбенең чакырылган педагогы була. 2005 елдан Элмхерст бию мәктәбендә даими педагог була.

[[2007 ел]]да [[Афина]] операсының балет труппасы җитәкчесе&lt;ref&gt;[http://www.greek.ru/news/events/28593/ ''Татьяна Кузнецова''. Ирек Мухамедов побудет греком] // «Коммерсантъ», 2007.&lt;/ref&gt;.

== Шәхси тормышы ==
Ирек Мөхәммәдовның беренче хатыны - Зур театр балеты солисты Людмила Кудрявцева&lt;ref&gt;[http://www.mk.ru/editions/daily/article/2004/09/28/103957-skromnyiy-malchik.html ''Виктория Сапрыкина''. Скромный мальчик // «[[Московский комсомолец]]» № 1293, 21 сентября 2001.]&lt;/ref&gt;. Аның ике баласы бар: кызы Александра һәм улы Максим.
== Хөрмәтләү һәм бүләкләре ==
* 1981 - Гран-при һәм Мәскәүдә Халыкара балет артистлары конкурсының алтын медале
* 1985 - РСФСРның атказанган артисты
* 1988 - Ханс Кристиан Андерсен премиясе, иң яхшы биюче буларак
* 1996 - &quot;Бенуа танца&quot; призы, Мистер Вайс (&quot;Вордли Вайс&quot; Твайлы Тарп, Король балеты) роле өчен
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Чыганаклар ==
* [http://history-kazan.ru/1981/08/%D0%BD%D0%B5-%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B0-%D0%B0-%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D0%BE-%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%8C%D0%BA%D0%B0-%D0%BA-%D0%BD%D0%B5%D0%B9-2/ Не вершина, а только ступенька к ней. Наш земляк Ирек МУХАМЕДОВ получил Гран-при IV Международного конкурса артистов балета, проходившего в Москве. // Казанские истории, 18 августа, 1981]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недоступная ссылка|date=Октябрь 2018 |bot=InternetArchiveBot }}
* [http://izvestia.ru/news/315904 ''Светлана Наборщикова''. Хореограф Ирек Мухамедов: «Все лучшее из России перешло на Запад, все худшее с Запада - в Россию» // [[Известия (газета)|Известия]], от 2 августа 2006 года.]
* [http://www.trud.ru/article/21-06-2003/58299_irek_muxamedov_pust_menja_zapomnjat_printsem.html Ирек Мухамедов: пусть меня запомнят принцем // [[Труд (газета)|Труд]], № 112, июнь, 2003 год.]
* [http://kommersant.ru/doc/178465 Ирек Мухамедов: зная, что выжил здесь, я знаю, что могу выжить в любом месте // [[Коммерсантъ]], № 079 от 29 мая 1997 года.]
* [http://news.bbc.co.uk/hi/russian/entertainment/newsid_3001000/3001874.stm Ирек Мухамедов: я всегда танцую с душой // интервью [[BBC]], 2003 год]

{{Tatar 4.0-2021}}

[[Төркем:Татар артистлары]]</text>
      <sha1>iuejosrzduuq53y8iep9fbj2rirs1ix</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Түләпбиргән Каепбиргәнов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200185</id>
    <revision>
      <id>6001169</id>
      <parentid>4247412</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T14:11:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>төркем өстәү</comment>
      <origin>6001169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="949" sha1="gykpi9y39jx6v0szwagya75hh8cktsa" xml:space="preserve">{{Шәхес}}'''Түләпбиргән Каепбиргәнов''' ({{lang-kaa|Tólepbergen Qayıpbergenov, Төлепберген Қайыпбергенов}}, {{ТД}}, {{ТУ}} — {{ҮД}}, {{ҮУ}}) — каракалпак телендә иҗат иткән язучы, гәҗит мөхәррире, СССР дәүләт премиясе лауреаты (1986), Үзбәкстан Каһарманы (2003), Каракалпак дәүләт нәшрияты директоры (1962-1965), Каракалпакстан язучылар берлеге рәисе (1980-2010). Яр Чаллы шәһәренең шәрәфле ватандашы.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Моны да карагыз ==
{{Татарстанның шәрәфле ватандашлары}}
[[Төркем:Үзбәкстанның халык язучылары]]</text>
      <sha1>gykpi9y39jx6v0szwagya75hh8cktsa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аягүз</title>
    <ns>0</ns>
    <id>202451</id>
    <revision>
      <id>6001216</id>
      <parentid>5970363</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T03:43:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8347" sha1="oymslckxqrbq5abg2hvv7g2gzle8z7m" xml:space="preserve">{{ТП-Казакъстан
| АТОК = 633420100
}}
'''Аягүз''' ({{lang-kk|Аягөз}}) — [[Казакъстан]]ның көнчыгышында урнашкан шәһәр&lt;ref&gt;{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-02-09 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;. 2022 елның 8 июненнән ― яңа оештырылган [[Абай өлкәсе]] Аягүз районының [[административ үзәк|административ үзәге]].

== Климаты ==
Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.&lt;ref&gt;Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.&lt;/ref&gt;

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}

2021 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 42351 кеше яши&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 елда Казакъстан Республикасында халык санын алу нәтиҗәләре. Астана. 2011. 1 том.]&lt;/ref&gt;, шул исәптән:
[[казакълар]] — 95,45 %,
башка халыклар — 4,55 %&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kz/national/2021/#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2C%20%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B Этнослар, торак пунктлар һәм яшь буенча Казахстан Республикасы халкының саны.]&lt;/ref&gt;.

== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q2391391. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны
|-
| data-sort-value=&quot;1802&quot; | 1802
| ''[[:d:Q12541020|Дулат Бабатайұлы]]''
| 
| [[шагыйрь]]
| 
| data-sort-value=&quot;1874&quot; | 1874
| Аягүз
|-
| data-sort-value=&quot;1846&quot; | 1846-11-30
| [[Корбангали Хәлиди]]
| [[мәдрәсә]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''&lt;br/&gt;[[шагыйрь]]
| 
| data-sort-value=&quot;1913&quot; | 1913
| ''[[:d:Q648696|Чәүчәк]]''
|-
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-01-09
| ''[[:d:Q4164532|Vitaly Dolgov]]''
| 
| ''[[:d:Q12800682|саксофонист]]''&lt;br/&gt;[[композитор]]
| 
| data-sort-value=&quot;2007&quot; | 2007-06-30
| [[Рига]]
|-
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-04-30
| ''[[:d:Q60827314|Оразалы Сұлтан Шәріпұлы]]''
| ''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]''
| ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''&lt;br/&gt;[[Jurnalist|журналист]]
| 
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-08-22
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-11-07
| ''[[:d:Q20482778|Марат Жахитов]]''
| ''[[:d:Q4208096|Kazakh National Agrarian Research University]]''
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q141108986|sambo coach]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-08-15
| ''[[:d:Q18634289|Maschoet Koelikbaevitsj Doeysembaev]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1998&quot; | 1998
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-01-28
| ''[[:d:Q56223885|Arbi Wagapow]]''
| [[Чечен дәүләт университеты|Әхмәт хаҗи Әбделхәмид улы Кадыйров исемендәге Чечен дәүләт университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]''
| [[язучы]]
| [[Чечен дәүләт университеты|Әхмәт хаҗи Әбделхәмид улы Кадыйров исемендәге Чечен дәүләт университеты]]
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-12-16
| ''[[:d:Q4531522|Jusoep Moetoesjevitsj Elmoerzaev]]''
| 
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-06-08
| ''[[:d:Q1026606|Урыс-Мартан районы]]''
|-
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-01-16
| ''[[:d:Q12564485|Талғат Советбекұлы Донақов]]''
| ''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]''
| ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-10-17
| [[Толкын Зәбирова]]
| [[Казакъ милли консерваториясе]]
| [[җырчы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-03-27
| ''[[:d:Q17403063|Nurlan Koizhaiganov]]''
| 
| ''[[:d:Q12369333|көрәшче]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-11-17
| ''[[:d:Q15728896|Rinat Zaiytov]]''
| 
| [[укытучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-04-11
| ''[[:d:Q140290410|Әлия Нұрмұхаметқызы Макеева]]''
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-08-04
| ''[[:d:Q29053383|Mirzhan Zhaxylykov]]''
| 
| ''[[:d:Q11338576|боксчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-05-24
| ''[[:d:Q19930165|Doszhan Kartikov]]''
| 
| ''[[:d:Q12369333|көрәшче]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-07-28
| ''[[:d:Q133523221|Әділет Серікұлы Қасымханов]]''
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-07-09
| [[Тәмирлан Ерланов]]
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-07-29
| ''[[:d:Q56308772|Meiirim Nursultanov]]''
| 
| ''[[:d:Q11338576|боксчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994-10-17
| ''[[:d:Q110721782|Birjan Orazov]]''
| 
| ''[[:d:Q18515558|мини-футбулчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21057452|beach soccer player]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-07-25
| ''[[:d:Q135105401|Batyrkhan Toleugali]]''
| 
| ''[[:d:Q13382533|taekwondo athlete]]''
| 
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}


== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Чыганаклар ==
* «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9.

== Әдәбият ==
* Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с.
* Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3.

[[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]]
[[Төркем:Абай өлкәсе‎ торак пунктлары]]
{{Kazakhstan-geo-stub}}</text>
      <sha1>oymslckxqrbq5abg2hvv7g2gzle8z7m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Миңзифа Әхмәтшина</title>
    <ns>0</ns>
    <id>220428</id>
    <revision>
      <id>6001171</id>
      <parentid>5752268</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T14:39:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Бүләкләре, мактаулы исемнәре */ өстәмә</comment>
      <origin>6001171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5221" sha1="get71al72gupn16bbjd7h9kp4624dox" xml:space="preserve">{{Шәхес}}{{Фш|Әхмәтшин}}
'''Миңзифа Хәйретдин кызы Әхмәтшина''' — татар шагыйрәсе, [[Татарстан язучылар берлеге|ТР Язучылар берлеге]] әгъзасы (2010)&lt;ref&gt;{{Citation |title=архив күчермәсе |url=https://kitap.tatar.ru/ru/site/42317029/pages/Ahmetchina/ |access-date=2019-05-07 |archive-date=2019-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507202457/https://kitap.tatar.ru/ru/site/42317029/pages/Ahmetchina/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;, [[Рафаил Төхфәтуллин премиясе|Рафаил Төхфәтуллин]] һәм [[Саҗидә Сөләйманова премиясе|Саҗидә Сөләйманова (2013, 2023)]], Кояш Тимбикова премияләре иясе (2017).&lt;ref name=&quot;minzifa.wixsite.com&quot;&gt;https://minzifa.wixsite.com/minzifa-akhmetshina/about_her&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://chistopol.tatarstan.ru/rus/index.htm/news/389574.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190507202449/http://chistopol.tatarstan.ru/rus/index.htm/news/389574.htm |date=2019-05-07 }}&lt;/ref&gt;. С.Сөләйманова исемендәге «Кызыл каурыйлар» әдәби берләшмәсе җитәкчесе (2009). Бүгенге көндә [[Әлмәт язучылар оешмасы|Әлмәт Югары нефть мәктәбе (ВШН)да &quot;Әдәби кунакханә&quot;не җитәкли]]. [[Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре]] (2017).

== Тәрҗемәи хәле ==
1955 нче елның 10 нчы июнендә Чистай районы [[Татар Сарсазы (Чистай районы)|Татар Сарсазы]] авылында туган. Аның беренче шигырьләре «Чистай хәбәрләре» газетасында басыла. 2001 нче елда Миңзифа Әхмәтшинаның «Мәхәббәт дастаны» дигән беренче китабы дөнья күрә. Анда аның шигырьләреннән тыш, ноталары белән җырлары да басылган. 8 китап авторы.

== Танылуы ==
Танылган эстрада җырчылары [[Хәния Фәрхи]], [[Искәндәр Биктаһиров]], [[Илназ Гарипов]], [[Руслан Кираметдинов]], [[Сәгыйть Гыйбашев]]лар аның җырларын халыкка ирештерделәр.

== Иҗаты ==
«Мәхәббәт дастаны», «Күңелем канаты», «Сары яулык», «И, хатын-кыз!», «Яшәгән, ди, кәбестә», «Табылдык», «Иңнәремдә ак җилкән», «Шәүлегән» исемле җыентыклар.&lt;ref name=&quot;minzifa.wixsite.com&quot;/&gt;

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* 2011 ― [[Рафаил Төхфәтуллин премиясе]] «Күңелем канаты» китабы өчен
* 2013 ― [[Саҗидә Сөләйманова премиясе]] ― «Сары яулык» китабы өчен кызыксындыру премиясе
* 2017 ― Кояш Тимбикова исемендәге әдәби премия ― «Яшәгән ди кәбестә» китабы өчен
* 2017 ― Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре
* 2023 ― [[Саҗидә Сөләйманова премиясе]] ― «Иңнәремдә ак җилкән» шигырьләр җыентыгы өчен&lt;ref&gt;[https://tatar-inform.tatar/news/milli-kitapxanada-saida-solaimanova-isemendage-adabi-premiyalarne-tapsyracaklar-5877226  Милли китапханәдә Саҗидә Сөләйманова исемендәге әдәби премияләрне тапшырачаклар.] [[Татар-информ]], 4.10.2023&lt;/ref&gt;
* 2025 — Бөтендөнья татар конгрессының Халыкара Берлеге медале.
* 2026 — «Габдулла Тукай – 140 ел» истәлек медале — ''татар әдәбиятын үстерүгә, пропагандалауга керткән зур өлеше, иҗади хезмәтләре, Татарстан Язучылар берлеге үткәргән чараларда актив һәм нәтиҗәле катнашуы өчен''&lt;ref&gt;[https://intertat.tatar/news/adip-malikovka-105-el-almatne-milli-sahar-itep-saklap-kaluy-gayat-zur-kazanys-5880440   Әдип Маликовка 105 ел: «Әлмәтне милли шәһәр итеп саклап калуы - гаять зур казаныш».] [[Интертат]], 16.08.2026&lt;/ref&gt;

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Чыганаклар ==

== Тышкы сылтамалар ==

{{rq|cat|wikify|check|iwiki|image}}{{чыганаклар юк}}

[[Төркем:Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәрләре]]
[[Төркем:Рафаил Төхфәтуллин премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:Саҗидә Сөләйманова премиясе лауреатлары]]</text>
      <sha1>get71al72gupn16bbjd7h9kp4624dox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Йолдыз Миңнуллина</title>
    <ns>0</ns>
    <id>234213</id>
    <revision>
      <id>6001246</id>
      <parentid>5509910</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T11:12:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>6001246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6603" sha1="9m0xr5w1eoyk6gm9v7wge7mclf9z7qd" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем = ''Йолдыз Миңнуллина'' 
| рәсем = Йолдыз Миңнуллина.jpg
| рәсем_зурлыгы =
| alt = &lt;!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--&gt;
| рәсем язуы =
| тулы исем = Йолдыз Фәрваз кызы Миңнуллина
| һөнәр = язучы, журналист
| туу датасы = 6.04.1985
| туу җире = {{туу җире|Казан|Казанда}}, [[ТАССР]], [[РСФСР]], [[СССР]]
 | үлем датасы = 
| үлем җире = 
| әти = 
| әни =
| ир = 
| хатын =
| балалар =
| бүләк һәм премияләр = «Яңа татар пьесасы-2007» премиясе&lt;br/&gt; {{Тантана}} (2022)&lt;br/&gt;Һади Такташ исемендәге премия (2026).
| сайт =
| башка мәгълүмат = 
}}
{{фш|Миңнуллина}}
'''Йолдыз Миңнуллина''' (''Йолдыз Фәрваз кызы Миңнуллина'') — [[XXI гасыр]] [[Татар теле|татар]] шагыйрәсе, журналист. «Калеб» иҗади берлеге лидерларының берсе. «Яңа татар прозасы» конкурсын оештыручы. «Яңа татар пьесасы-2007», [[«Тантана» премиясе|«Тантана»]] (''[[2022 ел|2022]]''), Һади Такташ исемендәге (2026) премияләр лауреаты. [[ТР Язучылар берлеге]] әгъзасы.

== Биографиясе ==
Татарстан Республикасы Казан шәһәрендә туа. Татар гимназиясен тәмамлый. [[Казан дәүләт университеты]]ның механика-математика факультетына укырга керә. Әдәбиятка булган мәхәббәте [[КФУ]]ның [[татфак|татар филологиясе факультеты]]на алып килә. Аны тәмамлагач, [[Мәскәү]]дә [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты|Әдәбият институтында]] укый. 

2002 елдан  [[Ялкын (журнал)|«Ялкын» журналында]] эшли башлый. 2011 елдан алып 2016 елга кадәр [[Ялкын (журнал)|журналның]] баш редакторы була.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Йолдыз Миннуллина покинула пост главного редактора журнала «Ялкын». |url=https://realnoevremya.ru/news/51033/amp |access-date=2020-04-06 |archive-date=2020-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406161023/https://realnoevremya.ru/news/51033/amp |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

== Иҗаты ==
2011 елда [[Татарстан китап нәшрияты]]нда «Күк тирмәсе» дигән бердәнбер&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://sntat.ru/news/culture/16-09-2018/yoldyz-minnullina-ya-ne-posledniy-tatarskiy-poet-posle-nas-idet-novoe-pokolenie-5642331 |title=Йолдыз Миннуллина: «Я не последний татарский поэт, после нас идет новое поколение». |accessdate=2020-04-06 |archivedate=2020-04-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200406161025/https://sntat.ru/news/culture/16-09-2018/yoldyz-minnullina-ya-ne-posledniy-tatarskiy-poet-posle-nas-idet-novoe-pokolenie-5642331 }}&lt;/ref&gt; шигырьләр җыентыгын бастыра.

«Зөһрә» ([[Кариев театры]]), «Мергасовский», «Төшке ялдан соң» спектакльләре авторы.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://sntat.ru/news/culture/15-05-2019/yoldyz-minnullina-probuet-sebya-v-roli-populyarizatora-tatarskih-poetov-a-timur-bekmambetov-sledit-za-etim-5647512 |title=Йолдыз Миннуллина пробует себя в роли популяризатора татарских поэтов, а Тимур Бекмамбетов следит за этим. |accessdate=2020-04-06 |archivedate=2020-04-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200406161023/https://sntat.ru/news/culture/15-05-2019/yoldyz-minnullina-probuet-sebya-v-roli-populyarizatora-tatarskih-poetov-a-timur-bekmambetov-sledit-za-etim-5647512 }}&lt;/ref&gt;

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* 2007 ― «Яңа татар пьесасы-2007» премиясе
* 2022 ― [[«Тантана» премиясе]] ― «Сезон уңышлары өчен» ({{lang-ru|За достижения в сезоне}}) номинациясендә&lt;ref&gt;[https://mincult.tatarstan.ru/index.htm/news/2069278.htm Объявлены победители театральной премии Министерства культуры РТ «Тантана».] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220329100420/https://mincult.tatarstan.ru/index.htm/news/2069278.htm |date=2022-03-29 }} Министерство культуры Республики Татарстан, 28.03.2022&lt;/ref&gt;
* [[2026 ел|2026]] ― [[Һади Такташ исемендәге премия]]&lt;ref&gt;''Рузилә Мөхәммәтова''. [https://intertat.tatar/news/rkail-zaidulla-premiyase-bulmau-premiya-alu-ocen-dalil-tugel-minem-aninen-da-premiyase-yuk-5877979  Ркаил Зәйдулла: «Премиясе булмау премия алу өчен дәлил түгел. Минем әнинең дә премиясе юк».] [[Интертат]], 31.01.2026&lt;/ref&gt;
== Китаплары ==
* Күк тирмәсе : шигырьләр / Йолдыз Миңнуллина. - Казан : Татарстан китап нәшрияты, 2011. - 46, [1] с. : ил.; 17 см.; ISBN 978-5-298-02049-7.
* Йолдыз Миңнуллина. // Ак юл. Яшь язучылар иҗаты (''төзүчеләр'' [[Ркаил Зәйдулла]], [[Вакыйф Нуриев]]). Казан, 2012, 7-19нчы бит. ISBN 978-5-4428-0003-6
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
[[Төркем:Татар шагыйрьләре]]
[[Төркем:Татар журналистлары]]
[[Төркем:Казан дәүләт университетын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:«Тантана» премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:Әдәбият институтын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Һади Такташ премиясе лауреатлары]]</text>
      <sha1>9m0xr5w1eoyk6gm9v7wge7mclf9z7qd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иннополис (махсус икътисади зона)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>389755</id>
    <revision>
      <id>6001235</id>
      <parentid>4403178</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T09:15:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>6001235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34304" sha1="84ao5q5wb2mfzzh81avzdhatmg5dltu" xml:space="preserve">{{Компания
 |исем                     = &quot;Иннополис&quot; (&quot;Иннополис&quot; ТИТ МИЗ)
 |логотип                  = Technopark in Innopolis (2).jpg
 |тип                      = техник һәм инновацион типтагы махсус икътисади зона
 |нигезләнгән              = 2012
 |урнашуы                  = [[Югары Ослан районы|Югары Ослан]], [[Лаеш районы|Лаеш]] районнары [[Татарстан]]
 |мәйдан                   = 311 га
 |сайт                     = https://sezinnopolis.ru/
|хуҗа=[[Татарстан Республикасы Икътисад министрлыгы]]}}
'''«Иннопо́лис»''' МИЗ — [[Татарстан|Татарстан Республикасында]] [[Иннополис|шул ук исемдәге шәһәр]] территориясендә техник һәм инновацион типтагы [[махсус икътисади зона]] (МИЗ). Ул [[Русия Хөкүмәте|Россия Хөкүмәте]] карары белән 2012 елның 1 ноябрендә төбәктә инвестицияләр җәлеп итү һәм [[Мәгълүмат технологияләре|IT-технологияләрне]] үстерү өчен төзелгән. МИЗ резидентларга һәм партнерларга салым һәм таможня ташламалары, страховка взнослары һәм башка өстенлекләр бирү хокукын тәкъдим итә{{Sfn|c=82—86|Юсупов, Сагдиева|2015}}.

МИЗ мәйданчыкларының гомуми мәйданы 311 гектар, алар Татарстанның [[Югары Ослан районы|Югары Ослан]] һәм [[Лаеш районы|Лаеш]] муниципаль районнарында урнашкан. 2020 елга 109 компания «Иннополис» МИЗ резиденты статусына ия, 26 сы партнер, 50 — [[Башларга|стартап]] статусын алган&lt;ref name=&quot;cnews&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cnews.ru/news/line/2020-11-30_v_oez_innopolis_razrabotayut|title=В ОЭЗ «Иннополис» разработают систему беспилотного движения в метро и единую платформу для зарядки электромобилей|date=2020-11-30|publisher=C-News|accessdate=2020-12-08}}&lt;/ref&gt;. «Иннополис» МИЗда эшли торган компанияләр 3,8 мең эш урыны булдырган һәм якынча 27 миллиард сум акча керткән&lt;ref name=&quot;ria&quot;&gt;{{Cite web|url=https://ria.ru/20201130/metro-1587017518.html|title=В Татарстане разработчики беспилотного метро пришли в ОЭЗ|date=2020-11-30|publisher=РИА Новости|accessdate=2020-12-08}}&lt;/ref&gt;.

== Булдыру тарихы ==

=== МИЗ принцибы ===
Махсус икътисади зоналар (МИЗ) — [[Federativ däwlät|федерация]] кысаларында махсус юридик статуска һәм резидентлары өчен җиңеллекле икътисади шартларга ия булган территорияләр. Алар турыдан-туры инвестицияләр җәлеп итү, [[Эшмәкәрлек|эшкуарлыкның]] тизрәк үсеше һәм төбәк үсеше өчен төзелә. Инвесторларга таможня һәм аренда стимуллары, салым җиңеллекләре, махсус инфраструктура һәм башка мөмкинлекләр бирелә. Чит ил резидентлары бизнес һәм инвестицияләр өчен гадиләштерелгән шартлар ала. 2020 елга Россиядә 33 МИЗ бар, шуларның җидесе — техник һәм инновацион төрдә. [[Русия Федерациясе икътисади үсеш министрлыгы|Россия Федерациясенең Икътисади үсеш министрлыгы]] хәбәр иткәнчә[[Русия Федерациясе икътисади үсеш министрлыгы|,]] соңгылары '''«'''фәнни-техник продуктлар ясау һәм сату, аларны сәнәгать куллануына китерү өчен инновацион эшчәнлек» үсешенә ярдәм итә&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.economy.gov.ru/material/directions/regionalnoe_razvitie/instrumenty_razvitiya_territoriy/osobye_ekonomicheskie_zony/oez_tehniko_vnedrencheskogo_tipa/|title=ОЭЗ технико-внедренческого типа|publisher=Министерство экономического развития РФ|accessdate=2020-10-30}}&lt;/ref&gt;. Технологик-инновацион типтагы МИЗлар, гадәттә, фәнни-тикшеренү үзәкләрендә урнашкан һәм инновацион бизнесны үстерә&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.russez.ru/oez/innovation/|title=Технологический тип ОЭЗ|publisher=Россия. Особые Экономические Зоны|accessdate=2020-10-30|archivedate=2019-01-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190128082912/http://www.russez.ru/oez/innovation/}}&lt;/ref&gt;.

=== Иннополис ===
2012 елның 1 ноябрендә [[Русия Хөкүмәте|Россия Хөкүмәте]] Татарстанның [[Югары Ослан районы|Югары Ослан]] һәм [[Лаеш районы|Лаеш]] районнарында гомуми мәйданы 311 гектар булган '''«'''Иннополис» инновацион МИЗ булдыру турындагы 1131 нче карар кабул иткән&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rg.ru/2012/11/07/oez-dok.html|title=Постановление Правительства Российской Федерации от 1 ноября 2012 г. N 1131 г. Москва &quot;О создании на территориях Верхнеуслонского и Лаишевского муниципальных районов Республики Татарстан особой экономической зоны технико-внедренческого типа&quot;|author=Дмитрий Медведев|date=2012-11-07|publisher=Российская газета|accessdate=2020-10-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;main&quot;&gt;{{Cite web|url=https://innopolis.com/business/sez-innopolis/|title=ОЭЗ “Иннополис”|publisher=Innopolis. Официальный сайт|accessdate=2020-10-30|archivedate=2020-10-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201028050611/https://innopolis.com/business/sez-innopolis/}}&lt;/ref&gt;. Иннополистагы МИЗ Россиядә бишенче технология һәм инновацион зона, Татарстанда — [[Алабуга (махсус икътисади зона)|'''«'''Алабуга» МИЗдан]] соң икенче махсус икътисади зона булган&lt;ref name=&quot;kommersant&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc-y/2058279|title=Программисты взяли Казань. В Татарии создана особая экономическая зона &quot;Иннополис&quot; для IT-компаний|author=Кирилл Антонов|date=2012-11-02|publisher=Коммерсант|accessdate=2020-10-30}}&lt;/ref&gt;. 2017 ел азагында якынча 32 миллиард сумлык ике МИЗ акцияләре дә бушлай куллану өчен Татарстан Республикасына күчерелгән&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.business-gazeta.ru/news/369618|title=Татарстану передали 100% акций ОЭЗ «Иннополис» и «Алабуга» на 32 млрд рублей|date=2018-01-16|publisher=«БИЗНЕС Online»|accessdate=2020-10-30}}&lt;/ref&gt;  2019 елда Иннополис территориясе республиканың дәүләт идарәсен цифрлы нигездә үстерү министрлыгы карамагыннан төбәкнең икътисад министры контроленә күчерелгән, бу — хөкүмәт әйтүенчә, '''«'''үсеш институтларының тизләнешенә» ярдәм итәр. '''«'''[[Онлайн бизнес|Бизнес Онлайн]]» Казан басмасы билгеләгәнчә, практикада '''«'''Иннополис» МИЗ җитәкчелеге һәм аның генераль директоры Ренат Халимов икътисади зона өчен җаваплы. Аеруча мөһим карарлар [[Татарстан Республикасы Президенты|Республика]] [[Рөстәм Миңнеханов|Президенты Рөстәм Миңнеханов]] җитәкчелегендәге Директорлар советы тарафыннан карала&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.business-gazeta.ru/article/443610|title=Новая гавань Иннополиса: Шайхутдинов и Хайруллин оформили развод?|author=Наталья Голобурдова, Линар Фархутдинов, Ксения Соколова, Алексей Лучников, Максим Кирилов|date=2019-10-23|publisher=«БИЗНЕС Online»|accessdate=2020-10-30}}&lt;/ref&gt;.

== Икътисад ==

=== Салым режимы һәм ташламалар ===
'''«'''Иннополис» МИЗ [[Казан]] [[Иннополис|иярчен шәһәренең]] бизнес эшчәнлеге үзәге һәм инновацион шәһәрдә IT-эшкуарлык өлкәсенә финанс һәм интеллектуаль ресурсларны җәлеп итү өчен икътисади корал булып эшләнгән{{Sfn|c=82—86|Юсупов, Сагдиева|2015}}. Аның инвесторлары һәм резидентлары төбәк һәм федераль бюджетларга иминият кертемнәре һәм керем салымы, транспорт, милек һәм җир өчен махсус шартлар ала. МИЗ шулай ук махсус таможня режимын күздә тота, ягъни импорт һәм экспорт тарифларсыз. 2020 елның гыйнварыннан резидентлар гадиләштерелгән салым схемасы буенча салым түли торган (IT-индустрия компаниясе) '''«'''керемнәр минус чыгымнар» режимын сайласа гомуми керемнең 1% яки 5% күләмендә салым түләргә мөмкин. Бу шартлар 2023 елга кадәр бирелә. МИЗ җитәкчелеге салым ставкасының кимүе кече һәм урта бизнес (КУБ) проектларына инвестицияләр җәлеп итәр дип саный. 2019 ел ахырыннан Иннополиска 39 яңа стартап күчкән. 10 ел эчендә 100 яңа резидент һәм 380 кече һәм урта бизнесны җәлеп итү планлаштырыла. Моннан тыш 2020 нче елдан җиңеллекле пакет резидентларга [[Хезмәттәшлек|коворкингта]] җиңеллекле урын яки технопаркта үз офис, тору урынын җиңеллекле аренда тәкъдим итә. Иннополис  бизнесны тизләтү бушлай программасын, бушлай мобиль интернетны һәм онлайн күңел ачу хезмәтләренә бер еллык язылу тәкъдим итә.

2012 елның җәендә [[Калифорния (штат)|Калифорниядә]] чит ил белгечләрен һәм инвесторларын җәлеп итү өчен Иннополис МИЗ офисы ачылган Филиал шулай ук Россия эшкуарларына халыкара бизнес инфраструктурасына керергә һәм чит ил белгечләрен гадиләштерелгән схема буенча эшләргә чакырырга булыша&lt;ref name=&quot;kommersant&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/2014673|title=Кремниевая долина по-татарски|author=Кирилл Антонов|date=2012-08-30|publisher=Коммерсант|accessdate=2020-10-30}}&lt;/ref&gt;. 2020 елда Иннополиста 37 илдән студентлар һәм укытучылар яши&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sntat.ru/news/business/20-08-2020/innopolis-stal-novoy-tochkoy-razvitiya-rossii-shayhutdinov-o-rezidentah-bespilotnikah-i-pandemii-5764721|title=«Иннополис стал новой точкой развития России»: Шайхутдинов о резидентах, беспилотниках и пандемии|author=Екатерина Ларионова|date=2020-08-20|publisher=События|accessdate=2020-11-03|archivedate=2020-08-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200822202900/https://sntat.ru/news/business/20-08-2020/innopolis-stal-novoy-tochkoy-razvitiya-rossii-shayhutdinov-o-rezidentah-bespilotnikah-i-pandemii-5764721}}&lt;/ref&gt;.

2020 елның августында Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов һәм Россия почтасының генераль директоры [[Максим Акимов]] чикара интернет сәүдәсе өчен Россиянең беренче борд зонасын Иннополиста булдыру турында килешүгә кул куйган. Ноябрь аена компания яңа таможня складын төзергә һәм Ауропа белән Азия арасында халыкара почта транспортын тизләтү өчен '''«'''үзәк» булдырырга уйлый&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rt.rbc.ru/tatarstan/freenews/5f438f9c9a7947b39b21cb51|title=В Иннополисе подписали соглашение о создании первой в РФ бондовой зоны|date=2020-08-24|publisher=РБК|accessdate=2020-10-30}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://trt-tv.ru/news/pochta-rossii-otkroet-v-innopolise-pervuyu-v-strane-bondovuyu-zonu/|title=Почта России» откроет в Иннополисе первую в стране бондовую зону|date=2020-08-24|publisher=Россия. Татарстан|accessdate=2030-10-30}}&lt;/ref&gt;.

=== Резидентлар һәм партнерлар ===
2020 елга 109 компаниядә резидент статусы бар, тагын 26 сы — '''«'''Иннополис» МИЗ партнерлары&lt;ref name=&quot;cnews&quot;/&gt;. Алар арасында Acronis, Cognitive Technologies, Schneider Electric, MTS, [[Яндекс|Yandex]], Gazprom Neft, Alfa-Bank, [[Сбербанк|Sberbank]], Tinkoff Bank, [[Магнит (кибет челтәре)|Magnit IT Lab]] һәм башкалар бар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://economy.gov.ru/material/news/oez_innopolis_sostavila_katalog_uspeshnyh_it_kompaniy_.html|title=ОЭЗ «Иннополис» составила каталог успешных ИТ-компаний|date=2019-12-19|publisher=Министерство экономического развития РФ|accessdate=2020-10-30|archivedate=2020-08-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200810181141/https://www.economy.gov.ru/material/news/oez_innopolis_sostavila_katalog_uspeshnyh_it_kompaniy_.html}}&lt;/ref&gt;. Докладлар буенча резидентлар һәм партнерлар Иннополиста 3,8 меңнәнән артык эш урыны булдырган&lt;ref name=&quot;ria&quot;/&gt;. 2020 елның ноябрендә 9 компания яңа резидентлар һәм '''«'''Иннополис» МИЗ партнерлары булган, алар 250 дән артык эш урыны булдырылыр. Эшләнмәләргә һәм инновацион инфраструктурага игълан ителгән инвестицияләрнең гомуми күләме рекордка әйләнгән һәм 43 миллиард сум тәшкил иткән&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/4593688|title=Новые резиденты ОЭЗ «Иннополис» вложат в проекты 43 млрд рублей|date=2020-11-30|publisher=Коммерсант|accessdate=2020-12-08}}&lt;/ref&gt;.

== Инфраструктура ==
МИЗ республиканың Югары Ослан һәм Лаеш муниципаль районнарында урнашкан ике мәйданнан тора. [[Иннополис]] үзәгендәге төп мәйданчыкның 192 гектар мәйданыда IT-компанияләр офислары һәм лаборатория корылмалары урнашкан. 118 гектарлы икенче мәйданчыгы компанияләр продуктларын җитештерү һәм чыгару өчен бүлеп бирелгән һәм '''[[Казан Халыкара аэропорты|«]]'''[[Казан Халыкара аэропорты|Казан»]] халыкара аэропорты янында урнашкан. МИЗ кысаларында Иннополис мэриясе нигез салган '''«'''IT-белгечләр туплау үзәге» бар, бу — резидентларга базарны бушлай күзәтергә һәм регионда кадрлар тупларга булыша&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hightech.fm/2020/10/16/innopolis-rating|title=ОЭЗ «Иннополис» получила три награды в мировом рейтинге особых экономических зон|date=2020-10-16|publisher=Хайтек|accessdate=2020-12-08}}&lt;/ref&gt;.

Иннополиста җирле үзидарә органнары, резидент-компанияләр хезмәткәрләре өчен әзерләнгән социаль һәм рекреацион инфраструктура бар. 2020 елга шәһәрдә балалар бакчасы, мәктәп, 153 укучы өчен IT-лицей, спорт комплексы, медицина үзәге, почта бүлекләре һәм банклар, супермаркетлар, барлар, кафелар, рестораннар һәм башка объектлар эшен алып бара&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://elitat.ru/vipexpertise/innopolis-budushhaja-it-stolica-rossii/|title=Иннополис - будущая IT-столица России|author=Сергей Подгорнов|date=2017-08-14|publisher=Элита Татарстана|accessdate=2020-11-03|archivedate=2020-02-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200220040635/http://elitat.ru/vipexpertise/innopolis-budushhaja-it-stolica-rossii/}}&lt;/ref&gt;. 2020 елның августында Иннополиста республика президенты Рөстәм Миңнеханов катнашында 2,2 мең квадрат метр мәйданлы ArtSpace ике катлы мәдәни үзәге ачылган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tatar-inform.ru/news/official/24-08-2020/novyy-kulturnyy-tsentr-artspace-otkryli-v-innopolise-s-uchastiem-minnihanova-5765717|title=Новый культурный центр ArtSpace открыли в Иннополисе с участием Минниханова|date=2020-08-24|publisher=Татар-информ|accessdate=2020-11-03}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.business-gazeta.ru/article/451789|title=«Средняя зарплата – под 90 тысяч»: Роман Шайхутдинов о том, как «газанул» Иннополис|author=Ксения Соколова|date=2019-12-26|publisher=«БИЗНЕС Online»|accessdate=2020-11-03}}&lt;/ref&gt;.

МИЗның төп мәгариф проекты — Иннополис Университеты&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hightech.fm/2020/10/28/inno-thirst-university-russia|title=Университет Иннополис стал третьим среди вузов страны по качеству приема абитуриентов|author=Елизавета Приставка|date=2020-10-28|publisher=Хайтек|accessdate=2020-11-03}}&lt;/ref&gt;. Университет IT һәм робототехника буенча 800 дән артык бакалавр, мастер һәм аспирантны укыта. Татарстан Премьер-министры урынбасары [[Роман Шәйхетдинов]] әйтүенчә, университетны тәмамлаучыларның күбесе МИЗда яки университетның үзендә эшли&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sntat.ru/news/business/20-08-2020/innopolis-stal-novoy-tochkoy-razvitiya-rossii-shayhutdinov-o-rezidentah-bespilotnikah-i-pandemii-5764721|title=«Иннополис стал новой точкой развития России»: Шайхутдинов о резидентах, беспилотниках и пандемии|author=Екатерина Ларионова|date=2020-08-20|publisher=События|accessdate=2020-11-03|archivedate=2020-08-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200822202900/https://sntat.ru/news/business/20-08-2020/innopolis-stal-novoy-tochkoy-razvitiya-rossii-shayhutdinov-o-rezidentah-bespilotnikah-i-pandemii-5764721}}&lt;/ref&gt;.

=== Технопарклар ===
МИЗ инфраструктурасы офислары, үсеш үзәкләре һәм конференцияләр заллары булган [[Попов, Александр Степанович|Александр Попов]] исемендәге күп функцияле технопаркны үз эченә ала. 2020 елга гомуми мәйданы 40 мең квадрат метр булган җирдә 1500 дән артык эш урыны бар. Беренче технопарк биналары тыгызлыгы аркасында 2016 елда Иннополис җитәкчелеге икенче мәйдан төзергә булды&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://russiaindustrialpark.ru/tehnopark-innopolis|title=Технопарк Иннополис|date=2013-04-12|publisher=Индустриальные парки и технопарки России|accessdate=2020-10-30}}&lt;/ref&gt;. [[Николай Лобачевский]] исемендәге яңа технопарк өстәмә 1500 эш урыны өчен эшләнгән һәм 2021 елда тәмамланырга тиеш&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mobile.ruscable.ru/news/2020/5/21/V_Innopolise_vozobnovlyaut_stroitelystvo_vtorogo_t/|title=В Иннополисе возобновляют строительство второго технопарка|date=2020-05-21|publisher=RusCable.ru|accessdate=2020-10-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;main&quot;/&gt;.

=== Транспорт ===
Иннополис шәһәре Казаннан 40 км ераклыкта урнашкан һәм аның агломерациясенең бер өлеше була. Иярчен шәһәрнең транспорт өчен ачыклыгы {{Табличка-ru|М|7}} федераль автомагистраленең өлеше булган автомобиль юллары челтәре, елга транспортының якынлыгы ([[Зөя (Яшел Үзән районы)|Зөядә]]) һәм вертолет мәйданчыклары булуы белән тәэмин ителә. Иннополис [[Казан Халыкара аэропорты|Казан халыкара аэропортыннан]] 60 км һәм төп тимер юл вокзалыннан 33 км ераклыкта урнашкан. 2020 ел вакытына Казаннан Иннополиска ике автобус маршруты бар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.avtovokzaly.ru/avtobus/kazan-innopolis|title=Расписание автобусов Казань — Иннополис|date=2020|publisher=Автовокзалы.ру|accessdate=2020-11-03}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.business-gazeta.ru/article/118534|title=Дорога в Иннополис: миллиард за 2 километра|date=2014-11-07|publisher=«БИЗНЕС Online»|accessdate=2020-11-03}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rt.rbc.ru/tatarstan/|title=Дмитрий Медведев и Рустам Минниханов открыли Иннополис|date=2015-06-10|publisher=РБК|accessdate=2020-11-03}}&lt;/ref&gt;.

2018 нче елда Иннополис Ауропада йөртүчесез Яндекс таксиларын җибәргән беренче шәһәр булган. Пассажирларны утырту һәм төшерү өчен биш тестлы пункт төп шәһәр объектлары янында урнашкан: университет, стадион, медицина үзәге, «Зион» торак комплексы һәм технопарк. 2020 елга шәһәрдә көн саен алты йөртүчесез машина йөри, уртача сәяхәт вакыты 7-10 минут ала. 2020 ел августында Татарстан Татарстан Премьер-министры урынбасары Роман Шәйхетдинов Иннополис университеты һәм [[КамАЗ|КАМАЗ]] йөртүчесез авыр йөкле машиналарны эшләтеп җибәрү уртак планнары белән бүлешкән&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://taxi.yandex.ru/blog/bespilotnik-v-innopolise|title=Беспилотник до работы и обратно|date=2018-08-28|publisher=Яндекс.Go|accessdate=2020-11-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;snart&quot;&gt;{{Cite web|url=https://sntat.ru/news/business/20-08-2020/innopolis-stal-novoy-tochkoy-razvitiya-rossii-shayhutdinov-o-rezidentah-bespilotnikah-i-pandemii-5764721|title=«Иннополис стал новой точкой развития России»: Шайхутдинов о резидентах, беспилотниках и пандемии|date=2020-08-20|publisher=События|accessdate=2020-11-03|archivedate=2020-08-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200822202900/https://sntat.ru/news/business/20-08-2020/innopolis-stal-novoy-tochkoy-razvitiya-rossii-shayhutdinov-o-rezidentah-bespilotnikah-i-pandemii-5764721}}&lt;/ref&gt;.

==== Инженерлык инфраструктура ====
Иннополисның җылылык белән тәэмин итүе 32 МВт сыйдырышлы автомат казан белән тәэмин ителә, ул 2015 елда төзелгән. Иннополиста үз су ресурслары булмаганлыктан, су алу [[Идел|Иделдә]] үткәрелә. МИЗда даими су белән тәэмин итү өчен, өч ай эчендә яңа чистарту корылмалары һәм насос станцияләре төзелгән&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://helion-ltd.ru/future-city-technologies/|title=Как устроена инженерная инфраструктура Иннополиса|publisher=Издательский дом Гелион|accessdate=2020-11-03}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://345mz.ru/news/vedetsya-montazh-ochistnyix-sooruzhenij-sbo-2000-dlya-oez-innopolis-v-respublike-tatarstan|title=Ведется монтаж очистных сооружений СБО-2000 для ОЭЗ &quot;Иннополис&quot; в Республике Татарстан|publisher=345 Механический завод|accessdate=2020-11-03|archivedate=2020-11-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201125155735/https://345mz.ru/news/vedetsya-montazh-ochistnyix-sooruzhenij-sbo-2000-dlya-oez-innopolis-v-respublike-tatarstan}}&lt;/ref&gt;. 2013 елның августында Иннополиста 3,29 км озынлыкта газүткәргечнең беренче өлеше төзелә. Ике елдан соң, «Газпром Транзгаз Казан» Казан-Горький газүткәргечнең Иннополиска филиалы төзелешен тәмамлаган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rt.rbc.ru/tatarstan/21/08/2013/55928bd99a794751dc82e737|title=До &quot;Иннополиса&quot; довели газопровод|publisher=РБК|accessdate=2020-11-03}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/2797200|title=«Газпром» подключил Иннополис к газопроводу «Казань-Горький»|publisher=Коммерсант|accessdate=2020-11-03}}&lt;/ref&gt;. 2016 елда [[Мегафон]] МИЗда 10 Гбит/с тизлектәге тоташу тәэмин итә торган җепселле-оптик элемтә оештырган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cnews.ru/news/line/2016-09-09_megafon_podklyuchil_k_skorostnomu_internetu_rezidentov|title=«Мегафон» подключил к скоростному интернету резидентов «Иннополиса»|publisher=Cnews|accessdate=2020-11-03}}&lt;/ref&gt;.

==== Торак ====
Рәсми мәгълүматлар буенча, көн саен 5000 нән артык кеше МИЗда тора, шуларның 3781е монда даими яши. 2019 ел ахырында Иннополисның торак фондында аренда өчен 1572 фатирлы 22 торак йорт булган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://realnoevremya.ru/articles/156347-v-innopolise-rasprodayut-byvshee-arendnoe-zhile|title=Беспилотник до работы и обратно|publisher=Реальное время|accessdate=2020-11-03|archivedate=2020-09-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200923095126/https://realnoevremya.ru/articles/156347-v-innopolise-rasprodayut-byvshee-arendnoe-zhile}}&lt;/ref&gt;. Резидентлар өчен гомуми мәйданы 16 мең квадрат метрдан артык булган 21 таунхаус төзелде. 2017 елда шәһәр хакимияте арендага гына түгел, сату өчен дә коммерцияле торак төзү планнары турында игълан иткән&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.business-gazeta.ru/article/341853|title=Талгат Абдуллин застраивает Иннополис: арендные панельки и «коммерческие» кварталы|publisher=«БИЗНЕС Online»|accessdate=2020-10-30}}&lt;/ref&gt;. 2020 елның мартында дүрт төзү компаниясе Иннополиста коммерция торак һәм шәһәр инфраструктурасына инвестицияләр салырга теләк белдергән&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rt.rbc.ru/tatarstan/11/03/2020/5e68dfca9a79470a8a893dee|title=В Иннополисе появятся гостиничный комплекс и коммерческое жилье|publisher=РБК|accessdate=2020-10-30}}&lt;/ref&gt;.

== Бүләкләр һәм казанышлар ==
2018 нче елда «Иннополис» МИЗ төбәкнең бизнес-экосистемасын үстерү өчен «Социаль мохит» номинациясендә «Махсус икътисади зоналар» дәүләт компаниясеннән премия алган. 2019 һәм 2020 елларда инновацион зона fDi Magazine журналының 2019 елның Global Free Zones of the Year 2019 Awards рейтингы берьюлы берничә номинациясенә кертелгән&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fdiintelligence.com/article/75879|title=fDi’s Global Free Zones of the Year 2019 – the winners|publisher=fDi Intelligence|accessdate=2020-10-30|archivedate=2020-07-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200702111420/https://www.fdiintelligence.com/article/75879}}&lt;/ref&gt;. «Иннополис» МИЗ шулай ук World Free Zones Organization катнашучысы һәм Россиянең Кластерлар һәм технопаркларны үстерү ассоциациясе әгъзасы була&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://rt-online.ru/oez-innopolis-stala-chlenom-assotsiatsii-razvitiya-klasterov-i-tehnoparkov-rossii/|title=ОЭЗ «Иннополис» стала членом Ассоциации развития кластеров и технопарков России|publisher=Газета Республика Татарстан|accessdate=2020-10-30}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tatar-inform.ru/news/business/16-10-2020/oez-innopolis-voshla-v-mezhdunarodnyy-reyting-osobyh-ekonomicheskih-zon-5779340|title=ОЭЗ «Иннополис» вошла в международный рейтинг особых экономических зон|publisher=Татар-Информ|accessdate=2020-10-30}}&lt;/ref&gt;.

== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}

== Әдәбият исемлеге ==

* {{Мәкалә|автор=Юсупов Т. З., Сагдиева Р. Р.|издание=Вопросы современной юриспруденции|год=2015|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/pravovoe-regulirovanie-investitsiy-v-osobye-ekonomicheskie-zony-v-rossii-nalogovye-i-inye-preferentsii-na-primere-respubliki-tatarstan|номер=7—8 (48)|страницы=81—86|башлык=Юсупов, Сагдиева}}

[[Төркем:Иннополис]]
[[Төркем:Татарстан икътисады]]
{{MyTatarstan2020}}
{{Яхшы мәкалә}}</text>
      <sha1>84ao5q5wb2mfzzh81avzdhatmg5dltu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кабыл (авыл)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>404750</id>
    <revision>
      <id>6001250</id>
      <parentid>5528559</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T11:45:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4234" sha1="ifvd5sq0730tyckhf6w8zv5ke7c1x5d" xml:space="preserve">{{Orphan|date=март 2026}}

{{ТП-Казакъстан
| АТОК = 273233300
}}
'''Кабыл''' ({{lang-kk|Қабыл}}) — [[Казакъстан]]ның [[Көнбатыш Казакъстан өлкәсе‎]]ндә урнашкан авыл.&lt;ref&gt;{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-01-01 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==
Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.&lt;ref&gt;Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.&lt;/ref&gt;

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}

2021 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 371 кеше яши&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 елда Казакъстан Республикасында халык санын алу нәтиҗәләре. Астана. 2011. 1 том.]&lt;/ref&gt;, шул исәптән:
[[казакълар]] — 100 %&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kz/national/2021/#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2C%20%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B Этнослар, торак пунктлар һәм яшь буенча Казахстан Республикасы халкының саны.]&lt;/ref&gt;.

== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q13651755. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны

|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Чыганаклар ==
* «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9.

== Әдәбият ==
* Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с.
* Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3.

[[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]]
[[Төркем:Көнбатыш Казакъстан өлкәсе‎ торак пунктлары]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}</text>
      <sha1>ifvd5sq0730tyckhf6w8zv5ke7c1x5d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ататүрк (Синҗан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>507458</id>
    <revision>
      <id>6001178</id>
      <parentid>4859828</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T15:33:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3786" sha1="90rigahi872d0xmt8wyezukkfwbcudv" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=октябрь 2024}}
{{Orphan|date=октябрь 2024}}

{{УК}}

{{мәгънәләр|Ататүрк (мәгънәләр)}}

'''Ататүрк''' ({{lang-tr|Atatürk}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эчке Анатолия бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; Анкара иле Синҗан илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Ататүрк Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 24 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 326 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q97320575. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны

|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &amp;#91;в 35 т.&amp;#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}

[[Төркем:Синҗан илчесе мәхәлләләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия мәхәлләләре]]


{{Turkey-geo-stub}}</text>
      <sha1>90rigahi872d0xmt8wyezukkfwbcudv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баһче (Силифке)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>508207</id>
    <revision>
      <id>6001183</id>
      <parentid>4698536</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T16:52:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3178" sha1="4df2vrr550dbu9dpi46s4phzi76b1wn" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=октябрь 2024}}
{{Orphan|date=октябрь 2024}}

{{УК}}

{{мәгънәләр|Баһче (мәгънәләр)}}

'''Баһче''' ({{lang-tr|Bahçe}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Акдиңгез бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; Мерсин иле Силифке илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
{{Бүлекне тулыландырырга}}

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4843080. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны

|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &amp;#91;в 35 т.&amp;#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}

[[Төркем:Силифке илчесе мәхәлләләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия мәхәлләләре]]


{{Turkey-geo-stub}}</text>
      <sha1>4df2vrr550dbu9dpi46s4phzi76b1wn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Белдиби (Мармарис)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>508733</id>
    <revision>
      <id>6001172</id>
      <parentid>4699299</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T14:41:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3189" sha1="sf7za89bk8r1z7sxha0b2ilzsu7ush8" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=октябрь 2024}}
{{Orphan|date=октябрь 2024}}

{{УК}}

{{мәгънәләр|Белдиби (мәгънәләр)}}

'''Белдиби''' ({{lang-tr|Beldibi}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Акдиңгез бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; Мугла иле Мармарис илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
{{Бүлекне тулыландырырга}}

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4882129. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны

|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &amp;#91;в 35 т.&amp;#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}

[[Төркем:Мармарис илчесе мәхәлләләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия мәхәлләләре]]


{{Turkey-geo-stub}}</text>
      <sha1>sf7za89bk8r1z7sxha0b2ilzsu7ush8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дутлу (Низип)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>512044</id>
    <revision>
      <id>6001179</id>
      <parentid>4865982</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T16:07:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3795" sha1="s5ftcmpy3yumyj710cegywonhfsziia" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=октябрь 2024}}
{{Orphan|date=октябрь 2024}}

{{УК}}

{{мәгънәләр|Дутлу (мәгънәләр)}}

'''Дутлу''' ({{lang-tr|Dutlu}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; Газиантеп иле Низип илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Дутлу Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 543 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 886 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10757137. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны

|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &amp;#91;в 35 т.&amp;#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}

[[Төркем:Низип илчесе мәхәлләләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия мәхәлләләре]]


{{Turkey-geo-stub}}</text>
      <sha1>s5ftcmpy3yumyj710cegywonhfsziia</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ипекйолу (Ипекйолу)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>514205</id>
    <revision>
      <id>6001215</id>
      <parentid>4868666</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T02:16:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3747" sha1="46zcliehpylnq9d2stapbohsxsgtlcn" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=октябрь 2024}}
{{УК}}

{{мәгънәләр|Ипекйолу}}

'''Ипекйолу''' ({{lang-tr|İpekyolu}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; Ван иле Ипекйолу илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Ипекйолу Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 921 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1263 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q16848468. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны

|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &amp;#91;в 35 т.&amp;#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}

[[Төркем:Ипекйолу илчесе мәхәлләләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия мәхәлләләре]]


{{Turkey-geo-stub}}</text>
      <sha1>46zcliehpylnq9d2stapbohsxsgtlcn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кепез (Акчадаг)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>516145</id>
    <revision>
      <id>6001204</id>
      <parentid>4872066</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T21:48:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3764" sha1="4zsyc0y2zw7grstqz5yen3emqusfy63" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=октябрь 2024}}
{{Orphan|date=октябрь 2024}}

{{УК}}

{{мәгънәләр|Кепез}}

'''Кепез''' ({{lang-tr|Kepez}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; Малатья иле Акчадаг илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Кепез Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 457 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 806 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6593694. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны

|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &amp;#91;в 35 т.&amp;#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}

[[Төркем:Акчадаг илчесе мәхәлләләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия мәхәлләләре]]


{{Turkey-geo-stub}}</text>
      <sha1>4zsyc0y2zw7grstqz5yen3emqusfy63</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кертмен (Оникишубат)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>516195</id>
    <revision>
      <id>6001193</id>
      <parentid>4872152</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T19:35:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3785" sha1="39hji8yu9ugewjhn74ldsa2b5x3ggo9" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=октябрь 2024}}
{{Orphan|date=октябрь 2024}}

{{УК}}

{{мәгънәләр|Кертмен}}

'''Кертмен''' ({{lang-tr|Kertmen}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Акдиңгез бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; Каһраманмараш иле Оникишубат илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Кертмен Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 421 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 767 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6619334. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны

|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &amp;#91;в 35 т.&amp;#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}

[[Төркем:Оникишубат илчесе мәхәлләләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия мәхәлләләре]]


{{Turkey-geo-stub}}</text>
      <sha1>39hji8yu9ugewjhn74ldsa2b5x3ggo9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Меркез (Авҗылар)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>518444</id>
    <revision>
      <id>6001245</id>
      <parentid>4766494</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T11:08:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3662" sha1="2f1i6x2hevab1qinw1jkk4oduuuo8za" xml:space="preserve">{{УК}}

{{мәгънәләр|Меркез}}

'''Меркез''' ({{lang-tr|Merkez}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Мәрмәр бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; Истмала иле Авҗылар илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Меркез Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 369 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 22 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6029935. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны

|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}

{{Turkey-geo-stub}}

[[Төркем:Авҗылар илчесе мәхәлләләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия мәхәлләләре]]</text>
      <sha1>2f1i6x2hevab1qinw1jkk4oduuuo8za</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сыраконак (Испир)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>521497</id>
    <revision>
      <id>6001232</id>
      <parentid>4832021</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T08:00:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4201" sha1="sh7wykdigd90rhqc1dcq1yx3n1iym6x" xml:space="preserve">{{УК}}

{{мәгънәләр|Сыраконак}}

'''Сыраконак''' ({{lang-tr|Sırakonak}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; Эрзурум иле Испир илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Сыраконак Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 711 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1026 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6569893. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны
|-
| data-sort-value=&quot;1894&quot; | 1894
| ''[[:d:Q22920147|Արտաշես Գևորգյան]]''
| 
| ''[[:d:Q24654618|revenger]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937
| [[Ереван]]
|-
| data-sort-value=&quot;1904&quot; | 1904
| ''[[:d:Q44155062|Ajan Anton Harutyunovich]]''
| 
| [[галим]]
| 
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-10-17
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| 
| ''[[:d:Q30345526|Պետրոս Տեր-Պողոսյան]]''
| 
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937
| 
|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}

{{Turkey-geo-stub}}

[[Төркем:Испир илчесе мәхәлләләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия мәхәлләләре]]</text>
      <sha1>sh7wykdigd90rhqc1dcq1yx3n1iym6x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Угурлу (Кайнарҗа)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>522529</id>
    <revision>
      <id>6001195</id>
      <parentid>4841427</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T19:46:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3668" sha1="8sgpifv52ohepuaauu4eryo53z1yfzf" xml:space="preserve">{{УК}}

{{мәгънәләр|Угурлу}}

'''Угурлу''' ({{lang-tr|Uğurlu}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Мәрмәр бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; Сакарья иле Кайнарҗа илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Угурлу Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 254 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 107 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6543615. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны

|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}

{{Turkey-geo-stub}}

[[Төркем:Кайнарҗа илчесе мәхәлләләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия мәхәлләләре]]</text>
      <sha1>8sgpifv52ohepuaauu4eryo53z1yfzf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Акпазар (Мазгирт)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>528168</id>
    <revision>
      <id>6001187</id>
      <parentid>4857790</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T17:18:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4185" sha1="0lu431qse8ooaszx5j14m5q54iyir7s" xml:space="preserve">{{Orphan|date=октябрь 2024}}

{{УК}}

{{мәгънәләр|Акпазар}}

'''Акпазар''' ({{lang-tr|Akpazar}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; [[Тунҗэли]] иле Мазгирт илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Акпазар Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 598 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 943 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q3676845. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны

|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &amp;#91;в 35 т.&amp;#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}
* {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }}

[[Төркем:Мазгирт илчесе авыллары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия авыллары]]


{{Turkey-geo-stub}}</text>
      <sha1>0lu431qse8ooaszx5j14m5q54iyir7s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Догарслан (Күтахья)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>533100</id>
    <revision>
      <id>6001227</id>
      <parentid>4865606</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T05:53:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4175" sha1="i3qeqmruutrzjxd3ch4pi0mipvckpku" xml:space="preserve">{{Orphan|date=октябрь 2024}}

{{УК}}

{{мәгънәләр|Догарслан}}

'''Догарслан''' ({{lang-tr|Doğarslan}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эгей бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; [[Күтахья]] иле Күтахья илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Догарслан Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 233 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 233 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6089586. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны

|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &amp;#91;в 35 т.&amp;#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}
* {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }}

[[Төркем:Күтахья илчесе авыллары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия авыллары]]


{{Turkey-geo-stub}}</text>
      <sha1>i3qeqmruutrzjxd3ch4pi0mipvckpku</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Юкарыйолдүзү (Агры)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>535642</id>
    <revision>
      <id>6001189</id>
      <parentid>4848583</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T17:59:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4162" sha1="9x735ir8mdh9ywrbctqxzrgdmyphrmn" xml:space="preserve">{{УК}}

{{мәгънәләр|Юкарыйолдүзү}}

'''Юкарыйолдүзү''' ({{lang-tr|Yukarıyoldüzü}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; [[Агры]] иле Агры илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Юкарыйолдүзү Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 873 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1201 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10837862. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны

|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}
* {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }}

{{Turkey-geo-stub}}

[[Төркем:Агры илчесе авыллары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия авыллары]]</text>
      <sha1>9x735ir8mdh9ywrbctqxzrgdmyphrmn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кованҗык (Агры)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>537660</id>
    <revision>
      <id>6001243</id>
      <parentid>4872565</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T10:50:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4176" sha1="4o3w5z2lem60izdgxvjnhm1wk9ipo4o" xml:space="preserve">{{Orphan|date=октябрь 2024}}

{{УК}}

{{мәгънәләр|Кованҗык}}

'''Кованҗык''' ({{lang-tr|Kovancık}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; [[Агры]] иле Агры илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Кованҗык Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 890 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1218 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6959604. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны

|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &amp;#91;в 35 т.&amp;#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}
* {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }}

[[Төркем:Агры илчесе авыллары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия авыллары]]


{{Turkey-geo-stub}}</text>
      <sha1>4o3w5z2lem60izdgxvjnhm1wk9ipo4o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сөгүтьяйласы (Күтахья)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>541590</id>
    <revision>
      <id>6001212</id>
      <parentid>4832379</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T23:33:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4154" sha1="icnygrkkpgunamexmgmut77jb6hq0us" xml:space="preserve">{{УК}}

{{мәгънәләр|Сөгүтьяйласы}}

'''Сөгүтьяйласы''' ({{lang-tr|Söğütyaylası}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эгей бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; [[Күтахья]] иле Күтахья илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Сөгүтьяйласы Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 227 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 212 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10823131. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны

|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}
* {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }}

{{Turkey-geo-stub}}

[[Төркем:Күтахья илчесе авыллары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия авыллары]]</text>
      <sha1>icnygrkkpgunamexmgmut77jb6hq0us</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чифтликкөй (Гөреле)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>544635</id>
    <revision>
      <id>6001175</id>
      <parentid>4845492</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T15:00:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4166" sha1="n3nnpdp8dgxthlcl4fd2a0bgefb07zb" xml:space="preserve">{{УК}}

{{мәгънәләр|Чифтликкөй (мәгънәләр)}}

'''Чифтликкөй''' ({{lang-tr|Çiftlikköy}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; [[Гиресун]] иле Гөреле илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Чифтликкөй Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 528 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 838 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6474829. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны

|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}
* {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }}

{{Turkey-geo-stub}}

[[Төркем:Гөреле илчесе авыллары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия авыллары]]</text>
      <sha1>n3nnpdp8dgxthlcl4fd2a0bgefb07zb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Джек Донгарра</title>
    <ns>0</ns>
    <id>584732</id>
    <revision>
      <id>6001211</id>
      <parentid>5963600</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T23:20:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>6001211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13620" sha1="3hs64ady1crfns6mbaggkhdc4awmw09" xml:space="preserve">{{УК}}

'''Джек Джей Донгарра''', FRS&lt;ref name=frs/&gt; (1950-нче елның 18 июлендә туган) Америка [[компьютер галиме]]. Ул [[Теннесси Университеты]]нда электр инженериясе буенча информатика ат казанган профессоры һәм информатика бүлеге ат казанган профессоры.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.eecs.utk.edu/|title=Min H. Kao Department of Electrical Engineering &amp; Computer Science - The University of Tennessee, Knoxville|website=Eecs.utk.edu|access-date=April 23, 2019|accessdate=2022-04-02|archivedate=2022-03-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220308163749/https://www.eecs.utk.edu/}}&lt;/ref&gt; Ул [[Оук Ридж Милли Лаборатория]]сендә ат казанган өйрәнү персоналы әгъзасы вазифасын һәм [[Манчестер Университеты]]нда [[математика мәктәбе]]ндә Тюринг Хезмәттәшлеге әгъзасы һәм [[Райс Университеты]]нда Информатика Бүлегенең адъюнкт профессоры.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://history.siam.org/oralhistories/dongarra.htm|title=The History of Numerical Analysis and Scientific Computing|date=October 9, 2006|access-date=April 23, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20061009230904/http://history.siam.org/oralhistories/dongarra.htm|archive-date=October 9, 2006}}&lt;/ref&gt; Ул [[Техас A&amp;M Университеты Әйдәп Баручы Өйрәнүе]]ндә факультет әгъзасы булып хезмәт иткән (2014–2018).&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://hias.tamu.edu/faculty-fellows/2014-15/jack-dongarra| title = Dr. Jack Dongarra — Hagler Institute for Advanced Study at Texas A&amp;M University| website = Hias.tamu.edu| access-date = September 20, 2017| archive-url = https://web.archive.org/web/20170921050457/http://hias.tamu.edu/faculty-fellows/2014-15/jack-dongarra| archive-date = September 21, 2017| url-status = dead| accessdate = 2022-04-02| archivedate = 2017-09-21| archiveurl = https://web.archive.org/web/20170921050457/http://hias.tamu.edu/faculty-fellows/2014-15/jack-dongarra}}&lt;/ref&gt; Донгарра Теннесси Университетында Инноватив Информатика Лабораториясенең нигезләүче мөдире булып тора.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://icl.cs.utk.edu/ |title=Innovative Computing Laboratory&amp;nbsp;– Academic Research in Enabling Technology and High Performance Computing |website=Icl.cs.utk.edu |access-date=July 14, 2012 |accessdate=2022-04-02 |archivedate=2022-03-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220307191538/https://icl.cs.utk.edu/ }}&lt;/ref&gt;

==Белем алуы==
Донгарра 1972 елда [[Чикаго Дәүләт Университеты]]нда [[Фән Бакалавры]] дәрәҗәсен һәм 1973 елда [[Иллиноис Технология Институты]]нда [[Фән Магистры]] дәрәҗәсенә ия. 1980-енче елда ул [[Клив Молер]] җитәкчелеге астында [[Нью-Мексико Университеты]]нда [[кулланылышлы математика]] буенча [[Фәлсәфә Докторы]] дәрәҗәсенә ия булган.&lt;ref name=&quot;mathgene&quot;&gt;{{MathGenealogy | id= 14931 | name= Jack J. Dongarra}}&lt;/ref&gt;

==Өйрәнүе һәм карьерасы==
Донгарра 1989 елда өлкән галим дәрәҗәсенә ия булганга кадәр [[Аргонн Милли Лабораториясе]]ндә эшләгән. Ул [[сызыкча алгебра]]да санлы алгоритмнарда, [[параллель исәпләү]]дә, әйдәп баручы компьютер архитектуралары кулланылышында, программалау методологиясендә һәм параллель компьютерлар коралларында махсуслаша. Аның өйрәнүе югары сыйфатлы математик программ тәэминатын үстерүен, сынавын һәм документлавын кертә. Ул түбәндәге ачык чыганаклы программа тәэминаты пакетлары һәм системалары корылышы һәм коралларына кертем ясаган: [[EISPACK]], [[LINPACK]], [[Basic Linear Algebra Subprograms]] (BLAS), Linear Algebra Package ([[LAPACK]]), [[ScaLAPACK]], [[Parallel Virtual Machine]] (PVM), [[Message Passing Interface]] (MPI),&lt;ref name=&quot;mpi&quot;&gt;{{Cite book | last1 = Gabriel | first1 = E. | last2 = Fagg | first2 = G. E. | last3 = Bosilca | first3 = G. | last4 = Angskun | first4 = T. | last5 = Dongarra | first5 = J. J. | author-link5 = Jack Dongarra| last6 = Squyres | first6 = J. M. | last7 = Sahay | first7 = V. | last8 = Kambadur | first8 = P. | last9 = Barrett | first9 = B. | last10 = Lumsdaine | first10 = A. | last11 = Castain | first11 = R. H. | last12 = Daniel | first12 = D. J. | last13 = Graham | first13 = R. L. | last14 = Woodall | first14 = T. S. | chapter = Open MPI: Goals, Concept, and Design of a Next Generation MPI Implementation | doi = 10.1007/978-3-540-30218-6_19 | title = Recent Advances in Parallel Virtual Machine and Message Passing Interface | series = Lecture Notes in Computer Science | volume = 3241 | pages = 97 | year = 2004 | isbn = 978-3-540-23163-9 | citeseerx = 10.1.1.102.1555 }}&lt;/ref&gt; NetSolve, [[TOP500]], [[Automatically Tuned Linear Algebra Software]] (ATLAS), High Performance Conjugate Gradient ([[HPCG]])&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hpcwire.com/2014/06/26/development-pushes-ahead-new-hpc-benchmark/#|title=New HPC Benchmark Delivers Promising Results|last=Hemsoth|first=Nicole|date=June 26, 2014|website=Hpcwire.com|access-date=September 8, 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sandia.gov/~maherou/docs/HPCG-Benchmark.pdf|title=Toward a New Metric for Ranking High Performance Computing Systems|last1=Dongarra|first1=Jack|last2=Heroux|first2=Michael|date=June 2013|publisher=Sandia National Laboratory|access-date=July 4, 2016}}&lt;/ref&gt; һәм [[Performance Application Programming Interface]] (PAPI). Бу китапханәләр нигезендә яткан [[санлы алгоритм]]нар төгәллегендә һәм программа тәэминатының башкаручанлыгы һәм ышанычлыгын камилләштерә.&lt;ref name=manc/&gt; Алар [[MATLAB]], [[Maple (software)|Maple]], [[Wolfram Mathematica]], [[GNU Octave]], [[R программалау теле]], [[SciPy]], һәм башка программа тәэминатына кертем ясап киң даирә кулланучыларга файда китерә.&lt;ref name=manc&gt;{{cite web|url=https://www.maths.manchester.ac.uk/news-and-events/jack-dongarra-elected-as-foreign-member-of-the-royal-society.htm|title=News and events - Jack Dongarra elected as Foreign Member of the Royal Society - The University of Manchester - School of Mathematics|website=Maths.manchester.ac.uk|access-date=April 23, 2019}}&lt;/ref&gt;
Эрик Гроссе белән Донгарра [[Netlib]]-та email һәм санлы ачык чыганак коды ятьмәсе таралышының пионеры булган. Ул якынча 300 мәкалә, документ, игълан һәм техник меморанда нәшер иткән һәм берничә китапның коавторы. Ул [[Манчестер Университеты]]нда [[Оук Ридж Дәүләт Лабораториясе]]ндә билгеләнүләргә ия һәм 2007 елдан бирле Тюринг Хезмәттәшлеге әгъзасы буларак хезмәт иткән.&lt;ref name=manchester&gt;{{cite web|url=https://www.research.manchester.ac.uk/portal/jack.dongarra.html|website=manchester.ac.uk|publisher=[[University of Manchester]]|title=Professor Jack Dongarra: Turing Fellow}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=turing/&gt;
===Бүләкләр һәм мактаулы исемнәр===
2004 елда Донгарра инноватив алымнарны кулланып югары башкаручанлыклы компьютерлар кулланылышына кертемнәре өчен IEEE Сид Фернбах Бүләгенә ия булган.&lt;ref name=fernbach&gt;{{cite web |url=https://www.computer.org/volunteering/awards/fernbach |title=Sidney Fernbach Award |website=IEEE Computer Society |publisher=IEEE |access-date=March 31, 2022}}&lt;/ref&gt; 2008 елда ул Масштаблы Исәпләүнең беренче IEEE медале кабул итүчесе булган.&lt;ref name=pioneer/&gt; 2010 елда Донгарра Супер-исәпләү Карьера Бүләгендә SIAM активлык төркеменең беренче кабул итүчесе булган.&lt;ref name=siam-supercomputing-career&gt;{{cite web |url=https://www.siam.org/prizes-recognition/activity-group-prizes/detail/siag-sc-career-prize |title=SIAM Activity Group on Supercomputing Career Prize |publisher=SIAM |access-date=March 31, 2022 }}&lt;/ref&gt;  2011 елда ул [[IEEE Компьютер Җәмгыяте Чарльз Бэббедж Премиясе]]н кабул иткән.&lt;ref name=babbage&gt;{{cite web |title=IEEE CS Charles Babbage Award |url=https://www.computer.org/volunteering/awards/babbage |website=IEEE Computer Society |publisher=IEEE |access-date=March 31, 2021}}&lt;/ref&gt; 2013 елда ул югары башкаручанлыклы исәпләү өчен уртак сан мәсьәләләрен чишү өчен кулланылган математика программа тәэминаты өчен корылыш һәм стандартлар тәэминатында әйдәп баручы өчен ACM/IEEE Кен Кеннеди Бүләген кабул иткән.&lt;ref name=kennedy&gt;{{cite web |url=https://www.computer.org/press-room/news-archive/2013-kennedy-award |title=Jack Dongarra to Receive Ken Kennedy Award for Software Technologies |date=October 8, 2013 |website=IEEE Computer Society |publisher=IEEE |access-date=March 31, 2022}}&lt;/ref&gt; 2019 елда Донгарра Исәпләү Фәнендә SIAM/ACM Бүләген кабул иткән.&lt;ref name=frs/&gt; 2020 елда ул югары башкаручанлыклы математика программа тәэминаты даирәсендә IEEE Компьютер Пионеры Бүләген кабул иткән.&lt;ref name=pioneer&gt;{{cite web |url=https://www.computer.org/press-room/2020-news/2020-ieee-computer-society-computer-pioneer-award-dongarra |title=Jack Dongarra Selected to Receive the 2020 IEEE Computer Society Women of the ENIAC Computer Pioneer Award |date=January 14, 2020 |website=IEEE Computer Society |publisher=IEEE |access-date=March 31, 2022}}&lt;/ref&gt;
Донгарра [[Америка Фән Үстерүе Ассоциациясе]]нең (AAAS), [[Исәпләү Машиналары Ассоциациясе]] (ACM), [[Сәнәгый һәм Кулланылышлы Математика Җәмгыяте]] (SIAM) әгъзасы һәм [[Электрика һәм Электроника Инженерлары Институты]] (IEEE) һәм [[Россия Фәннәр Академиясе]]нең чит ил әгъзасы һәм [[Патша Җәмгыяте]]нең чит ил әгъзасы булып сайланган булган.&lt;ref name=frs&gt;{{cite web|url=https://royalsociety.org/people/jack-dongarra-14087/|title=Jack Dongarra - Royal Society|website=Royalsociety.org|access-date=April 23, 2019}}&lt;/ref&gt; 2001 елда ул санлы программа тәэминатына һәм таралышлы исәпләүгә һәм мәсьәлә чишү тирәлекләренә кертемнәре өчен АКШ [[Дәүләт Инженерлык Академиясе]] әгъзасы булып сайланган булган.&lt;ref name=nae&gt;{{cite web |url=https://archive.siam.org/news/news.php?id=535 |title=Dongarra Is Elected to NAE |date=May 9, 2001 |website=SIAM: Society for Industrial and Applied Mathematics |publisher=SIAM |access-date=March 31, 2022 }}{{Deadlink|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
2021 елда Донгарра нәтиҗәдә дөньяны үзгәрткән исәпләүләр булган концепцияләрне һәм ысулларны пионеры булган өчен [[Тьюринг Бүләге]]н алган. Аның алгоритмнары һәм программа тәэминаты [[югары башкаручанлыклы исәпләү]] үсеше өчен ягулык булган һәм [[ясалма интеллект]]тан [[компьютер графикасы]]на кадәр күп даирәләрдә әһәмиятле йогынты ясаган дип таныла.&lt;ref name=turing&gt;{{Cite web |title=University of Tennessee's Jack Dongarra receives 2021 ACM A.M. Turing Award |url=https://awards.acm.org/about/2021-turing |access-date=March 30, 2022 |website=awards.acm.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
[[Төркем:Әлифба буенча галимнәр]]
[[Төркем:Санак]]
[[Төркем:Программистлар]]
[[Төркем:Математиклар]]</text>
      <sha1>3hs64ady1crfns6mbaggkhdc4awmw09</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иранда ут гыйбадәтханәләре исемлеге</title>
    <ns>0</ns>
    <id>587257</id>
    <revision>
      <id>6001236</id>
      <parentid>5752797</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T09:40:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>6001236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64431" sha1="0waa3b4743qpokneczrk7fbj1460ad5" xml:space="preserve">[[File:Yazd fire temple.jpg|thumb|[[Йәзд ут гыйбадәтханәсе]] ул Зәрдөштлек ут гыйбадәтханәсе. Анда &quot;Җиңүче Ут&quot; дигәнне аңлаткан [[Атәш Баһрам]] изге урыны урнашкан.]]
'''Ут гыйбадәтханәсе''', '''Агиарий, Атәшкадәһ''' (фарсы телендә: آتشکده), '''Атәшгаһ''' (фарсы телендә: آتشگاه) яки '''Дар-э Меһр''' (фарсы телендә:در مهر) ул [[Иран]]ның ([[Иран исеме|Фарсы иленең]]) борынгы дине [[Зәрдөштлек]] тарафдарларының табыну урыны.{{Sfn|Boyce|1975|p=}}&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|last=Boyce|first=Mary|title=Encyclopaedia Iranica|volume=6|pages=669–670|year=1993|chapter=Dar-e Mehr|chapter-url=http://www.iranicaonline.org/articles/dar-e-mehr-a-zoroastrian-term-first-recorded-in-the-persian-rivayats-and-parsi-gujarati-writings|location=Costa Mesa|publisher=Mazda Pub}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Citation|last=Kotwal|first=Firoz M.|title=Some Observations on the History of the Parsi Dar-i Mihrs|journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies|volume=37|issue=3|pages=665|year=1974|doi=10.1017/S0041977X00127557}}&lt;/ref&gt; Зәрдөштлек динендә &quot;ут (карагыз: ''[[атар]]''), чиста су белән (карагыз: ''[[абан]]'') ритуаль чисталыкның агентлары&quot;. &quot;Пакьләнү церемонияләре өчен чиста, ак көл ритуаль тормышның нигезе буларак карала, алар аеруча йорт утына караган тиешле ритуаллар, чөнки гыйбадәтханә уты ул яңа изгелеккә күтәрелгән учак ут&quot;.{{Sfn|Boyce|1975|p=455}} Чөнки &quot;кулында утын белән корбан биргән берәүгә ..., бәхет бирелә&quot;.&lt;ref&gt;''[[Yasna]]'' 62.1; ''Nyashes'' 5.7&lt;/ref&gt;

== Иранның ут гыйбадәтханәләре исемлеге ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Исем
!Урнашу
!Рәсем
!Билгеләмәләр
|-
|[[Адриан (Ут Гыйбадәтханәсе)|Адриан]]
|[[Тәһран]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:Adrian temple معبد آدریان 1.jpg|none|175px]]
|Адриан [[Тәһран провинциясе]], [[Тәһран даирәсе]]ндә урнашкан [[Каҗар династиясе]]нә караган тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=نیایشگاه آدریان|url=https://seeiran.ir/%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A2%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=seeiran.ir|accessdate=2022-06-20|archivedate=2022-06-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220620174425/https://seeiran.ir/%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A2%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=معرفی نیایشگاه و آتشکده آدریان تهران |url=https://www.parsine.com/fa/news/506918/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%88-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%EF%BB%BF|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=www.parsine.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Адур Бурзен-Миһр]] ({{small|[[Кашмар Ут Гыйбадәтханәсе]]}})
|[[Кашмар]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:Atashgah Castle2023-04-08 40.jpg|none|175px]]
|Кашмар Ут Гыйбадәтханәсе [[Кашмар]]да [[Зәрдөшт]] соравы буенча [[Виштаспа]] тарафыннан төзелгән беренче [[Зәрдөштлек]] ут гыйбадәтханәсе булган. [[Фирдәүси]]нең [[Шаһнамә]]се өлешендә Заратуштраны табу һәм Виштаспаның динен кабул итү хикәясе буенча Зәрдөштлек динен кабул иткәннән соң, Виштаспа бөтен Галәм буенча каһиннәрне җибәрә һәм Азар ут гыйбадәтханәләренә (гөмбәзләр) керә һәм шуларның беренчесе [[Адур Бурзен-Миһр]] ул Кашмарда ут гыйбадәтханәсе алдында кипарис агачын нигезләгән һәм аны Баһи динен кабул итү символы иткән һәм каһиннәрне бөтен дөнья буенча җибәргән һәм барлык мәшһүр ир кешеләргә һәм хатын-кызларга шул табыну урынына килергә кушкан.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{cite web|title=تاریخچه و نقشه جامع شهر کاشمر در ویکی آنا|url=https://ana.press/fa/news/47/475017/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D9%85%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C-%D8%A2%D9%86%D8%A7|url-status=live|access-date=27 October 2020|work=ana.press|accessdate=2022-06-20|archivedate=2020-10-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201026195329/https://ana.press/fa/news/47/475017/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D9%85%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C-%D8%A2%D9%86%D8%A7}}&lt;/ref&gt; [[Пайкули язмасы]] буенча, [[Сасанид Империясе]] вакытында, Кашмар [[Зур Хорасан]]ның өлеше булган һәм Сасанидлар борынгы динне яңартыр өчен нык тырышканнар. Ул һаман да борынгы Кашмар шәһәре берничә километр өстәрәк [[Аташгаһ кальгасы|Атәшгяһ кальга комплексы]]нда тора.&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;
|-
|[[Адур Фарнбаг]]
|[[Ларестан даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:آتشکده آذرفرنبغ کاریان3.jpg|none|175px]]
|Адур Фарнбаг [[Фарс Провинциясе]]ндә, [[Ларестан даирәсе]]ндә урнашкан [[Сасанид Империясе]]нә караган тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]]. Адур Фарнбаг шул вакытта [[Сасанид Империясе|Иран]]да өч [[Атәш Бәһрам]]нарның берсе булган.&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=یادمان های تاریخی فارس / یادمان های لارستان|url=https://www.irna.ir/news/7578672/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%84%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Islamic Republic News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=&quot;تاريخچه تخت سليمان&quot; آتشكده آذرگشنسپ‌ نمونه‌اي شگفت‌انگيز از پرستشگاه زرتشتيان است|url=https://www.isna.ir/news/8408-13274.34981/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AA%D8%AE%D8%AA-%D8%B3%D9%84%D9%8A%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%D9%83%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%DA%AF%D8%B4%D9%86%D8%B3%D9%BE-%D9%86%D9%85%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A7%D9%8A-%D8%B4%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%8A%D8%B2-%D8%A7%D8%B2|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Iranian Students News Agency]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Адур Гушнасп]]
|[[Көнбатыш Азәрбайҗан провинциясе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:تخت سلیمان خرابه‌های شهر و آتشکده (2).jpg|none|175px]]
|Адур Гушнасп исламга кадәр [[Иран]]да өч иң иңге утларның берсе булып хезмәт иткән иң югары дәрәҗә (''[[Атәш Бәһрам]]'') [[Зәрдөштлек]] изге утының исеме булган;{{sfn|Kia|2016|p=71}} ике башкасы Адур Фарнбаг һәм [[Адур Бурзен-миһр]] булып тора.{{sfn|Potts|Canepa|2018}} Өчәүдән, Адур Гушнасп [[Ут гыйбадәтханәсе|гыйбадәтханә корылмасы]] ачылган һәм &quot;археологик, сигиллографик һәм текст шәһадәте булган&quot; бердәнбер ут булып тора. {{sfn|Potts|Canepa|2018}}
|-
|[[Эспи Магзет]]
|[[Резваншәһр даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:20190610- MG 9342.jpg|none|175px]]
|Эспи Мазгет [[Сасанид Империясе]]нә караган тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]] һәм [[мәчет]]е.&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=بنای تاریخی اسپیه مزگت، نمادی استوار در رضوانشهر|url=https://www.irna.ir/news/83610724/%D8%A8%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D9%87-%D9%85%D8%B2%DA%AF%D8%AA-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%B6%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%87%D8%B1|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Islamic Republic News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=&quot;اسپی مزگت&quot;؛ قدیمی‌ترین خانه خدا در گیلان|url=https://www.isna.ir/news/94060200833/%D8%A7%D8%B3%D9%BE%DB%8C-%D9%85%D8%B2%DA%AF%D8%AA-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AE%D8%AF%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Iranian Students News Agency]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Амол утка табыну йорты|Амол ут гыйбадәтханәсе]]
|[[Амол]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:Atashkadeh (fireplace).jpg|none|175px]]
|Амол ут гыйбадәтханәсе [[Иран]]да, [[Мазандаран]]да, [[Амол]]да Амол ут гыйбадәтханәсе. Ул [[Сассанид]] (безнең эраның 226- 651 елы) чоры борынгылыгы бинасы. Бина вакыт белән җимерелгән булган.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Toiran, tourism platform in Iran - Amol fire temple |url=https://www.toiran.com/en/historical_sites/Amol-Fire-Temple |access-date=2022-06-20 |archive-date=2017-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170219004250/https://www.toiran.com/en/historical_sites/Amol-Fire-Temple |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=100 Places to see in Iran |url=http://www.amordadtour.com/en/100-places-see-iran |access-date=2022-06-20 |archive-date=2017-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171006031418/http://www.amordadtour.com/en/100-places-see-iran |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Аспаху ут гыйбадәтханәсе]]
|[[Боҗнорд даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:Espakhoo Temple 6.jpg|none|175px]]
|Аспаху ут гыйбадәтханәсе [[Төньяк Хорасан Провинциясе]]ндә, [[Боҗнорд даирәсе]]ндә урнашкан [[Сасанидлар Империясе]]нә караган тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آتشکده اسپاخو|url=https://www.irna.ir/news/3677884/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D8%AE%D9%88|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Islamic Republic News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=معبد &quot;اسپاخو&quot; ناشناخته اما کهن|url=https://www.isna.ir/news/Bojnourd-38001/%D9%85%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D8%AE%D9%88-%D9%86%D8%A7%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7-%DA%A9%D9%87%D9%86|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Iranian Students News Agency]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Азар Җу Ут Гыйбадәтханәсе]]
|[[Дараб Даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:Azarjoo Fire Temple by William Ouseley.png|none|175px]]
|Азар Җу тарихи [[Ут гыйбадәтханәсе]] [[Сасанид Империясе]]нә карый һәм [[Фарс (устан)|Фарс провинциясе]]ндә, [[Дараб даирәсе]]ндә урнашкан.&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آتشکده آذرجو|url=https://seeiran.ir/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%AC%D9%88/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=seeiran.ir}}{{Deadlink|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آتشِ &quot;آذرجوی&quot; را با بی‌توجهی خاموش کردند|url=https://www.isna.ir/news/98071914281/%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%AC%D9%88%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Iranian Students News Agency]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Барднешандеһ Ут Гыйбадәтханәсе]]
|[[Масҗед Сөләйман Даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:اتشکده بردنشانده.jpg|none|175px]]
|Барнешандеһ ут гыйбадәтханәсе [[Хузестан провинциясе]]ндә [[Масҗед Сөләйман Даирәсе]]ндә урнашкан [[Axämenid Däwläte|Ахеменид Империясе]]нә караган тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=اجراي پاكسازي بقاياي معماري صفه سرمسجد شهر مسجد سليمان|url=https://www.irna.ir/news/82829066/%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%8A-%D9%BE%D8%A7%D9%83%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%8A-%D8%A8%D9%82%D8%A7%D9%8A%D8%A7%D9%8A-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%8A-%D8%B5%D9%81%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%B3%D9%84%D9%8A%D9%85%D8%A7%D9%86|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Islamic Republic News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=بردنشانده؛ كهن‌ترين نيايشگاه ایرانیان|url=https://www.isna.ir/news/khouzestan-1806/%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%83%D9%87%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D9%8A%D9%86-%D9%86%D9%8A%D8%A7%D9%8A%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Iranian Students News Agency]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Базе Хоор ут гыйбадәтханәсе]]
|[[Мәшһәд даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:Baze Hoor fire temple.jpg|none|175px]]
|Базе Хоор ут гыйбадәтханәсе [[Сасанидлар империясе]]нә караган һәм [[Рәзәви Хорасан провинциясе]]ндә, [[Мәшһәд даирәсе]]ндә урнашкан.&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=مجموعه بی‌نظیر هنر معماری و گچ‌بری خراسان در معرض نابودی است|url=https://www.irna.ir/news/83138843/%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87-%D8%A8%DB%8C-%D9%86%D8%B8%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%DA%AF%DA%86-%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D8%B6-%D9%86%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Islamic Republic News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=اسرار معماري نجومي چارتاقي بازه هور كشف شد|url=https://www.isna.ir/news/8405-04627/%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%8A-%D9%86%D8%AC%D9%88%D9%85%D9%8A-%DA%86%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A7%D9%82%D9%8A-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D9%87%D9%88%D8%B1-%D9%83%D8%B4%D9%81-%D8%B4%D8%AF|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Iranian Students News Agency]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Чам Намешт ут гыйбадәтханәсе]]
|[[Дарреһ Шәһр даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; | 
|Чам Намешт Ут Гыйбадәтханәсе [[Илам провинциясе]]ндә, [[Дарреһ Шәһр даирәсе]]ндә урнашкан [[Парфия Империясе]] һәм [[Сасанид Империясе]]нә караган тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=چهارطاقی چم‌نمشت دره شهر ایلام|url=https://darehshahr.com/history/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%B7%D8%A7%D9%82%DB%8C-%DA%86%D9%85-%D9%86%D9%85%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=darehshahr.com}}{{Deadlink|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=جاذبه های گردشگری ایران - آتشکده ی چهارطاقی دره شهر ایلام|url=http://www.2safar.com/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%B7%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=www.2safar.com|accessdate=2022-06-20|archivedate=2021-01-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210116215540/http://www.2safar.com/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%B7%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Фарашбанд ут гыйбадәтханәсе]]
|[[Фарашбанд даирәсе]]
|
|Фарашбанд ут гыйбадәтханәсе [[Фарс провинциясе]]ндә, [[Фарашбанд даирәсе]]ндә урнашкан һәм [[Сасанид Империясе]]нә караган тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آتشکده فراشبند|url=http://fars.irib.ir/-/%D8%A7%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D8%A8-1|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=fars.irib.ir|accessdate=2022-06-20|archivedate=2015-05-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150520104837/http://fars.irib.ir/-/%D8%A7%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D8%A8-1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آتشکده فراشبند|url=https://mosafersalam.com/attraction/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D8%A8%D9%86%D8%AF/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=mosafersalam.com|accessdate=2022-06-20|archivedate=2022-05-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220527071543/https://mosafersalam.com/attraction/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D8%A8%D9%86%D8%AF/}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Фишвар ут гыйбадәтханәсе]]
|[[Эваз даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:چهار طاقی(آتشکده زرتشتیان)محلچه - panoramio.jpg|none|175px]]
|Фишвар ут гыйбадәтханәсе [[Сасанид Империясе]]нә карый һәм [[Фарс (устан)|Фарс провинциясе]]ндә, [[Эваз даирәсе]]ндә урнашкан тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آتشکده فیشور|url=https://seeiran.ir/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D9%81%DB%8C%D8%B4%D9%88%D8%B1/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=seeiran.ir}}{{Deadlink|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=چهار طاقی محلچه شهر اوز در لارستان|url=http://www.arganmemari.com/article/Four-laps-in-the-town-of-Oz-in-Larestan.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=www.arganmemari.com|accessdate=2022-06-20|archivedate=2021-04-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210419001133/http://www.arganmemari.com/article/Four-laps-in-the-town-of-Oz-in-Larestan.html}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Харпак Ут Гыйбадәтханәсе]]
|[[Натанз даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:Harpak Fire Temple in Abyaneh (today).JPG|none|175px]]
|Харпак Ут Гыйбадәтханәсе [[Исфаһан провинциясе]]ндә, [[Натанц даирәсе]]ндә урнашкан һәм [[Сасанидлар Империясе]]нә караган тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=ابیانه و آتشکده هارپاک (هِرپَک)|url=http://kashanefarda.ir/2020/07/23/%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%87%D9%90%D8%B1%D9%BE%D9%8E%DA%A9/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=kashanefarda.ir|accessdate=2022-06-20|archivedate=2020-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200804062339/http://kashanefarda.ir/2020/07/23/%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%87%D9%90%D8%B1%D9%BE%D9%8E%DA%A9/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آتشکده هارپاک ابیانه|url=https://seeiran.ir/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=seeiran.ir|accessdate=2022-06-20|archivedate=2022-06-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220620174422/https://seeiran.ir/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87/}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Иҗ Ут Гыйбадәтханәсе]]
|[[Эстаһбан даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:استهبان مسجد سنگی.jpg|none|175px]]
|Иҗ Ут Гыйбадәтханәсе [[Сасанидлар Империясе]] чорына карый һәм [[Фарс провинциясе]]ндә, [[Эстаһбан даирәсе]]ндә урнашкан тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=چهار طاقی و مسجد سنگی ایج استهبان ساماندهی شد|url=https://chtn.ir/news/139309154/%da%86%d9%87%d8%a7%d8%b1-%d8%b7%d8%a7%d9%82%db%8c-%d9%88-%d9%85%d8%b3%d8%ac%d8%af-%d8%b3%d9%86%da%af%db%8c-%d8%a7%db%8c%d8%ac-%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d9%87%d8%a8%d8%a7%d9%86-%d8%b3%d8%a7%d9%85%d8%a7%d9%86%d8%af%d9%87%db%8c-%d8%b4%d8%af|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=3 March 2021|work=chtn.ir}}{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=مسجد سنگی ایج استهبان، بنایی تاریخی در دل کوه|url=https://www.isna.ir/news/92110603389/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%B3%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%87%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%84-%DA%A9%D9%88%D9%87|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=3 March 2021|work=[[Iranian Students News Agency]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Исфаһан ут гыйбадәтханәсе]]
|[[Исфаһан]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:Atashgah Isfahan Zoroastrian fire temple.jpg|none|175px]]
|Исфаһан Ут гыйбадәтханәсе [[Иран]]да, [[Исфаһан]] шәһәр үзәгеннән якынча сигез километрда шул ук исемле калкулыкта урнашкан [[Сассанидлар|Сассанид чоры]] археологик комплексы. Уратучы үзән өстеннән якынча 210 метрга күтәрелеп торган калкулык элек якындагы авыл хөрмәтенә Марас яки Марабин дип аталган булган һәм гарәп тарихчылары бу урынны шул исем белән атыйлар.&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آتشگاه، یادگاری کهن از زرتشیان اصفهان|url=https://www.isna.ir/news/99071612004/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%87%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%B1%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=4 March 2021|work=[[Iranian Students News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=مرمت آتشگاه اصفهان بعد از پنجاه سال آغاز شد|url=https://www.irna.ir/news/81028659/%D9%85%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%AF|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=4 March 2021|work=[[Islamic Republic News Agency]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Изадхаст ут гыйбадәтханәсе]]
|[[Абадеһ даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:Izadkhast Chahrtaqi.jpg|none|175px]]
|Изадхаст ут гыйбадәтханәсе [[Сасанид чоры]]на караган һәм [[Фарс провинциясе]]ндә, [[Абадеһ даирәсе]]ндә урнашкан тарихи ут гыйбадәтханәсе.&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آشنایی با شهر تاریخی ایزدخواست فارس|url=https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=www.eligasht.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=ایزدخواست؛ شهری به قدمت اقوام ایرانی/ هم‌نشینی نخستین قلعه خشتی و سد قوسی دنیا + تصاویر|url=https://www.fardanews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-82/521024-%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=www.fardanews.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Җереһ ут гыйбадәтханәсе]]
|[[Казерун даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:آتشکده-چهار-طاق-جره.jpg|none|175px]]
|Җереһ Ут гыйбадәтханәсе [[Сасанид империясе]] чорына карый торган һәм [[Фарс провинциясе]]ндә [[Казерун даирәсе]]ндә урнашкан тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=صداي پاي تاريخ در سرزمين كهن فارس|url=https://www.irna.ir/news/82006117/%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%8A-%D9%BE%D8%A7%D9%8A-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%D9%8A%D9%86-%D9%83%D9%87%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Islamic Republic News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آتشکده جری کازرون فارس، یادگاری از عهد ساسانی|url=https://www.iranhotelonline.com/blog/post-2500/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D8%AC%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B2%D8%B1%D9%88%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=www.iranhotelonline.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Каркуйеһ ут гыйбадәтханәсе]]
|[[Хирманд даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:آتشکده کرکویه.jpg|none|175px]]
|Каркуйеһ ут гыйбадәтханәсе [[Сасанидлар Империясе]]нә караган һәм [[Систан һәм Балучестан провинциясе]]ндә, [[Хирманд даирәсе]]ндә урнашкан тарихи [[Ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آتشكده كركوي، راز سر به مهر ساسانيان!|url=https://www.irna.ir/news/81971003/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%D9%83%D8%AF%D9%87-%D9%83%D8%B1%D9%83%D9%88%D9%8A-%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A7%D9%86|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Islamic Republic News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=اجرای پروژه تعیین عرصه و حریم &quot;آتشکده کرکوی&quot; در سیستان و بلوچستان|url=https://www.isna.ir/news/95020502169/%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D9%88%DA%98%D9%87-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D8%B5%D9%87-%D9%88-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D8%B1%DA%A9%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Iranian Students News Agency]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Казерун ут гыйбадәтханәсе]]
|[[Казерун]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:Kauzeroon.jpg|none|175px]]
|Казерун ут гыйбадәтханәсе [[Сасанидлар Империясе]]нә караган һәм [[Фарс провинциясе]]ндә, [[Казерун даирәсе]]ндә урнашкан тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=کازرون - ریشه در دوران باستان - بالندگی در دوران اسلام|url=https://www.irna.ir/news/7002334/%DA%A9%D8%A7%D8%B2%D8%B1%D9%88%D9%86-%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Islamic Republic News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آتشکده کازرون، یادگار ارزشمند ساسانیان|url=https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B2%D8%B1%D9%88%D9%86/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=www.eligasht.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Керман Ут Гыйбадәтханәсе]]
|[[Керман даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:Atashkadeh kerman.jpg|none|175px]]
|Керман Ут гыйбадәтханәсе [[Пәһләви династиясе]]нә караган һәм [[Керман провинциясе]]ндә, [[Керман даирәсе]]ндә урнашкан тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آتشکده زرتشتیان کرمان|url=https://seeiran.ir/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D8%B2%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D9%86/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=seeiran.ir|accessdate=2022-06-20|archivedate=2022-06-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220620174753/https://seeiran.ir/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D8%B2%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D9%86/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=حس آرامش را در محله آتشکده کرمان حتما تجربه کنید|url=https://www.isna.ir/news/99031105958/%D8%AD%D8%B3-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%B4-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%84%D9%87-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%AA%D9%85%D8%A7-%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D8%AF|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=www.isna.ir}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Ханеһ Див Ут Гыйбадәтханәсе]]
|[[Даварзан Даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:Khaneh Div Fire Temple2009-01-08 2.jpg|none|175px]]
|Ханеһ Див Ут Гыйбадәтханәсе [[Парфия Империясе]] чорына караган һәм [[Разави Хорасан Провинциясе]]ндә, [[Даварзан даирәсе]]ндә урнашкан тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=سفر به دیار سربداران خاطره ای فرهنگی و تاریخی|url=https://www.irna.ir/news/83240385/%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Islamic Republic News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=&quot;خانه دیو ریوند&quot; از جاذبه‌های گردشگری خراسان رضوی در نوروز|url=https://www.isna.ir/news/98010200291/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DB%8C%D9%88-%D8%B1%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Iranian Students News Agency]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Хәйрабад Ут Гыйбадәтханәсе]]
|[[Гачсаран даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:ChaharTaqi-KheirAbad.JPG|none|175px]]
|Хәйрабад Ут Гыйбадәтханәсе [[Сасанидлар Империясе]] чорына караган һәм [[Конгилуйеһ һәм Бойер-Әхмәд Провинциясе]]ндә, [[Гачсаран даирәсе]]ндә урнашкан тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=چهارطاقي خيرآباد|url=https://www.irna.ir/news/3625465/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%B7%D8%A7%D9%82%D9%8A-%D8%AE%D9%8A%D8%B1%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Islamic Republic News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=چهارطاقی خیرآباد گچساران؛ عبادتگاهی از دوران ساسانی|url=https://yasouj.iqna.ir/fa/news/2968371/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%B7%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%AE%DB%8C%D8%B1%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%DA%AF%DA%86%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=yasouj.iqna.ir|accessdate=2022-06-20|archivedate=2023-11-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231107185858/https://yasouj.iqna.ir/fa/news/2968371/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%B7%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%AE%DB%8C%D8%B1%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%DA%AF%DA%86%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Конар Сиаһ Ут Гыйбадәтханәсе]]
|[[Фирузабад Даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:Chartaqi of Konar Siyah چهارطاقی کنارسیاه - panoramio.jpg|none|175px]]
|Конар Сиаһ Ут Гыйбадәтханәсе [[Сасанидлар Империясе]] чорына караган һәм [[Разави Хорасан Провинциясе]]ндә, [[Фирузабад даирәсе]]ндә урнашкан тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=يادمان تاريخي 'چهار طاقي كنار سياه' فراشبند مرمت شد|url=https://www.irna.ir/news/82565270/%D9%8A%D8%A7%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%D9%8A-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%B7%D8%A7%D9%82%D9%8A-%D9%83%D9%86%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%8A%D8%A7%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D8%A8%D9%86%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%B4%D8%AF|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Islamic Republic News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=چهارطاقی کنارسیاه فراشبند مرمت مي‌شود|url=https://www.isna.ir/news/fars-46838/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%B7%D8%A7%D9%82%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D8%A8%D9%86%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D9%85%D9%8A-%D8%B4%D9%88%D8%AF|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Iranian Students News Agency]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Кусан Ут Гыйбадәтханәсе]]
|[[Бешаһр даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |
|Кусан Ут гыйбадәтханәсе [[Ислам]] булу башлаганнан соң тарихи периодларның иртә гасырларына карый торган һәм [[Мазандаран Провинциясе]]ндә, [[Бешаһр даирәсе]]ндә урнашкан тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آتشکده کوسان|url=https://seeiran.ir/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%B3%D8%A7%D9%86/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=seeiran.ir}}{{Deadlink|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آتشکده کوسان بهشهر مازندران|url=https://www.iranhotelonline.com/blog/post-3428/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=www.iranhotelonline.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Мил Аждеһа Ут Гыйбадәтханәсе]]
|[[Мамасани даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:آتشکده میل اژدها 05.png|none|175px]]
|Мил Аждеһа Ут Гыйбадәтханәсе [[Парфия Империясе]] чорына караган һәм [[Фарс Провинциясе]]ндә, [[Мамасани даирәсе]]ндә урнашкан тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آتشکده میل اژدها- نورآباد|url=https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-82/388741-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D9%85%DB%8C%D9%84-%D8%A7%DA%98%D8%AF%D9%87%D8%A7-%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=www.borna.news}}{{Deadlink|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=حال ناخوش میل اژدها|url=https://www.isna.ir/photo/94020704044/%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D9%86%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%B4-%D9%85%DB%8C%D9%84-%D8%A7%DA%98%D8%AF%D9%87%D8%A7|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=www.isna.ir}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Милгеһ Мил Ут гыйбадәтханәсе]]
|[[Эсламабад-э Гһарб]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:Milemilageh-05.jpg|none|175px]]
|Мил Милгеһ Ут гыйбадәтханәсе [[Сасанидлар Империясе]] чорына караган һәм [[Керманшаһ Провинциясе]]ндә, [[Эсламабад-э Гһарб]]да урнашкан тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آتشکده میل میله گه|url=https://www.yjc.ir/fa/news/5363059/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D9%85%DB%8C%D9%84-%D9%85%DB%8C%D9%84%D9%87-%DA%AF%D9%87|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Young Journalists Club]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آتشکده میل میلگه از آتشکده های ساسانی در شهرستان اسلام آباد غرب|url=http://www.melikala.com/%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C/96-%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87/1234-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D9%85%DB%8C%D9%84-%D9%85%DB%8C%D9%84%DA%AF%D9%87|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=www.melikala.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Нагһареханеһ Ут гыйбадәтханәсе]]
|[[Фарашбанд даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:Nagharekhaneh Chahartaq (LRM EX).jpg|none|175px]]
|Нагһареханеһ Ут гыйбадәтханәсе [[Сасанидлар Империясе]] чорына караган һәм [[Фарс Провинциясе]]ндә, [[Фарашбанд даирәсе]]ндә урнашкан тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=هیچ عاملی حریم چهارطاقی نقاره‌خانه تاریخی فراشبند را تهدید نمی‌کند|url=https://www.irna.ir/news/84150889/%D9%87%DB%8C%DA%86-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%B7%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D8%A8%D9%86%D8%AF-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%86%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Islamic Republic News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=چهار طاقی نقاره‌خانه، جاذبه‌ای از عصر ساسانی|url=https://www.isna.ir/news/93090804319/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%B7%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Iranian Students News Agency]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Натанз ут гыйбадәтханәсе]]
|[[Натанз даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:بنای آتشکده ساسانی نطنز.jpg|none|175px]]
|Натанз ут гыйбадәтханәсе [[Сасанидлар Империясе]] чорына караган һәм [[Исфаһан Провинциясе]]ндә, [[Натанз даирәсе]]ндә урнашкан тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=بخشي از آتشكده ساساني نطنز بازسازي شد|url=https://www.irna.ir/news/82790899/%D8%A8%D8%AE%D8%B4%D9%8A-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%D9%83%D8%AF%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D9%86%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%8A-%D8%B4%D8%AF|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Islamic Republic News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=پایان بازسازی آتشکده 1800 ساله نطنز|url=https://www.isna.ir/news/96060502742/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-1800-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%86%D8%B7%D9%86%D8%B2|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Iranian Students News Agency]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Нейясар Ут Гыйбадәтханәсе]]
|[[Кашан даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:Niasar Fire Temple.jpg|none|175px]]
|Нейясар Ут Гыйбадәтханәсе [[Сасанидлар Империясе]] чорына караган һәм [[Фарс Провинциясе]]ндә, [[Кашан даирәсе]]ндә урнашкан тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=نگاهي به وضعيت چهارتاقي نياسر در نوروز|url=https://www.isna.ir/news/isfahan-2593/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%8A-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%B6%D8%B9%D9%8A%D8%AA-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A7%D9%82%D9%8A-%D9%86%D9%8A%D8%A7%D8%B3%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Iranian Students News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آتشکده چهارتاقی نیاسر|url=https://www.visitiran.ir/fa/attraction/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%B1|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=www.visitiran.ir|accessdate=2022-06-20|archivedate=2021-08-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210801144311/https://www.visitiran.ir/fa/attraction/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%B1}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Котбабад Ут Гыйбадәтханәсе]]
|[[Җаһром даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:CharTaghi.JPG|none|175px]]
|Котбабад Ут Гыйбадәтханәсе [[Сасанидлар Империясе]] чорына караган һәм [[Фарс Провинциясе]]ндә, [[Җаһром даирәсе]]ндә урнашкан тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آتشکده قطب آباد|url=https://seeiran.ir/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D9%82%D8%B7%D8%A8-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=seeiran.ir|accessdate=2022-06-20|archivedate=2022-06-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220620174427/https://seeiran.ir/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D9%82%D8%B7%D8%A8-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=چهارطاقی قطب‌آباد جهرم|url=http://aftab-hotel.com/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%B7%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D9%82%D8%B7%D8%A8%E2%80%8C%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D8%AC%D9%87%D8%B1%D9%85/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=aftab-hotel.com}}{{Deadlink|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Шийян Ут Гыйбадәтханәсе]]
|[[Эсламабад-э Гһарб Даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:آتشکده شیان.jpg|none|175px]]
|Шийян Ут Гыйбадәтханәсе [[Сасанидлар Империясе]] чорына караган һәм [[Керманшаһ Провинциясе]]ндә, [[Эсламабад-э Гһарб даирәсе]]ндә урнашкан тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آتشکده شیان نمادی از بلندای قدمت یک سرزمین/ از تپه چغاگاوانه اسلام آبادغرب تا طبیعت زیبای گهواره|url=https://www.dana.ir/news/1072361.html/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%84%D9%86%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86--%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%BE%D9%87-%DA%86%D8%BA%D8%A7%DA%AF%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%AA%D8%A7-%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%D8%AA-%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=www.dana.ir|accessdate=2022-06-20|archivedate=2017-03-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170330054550/http://www.dana.ir/news/1072361.html/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%84%D9%86%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86--%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%BE%D9%87-%DA%86%D8%BA%D8%A7%DA%AF%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%AA%D8%A7-%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%D8%AA-%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=از آتشکده شیان چه‌ می‌دانید؟ +عکس|url=https://www.isna.ir/news/93101407057/%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Iranian Students News Agency]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Сиаһ Гол Ут Гыйбадәтханәсе]]
|[[Эйван даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:آتشکده سیاهگل.jpg|none|175px]]
|Сиаһ Гол Ут Гыйбадәтханәсе [[Сасанидлар Империясе]] чорына караган һәм [[Илам Провинциясе]]ндә, [[Эвьян даирәсе]]ндә урнашкан тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=تجلی زیبای بهار در طبیعت بكر شهرستان ایوان|url=https://www.irna.ir/news/83248435/%D8%AA%D8%AC%D9%84%DB%8C-%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%D8%AA-%D8%A8%D9%83%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Islamic Republic News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آتشکده‌ی سیاهکل؛یادگاری خاموش از دوران باستان|url=https://www.isna.ir/news/ilam-9748/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87%DA%A9%D9%84-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Iranian Students News Agency]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Тәхт-э Рөстәм Ут Гыйбадәтханәсе]]
|[[Шәһрияр даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:Takht rostam.jpg|none|175px]]
|Тәхт-э Рөстәм Ут Гыйбадәтханәсе [[Сасанидлар Империясе]] чорына караган һәм [[Тәһран Провинциясе]]ндә, [[Шәһрияр даирәсе]]ндә урнашкан тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=&quot;تخت رستم&quot; را در غرب پایتخت ببینید/سرزمین باغ های سرسبز|url=https://www.mehrnews.com/news/4259821/%D8%AA%D8%AE%D8%AA-%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D8%AE%D8%AA-%D8%A8%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%BA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%B3%D8%A8%D8%B2|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Mehr News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آتشکده تخت رستم در کدام استان قرار دارد؟ +تصاویر|url=https://www.mizanonline.com/fa/news/393512/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D8%AA%D8%AE%D8%AA-%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=www.mizanonline.com}}{{Deadlink|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Ташвир Ут Гыйбадәтханәсе]]
|[[Таром даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:آتشكده درمعرض تخريب - panoramio.jpg|none|175px]]
|Ташвир Ут Гыйбадәтханәсе [[Сасанидлар Империясе]] чорына караган һәм [[Зәнҗан Провинциясе]]ндә, [[Таром даирәсе]]ндә урнашкан тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=تشویر، آتشکده ای تاریخی درطبیعت سرسبزطارم|url=https://www.yjc.ir/fa/news/5177193/%D8%AA%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D9%85|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Young Journalists Club]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آتشکده تشویر|url=https://seeiran.ir/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D8%AA%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%B1/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=seeiran.ir|accessdate=2022-06-20|archivedate=2022-06-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220620175153/https://seeiran.ir/%d8%a2%d8%aa%d8%b4%da%a9%d8%af%d9%87-%d8%aa%d8%b4%d9%88%db%8c%d8%b1/}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Йәзд ут гыйбадәтханәсе]]
|[[Йәзд]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:Zoroastrian Fire Temple in Yazd.JPG|none|175px]]
|Йәзд Ут Гыйбадәтханәсе [[Иран]]да, [[Йәзд провинциясе]]ндә, [[Йәзд]]тә урнашкан [[Зәрдөштлек]] [[ут гыйбадәтханәсе]]. Анда безнең эраның 470 елы белән даталанган &quot;Җиңүче Ут&quot; дигәнне аңлаткан [[Атәш Баһрам]] изге урыны урнашкан. [[Атәшпәрәст]]ләр диннәрен безнең эрага кадәр 400 елдан бирле практикалаган борынгы Иранда иң югары дәрәҗә утларның берсе, тугыз Атәш Баһрамларның берсе; башка сигез Атәш Баһрманар [[Һиндстан]]да.&lt;ref name=&quot;Atash&quot;&gt;{{Cite web|last=Eduljee|first=K. E.|title=Yazd|url=http://www.heritageinstitute.com/zoroastrianism/yazd/zoroastrian.htm#atashkadeh|access-date=13 April 2015|publisher=Heritage Institute}}&lt;/ref&gt; [[Шәрифабад]]ның Ага Рөстәм Ношираван Беливани буенча Анҗуман-и Насири (сайланган Зәрдөштлек рәсмиләре) Йәзд Атәш Бәһрамны 1960-ынчы елларда Зәрдөштлек динендә булмаган килүчеләр өчен ачкан.
|-
|[[Нушиҗан]] ({{small|[[Нушиҗан Ут Гыйбадәтханәсе]]}})
|[[Малайер]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:Abdoli.jpg|none|175px]]
|Нушиҗан Ут Гыйбадәтханәсе [[Мидия]]га караган тарихи [[ут гыйбадәтханәсе]] һәм [[Хамадан провинциясе]]ндә, [[Малайер даирәсе]]ндә урнашкан [[ут гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=حدود چهار هزار گردشگر از آتشکده &quot;نوشیجان&quot; ملایر دیدن کردند|url=https://www.irna.ir/news/7391148/%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D9%86%D9%88%D8%B4%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Islamic Republic News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=آتشكده و قلعه‌ي باستاني نوشيجان؛ نخستين نمونه‌ي معماري كشور در فلات ايران|url=https://www.isna.ir/news/8408-06977/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%D9%83%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%8A-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D9%86%D9%88%D8%B4%D9%8A%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86-%D9%86%D9%85%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%8A-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%8A-%D9%83%D8%B4%D9%88%D8%B1|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Iranian Students News Agency]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Тариханәһ гыйбадәтханәсе]]
|[[Дамгһан]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:Damghan7.jpg|none|175px]]
|Бу борынгылыгы 2300-ел корылма башта [[Сасанид]] чорында [[Зәрдөштлек]] [[ут гыйбадәтханәсе]] буларак кулланылган булган, шулай да Сассанид Империясе егылуыннан соң ул 8-енче гасырда [[мәчет]]кә әверелдерелгән булган. Һәйкәл, шулай итеп, Иранда борынгы мәчет буларак мәгълүм.&lt;ref name=&quot;Rezaian126&quot;&gt;{{cite book|last=Rezaian (رضاییان)|first=Farzin (فرزین)|title=The Seven Auspicious Faces of Iran (هفت رخ فرخ ایران)|publisher=Green Circle (انتشارات دایره سبز)|year=2007|page=126}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Хворһеһ Гыйбадәтханәсе]]
|[[Маһаллат Даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:Ayvan of Parthian mansion at Khorheh 1.jpg|none|175px]]
|Хворһеһ Гыйбадәтханәсе [[Селевкид]] чорына карый торган һәм [[Маркази провинциясе]]ндә, [[Маһаллат даирәсе]]ндә урнашкан тарихи [[даирә]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=&quot;معبد خورهه&quot;؛ ستون‌هایی به سوی خورشید|url=https://www.irna.ir/news/84197800/%D9%85%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D9%87%D9%87-%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%88%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Islamic Republic News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=&quot;خورهه&quot;؛ محل تولد خورشید|url=https://www.isna.ir/news/93102413147/%D8%AE%D9%88%D8%B1%D9%87%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%84-%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Iranian Students News Agency]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Меһ гыйбадәтханәсе]]
|[[Марагһеһ даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:Niayeshmehr2.jpg|none|175px]]
|Меһр гыйбадәтханәсе [[тарихчага кадәр вакыт]]ка карый һәм [[Көнчыгыш Азәрбайҗан Провинциясе]]ндә, [[Марагһеһ даирәсе]]ндә урнашкан.&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=معبد مهر مراغه گوياي تاريخچه اي از آيين هاي باستاني ايران زمين است|url=https://www.irna.ir/news/81099324/%D9%85%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D9%87-%DA%AF%D9%88%D9%8A%D8%A7%D9%8A-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%A7%D9%8A-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D9%8A%D9%8A%D9%86-%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%85%D9%8A%D9%86|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Islamic Republic News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=معبد مهر ورجوی مراغه؛ میراثی که بر باد رفت!|url=https://www.isna.ir/news/93041609273/%D9%85%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%B1-%D9%88%D8%B1%D8%AC%D9%88%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D9%81%D8%AA|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=[[Iranian Students News Agency]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Меһри гыйбадәтханәсе]]
|[[Марагһеһ даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |
|Меһри гыйбадәтханәсе [[Парфия Империясе]] һәм [[Сасанид Империясе]] чорына карый һәм [[Көнчыгыш Азәрбайҗан Провинциясе]]ндә, [[Марагһеһ даирәсе]]ндә урнашкан.&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=نیایشگاه مهری مراغه|url=http://tabriz.irib.ir/-/%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D9%87|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=tabriz.irib.ir|accessdate=2022-06-20|archivedate=2015-11-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151127094543/http://tabriz.irib.ir/-/%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D9%87}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=نیایشگاه مهری در مراغه +عکس|url=https://www.eghtesadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-87/212880-%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D8%B9%DA%A9%D8%B3|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=www.eghtesadonline.com}}{{Deadlink|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Сорх Дом Лури Гыйбадәтханәсе]]
|[[Куһдашт Даирәсе]]
| align=&quot;center&quot; |[[File:Votivgaben aus Iran, Bergheiligtum Sorchdom-e Lori, ca. 8. Jh.v.C.jpg|none|175px]]
|Сорх Домм Гыйбадәтханәсе [[Лорестан провинциясе]]ндә, [[Куһдашт даирәсе]]ндә урнашкан [[Бронза гасыр]]га караган тарихи [[гыйбадәтханә]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=سرخ دم لری|url=https://seeiran.ir/%D8%B3%D8%B1%D8%AE-%D8%AF%D9%85-%D9%84%D8%B1%DB%8C/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=seeiran.ir|accessdate=2022-06-20|archivedate=2022-06-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220620174757/https://seeiran.ir/%D8%B3%D8%B1%D8%AE-%D8%AF%D9%85-%D9%84%D8%B1%DB%8C/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=هویت تاریخی معبد سرخ دُم لری و ماهیت پدیدآورندگان آن|url=http://ensani.ir/fa/article/400172/%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%D8%AE-%D8%AF%D9%8F%D9%85-%D9%84%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A2%D9%88%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%86|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 February 2021|work=ensani.ir|accessdate=2022-06-20|archivedate=2022-06-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220620174421/http://ensani.ir/fa/article/400172/%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%D8%AE-%D8%AF%D9%8F%D9%85-%D9%84%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A2%D9%88%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%86}}&lt;/ref&gt;
|}

== Шулай ук карарга мөмкин ==

* [[Һиндстанда ут гыйбадәтханәләре исемлеге]]

== Искәрмәләр ==
{{Reflist|2}}

== Библиография ==
* {{citation|last=Boyce|first=Mary|title=The History of Zoroastrianism|volume=1|year=1975|publisher=Brill|location=Leiden|id=(repr. 1996)|isbn=978-90-04-10474-7}}
*{{cite book|last= Rogerson |first=Barnaby |author-link=Barnaby Rogerson |title=Rogerson's Book of Numbers: The culture of numbers from 1001 Nights to the Seven Wonders of the World|url=https://books.google.com/books?id=ZWQsAQAAQBAJ&amp;pg=PA140|date=7 November 2013|publisher=Profile Books|isbn=978-1-84765-983-5}}

[[Төркем:Зәрдөштлек]]</text>
      <sha1>0waa3b4743qpokneczrk7fbj1460ad5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кулланучы:Artem7154</title>
    <ns>2</ns>
    <id>590997</id>
    <revision>
      <id>6001205</id>
      <parentid>5958103</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T22:36:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artem7154</username>
        <id>38346</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кешеләр */</comment>
      <origin>6001205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1812" sha1="eiykkpstjugg53j61e6p3t39s2q47gs" xml:space="preserve">== Минем мәкаләләр ==

=== Ашамлыклар ===
*[[Әче сөт ашамлыклары]]
**[[Кефир]]
**[[Ряженка]]
*[[Бишбармак]]
*[[Кетчуп]]
*[[Перепеч]]
*[[Подкогыльо]]
*[[Прәннек]]
**[[Тула прәннеге]]
*[[Том ям]]
*[[Хәриссә]]
*[[Щи]]

=== Кешеләр ===
*[[Артём Галимов]]
*[[Артём Максименко]]
*[[Артём Карпукас]]
*[[Александр Мартынович]]
*[[Мирлинд Даку]]
*[[Юрий Дюпин]]

=== Корылмалар ===
*[[Арена Химки]]
*[[Лахта центр]]
*[[Мәскәү кояшы]]
*[[Сәетгалиев исемендәге мәдәният сарае]]

=== Фильмлар ===
*[[Чакыру (фильм, 2023)]]

=== Футбол клублар ===
*[[Акрон (футбол клубы)]]
*[[Динамо (футбол клубы, Махачкала)]]
*[[Нәфис (футбол клубы)]]
*[[Родина (футбол клубы)]]
*[[Сокол (футбол клубы, Сарытау)]]
*[[Сочи (футбол клубы)]]
*[[Факел (футбол клубы, Воронеж)]]
*[[Химки (футбол клубы)]]

=== Хоккей клублар ===
*[[Авангард (хоккей клубы)]]
*[[Локомотив (хоккей клубы)]]

=== Ярышлар ===
*[[БДБ илләре уеннары 2023]]

== Катнашучысы ==
{{ФГОС.wiki катнашучысы|ел=2022}}{{Вики спортны ярата катнашучысы|ел=2022|призёр= [[File:Gold medal icon.svg|20px]]| илче= [[футбол]]}}{{МинБезТатар катнашучысы | ел=2022-2023 }}{{Минем Татарстан катнашучысы | ел=2022-2023}}
&lt;/br&gt;</text>
      <sha1>eiykkpstjugg53j61e6p3t39s2q47gs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6001206</id>
      <parentid>6001205</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T22:40:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artem7154</username>
        <id>38346</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кешеләр */</comment>
      <origin>6001206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1874" sha1="bvep44fb427f8y44sngf1rlj05zz7qp" xml:space="preserve">== Минем мәкаләләр ==

=== Ашамлыклар ===
*[[Әче сөт ашамлыклары]]
**[[Кефир]]
**[[Ряженка]]
*[[Бишбармак]]
*[[Кетчуп]]
*[[Перепеч]]
*[[Подкогыльо]]
*[[Прәннек]]
**[[Тула прәннеге]]
*[[Том ям]]
*[[Хәриссә]]
*[[Щи]]

=== Кешеләр ===
*[[Артём Галимов]]
*[[Артём Максименко]]
*[[Артём Мещанинов]]
*[[Артём Карпукас]]
*[[Артём Сокол]]
*[[Александр Мартынович]]
*[[Мирлинд Даку]]
*[[Юрий Дюпин]]

=== Корылмалар ===
*[[Арена Химки]]
*[[Лахта центр]]
*[[Мәскәү кояшы]]
*[[Сәетгалиев исемендәге мәдәният сарае]]

=== Фильмлар ===
*[[Чакыру (фильм, 2023)]]

=== Футбол клублар ===
*[[Акрон (футбол клубы)]]
*[[Динамо (футбол клубы, Махачкала)]]
*[[Нәфис (футбол клубы)]]
*[[Родина (футбол клубы)]]
*[[Сокол (футбол клубы, Сарытау)]]
*[[Сочи (футбол клубы)]]
*[[Факел (футбол клубы, Воронеж)]]
*[[Химки (футбол клубы)]]

=== Хоккей клублар ===
*[[Авангард (хоккей клубы)]]
*[[Локомотив (хоккей клубы)]]

=== Ярышлар ===
*[[БДБ илләре уеннары 2023]]

== Катнашучысы ==
{{ФГОС.wiki катнашучысы|ел=2022}}{{Вики спортны ярата катнашучысы|ел=2022|призёр= [[File:Gold medal icon.svg|20px]]| илче= [[футбол]]}}{{МинБезТатар катнашучысы | ел=2022-2023 }}{{Минем Татарстан катнашучысы | ел=2022-2023}}
&lt;/br&gt;</text>
      <sha1>bvep44fb427f8y44sngf1rlj05zz7qp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6001207</id>
      <parentid>6001206</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T22:42:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artem7154</username>
        <id>38346</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кешеләр */</comment>
      <origin>6001207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1903" sha1="oyeufkzhmqpol8abx3pn2p8oai6or48" xml:space="preserve">== Минем мәкаләләр ==

=== Ашамлыклар ===
*[[Әче сөт ашамлыклары]]
**[[Кефир]]
**[[Ряженка]]
*[[Бишбармак]]
*[[Кетчуп]]
*[[Перепеч]]
*[[Подкогыльо]]
*[[Прәннек]]
**[[Тула прәннеге]]
*[[Том ям]]
*[[Хәриссә]]
*[[Щи]]

=== Кешеләр ===
*[[Артём Галимов]]
*[[Артём Максименко]]
*[[Артём Мещанинов]]
*[[Артём Карпукас]]
*[[Артём Ребров]]
*[[Артём Сокол]]
*[[Александр Мартынович]]
*[[Мирлинд Даку]]
*[[Юрий Дюпин]]

=== Корылмалар ===
*[[Арена Химки]]
*[[Лахта центр]]
*[[Мәскәү кояшы]]
*[[Сәетгалиев исемендәге мәдәният сарае]]

=== Фильмлар ===
*[[Чакыру (фильм, 2023)]]

=== Футбол клублар ===
*[[Акрон (футбол клубы)]]
*[[Динамо (футбол клубы, Махачкала)]]
*[[Нәфис (футбол клубы)]]
*[[Родина (футбол клубы)]]
*[[Сокол (футбол клубы, Сарытау)]]
*[[Сочи (футбол клубы)]]
*[[Факел (футбол клубы, Воронеж)]]
*[[Химки (футбол клубы)]]

=== Хоккей клублар ===
*[[Авангард (хоккей клубы)]]
*[[Локомотив (хоккей клубы)]]

=== Ярышлар ===
*[[БДБ илләре уеннары 2023]]

== Катнашучысы ==
{{ФГОС.wiki катнашучысы|ел=2022}}{{Вики спортны ярата катнашучысы|ел=2022|призёр= [[File:Gold medal icon.svg|20px]]| илче= [[футбол]]}}{{МинБезТатар катнашучысы | ел=2022-2023 }}{{Минем Татарстан катнашучысы | ел=2022-2023}}
&lt;/br&gt;</text>
      <sha1>oyeufkzhmqpol8abx3pn2p8oai6or48</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6001208</id>
      <parentid>6001207</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T22:52:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artem7154</username>
        <id>38346</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кешеләр */</comment>
      <origin>6001208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1967" sha1="rvtqzutub99ou73fa3sbxm0i6p4g6g2" xml:space="preserve">== Минем мәкаләләр ==

=== Ашамлыклар ===
*[[Әче сөт ашамлыклары]]
**[[Кефир]]
**[[Ряженка]]
*[[Бишбармак]]
*[[Кетчуп]]
*[[Перепеч]]
*[[Подкогыльо]]
*[[Прәннек]]
**[[Тула прәннеге]]
*[[Том ям]]
*[[Хәриссә]]
*[[Щи]]

=== Кешеләр ===
*[[Александр Мартынович]]
*[[Артём Галимов]]
*[[Артём Довбик]]
*[[Артём Максименко]]
*[[Артём Мещанинов]]
*[[Артём Карпукас]]
*[[Артём Ребров]]
*[[Артём Сокол]]
*[[Артём Шуманский]]
*[[Мирлинд Даку]]
*[[Юрий Дюпин]]

=== Корылмалар ===
*[[Арена Химки]]
*[[Лахта центр]]
*[[Мәскәү кояшы]]
*[[Сәетгалиев исемендәге мәдәният сарае]]

=== Фильмлар ===
*[[Чакыру (фильм, 2023)]]

=== Футбол клублар ===
*[[Акрон (футбол клубы)]]
*[[Динамо (футбол клубы, Махачкала)]]
*[[Нәфис (футбол клубы)]]
*[[Родина (футбол клубы)]]
*[[Сокол (футбол клубы, Сарытау)]]
*[[Сочи (футбол клубы)]]
*[[Факел (футбол клубы, Воронеж)]]
*[[Химки (футбол клубы)]]

=== Хоккей клублар ===
*[[Авангард (хоккей клубы)]]
*[[Локомотив (хоккей клубы)]]

=== Ярышлар ===
*[[БДБ илләре уеннары 2023]]

== Катнашучысы ==
{{ФГОС.wiki катнашучысы|ел=2022}}{{Вики спортны ярата катнашучысы|ел=2022|призёр= [[File:Gold medal icon.svg|20px]]| илче= [[футбол]]}}{{МинБезТатар катнашучысы | ел=2022-2023 }}{{Минем Татарстан катнашучысы | ел=2022-2023}}
&lt;/br&gt;</text>
      <sha1>rvtqzutub99ou73fa3sbxm0i6p4g6g2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6001210</id>
      <parentid>6001208</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T23:13:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artem7154</username>
        <id>38346</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кешеләр */</comment>
      <origin>6001210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2037" sha1="hadn2m4v5zm8o720absxukbhzn2vo6l" xml:space="preserve">== Минем мәкаләләр ==

=== Ашамлыклар ===
*[[Әче сөт ашамлыклары]]
**[[Кефир]]
**[[Ряженка]]
*[[Бишбармак]]
*[[Кетчуп]]
*[[Перепеч]]
*[[Подкогыльо]]
*[[Прәннек]]
**[[Тула прәннеге]]
*[[Том ям]]
*[[Хәриссә]]
*[[Щи]]

=== Кешеләр ===
*[[Александр Мартынович]]
*[[Артём Блажиевский]]
*[[Артём Галимов]]
*[[Артём Довбик]]
*[[Артём Максименко]]
*[[Артём Мещанинов]]
*[[Артём Карпукас]]
*[[Артём Ребров]]
*[[Артём Сериков]]
*[[Артём Сокол]]
*[[Артём Шуманский]]
*[[Мирлинд Даку]]
*[[Юрий Дюпин]]

=== Корылмалар ===
*[[Арена Химки]]
*[[Лахта центр]]
*[[Мәскәү кояшы]]
*[[Сәетгалиев исемендәге мәдәният сарае]]

=== Фильмлар ===
*[[Чакыру (фильм, 2023)]]

=== Футбол клублар ===
*[[Акрон (футбол клубы)]]
*[[Динамо (футбол клубы, Махачкала)]]
*[[Нәфис (футбол клубы)]]
*[[Родина (футбол клубы)]]
*[[Сокол (футбол клубы, Сарытау)]]
*[[Сочи (футбол клубы)]]
*[[Факел (футбол клубы, Воронеж)]]
*[[Химки (футбол клубы)]]

=== Хоккей клублар ===
*[[Авангард (хоккей клубы)]]
*[[Локомотив (хоккей клубы)]]

=== Ярышлар ===
*[[БДБ илләре уеннары 2023]]

== Катнашучысы ==
{{ФГОС.wiki катнашучысы|ел=2022}}{{Вики спортны ярата катнашучысы|ел=2022|призёр= [[File:Gold medal icon.svg|20px]]| илче= [[футбол]]}}{{МинБезТатар катнашучысы | ел=2022-2023 }}{{Минем Татарстан катнашучысы | ел=2022-2023}}
&lt;/br&gt;</text>
      <sha1>hadn2m4v5zm8o720absxukbhzn2vo6l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зөлфия Солтанова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>591706</id>
    <revision>
      <id>6001226</id>
      <parentid>4111602</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T05:30:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>6001226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4011" sha1="3xxcnceem7fyg1hfwyy96bib8gvu9kh" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем = Зөлфия Солтанова
| рәсем =
| рәсем_зурлыгы = 250px
| alt = 
| рәсем язуы =
| тулы исем =  Зөлфия Нәби кызы Солтанова
| һөнәр = журналист
| туу датасы =12.02.1966
| туу җире = [[Мөрәле (Кайбыч районы)|Мөрәле]], [[Кайбыч районы]], [[ТАССР]]
| гражданлык = РФ
| милләт = татар
| үлем датасы =
| үлем җире = 
| әти = 
| әни = 
| ир = 
| хатын =  
| балалар = 
| бүләк һәм премияләр = 
| сайт =
| башка мәгълүмат = 
}}
'''Зөлфия Нәби кызы Солтанова''' (12.02.1966; [[Мөрәле (Кайбыч районы)|Мөрәле]], [[Кайбыч районы]], [[ТАССР]]) — Татарстанның атказанган матбугат һәм массакүләм коммуникацияләр хезмәткәре.&lt;ref name=&quot;ТС&quot;&gt;{{Cite web |url=https://tatcenter.ru/person/sultanova-zulfiya-nabievna/ |title=Султанова Зульфия Набиевна. Директор-главный редактор филиала АО &quot;ТАТМЕДИА&quot; &quot;Редакция газеты &quot;Челнинские известия&quot;. |accessdate=2022-10-21 |archivedate=2022-10-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221021191956/https://tatcenter.ru/person/sultanova-zulfiya-nabievna/ }}&lt;/ref&gt;

== Биографиясе ==
Зөлфия Нәби кызы Солтанова [[ТАССР]]ның [[Апас районы]] (хәзерге [[Татарстан Республикасы]]ның [[Кайбыч районы]]) [[Мөрәле (Кайбыч районы)|Мөрәле]] авылында туган. 1989 елда «журналистика» белгечлеге буенча [[Казан (Идел буе) федераль университеты|В. И. Ульянов-Ленин исемендәге Казан дәүләт университеты]]н тәмамлый.&lt;ref name=&quot;ТС&quot; /&gt;

1997 елга кадәр  «Челнинские известия» газетасы корреспонденты. 1997 - 2009 елларда  «Вечерние Челны» газетасының яңалыклар бүлеге җитәкчесе, баш мөхәррир урынбасары.&lt;ref name=&quot;ТС&quot; /&gt;

2009 елдан «Татмедиа» АҖ филиалының «Челнинские известия» газетасы редакциясе директоры-баш мөхәррире.&lt;ref&gt;[http://old.arspress.ru/news/site_news/78727/ ПРОЕКТ АРС-ПРЕСС: «День газеты на сайте АРС-ПРЕСС». Зульфия Султанова: «Сайт и соцсети как точки роста читательской аудитории газеты»]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://chelny-izvest.ru/page/redaktsiya «Челнинские известия». Редакция.]&lt;/ref&gt;

2016 елның декабреннән 2020 елга кадәр «Чаллы ТВ» телерадиокомпаниясе җитәкчесе.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Реальное Время. Список персон. Султанова Зульфия Набиевна. Реклама и СМИ, СМИ. |url=https://realnoevremya.ru/persons/1668-sultanova-zulfiya-nabievna |access-date=2022-10-21 |archive-date=2022-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021191956/https://realnoevremya.ru/persons/1668-sultanova-zulfiya-nabievna |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

== Матаулы исемнәре ==
ТРның атказанган матбугат һәм массакүләм коммуникацияләр хезмәткәре (2013 ел).&lt;ref name=&quot;ТС&quot; /&gt;

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

[[Төркем:Кайбыч районында туганнар]]
[[Төркем:Шәхесләр:Чаллы]]
[[Төркем:Әлифба буенча журналистлар]]</text>
      <sha1>3xxcnceem7fyg1hfwyy96bib8gvu9kh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ташкент вилаяте</title>
    <ns>0</ns>
    <id>609867</id>
    <revision>
      <id>6001166</id>
      <parentid>5539036</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T14:05:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Шәхесләр */  өстәмә</comment>
      <origin>6001166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12129" sha1="tsjiv8a49b160u0ik9wq8upu8n8cgc1" xml:space="preserve">{{АТБВМ}}
'''Ташкент вилаяте''' ({{lang-uz|Toshkent viloyati}}), элекке исеме Ташкент өлкәсе ― [[Үзбәкстан]]ның төньяк-көнчыгышында урнашкан административ берәмлек ([[вилаять]]). Административ үзәге – [[Нурәфшан]] шәһәре (2017 елның 24 августыннан). 
[[Файл:Toshkent Viloyati in Uzbekistan.svg|200px|thumb|right|Ташкент вилаяте [[Үзбәкстан]] картасында [[кызыл төс|куе кызыл төс]] белән аерылган]]

== География ==
Мәйданы ― 15 300 кв.км. Ташкент вилаяте Үзбәкстанның төньяк-көнчыгышында, [[Тянь-Шань]] тауларының көнбатыш өлеше һәм [[Сырдәрья]] елгасы арасында урнашкан.

Вилаять территориясенең зур өлеше ― тау алды тигезлеге. Төньякта һәм төньяк-көнчыгышта ― биеклеге 4299 м га кадәр җитүче [[Тянь-Шань|Көнбатыш Тянь-Шань]] таулары.

Ташкент вилаяте төньякта һәм төньяк-көнбатышта [[Казакъстан]], төньяк-көнчыгышта [[Кыргызстан]], көньякта [[Таҗикстан]], көнчыгышта [[Нәмәнгән вилаяте|Нәмәнгән]], көньяк-көнбатышта [[Сырдәрья вилаяте|Сырдәрья]] вилаятьләре белән чиктәш.

Төбәктә туфрак, нигездә, [[соры туфрак]]. Территориянең күп өлеше сөрелгән, елга үзәннәрендә — тугай урманнары һәм куаклыклар, тауларда ― субальп һәм альп болыннары. Җир асты байлыклары ― бакыр, соры күмер, молибден, цинк, алтын, көмеш, сирәк җир металллары һ. б.

[[Файл:Lac Tcharvak.jpg|200px|thumb|right|Чарвак сусаклагычы]] 
Төп елгалар – [[Сырдәрья]] һәм аның кушылдыгы Чырчык, Чарвак сусаклагычы бар. Ташкент вилаятендә Чырчык-Бозсу ГЭСлар (суэнергетика) тракты урнашкан. Чаткал тыюлыгы гамәлдә.

== Климат ==
Климаты ― йомшак, дымлы [[кыш]] һәм эссе, коры [[җәй]] белән билгеләнүче кискен континенталь климат. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -1&amp;nbsp;°C, [[июль]]неке — +36&amp;nbsp;°C. явым — төшем елына якынча 300 мм.&lt;ref name=&quot;neu&quot;&gt;Ўзбекистон табиий географияси, 2006. с. 165&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
2011 елда [[халык саны]] ― 2 644 400 кеше, 2022 елда ― 2 931 000 кеше. Милли составы: [[үзбәкләр]] – 84%, [[таҗиклар]] – 1%, [[руслар]] – 6%, [[кореялеләр]] – 5%,  [[татарлар]] – 2%, [[кыргызлар]] — 1,0%, [[казакълар]], [[украиннар]], башка милләтләр – 5%.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://interkomitet.uz/o-komitete/nacionalnye-kulturnye-centry/#1519389583915-075513ff-856f |title=официальный сайт Комитета по межнациональным отношениям и дружественным связям с зарубежными странами при Кабинете министров Республики Узбекистан |accessdate=2020-03-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191202143712/http://interkomitet.uz/o-komitete/nacionalnye-kulturnye-centry/#1519389583915-075513ff-856f |archivedate=2019-12-02 |deadlink=yes }}&lt;/ref&gt;

== Тарих ==
[[СССР Югары Советы]] Президиумының 1938 елның 15 гыйнварындагы Указы белән [[Үзбәкстан ССР]] составында Ташкент өлкәсе оештырылган. 1950-1951 елларда ВКП(б)ның өлкә комитеты секретаре булып [[Нуретдин Мөхетдинов]] эшләгән. 2017 елның 24 августына кадәр өлкә (вилаять) үзәге булып [[Ташкент]] торган, 2017 елның 24 августыннан – [[Нурәфшан]] шәһәре.

== Административ-территориаль бүленеш ==
[[Файл: Tashkent districts.png |thumb|450px|right|Ташкент вилаятенең административ-территориаль бүленеше.]]
[[Административ үзәк|Административ үзәге]] — [[Нурәфшан]] (элекке Туйтүбә) шәһәре (2017 елның 24 августыннан, аңа кадәр – Ташкент) (2019 елда Нурәфшан халкы 52 000 кеше булган).

Вилаять составында — 15 [[туман]] (район), 17 [[шәһәр]], 18 [[штб]], 146 авыл советы.&lt;ref name=&quot;Население 2017&quot;&gt;{{cite web|lang=uz|url=https://data.gov.uz/ru/datasets/3224|title=Давлат классификаторлари|author=|website=|date=|publisher=|deadlink=yes}}{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
;Шәһәрләр
[[Аңгрән]], [[Бәкабад]], [[Бүкә]], [[Дустабад]], [[Кәләс]], [[Алмалык (шәһәр)|Алмалык]], [[Аккурган]], [[Аһәңгәран]], [[Пәркәнт]], [[Пескәнт]], [[Ташкәнт]] ([[вилаять]] хокукында), [[Нурәфшан]], [[Чыназ]], [[Чырчык]], [[Яңыюл]], [[Яңыабад]], [[Газәлкәнт]].

;Туманнары
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! || Туман исеме || Туман мәркәзе
|-
| 1 ||[[Аккурган туманы]]||[[Аккурган]]
|-
| 2 ||[[Аһәңгәран туманы]]||[[Аһәңгәран]]
|-
| 3 ||[[Бәкабад туманы]]||[[Зафар]]
|-
| 4 ||[[Бостанлык туманы]]||[[Газәлкәнт]]
|-
| 5 ||[[Бүкә туманы]]||[[Бүкә]]
|-
| 6 ||[[Зангиата туманы]]||[[Эшонгузар]]
|-
| 7 ||[[Кибрай туманы]]||[[Кибрай]]
|-
| 8 ||[[Куечырчык туманы]]||[[Дустабад]]
|-
| 9 ||[[Пәркәнт туманы]]||[[Пәркәнт]]
|-
| 10 ||[[Пескәнт туманы]]||[[Пескәнт]]
|-
| 11||[[Ташкәнт туманы]]||[[Кәләс]]
|-
| 12 ||[[Уртачырчык туманы]]||[[Нурәфшан]]
|-
| 13 ||[[Чыназ туманы]]||[[Чыназ]]
|-
| 14 ||[[Югарычырчык туманы]]||[[Яңыбазар]]
|-
| 15 ||[[Яңыюл туманы]]||[[Гөлбаһор]]
|}

== Икътисад ==
Ташкент вилаяте ― ил сәнәгате югары үсеш алган төбәкләрнең берсе. Географик урыны аның икътисадын үстерергә мөмкинлек бирә. Региональ икътисадый комплекс, нигездә, башкаланың икътисадый комплексын тулыландыра. Хәзерге вакытта төбәктә республика сәнәгать продукциясенең 20% ы, электр энергиясенең 45% ы, күмернең 98% ы, 43% цемент, 100% корыч һәм металл прокаты, төсле металлларның төп өлеше җитештерелә. Хәзерге вакытта 190 сәнәгать тармагы, 160тан артык уртак, 20 меңнән артык кече һәм урта эшмәкәрлек субъекты эшли. Иң әһәмиятлеләре: Gʻishtchi ([[Аңгрән]]), Agat va Farhod (Бостанлык туманы), Metallurfemont ([[Бәкабад]]), Orion (Кыбрай туманы).

Сәнәгатьнең алдынгы тармаклары ― энергетика, машина төзелеше, металлургия, күмер, тау металлургиясе, химия сәнәгате, аяк киеме, мамык чистарту, азык-төлек сәнәгате, текстиль һәм авыл хуҗалыгы продукциясен эшкәртү.

Төбәкнең сәнәгать предприятиеләреннән Бәкабадта Oʻzbekiston metallurgiya, Алмалыктагы конметаллургия, Яңа Аәгрән, Ташкент җылылык электр станцияләре һәм Чырчыктагы утка чыдамлы һәм авыр эри торган металлар комбинаты эшли.

== Транспорт ==
[[Файл:Taschkent Wegweiser.jpg|200px|thumb|right|Ташкент вилаятендә юл күрсәткече]] 
Төбәктә [[тимер юл]]лар озынлыгы 354,2 км тәшкил итә. Төбәк территориясеннән [[Үзәк Азия]]нең бәйсез дәүләтләрен [[Көнчыгыш Европа]] шәһәрләре белән тоташтыручы тимер юл линиясе уза (шул исәптән [[Мәскәү]] (Россия) — [[Ташкент]] — [[Төрекмәнбашы]] (Төрекмәнстан)).

Аңгрән шәһәре һәм Чарвак бистәсе юнәлешендәге тимер юл челтәре Ташкентта башлана. Ташкент тирәсендәге тимер юллар электрлаштырылган. 2004 елдан [[Ташкент]] — [[Сәмәрканд]] пассажир поезды йөри башлаган.

Төбәктә автомобиль юллары челтәре бик тыгыз. Региональ әһәмияттәге автомобиль юлларының гомуми озынлыгы — 6,6 мең км (шул исәптән каты өслекле юллар – 5,9 мең км). Мөһим магистральләр: Зур Үзбәк тракты, [[Ташкент]] – [[Әндиҗан]] – [[Ош]] (Кыргызстан) – [[Кашгар]] (Кытай) шоссесы.

Ислам Кәримов исемендәге Ташкент халыкара аэропорты Ташкент шәһәре территориясендә, Сергели туманында, шәһәр үзәгеннән көньяк-көнчыгышка таба биш чакрым ераклыкта урнашкан.

== Шәхесләр ==
* [[Әмирали Аблаев]] (1962), 1999 елдан Кырым мөфтие һәм Кырым һәм Акъяр мөселманнарының Диния нәзарәте рәисе.
* [[Нуретдин Мөхетдинов]] (1917―2008), Үзбәкстан ССР Коммунистлар партиясенең Ташкент өлкә комитеты беренче сәркәтибе (1950-1951).
* [[Хәйретдин Солтан|Хәйретдин Солтанов]] (''Хәйретдин Солтан''; 1956), үзбәк язучысы, дәүләт эшлеклесе.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* {{cite web |title = Хокимият Ташкентской области |url = http://toshvil.uz/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20151029104135/http://toshvil.uz/ |archivedate = 2015-10-29 |deadlink = yes }}
* [http://www.avtonomer.net/content/view/142/45/ Автомобильные номера Ташкентской области СССР]{{Deadlink|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Төркем:Әлифба буенча административ-территориаль берәмлекләр]]
[[Төркем:Үзбәкстан вилаятьләре]]
[[Төркем:Ташкент вилаяте]]</text>
      <sha1>tsjiv8a49b160u0ik9wq8upu8n8cgc1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бүребай</title>
    <ns>0</ns>
    <id>771956</id>
    <revision>
      <id>6001176</id>
      <parentid>5853711</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T15:08:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7748" sha1="ooasu4yxztli5ohuh692spojbtu5gll" xml:space="preserve">{{ВикиЯз|ел=2023}}
{{УК}}
'''Бүребай''' ({{lang-ba|Бүребай}}, {{lang-ru|Бурибай}}) ― Башкортстанның [[Хәйбулла районы]]ндагы авыл (2004 елга кадәр ― [[шәһәр тибындагы бистә]]), Бүребай авыл җирлегенең [[административ үзәк|административ үзәге]]. Уфадан көньяк-көнчыгышка 509 км һәм район үзәге [[Акъяр (Хәйбулла районы)|Акъярдан]] төньякка 12 км ераклыкта, [[Урал аръягы]] тигезлегендә урнашкан. Якында [[Таналык]] елгасы ага. 2010 елның 14 октябренә халык саны 4553 кеше тәшкил иткән.

Почта индексы — 453821, ОКАТО коды — 80255824000. ИФНС коды — 0267.

== Тарих ==
Авылга (хәзерге [[Зилаер районы]]) [[Сабыр]] авылыннан чыккан кешеләр нигез салган. Авыл йорт старшинасы Бүребай Тулбай улы Сабировның (1777—1855) исемен йөртә.

== Этимология ==
Беренче версия буенча, [[бүре]]ләргә бай җирлек булу сәбәпле шулай аталган. Икенче версия буенча, авыл исеме Бүребай шәхси исеменнән килеп чыккан. &lt;ref&gt;''Хисамитдинова Ф. Г., Сиразитдинов З. А.'' Русско-башкирский словарь справочник названий населённых пунктов Республики Башкортостан. — Уфа: Китап, 2001. — С. 287. — 320 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-5-88185-205-4.&lt;/ref&gt;

[[Файл:Мост между Татыр-Узяком и Бурибаем через р.Таналык.JPG|слева|мини| Таналык елгасы аша күпер|220 px]]
[[Файл:Church in Buribai.jpg|200px|thumb|left| Бүребай чиркәве]]

РСФСР Югары Советы Президиумының 1938 елның 4 декабрендәге указы белән Башкорт АССРның Хәйбулла районы Бүребай авылы эшче поселоклары категориясенә кертелгән:
&lt;blockquote&gt;
Башкорт АССРның Хәйбулла районы Бүребай авылын эшчеләр поселогы категориясенә кертергә, элеккеге исемен саклап калырга.

Бүребай эшчеләр поселогы составына Юша, Пятилетка, Сибаево авылларын, Рудникны һәм Акъяр иген совхозының үзәк усадьбасын кертергә.&lt;/blockquote&gt;

== Географик урыны ==
;Ара: &lt;ref&gt;Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник / Сост. Р. Ф. Хабиров. — Уфа: Белая Река, 2007. — 416 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-5-87691-038-7&lt;/ref&gt;.
* Район үзәгенә ([[Акъяр (Хәйбулла районы)|Акъяр]]) кадәр ― 12 км
* Якындагы тимер юл станциясенә ([[Сара (станция)|Сара]]) кадәр ― 60 км

== Танылган шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4099580. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны
|-
| data-sort-value=&quot;1884&quot; | 1884
| [[Баймөхәммәт Тугызбаев]]
| [[Рәсүлия мәдрәсәсе|«Рәсүлия» мәдрәсәсе]]
| ''[[:d:Q4504549|дин хадиме]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965
| [[Уфа]]
|-
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-06-13
| ''[[:d:Q4200026|Bariy Galeevitsj Iljasov]]''
| ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]''
| [[галим]]
| [[Уфа дәүләт авиация техник университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q52846074|R.R. Mavliutov Institute of Mechanics of the Ufa Federal Research Centre]]''
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-02-18
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-10-19
| [[Игорь Бикбулатов]]
| [[Уфа дәүләт нефть техника университеты|Уфа дәүләт нефть-техника университеты]]
| ''[[:d:Q593644|химик]]''
| [[Стәрлетамак]]&lt;br/&gt;[[Уфа дәүләт нефть техника университеты|Уфа дәүләт нефть-техника университеты]]
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-02-14
| 
|}
{{Wikidata list end}}

* [[Барый Ильясов|Барый Гали улы Ильясов]] (13 июнь 1939 ел) — галим-инженер-электромеханик, Башкортстан Республикасы Фәннәр академиясенең мөхбир әгъзасы (2006), техник фәннәре докторы (1983), профессор (1985), РФ (1994) һәм БР (1990) атказанган фән һәм техника эшлеклесе.

== Халык саны ==
{{ Население | Бурибай }}

== Предприятиеләр ==
* Бүребай {{comment|ТБК|тау-баету комбинаты}} ЯАҖ. Халькопирит (бакыр колчеданы), алтын, көмеш табу белән шөгыльләнә.
* Бүребай {{comment|КЭС|кояш электр станциясе}}&lt;ref&gt;{{cite web |author =  |url = http://geektimes.ru/post/264908/ |title = В Башкортостане запустили первую очередь крупнейшей в России солнечной электростанции мощностью 20 МВт |lang = ru |website = geektimes.ru |date =  |accessdate = 2015-10-30 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20151030130859/http://geektimes.ru/post/264908/ |archivedate = 2015-10-30 |deadlink = yes }} // Geektimes&lt;/ref&gt;

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* {{cite web |author =  |url = http://bashw.ru/encyclopedia/buribay/t/2584 |title = Описание села, история |lang = ru |website = bashw.ru |date =  |accessdate = 2022-07-14 |deadlink = no |archivedate = 2020-07-21 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20200721223617/http://bashw.ru/encyclopedia/buribay/t/2584 }}
* {{cite web|author = |url = http://ufagen.ru/places/haibullinsky/buribay |title = Бурибай на портале «Генеалогия и Архивы» |lang = ru |website = ufagen.ru |date = |accessdate = 2022-07-14 |deadlink = no}}
{{Хәйбулла районы}}
{{Башкортстан шәһәр тибындагы бистәләре}}
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Хәйбулла районы торак пунктлары]]
[[Төркем:Башкортстанның элекке шәһәр тибындагы бистәләре]]
[[Төркем:1837 елда нигезләнгән торак пунктлар]]</text>
      <sha1>ooasu4yxztli5ohuh692spojbtu5gll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркем:2015 елгы санак уеннары</title>
    <ns>14</ns>
    <id>812827</id>
    <revision>
      <id>6001224</id>
      <parentid>4073602</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T04:41:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Яңа төркем.</comment>
      <origin>6001224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="oztatly98w54cz8tu0264x9eig1ebx4" xml:space="preserve">

[[Төркем:Еллар буенча санак уеннары]]</text>
      <sha1>oztatly98w54cz8tu0264x9eig1ebx4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркем:2002 елгы санак уеннары</title>
    <ns>14</ns>
    <id>812835</id>
    <revision>
      <id>6001222</id>
      <parentid>4073614</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T04:41:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Яңа төркем.</comment>
      <origin>6001222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="oztatly98w54cz8tu0264x9eig1ebx4" xml:space="preserve">

[[Төркем:Еллар буенча санак уеннары]]</text>
      <sha1>oztatly98w54cz8tu0264x9eig1ebx4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мирлинд Даку</title>
    <ns>0</ns>
    <id>813880</id>
    <revision>
      <id>6001209</id>
      <parentid>4083820</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T22:57:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artem7154</username>
        <id>38346</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6001209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="563" sha1="k828e71nr490imxl7o9ktgvje3im17f" xml:space="preserve">{{Шәхес}}

'''Мирлинд Даку''' (1998 елның 1 гыйнварында туган) — Косованың һәм Албаниянең профессиональ [[Футбол|футболчысы]], [[мәскәү]] [[Спартак (футбол клубы, Мәскәү)|«Спартагы»]] уенчысы. 2023-2026 елларда [[казан]] [[Рубин (футбол клубы, Казан)|«Рубины»]] клубы өчен форвард булып уйнады.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

{{stub}}</text>
      <sha1>k828e71nr490imxl7o9ktgvje3im17f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Йуто Хишияма</title>
    <ns>0</ns>
    <id>815473</id>
    <revision>
      <id>6001248</id>
      <parentid>4418294</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T11:24:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>6001248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14745" sha1="qff4z8msz3pzkzhktsq2ptdmb8ho18b" xml:space="preserve">{{ Шәхес
 | исем = Йуто Хишияма
|рәсем = Юто_Хишияма.jpg  
|рәсем_зурлыгы =
|alt = &lt;!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--&gt;
|рәсем язуы = 
|тулы исем = {{lang-ja|菱山 湧人}}
|һөнәр = галим-төрки телләр белгече
|туу датасы = 10.08.1990
|туу җире = {{туу җире| Япония |Япониядә}}, [[Канагава (префектура) |Канагава]], [[Миура (шәһәр) |Миура]] 
|гражданлык =  {{байраклаштыру|Япония}} 
|милләт = япон
|үлем датасы =  
|үлем җире =  
|әти = 
|әни = 
|ир =
|хатын = 
|балалар = 
|бүләк һәм премияләр = Халыкара татар теле олимпиадасында Гран-при (2014) 
|сайт = 
|башка мәгълүмат = [https://vk.com/boltwatts Yuto Hishiyama]
}}
'''Йуто Хишияма'''&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;''Гөлназ Нуриева''. Дөнья милләтләр һәм телләр төрле булганга кызыклы. [[Мәйдан (журнал)| «Мәйдан»]], 2023 ел, № 10, 52-57нче бит.&lt;/ref&gt;, Йуто (''Юто'') Хисияма&lt;ref&gt;[http://richfizh.chuvsu.ru/index.php/1663-v-yaponii-izdana-kniga-chuvashskij-yazyk-i-kultura В Японии издана книга «Чувашский язык и культура»]&lt;/ref&gt; ({{lang-ja|菱山 湧人}}, ''[[1990 ел]]ның [[10 август]]ы, [[Япония]], [[Канагава (префектура) |Канагава]], [[Миура (шәһәр) |Миура]]'') ― лингвист, Идел буе халыклары телләрен өйрәнүче тикшеренүче, [[Токио Чит Телләр Университеты |Токио чит телләр университеты]] укытучысы, татар теле һәм әдәбияты буенча Халыкара олимпиада җиңүчесе (2014)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;''Зилә Мөбәрәкшина''. [https://tatar-inform.tatar/news/yapon-egete-yuto-hishiyama-islam-dinen-kabul-itk-n Япон егете Юто Хишияма ислам динен кабул иткән.] [[Татар-информ]], 29.11.2021&lt;/ref&gt;.

== Тәрҗемәи хәле ==
1990 елның 10 августында Япониянең [[Канагава (префектура) |Канагава]] префектурасының [[Миура (шәһәр) |Миура]] шәһәрендә (''вариант'': [[Токио]]да) туган&lt;ref&gt;[https://vk.com/boltwatts Yuto Hishiyama ВКонтакте]&lt;/ref&gt;. Әтисе ― журналист булып эшли, инглиз телен яхшы белә. Әнисе [[Нагасаки]] шәһәрендә үскән, анда телевидениедә эшләгән. Гаиләдә ике сеңлесе бар. 4 яшьтән 6 яшькәчә ике ел «Ётиэн» төрендәге [[балалар бакчасы]]на йөргән, гади мәктәпләрдә укыган&lt;ref name=&quot;:1&quot;  /&gt;.

2009 елда Токиода урта мәктәпне ({{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Токио Ниши урта мәктәбе|Tokyo Nishi High School |d |Q11525616}}) тәмамлагач, [[Токио Чит Телләр Университеты |Токио чит телләр университетының]] (東京外国語大学 Tokyo University of Foreign Studies) [[төрек теле]] бүлегенә укырга кергән. 2013 елда бакалавриатны тәмамлаганнан соң, шул ук университетның магистратурасында, 2017 елдан аспирантурасында белем алуын дәвам итә&lt;ref name=&quot;:1&quot;  /&gt;.
 
2014 елда [[Казан]]га килә. 2014–2016 елларда [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]ның филология һәм мәдәниятара багланышлар институтында укый. 2021 елда татар теле буенча докторлык диссертациясе яклаган. Хәзер [[Токио Чит Телләр Университеты |Токио чит телләр университетында]] лингвистика буенча тикшеренүче булып хезмәт куя, [[татар теле|татар]], [[башкорт теле|башкорт]] һәм [[чуаш теле|чуаш]] телләре курсларын алып бара&lt;ref name=&quot;:1&quot;  /&gt;. Әлеге курсларда йөздән артык укучыга татар телен өйрәткән
&lt;ref&gt;''Гөлүзә Ибраһимова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/yaponiyada-tatar-tele-dareslege-avtorlary-tel-belan-kyzyksynucylar-sany-artyr-dip-ometlana-5879057 Япониядә татар теле дәреслеге авторлары тел белән кызыксынучылар саны артыр дип өметләнә.] [[Татар-информ]], 14.11.2023&lt;/ref&gt;.

== Телләр өйрәнүе ==
Туган теле ― [[япон теле]]. Телләр өйрәнүгә сәләте мәктәптә укыган елларында ачылган. 2003 елдан башлап, япон мәктәпләренең укыту программасына кертелгән [[инглиз теле]]н өйрәнә. Мәктәптә үк үзлегеннән [[төрки телләр]]не өйрәнә башлый. [[Корей теле|Корея]], [[Тай теле|тай]] телләре белән кызыксынуы да көчле була. 2004 елдан [[төрек теле]]н өйрәнүгә өстенлек бирә. Югары мәктәптә укыганда бер ел [[алман теле]]н өйрәнгән&lt;ref name=&quot;:1&quot;  /&gt;. 

Башка төрки телләрне [[Токио Чит Телләр Университеты |университетка]] кергәч кенә өйрәнә башлаган. 2010 елда, икенче курс студенты чагында, [[үзбәк теле]] дәресләренә, өченче курс студенты булганда, [[казакъ теле|казакъ]] һәм [[уйгыр теле|уйгыр]] телләре дәресләренә йөри. Өченче курста үзлегеннән [[татар теле]], дүртенче курста [[башкорт теле]]н үзләштерә. [[Чуаш теле]]н өйрәнүгә 2018 елда аспирантурада укыганда алына. Казанда яшәгәндә, «Сэйко» дигән япон үзәгендә япон телен укыта&lt;ref name=&quot;:1&quot;  /&gt;.

== Татар теле ==
2011 елда, өченче курста укыганда интернеттан ([[YouTube]]) очраклы рәвештә татар телендә «Аерылмагыз» җырын ишеткән ([[Асаф Вәлиев]] репертуарында) һәм татар телен өйрәнү теләге барлыкка килгән. [[Токио Чит Телләр Университеты |Университетта]] татар теле дәресләре укытылмаганга, телне үзлектән өйрәнә. Университет китапханәсеннән [[алман теле]]ндә язылган татар теле дәреслеген (Margarete I. Ersen-Rasch, TATARISCH, Lehrbuch für Anfänger und Fortgeschrittene, Harrassowitz Verlag, 2009) укый-укый, телнең грамматикасын өйрәнә. Русча белмәгән килеш, татарча-русча, русча-японча сүзлекләрне алмаш-тилмәш кулланып өйрәнү авыр бирелгән &lt;ref&gt;[https://sntat.ru/news/yaponets-yuto-hishiyama-prepodayuschiy-tatarskiy-yazyk-tatarstan-v-yaponii-prakticheski-ne-znayut-zato-znayut-alinu-zagitovu-5642486  Японец Юто Хишияма, преподающий татарский язык: «Татарстан в Японии практически не знают, зато знают Алину Загитову».] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004085848/https://sntat.ru/news/yaponets-yuto-hishiyama-prepodayuschiy-tatarskiy-yazyk-tatarstan-v-yaponii-prakticheski-ne-znayut-zato-znayut-alinu-zagitovu-5642486 |date=2023-10-04 }} Сетевое издание «Снег», 20.09.2018&lt;/ref&gt;. Татар теле белән кызыксынуы көчле булганга, ярты юлда туктап калмый: телне камил белүгә ирешә. Токио чит телләр университетында [[япон теле]]ндә «Татар теленең орфографиясе» дип исемләнгән диплом эше язган. Казанда «Төрки телләрдәге категория» темасына магистрлык эшен (җитәкчесе Гүзәл Әмир кызы Нәбиуллина, КФУның гомуми тел белеме һәм тюркология кафедрасы доценты) татар телендә язган һәм яклаган.

2020 елдан үзе укыган [[Токио Чит Телләр Университеты |университетта]] татар теле дәресләрен алып бара, андагы һәр студент татар телен өйрәнү мөмкинлегенә ия&lt;ref&gt;[https://tatmsk.tatarstan.ru/index.htm/news/1843886.htm Выпускник КФУ преподает татарский язык в Японии.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220123005826/https://tatmsk.tatarstan.ru/index.htm/news/1843886.htm |date=2022-01-23 }} Полномочное представительство Республики Татарстан в Российской Федерации, 9.10.2020&lt;/ref&gt;.  

== Кайбер хезмәтләре ==
* 2017 елда Мидзуки Накамура (''2017 елда татар теле һәм әдәбияты буенча халыкара олимпиада җиңүчесе''), аның ире Акира Сакурама белән берлектә Татарстан һәм татарлар турында «Tatarstan Fanbook (or Tatarstan Funbook)» китабын нәшер итә (Publib нәшрияты, тиражы 1500) &lt;ref&gt;[https://sntat.ru/news/yaponets-yuto-hishiyama-prepodayuschiy-tatarskiy-yazyk-tatarstan-v-yaponii-prakticheski-ne-znayut-zato-znayut-alinu-zagitovu-5642486 Японец Юто Хишияма, преподающий татарский язык: «Татарстан в Японии практически не знают, зато знают Алину Загитову».] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004085848/https://sntat.ru/news/yaponets-yuto-hishiyama-prepodayuschiy-tatarskiy-yazyk-tatarstan-v-yaponii-prakticheski-ne-znayut-zato-znayut-alinu-zagitovu-5642486 |date=2023-10-04 }} sntat.ru, 21.09.2018{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. 
* 2021 елда Токиода «Чуаш теле һәм мәдәнияте» китабы чыккан, авторлары ― Юто Хишияма, аның фәнни җитәкчесе, профессор Синджиро Казама. &lt;ref&gt;[http://richfizh.chuvsu.ru/index.php/1663-v-yaponii-izdana-kniga-chuvashskij-yazyk-i-kultura В Японии издана книга «Чувашский язык и культура».] richfizh.chuvsu.ru&lt;/ref&gt;
* 2022 елның декабрь аенда егерме дәрестән гыйбарәт япон телендә татарчага өйрәтү дәреслеген бастырган&lt;ref name=&quot;:1&quot;  /&gt;.

== Уңышлары ==
* 2014 – Татар теле һәм әдәбияты буенча халыкара олимпиадада татар телен иң яхшы белүче (Гран-при). Татарстан Президенты [[Рөстәм Миңнеханов]] бүләге – КФУның татфак магистратурасында укырга сертификат та алган&lt;ref&gt;''Зухра Буракаева''.
[https://prufy.ru/news/society/48750-yaponets_yuto_khishiyama_luchshe_vsekh_yazykov_ya_znayu_tatarskiy_i_bashkirskiy/ Японец Юто Хишияма: «Лучше всех языков я знаю татарский и башкирский».] prufy.ru, 28.06.2017{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Гаилә хәле ==
2022 елда өйләнгән, хатыны ― [[Сәмәрканд]]тан таҗик кызы (туган тел дәрәҗәсендә үзбәк, рус, инглиз, корея һәм япон телләрен белә). Токиода яшиләр&lt;ref name=&quot;:1&quot;  /&gt;.

[[Токио җәмигъ мәчете|Токио мәчетендә]] [[ислам дине]]н кабул иткән&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;.

== Моны да карагыз ==
* [[Токио Чит Телләр Университеты |Токио чит телләр университеты]]

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Әдәбият ==
;Мәкаләләр
* ''Гөлназ Нуриева''. Дөнья милләтләр һәм телләр төрле булганга кызыклы. [[Мәйдан (журнал)| «Мәйдан»]], 2023 ел, № 10, 52-57нче бит.

== Сылтамалар ==
* [https://researchmap.jp/yuto_hishiyama/media_coverage?lang=en Юто Хишияма. Освещение в СМИ.] Researchmap
* [https://note.com/boltwatts note (блог)]
* [https://middlevolganews.blogspot.com/ イデル＝ウラル通信 News from the Middle Volga]
* ''Салават Юсупов''. [https://inde.io/article/2432-arigato-tatarstan-kak-yaponets-vyuchil-tatarskiy-yazyk-i-poznakomilsya-s-prezidentom  Аригато, Татарстан: как японец выучил татарский язык и познакомился с президентом.] Инде, 14.12.2016{{ref-ru}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=Ag-ntV52vBA&amp;embeds_referring_euri=https%3A%2F%2Finde.io%2F&amp;embeds_referring_origin=https%3A%2F%2Finde.io&amp;source_ve_path=Mjg2NjY&amp;feature=emb_logo Токиодагы иң текә японец.] [[YouTube]] видео, 6:28
* [https://vk.com/video178796747_164879199  Токиодагы мәчет тарихы турында башкорт телендә сөйли.] Видео, 1:06

[[Төркем:Шәхесләр:Япония]][[Төркем:Токио чит телләр университетын тәмамлаучылар]][[Төркем:Япония тел белгечләре]]</text>
      <sha1>qff4z8msz3pzkzhktsq2ptdmb8ho18b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркият</title>
    <ns>0</ns>
    <id>818131</id>
    <revision>
      <id>6001160</id>
      <parentid>5997193</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T12:11:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="134544" sha1="372jt7k7bgs7x1tn37yj30m3e7akjsr" xml:space="preserve">{{УК}}
'''Төркият''' — [[Тел|телләр]], [[әдәбият]], [[Тарих|тарих,]] [[фольклор]], [[дин]], [[этнография]], рухи һәм [[Arxeologik mädäniät|археологик мәдәният]], [[Төрки халыклар|төрки]] һәм [[Төрки телләр|төрки телдә сөйләшүче]] халыкларның үткәнен һәм бүгенгесен өйрәнүче [[Гуманитар фәннәр|гуманитар]] фәннәр җыелмасы .

Элегрәк төрки телләр һәм әдәбият белән эш итүче [[Филология|филология фәне]] буларак кына карала.

== Өйрәнү предметы ==
Географик яктан төркият галимнәренең кызыксыну өлкәсе ерак төньяктагы [[Якутия|Якутиядән]] көньяк-көнбатыштагы [[Төньяк Кипрның Төрек Җөмһүрияте|Кипрга]], көнчыгыштагы [[Кытай]]дан көньяктагы [[Якын Көнчыгыш]] илләренә кадәр җәелгән.

Бүгенге көндә дөньяда төрки халыкларның саны, этник төркемнәр һәм азчылыклар белән бергә, якынча 165 миллион кешегә җитә. 20 миллионга якын кеше төрки телләрнең берсендә икенче яки өченче тел буларак сөйләшә. Ләкин мондый белем милли үзаң белән буталырга тиеш түгел. Иң борынгы төрки текстлар безнең эраның 600—800 елларына карый.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kronk.spb.ru/library/klashtorny-sg-1964-2.htm|title=Древнетюркские рунические памятники как источник по Средней Азии|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230423041112/http://kronk.spb.ru/library/klashtorny-sg-1964-2.htm|archivedate=2023-04-23|author=[[Кляшторный, Сергей Григорьевич|С.Г. Кляшторный]]|date=|language=|work=|publisher=|accessdate=2023-04-18}}&lt;/ref&gt;

Борынгы төркиләрнең дине [[Тәңречелек]] булган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://cyberleninka.ru/article/n/kult-tengri-u-drevnyh-tyurok|title=Культ Тенгри у древных тюрок|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230418205221/https://cyberleninka.ru/article/n/kult-tengri-u-drevnyh-tyurok|archivedate=2023-04-18|author=|date=|language=|work=|publisher=|accessdate=2023-04-18}}&lt;/ref&gt; . Хәзерге вакытта төрки халыклар төрле диннәрне тоталар. Төп диннәр — [[Ислам]], [[Христианлык]], [[Буддачылык]]. Хәзерге төркиләрнең күбесе [[Сөнничелек|сөнни мөселманнар]] . Буддачылык тарафдарлары бүген [[сары уйгырлар]] һәм [[тывалар]], [[тарбагатай кыргызлары]] һәм [[Xotonnar|хотоннар]] арасында бар. [[Чуашлар|Чуаш]] һәм [[Гагаузлар|гагауз кешеләре]] күбесенчә [[Pravoslawlıq|православие христианнары]] . Караитлар һәм [[Кырымчаклар]] [[Яһүд дине|яһүд динен]] тоталар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eleven.co.il/judaism-trends/karaites-medieval-sects/11972/|title=Караимы|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200625223513/https://eleven.co.il/judaism-trends/karaites-medieval-sects/11972/|archivedate=2020-06-25|author=|date=|language=|work=|publisher=|accessdate=2023-04-18}}&lt;/ref&gt;.

[[Россия|Рәсәйдә]] 25 төрки халык яши (барлыгы 12 миллион кеше): [[татарлар]] (5 миллион 554 мең), [[башкортлар]] (1 миллион 673 мең), [[чуашлар]] (1 миллион 637 мең), [[казакълар]] (653 мең), [[әзербайҗаннар]][[Комыклар|​]][[Кырым татарлары|​]][[Тывалар|​]][[Карачайлар|​]] (621 мең), [[якутлар]] (443 мең), [[кумыклар]] (422 мең), [[кырым татарлары]] (254 мең), [[тывалар]] (243 мең), [[карачайлар]] (192 мең), [[үзбәкләр]] (122 мең), [[балкарлар]] (108 мең), [[төрекләр]] (92 мең), [[Нугайлар|ногайлар]] (110 мең), [[хакаслар]] (75 мең), [[алтайлар]] (67 мең), [[төрекмәннәр]] (33 мең), [[кыргызлар]] (31 мең), [[шорлар]] (13 мең), [[гагаузлар]] (12 мең), [[долганнар]] (7261), [[Уйгырлар|уйгурлар]] (2867), [[каракалпаклар]] (1609), [[тофалар]] (837), [[караимнар]] (366)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_04_01.xls|title=Данные Всероссийской переписи 2002 года|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200109173322/http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_04_01.xls|archivedate=2020-01-09|accessdate=2009-09-03}}&lt;/ref&gt; .

[[Төрки телләр|Төрки телләрнең]] саны төрлечә билгеләнә. 1966-нчы елда СССР Фәннәр академиясе тарафыннан бастырылган монографиядә 23 тере тел күрсәтелә; А. А. Реформатский дәреслегендә 25 тере һәм 7 үле тел бар; [[Николай Баскаков|Н. А. Баскаков]] монографиясендә 27 тере һәм 12 үле тел исәпләнә. 1997-нче елда Россия Фәннәр академиясенең Лингвистика институты тарафыннан бастырылган «Төрки телләр» монографиясендә 39 тере һәм 15 үле төрки тел искә алына&lt;ref&gt;Языки Мира. Тюркские языки. М., 1996.&lt;/ref&gt; .

Киң таралуы, мәдәни һәм практик әһәмияте аркасында төркиятне өйрәнүче студентлар беренче өйрәнү теле буларак еш кына [[Төрек теле|төрек телен]] сайлыйлар.

Россиядә төркият белгечләрен [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты|MГИМО]], ISAA, СПБГУ, МГЛУ, [[Россия дәүләт гуманитар университеты|РГГУ]], Мәскәү өлкәсенең хәрби университеты, Россия фәннәр академиясенең Көнчыгыш тикшеренүләре институты, [[Казан (Идел буе) федераль университеты|Казан дәүләт университеты]], [[Чиләбе дәүләт университеты]], [[Себер федераль университеты|Себер Федераль Университеты]] һәм башка бик күп югары уку йортларында әзерлиләр.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.vestikavkaza.ru/articles/obshestvo/molod/1113.html|title=Межвузовская Тюркология&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120305114714/http://www.vestikavkaza.ru/articles/obshestvo/molod/1113.html|archivedate=2012-03-05|accessdate=2009-09-03}}&lt;/ref&gt;

Көнчыгыш һәм төркият белгечләренең белемнәре лингвистикада, мәдәнияттә, политология, журналистика, социология, статистика, антропология һ.б. юнәлешләрдә әһәмиятле.

== Тарих ==
Төркият өчен мөһим чыганаклар — VIII—X гасыр [[Orxon älifbası|борынгы төрки рун язулары]] ([[Orxon älifbası|Орхон-Енисей язулары]]) һәм VIII—XVI гасырларда [[Иске уйгыр язуы|Иске уйгыр руналарында]] язылган истәлекләр.

Төрки телләр буенча беренче җитди фәнни эш — XI гасырда [[Кашгар]] төрки галиме [[Мәхмүд Кашгарый]] тарафыннан тупланган «Төрки диалектлар җыентыгы» (''Kitâbü divân-i lûgat it-Türk'' — Төрле төрки телләр буенча сүзлек-белешмәлек китабы).

XV—XVII гасырларда төркиятнең төп юнәлеше [[Госман империясе]]н һәм [[Госманлы төрекчәсе]]н өйрәнү була.

1795 елда [[Париж]]да көнбатыш дөньясында төрки телләрне өйрәнүгә багышланган беренче югары мәктәп, «Тере көнчыгыш телләре мәктәбе» (''L'école des langues Orienteles vivantes'') ачыла.

Россиядә төркиятне өйрәнү XVIII гасырның икенче яртысында башлана. Моңа кадәр [[төрки халыклар]] һәм [[Төрекләр|төрекләрнең]] тасвирламалары рус елъязмаларында (мәсәлән, &quot; Повесть временных лет &quot;) һәм аерым әсәрләрдә (Нестор Искәндәрнең &quot; Константинополь вакыйганамәсе &quot;; Иван Пересветовның [[Иван IV|Явыз Иванга]] төрекләр турындагы трактатлары; Андрей Лызловның&quot;Скифлар тарихы&quot;; Дмитрий Кантимернең ике томлык Төркия тарихы, һ.б.)

[[Мишәр диалекты|Академик]] [[Симон Петер Паллас|Симон Петер Палласның]] 1787 елда [[Санкт-Петербург|Санкт-]] [[Башкорт теле|Петербургта]] басылган &quot;Барлык телләрнең чагыштырма сүзлеге&quot;ндә татар, мишәр, башкорт, ногай һәм башка төрки телләрдән лексик материал урнашкан.

XIX гасыр уртасына кадәр төркият [[Төрки телләр|төрки телләрне]], әдәбият һәм тарихи истәлекләр, өлешчә [[нумизматика]], [[этнография]] һәм төрки телләрдә сөйләшүче халыкларның [[Фольклор|фольклорын]] өйрәнгән катлаулы дисциплина буларак үсеш ала.

1863 елда [[Санкт-Петербург дәүләт университеты|Санкт-Петербург университетының]] көнчыгыш телләре факультетында Көнчыгыш тарихы бүлеге булдырыла, анда [[Төрки халыклар|төрки халыкларының]] тарихын өйрәнү мөстәкыйль үсеш ала башлый.

Россиядә төркият мөстәкыйль фән буларак XIX гасырның икенче яртысында барлыкка килгән. Аны төзү һәм үстерүдә төп рольне [[Александр Казем-Бек|М. А. Казембек]] (« [[Госманлы төрекчәсе|Госманлы теле]] грамматикасы», 1839), О. Н. Бетлингк («Якут теле грамматикасы», 1851), П. М. Мелиоранский («Гарәп филологиясе төрек теле турында», 1900), А. Н. Самойлович («Кыскача [[кырымтатар теле]] грамматикасы тәҗрибәсе», 1916) тикшеренүләре уйный.

Октябрьгә кадәрге чорда [[Хәсәнгата Габәши|төркият]] үсешенә зур [[Әхмәтзәки Вәлиди|өлеш]] керткән Рәсәй галимнәре: [[Вилһелм Радлов|В. В. Радлов]] [[Николай Катанов|, И.Халфин]] [[Ибраһим Хәлфин|,]] [[Чокан Вәлиханов|Чокан Вәлиханов,]] [[Хәсәнгата Габәши|Х. Габәши]], Совет чоры төркият галимнәре: [[Василий Богородицкий|В. А. Богородицкий]], [[Сергей Малов (1880)|С. Э.]] [[Сергей Малов (1880)|Малов]], [[Габделхәй Әхәтов]], [[Николай Ашмарин|Н. И. Ашмарин]], [[Николай Баскаков|Н. А. Баскаков]], [[Николай Дмитриев|Н. К. Дмитриев]], [[Андрей Кононов|А. Н. Кононов]], [[Әдһәм Тенишев|Әдһәм Тенишев,]] [[Латыйф Җәләй]], [[Җәлил Киекбаев]], А. М. Щербак, М. Ш. Ширалиев һәм башкалар. Бу чорларда төрки телләр диалектларын өйрәнү буенча зур эш алып барыла, грамматик система эшләнә, фәнни грамматикалар һәм фразеологик сүзлекләр бастырыла. Төрки лексикография зур үсеш ала: милли-рус һәм рус-милли күп томлы аңлатма сүзлекләр, шулай ук терминологик һәм диалектологик сүзлекләр тупланып бастырыла. Совет төркиятеләренең казанышлары чагыштырма [[фонетика]], [[Морфология (тел белеме)|морфология]] һәм төрки телләрнең [[Синтаксис|синтаксисын]] булдыруда да чагыла.

Төркият мәсьәләләре шулай ук [[Болгария|Болгариядә]] (Г. Галыбов, Н. Тодоров), [[Маҗарстан|Венгриядә]] (Д. Немет, Д. Хазам, [[Андраш Рона-Таш|А. Рона-Таш]]), [[Польша]]да [[Төркия|(]] А. Зайончковский, Э. Трыярский), [[Төркия|Төркиядә]] (Р. Арат, Б. Аталай, А. Дильачар, А. Валиди-Тоган), [[Германия|Алманиядә]] (А. фон Габен, Г. Дорфер), [[Швеция|Швециядә]] (Г. Ярринг, Л. Юхансон), [[АКШ]] (К. Г. Менгес, П. Б. Голден) һәм башка илләрдә өйрәнелә.

ХХ гасырның 30-40 нчы елларында [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|СССРдагы]] күп күренекле төркият галимнәре репрессияләнә&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ihst.ru/projects/sohist/papers/archeology/1998/3/191-206.pdf|title=Русские археологи и политические репрессии 1920—1940-х гг.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010181816/http://www.ihst.ru/projects/sohist/papers/archeology/1998/3/191-206.pdf|archivedate=2017-10-10|accessdate=2011-11-05}}&lt;/ref&gt; . Шулай итеп, ялган гаепләүләр аркасында профессор [[Бәкер Чобан-задә|Чобан-задә]] (1937)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://memory.pvost.org/pages/choban.html|title=Биобиблиографический словарь востоковедов — жертв политического террора в советский период (1917—1991)|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120118021942/http://memory.pvost.org/pages/choban.html|archivedate=2012-01-18|accessdate=2011-11-05}}&lt;/ref&gt; һәм профессор Э. Д. Поливанов (1938), СССР Фәннәр академиясе академиясе Самойлович (1938)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://memory.pvost.org/pages/samojlovich.html|title=Биобиблиографический словарь востоковедов — жертв политического террора в советский период (1917—1991)|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120118035216/http://memory.pvost.org/pages/samojlovich.html|archivedate=2012-01-18|accessdate=2011-11-05}}&lt;/ref&gt; һәм башкалар шпионлыкта гаепләнеп атыла.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://memory.pvost.org/pages/polivanov.html|title=Биобиблиографический словарь востоковедов — жертв политического террора в советский период (1917—1991)|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120524060732/http://memory.pvost.org/pages/polivanov.html|archivedate=2012-05-24|accessdate=2011-11-05}}&lt;/ref&gt;.

== Танылган галимнәре ==
{{seealso|Төркем:Төрки халыклар белгечләре}}
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P106 wd:Q13210922. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569,label:Исем,p69,p108,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! туу датасы
! Исем
! әлма-матер
! эш урыны
! үлем датасы
|-
| data-sort-value=&quot;1455&quot; | 1455
| ''[[:d:Q12630940|Feliks Petančić]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1517&quot; | 1517
|-
| data-sort-value=&quot;1615&quot; | 1615
| ''[[:d:Q20480593|Jakab Harsányi Nagy]]''
| ''[[:d:Q1293929|University of Franeker]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q156598|Лейден университеты]]''
| ''[[:d:Q195625|George II Rákóczi]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2184286|Gheorghe Ştefan]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q152727|Frederick William of Brandenburg]]''
| data-sort-value=&quot;1676&quot; | 1676
|-
| data-sort-value=&quot;1793&quot; | 1793-05-14
| ''[[:d:Q1450898|François Bernard Charmoy]]''
| 
| ''[[:d:Q57655605|Institute of Oriental Languages of the Ministry of Foreign Affairs]]''
| data-sort-value=&quot;1868&quot; | 1868-12-09
|-
| data-sort-value=&quot;1802&quot; | 1802&lt;br/&gt;1802-06-22
| [[Александр Казем-Бек (1802)|Александр Казем-Бек]]
| 
| [[Казан Император университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1870&quot; | 1870-11-27
|-
| data-sort-value=&quot;1807&quot; | 1807
| ''[[:d:Q4157361|Jean Jacques Pierre Desmaisons]]''
| 
| ''[[:d:Q57655605|Institute of Oriental Languages of the Ministry of Foreign Affairs]]''
| data-sort-value=&quot;1873&quot; | 1873-09-06
|-
| data-sort-value=&quot;1812&quot; | 1812-04-12
| [[Лазарь Будагов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| data-sort-value=&quot;1878&quot; | 1878-12-30
|-
| data-sort-value=&quot;1812&quot; | 1812
| [[Мартиниан Иванов|Иванов Мартиниан Иван улы]]
| [[Neplüev kadet korpusı|Ырынбур Неплюев кадет корпусы]]
| 
| data-sort-value=&quot;1896&quot; | 1896
|-
| data-sort-value=&quot;1818&quot; | 1818-05-10
| ''[[:d:Q4440830|Albert Starchevsky]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| 
| data-sort-value=&quot;1901&quot; | 1901-10-20
|-
| data-sort-value=&quot;1820&quot; | 1820-09-21
| ''[[:d:Q214165|Georg Rosen]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1891&quot; | 1891-10-29
|-
| data-sort-value=&quot;1822&quot; | 1822-04-23&lt;br/&gt;1822-05-05
| [[Николай Ильминский]]
| [[Казан руханилар академиясе]]
| [[Казан руханилар академиясе]]
| data-sort-value=&quot;1891&quot; | 1891-12-27
|-
| data-sort-value=&quot;1830&quot; | 1830-11-12
| ''[[:d:Q4191602|Vladimir Zernov-Velyaminov]]''
| ''[[:d:Q4061451|Александр лицее]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1904&quot; | 1904-01-30
|-
| data-sort-value=&quot;1831&quot; | 1831-01-15
| ''[[:d:Q31783885|Dániel Szilágyi]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1885&quot; | 1885-11-22
|-
| data-sort-value=&quot;1832&quot; | 1832-03-19
| ''[[:d:Q557360|Ármin Vámbéry]]''
| 
| ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q661916|Nyugat]]''
| data-sort-value=&quot;1913&quot; | 1913-09-15
|-
| data-sort-value=&quot;1835&quot; | 1835-01-23
| [[Евфимий Малов]]
| [[Казан руханилар академиясе]]
| [[Казан руханилар академиясе]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-02-25
|-
| data-sort-value=&quot;1836&quot; | 1836-08-13
| ''[[:d:Q201763|Michael Jan de Goeje]]''
| ''[[:d:Q156598|Лейден университеты]]''
| ''[[:d:Q156598|Лейден университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1909&quot; | 1909-05-17&lt;br/&gt;1909-05-13
|-
| data-sort-value=&quot;1837&quot; | 1837-01-05&lt;br/&gt;1837-01-17
| [[Вилһелм Радлов]]
| [[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]]
| [[Кунсткамера]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-05-12
|-
| data-sort-value=&quot;1837&quot; | 1837
| ''[[:d:Q135488405|Camilla Ružićka-Ostoić]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1885&quot; | 1885
|-
| data-sort-value=&quot;1838&quot; | 1838-02-24&lt;br/&gt;1840
| ''[[:d:Q16683658|Magomed-Efendi Osmanov]]''
| 
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''
| data-sort-value=&quot;1904&quot; | 1904
|-
| data-sort-value=&quot;1842&quot; | 1842-01-25
| ''[[:d:Q171485|Vilhelm Thomsen]]''
| ''[[:d:Q186285|Копенһаген университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12332836|Randers State School]]''
| ''[[:d:Q186285|Копенһаген университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-05-12
|-
| data-sort-value=&quot;1846&quot; | 1846-07-28
| ''[[:d:Q4424605|Vasily Dmitriyevich Smirnov]]''
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]&lt;br/&gt;[[Россия Милли китапханәсе|Россия милли китапханәсе]]
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-05-25
|-
| data-sort-value=&quot;1854&quot; | 1854-11-08
| ''[[:d:Q12278057|Diamandi Ihchiev]]''
| [[Истанбул университеты]]
| 
| data-sort-value=&quot;1913&quot; | 1913-03-26
|-
| data-sort-value=&quot;1860&quot; | 1860-03-12
| [[Бернат Мункачи]]
| ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-09-21
|-
| data-sort-value=&quot;1860&quot; | 1860-09-22
| [[Игнац Кунош]]
| ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-01-12
|-
| data-sort-value=&quot;1860&quot; | 1860
| ''[[:d:Q112513733|Nil Sergejevič Lykošin]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922
|-
| data-sort-value=&quot;1861&quot; | 1861-12-25
| ''[[:d:Q1320566|József Thúry]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-05-22
|-
| data-sort-value=&quot;1861&quot; | 1861-12-29&lt;br/&gt;1861
| ''[[:d:Q6583303|Necip Asım Yazıksız]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1935&quot; | 1935-12-12&lt;br/&gt;1935
|-
| data-sort-value=&quot;1862&quot; | 1862-05-18&lt;br/&gt;1862-05-06
| [[Николай Катанов]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]&lt;br/&gt;[[Казан руханилар академиясе]]
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-03-09&lt;br/&gt;1922-03-10
|-
| data-sort-value=&quot;1868&quot; | 1868-09-17
| ''[[:d:Q62907|Carl Brockelmann]]''
| ''[[:d:Q159895|Росток университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q20808141|Страсбур университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q315658|Вроцлав университеты]]''
| ''[[:d:Q315658|Вроцлав университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q672420|Көнигсберг университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q32120|Һалле-Виттенберг үнивирситите]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q20266330|Фридрих Вилһелм үнивирситите]]''&lt;br/&gt;[[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]]
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-05-06
|-
| data-sort-value=&quot;1868&quot; | 1868-11-18
| ''[[:d:Q4289495|Platon Melioransky]]''
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-05-16
|-
| data-sort-value=&quot;1868&quot; | 1868-03
| ''[[:d:Q24642493|Seräli Lapin]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1919&quot; | 1919
|-
| data-sort-value=&quot;1869&quot; | 1869-11-03
| [[Василий Бартольд]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]&lt;br/&gt;[[Россия Милли китапханәсе|Россия милли китапханәсе]]
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-08-19
|-
| data-sort-value=&quot;1869&quot; | 1869-12
| ''[[:d:Q401773|Әхмәт Агаев]]''
| ''[[:d:Q3064259|Париж университетының юридик факультеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q209842|Париж университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3652444|Тифлис гимназиясе]]''
| ''[[:d:Q1167080|Darülfünun]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4765985|Әнкара үнивирсититенең юридик факультеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6099542|Истанбул университетының хокук факультеты]]''
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-05-19
|-
| data-sort-value=&quot;1869&quot; | 1869-08-09
| ''[[:d:Q6058766|Willi Bang]]''
| 
| [[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q50662|Франкфурт университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-10-08
|-
| data-sort-value=&quot;1870&quot; | 1870-09-22
| [[Николай Ашмарин]]
| ''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]''
| [[Казан керәшен педагогия техникумы]]&lt;br/&gt;[[Казан Татар укытучылар мәктәбе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q113411576|Северо-восточный археологический и этнографический институт]]''&lt;br/&gt;[[Бакы дәүләт университеты]]&lt;br/&gt;[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-08-26
|-
| data-sort-value=&quot;1870&quot; | 1870-12-11
| ''[[:d:Q15410478|Friedrich Giese]]''
| ''[[:d:Q165528|Грайфсвальд үнивирситите]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-10-19
|-
| data-sort-value=&quot;1871&quot; | 1871
| ''[[:d:Q12272783|Atse Dorev]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-09-19
|-
| data-sort-value=&quot;1871&quot; | 1871-03-12
| ''[[:d:Q25680779|İsmail Lömanov]]''
| 
| ''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]''&lt;br/&gt;[[Россия Милли китапханәсе|Россия милли китапханәсе]]
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-02-02
|-
| data-sort-value=&quot;1872&quot; | 1872
| ''[[:d:Q97579033|Efetov Semion Borisovich]]''
| ''[[:d:Q33082587|Eastern Faculty of Imperial St. Petersburg University]]''
| ''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4504314|Central Museum of Tavrida]]''
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-09
|-
| data-sort-value=&quot;1873&quot; | 1873-05-08
| ''[[:d:Q2496339|Seraya Shapshal]]''
| ''[[:d:Q33082587|Eastern Faculty of Imperial St. Petersburg University]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-11-18
|-
| data-sort-value=&quot;1874&quot; | 1874&lt;br/&gt;1873&lt;br/&gt;1876
| ''[[:d:Q61073071|Ahmet Rifat Bilge]]''
| ''[[:d:Q6099542|Истанбул университетының хокук факультеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-02-22
|-
| data-sort-value=&quot;1874&quot; | 1874
| ''[[:d:Q128013905|Ernst C. Marré]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1876&quot; | 1876-03-23
| ''[[:d:Q83275|Ziya Gökalp]]''
| [[Истанбул университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q6049213|veterinary education]]''
| [[Истанбул университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1165599|Dar ul-Funun]]''
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-10-25
|-
| data-sort-value=&quot;1876&quot; | 1876-09-25
| ''[[:d:Q4143882|Vladimir Gordlevsky]]''
| ''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]''
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-09-10
|-
| data-sort-value=&quot;1876&quot; | 1876
| ''[[:d:Q6061193|Yahya Naci Bayburtlu]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943
|-
| data-sort-value=&quot;1876&quot; | 1876-08-29
| [[Һади Атласи]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-02-15
|-
| data-sort-value=&quot;1878&quot; | 1878-12-02
| ''[[:d:Q73498901|Theodor Menzel]]''
| ''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]''
| ''[[:d:Q156737|Кил үнивирситите]]''
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-03-10
|-
| data-sort-value=&quot;1879&quot; | 1879-07-24
| ''[[:d:Q3171671|Jean Deny]]''
| ''[[:d:Q1977696|Ришелье лицее]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1059546|Бөек Лүдовик литсие]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q20749407|Paris Faculty of Law and Economics]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q52440672|École nationale des langues orientales vivantes]]''
| ''[[:d:Q789848|Ministry for Europe and Foreign Affairs]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q52440672|École nationale des langues orientales vivantes]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3064325|Париж сынлы сәнгать факүлтите]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q333886|Җорҗтаун университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963-11-05
|-
| data-sort-value=&quot;1879&quot; | 1879-01-03
| ''[[:d:Q4060313|Osman Nuri-Asan oğlu Aqçoqraqlı]]''
| 
| ''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]''&lt;br/&gt;[[Кырым татар педагогика техникумы]]&lt;br/&gt;[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-04-17
|-
| data-sort-value=&quot;1880&quot; | 1880-01-28&lt;br/&gt;1880-01-04
| [[Сергей Малов (1880)|Сергей Малов]]
| [[Казан руханилар академиясе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]&lt;br/&gt;[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]&lt;br/&gt;[[Россия Милли китапханәсе|Россия милли китапханәсе]]
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-09-06&lt;br/&gt;1957-01-09&lt;br/&gt;1957-01-07
|-
| data-sort-value=&quot;1882&quot; | 1882
| ''[[:d:Q3935871|Besim Atalay]]''
| 
| ''[[:d:Q6088281|Әнкара университетының тел, тарих һәм география факультеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7855292|Turkish National Police Academy]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1569712|Turkish Language Association]]''
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-11-07
|-
| data-sort-value=&quot;1883&quot; | 1883-03-28
| ''[[:d:Q171227|Gyula Mészáros]]''
| [[Истанбул университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''
| ''[[:d:Q636088|Museum of Ethnography]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4533056|Ethnography Museum of Ankara]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1060621|Әнкара университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-05-25
|-
| data-sort-value=&quot;1883&quot; | 1883
| ''[[:d:Q114427016|Vladimir Khindalov]]''
| 
| ''[[:d:Q631641|Кирилл һәм Мефодий изгеләре исемендә Болгария милли китапханәсе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4996206|Bulgarian Historical Archive]]''
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934
|-
| data-sort-value=&quot;1887&quot; | 1887-10-18&lt;br/&gt;1887-10-05
| ''[[:d:Q4218368|Isaac Kaja]]''
| ''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4479417|Wilno Jewish Teachers Institute]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-03-30
|-
| data-sort-value=&quot;1887&quot; | 1887
| ''[[:d:Q136817354|Kōji Ōkubo]]''
| [[Токио Чит Телләр Университеты]]
| ''[[:d:Q274486|Waseda University]]''&lt;br/&gt;[[Токио университеты]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950
|-
| data-sort-value=&quot;1888&quot; | 1888-07-14&lt;br/&gt;1888-06-14
| ''[[:d:Q13052153|Aram Safrastyan]]''
| [[Истанбул университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q37008|Тбилиси дәүләт унивирситеты]]''
| ''[[:d:Q37008|Тбилиси дәүләт унивирситеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1007545|Galatasaray High School]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21468837|Institute of Oriental Studies of Armenia]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1977379|Әрмән педагогика институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q20514825|Әрмәнстан Милли фәннәр Академиясенең Тарих институты]]''
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-06-12&lt;br/&gt;1966-07-12
|-
| data-sort-value=&quot;1888&quot; | 1888-10-08
| ''[[:d:Q13174129|Pavel Falyov]]''
| ''[[:d:Q33082587|Eastern Faculty of Imperial St. Petersburg University]]''
| ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4258140|Ленинград көнчыгыш университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-07-03
|-
| data-sort-value=&quot;1889&quot; | 1889-09-04
| ''[[:d:Q4199340|Ille Takhti]]''
| [[Сембер чуаш укытучылар мәктәбе]]
| 
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-02-22
|-
| data-sort-value=&quot;1889&quot; | 1889-12-26
| [[Нигъмәт Хәким]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1889&quot; | 1889-10-15
| ''[[:d:Q29994586|Arthur Siefeldt-Simumägi]]''
| 
| ''[[:d:Q20573822|Baku Higher Party School]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q129150499|Azerbaijan Scientific Society]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q61931545|Institute of History and Ethnology of Azerbaijan National Academy of Sciences]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7263594|Institute of Linguistics named after Nasimi]]''
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-12-06
|-
| data-sort-value=&quot;1890&quot; | 1890-12-10
| [[Әхмәтзәки Вәлиди]]
| [[Вена университеты]]
| ''[[:d:Q152171|Бонн университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]''&lt;br/&gt;[[Истанбул университеты]]
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-07-26
|-
| data-sort-value=&quot;1890&quot; | 1890-11-02&lt;br/&gt;1890-11-01
| ''[[:d:Q782305|Gyula Németh]]''
| ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-12-14
|-
| data-sort-value=&quot;1890&quot; | 1890-12-13
| ''[[:d:Q4085214|Evgenii Eduardovich Bertels]]''
| ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''
| ''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]''
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-10-07
|-
| data-sort-value=&quot;1890&quot; | 1890-05-03
| ''[[:d:Q4533753|Konstantin Yudakhin]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-02-22
|-
| data-sort-value=&quot;1891&quot; | 1891-01-15
| ''[[:d:Q66650|Franz Babinger]]''
| ''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]''
| ''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]''&lt;br/&gt;[[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]]
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-06-23
|-
| data-sort-value=&quot;1891&quot; | 1891
| ''[[:d:Q4224104|Gerard Clauson]]''
| ''[[:d:Q1135137|Corpus Christi College]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q192088|Итон көллияте]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7637318|Summer Fields School]]''
| [[Оксфорд университеты]]
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974
|-
| data-sort-value=&quot;1891&quot; | 1891-06-12&lt;br/&gt;1891-12-21
| ''[[:d:Q7778909|Lajos Fekete]]''
| ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''
| ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-05-16&lt;br/&gt;1969-02-21
|-
| data-sort-value=&quot;1891&quot; | 1891-01-16&lt;br/&gt;1891
| [[Гаяз Максуди]]
| [[Кышкар мәдрәсәсе]]&lt;br/&gt;[[Хөсәения мәдрәсәсе]]&lt;br/&gt;[[Иж-Бубый мәдрәсәсе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1334582|Льеж университеты]]''&lt;br/&gt;[[Истанбул университеты]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]&lt;br/&gt;[[Татарстан Республикасының милли музее]]&lt;br/&gt;[[Гыйльми Үзәк]]&lt;br/&gt;[[Мәгариф (журнал)|Мәгариф]]&lt;br/&gt;[[Кызыл Армия (газета, 1918-1921)|«Кызыл Армия»]]&lt;br/&gt;[[«Ватаным Татарстан» газетасы|«Ватаным Татарстан»]]&lt;br/&gt;[[Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы]]&lt;br/&gt;[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4406337|Сәмәрканд дәүләт университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942
|-
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892-06-16
| [[Каюм Мифтахов]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-10-04
|-
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892
| ''[[:d:Q94920489|Ahmet Muhiddin]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923
|-
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892
| ''[[:d:Q124643415|Gălăb Gălăbov]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972
|-
| data-sort-value=&quot;1893&quot; | 1893-05-15
| [[Бәкер Чобан-задә]]
| ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1007545|Galatasaray High School]]''
| [[Бакы дәүләт университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q64776872|Institute of Language and Writing of the Peoples of the USSR of the Academy of Sciences of the USSR]]''
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-10-13
|-
| data-sort-value=&quot;1893&quot; | 1893-06-25
| ''[[:d:Q4402791|Martti Räsänen]]''
| ''[[:d:Q28695|Хельсинки университеты]]''
| ''[[:d:Q28695|Хельсинки университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-09-07
|-
| data-sort-value=&quot;1893&quot; | 1893
| ''[[:d:Q70254548|Hikmet Cevdetzade]]''
| ''[[:d:Q6030829|Darülmuallimin]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4258140|Ленинград көнчыгыш университеты]]''
| ''[[:d:Q4258140|Ленинград көнчыгыш университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4258142|Institute for Philosophy, Literature and History in Leningrad]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]''&lt;br/&gt;[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-04-17
|-
| data-sort-value=&quot;1894&quot; | 1894-04-08
| ''[[:d:Q215059|Gotthard Jäschke]]''
| 
| ''[[:d:Q168426|Мүнстер университеты]]''&lt;br/&gt;[[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]]
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-12-29
|-
| data-sort-value=&quot;1894&quot; | 1894-11-17
| [[Латыйф Җәләй]]
| 
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966
|-
| data-sort-value=&quot;1894&quot; | 1894-01-26
| ''[[:d:Q6957550|Agâh Sırrı Levend]]''
| ''[[:d:Q1167080|Darülfünun]]''
| ''[[:d:Q1496662|Gazi University]]''
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-10-28
|-
| data-sort-value=&quot;1894&quot; | 1894-05-01
| ''[[:d:Q18203733|Aleksandr Potseluevskiy]]''
| ''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]''
| ''[[:d:Q13030264|Віцебскае аддзяленне Маскоўскага археалагічнага інстытута]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4313358|People's Commissariat for Railways of the USSR]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2370801|ССРБ Фәннәр академиясе]]''
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-10-06
|-
| data-sort-value=&quot;1894&quot; | 1894-06-02
| ''[[:d:Q59531171|Willi Heffening]]''
| 
| ''[[:d:Q152171|Бонн университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-03-03
|-
| data-sort-value=&quot;1895&quot; | 1895-05-22
| ''[[:d:Q395340|Agop Dilâçar]]''
| ''[[:d:Q1342484|Robert College]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1060621|Әнкара университеты]]''
| ''[[:d:Q20508065|Luys]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1342484|Robert College]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1060621|Әнкара университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q841581|София университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1569712|Turkish Language Association]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q20510743|Rahvira]]''
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-09-12
|-
| data-sort-value=&quot;1897&quot; | 1897-01-24
| ''[[:d:Q126595813|Margit Palló]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-09-03
|-
| data-sort-value=&quot;1898&quot; | 1898-10-20
| ''[[:d:Q4160294|Sergi Dzhikiya]]''
| ''[[:d:Q37008|Тбилиси дәүләт унивирситеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-12-06
|-
| data-sort-value=&quot;1898&quot; | 1898-08-16&lt;br/&gt;1898-08-28&lt;br/&gt;1898-09-09
| [[Николай Дмитриев]]
| ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4304150|Мәскәү Көнчыгышны өйрәнү институты]]''
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-12-22
|-
| data-sort-value=&quot;1898&quot; | 1898-06-25
| ''[[:d:Q15815217|Herbert Jansky]]''
| [[Вена университеты]]
| [[Вена университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q278044|Вена икътисад университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-03-12
|-
| data-sort-value=&quot;1898&quot; | 1898
| ''[[:d:Q20617445|Altan Saryn]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1899&quot; | 1899-01-22
| ''[[:d:Q511129|László Rásonyi]]''
| ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-05-04
|-
| data-sort-value=&quot;1899&quot; | 1899-04-17
| ''[[:d:Q2081180|Ahmet Caferoğlu]]''
| [[Истанбул университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q315658|Вроцлав университеты]]''
| [[Истанбул университеты]]
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-01-06
|-
| data-sort-value=&quot;1899&quot; | 1899-02-26
| [[Әмир Нәҗип]]
| 
| ''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]''&lt;br/&gt;[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-03-28
|-
| data-sort-value=&quot;1899&quot; | 1899-01-01
| ''[[:d:Q6072261|İsmail Hami Danişmend]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-04-12
|-
| data-sort-value=&quot;1900&quot; | 1900-05-15
| [[Рәшит Рәхмәти Арат]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-11-29
|-
| data-sort-value=&quot;1900&quot; | 1900-03-21
| ''[[:d:Q20561156|Mukhtar Huseynzade]]''
| [[Бакы дәүләт университеты]]
| [[Бакы дәүләт университеты]]
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985
|-
| data-sort-value=&quot;1900&quot; | 1900-09-11
| ''[[:d:Q100439901|Салий Сергеевич Майзель]]''
| ''[[:d:Q4304150|Мәскәү Көнчыгышны өйрәнү институты]]''
| ''[[:d:Q4304150|Мәскәү Көнчыгышны өйрәнү институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]''&lt;br/&gt;[[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]&lt;br/&gt;[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-04-07
|-
| data-sort-value=&quot;1900&quot; | 1900
| ''[[:d:Q136590834|Walter Livingston Wright]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949
|-
| data-sort-value=&quot;1901&quot; | 1901-02-16
| ''[[:d:Q4293476|Anatoly Miller]]''
| ''[[:d:Q4304150|Мәскәү Көнчыгышны өйрәнү институты]]''
| ''[[:d:Q4201528|ССҖБ ФА тарих институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4304155|Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты]]''
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-10-03
|-
| data-sort-value=&quot;1901&quot; | 1901-10-22
| ''[[:d:Q4412681|Ervand Sevortyan]]''
| ''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4201878|РФА тел белеме институты]]''
| ''[[:d:Q4201878|РФА тел белеме институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4304155|Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]''
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-03-23
|-
| data-sort-value=&quot;1901&quot; | 1901-11-06
| ''[[:d:Q16544300|Eugeniusz Słuszkiewicz]]''
| ''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]''
| ''[[:d:Q1752712|Nicolaus Copernicus University in Toruń]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-08-28
|-
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | 1902-04-15&lt;br/&gt;1902-03-15
| ''[[:d:Q68105|Joseph Schacht]]''
| ''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q315658|Вроцлав университеты]]''
| ''[[:d:Q153987|Фрайбург университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q156598|Лейден университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-08-01
|-
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | 1902-10-28
| ''[[:d:Q368183|Lajos Ligeti]]''
| ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q209842|Париж университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-05-24
|-
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | 1902-10-28
| ''[[:d:Q25591325|Лигети Лайош]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984
|-
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | 1902-08-15
| ''[[:d:Q26179731|Hüseyin Namık Orkun]]''
| 
| ''[[:d:Q6097677|Gazi Eğitim Enstitüsü]]''
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-03-23
|-
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903
| ''[[:d:Q1507322|George Ewart Bean]]''
| ''[[:d:Q1227526|St Paul's School]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q956501|Pembroke College]]''
| [[Истанбул университеты]]
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-12-07
|-
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903-12-27
| ''[[:d:Q4063933|Sarsen Amanzholov]]''
| ''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]''
| [[Абай исемендәге Казакъ милли педагогика университеты]]
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-01-28
|-
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905-03-09&lt;br/&gt;1905-03-22
| [[Николай Баскаков]]
| ''[[:d:Q4533069|MSU Faculty of Ethnology]]''&lt;br/&gt;[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[И.В. Сталин исемендәге Көнчыгыш хезмәт ияләренең коммунистик университеты]]
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-08-26
|-
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905-08-21
| ''[[:d:Q110922550|Janos Eckmann]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-11-22
|-
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905
| ''[[:d:Q137106805|Mehmet Tuğrul]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985
|-
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-10-14&lt;br/&gt;1906-10-27
| [[Андрей Кононов]]
| ''[[:d:Q4258140|Ленинград көнчыгыш университеты]]''
| ''[[:d:Q3648060|РФА көнчыгыш кулъязмалары институты]]''&lt;br/&gt;[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-10-30
|-
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906
| ''[[:d:Q4527460|Japar Shukurov]]''
| ''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963
|-
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-10-28&lt;br/&gt;1906
| ''[[:d:Q20623617|Igor' Alekseevič Batmanov]]''
| ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-01-08&lt;br/&gt;1969
|-
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906
| ''[[:d:Q138391271|Akhmet Rafikov]]''
| 
| ''[[:d:Q3648060|РФА көнчыгыш кулъязмалары институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1981482|Россия фәннәр академиясе китапханәсе]]''
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989
|-
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-10-12
| [[Гуннар Ярринг]]
| [[Лунд университеты]]
| [[Лунд университеты]]
| data-sort-value=&quot;2002&quot; | 2002-05-29
|-
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-09-02
| ''[[:d:Q3376159|Pertev Naili Boratav]]''
| ''[[:d:Q344292|Istanbul High School]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21600883|Istanbul University Faculty of Letters]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q118946302|Istanbul School of Higher Education (1924-1978)]]''
| [[Истанбул университеты]]
| data-sort-value=&quot;1998&quot; | 1998-03-16
|-
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-10-27
| ''[[:d:Q4468740|Elizaveta Ubryatova]]''
| [[Иркутск дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4201878|РФА тел белеме институты]]''
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-03-04
|-
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-07-27
| [[Сәгадәт Исхакый-Чагатай|Сәгадәт Исхакый Чагатай]]
| [[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]]
| ''[[:d:Q1060621|Әнкара университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-06-24
|-
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-02-15&lt;br/&gt;1907
| [[Смет Кенесбаев]]
| ''[[:d:Q4258140|Ленинград көнчыгыш университеты]]''
| [[Абай исемендәге Казакъ милли педагогика университеты]]
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-01-16&lt;br/&gt;1995
|-
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-10-07&lt;br/&gt;1907-11-07
| ''[[:d:Q16432682|Maulen Balakaevich Balakaev]]''
| [[Абай исемендәге Казакъ милли педагогика университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q104175723|Kazakh Pedagogical Institute]]''
| ''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-10-15
|-
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-11-26
| ''[[:d:Q130260845|Abdullah Zihni Soysal]]''
| [[Истанбул университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]''
| ''[[:d:Q11713249|Instytut Wschodni w Warszawie]]''
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983
|-
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-03-27
| ''[[:d:Q4523567|Юлия Артемьевна Шибаева]]''
| ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''
| 
| No/unknown value
|-
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-08-15
| ''[[:d:Q11769530|Marian Lewicki]]''
| ''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]''
| ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-11-13
|-
| data-sort-value=&quot;1909&quot; | 1909-10-30&lt;br/&gt;1909
| ''[[:d:Q63066750|Semen Lvovitsj Volin]]''
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''
| ''[[:d:Q4318766|INTERPIPE]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4380517|Proletarsky Plant]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3648060|РФА көнчыгыш кулъязмалары институты]]''
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-07-17&lt;br/&gt;1943
|-
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-06-12
| ''[[:d:Q730671|József Blaskovics]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-07-06
|-
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-10-10
| ''[[:d:Q1463960|Friedrich von Rummel]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2002&quot; | 2002-02-13
|-
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-07-14
| ''[[:d:Q28055121|Anna Stepanovna Tveritinova]]''
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''
| ''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]''
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-10-19
|-
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-06-27
| ''[[:d:Q84723033|Olga Smirnova]]''
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''
| ''[[:d:Q3648060|РФА көнчыгыш кулъязмалары институты]]''
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982-01-13
|-
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911-04-30
| ''[[:d:Q6005885|Fahir İz]]''
| ''[[:d:Q6100138|Saint-Michel Highschool]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1007545|Galatasaray High School]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21600883|Istanbul University Faculty of Letters]]''
| ''[[:d:Q896267|Boğaziçi University]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q131252|Чикаго университеты]]''&lt;br/&gt;[[Оксфорд университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q170027|Лондон университеты]]''&lt;br/&gt;[[Истанбул университеты]]
| data-sort-value=&quot;2004&quot; | 2004-07-05
|-
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911-10-14
| ''[[:d:Q58203030|Robert Anhegger]]''
| 
| ''[[:d:Q157033|Goethe-Institut]]''
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-03-27
|-
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911-11-04
| ''[[:d:Q106776487|Mihail Guboglu]]''
| ''[[:d:Q1551183|Черновцы милли университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-05-12
|-
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911-08-15
| ''[[:d:Q124737321|Jevhen Zavalyns'kyj]]''
| ''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q52440672|École nationale des langues orientales vivantes]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-07-17
|-
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-09-08
| ''[[:d:Q1577357|Hans Joachim Kißling]]''
| 
| ''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-10-10
|-
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-11-14
| [[Әхмәт Тимер]]
| ''[[:d:Q20474745|Хайдарпаша лицее]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1060621|Әнкара университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6088281|Әнкара университетының тел, тарих һәм география факультеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q20266894|Берлин университеты]]''
| ''[[:d:Q1060621|Әнкара университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q156725|Һамбург университеты]]''&lt;br/&gt;[[Азатлык радиосы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q161982|Майнц университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2003&quot; | 2003-04-19
|-
| data-sort-value=&quot;1913&quot; | 1913-01-13
| ''[[:d:Q216758|Johannes Benzing]]''
| 
| ''[[:d:Q161982|Майнц университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-03-16
|-
| data-sort-value=&quot;1913&quot; | 1913
| ''[[:d:Q4449330|Ahmet Ateş]]''
| ''[[:d:Q21600883|Istanbul University Faculty of Letters]]''
| [[Истанбул университеты]]
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-10-20
|-
| data-sort-value=&quot;1913&quot; | 1913-12-25
| ''[[:d:Q56255898|Józef Sulimowicz]]''
| ''[[:d:Q4126434|Institute of Oriental Studies, University of Warsaw]]''
| ''[[:d:Q9185980|Central Military Library]]''
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-03-05
|-
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914-04-26
| ''[[:d:Q4133597|Virineâ Stefanovna Garbuzova]]''
| ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]''
| ''[[:d:Q132783|Эрмитаж музее]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''
| data-sort-value=&quot;2002&quot; | 2002-06-08
|-
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914-04-26
| ''[[:d:Q4755648|Andreas Tietze]]''
| [[Вена университеты]]
| [[Истанбул университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q174710|Лос-Анджелестагы Калифорния университеты]]''&lt;br/&gt;[[Вена университеты]]
| data-sort-value=&quot;2003&quot; | 2003-12-22
|-
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914-07-21
| ''[[:d:Q6542341|Włodzimierz Zajączkowski]]''
| ''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]''
| ''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982-09-03
|-
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914-01-19
| ''[[:d:Q20472681|Tibor Halasi-Kun]]''
| ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''
| ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6088281|Әнкара университетының тел, тарих һәм география факультеты]]''&lt;br/&gt;[[Kolumbiä universitetı|Колумбия университеты]]
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-10-19
|-
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914
| ''[[:d:Q112560198|Stanisława Płaskowicka-Rymkiewicz]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989
|-
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-02-12&lt;br/&gt;1915
| ''[[:d:Q12808860|Beşir Göğüş]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1999&quot; | 1999-08-17&lt;br/&gt;1999
|-
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-02-07
| ''[[:d:Q13089760|Nedim Filipović]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-04-21
|-
| data-sort-value=&quot;1916&quot; | 1916-05-02
| ''[[:d:Q1521289|Richard Franz Kreutel]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-10-29
|-
| data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917-11-07
| ''[[:d:Q2062057|Irène Mélikoff]]''
| ''[[:d:Q209842|Париж университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q52440672|École nationale des langues orientales vivantes]]''
| ''[[:d:Q1109084|Marc Bloch University]]''
| data-sort-value=&quot;2009&quot; | 2009-01-08
|-
| data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917-12-17
| ''[[:d:Q20624659|Yevdokiya Korkina]]''
| [[М. К. Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты|Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты]]
| 
| data-sort-value=&quot;2009&quot; | 2009-06-10
|-
| data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917-05-22
| ''[[:d:Q130526889|Géza Fehér]]''
| ''[[:d:Q1187444|University of Pécs]]''
| ''[[:d:Q914141|Hungarian National Museum]]''
| data-sort-value=&quot;2005&quot; | 2005-02-21
|-
| data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917-04-01
| ''[[:d:Q137122406|Hikmet Dizdaroğlu]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-12-22
|-
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-05-05
| ''[[:d:Q12842162|Mirali Seyidov]]''
| ''[[:d:Q19716417|Yerevan Azerbaijan Pedagogical Teknikum]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1992&quot; | 1992-04-26
|-
| data-sort-value=&quot;1919&quot; | 1919-03-15
| ''[[:d:Q3501194|Hasan Eren]]''
| ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''
| ''[[:d:Q1060621|Әнкара университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2007&quot; | 2007-05-26
|-
| data-sort-value=&quot;1919&quot; | 1919-07-04
| [[Касыйм Миршан]]
| ''[[:d:Q344334|Истанбул техник университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2016&quot; | 2016-07-18
|-
| data-sort-value=&quot;1919&quot; | 1919-01-24
| ''[[:d:Q12847486|Khalyk Korogly]]''
| ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4304150|Мәскәү Көнчыгышны өйрәнү институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]''&lt;br/&gt;[[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-10-02
|-
| data-sort-value=&quot;1919&quot; | 1919-12-27
| ''[[:d:Q20618186|Nikolay Antonov]]''
| [[М. К. Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты|Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты]]
| 
| data-sort-value=&quot;2002&quot; | 2002-01-04
|-
| data-sort-value=&quot;1919&quot; | 1919
| ''[[:d:Q136331656|John R. Walsh]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-11
|-
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920-03-08
| ''[[:d:Q120987|Gerhard Doerfer]]''
| 
| ''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2003&quot; | 2003-12-27
|-
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920-12-29
| ''[[:d:Q3261196|Louis Bazin]]''
| ''[[:d:Q83259|Югары нормаль мәктәбе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1430113|Франция илкүләм көнчыгыш телләре һәм цивилизацияләре институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q546118|Paris-Sorbonne University - Paris IV]]''
| ''[[:d:Q1430113|Франция илкүләм көнчыгыш телләре һәм цивилизацияләре институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q209842|Париж университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-03-02
|-
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920-06-19
| ''[[:d:Q4385819|Geoffrey Lewis]]''
| ''[[:d:Q609646|Изге Ибан көллияте]]''
| [[Оксфорд университеты]]
| data-sort-value=&quot;2008&quot; | 2008-02-12
|-
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920-10-12
| ''[[:d:Q6089853|Reha Oğuz Türkkan]]''
| ''[[:d:Q3191643|Kabataş Boys High School]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1007545|Galatasaray High School]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q97489308|Gazi High School]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4765985|Әнкара үнивирсититенең юридик факультеты]]''&lt;br/&gt;[[Истанбул университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q209842|Париж университеты]]''&lt;br/&gt;[[Kolumbiä universitetı|Колумбия университеты]]
| 
| data-sort-value=&quot;2010&quot; | 2010-01-18
|-
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920
| ''[[:d:Q16378569|Efrasiyab Vekilov]]''
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''&lt;br/&gt;[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''&lt;br/&gt;[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| data-sort-value=&quot;2004&quot; | 2004
|-
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920
| ''[[:d:Q17431631|Orhan Köprülü]]''
| ''[[:d:Q21600883|Istanbul University Faculty of Letters]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-07-21
|-
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920-04-15
| ''[[:d:Q31087828|Victor Louis Ménage]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-06-11
|-
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920-04-20
| ''[[:d:Q125202326|Munira Salakhetdinova]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| [[Россия Милли китапханәсе|Россия милли китапханәсе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3648060|РФА көнчыгыш кулъязмалары институты]]''
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-01-30
|-
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-04-25
| [[Әдһәм Тенишев]]
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]''&lt;br/&gt;[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q4201878|РФА тел белеме институты]]''
| data-sort-value=&quot;2004&quot; | 2004-07-11
|-
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921
| ''[[:d:Q6045356|İlhan Başgöz]]''
| ''[[:d:Q6088281|Әнкара университетының тел, тарих һәм география факультеты]]''
| ''[[:d:Q756126|Якын Көнчыгыш техник университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-04-13
|-
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-03-30
| ''[[:d:Q11632538|Mori Masao]]''
| 
| [[Токио университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1057199|Һоккайдо университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-12-23
|-
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-09-20
| ''[[:d:Q65972563|Stepan Avanesov]]''
| ''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q5154330|Communist Party of Armenian Soviet Socialist Republic]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3110315|Golos Armenii]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q20514825|Әрмәнстан Милли фәннәр Академиясенең Тарих институты]]''
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-10-16
|-
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-08-01
| ''[[:d:Q4465039|Boris Tukan]]''
| ''[[:d:Q4201878|РФА тел белеме институты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2012&quot; | 2012-03-01
|-
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-03-31
| ''[[:d:Q108494220|Edward Tryjarski]]''
| ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''
| ''[[:d:Q11822496|Polish Institute of International Affairs]]''
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-08-23
|-
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923
| ''[[:d:Q139029108|Natta Avrumovna Ajzenštejn]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-03-24
| ''[[:d:Q4250625|Leonid Kyzlasov]]''
| ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''
| ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''
| data-sort-value=&quot;2007&quot; | 2007-07-24
|-
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-12-24
| [[Сәрия Мирҗанова|Сәрия Мирҗәнева]]
| ''[[:d:Q4274100|Магнитогорск дәүләт университеты]]''&lt;br/&gt;[[Башкорт дәүләт университеты]]
| 
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 2000-11-25
|-
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-10-30
| ''[[:d:Q4832992|Turghun Almas]]''
| ''[[:d:Q17004219|Lu Xun Literary Institute]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-09-11
|-
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-05-22
| ''[[:d:Q7277616|Aleksander Dubiński]]''
| ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''
| ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2002&quot; | 2002-09-23
|-
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924
| ''[[:d:Q25539981|Akper Babaev]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-09-12
|-
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-05-16
| ''[[:d:Q109833083|Győző Gerő]]''
| ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-10-11
|-
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924
| ''[[:d:Q130340357|Margaret Bainbridge]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2016&quot; | 2016
|-
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924
| ''[[:d:Q134546847|Rašid Abdullovič Aganin]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2005&quot; | 2005
|-
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924
| ''[[:d:Q137116054|Äbduäli Ķajdar]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019
|-
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925-01-05
| ''[[:d:Q2005517|Jean-Paul Roux]]''
| ''[[:d:Q209842|Париж университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1430113|Франция илкүләм көнчыгыш телләре һәм цивилизацияләре институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q273534|Лувр мәктәбе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q273631|Югары тикшеренүләр гамәли мәктәбе]]''
| ''[[:d:Q280413|Милли фәнни тикшеренүләр үзәге]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q273534|Лувр мәктәбе]]''
| data-sort-value=&quot;2009&quot; | 2009-06-29
|-
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925-10-27
| ''[[:d:Q30124730|Abdul Huseynov]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017-05-14
|-
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925-08-13
| [[Жужа Какук]]
| ''[[:d:Q903092|Дебрецен университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-04-18
|-
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925-08-05
| [[Андраш Бодроглигети]]
| 
| ''[[:d:Q174710|Лос-Анджелестагы Калифорния университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017
|-
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925
| ''[[:d:Q110225377|Ali Alparslan]]''
| ''[[:d:Q20474745|Хайдарпаша лицее]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21600883|Istanbul University Faculty of Letters]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q737835|Тәһран университеты]]''
| ''[[:d:Q220144|Лондон университетының Көнчыгыш һәм Африка тикшеренүләре мәктәбе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21600883|Istanbul University Faculty of Letters]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q131252|Чикаго университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q896267|Boğaziçi University]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1936057|Мимар Синан исемендәге нәфис сәнгатьләр университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q19612614|General Directorate of State Archives of the Prime Ministry]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2612487|Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Turkey]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q38216496|Ankara University Faculty of Divinity]]''
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-01-24
|-
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-12-18
| ''[[:d:Q171192|Aleksandr Shcherbak]]''
| ''[[:d:Q4439029|Ставрополь дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q4201561|РФА телбелем тикшеренүләре институты]]''
| data-sort-value=&quot;2008&quot; | 2008-01-28
|-
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-04-12
| ''[[:d:Q4102524|Sevyan Vaynshteyn]]''
| ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''
| ''[[:d:Q4201873|РФА антропология һәм этнология институты]]''
| data-sort-value=&quot;2008&quot; | 2008-10-16
|-
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-09-08
| [[Габделхәй Әхәтов]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| [[Башкорт дәүләт университеты]]
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-11-25
|-
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-06-14
| ''[[:d:Q1122803|Gyula Káldy-Nagy]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-10-14
|-
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-07-16
| ''[[:d:Q6048926|Talât Tekin]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-11-28
|-
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-02-10
| ''[[:d:Q12838073|Jahangir Gahramanov]]''
| [[Бакы дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q4201721|Әзербайҗан милли фәннәр академиясенең кулъязмалар институты]]''
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-06-26
|-
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-11-26
| ''[[:d:Q16369019|Hasan Mirza]]''
| ''[[:d:Q16413706|Nakhchivan Teachers Institute]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4058260|Әзербайҗан дәүләт педагогика университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-02-25
|-
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-07-22
| ''[[:d:Q113766644|Mefkure Mollova]]''
| 
| ''[[:d:Q841581|София университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2009&quot; | 2009-06-27
|-
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-02-04
| ''[[:d:Q1703999|Sergey Klyashtorny]]''
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]&lt;br/&gt;[[Россия фәннәр академиясе]]
| data-sort-value=&quot;2014&quot; | 2014-09-21
|-
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-04-25
| ''[[:d:Q4152757|Rauf Guseĭnov]]''
| [[Бакы дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q61931545|Institute of History and Ethnology of Azerbaijan National Academy of Sciences]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3916653|Institute of Archaeology and Anthropology of Azerbaijan]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-11-28
| ''[[:d:Q6044546|Geng Shimin]]''
| ''[[:d:Q190336|Минзу үнивирситите]]''
| ''[[:d:Q190336|Минзу үнивирситите]]''
| data-sort-value=&quot;2012&quot; | 2012-12-17
|-
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-07-31
| ''[[:d:Q113834353|Mirsultan Osmanof]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017-12-01
|-
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-05-05
| ''[[:d:Q4093481|Michail Ivanovitsj Borgojakov]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-10-15
|-
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-04-22
| [[Вәли Псәнчин]]
| [[Башкорт дәүләт университеты]]
| [[Башкорт дәүләт университеты]]
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-05-30
|-
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930
| ''[[:d:Q6019033|Kemal Eraslan]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022
|-
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-08-16
| ''[[:d:Q20029674|Tadeusz Majda]]''
| ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-05-12
|-
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930
| ''[[:d:Q124559109|أزاد سولييف]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1997&quot; | 1997
|-
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930
| ''[[:d:Q137107816|Abžan Ķūryšžanūly Ķūryšžanov]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2007&quot; | 2007
|-
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-03-24
| [[Кенесбай Мусаев]]
| ''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]''
| ''[[:d:Q4201878|РФА тел белеме институты]]''
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-05-26
|-
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931
| ''[[:d:Q17028547|Elisavet Zachariadou]]''
| ''[[:d:Q220144|Лондон университетының Көнчыгыш һәм Африка тикшеренүләре мәктәбе]]''
| ''[[:d:Q2302473|University of Crete]]''
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-12-26
|-
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931
| ''[[:d:Q38673237|Emin Özdemir]]''
| ''[[:d:Q1496662|Gazi University]]''
| ''[[:d:Q1060621|Әнкара университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017-09-01
|-
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-05-19
| ''[[:d:Q39039896|Gustav Bayerle]]''
| ''[[:d:Q149990|Рочестер университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2016&quot; | 2016-10-12
|-
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931
| ''[[:d:Q82071708|Vasilis Dimitriadis]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-11-02
| ''[[:d:Q109488349|Babaš Ä. Äbílķasymov]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-07-30
|-
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-04-30
| ''[[:d:Q1034575|György Hazai]]''
| ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2016&quot; | 2016-01-07
|-
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-01-09
| [[Voroşil Gukasän]]
| [[Бакы дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q7263594|Institute of Linguistics named after Nasimi]]''
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-10-11
|-
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-12-08
| ''[[:d:Q4194591|Yury Zuev]]''
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-12-05
|-
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-01-10
| ''[[:d:Q16708235|Liliya Tugusheva]]''
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''
| ''[[:d:Q3648060|РФА көнчыгыш кулъязмалары институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4201561|РФА телбелем тикшеренүләре институты]]''
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-06-05
|-
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-07-07
| ''[[:d:Q19766286|Emil Boev]]''
| ''[[:d:Q841581|София университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-01-13
|-
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932&lt;br/&gt;1931
| ''[[:d:Q20640215|Maria Składanek]]''
| ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''
| ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017
|-
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-01-10
| ''[[:d:Q112227822|Nodar Shengelia]]''
| ''[[:d:Q37008|Тбилиси дәүләт унивирситеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024
|-
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932
| ''[[:d:Q124680378|Aleksandr Nikolaevich Baskakov]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2003&quot; | 2003
|-
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-11-04
| ''[[:d:Q140050819|Ralph Jaeckel]]''
| ''[[:d:Q579611|Һаверфорд көллияте]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1357891|Middlebury College]]''
| ''[[:d:Q174710|Лос-Анджелестагы Калифорния университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1342484|Robert College]]''
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-10-21
|-
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-07-10
| [[Рифгать Әхмәтьянов]]
| [[Башкорт дәүләт университеты]]
| [[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]]&lt;br/&gt;[[Уфа фән һәм технологияләр университетының Стәрлетамак филиалы]]&lt;br/&gt;[[Уфа фән һәм технологияләр университетының Бөре филиалы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q133272772|Мирасханә]]''
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-10-11
|-
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-12-10
| [[Марсель Бакиров]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933
| ''[[:d:Q137160164|Būķatūly Bazylhan]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2012&quot; | 2012
|-
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-06-09
| ''[[:d:Q1875479|Luděk Hřebíček]]''
| ''[[:d:Q31519|Карл университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-12-29
|-
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-06-02&lt;br/&gt;1934-02-06
| ''[[:d:Q4063931|Altay Sarsenuly Amanzholov]]''
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]''
| ''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2012&quot; | 2012-10-08&lt;br/&gt;2012-10-09&lt;br/&gt;2012-08-10
|-
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-04-28
| ''[[:d:Q4410085|Tadeusz Swietochowski]]''
| ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q469482|American University of Beirut]]''&lt;br/&gt;[[Kolumbiä universitetı|Колумбия университеты]]
| ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q922647|Monmouth University]]''&lt;br/&gt;[[Kolumbiä universitetı|Колумбия университеты]]
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017-02-15
|-
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934
| ''[[:d:Q112370078|Anna Masala]]''
| 
| ''[[:d:Q209344|Сапиенца Рим үнивирситите]]''
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015
|-
| data-sort-value=&quot;1935&quot; | 1935-06-23
| ''[[:d:Q1104386|György Kara]]''
| ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-04-16
|-
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-03-08
| ''[[:d:Q17045893|Lars Johanson]]''
| [[Уппсала университеты]]
| ''[[:d:Q161982|Майнц университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-11-24
|-
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-05-06
| ''[[:d:Q18428031|Abulfaz Rajabli]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-08-17
| ''[[:d:Q136218716|Джангиши Хангишиев]]''
| [[Дагстан дәүләт университеты]]&lt;br/&gt;[[Бакы дәүләт университеты]]
| [[Дагстан дәүләт университеты]]
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-11-26
|-
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-04-04
| ''[[:d:Q12556127|Nemat Kelimbetov]]''
| ''[[:d:Q2428356|Ташкент дәүләт икътисад университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2010&quot; | 2010-12-15
|-
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937
| ''[[:d:Q62560164|Hans Georg Majer]]''
| 
| ''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-03-06
| ''[[:d:Q113802141|István Kecskeméti]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-05-31
|-
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-03-11
| ''[[:d:Q136221124|Нураммат Ольмесов]]''
| [[Дагстан дәүләт университеты]]
| [[Дагстан дәүләт университеты]]
| data-sort-value=&quot;2014&quot; | 2014-08-28
|-
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-01-10
| ''[[:d:Q15445294|Klaus Röhrborn]]''
| 
| ''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-04-23
| ''[[:d:Q16056135|Ajdar Ismayilov]]''
| [[Бакы дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q4520475|Şərq Qapısı]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4314700|Nakhchivan State University]]''
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-03-13
|-
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938
| ''[[:d:Q31190937|Gönül Tekin]]''
| [[Истанбул университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q174710|Лос-Анджелестагы Калифорния университеты]]''
| [[Harvard universitetı|Гарвард университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1567050|Хаҗетеппе университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q753778|Atatürk University]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-03-14
| ''[[:d:Q31296339|Samat Alizade]]''
| [[Бакы дәүләт университеты]]
| [[Бакы дәүләт университеты]]
| data-sort-value=&quot;2002&quot; | 2002-05-31
|-
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-12-15
| ''[[:d:Q109495299|Elizbar Javelidze]]''
| ''[[:d:Q37008|Тбилиси дәүләт унивирситеты]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938
| ''[[:d:Q112537291|Stefan Andreev]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938
| ''[[:d:Q112560092|Jan Ciopiński]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2012&quot; | 2012
|-
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-02-20
| ''[[:d:Q132180205|Jafar Jafarov]]''
| [[Бакы дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1351705|Төрекмән дәүләт университеты]]''&lt;br/&gt;[[Бакы дәүләт университеты]]
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-12-20
|-
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938
| ''[[:d:Q135892210|Yunis Mammadov]]''
| 
| ''[[:d:Q4058260|Әзербайҗан дәүләт педагогика университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018
|-
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-12-20
| ''[[:d:Q541337|Halina Kobeckaitė]]''
| ''[[:d:Q658192|Вилнүс университеты]]''
| ''[[:d:Q389852|Vilnius Gediminas Technical University]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939
| ''[[:d:Q2501887|Ursula Spuler-Stegemann]]''
| 
| ''[[:d:Q155354|Марбург университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-11-22
|-
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-11-12
| ''[[:d:Q4390299|Valentin Rassadin]]''
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''
| ''[[:d:Q786280|Басан Бадьминович Городовиков исемендәге Калмык дәүләт университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017-08-15
|-
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-03-24
| ''[[:d:Q12371658|Ott Kurs]]''
| ''[[:d:Q204181|Тарту университеты]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-02-07
| ''[[:d:Q17209897|Eiji Mano]]''
| ''[[:d:Q336264|Киото университеты]]''
| ''[[:d:Q1071862|Ryukoku University]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-01-05
| ''[[:d:Q17385366|Anna Parzymies]]''
| ''[[:d:Q841581|София университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''
| ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939
| ''[[:d:Q112481219|Radmila Tričković]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011
|-
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939
| ''[[:d:Q113821099|Milan Adamović]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-01-30
| ''[[:d:Q126691175|Tuncer Gülensoy]]''
| ''[[:d:Q1060621|Әнкара университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-06-11
|-
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939
| ''[[:d:Q139352100|Klaus Liebe-Harkort]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-05-01
| ''[[:d:Q95444901|Vojtech Kopčan]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 2000
|-
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940
| ''[[:d:Q113777615|Michel Bozdémir]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-02-19
| ''[[:d:Q115967562|Mertol Tulum]]''
| ''[[:d:Q31187688|boy's high school Anadolu]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21600883|Istanbul University Faculty of Letters]]''
| [[Истанбул университеты]]
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-12-27
| ''[[:d:Q126164237|Klára Hegyi]]''
| ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-06-12
| ''[[:d:Q6018256|Jean-Louis Bacqué-Grammont]]''
| ''[[:d:Q52440672|École nationale des langues orientales vivantes]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q999763|Париж 1 университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q273631|Югары тикшеренүләр гамәли мәктәбе]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-05-08
|-
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941
| ''[[:d:Q7645318|Suraiya Faroqhi]]''
| ''[[:d:Q156725|Һамбург университеты]]''&lt;br/&gt;[[Истанбул университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1079140|Блумиңтондагы Индиана үнивирситите]]''
| ''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q40025|Эрланген — Нүрнберг университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q756126|Якын Көнчыгыш техник университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q309948|Бохумдагы Рур университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q344262|Istanbul Bilgi University]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q25477770|İbn Haldun University]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-05-05
| ''[[:d:Q12166817|Халимоненко Григорій Іванович]]''
| ''[[:d:Q56716516|Faculty of Philology of the State University of Kyiv]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q37008|Тбилиси дәүләт унивирситеты]]''
| ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1144798|Open International University of Human Development “Ukraine”]]''
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-11-07
|-
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-12-26
| ''[[:d:Q12279676|Elena Grozdanova]]''
| ''[[:d:Q841581|София университеты]]''&lt;br/&gt;[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1003730|Bulgarian Academy of Sciences]]''
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011
|-
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-06-04
| ''[[:d:Q109924059|Syed Tanvir Wasti]]''
| ''[[:d:Q756126|Якын Көнчыгыш техник университеты]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-10-20&lt;br/&gt;1941
| ''[[:d:Q111493755|Bronislava Borisovna Ovchinnikova]]''
| ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]''&lt;br/&gt;[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[Урал федераль университеты|Беренче Россия президенты Борис Николаевич Ельцин исемендәге Урал федераль университеты]]
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-02-22
| ''[[:d:Q136215856|Калсын Кадыраджиев]]''
| [[Дагстан дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q21639922|Institute of History, Archaeology and Ethnography]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4153934|Дагъстан дәүләт педагогика университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-12-03&lt;br/&gt;1932-05-03
| ''[[:d:Q1472700|Semih Salih Tezcan]]''
| ''[[:d:Q344334|Истанбул техник университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1342484|Robert College]]''
| ''[[:d:Q391028|Британ Колумбиясе университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q896267|Boğaziçi University]]''
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017-09-14
|-
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-12-23
| ''[[:d:Q5693570|Heath W. Lowry]]''
| ''[[:d:Q1771717|Portland State University]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q174710|Лос-Анджелестагы Калифорния университеты]]''
| [[Prinston universitetı|Принстон университеты]]&lt;br/&gt;[[Harvard universitetı|Гарвард университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q333886|Җорҗтаун университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q896267|Boğaziçi University]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3409570|Bahçeşehir University]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942
| ''[[:d:Q12950889|Altan Gökalp]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2010&quot; | 2010
|-
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942
| [[Франсуа Жоржон]]
| 
| ''[[:d:Q273518|Югары иҗтимагый фәннәр мәктәбе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q280413|Милли фәнни тикшеренүләр үзәге]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-04-19
| ''[[:d:Q19612268|Peter Zieme]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-11-26
| ''[[:d:Q32668821|Edit Tasnádi]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-08-31
| ''[[:d:Q70177320|Tofig Melikli]]''
| ''[[:d:Q65279049|Faculty of Oriental Studies, Baku State University]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]''
| ''[[:d:Q616799|AzTV]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]''&lt;br/&gt;[[Истанбул университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1054816|Мәскәү дәүләт лингвистика университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-11-20
| ''[[:d:Q70927153|Katerina Venedikova]]''
| ''[[:d:Q841581|София университеты]]''
| ''[[:d:Q841581|София университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12281769|Institute for Historical Studies]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-09-24
| ''[[:d:Q6073419|Robert Dankoff]]''
| 
| ''[[:d:Q131252|Чикаго университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-02-08
| ''[[:d:Q6091777|Ahmet Bican Ercilasun]]''
| ''[[:d:Q21600883|Istanbul University Faculty of Letters]]''
| ''[[:d:Q1496662|Gazi University]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q753778|Atatürk University]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1567050|Хаҗетеппе университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-10-24
| ''[[:d:Q66084458|Wojciech Hensel]]''
| ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''
| ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1997&quot; | 1997-07-10
|-
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-11-09
| ''[[:d:Q110129944|Mihai Maxim]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017-08-02
|-
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-04-03
| ''[[:d:Q125300692|A.H. de Groot]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-04-01
|-
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-12-09
| [[Морат Аджи]]
| ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-03-07
|-
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-02-10
| [[Мандоки Иштван Конгур]]
| ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1992&quot; | 1992-08-22
|-
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-04-18
| ''[[:d:Q12779239|Xénia Celnarová]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-12-29
| ''[[:d:Q16875615|Tomáš Laně]]''
| ''[[:d:Q31519|Карл университеты]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-07-15
| [[Надир Дәүләт]]
| [[Истанбул университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]''
| ''[[:d:Q1424081|Мәрмәрә университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-04-30
|-
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-10-23
| ''[[:d:Q967263|Christopher I. Beckwith]]''
| ''[[:d:Q309331|Оһайо штаты университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6608367|Indiana University]]''
| ''[[:d:Q6608367|Indiana University]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-03-06
| ''[[:d:Q1745357|Klaus Kreiser]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-09-07
|-
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-05-01
| ''[[:d:Q3371128|Paul Dumont]]''
| 
| ''[[:d:Q273518|Югары иҗтимагый фәннәр мәктәбе]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-01-01
| ''[[:d:Q4414994|Iraida Yakovlevna Selyutina]]''
| ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q4201797|Institute of Philology of the Siberian Branch of the RAS]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945&lt;br/&gt;1947
| ''[[:d:Q6093930|Ahmet Yaşar Ocak]]''
| [[Истанбул университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q20808141|Страсбур университеты]]''
| [[Истанбул университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q20808141|Страсбур университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1567050|Хаҗетеппе университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-12-03
| ''[[:d:Q6101652|Fikret Türkmen]]''
| ''[[:d:Q753778|Atatürk University]]''
| ''[[:d:Q1297001|Ege University]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945
| ''[[:d:Q6756093|Marcel Erdal]]''
| ''[[:d:Q1342484|Robert College]]''
| ''[[:d:Q50662|Франкфурт университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-05-04
| ''[[:d:Q27994233|István Vásáry]]''
| ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945
| ''[[:d:Q137969460|Özer Ergenç]]''
| ''[[:d:Q6088281|Әнкара университетының тел, тарих һәм география факультеты]]''
| ''[[:d:Q6088281|Әнкара университетының тел, тарих һәм география факультеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q756126|Якын Көнчыгыш техник университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q861904|Билкәнт университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-03-12
| ''[[:d:Q4100162|Viktor Butanayev]]''
| ''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]''
| ''[[:d:Q1059283|Николай Фёдорович Катанов исемендәге Хакасия дәүләт университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-06-05
|-
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-10-11
| ''[[:d:Q4104601|Dmitry Vasilyev]]''
| ''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]''
| ''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]''
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-01-18
|-
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-08-18
| ''[[:d:Q16369230|Kamil Veli Nerimanoğlu]]''
| ''[[:d:Q20574967|Faculty of Philology of the Baku State University]]''
| [[Бакы дәүләт университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1297001|Ege University]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2035790|Eastern Mediterranean University]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q116418769|Yeditepe Üniversitesi]]''
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-12-16
|-
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-04-15
| ''[[:d:Q19285844|Hugo Strötbaum]]''
| 
| ''[[:d:Q632004|Неймеген университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-10-28
| ''[[:d:Q31301674|Azade Musabeyli]]''
| [[Бакы дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q4201721|Әзербайҗан милли фәннәр академиясенең кулъязмалар институты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-04-01
| ''[[:d:Q61122293|Mária Kenessey]]''
| [[Бакы дәүләт университеты]]
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946
| ''[[:d:Q95305057|Osman Fikri Sertkaya]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946
| ''[[:d:Q122789366|Celia Kerslake]]''
| ''[[:d:Q797846|Girton College]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1819342|St Anne's College]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4638918|St Paul's Girls' School]]''
| [[Оксфорд университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2035359|St Antony's College]]''&lt;br/&gt;[[Edinburg universitetı|Эдинбург университеты]]
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-02
|-
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946
| ''[[:d:Q136975714|Ryō Miyashita]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946
| ''[[:d:Q137112293|Sevim Piličkova]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947
| ''[[:d:Q75190|Wolfgang-Ekkehard Scharlipp]]''
| 
| ''[[:d:Q186285|Копенһаген университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-07-28
| ''[[:d:Q30605062|Adil Baghirov]]''
| ''[[:d:Q20574967|Faculty of Philology of the Baku State University]]''
| ''[[:d:Q6002003|Nakhchivan University]]''
| data-sort-value=&quot;2016&quot; | 2016-04-21
|-
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947
| ''[[:d:Q113400470|Fuat Bozkurt]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947
| ''[[:d:Q125167333|Valeriu Veliman]]''
| ''[[:d:Q608338|Бухарест университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1999&quot; | 1999
|-
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947
| ''[[:d:Q137108149|Gasan Magomed-Rasulovič Orazaev]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023
|-
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-12-03
| ''[[:d:Q137972421|Wu Zhanzhu]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947
| ''[[:d:Q139029743|Katalin Czeglédi]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-02-14
| [[Алмас Гарәфиев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948
| ''[[:d:Q18645079|Mehmet Bayrak]]''
| ''[[:d:Q6088281|Әнкара университетының тел, тарих һәм география факультеты]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948
| ''[[:d:Q93232386|Ugo Marazzi]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-01-10
| ''[[:d:Q11960809|Bernt Brendemoen]]''
| 
| ''[[:d:Q486156|Осло университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-03-09
|-
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949
| ''[[:d:Q12403473|Ehud R. Toledano]]''
| [[Мичиган университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q174158|Иерусалимдагы Яһүд үниверситеты]]''&lt;br/&gt;[[Prinston universitetı|Принстон университеты]]
| ''[[:d:Q319239|Тел-Әвив университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-04-01
| ''[[:d:Q12843354|Nizami Xudiyev]]''
| ''[[:d:Q4058260|Әзербайҗан дәүләт педагогика университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-05-25
|-
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949
| ''[[:d:Q112545576|Zoja Todorova Barbolova]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949
| ''[[:d:Q112548688|Rhoads Murphey]]''
| [[Kolumbiä universitetı|Колумбия университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q131252|Чикаго университеты]]''
| [[Kolumbiä universitetı|Колумбия университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q223429|Бирмингем университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-08-22
| ''[[:d:Q114830859|Géza Dávid]]''
| ''[[:d:Q1421021|Pálné Veres High School]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-12-04
| ''[[:d:Q11733924|Kamal Abdullayev]]''
| [[Бакы дәүләт университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2121637|Бакы славян университеты]]''
| [[Азәрбайҗан Милли Фәннәр академиясе|Азәрбайҗан милли фәннәр академиясе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3701492|Azerbaijan University of Languages]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-08-14
| ''[[:d:Q55199749|Mehman Musaoğlu]]''
| ''[[:d:Q20574967|Faculty of Philology of the Baku State University]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7263594|Institute of Linguistics named after Nasimi]]''
| ''[[:d:Q7263594|Institute of Linguistics named after Nasimi]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1496662|Gazi University]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1060621|Әнкара университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q861904|Билкәнт университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-09-05
|-
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-09-07
| ''[[:d:Q63141834|Birgit Schlyter]]''
| 
| ''[[:d:Q221645|Стокгольм университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-09-16
| ''[[:d:Q92878075|Michael Ursinus]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-09-15
| ''[[:d:Q94237101|Hendrik Boeschoten]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-02-18
|-
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950
| ''[[:d:Q112478361|Martin Strohmeier]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950
| ''[[:d:Q112512698|Maria Kozłowska]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-08-31
| ''[[:d:Q112514205|Mária Ivanics]]''
| ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''&lt;br/&gt;[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q265058|Маҗарстан фәннәр академиясе]]''
| ''[[:d:Q369839|Сегед университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950
| ''[[:d:Q113091291|Grace Martin Smith]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 20th century
| ''[[:d:Q113775962|Ildikó Bellér-Hann]]''
| ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1247589|Ньюнһәм көллияте]]''
| ''[[:d:Q186285|Копенһаген университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950
| ''[[:d:Q116163532|Ingeborg Hauenschild]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950
| ''[[:d:Q133667163|Osman Nuri Ekiz]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950
| ''[[:d:Q136407638|İlhami Yusif oğlu Cəfərsoy]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950
| ''[[:d:Q139517604|İlhan Çeneli]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951
| ''[[:d:Q4538134|Henryk Jankowski]]''
| ''[[:d:Q52110191|ELTE Faculty of Science]]''
| ''[[:d:Q348402|Adam Mickiewicz University in Poznań]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-03-21
| ''[[:d:Q9151447|Andrzej Ananicz]]''
| ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''
| ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q601940|Agencja Wywiadu]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11822496|Polish Institute of International Affairs]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q213624|Ministry of Foreign Affairs of Poland]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q178909|Chancellery of the President of the Republic of Poland]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11713097|Lech Wałęsa Institute]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11795494|Obóz]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6608367|Indiana University]]''&lt;br/&gt;[[Оксфорд университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2955976|Chancellery of the Prime Minister of Poland]]''
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017-09-19
|-
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951
| ''[[:d:Q30605244|Árpád Berta]]''
| ''[[:d:Q369839|Сегед университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2008&quot; | 2008-03-09
|-
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-10-01
| ''[[:d:Q133735105|Imre Baski]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951
| ''[[:d:Q139033999|Mübeccel Kızıltan]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-11-05
| ''[[:d:Q7930115|Vilayat Guliyev]]''
| [[Бакы дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q4201567|Institute of Literature named after Nizami Ganjavi]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-03-02
| ''[[:d:Q15401844|Klára Agyagási]]''
| ''[[:d:Q369839|Сегед университеты]]''
| ''[[:d:Q903092|Дебрецен университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-10-19
| ''[[:d:Q61481166|Maria Pia Pedani]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-03-01
|-
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-03-15
| ''[[:d:Q2674418|Erik-Jan Zürcher]]''
| ''[[:d:Q156598|Лейден университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2629078|Het Rijnlands Lyceum Oegstgeest]]''
| ''[[:d:Q156598|Лейден университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-11-27
| ''[[:d:Q85851663|Mehdi Polisi]]''
| ''[[:d:Q29659|Приштина үнивирситите]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2014&quot; | 2014-05-21
|-
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-06-04
| ''[[:d:Q112548829|János Sipos]]''
| ''[[:d:Q369839|Сегед университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q20974138|Móricz Zsigmond Gimnázium]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953
| ''[[:d:Q133577804|Mehmet Arslan]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953
| ''[[:d:Q133751100|Mahmut Kaplan]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-01-06
| ''[[:d:Q1637387|Jens Peter Laut]]''
| 
| ''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954
| ''[[:d:Q108782922|Ayşe Saraçgil]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954
| ''[[:d:Q112432132|Jordanka Zlateva Bibina]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954
| ''[[:d:Q112534529|Ewa Siemieniec-Gołaś]]''
| ''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954
| ''[[:d:Q125967044|Muhammad Noureddine]]''
| 
| ''[[:d:Q975461|Lebanese University]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954
| ''[[:d:Q137156130|Nemat Rahmati]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954
| ''[[:d:Q139097232|Mahmud Kamaloğlu]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-10-05
| ''[[:d:Q16398489|Ruben Safrastyan]]''
| ''[[:d:Q21697128|ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետ]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21468837|Institute of Oriental Studies of Armenia]]''
| ''[[:d:Q2379496|Әрмәнстан Җөмһүрияте милли фәннәр академиясе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21468837|Institute of Oriental Studies of Armenia]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1977379|Әрмән педагогика институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6378860|Ереван дәүләт сәнгать-театр институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q28666167|Supreme Council of Armenia]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16387481|Office of the President of Armenia]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q191559|Ministry of Foreign Affairs of Armenia]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-02-03
| ''[[:d:Q20437023|Pál Fodor]]''
| 
| ''[[:d:Q101579933|The Hungarian Historical Review]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-10-23
| ''[[:d:Q62560432|Claus Schönig]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-06-23
|-
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955
| ''[[:d:Q112481791|Emilija Emilova Siljanova]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-06-10
| ''[[:d:Q116917440|Özgür Savasci]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-02-13
| ''[[:d:Q124596412|Júlia Bartha]]''
| ''[[:d:Q1125173|Ferenc Kölcsey Teacher Training College of the Reformed Church]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q903092|Дебрецен университеты]]''
| ''[[:d:Q901420|János Damjanich Museum]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-04-11
| ''[[:d:Q137115633|Sadık Erdem]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956
| ''[[:d:Q21261751|Ingeborg Baldauf]]''
| 
| [[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]]
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956
| ''[[:d:Q118833463|Faruk Tuncay]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956
| ''[[:d:Q139031225|Zühal Yüksel]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957
| ''[[:d:Q6758896|Marek Stachowski]]''
| ''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]''
| ''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-10-10
| ''[[:d:Q16370946|Maharram Mammadov]]''
| ''[[:d:Q20574967|Faculty of Philology of the Baku State University]]''
| [[Бакы дәүләт университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q7263594|Institute of Linguistics named after Nasimi]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958
| ''[[:d:Q123704189|Barbara Podolak]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958
| ''[[:d:Q133376995|Irina Nevskaya]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-06-04
| [[Анна Дыбо]]
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''&lt;br/&gt;[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q4201878|РФА тел белеме институты]]''&lt;br/&gt;[[Россия дәүләт гуманитар университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q47086838|Centre for Comparative Linguistics]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-12-31
| ''[[:d:Q61122279|Mirza Ansarli]]''
| [[Бакы дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q25536572|Institute of Oriental Studies of Academy of Sciences of Azerbaijan]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959
| ''[[:d:Q112480160|Kerima Filan]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959
| ''[[:d:Q133741063|Timur Muhidine]]''
| 
| ''[[:d:Q1430113|Франция илкүләм көнчыгыш телләре һәм цивилизацияләре институты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-12-10
| ''[[:d:Q4462420|Вадим Трепавлов]]''
| ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q4201714|РФА Россия тарихы институты]]''
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-03-31
|-
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-02-02
| ''[[:d:Q13389647|Mark Kirchner]]''
| 
| ''[[:d:Q317053|Гисен университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-12-23
| ''[[:d:Q65276872|Akira Matsunaga]]''
| ''[[:d:Q815432|Кэйо университеты]]''
| ''[[:d:Q815432|Кэйо университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11558996|The Sasakawa Peace Foundation]]''&lt;br/&gt;[[Токио университеты]]
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-11-07
| ''[[:d:Q109289037|Gábor Ágoston]]''
| ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''
| ''[[:d:Q333886|Җорҗтаун университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1187444|University of Pécs]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960
| ''[[:d:Q133754847|Hans Theunissen]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961
| ''[[:d:Q20180565|Raoul Motika]]''
| 
| ''[[:d:Q156725|Һамбург университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961
| ''[[:d:Q106256571|Christoph Herzog]]''
| ''[[:d:Q153987|Фрайбург университеты]]''
| ''[[:d:Q707272|University of Bamberg]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961
| ''[[:d:Q112418205|Gisela Procházka-Eisl]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961
| ''[[:d:Q113773990|Ahmet Kanlıdere]]''
| ''[[:d:Q21600883|Istanbul University Faculty of Letters]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1424081|Мәрмәрә университеты]]''&lt;br/&gt;[[Kolumbiä universitetı|Колумбия университеты]]
| ''[[:d:Q1424081|Мәрмәрә университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q401546|Ahmet Yesevi University]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961
| ''[[:d:Q122840189|Sultan Tulu]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961
| ''[[:d:Q123379192|Hendrik Fenz]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961
| ''[[:d:Q135973072|Quralbay Paxratdinov]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961
| ''[[:d:Q137113230|İbrahim Dizman]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961
| ''[[:d:Q139030755|Zühal Ölmez]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-06-30
| ''[[:d:Q20742723|Maurus Reinkowski]]''
| 
| ''[[:d:Q372608|Базел университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q153987|Фрайбург университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962
| ''[[:d:Q59610218|Matthias Käppler]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962
| ''[[:d:Q95327202|Christopher Kubaseck]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962
| ''[[:d:Q130815823|Astrid Menz]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962
| ''[[:d:Q137110536|Işıq Sönmäz]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963-08-23
| ''[[:d:Q20627014|Oljobay Karatayev]]''
| ''[[:d:Q1964642|Кыргыз милли университеты]]''
| ''[[:d:Q13173540|Тил жана адабият институту]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1964642|Кыргыз милли университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4250914|Manas University]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q595840|Kastamonu University]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963-03-31
| [[Мәхмәт Өлмәз]]
| ''[[:d:Q1567050|Хаҗетеппе университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]''
| ''[[:d:Q1569712|Turkish Language Association]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1567050|Хаҗетеппе университеты]]''&lt;br/&gt;[[Истанбул университеты]]
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963
| ''[[:d:Q112354746|Gottfried Hagen]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963
| ''[[:d:Q112453187|Tatjana Paić-Vukić]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963
| ''[[:d:Q113773474|Ekkehard Ellinger]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963
| ''[[:d:Q133633890|Ali Fuat Bilkan]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963
| ''[[:d:Q139049574|Metin Ekici]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963
| ''[[:d:Q139093660|Nazlı Rânâ Gürel]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-04-20&lt;br/&gt;1964
| ''[[:d:Q6104811|Necati Demir]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964
| ''[[:d:Q69524805|Karin Schweißgut]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964
| ''[[:d:Q113749138|Isabel Niemöller]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964
| ''[[:d:Q113796183|Béatrice Hendrich]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964
| ''[[:d:Q113839369|Abdurishid Yakup]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-12-17
| ''[[:d:Q127699958|Naryman Seytyagyayev]]''
| ''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]''
| ''[[:d:Q4242943|Crimean State Engineering Pedagogical University]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12074682|A. Krymsky Institute of Oriental Studies]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964
| ''[[:d:Q132918084|Nurettin Demir]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964
| ''[[:d:Q138957864|Filiz Kıral]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964
| ''[[:d:Q139520677|İbrahim Ahmet Aydemir]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-01-27
| ''[[:d:Q1314680|Klára Sándor]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965
| ''[[:d:Q107098624|Alexandre Toumarkine]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965
| ''[[:d:Q112399049|Gabriel Pirický]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965
| ''[[:d:Q136964927|Theocharēs Stauridēs]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965
| ''[[:d:Q140673796|Amina Šiljak-Jesenković]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966
| ''[[:d:Q13170425|Кылычев, Акылбек Мукаевич]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-04-29
| [[Галина Мишкинене]]
| ''[[:d:Q14634723|Vilnius University Faculty of Philology]]''
| ''[[:d:Q658192|Вилнүс университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q13638216|Institute of the Lithuanian Language]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966
| ''[[:d:Q136960008|Hüseyin Özcan]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966
| ''[[:d:Q139517237|Nedim Zahirović]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-12-28&lt;br/&gt;1967
| ''[[:d:Q15450041|Michael Reinhard Heß]]''
| 
| [[Берлинның Ирекле университеты|Берлинның Ирекле үнивирситите]]
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967
| ''[[:d:Q112476111|Tatjana Katić]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-10-18
| ''[[:d:Q113792658|Mieste Hotopp-Riecke]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967
| ''[[:d:Q139101698|Näpil Bazylhan]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-06-19
| ''[[:d:Q55753818|Sándor F. Kovács]]''
| ''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q903092|Дебрецен университеты]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968
| ''[[:d:Q112409969|Petr Štěpánek]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968
| ''[[:d:Q136992251|Emel Turker]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969
| ''[[:d:Q24817250|Oh Eun-kyung]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969
| ''[[:d:Q59524653|Vangelis Kechriotis]]''
| [[Афина университеты|Афин университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1075104|Эссекс университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q156598|Лейден университеты]]''
| ''[[:d:Q896267|Boğaziçi University]]''
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-08-27
|-
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969
| ''[[:d:Q139363561|Hüseyin Demir]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-02-09
| ''[[:d:Q54934554|Gegham Manukyan]]''
| ''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21697128|ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետ]]''
| ''[[:d:Q1337463|Әрмәнстан парламенты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970
| ''[[:d:Q95273041|Patrick Bartsch]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970
| ''[[:d:Q113719627|Hatice Bayraktar]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970
| ''[[:d:Q139099894|Ömür Ceylan]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-05-27
| ''[[:d:Q95329577|Yavuz Köse]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-01-03
| ''[[:d:Q117087348|Agnieszka Ayşen Kaim]]''
| ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-05-05
| ''[[:d:Q130323173|İhsan Safi]]''
| ''[[:d:Q21600883|Istanbul University Faculty of Letters]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971
| ''[[:d:Q133279484|Joo-Yup Lee]]''
| 
| ''[[:d:Q101009715|Department of Near and Middle Eastern Civilizations, University of Toronto]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971
| ''[[:d:Q133753047|Joo-Yup Lee]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971
| ''[[:d:Q134394609|Shinji Ido]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971
| ''[[:d:Q139483517|Miklós Fóti]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-05-28&lt;br/&gt;1972-05-18
| ''[[:d:Q16522831|Balázs Sudár]]''
| ''[[:d:Q52109860|ELTE Faculty of Humanities]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q371115|Teleki Blanka Gymnasium]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972
| ''[[:d:Q131180393|Stanisław Guliński]]''
| ''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]''
| ''[[:d:Q213624|Ministry of Foreign Affairs of Poland]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972
| ''[[:d:Q131416060|Qudratulla Omonov]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-09-01
| ''[[:d:Q134484465|Մհեր Քումունց]]''
| ''[[:d:Q57769589|high school #4 of Goris]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q18354101|Armenian Virtual College]]''
| ''[[:d:Q19705472|Goris State University]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972
| ''[[:d:Q137111137|Erhan Aydın]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973
| ''[[:d:Q113734321|Marinos Sarēgiannēs]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973
| ''[[:d:Q116586711|Ömer Zülfe]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973
| ''[[:d:Q132983104|Max Scherberger]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974
| ''[[:d:Q112473855|Marc Aymes]]''
| ''[[:d:Q1430113|Франция илкүләм көнчыгыш телләре һәм цивилизацияләре институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2302586|Экс-Марсел университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q273518|Югары иҗтимагый фәннәр мәктәбе]]''
| ''[[:d:Q273518|Югары иҗтимагый фәннәр мәктәбе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q280413|Милли фәнни тикшеренүләр үзәге]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-08-12
| ''[[:d:Q65175193|Tomasz Majtczak]]''
| ''[[:d:Q9379410|Faculty of Philology of the Jagiellonian University]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]''
| ''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-08-01
| ''[[:d:Q78633431|Julian Rentzsch]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975
| ''[[:d:Q112392102|Katy Abraham]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975
| ''[[:d:Q112413226|Petra Prahlová]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975
| ''[[:d:Q112551391|Tülay Çulha]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975
| ''[[:d:Q133648989|Vjeran Kursar]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976
| ''[[:d:Q28787992|Élise Massicard]]''
| [[Säyäsi tikşerenülär institutı (Parij)|Сәяси тикшеренүләр институты]]&lt;br/&gt;[[Берлинның Ирекле университеты|Берлинның Ирекле үнивирситите]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1430113|Франция илкүләм көнчыгыш телләре һәм цивилизацияләре институты]]''
| ''[[:d:Q280413|Милли фәнни тикшеренүләр үзәге]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-01-15
| ''[[:d:Q130384418|Béla Kempf]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976
| ''[[:d:Q139369122|Cumhur Teke]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-03-22&lt;br/&gt;1977
| ''[[:d:Q107548311|Meline Anumyan]]''
| ''[[:d:Q21697128|ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետ]]''
| ''[[:d:Q20514546|The Armenian Genocide Museum-Institute]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977
| ''[[:d:Q113807733|Aleksandr Anatolʹevič Sotničenko]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-03-01
| ''[[:d:Q116959769|Сергей Владимирович Сорокин]]''
| ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''
| ''[[:d:Q2426655|Kyiv National Linguistic University]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-04-12
| ''[[:d:Q123594256|Faig Alakbarli]]''
| [[Бакы дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q12839677|ANAS Philosophy and Sociology Institute]]''&lt;br/&gt;[[Бакы дәүләт университеты]]
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978
| ''[[:d:Q12044939|Petr Kučera]]''
| ''[[:d:Q3563550|Faculty of Arts, Charles University in Prague]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978
| ''[[:d:Q130789613|David Selim Sayers]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978
| ''[[:d:Q133509649|Christian Gabriel-Junk]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-10-24
| ''[[:d:Q64619107|Erika Hancz]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-02-24
| ''[[:d:Q126003771|Gergely Csiky]]''
| ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''
| ''[[:d:Q30273441|Institute for Musicology]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-07-24
| ''[[:d:Q16704070|Кульчинський Олесь Богданович]]''
| ''[[:d:Q12074699|Institute of Philology Taras Shevchenko National University of Kyiv]]''&lt;br/&gt;[[Истанбул университеты]]
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980
| ''[[:d:Q65727924|Michał Németh]]''
| ''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]''
| ''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980
| ''[[:d:Q106697061|Aşkın Hayat Doğan]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980
| ''[[:d:Q113738052|Emmanuel Szurek]]''
| ''[[:d:Q1430113|Франция илкүләм көнчыгыш телләре һәм цивилизацияләре институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q83259|Югары нормаль мәктәбе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q273518|Югары иҗтимагый фәннәр мәктәбе]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980
| ''[[:d:Q139028638|Maria Siakallē]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981
| ''[[:d:Q90388099|Adrian Gheorghe]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981
| ''[[:d:Q98543931|Amela Jordamović]]''
| ''[[:d:Q572286|University of Sarajevo]]''
| ''[[:d:Q24914044|Radio BIR]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981
| ''[[:d:Q122100383|Irena Kolaj Ristanović]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981
| ''[[:d:Q133325640|Mehmet Akif Duman]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981
| ''[[:d:Q139278447|Zeynep Tüfekçioğlu]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982
| ''[[:d:Q112440855|Karol Bieniek]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982
| ''[[:d:Q125803065|Alp Yenen]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982
| ''[[:d:Q133394799|Ellinor Morack]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982
| ''[[:d:Q133656123|Nurdin Useev]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983
| ''[[:d:Q112418169|Rita Akritidisová]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983
| ''[[:d:Q112523205|Darima Dambinimajevna Doržijeva]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983
| ''[[:d:Q112562185|Oksana Oleksandrìvna Tyščenko-Monastyrs‘ka]]''
| ''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-11-27
| ''[[:d:Q98918561|Marie Bossaert]]''
| ''[[:d:Q83259|Югары нормаль мәктәбе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q273631|Югары тикшеренүләр гамәли мәктәбе]]''
| ''[[:d:Q273542|École française de Rome]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984
| ''[[:d:Q107395493|Hülya Çelik]]''
| 
| [[Вена университеты]]
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-03-09
| ''[[:d:Q111180225|Andrei Kubatin]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-10-29
|-
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984
| ''[[:d:Q112546105|Michail Michajlovič Jakušev]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984
| ''[[:d:Q133630491|Emre Erol]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-12-01
| ''[[:d:Q135965153|Márton Vér]]''
| ''[[:d:Q369839|Сегед университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]''
| ''[[:d:Q156725|Һамбург университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q219989|Берлин-Бранденбург табигый һәм һуманитар фәннәр академиясе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q369839|Сегед университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q265058|Маҗарстан фәннәр академиясе]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-04-09
| ''[[:d:Q122361704|Maxime Gauin]]''
| ''[[:d:Q17355366|Lycée Bernard Palissy (Agen)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3268605|lycée Camille-Jullian]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q10159|École Normale Supérieure de Lyon]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q999763|Париж 1 университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q13342|Bordeaux Montaigne University]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986
| ''[[:d:Q140673820|Madžida Mašić]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-10-31
| ''[[:d:Q133146859|Gökhan Yağcı]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989
| ''[[:d:Q120972506|Արփի Աթաբեկյան]]''
| ''[[:d:Q21697128|ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետ]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-05-15
| ''[[:d:Q53146934|Mkhitar Hayrapetyan]]''
| ''[[:d:Q21697530|high school #127 named after Levon Arisyan]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-05-07
| ''[[:d:Q134394598|Semih İpek]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-01-01
| ''[[:d:Q63892216|Vagharshak Hakobyan]]''
| ''[[:d:Q21697128|ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետ]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21468837|Institute of Oriental Studies of Armenia]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 20th century
| ''[[:d:Q11713856|Irena Tatarzyńska]]''
| ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''
| ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q651690|Польша фәннәр академиясе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q213624|Ministry of Foreign Affairs of Poland]]''
| 
|-
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 20th century
| ''[[:d:Q102876263|Emma Sinclair-Webb]]''
| [[Kembric universitetı|Кембриҗ университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q375606|Биркбек]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q1032223|Jamal al-Din al-Turki]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q5385259|Erdağ Göknar]]''
| 
| [[Дьюк университеты|Дьюк үнивирситите]]
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q6094674|Minakhanim Taklali]]''
| 
| ''[[:d:Q31293632|Baku Engineering University]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4058260|Әзербайҗан дәүләт педагогика университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q616799|AzTV]]''
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q12538462|Annemarie Gaben]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q12546724|Ибн Мұқанна]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q13166838|Бектемирова, Айнагүл Кашкарбаевна]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q20621829|Асанов, Темиркул Ишекеевич]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q20628305|Мамбаева, Салтанат]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q25584170|Гаврилов Михаил Филипович]]''
| 
| 
| 
|-
| No/unknown value&lt;br/&gt;1945
| ''[[:d:Q28720611|Colin Imber]]''
| [[Kembric universitetı|Кембриҗ университеты]]
| ''[[:d:Q230899|Манчестер университеты]]''
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q49853258|Tiran Lokmagyozyan]]''
| 
| ''[[:d:Q395477|Agos]]''
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q54221400|Vahram Ter-Matevosyan]]''
| ''[[:d:Q204457|Берген университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2379496|Әрмәнстан Җөмһүрияте милли фәннәр академиясе]]''&lt;br/&gt;[[Лунд университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q467164|American University of Armenia]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2379496|Әрмәнстан Җөмһүрияте милли фәннәр академиясе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]''
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q112613197|Erich Prokosch]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q113736409|Gökhan Şilfeler]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q113737710|Hakan T. Karateke]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q113741644|Dilek Sarmis]]''
| ''[[:d:Q273518|Югары иҗтимагый фәннәр мәктәбе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1246531|Institut français d'études anatoliennes]]''
| ''[[:d:Q157575|Страсбур үнивирситите]]''
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q113779275|Rufat Sattarov]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q113791224|Ablet Semet]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q113797812|Sebastian Cwiklinski]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q113797820|Catharina Dufft]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q113802201|Hakan Aydemir]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q113833859|Cevat Kara]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q113843596|Aysima Mirsultan]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q114241179|Luca Berardi]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q124641015|Zsombor Rajkai]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q125673672|Nicholas L. Danforth]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q130149915|Allahshukur Gurbanov]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q130363015|Aslı Göksel]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q130769991|Jens Wilkens]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q130770139|Michael Friederich]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q130799351|Christiane Czygan]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q131828369|Клавдія Ремер]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q132920516|Fikret Turan]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q133403541|Barbara Henning]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q133428324|Elke Hartmann]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q133871462|Ceren Selvi]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q136767831|Dilara Aydın]]''
| [[Истанбул университеты]]
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q137000794|Balázs Danka]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q137002827|Gerhard Grüßhaber]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q137006957|Helga Anetshofer]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q137062891|Kağan Arık]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q137179645|Johann Strauss]]''
| ''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]''
| ''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q223429|Бирмингем университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q153987|Фрайбург университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15837722|Orient-Institut Istanbul]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q20808141|Страсбур университеты]]''
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q139171775|Charlotte Joppien]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q140462418|Shirin Melikoff-Sayar]]''
| ''[[:d:Q571293|Sorbonne Nouvelle-Paris 3]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1430113|Франция илкүләм көнчыгыш телләре һәм цивилизацияләре институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q125504954|Lycée Jean-Jacques Rousseau]]''
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

== Әдәбият ==

* ''[[Андрей Кононов|Кононов А. Н.]]'' Россиядә төрки телләрне өйрәнү тарихы: октябрьгә кадәрге чор. — 2 нче басма. — Л.: Наука, 1982.
* ''[[Андрей Кононов|Кононов А. Н.]]'' Россия төркиятчеләренең биобиблиографик сүзлеге: октябрьгә кадәрге чор. — 2 нче басма. , эшкәртелгән — М., 1989.
* {{книга|автор=[[Ашнин, Фёдор Дмитриевич|Ашнин Ф. Д.]], [[Алпатов, Владимир Михайлович|Алпатов В. М.]], [[Насилов, Владимир Михайлович|Насилов Д. М.]]|часть=|ссылка часть=|заглавие=Репрессированная тюркология|ссылка=|ответственный=|издание=|место=М.|издательство=«Восточная литература» РАН|год=2002|страницы=|страниц=296, [8]|серия=|isbn=5-02-018338-5|тираж=}}
* Милибанд С. Д. Востоковеды России: XX — начало XXI века: биобиблиографический словарь: в 2 книгах / отв. ред. В. М. Алпатов. — ИВ РАН; ИНИОН РАН. — М.: Восточная литература, 2008. — 968 + 1005 с. — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-5-02-036364-9&lt;/nowiki&gt;.
* Милибанд С. Д. Востоковеды России: XX — начало XXI века: дополнения и указатель / отв. ред. В. М. Алпатов. — ИВ РАН; ИНИОН РАН. — М.: Восточная литература, 2009. — Т. 3. — 71 с. — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-5-02-036395-3&lt;/nowiki&gt;.

== Сылтамалар ==
{{тышкы сылтамалар}}
* [http://garshin.ru/linguistics/languages/nostratic/altaic/turkic/turkology.html Библиография һәм төркият буенча сылтамалар]
* [https://web.archive.org/web/20101004112845/http://altaica.narod.ru/links_t.htm Төркият турындагы сайтларга сылтамалар]
* [http://kitap.net.ru/turkolog.php Татар электрон китапханәсе сайтында төркият]
* ''[[Андрей Кононов|Кононов А. Н.]]'' [http://tapemark.narod.ru/les/525b.html Төркология // Лингвистик энциклопедик сүзлек, М., 1990]

== Моны да карагыз ==

* [[шәрекъ белеме|Көнчыгышны өйрәнү]]
* [[Госманлы укулары|Госманчылык]]
* [[Төрки халыклар]]
* [[Төрки телләр]]
* [[пантөркичелек|Пантөркизм]]
* [[Алтай телләре]]

[[Төркем:Төрки телләр]]
[[Төркем:Төркият]]</text>
      <sha1>372jt7k7bgs7x1tn37yj30m3e7akjsr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Виталий Смирнов (1950)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>863875</id>
    <revision>
      <id>6001163</id>
      <parentid>5975312</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T13:47:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>6001163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7719" sha1="kq4ybm3jst1fv1a5l4uofk4pjtb2wyw" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем = Виталий Смирнов
| рәсем = Vitaly Nikolaevich Smirnov.png
| рәсем_зурлыгы = 200px
| alt = &lt;!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--&gt;
| рәсем язуы = 
| тулы исем = Виталий Николаевич Смирнов
| һөнәр = радиофизик, гыйльми хезмәткәр
| туу датасы = 1.12.1950
| туу җире = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], {{туу җире|Казан|Казанда}}, 
| гражданлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]]&lt;br/&gt; {{байрак|Россия}}  [[РФ]]
| милләт = 
| үлем датасы = 
| үлем җире = 
| әти = 
| әни = 
| ир = 
| хатын = 
| балалар = 
| кул кую =
| бүләк һәм премияләр = 
| сайт = 
| башка мәгълүмат = 
}}
{{Фш|Смирнов}} 
'''Виталий Смирнов''', Виталий Николай улы Смирнов ({{lang-ru|Виталий Николаевич Смирнов}}; ''[[1950 ел]]ның [[1 декабрь|1 декабре]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Казан]]'') ― радиофизик, гыйльми хезмәткәр, сәясәтче, «Гаделлек өчен Россия пенсионерлар партиясе» сәяси партиясенең Татарстан төбәк бүлеге идарәсе рәисе (2012 елның декабреннән). 2025 елда [[Татарстан Республикасы Рәисен сайлау (2025)| Татарстан Республикасы Рәисен сайлауларда]] «Гаделлек өчен Россия пенсионерлар партиясе» сәяси партиясенең Татарстан төбәк бүлегеннән күрсәтелгән кандидат.

== Тәрҗемәи хәле ==
1950 елның 1 декабрендә [[Казан]]да туган&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://tatarstan.ru/persons.htm?action=person&amp;id=35500&amp;ysclid=mcs3qeb4ls180474990 Виталий Николаевич Смирнов.] Справочник персоналий&lt;/ref&gt;. &lt;br/&gt;
Югары белемле: 1976 елда В. И. Ульянов-Ленин исемендәге [[Казан дәүләт университеты]]н [[радиофизика]] белгечлеге буенча тәмамлаган&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;.

== Хезмәт юлы ==
1969 елның март―июне ― Казан шәһәренең 46нчы урта мәктәбендә физика һәм химия кабинетлары лаборанты.

1969 елның сентябре―ноябре ― Казан инженерлык-төзелеш тресты эзләнүләре топогеодезия экспедицияләре эшчесе.

1970―1971 елларда ― [[Казаноргсинтез|Казан органик синтез заводында]] КИП слесаре.

1971―1972 елларда ― ВНИИФТРИ Казан филиалында техник.

1972―1978 елларда ― СССР ФА Казан филиалы ИОФХ лаборанты.

1978―1980 елларда ― [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты|КИСИ]] физика кафедрасы буенча өлкән инженер.

1980―1987 елларда ― [[КДУ]] кече фәнни хезмәткәре.

1987―1990 елларда ― КазНИИтехфотопроект гыйльми хезмәткәре.

1990―1992 елларда ― СНПП «Сувар» маркетинг бүлеге башлыгы.
 
1992―1997 елларда ― «Алия-Алсу» СП генераль директоры урынбасары.

1997―2016 елларда ― «Технология» ҖЧҖ директоры&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;.

2012 елның декабреннән ― «Гаделлек өчен Россия пенсионерлар партиясе» сәяси партиясенең Татарстан төбәк бүлеге идарәсе рәисе  
&lt;ref&gt;[https://tatarstan.ru/persons.htm?action=person&amp;id=35500&amp;ysclid=mcs3qeb4ls180474990 Смирнов Виталий Николаевич.] tatarstan.ru&lt;/ref&gt;.

2017 елның 21 сентябреннән ― Татарстан Республикасы Үзәк сайлау комиссиясе әгъзасы&lt;ref&gt;[https://tatarstan-gov.ru/doc/72607  Указ Президента Республики Татарстан от 21.09.2017 № УП-835 О членах Центральной избирательной комиссии Республики Татарстан.]{{Deadlink|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} tatarstan-gov.ru&lt;/ref&gt;

== Сайлауларда катнашу ==
{{Төп мәкалә| Татарстан Республикасы Рәисен сайлау (2025)}}
* [[Яшел Үзән районы]] [[Олы Җәке]] {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Олы Җәке авыл җирлеге |авыл җирлеге|d| Q21636321}} Советы депутаты (даими булмаган нигездә)
* 2021 ― Татарстанда VIII чакырылыш [[Россия Дәүләт думасы|Дәүләт Думасына]] {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Дәүләт Думасына сайлаулар (2021)|сайлауларда|d|Q30244784}} 28нче бермандатлы Түбән Кама сайлау округы буенча кандидат булып катнашкан&lt;ref&gt;.[https://election.gogov.ru/candidates/705321 Смирнов Виталий Николаевич: кандидат в депутаты в Татарстане в 2021 году] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250812015321/https://election.gogov.ru/candidates/705321 |date=2025-08-12 }}&lt;/ref&gt;
* 2025 ― {{Тәрҗемә ителмәгән 5|«Гаделлек өчен Россия пенсионерлар партиясе» сәяси партиясе|«Гаделлек өчен Россия пенсионерлар партиясе»|d|Q1435537}} сәяси партиясенең Татарстан төбәк бүлеге тарафыннан 2025 елда [[Татарстан Республикасы Рәисен сайлау (2025)|Татарстан Республикасы Рәисен сайлау]]да кандидат итеп тәкъдим ителгән&lt;ref&gt;[https://www.business-gazeta.ru/news/676748 Партия пенсионеров определилась с кандидатом на выборы раиса.] Бизнес-Онлайн, 4.07.2025&lt;/ref&gt;.
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* [https://intertat.tatar/news/tr-raise-vazifasyna-kandidatlar-inde-durtau-tatarstanda-sailau-kampaniyase-nicek-bara-5874011 ТР Рәисе вазифасына кандидатлар инде дүртәү: Татарстанда сайлау кампаниясе ничек бара.] [[Интертат]], 5.07.2025
* [https://www.business-gazeta.ru/news/676748   Партия пенсионеров определилась с кандидатом на выборы раиса.] Бизнес-Онлайн, 4.07.2025{{ref-ru}}
{{Тышкы сылтамалар}}
{{DEFAULTSORT:Смирнов, Виталий}}
[[Төркем:Казан дәүләт университетын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Радиофизиклар]]
[[Төркем:Пенсионерлар партиясе әгъзалары]]
[[Төркем:Татарстан сәясәтчеләре]]</text>
      <sha1>kq4ybm3jst1fv1a5l4uofk4pjtb2wyw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Россия Федерациясендәге ЮНЕСКО Бөтендөнья матди мәдәни мирас объектлары</title>
    <ns>0</ns>
    <id>864475</id>
    <revision>
      <id>6001218</id>
      <parentid>5969739</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T03:47:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>6001218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25612" sha1="4ipuc6qumqfu6flvgu9kcxv3snyv24t" xml:space="preserve">{{Мәгълүмати исемлек}}
{{УК}}

Бу исемлектә '''[[Россия Федерациясе]] территориясендәге''' [[File:World_Heritage_Logo_global.svg|20px]] '''[[Бөтендөнья мирасы|Бөтендөнья мәдәни мирас]]ның ''[[матди мирас|матди объектлары]]''''' күрсәтелә. 

== Объектларны сайлау ==
Болар Россия дәүләтенең җирле комитеты тәкъдиме буенча {{UNESCO}}нең махсуслаштырылган халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICOMOS||ru|Международный совет по сохранению памятников и достопримечательных мест}}, {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICCROM||ru|Международный исследовательский центр по сохранению и реставрации культурных ценностей}} һәм {{тәрҗемә ителмәгән 5|IUCN||ru|Международный союз охраны природы}} эксперт оешмалары экспертлары тарафыннан кабул ителгән һәм халыкара  {{тәрҗемә ителмәгән 5|Бөтөндөнья мирас комитеты|Бөтөндөнья мирас комитетының|ru|Комитет всемирного наследия}} утырышларында хупланган.

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле зат-шәхес-феномен турында белем блокларны тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}

== Рәсми статус алганнары ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q9259 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p757:ЮНЕСКО}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! ЮНЕСКО
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value=&quot;1337&quot; | 1337
| ''[[:d:Q211962|Троица-Сергий лаврасы]]''
| [[Файл:00 4659. Klosteranlage Dreifaltigkeit von Sergijew Possad.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q432620|Сергиево-Посадский районы]]''
| [[:commons:Category:Troitse-Sergiyeva Lavra|Troitse-Sergiyeva Lavra]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/657 657]
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value=&quot;1398&quot; | 1398
| [[Ферапонтово Белозерский монастыре]]
| [[Файл:Ferapontovo drone cut.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4482918|Ферапонтово]]''
| [[:commons:Category:Ferapontov Monastery|Ferapontov Monastery]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/982 982]
|-
| style='text-align:right'| 3
| data-sort-value=&quot;1524&quot; | 1524
| ''[[:d:Q270725|Новодевичий кәшишханәсе]]''
| [[Файл:2024 Novodevichy Convent in Moscow.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q862100|Хамовники]]''
| [[:commons:Category:Novodevichy Convent|Novodevichy Convent]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1097 1097]
|-
| style='text-align:right'| 4
| data-sort-value=&quot;1528&quot; | 1528
| ''[[:d:Q220951|Коломенскоедагы Гайсә Мәсихнең күккә ашуы чиркәве]]''
| [[Файл:Kolomenskoe Ascension Church only.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1963453|Нагатинский Затон округы]]''
| [[:commons:Category:Church of the Ascension in Kolomenskoye (Moscow)|Church of the Ascension in Kolomenskoye (Moscow)]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/634 634]
|-
| style='text-align:right'| 5
| data-sort-value=&quot;1555&quot; | 1555
| [[Зөя Успение монастыре|Зөя Дөньядан күчү кәшишханәсе]]
| [[Файл:Sviyazhsk Uspensky Monastery 08-2016 img5.jpg|center|128px]]
| [[Зөя (Яшел Үзән районы)|Зөя]]
| [[:commons:Category:Uspensko-Bogorodichny Monastery (Sviyazhsk)|Uspensko-Bogorodichny Monastery (Sviyazhsk)]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1525 1525]
|-
| style='text-align:right'| 6
| data-sort-value=&quot;1714&quot; | 1714
| [[Кижи погосты]]
| [[Файл:Kishi church 0.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4338816|Кижи авылы]]''
| [[:commons:Category:Kizhi Pogost|Kizhi Pogost]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/544 544]
|-
| style='text-align:right'| 7
| data-sort-value=&quot;1837&quot; | 1837
| [[Казан университетының астрономия обсерваториясе]]
| [[Файл:Astronomy Observatory of Kazan State University 2 wiki.jpg|center|128px]]
| [[Казан]]&lt;br/&gt;[[Татарстан]]
| [[:commons:Category:Astronomy observatory of Kazan University|Astronomy observatory of Kazan University]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1678-001 1678-001]
|-
| style='text-align:right'| 8
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-08-17
| [[Шүлгәнташ|Шүлгәнташ өңере]]
| [[Файл:Выход из Каповой.jpg|center|128px]]
| [[Бөрҗән районы]]
| [[:commons:Category:Kapova Cave|Kapova Cave]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1743 1743]
|-
| style='text-align:right'| 9
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995
| ''[[:d:Q277683|Лена баганалары]]''
| [[Файл:Белые ночи на территории ЛС.jpg|center|128px]]
| [[Якутия]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1033514|Хангалас районы]]''
| [[:commons:Category:Lena Pillars|Lena Pillars]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1299 1299]&lt;br/&gt;[https://whc.unesco.org/en/list/1299bis 1299bis]
|-
| style='text-align:right'| 10
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995
| ''[[:d:Q593870|Коминың кеше тимәгән урманнары]]''
| [[Файл:Four herous01.JPG|center|128px]]
| [[Коми Республикасы]]
| [[:commons:Category:Komi Virgin Forests|Komi Virgin Forests]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/719 719]
|-
| style='text-align:right'| 11
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996
| ''[[:d:Q64746144|Камчатка янартаулары]]''
| [[Файл:D0807I14-HarbourTour.jpg|center|128px]]
| [[Камчатка крае]]
| [[:commons:Category:Volcanoes of Kamchatka (World Heritage Site)|Volcanoes of Kamchatka (World Heritage Site)]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/765 765]
|-
| style='text-align:right'| 12
| 
| [[Байкал|Байкал күле]]
| [[Файл:Olkhon Island and Lake Baikal.jpg|center|128px]]
| [[Бурятия]]&lt;br/&gt;[[Иркутск өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Lake Baikal|Lake Baikal]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/754 754]
|-
| style='text-align:right'| 13
| 
| ''[[:d:Q5595|Курша комборыны]]''
| [[Файл:Curonian Spit NP 05-2017 img15 Epha Dune.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q475207|Клайпеда өязе]]''&lt;br/&gt;[[Калининград өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Curonian Spit|Curonian Spit]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/994 994]
|-
| style='text-align:right'| 14
| 
| [[Врангель утравы]]
| [[Файл:Wrangel Island.jpg|center|128px]]
| [[Чукотка автономияле округы]]
| [[:commons:Category:Wrangel Island|Wrangel Island]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1023 1023]
|-
| style='text-align:right'| 15
| 
| ''[[:d:Q155495|Алтайның алтын таулары]]''
| [[Файл:Jazator Jul 006.jpg|center|128px]]
| [[Алтай Республикасы]]
| [[:commons:Category:Golden Mountains of Altai World Heritage Site|Golden Mountains of Altai World Heritage Site]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/768 768]&lt;br/&gt;[https://whc.unesco.org/en/list/768rev 768rev]
|-
| style='text-align:right'| 16
| 
| ''[[:d:Q192243|Струве дугасы]]''
| [[Файл:Hammerfest, fuglenes, memoriale per l'arco geodetico di struve, misurato a partire da qui, colonna 02.jpg|center|128px]]
| [[Ювәскүлә|Йювяскюля]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q214021|Торнио каласы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q647849|Лапинъярви муниципалитеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q984861|Энонтекиё муниципалитеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q984930|Юлиторнио]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q990557|Пюхтяа]]''
| [[:commons:Category:Struve Geodetic Arc|Struve Geodetic Arc]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1187 1187]
|-
| style='text-align:right'| 17
| 
| ''[[:d:Q205711|Соловки утраулары]]''
| [[Файл:Бухта Кислая.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q60849951|Соловки авыл җирлеге]]''
| [[:commons:Category:Solovki|Solovki]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/632 632]
|-
| style='text-align:right'| 18
| 
| ''[[:d:Q277576|Путорана платосы]]''
| [[Файл:Plato Putorana 01.jpg|center|128px]]
| [[Красноярск крае]]
| [[:commons:Category:Putorana Plateau|Putorana Plateau]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1234 1234]
|-
| style='text-align:right'| 19
| 
| [[Qazan Kirmäne|Казан Кирмәне]]
| [[Файл:Казанский кремль. Панорама с колеса обозрения.jpg|center|128px]]
| [[Казан]]
| [[:commons:Category:Kazan Kremlin|Kazan Kremlin]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/980 980]
|-
| style='text-align:right'| 20
| 
| [[Санкт-Петербургның тарихи үзәге һәм аның белән бәйле һәйкәлләр комплекслары]]
| [[Файл:Palace Square and Column of Alexander I, Saint Petersburg, Russia.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:commons:Category:Historic Centre of Saint Petersburg and Related Groups of Monuments|Historic Centre of Saint Petersburg and Related Groups of Monuments]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/540bis 540bis]
|-
| style='text-align:right'| 21
| 
| ''[[:d:Q739065|Убсунур казанлыгы]]''
| [[Файл:Uvs-nuur.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1042869|Монгун-Тайга районы]]''
| [[:commons:Category:Ubsunur Hollow State Biosphere Reserve|Ubsunur Hollow State Biosphere Reserve]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/769 769]
|-
| style='text-align:right'| 22
| 
| ''[[:d:Q838264|Владимир һәм Суздаль акташ һәйкәлләре]]''
| [[Файл:White Monuments of Vladimir and Suzdal Montage.png|center|128px]]
| [[Владимир өлкәсе]]
| [[:commons:Category:White Monuments of Vladimir and Suzdal|White Monuments of Vladimir and Suzdal]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/633 633]
|-
| style='text-align:right'| 23
| 
| [[Новгород һәм аның тирәсендәге тарихи һәйкәлләр]]
| [[Файл:Великий Новгород (50).JPG|center|128px]]
| [[Новгород өлкәсе]]
| 
| [https://whc.unesco.org/en/list/604 604]
|-
| style='text-align:right'| 24
| 
| ''[[:d:Q4204534|Ярославльнең тарихи үзәге]]''
| [[Файл:Chapel of Alexander Nevsky (Yaroslavl) (219902529).jpg|center|128px]]
| [[Ярославль]]
| 
| [https://whc.unesco.org/en/list/1170 1170]
|-
| style='text-align:right'| 25
| 
| ''[[:d:Q16961872|Мәскәү кирмәне һәм Кызыл мәйданы]]''
| [[Файл:Redsquarenight.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| [[:commons:Category:Red Square|Red Square]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/545 545]
|-
| style='text-align:right'| 26
| 
| ''[[:d:Q18405795|Дербент кирмәне, корылмалары һәм иске шәһәре]]''
| [[Файл:Цитадель &quot;Нарын-Кала&quot;.JPG|center|128px]]
| [[Дәрбәнт]]
| [[:commons:Category:Cultural heritage monuments in Derbent|Cultural heritage monuments in Derbent]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1070 1070]
|-
| style='text-align:right'| 27
| 
| ''[[:d:Q47519282|Болгар тарихи-археологик комплексы]]''
| [[Файл:Булгарское городище 4.JPG|center|128px]]
| [[Татарстан]]
| 
| [https://whc.unesco.org/en/list/981 981]
|-
| style='text-align:right'| 28
| 
| ''[[:d:Q64787152|Үзәк Сихотэ-Алинь]]''
| [[Файл:Горы Среднего Сихотэ-Алиня, огромные нетронутые территории.jpg|center|128px]]
| [[Диңгез буе крае]]
| [[:commons:Category:Sikhote-Alin|Sikhote-Alin]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/766 766]
|-
| style='text-align:right'| 29
| 
| ''[[:d:Q64787456|Даурия ландшафтлары]]''
| [[Файл:Daurian reservate.jpg|center|128px]]
| 
| 
| [https://whc.unesco.org/en/list/1448 1448]
|-
| style='text-align:right'| 30
| 
| ''[[:d:Q64798261|Көнбатыш Кавказ]]''
| 
| 
| 
| [https://whc.unesco.org/en/list/900 900]
|-
| style='text-align:right'| 31
| 
| ''[[:d:Q64808630|Онега күле һәм Ак диңгезе петроглифлары]]''
| [[Файл:Belomorsk petroglyphs00.jpg|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:Petroglyphs of Lake Onega and the White Sea|Petroglyphs of Lake Onega and the White Sea]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1654 1654]
|-
| style='text-align:right'| 32
| 
| [[Псков архитектура мәктәбе храмнары]]
| [[Файл:Псков наследие-ЮНЕСКО коллаж.jpg|center|128px]]
| [[Псков өлкәсе]]
| 
| [https://whc.unesco.org/en/list/1523 1523]
|-
| style='text-align:right'| 33
| 
| ''[[:d:Q116505071|Суздаль кирмәне һәм Гайсәнең дөньяга килүе җәмигы]]''
| 
| [[Суздаль]]
| 
| [https://whc.unesco.org/en/list/633-006 633-006]
|-
| style='text-align:right'| 34
| 
| ''[[:d:Q128597769|Кенозеро күле мәдәни ландшафты]]''
| 
| 
| 
| [https://whc.unesco.org/en/list/1688 1688]
|}
{{Wikidata list end}}

== Кертелүгә әзер намзәтләр ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P1435 wd:Q1459900 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p4171:ЮНЕСКО}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! ЮНЕСКО
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value=&quot;-300&quot; | 3rd century BCE
| ''[[:d:Q1153416|Танаис]]''
| [[Файл:Танаис, археологический музей-заповедник-6.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4316025|Недвиговка хуторы]]''
| [[:commons:Category:Tanais|Tanais]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5422/ 5422]
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value=&quot;1151&quot; | 1151
| ''[[:d:Q1975595|Переславль-Залесскийдагы Спасо-Преображенский соборы]]''
| [[Файл:Pereslavl SpasoPreobrazhenskyCathedral.JPG|center|128px]]
| [[Переславль-Залесский]]
| [[:commons:Category:Spaso-Preobrazhensky Cathedral (Pereslavl-Zalessky)|Spaso-Preobrazhensky Cathedral (Pereslavl-Zalessky)]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6427/ 6427]
|-
| style='text-align:right'| 3
| data-sort-value=&quot;1371&quot; | 1371
| [[Җеневез ныгытмасы (Судак)|Җеневез ныгытмасы]]
| [[Файл:Генуезька фортеця. Панорама.jpg|center|128px]]
| [[Судак (шәһәр)|Судак]]
| [[:commons:Category:Genoese fortress (Sudak)|Genoese fortress (Sudak)]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/ 5117]
|-
| style='text-align:right'| 4
| data-sort-value=&quot;1582&quot; | 1582
| ''[[:d:Q750350|Әстерхан кирмәне]]''
| [[Файл:Tortures tower in Astrakhan Kremlin.jpg|center|128px]]
| [[Әстерхан]]
| [[:commons:Category:Astrakhan Kremlin|Astrakhan Kremlin]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5368/ 5368]
|-
| style='text-align:right'| 5
| data-sort-value=&quot;1745&quot; | 1745
| ''[[:d:Q4126219|Воскресенское бакыр эретү заводы]]''
| [[Файл:Zavod.jpg|center|128px]]
| [[Мәләвез районы]]
| [[:commons:Category:Voskresenskoe Copper Melting Works|Voskresenskoe Copper Melting Works]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6648/ 6648]
|-
| style='text-align:right'| 6
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925
| ''[[:d:Q4442880|Красноярск багана сыман кыялары милли паркы]]''
| [[Файл:Krasnoyarsk Pillars, Stolby, Russia.jpg|center|128px]]
| [[Красноярск]]
| [[:commons:Category:Krasnoyarsk Stolby National Park|Krasnoyarsk Stolby National Park]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5113/ 5113]
|-
| style='text-align:right'| 7
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982
| ''[[:d:Q4273876|Магадан табигый тыюлыгы]]''
| [[Файл:Озеро Няша. Кава-Челомджинский участок.JPG|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:Magadansky Nature Reserve|Magadansky Nature Reserve]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1998/ 1998]
|-
| style='text-align:right'| 8
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988
| ''[[:d:Q186369|&quot;Дивногорье калкулыгы&quot; музей-тыюлыгы]]''
| [[Файл:Church of the Theotokos of Sicily.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q13664958|Воронеж өлкәсенең Лиски районындагы Дивногорье хуторы]]''
| [[:commons:Category:Divnogorye|Divnogorye]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6484/ 6484]
|-
| style='text-align:right'| 9
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-04-23
| ''[[:d:Q4229211|Командор табигый тыюлыгы]]''
| [[Файл:О. Медный 57586.jpg|center|128px]]
| [[Камчатка крае]]
| [[:commons:Category:Komandorsky Zapovednik|Komandorsky Zapovednik]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1997/ 1997]
|-
| style='text-align:right'| 10
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995
| ''[[:d:Q593870|Коминың кеше тимәгән урманнары]]''
| [[Файл:Four herous01.JPG|center|128px]]
| [[Коми Республикасы]]
| [[:commons:Category:Komi Virgin Forests|Komi Virgin Forests]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5925/ 5925]
|-
| style='text-align:right'| 11
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-12-24
| ''[[:d:Q20624955|Кыталык милли паркы]]''
| [[Файл:Kytalyk Wildlife Reserve 2017.png|center|128px]]
| [[Якутия]]
| [[:commons:Category:Kytalyk National Park|Kytalyk National Park]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6520/ 6520]
|-
| style='text-align:right'| 12
| 
| ''[[:d:Q704240|Тыва патшалары үзәне]]''
| [[Файл:Аржаан - 2.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q918392|Пий-Хем районы]]''
| [[:commons:Category:Arzhan kurgan|Arzhan kurgan]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6583/ 6583]
|-
| style='text-align:right'| 13
| 
| ''[[:d:Q1029322|Денисова мәгарәсе]]''
| [[Файл:Известная на весь Мир Денисова пещера. 01.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1822656|Солонешное районы]]''
| [[:commons:Category:Denisova Cave|Denisova Cave]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6625/ 6625]
|-
| style='text-align:right'| 14
| 
| ''[[:d:Q1363707|Васюган сазлыклары]]''
| [[Файл:Vasyugan.jpg|center|128px]]
| [[Тум өлкәсе|Томск өлкәсе]]&lt;br/&gt;[[Россия]]
| 
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5114/ 5114]
|-
| style='text-align:right'| 15
| 
| ''[[:d:Q1593567|Оглахты тау сырты]]''
| [[Файл:Оглахты.jpg|center|128px]]
| [[Хакасия]]
| [[:commons:Category:Oglakhty Mountains|Oglakhty Mountains]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6165/ 6165]
|-
| style='text-align:right'| 16
| 
| ''[[:d:Q2002146|Балтыйк-Ладога киртләче]]''
| [[Файл:Osmussaare pank 2017 07 02.jpg|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:Baltic Klint|Baltic Klint]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1852/ 1852]
|-
| style='text-align:right'| 17
| 
| [[Илмән таулары]]
| [[Файл:Ilmenzapoved.JPG|center|128px]]
| [[Чиләбе өлкәсе]]&lt;br/&gt;[[Свердловск өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Ilmen Mountains|Ilmen Mountains]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5388/ 5388]
|-
| style='text-align:right'| 18
| 
| ''[[:d:Q4130505|Вятское авылы]]''
| [[Файл:Вятское, 2020 год.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4414371|Кызыл Профинтерн авыл җирлеге]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4154776|Даниловский өязе]]''
| [[:commons:Category:Vyatskoe (Nekrasovsky District of Yaroslavl Oblast)|Vyatskoe (Nekrasovsky District of Yaroslavl Oblast)]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6441/ 6441]
|-
| style='text-align:right'| 19
| 
| ''[[:d:Q4361427|Сикачи-Алян петроглифлары]]''
| [[Файл:Петроглифы Сикачи-Аляна 1.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q4419026|Сикачи-Алян авылы]]''
| [[:commons:Category:Petroglyph of Sikachi-Alyan|Petroglyph of Sikachi-Alyan]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1787/ 1787]
|-
| style='text-align:right'| 20
| 
| ''[[:d:Q4398506|Ростов кирмәне]]''
| [[Файл:Rostov Kremlin 9667.jpg|center|128px]]
| [[Ростов]]
| [[:commons:Category:Rostov Kremlin|Rostov Kremlin]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1185/ 1185]
|-
| style='text-align:right'| 21
| 
| ''[[:d:Q4506045|Цой-Педе урта гасырлар зираты]]''
| [[Файл:Tsoy-Peda.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q933085|Итум-Кале районы]]''
| [[:commons:Category:Tsoy-Peda|Tsoy-Peda]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6780/ 6780]
|-
| style='text-align:right'| 22
| 
| ''[[:d:Q24934091|Джейрах-Асса дәүләт тарих-архитектура һәм табигый музей-тыюлыгы]]''
| [[Файл:Эгикал.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q717151|Джейрах районы]]''&lt;br/&gt;[[Ингушетия]]
| [[:commons:Category:Jeyrakh-Assa museum-reserve|Jeyrakh-Assa museum-reserve]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/569/ 569]
|-
| style='text-align:right'| 23
| 
| ''[[:d:Q64798261|Көнбатыш Кавказ]]''
| 
| 
| 
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5926/ 5926]
|-
| style='text-align:right'| 24
| 
| ''[[:d:Q64800603|Иркутск тарихи үзәге]]''
| [[Файл:Orthodox Church Irkutsk.jpg|center|128px]]
| [[Иркутск өлкәсе]]
| 
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1166/ 1166]
|-
| style='text-align:right'| 25
| 
| ''[[:d:Q64800626|Енисейск тарихи үзәге]]''
| [[Файл:Monastery of the Transfiguration of the Savior (Yeniseysk, Russia).jpg|center|128px]]
| [[Красноярск крае]]
| 
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1460/ 1460]
|-
| style='text-align:right'| 26
| 
| ''[[:d:Q64800635|Бөек Псков]]''
| [[Файл:Pskov asv07-2018 Kremlin aerial7.jpg|center|128px]]
| [[Псков өлкәсе]]
| 
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1638/ 1638]
|-
| style='text-align:right'| 27
| 
| ''[[:d:Q64803834|Башкорт Уралы]]''
| [[Файл:View from the mountains to the north Masim (South Urals).jpg|center|128px]]
| 
| 
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5666/ 5666]
|-
| style='text-align:right'| 28
| 
| ''[[:d:Q64806471|&quot;Мамаев курган&quot; мемориаль комплексы]]''
| [[Файл:Mamaev kurgan (ОКН).JPG|center|128px]]
| [[Волгоградның Үзәк районы]]
| 
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5936/ 5936]
|-
| style='text-align:right'| 29
| 
| ''[[:d:Q64807293|Гороховец тарихи үзәге]]''
| [[Файл:Гороховец. Пужалова Гора.jpg|center|128px]]
| [[Владимир өлкәсе]]
| 
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6202/ 6202]
|-
| style='text-align:right'| 30
| 
| ''[[:d:Q64807636|Пазырык мәдәнияте хәзинәләре]]''
| [[Файл:PazyrikHorseman.JPG|center|128px]]
| [[Алтай Республикасы]]
| 
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6283/ 6283]
|-
| style='text-align:right'| 31
| 
| ''[[:d:Q114565443|Торжок тарихи шәһәр үзәге]]''
| 
| 
| [[:commons:Category:Cultural heritage monuments in Torzhok|Cultural heritage monuments in Torzhok]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6646/ 6646]
|-
| style='text-align:right'| 32
| 
| ''[[:d:Q127413444|Бөек Ватан сугышы каһарманнарына мемориаллар. Брест кальгасы һәм Мамаев курганы]]''
| 
| 
| 
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6771/ 6771]
|-
| style='text-align:right'| 33
| 
| ''[[:d:Q127442639|Башкорт шиханнары: Торатау, Йөрәктау һәм Куштау]]''
| [[Файл:Гора Юрак-Тау с высоты 85м.jpg|center|128px]]
| 
| 
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6626/ 6626]
|}
{{Wikidata list end}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Моны да карагыз ==
{{Портал|Мәдәният|Россия Федерациясе}}
* [[ЮНЕСКО Бөтендөнья мәдәни мирас объектлары исемлекләре]]

[[Төркем:Илләр буенча Бөтендөнья мирасы]][[Төркем:Россия мәдәни мирасы]][[Төркем:Россия истәлекле урыннары]]</text>
      <sha1>4ipuc6qumqfu6flvgu9kcxv3snyv24t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тизлеккә сусау (1994 елгы видео уены)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1484320</id>
    <revision>
      <id>6001219</id>
      <parentid>6000963</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T04:33:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>6001219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5685" sha1="nlsnejdgkn9ukmvw3wttq379mtux9m7" xml:space="preserve">''Бу мәкалә 1994 елгы беренче Тизлеккә сусау уены турында. Уен сериясе өчен [[Тизлеккә сусау|Тизлеккә сусау (уен сериясе)]] мәкаләсен карагыз. 2015 елгы уен өчен [[Тизлеккә сусау (2015 елгы уен)]] мәкаләсен карагыз. 2014 елгы фильм өчен [[Тизлеккә сусау (фильм)]] мәкаләсен карагыз. Башка кулланышлар өчен [[Тизлеккә сусау (мәгънәләр)]] мәкаләсен карагыз.''{{Санак уены|Уйлап табучы={{Байрак|Канада}} [[EA Ванкувер]]&lt;br&gt;
{{Байрак|АКШ}} [[EA Сиэтл]] (Шәхси санак)|Чыгаручы={{Байрак|АКШ}} [[Electronic Arts]]&lt;br&gt;
[[Electronic Arts Studios]] (Шәхси санак)|Композитор=[[Йефф ван Дикк]]&lt;br&gt;[[Саки Каскас]]|Продюсер=[[Ханно Лемке]]|Программист=[[Брэд Гур]]|Рәссам=[[Маркус Тессманн]]|Исеме=Тизлеккә сусау|Платформа=[[3ДО]]&lt;br&gt;
[[MS-DOS]]&lt;br&gt;
[[ПлейСтейшн (консоль)|ПлейСтейшн]]&lt;br&gt;
[[Сега Сатурн]]&lt;br&gt;
[[Windows]]|Чыгу көне=1994 ел 2 декабрь|Рәсем=Тизлеккә сусау 1 тышлыгы.jpg|Имза=Ауропа басмасының тышлыгы|Уен төре=[[Узыш уены]]}}'''''Road &amp; Track'' сөйли: Тизлеккә сусау'''([[Инглиз теле|инглиз]]. ''The Need for Speed'') — башта ''Pioneer Productions'' исемендә танылган ''[[EA Ванкувер]]'' тарафыннан [[Санак уеннары булдыручысы|булдырылган]] һәм ''[[3ДО]]'' өчен ''[[Electronic Arts]]'' тарафыннан чыгарылган 1994 елгы [[узыш уены]]. Өстәлгән җырлар белән юрамалар ''[[MS-DOS]]'' (1995), ''[[ПлейСтейшн (консоль)|ПлейСтейшн]]'' (1996) һәм ''[[Сега Сатурн]]'' (1996) өчен чыкканнар. 1996 елгы ''[[Microsoft Windows|Windows]]'' юрамасы Махсус басма([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Special Edition)'' өстәмә исеменә ия.

Тизлеккә сусау ноктадан ноктага өч юлларда дошманы белән дә, аннан башка да сигез лицензияләнгән машиналарны идарә итәргә рөхсәт итә. Узышларда контроль нокта, граждан машиналары һәм полиция кугыннары очрыйлар. ''[[Electronic Arts]]'' машиналар тотышын һәм трансмиссия чыгарган авызларын күчерү өчен ''[[Road &amp; Track]]'' журналы белән хезмәттәшлек иткән. Уенда машиналар турындагы тавыш комментарие белән җентекле мәгълүмат, журнал ысулында һәр машинаның эчке һәм тышкы өлешләренең берничә сурәтләре һәм җирлектәге музыка белән машиналар турында кыска видеолар бар.

Уен коммерция ягыннан уңышлы булды. Видео уеннары басмалары уен барышына һәм графикага кертелгән чынлык белән [[Киң экранлы видеолар|киң экранлы видеоларны]] мактаганнар.

Бу [[Тизлеккә сусау]] сериясенең беренче уен. 1997 елда [[Тизлеккә сусау II]] исемле дәвамы чыккан.

[[Төркем:1994 елгы санак уеннары]]
[[Төркем:3ДО өчен уеннар]]
[[Төркем:Атари Джагуар өчен гамәлдән чыгарылган санак уеннары]]
[[Төркем:ДОС өчен уеннар]]
[[Төркем:EA Сиэтл санак уеннары]]
[[Төркем:EA Ванкувер санак уеннары]]
[[Төркем:Electronic Arts санак уеннары]]
[[Төркем:Electronic Arts Виктор санак уеннары]]
[[Төркем:Журнал брендлы санак уеннары]]
[[Төркем:Тизлеккә сусау санак уеннары]]
[[Төркем:ПлейСтейшн өчен уеннар]]
[[Төркем:Сега Сатурн өчен уеннар]]
[[Төркем:Тектой санак уеннары]]
[[Төркем:Канадада булдырылган санак уеннары]]
[[Төркем:Музыкасы Джефф ван Дик тарафыннан язылган санак уеннары]]
[[Төркем:Музыкасы Саки Каскас тарафыннан язылган санак уеннары]]
[[Төркем:Цифрлаштырылган спрайтлы санак уеннары]]
[[Төркем:Windows өчен уеннар]]
[[Төркем:Вакыйгалары Америка Кушма Штатларында узган санак уеннары]]
[[Төркем:Вакыйгалары Европада узган санак уеннары]]
[[Төркем:Вакыйгалары Лас-Вегас агломерациясендә узган санак уеннары]]
[[Төркем:Күпкулланучылы һәм беркулланучылы санак уеннары]]
[[Төркем:Санак узыш уеннары]]</text>
      <sha1>nlsnejdgkn9ukmvw3wttq379mtux9m7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тизлеккә сусау II</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1487920</id>
    <revision>
      <id>6001247</id>
      <parentid>5987489</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T11:22:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Мин төркемнәр өстәдем һәм грамматик хаталар төзәттем.</comment>
      <origin>6001247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6555" sha1="sron4ndp3fb6biwo60z4tqqo27z1opw" xml:space="preserve">
{{Санак уены|Исеме=Тизлеккә сусау II|Уйлап табучы=[[EA Ванкувер]] (ПС)&lt;br /&gt;
EA Сиэтл (Шәхси санак)|Чыгаручы=[[Electronic Arts]]|Платформа=[[ПлейСтейшн (консоль)|ПлейСтейшн]]&lt;br /&gt;
[[Microsoft Windows]]|Чыгу көне=&lt;b&gt;ПлейСтейшн&lt;/b&gt;&lt;br /&gt;
[[Төньяк Америка]]: 1997 ел 31 март&lt;br /&gt;
[[Европа]]: 1997&lt;br /&gt;
&lt;b&gt;Microsoft Windows&lt;/b&gt;&lt;br /&gt;
[[Төньяк Америка]]: 1997 ел 18 апрель&lt;br /&gt;
[[Европа]]: 1997|Продюсер=Ханно Лемке|Җитәкчеләр=Скотт Блэквуд&lt;br /&gt;Ханно Лемке|Программист=Лорент Ансесси&lt;br /&gt;Дэвид Лукас|Рәссам=Скотт Джэксон&lt;br /&gt;Кент Маклаган|Сценарист=Грегг Джайлс&lt;br /&gt;Ричард Мул&lt;br /&gt;Скотт Блэквуд|Композитор=[[Саки Каскас]]&lt;br /&gt;
[[Джефф ван Дик]]&lt;br /&gt;
Элистер Хёрст|Тәрҗемәләү=[[Инглиз]], [[испан]], [[итальян]], [[алман]], [[француз]], [[япон]] телләре|Рәсем=Тизлеккә сусау II тышлыгы.jpg|Имза=Уенның тышлыгы|Уен төре=[[Узыш уены]]}}'''Тизлеккә сусау II''' ([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Need for Speed II'') — ул ''[[ПлейСтейшн (консоль)|ПлейСтейшн]]'' һәм ''[[Microsoft Windows|Windows]]'' платформалары өчен 1997 елда чыккан [[Узыш уены|узыш видео уены]]. Ул [[Тизлеккә сусау|Тизлеккә сусау сериясенең]] икенче уены. 1998 елда [[Тизлеккә сусау III: Эссе кугын]] аның дәвамы булып чыккан.

== Җитештерү ==
''[[EA Ванкувер]]'' Тизлеккә сусау II'не булдырган. Лорент Ансесси баш программист, ә Вей Шуң һәм Брэд Гур өлкән программистлар булып эшләгәннәр.&lt;ref name=&quot;MCPS&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/game/need-for-speed-ii/critic-reviews/?platform=playstation|title=Need for Speed II (PlayStation) reviews at|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190331073146/https://www.metacritic.com/game/playstation/need-for-speed-ii|archivedate=March 31, 2019|work=[[Metacritic]]|publisher=CBS Interactive Inc.|accessdate=March 12, 2013}}&lt;/ref&gt;

Беренче уен белән кулланылган ''Road &amp; Track'' лицензиясен бетергәч, ''[[Electronic Arts|EA]]'' һәр автомобильләр җитештерүче белән аерым хезмәттәшлек иткән. Максималь төгәл рәвештә тиз машиналарның физикасын һәм үзенчәлекләрен булдыру өчен, программистлар һәр машинаның җитештерүчесе белән бәйләнгәннәр. &lt;ref name=&quot;cvg&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.computerandvideogames.com/article.php?id=3243|title=PC Review: Need For Speed 2 Review|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070331071303/http://www.computerandvideogames.com/article.php?id=3243|archivedate=March 31, 2007|author=Duncan McDonald|date=August 13, 2001|work=[[Computer and Video Games]]|publisher=Future Publishing Ltd|accessdate=November 1, 2009}}&lt;/ref&gt; Микрофоннар һәр машинаның төрле якларына урнашкач, алар машинаның хәрәкәте вакытында [[АДАТ|сигез юллы цифрлы тасмага]] тавыш яздырып тавыш эффектларын ясаганнар.&lt;ref name=&quot;NGen27&quot; /&gt;

''Panasonic M2'' юрамасы ясала иде, ләкин системаны бетерү аркасында чыкмаган.

=== ''Махсус басма'' ===
1997 елның 29 октябрендә [[Америка Кушма Штатлары|АКШда]], ә [[Япония|Японядә]] һәм [[Европа|Ауропада]] 1998 елның 2 февралендә чыккан Махсус басма([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Special Edition'') үзенә эксклюзив ''Last Resort'' җырын, өч өстәмә машинаны, өч бонус машинасын, ''Wild'' исемле яңа машина йөртү ысулын һәм 3dfx Glide аппарат тизләнешен хуплауны кертә.

== Тышкы сылтамалар ==

[[Төркем:1997 елгы санак уеннары]]
[[Төркем:Панасоник М2 өчен гамәлдән чыгарылган санак уеннары]]
[[Төркем:EA Сиэтл санак уеннары]]
[[Төркем:EA Ванкувер санак уеннары]]
[[Төркем:Electronic Arts санак уеннары]]
[[Төркем:Күпкулланучылы һәм беркулланучылы санак уеннары]]
[[Төркем:Тизлеккә сусау санак уеннары|* 02]]
[[Төркем:ПлейСтейшн өчен уеннар]]
[[Төркем:Канадада булдырылган санак уеннары]]
[[Төркем:Музыкасы Джефф ван Дик тарафыннан язылган санак уеннары]]
[[Төркем:Музыкасы Ром ди Приско тарафыннан язылган санак уеннары]]
[[Төркем:Музыкасы Саки Каскас тарафыннан язылган санак уеннары]]
[[Төркем:Вакыйгалары Австралиядә узган санак уеннары]]
[[Төркем:Вакыйгалары Канадада узган санак уеннары]]
[[Төркем:Вакыйгалары Европада узган санак уеннары]]
[[Төркем:Вакыйгалары Грециядә узган санак уеннары]]
[[Төркем:Вакыйгалары Мексикада узган санак уеннары]]
[[Төркем:Вакыйгалары Непалда узган санак уеннары]]
[[Төркем:Вакыйгалары Норвегиядә узган санак уеннары]]
[[Төркем:Вакыйгалары Америка Кушма Штатларында узган санак уеннары]]
[[Төркем:Windows өчен уеннар]]
[[Төркем:Санак узыш уеннары]]</text>
      <sha1>sron4ndp3fb6biwo60z4tqqo27z1opw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сугыш кыры 4</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488183</id>
    <revision>
      <id>6001185</id>
      <parentid>5994680</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T16:56:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Яңа төркем.</comment>
      <origin>6001185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="785" sha1="5r6u30ax0m9tg6mcez0u66m40mhojjj" xml:space="preserve">
{{Санак уены|Исеме=Сугыш кыры 4|Уйлап табучы=[[DICE]]|Чыгаручы=[[Electronic Arts]]|Уен төре=[[Беренче зат шутеры]]|Рәсем=بەرگی باتڵفیڵد ٤.jpg|Имза=Уенның тышлыгы}}'''''Сугыш кыры 4'''''([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Battlefield 4'') — ул 2013 елгы беренче заттан уен, аны ''DICE'' булдырган һәм ''[[Electronic Arts]]'' чыгарган.

[[Төркем:Сугыш кыры (санак уеннары сериясе)]]
[[Төркем:Xbox One өчен уеннар]]
[[Төркем:Windows өчен уеннар]]
[[Төркем:PlayStation 4 өчен уеннар]]
[[Төркем:Беренче зат шутерлары]]</text>
      <sha1>5r6u30ax0m9tg6mcez0u66m40mhojjj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ив Мейер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488270</id>
    <revision>
      <id>6001229</id>
      <parentid>5916058</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T05:58:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>6001229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4763" sha1="k1db3ks4b5nckalfhl0ep9n05216amj" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{Шәхес}}
'''Ив Мейе́р''' (француз телендә: Yves Meyer, [[1939]] елның [[19 июль|19 июле]]ндә, [[Тунис (шәһәр)|Тунис]]та туган) — француз математигы, [[вейвлет]]лар теориясе барлыкка китерүчеләренең берсе. [[Француз фәннәр академиясе|Париж фәннәр академиясе]]нең әгъзасы (1993)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.academie-sciences.fr/academie/membre/Meyer_Yves.htm|title=Yves Meyer|work=Académie des sciences|archive-url=https://www.webcitation.org/6ACBXjZ2D?url=http://www.academie-sciences.fr/academie/membre/Meyer_Yves.htm|archive-date=2012-08-26|access-date=2012-08-14|url-status=live|accessdate=2026-04-18|archivedate=2011-08-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110809210426/http://www.academie-sciences.fr/academie/membre/Meyer_Yves.htm}}&lt;/ref&gt;, [[АКШ Милли фәннәр академиясе]]нең чит ил әгъзасы (2014)&lt;ref name=&quot;NAS&quot;&gt;[http://www.nasonline.org/member-directory/members/20033195.html Yves F. Meyer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190111055215/http://www.nasonline.org/member-directory/members/20033195.html |date=2019-01-11 }} {{ref|en}}&lt;/ref&gt;.
Париж - Сакле Югары нормаль мәктәбенең профессоры; 2000-енче елларда шулай ук [[Париж-Дофин Университеты]]нда эшләгән, 1980—1986 еллар периодында [[Политехник мәктәп (Париж)|Политехник мәктәп]]тә укыткан&lt;ref name=&quot;Gauss2010&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.icm2010.in/prize-winners-2010/carl-friedrich-gauss-prize-yves-meyer|title=Carl Friedrich Gauss Prize – Yves Meyer|work=International Congress of Mathematicians 2010, Hyderabad|archive-url=https://www.webcitation.org/6ACBYPJzN?url=http://www.icm2010.in/prize-winners-2010/carl-friedrich-gauss-prize-yves-meyer|archive-date=2012-08-26|access-date=2014-02-19|url-status=live|accessdate=2026-04-18|archivedate=2012-07-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120724045216/http://www.icm2010.in/prize-winners-2010/carl-friedrich-gauss-prize-yves-meyer}}&lt;/ref&gt;. 
[[Америка математика җәмгыяте]]нең гамәлдәге әгъзасы&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ams.org/profession/fellows-list|title=List of Fellows of the American Mathematical Society|publisher=|access-date=2013-08-07|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/6Iv6MFJLF?url=http://www.ams.org/profession/fellows-list|archive-date=2013-08-16|url-status=live|accessdate=2026-04-18|archivedate=2019-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190101052924/http://www.ams.org/profession/fellows-list}}&lt;/ref&gt;.

Вейвлетлар теориясендә ачкыч нәтиҗәләрне 1992 елда [[Кембридж университеты нәшрияты]]нда чыккан китапта бастырган&lt;ref&gt;{{книга | автор=Meyer Yves | заглавие=Wavelets and operators | издательство = Cambridge University Press | серия=Cambridge Studies in Advanced Mathematics | isbn=978-0-521-42000-6; 978-0-521-45869-6 | id={{MathSciNet | id = 1228209}} | год=1992 | том=37}}&lt;/ref&gt;.

[[Абель премиясе]] ([[фәндә 2017 ел|2017]])&lt;ref&gt;{{cite web
 |url          = http://kommersant.ru/doc/3248623
 |title        = Французский математик стал лауреатом Абелевской премии
 |date         = 2017-03-21
 |work         = Коммерсант
 |access-date   = 2017-03-22
 |archive-date = 2017-03-22
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20170322204327/http://kommersant.ru/doc/3248623
 |url-status     = live
 }}&lt;/ref&gt;, [[Гаусс премиясе]] ([[фәндә 2010 ел]])&lt;ref name=&quot;Gauss2010&quot;/&gt;, [[Салем премиясе]] (1970), Онсагер медале лауреаты (2017). 
2000 елда [[Европа математика конгрессларында пленар докладлар исемлеге]] белән чыгыш ясаган.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* [http://www.polit.ru/news/2010/08/19/gauss_2010/ Лауреатом премии Гаусса 2010 г. за вклад в прикладную математику стал французский математик Ив Мейер]
* [https://web.archive.org/web/20091128071702/http://www.academie-sciences.fr/membres/M/Meyer_Yves_audio.htm Lectures by Yves Meyer]{{ref|fr}}

[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Математиклар]]</text>
      <sha1>k1db3ks4b5nckalfhl0ep9n05216amj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гимннар тәрҗемәләре</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488961</id>
    <revision>
      <id>6001188</id>
      <parentid>5994121</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T17:30:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LiebSinger</username>
        <id>60321</id>
      </contributor>
      <comment>/* КОСТА-РИКА */</comment>
      <origin>6001188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="369432" sha1="n09vtg3eyg6ba49n2pn4r2x7yc191mb" xml:space="preserve">== '''Дөнья белән бергә җырлыйбыз!''' ==

'''Татар телендә дә җырланырлык дәүләт, милләт, төбәк һәм оешмалар гимннары, алфавит тәртибендә. Википедиядәге аудио-видео сылтамаларын АЕРЫМ БЕР БИТТӘ ачып уйнатырга кирәк, югыйсә, алар югалырга мөмкин. Сылтамалар татар теленә тәрҗемә алдыннан бирелә.'''&lt;br&gt;

=== '''АБХАЗИЯ''' ===
Шәнеибац, шәнеибац,&lt;br&gt;
Аԥсуаа рыҷкәынцәа!&lt;br&gt;
Аԥсны азыҳәан ашьа казҭәаз,&lt;br&gt;
Аԥсуаа рыҷкәынцәа!&lt;br&gt;
Ахақәиҭраз ашьа казҭәаз,&lt;br&gt;
Аԥсуаа рыҷкәынцәа!&lt;br&gt;

О-ҳо-ҳо-о-ҳо-о-Рада&lt;br&gt;
О-ҳо-ҳо-о-ҳо-Раида-ра!&lt;br&gt;
Ажәҩан мрадоуп, еҵәадоуп&lt;br&gt;
Уара уда, Аԥсынра!&lt;br&gt;
Еҵәа-бырлаш Аԥсынтәыла,&lt;br&gt;
Улԥха згәаҵақәа ирҭыԥхо,&lt;br&gt;
Геи-шьхеи рыԥшӡара зыԥшнылаз&lt;br&gt;
Жәлар ламысла иҳаракхоит.&lt;br&gt;

Рада, Раида, Рарира!&lt;br&gt;
Рада, Рерама, Рерашьа!&lt;br&gt;
Нарҭаа риира-зиироу&lt;br&gt;
Афырхацәа Ран-Гәашьа&lt;br&gt;
Аԥсынтәыла-иԥшьоу атәыла,&lt;br&gt;
Ихы здиныҳәалаз Анцәа!&lt;br&gt;
Зқьышықәсала имҩасхьо гылан,&lt;br&gt;
Рыжәҩа еибырҭоиҭ уԥацәа!&lt;br&gt;

Шәнеибац, Аԥсныжәлар!&lt;br&gt;
Аишьцәа, шәнеибац!&lt;br&gt;
Нхыҵ-аахыҵ ҳаицуп!&lt;br&gt;
Ҳазшаз илаԥш&lt;br&gt;
Ҳхыуп иаҳхымшәо&lt;br&gt;
Ԥеиԥш лаша ҳзыԥшуп!&lt;br&gt;

Шәнеибац, Аԥсныжәлар,&lt;br&gt;
Игылеит ҳамра,&lt;br&gt;
Иақәым ҭашәара!&lt;br&gt;
Урылагәырӷьа,&lt;br&gt;
Анра-ахшара,&lt;br&gt;
Шьардаамҭа, Аԥсынра!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/514d0fd95123fab433f1a6dc653aeeb9/

https://ru.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Abkhazia_–_Aiaaira_(Аиааира)_(orchestral_instrumental_version).ogg

https://en.wikipedia.org/wiki/File:National_anthem_of_Abkhazia_–_Aiaaira_(Аиааира)_(orchestral_vocal_version)_(short_version).ogg

=== '''АВСТРАЛИЯ БЕРЛЕГЕ''' ===
(дәүләт гимнының рәсми өлеше)&lt;br&gt;
'''''English'''''&lt;br&gt;
Australians all let us rejoice&lt;br&gt;
For we are one and free;&lt;br&gt;
We’ve golden soil and wealth for toil,&lt;br&gt;
Our home is girt by sea;&lt;br&gt;
Our land abounds in nature’s gifts,&lt;br&gt;
Of beauty rich and rare;&lt;br&gt;
In history’s page let every stage,&lt;br&gt;
Advance Australia Fair!&lt;br&gt;
In joyful strains then let us sing:&lt;br&gt;
“Advance Australia Fair!”&lt;br&gt;

Beneath our radiant southern Cross,&lt;br&gt;
We’ll toil with hearts and hands;&lt;br&gt;
To make this Commonwealth of ours&lt;br&gt;
Renowned of all the lands;&lt;br&gt;
For those who’ve come across the seas&lt;br&gt;
We’ve boundless plains to share;&lt;br&gt;
With courage let us all combine&lt;br&gt;
To advance Australia fair.&lt;br&gt;
In joyful strains then let us sing&lt;br&gt;
«Advance Australia fair!»&lt;br&gt;

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:U.S._Navy_Band,_Advance_Australia_Fair_(instrumental).ogg

https://rutube.ru/video/e293433ffd307b26e83149f735b479d3/

https://wikiway.com/australia/gimn/

'''''Татарча'''''&lt;br&gt;
Австралиялеләр бәхетле,&lt;br&gt;
Без яшь һәм ирекле,&lt;br&gt;
Хезмәт куеп, алтын җирне&lt;br&gt;
Иттек без күрекле.&lt;br&gt;
Җир-суларың – затлы бүләк,&lt;br&gt;
Табигатең – шифа,&lt;br&gt;
Атла, тарихыңны әйдәп,&lt;br&gt;
Австралия, алга!&lt;br&gt;
Бездән сиңа изге теләк:&lt;br&gt;
“Австралия, алга!”&lt;br&gt;

Көньяк Хач балкышы астында&lt;br&gt;
Берләште күп милләт.&lt;br&gt;
Уңган Берлекне дөньяда&lt;br&gt;
Таныды бар дәүләт.&lt;br&gt;
Йөрәк дәртен һәм кул көчен&lt;br&gt;
Хасладык Ватанга,&lt;br&gt;
Австралия ирешсен, дип,&lt;br&gt;
Яңа уңышларга.&lt;br&gt;
Бездән илгә изге теләк:&lt;br&gt;
“Австралия, алга!”&lt;br&gt;

=== '''АВСТРИЯ''' ===
'''''Deutsch'''''&lt;br&gt;
'''Land der Berge, Land am Strome'''&lt;br&gt;
Land der Berge, Land am Strome,&lt;br&gt;
Land der Äcker, Land der Dome,&lt;br&gt;
Land der Hämmer, zukunftreich:&lt;br&gt;
Heimat grosser Töchter und Söhne,&lt;br&gt;
Volk, begnadet für das Schöne,&lt;br&gt;
Vielgerühmtes Österreich,&lt;br&gt;
Vielgerühmtes Österreich.&lt;br&gt;
 
Heiss umfehdet, wild umstritten,&lt;br&gt;
Liegst dem Erdteil du inmitten,&lt;br&gt;
Einem starken Herzen gleich.&lt;br&gt;
Hast seit frühen Ahnentagen&lt;br&gt;
Hoher Sendung Last getragen,&lt;br&gt;
Vielgeprüftes Österreich,&lt;br&gt;
Vielgeprüftes Österreich.&lt;br&gt;

Mutig in die neuen Zeiten,&lt;br&gt;
Frei und gläubig sieh uns schreiten,&lt;br&gt;
Arbeitsfroh und hoffnungsreich!&lt;br&gt;
Einig laß in Jubelchören,&lt;br&gt;
Vaterland, dir Treue schwören,&lt;br&gt;
Vielgeliebtes Österreich,&lt;br&gt;
Vielgeliebtes Österreich!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/1d4441afe16017ebf12b785f777569ed/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Land_der_Berge_Land_am_Strome_instrumental.ogg

https://wikiway.com/austria/gimn/

'''''Татарча'''''&lt;br&gt;
'''Таулар һәм дәрьялар иле'''&lt;br&gt;
Таулар һәм дәрьялар иле,&lt;br&gt;
Чиркәү, чүкеч, кырлар иле,&lt;br&gt;
Килер көнгә мәдхия;&lt;br&gt;
Олы шәхесләр Ватаны,&lt;br&gt;
Гүзәлгә гашыйк гавамы,&lt;br&gt;
Дан-шөһрәтле Австрия,&lt;br&gt;
Дан-шөһрәтле Австрия.&lt;br&gt;
 
Дәгъва-яуларны күп күргән,&lt;br&gt; 
Урыны кыйтга түреннән –&lt;br&gt;
Куәтле йөрәк гүя;&lt;br&gt;
Ул борынгы заманнардан&lt;br&gt;
Бөек максатка юлланган –&lt;br&gt;
Күп сыналган Австрия,&lt;br&gt;
Күп сыналган Австрия.&lt;br&gt;

Яңа чорга кыю атлый,&lt;br&gt;
Иреккә инабәт саклый&lt;br&gt;
Һәм хезмәткә баш ия!&lt;br&gt;
Туганнар бердәмлегендә,&lt;br&gt;
Безнең тугрылык гаһдендә –&lt;br&gt;
Сөекле ил Австрия,&lt;br&gt;
Сөекле ил Австрия!&lt;br&gt;

=== '''АЗӘРБАЙҖАН''' ===
'''''Azərbaycan dilində'''''&lt;br&gt;
Azәrbaycan! Azәrbaycan! &lt;br&gt;
Äy, qaharman ullarıña şanlı Watan! &lt;br&gt;
Səndən ötrü can verməyə cümlə äzerbez! &lt;br&gt;
Səndən ötrü qan tökməyə cümlə qadirbez! &lt;br&gt;
Üç rəngli bayrağınla məsud yaşa! &lt;br&gt;
Üç rəngli bayrağınla məsud yaşa! &lt;br&gt;
Minlərlə can qurban oldu, &lt;br&gt;
Sinən hərbə meydan oldu! &lt;br&gt;
Hüququndan keçən əsgər! &lt;br&gt;
Hərə bir qəhrəman oldu! &lt;br&gt;
Sən olasan gülüstan, &lt;br&gt;
Sənə hər an can qurban! &lt;br&gt;
Sənə min bir məhəbbət &lt;br&gt;
Sinəmdə tutmuş məkan!&lt;br&gt;
Namusunu hifz etməyə, &lt;br&gt;
Bayrağını yüksəltməyə, &lt;br&gt;
Namusunu hifz etməyə, &lt;br&gt;
Cümlə gənclər müştaqdır! &lt;br&gt;
Şanlı Vətən! Şanlı Vətən! &lt;br&gt;
Azərbaycan! Azərbaycan!&lt;br&gt;
Azərbaycan! Azərbaycan!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/384c5483e25b917683bb51cf308cbb02/

https://wikiway.com/azerbaijan/gimn/

https://rutube.ru/video/037912880030760df1cd3b321641ab74/

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
Азәрбайҗан! Азәрбайҗан!&lt;br&gt;
Әй, батыр улларыңа данлы Ватан!&lt;br&gt;
Синең өчен җан бирергә җөмлә әзер без!&lt;br&gt;
Синең өчен кан түгәргә җөмлә кадир без!&lt;br&gt;
Өч төс байрак астында бәхетле яшә!&lt;br&gt;
Өч төс байрак астында бәхетле яшә!&lt;br&gt;
Җирең хәрби мәйдан булды,&lt;br&gt;
Меңләгәннәр корбан булды!&lt;br&gt;
Синең хаклыгыңны яклап,&lt;br&gt;
Барчасы каһарман булды!&lt;br&gt;
Син булсын дип гөлстан,&lt;br&gt;
Сиңа һәрбер җан корбан!&lt;br&gt;
Мең бер мәхәббәт, Ватан,&lt;br&gt;
Йөрәктә тотам мәкян!&lt;br&gt;
Намусыңны керләмәскә,&lt;br&gt;
Байрагыңны кимсетмәскә,&lt;br&gt;
Намусыңны керләмәскә&lt;br&gt;
Барча яшьләр җан аткан!&lt;br&gt;
Шанлы Ватан! Шанлы Ватан!&lt;br&gt;
Азәрбайҗан! Азәрбайҗан!&lt;br&gt;
Азәрбайҗан! Азәрбайҗан!&lt;br&gt;

=== '''АЛБАНИЯ''' ===
(рәсми өлеше)&lt;br&gt;
'''''Në shqip'''''&lt;br&gt;
'''Himni i Flamurit'''&lt;br&gt;
Rreth flamurit të përbashkuar&lt;br&gt;
Me një dëshir’ e një qëllim,&lt;br&gt;
Të gjith’ atje duke u betuar&lt;br&gt;
Të lidhim besën për shpëtim.&lt;br&gt;
Chorus (2):&lt;br&gt;
Prej lufte veç ai largohet&lt;br&gt;
Që është lindur tradhëtor,&lt;br&gt;
Kush është burrë nuk frikësohet,&lt;br&gt;
Po vdes, po vdes si një dëshmor!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/c9ce55b7b978d77a3f618dea331847ac/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Hymni_i_Flamurit_instrumental.ogg

'''''Татарча'''''&lt;br&gt;
'''Байрак гимны'''&lt;br&gt;
Байрак астында без берләштек&lt;br&gt;
Уртак теләкләр-максатларда,&lt;br&gt;
Ант иттек без, көрәшергә дип&lt;br&gt;
Азатлыгыбызны якларга.&lt;br&gt;
Кушымта (2):&lt;br&gt;
Читләшер бу изге көрәштән&lt;br&gt;
Сатлык булып туган гына,&lt;br&gt;
Ир-егет бирешмәс ул куркуга,&lt;br&gt;
Шәһит булыр ил хакына.&lt;br&gt;

=== '''АЛМАНИЯ ДЕМОКРАТИК ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''''Deutsch'''''&lt;br&gt;
'''Auferstanden aus Ruinen...'''&lt;br&gt;
Auferstanden aus Ruinen&lt;br&gt;
und der Zukunft zugewandt,&lt;br&gt;
laßt uns Dir zum Guten dienen,&lt;br&gt;
Deutschland, einig Vaterland.&lt;br&gt;
Alte Not gilt es zu zwingen,&lt;br&gt;
und wir zwingen sie vereint,&lt;br&gt;
denn es muß uns doch gelingen,&lt;br&gt;
daß die Sonne schön wie nie&lt;br&gt;
über Deutschland scheint,&lt;br&gt;
über Deutschland scheint.&lt;br&gt;

Glück und Friede sei beschieden&lt;br&gt;
Deutschland, unserm Vaterland,&lt;br&gt;
alle Welt sehnt sich nach Frieden,&lt;br&gt;
reicht den Völkern eure Hand.&lt;br&gt;
Wenn wir brüderlich uns einen,&lt;br&gt;
schlagen wir des Volkes Feind,&lt;br&gt;
laßt das Licht des Friedens scheinen,&lt;br&gt;
daß nie eine Mutter mehr&lt;br&gt;
ihren Sohn beweint,&lt;br&gt;
ihren Sohn beweint.&lt;br&gt;

Laßt uns pflügen, laßt uns bauen,&lt;br&gt;
lernt und schafft wie nie zuvor,&lt;br&gt;
und der eig’nen Kraft vertrauend&lt;br&gt;
steigt ein frei Geschlecht empor.&lt;br&gt;
Deutsche Jugend, bestes Streben&lt;br&gt;
unsres Volks in dir vereint,&lt;br&gt;
wirst du Deutschlands neues Leben.&lt;br&gt;
Und die Sonne schön wie nie&lt;br&gt;
über Deutschland scheint,&lt;br&gt;
über Deutschland scheint.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/954d694e9372f0bb9d20f431a7cfffda/

https://en.wikipedia.org/wiki/File:Auferstanden_Aus_Ruinen_(Instrumental).ogg

'''''Татарча'''''&lt;br&gt;
'''Хәрабәдән күтәрелгән...'''&lt;br&gt;
Хәрабәдән күтәрелеп,&lt;br&gt;
киләчәккә юл тоткан,&lt;br&gt;
без Сиңа итик игелек,&lt;br&gt;
Алмания, бердәм Ватан.&lt;br&gt;
Бердәм булгач, барча киртә&lt;br&gt;
юкка чыга бүген дә, –&lt;br&gt;
һәм безнең кулдан бу килә;&lt;br&gt;
кояш мулдан нур сибә&lt;br&gt;
алман күгендә,&lt;br&gt;
алман күгендә.&lt;br&gt;

Ураз-бәхет насыйп булсын&lt;br&gt;
алманнар Ватанына,&lt;br&gt;
дуслык кулларын ул сузсын&lt;br&gt;
дөнья халыкларына.&lt;br&gt;
Туганнарча бердәмлектә&lt;br&gt;
җиңеп халык дошманын,&lt;br&gt;
яшик хөрлек-иминлектә, –&lt;br&gt;
ана, улын югалтып,&lt;br&gt;
һич еламасын,&lt;br&gt;
һич еламасын.&lt;br&gt;

Иҗат итеп, белем алып,&lt;br&gt;
йортлар салыйк, җир сөрик,&lt;br&gt;
үз көчебезгә таянып,&lt;br&gt;
яңа буын үстерик.&lt;br&gt;
Алман яшьләре, гавамның&lt;br&gt;
омтылышлары – сездә,&lt;br&gt;
сез – киләчәге Ватанның.&lt;br&gt;
Кояш мулдан нур сибә&lt;br&gt;
алман күгендә,&lt;br&gt;
алман күгендә.&lt;br&gt;

=== '''АЛМАНИЯ ФЕДЕРАТИВ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''''Deutsch'''''&lt;br&gt;
'''Einigkeit und Recht und Freiheit'''&lt;br&gt;
Einigkeit und Recht und Freiheit&lt;br&gt;
Für das deutsche Vaterland.&lt;br&gt;
Danach laßt uns alle streben&lt;br&gt;
Brüderlich mit Herz und Hand.&lt;br&gt;
Einigkeit und Recht und Freiheit&lt;br&gt;
Sind des Glückes Unterpfand.&lt;br&gt;
Blüh‘ im Glanze dieses Glückes,&lt;br&gt;
Blühe, deutsches Vaterland!&lt;br&gt;
Blüh’ im Glanze dieses Glückes,&lt;br&gt;
Blühe, deutsches Vaterland!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/4e7ff3d5cd368e8f2855dc1268262d80/

https://rutube.ru/video/ebe574a376ae9359bf09803dc92df718/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:German_national_anthem_performed_by_the_US_Navy_Band.ogg

'''''Татарча'''''&lt;br&gt;
'''Бердәмлек, хокук, хөррият'''&lt;br&gt;
Бердәмлек, Хокук, Хөррият –&lt;br&gt;
Алман җирендә хаким.&lt;br&gt;
Изге туганлык хисләрен&lt;br&gt;
Йөртсен күңeлендә һәркем.&lt;br&gt;
Бердәмлек, Хокук, Хөррият –&lt;br&gt;
Безнең бәхет солтаны.&lt;br&gt;
Шул бәхеттә чәчәк ат син&lt;br&gt;
Мәңге, Алман Ватаны!&lt;br&gt;
Шул бәхеттә чәчәк ат син&lt;br&gt;
Мәңге, Алман Ватаны!&lt;br&gt;

=== '''АЛТАЙ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''''Алтай тилиде'''''&lt;br&gt;
Кӧк теҥери јылдыстар,&lt;br&gt;
Улу, јайым Кан-Алтай.&lt;br&gt;
Ӱч-сӱмер, ыйык тайгалар –&lt;br&gt;
Агару, јебрен Алтай.&lt;br&gt;

Ӱч толыкту Кан-Алтай,&lt;br&gt;
Јыҥкыс эдер јаҥы јок.&lt;br&gt;
Ӱргӱлји кӱйген одыбыс&lt;br&gt;
Ӧчӱп калар учуры јок.&lt;br&gt;

Алтай – ӧскӧн кабайыс,&lt;br&gt;
Алтай – мӧҥкӱ кудайыс.&lt;br&gt;
Элен чактарга корула,&lt;br&gt;
Россияла бис јажына.&lt;br&gt;
Алтай!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/339cb8c2835c89052f0ba8743b3706d9/

https://my.mail.ru/music/search/Гимн%20Республики%20Алтай

https://en.wikipedia.org/wiki/File:Гимн_Республики_Алтай_(2001).ogg

Аудиода ике куплеты гына уйнатылган.&lt;br&gt;

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
Күк йөзендә йолдызлар,&lt;br&gt;
Олы, бәйсез Хан-Алтай.&lt;br&gt;
Өчтүбә, урманлы таулар –&lt;br&gt;
Борынгы, изге Алтай.&lt;br&gt;

Өч түбәле Хан-Алтай,&lt;br&gt;
Юк янтык булган чагы.&lt;br&gt;
Мәңгелек ут янган җирнең&lt;br&gt;
Юк сүрелер учагы.&lt;br&gt;

Алтай – без үскән төбәк,&lt;br&gt;
Алтай – мәңгелек терәк.&lt;br&gt;
Гомерлек бу язмышыбыз,&lt;br&gt;
Русиядә тормышыбыз.&lt;br&gt;

........................

Хан-Алтай!&lt;br&gt;

=== '''АМЕРИКА КУШМА ШТАТЛАРЫ''' ===
'''''English'''''&lt;br&gt;
'''The Star-Spangled Banner'''&lt;br&gt;
Oh, say, can you see, the dawn’s early light&lt;br&gt;
What so proudly we hailed at the twilight’s last gleaming?&lt;br&gt;
Whose broad stripes and bright stars, thro’ the perilous fight,&lt;br&gt;
O’er the ramparts we watched were so gallantly streaming. &lt;br&gt;
And the rocket’s red glare, the bomb’s bursting in air, &lt;br&gt;
Gave proof through the night that our flag was still there. &lt;br&gt;
Oh, say, does that Star-spangled Banner yet wave &lt;br&gt;
O’er the land of the free and the home of the brave? &lt;br&gt;

On the shore dimly seen, thro’ the mists of the deep, &lt;br&gt;
Where the foe’s haughty host in dread silence reposes, &lt;br&gt;
What is that which the breeze, o’er the towering steep, &lt;br&gt;
As it fitfully blows, half conceals, half discloses? &lt;br&gt;
Now it catches the gleam of the morning’s first beam, &lt;br&gt;
In fully glory reflected, now shines on the stream: &lt;br&gt;
‘This the star-spangled banner: oh, long may it wave &lt;br&gt;
O’er the land of the free and the home of the brave. &lt;br&gt;

And where is that band who so vauntingly swore &lt;br&gt;
That the havoc of war and the battle’s confusion &lt;br&gt;
A home and a country should leave us no more! &lt;br&gt;
Their blood has vanished out their foul footsteps’ pollution. &lt;br&gt;
No refuge could save the hireling and slave &lt;br&gt;
From the terror of flight, or the gloom of the grave: &lt;br&gt;
And the Star-Spangled Banner in triumph doth wave &lt;br&gt;
O’er the land of the free and the home of the brave!&lt;br&gt;

Oh, thus be it ever when freemen shall stand. &lt;br&gt;
Between their loved home and the war’s desolation: &lt;br&gt;
Blest with vict’ry and peace, may the heav’n-rescued land &lt;br&gt;
Praise the Power that has made and preserved us a nation. &lt;br&gt;
Then conquer we must, when our cause it is just. &lt;br&gt;
And this be our motto: “In God is our trust”. &lt;br&gt;
And the Star - Spangled Banner in triumph shall wave &lt;br&gt;
O’er the land of the free and the home of the brave.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/27c1ab2898f2ac17900e3861b85b62fb/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Star_Spangled_Banner_instrumental.ogg

'''''Татарча'''''&lt;br&gt;
'''Йолдызлы буй-буй байрак'''&lt;br&gt;
Әйт әле, күрәмсең алсу таң атканда, –&lt;br&gt;
Без аны данладык кич кояш батканда?&lt;br&gt;
Зәңгәр күк, йолдызлар – ак-кызыл иңендә, –&lt;br&gt;
Җилфердиме ул байрак кирмәннәр түрендә?&lt;br&gt;
Ракеталар янды, бомбалар шартлады, –&lt;br&gt;
Ә байрак төн буе безнең сафта калды.&lt;br&gt;
Әйт әле, балкыймы ул байрак бүген дә –&lt;br&gt;
Кыюлар җирендә, азатлар илендә?&lt;br&gt;

Тәкәбберләр, посып куе томаннарга,&lt;br&gt;
Дөм караңгылыкта яткан текә ярда –&lt;br&gt;
Капыл җил байрактан куркуны басармы,&lt;br&gt;
Әллә бер яшереп, яңадан ачармы?&lt;br&gt;
Горур балкый анда, шәфәкъ нурларында,&lt;br&gt;
Сурәте чагыла агымсу-алкында, –&lt;br&gt;
Йолдызлы байрак ул, җилфердәсен көн дә &lt;br&gt;
Кыюлар җирендә, азатлар илендә.&lt;br&gt;

Кайда соң киберле ант эчкән өерләр? –&lt;br&gt;
Юкка чыкты алар, тар-мар ителделәр,&lt;br&gt;
Канлы эзләрен дә каплый кара туфрак...&lt;br&gt;
Һәм Ил-Ватан безгә гомерлеккә уртак!&lt;br&gt;
Урын юк сыенырга ялчыга һәм колга –&lt;br&gt;
Куркып качса качсын кабер шомлыгына.&lt;br&gt;
Йолдызлы байрак ул – дан-шөһрәт иңендә,&lt;br&gt;
Кыюлар җирендә, азатлар илендә!&lt;br&gt;

Азатлар барында мәңге шулай булсын.&lt;br&gt;
Сөекле йортыбыз сугыштан арынсын:&lt;br&gt;
Мәдхия – юнәлтеп җиңүле солыхка,&lt;br&gt;
Милләт итеп безне, ярлыкаучы Хакка.&lt;br&gt;
Уңышка омтылыш, гамәлдә ышаныч,&lt;br&gt;
Безнең шигаребез: “Аллага таяныч”.&lt;br&gt;
Буй-буй байрак балкыр – дан-шөһрәт иңендә,&lt;br&gt;
Кыюлар җирендә, азатлар илендә!&lt;br&gt;

=== '''АНГОЛА''' ===

=== '''АНДОРРА КЕНӘЗЛЕГЕ''' ===
'''''En català'''''&lt;br&gt;
'''El Gran Carlemany'''&lt;br&gt;
El gran Carlemany, mon pare,&lt;br&gt;
dels alarbs em deslliurà,&lt;br&gt;
I del cel vida em donà,&lt;br&gt;
de Meritxell, la gran Mare.&lt;br&gt;
Princesa nasquí i Pubilla&lt;br&gt;
entre dues nacions, neutral;&lt;br&gt;
sols resto l'única filla,&lt;br&gt;
de l'imperi Carlemany.&lt;br&gt;
Creient i lliure onze segles,&lt;br&gt;
creient i lliure vull ser.&lt;br&gt;
Siguin els furs mos tutors&lt;br&gt;
i mos Prínceps defensors!&lt;br&gt;
I mos Prínceps defensors!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/2bf7a136d89852ff06af65a8c860b9a4/

https://wikiway.com/andorra/gimn/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:El_Gran_Carlemany.ogg

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Бөек Карл'''&lt;br&gt;
Гарәпләрдән азат иткән&lt;br&gt;
Бөек Карл, газиз атам,&lt;br&gt;
Һәм күктән бүләк иңдергән&lt;br&gt;
Меричель, изге анам.&lt;br&gt;
Кыйрал кызы булып тудым –&lt;br&gt;
Ике халыкка бердән;&lt;br&gt;
Ялгыз варис булып калдым&lt;br&gt;
Бөек Карл дәүләтеннән.&lt;br&gt;
Азат, диндар унбер гасыр,&lt;br&gt;
Шул халәттә калсамчы.&lt;br&gt;
Кануннар булсын яклаучым,&lt;br&gt;
Һәм Кенәзләр – саклаучым!&lt;br&gt;
Һәм Кенәзләр – саклаучым!&lt;br&gt;

=== '''АНТИГУА-БАРБУДА''' ===
'''Fair Antigua and Barbuda!'''&lt;br&gt;
We thy sons and daughters stand&lt;br&gt;
Strong and firm in&lt;br&gt;
Peace or danger&lt;br&gt;
To safe-guard our Native Land&lt;br&gt;
We commit ourselves to building&lt;br&gt;
A true nation brave and free;&lt;br&gt;
Ever striving, ever seeking,&lt;br&gt;
Dwell in love and unity&lt;br&gt;
Raise the standard! Raise it boldly!&lt;br&gt;
Answer now to duty’s call&lt;br&gt;
To the service of thy country,&lt;br&gt;
Sparing nothing, giving all;&lt;br&gt;
Gird your loins and join the battle&lt;br&gt;
‘Gainst fear, hate and poverty,&lt;br&gt;
Each endeavouring, all achieving,&lt;br&gt;
Live in peace where man is free.&lt;br&gt;
God of nations, let Thy blessings&lt;br&gt;
Fall upon this land of ours;&lt;br&gt;
Rain and sunshine ever sending,&lt;br&gt;
Fill her fields with crops and flowers;&lt;br&gt;
We her children do implore Thee,&lt;br&gt;
Give us strength, faith, loyalty,&lt;br&gt;
Never failing, all enduring&lt;br&gt;
To defend her liberty.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/dc46677134a3a1c85ae3a68c0ebb41d2/

=== '''АРГЕНТИНА''' ===
'''''En español'''''&lt;br&gt;
'''¡Oid mortales!'''&lt;br&gt;
¡Oid mortales! el grito sagrado:&lt;br&gt;
¡Libertad, Libertad, Libertad!&lt;br&gt;
Oid el ruido de rotas cadenas:&lt;br&gt;
Ved en trono a la noble Igualdad.&lt;br&gt;
¡Ya su trono dignísimo abrieron&lt;br&gt;
Las provincias unidas del Sud!&lt;br&gt;
Y los libres del mundo responden:&lt;br&gt;
¡Al Gran Pueblo Argentino Salud!&lt;br&gt;
¡Al Gran Pueblo Argentino Salud!&lt;br&gt;
Y los libres del mundo responden:&lt;br&gt;
¡Al Gran Pueblo Argentino Salud!&lt;br&gt;
Y los libres del mundo responden:&lt;br&gt;
¡Al Gran Pueblo Argentino Salud!&lt;br&gt;
'''''Refren''''':&lt;br&gt;
Sean eternos los laureles&lt;br&gt;
Que supimos conseguir,&lt;br&gt;
Que supimos conseguir.&lt;br&gt;
Coronados de gloria vivamos&lt;br&gt;
O juremos con gloria morir,&lt;br&gt;
O juremos con gloria morir,&lt;br&gt;
O juremos con gloria morir!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/0016b272cf56bccdf72421061a969577/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Himno_Nacional_Argentino_instrumental.ogg

'''''Татар телендә (рәсми җыелма куплет, башта 40 секундка якын оркестр гимнның увертюрасын уйный)'''''&lt;br&gt;
'''Әй, фани бәндәләр, тыңлагыз!'''&lt;br&gt;
Әй, фани бәндәләр, тыңлагыз оранны:&lt;br&gt;
“Азатлык! Азатлык! Һәм Ирек!”&lt;br&gt;
Тыңлагыз богаулар гөрселдәп сынганны!&lt;br&gt;
Күрегез: тәхеттә — Тигезлек,&lt;br&gt;
Көньякта тәхеткә ирештерде аны&lt;br&gt;
Берләшкән Төбәкләр, биреп ямь!&lt;br&gt;
Һәм безне котлады ирекле Җир шары:&lt;br&gt;
“Аргентина халкына сәлам!”&lt;br&gt;
“Аргентина халкына сәлам!”&lt;br&gt;
Һәм безне котлады ирекле Җир шары:&lt;br&gt;
“Аргентина халкына сәлам!”&lt;br&gt;
Һәм безне котлады ирекле Җир шары:&lt;br&gt;
“Аргентина халкына сәлам!”&lt;br&gt;
'''''Кушымтасы''''':&lt;br&gt;
Уңышларга ирешәбез,&lt;br&gt;
Булсын ил мәңгелектә,&lt;br&gt;
Булсын ил мәңгелектә.&lt;br&gt;
Дан-шөһрәткә тәкъдир ителгәнбез,&lt;br&gt;
Әҗәлебез булыр шөһрәттә,&lt;br&gt;
Әҗәлебез булыр шөһрәттә,&lt;br&gt;
Әҗәлебез булыр шөһрәттә!&lt;br&gt;

=== '''ӘЛ-ҖӘЗАИР''' ===
'''QASAMAN'''&lt;br&gt;
(гарәп тексты транскрипциясе)&lt;br&gt;
I. Qasaman bi-n-nāzilāti l-māḥiqāt&lt;br&gt;
Wa-d-dimāʾi z-zākiyāti ṭ-ṭāhirāt&lt;br&gt;
Wa-l-bunūdi l-lāmiʿāti l-khāfiqāt&lt;br&gt;
Fi-l-jibāli sh-shāmikhāti sh-shāhiqāt&lt;br&gt;
Naḥnu thurnā fa-ḥayātun ʾaw mamāt&lt;br&gt;
Wa-ʿaqadnā al-ʿazma ʾan taḥyā l-Jazāʾir&lt;br&gt;
Fa-shhadū! Fa-shhadū! Fa-shhadū!&lt;br&gt;

II. Naḥnu jundun fi sabīli l-ḥaqqi thurnā&lt;br&gt;
Wa ʾila stiqlālinā bi-l-ḥarbi qumnā&lt;br&gt;
Lam yakun yuṣğā lanā lamā naṭaqnā&lt;br&gt;
Fa-ttakhadhnā rannata l-bārūdi waznā.&lt;br&gt;
Wa-ʿazafnā nağmata r-rashshāshi laḥnā&lt;br&gt;
Wa-ʿaqadnā al-ʿazma ʾan taḥyā l-Jazāʾir&lt;br&gt;
Fa-shhadū! Fa-shhadū! Fa-shhadū!&lt;br&gt;

III. Yā Firansā, qad maḍā waqtu l-ʿitāb&lt;br&gt;
Wa-ṭawaynāhu kamā yuṭwā l-kitāb&lt;br&gt;
Yā Firansā ʾinna dhā yawmu l-ḥisāb&lt;br&gt;
Fa-staʿiddī wa-khudhī minnā l-jawāb&lt;br&gt;
ʾInna fī thawratinā faṣlu l-khiṭāb&lt;br&gt;
Wa-ʿaqadnā al-ʿazma ʾan taḥyā l-Jazāʾir&lt;br&gt;
Fa-shhadū! Fa-shhadū! Fa-shhadū!&lt;br&gt;

IV. Naḥnu min ʾabṭālinā nadfaʿu jundā&lt;br&gt;
Wa-ʿala ʾashlaʾinā naṣnaʿu majdā.&lt;br&gt;
Wa-ʿala ʾarwāḥinā naṣʿadu khuldā.&lt;br&gt;
Wa-ʿala hāmātinā narfaʿu bandā.&lt;br&gt;
Jabhatu t-Taḥrīri ʾaʿṭaynāki ʿahdā.&lt;br&gt;
Wa-ʿaqadnā al-ʿazma ʾan taḥyā l-Jazāʾir&lt;br&gt;
Fa-shhadū! Fa-shhadū! Fa-shhadū!&lt;br&gt;

V. Ṣarkhatu l-ʾawṭāni min sāḥi l-fidā&lt;br&gt;
Ismaʿūhā wa-stajībū li-n-nidā&lt;br&gt;
Wa-ktubūhā bi-dimāʾi sh-shuhadāʾ&lt;br&gt;
Wa-qraʾūhā li-banī l-jayli ğadā.&lt;br&gt;
Qad madadnā laka yā majdu yadā&lt;br&gt;
Wa-ʿaqadnā al-ʿazma ʾan taḥyā l-Jazāʾir&lt;br&gt;
Fa-shhadū! Fa-shhadū! Fa-shhadū!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/07971eb6358051f8de3bc6f501281297/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Kassaman_instrumental.ogg

https://wikiway.com/algeria/gimn/

'''АНТ ИТӘБЕЗ!'''&lt;br&gt;
Барысын да юк итүче яшен белән,&lt;br&gt;
Без түккән кан һәм керсез күз яше белән,&lt;br&gt;
Таулар өстендәге байрак төсе белән –&lt;br&gt;
Ант итәбез, Әлҗәзаир яшәр, дип,&lt;br&gt;
Һәркем, кабат яшәү яки үлү өчен,&lt;br&gt;
Каберләрдән торып, сафка басар, дип.&lt;br&gt;
Фәшһәдү! Фәшһәдү! Фәшһәдү!&lt;br&gt;

Үз хокукларыбыз өчен көрәшәбез,&lt;br&gt;
Бәйсезлек өчен сугышка керешәбез.&lt;br&gt;
Таләпләребезне һич ишетмәсәгез,&lt;br&gt;
Алар туплар телендә әйтеләчәк,&lt;br&gt;
Һәм пулемётлар аңлатып бирәчәк,&lt;br&gt;
Ант иттек: Әл-Җәзаир яшәячәк.&lt;br&gt;
Фәшһәдү! Фәшһәдү! Фәшһәдү!&lt;br&gt;

Әй Франция! Сафсата сатулар үтте,&lt;br&gt;
Коллык китабын яптык – укылып бетте.&lt;br&gt;
Әй Франция! Хисап тотар вакыт җитте!&lt;br&gt;
Инкыйлаб хөкем карарын әйтәчәк,&lt;br&gt;
Әзер бул! – Менә безнең җавабыбыз!&lt;br&gt;
Ант иттек: Әл-Җәзаир яшәячәк.&lt;br&gt;
Фәшһәдү! Фәшһәдү! Фәшһәдү!&lt;br&gt;

Батырларыбыз төзер батальоннар,&lt;br&gt;
Җәсәдебез киләчәк данын хаклар,&lt;br&gt;
Шәһит киткәннәр үлемсезлеккә атлар,&lt;br&gt;
Исәннәр горур байрак күтәрәчәк,&lt;br&gt;
“Азатлык фронты”на турылыклы&lt;br&gt;
Ант иттек: Әл-Җәзаир яшәячәк.&lt;br&gt;
Фәшһәдү! Фәшһәдү! Фәшһәдү!&lt;br&gt;

Яу кырлары Ватан өчен күтәрелә,&lt;br&gt;
Тыңлагыз һәм буйсыныгыз өннәренә!&lt;br&gt;
Язып куегыз шәһитләр каны белән!&lt;br&gt;
Яңа буыннар да үзләштерәчәк!&lt;br&gt;
Сиңа, дан, кулларыбызны сузабыз,&lt;br&gt;
Ант иттек: Әл-Җәзаир яшәячәк.&lt;br&gt;
Фәшһәдү! Фәшһәдү! Фәшһәдү!&lt;br&gt;

'''Гадәттә беренче куплеты гына башкарыла һәм аның беренче ике юлы кабатлана. Оркестр гына уйнаганда ике юллык кереш өлеше була.'''&lt;br&gt;

=== '''ӘРДЕЙ''' ===
'''ERDELY HIMNUSZ'''&lt;br&gt;
1. Ki tudja merre, merre visz a végzet:&lt;br&gt;
Göröngyös úton, sötét éjjelen.&lt;br&gt;
Vezesd még egyszer, győzelemre néped,&lt;br&gt;
Csaba királyfi, csillagösvényen!&lt;br&gt;
'''''Refrén (2):'''''&lt;br&gt;
Maroknyi székely porlik, mint a szikla,&lt;br&gt;
Népek harcának zajló tengerén.&lt;br&gt;
Fejünk az ár jaj, százszor elborítja,&lt;br&gt;
Ne hagyd elveszni Erdélyt, Istenünk!&lt;br&gt;

2. Ameddig élünk, magyar ajkú népek,&lt;br&gt;
Megtörni lelkünk nem lehet soha!&lt;br&gt;
Szülessünk bárhol, földünk bármely pontján,&lt;br&gt;
Lenne a sorsunk jó vagy mostoha.&lt;br&gt;
'''''Refrén:'''''&lt;br&gt;
Maroknyi székely porlik, mint a szikla,&lt;br&gt;
Népek harcának zajló tengerén.&lt;br&gt;
Fejünk az ár jaj, százszor elborítja,&lt;br&gt;
Ne hagyd elveszni Erdélyt, Istenünk!&lt;br&gt;

https://archive.org/details/youtube-TUAimioBMoQ

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Székely_himnusz_Vocal.ogg

'''ӘРДЕЙ ГИМНЫ'''&lt;br&gt;
Язмышлар безне йөртми кайда гына&lt;br&gt;
Караңгы төндә, сикәлтә-урда.&lt;br&gt;
Чаба шаһзадә, кайт кабат халкыңа,&lt;br&gt;
Алып чык аны йолдызлы юлга.&lt;br&gt;
'''''Кушымтасы (2):'''''&lt;br&gt;
Ялгыз кыя күк, сикәй басып тора&lt;br&gt;
Халыклар явы барган диңгездә,&lt;br&gt;
Йөз кат калды ул дулкыннар астында;&lt;br&gt;
Яшәү насыйп ит, Ходай, Әрдейгә.&lt;br&gt;

Маҗар телле кавемнәр арасында&lt;br&gt;
Мәңге сынмас безнең көч-рухыбыз,&lt;br&gt;
Тусак та дөньяның кайсы урынында,&lt;br&gt;
Нинди булса да юл-язмышыбыз.&lt;br&gt;
'''''Кушымтасы:'''''&lt;br&gt;
Ялгыз кыя күк, сикәй басып тора&lt;br&gt;
Халыклар явы барган диңгездә,&lt;br&gt;
Кат-кат калды ул дулкыннар астында;&lt;br&gt;
Яшәү насыйп ит, Ходай, Әрдейгә.&lt;br&gt;

'''Әрдей – бүгенге Румыйниянең уртасында калган маҗар телле Трансильвания төбәгенең маҗарча исеме. Гимнның рәсми статуста булмаган тагын өч куплеты бар.'''&lt;br&gt;

=== '''ӘРМӘНСТАН''' ===
'''''Հայերենով'''''&lt;br&gt;
'''Մեր Հայրենիք'''&lt;br&gt;
Մեր Հայրենիք, ազատ անկախ,&lt;br&gt;
Որ ապրել է դարեդար&lt;br&gt;
Յուր որդիքը արդ կանչում են&lt;br&gt;
Ազատ, անկախ Հայաստան։&lt;br&gt;

Ահա եղբայր քեզ մի դրոշ,&lt;br&gt;
Որ իմ ձեռքով գործեցի&lt;br&gt;
Գիշերները ես քուն չեղայ,&lt;br&gt;
Արտասուքով լվացի։&lt;br&gt;

Նայիր նրան՝ երեք գոյնով,&lt;br&gt;
Նուիրական մեր նշան&lt;br&gt;
Թող փողփողի թշնամու դեմ&lt;br&gt;
Թող միշտ պանծայ Հայաստան։&lt;br&gt;

Ամենայն տեղ մահը մի է&lt;br&gt;
Մարդ մի անգամ պիտ մեռնի,&lt;br&gt;
Բայց երանի՝ որ յուրր ազգի&lt;br&gt;
Ազատության կը զոհվի։&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/969d684fdc0f224fb32e80120e0bde6e/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Mer_Hayrenik_instrumental.ogg

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Безнең Ватаныбыз'''&lt;br&gt;
Безнең азат Ватаныбыз –&lt;br&gt;
Яшьтәш ул гасырларга,&lt;br&gt;
Балаларын чакыра бүген&lt;br&gt;
Ирекле Әрмәнстанга.&lt;br&gt;

Менә сиңа байрак, абый,&lt;br&gt;
Үз кулым белән тектем,&lt;br&gt;
Төннәр буена йокламый,&lt;br&gt;
Күз яшьләремне түктем.&lt;br&gt;

Кара әле өч төс туга –&lt;br&gt;
Безнең изге тамгабыз,&lt;br&gt;
Балкып торсын бар дошманга&lt;br&gt;
Мәңге Әрмәнстаныбыз!&lt;br&gt;

Юктыр узмыш язмышлардан,&lt;br&gt;
Кеше үлә бер генә,&lt;br&gt;
Халкына җан фида булган –&lt;br&gt;
Изгелектә мәңгегә.&lt;br&gt;

=== '''ӘФГАНСТАН (2006-2021)''' ===
'''ملی سرود‎'''&lt;br&gt;
 دا وطن افغانستان دى&lt;br&gt;
دا عزت د هر افغان دى&lt;br&gt;
كور د سولې، كور د تورې&lt;br&gt;
هر بچى يې قهرمان دى&lt;br&gt;

دا وطن د ټولو كور دى&lt;br&gt;
د بلوڅو، د ازبكو&lt;br&gt;
د پښتون او هزارهوو&lt;br&gt;
د تركمنو، د تاجكو&lt;br&gt;

ور سره عرب، ګوجر دي&lt;br&gt;
پاميريان، نورستانيان&lt;br&gt;
براهوي دي، قزلباش دي&lt;br&gt;
هم ايماق، هم پشايان&lt;br&gt;

دا هيواد به تل ځلېږي&lt;br&gt;
لكه لمر پر شنه آسمان&lt;br&gt;
په سينې كې د آسيا به&lt;br&gt;
لكه زړه وي جاويدان&lt;br&gt;

نوم د حق مو دى رهبر&lt;br&gt;
وايو الله اكبر&lt;br&gt;
وايو الله اكبر&lt;br&gt;
وايو الله اكبر&lt;br&gt;

Укылышы:&lt;br&gt;
'''Milli surud'''&lt;br&gt;
Dā watan Afgānistān dai,&lt;br&gt;
dā izat də har Afgān dai&lt;br&gt;
Kor də sor, kor də ture,&lt;br&gt;
har bačai ye qahramān dai&lt;br&gt;

Dā watan də ttolo kor dai,&lt;br&gt;
də Baločo, də Uzbəko&lt;br&gt;
də Pax̌tun aw Hazārawo,&lt;br&gt;
də Turkməno, də Tāǰəko&lt;br&gt;

Wər sara Arəb, Guǰər di,&lt;br&gt;
Pāmiryān, Nuristānyān&lt;br&gt;
Brāhuwi di, Qizilbāsh di,&lt;br&gt;
ham Aymāq, ham Pašāyān&lt;br&gt;

Dā hiwād ba təl dzaleγ̌i,&lt;br&gt;
ləka lmar pər šnə āsmān&lt;br&gt;
Pə sine ke də Āsyā ba,&lt;br&gt;
ləka zrrə wi ǰāwidān&lt;br&gt;

Num də haq mo dai rahbar,&lt;br&gt;
Wāyu Allāhu Akbar,&lt;br&gt;
Wāyu Allāhu Akbar,&lt;br&gt;
Wāyu Allāhu Akbar&lt;br&gt;

https://wikiway.com/afganistan/gimn/

https://rutube.ru/video/f188db3867fbaf68e2d404a43f7ceb97/

'''Милли суруд'''&lt;br&gt;
Бу ил — безнең Әфганстан,&lt;br&gt;
Һәр илдәшкә гыйззәт вә шан;&lt;br&gt;
Солых җире, кылыч җире,&lt;br&gt;
Һәр улы аның каһарман.&lt;br&gt;

Күп кавем илгә ватандар:&lt;br&gt;
Һәм бәлүҗләр, һәм үзбәкләр,&lt;br&gt;
Һәм пуштуннар, һазаралар,&lt;br&gt;
Һәм таҗиклар, һәм төркмәннәр.&lt;br&gt;

Бердәй гарәпләр, гүҗҗарлар,&lt;br&gt;
Памирлылар, нурстанлылар,&lt;br&gt;
Кызылбашлар, браһүиләр,&lt;br&gt;
Дүрт аймак һәм пәшәиләр.&lt;br&gt;

Балкыр ил дөнья күгендә&lt;br&gt;
Галәмдәге Кояш кебек,&lt;br&gt;
Азиянең иң түрендә&lt;br&gt;
Ватаныбыз — ул мәңгелек!&lt;br&gt;

Әйт: “Илаһым — Хак вә Рәһбәр;&lt;br&gt;
Тәкрарым: Аллаһы әкбәр!&lt;br&gt;
Тәкрарым: Аллаһы әкбәр!&lt;br&gt;
Тәкрарым: Аллаһы әкбәр!”&lt;br&gt;

=== '''ӘФГАНСТАН (2021-...)''' ===
'''دا د باتورانو کور'''&lt;br&gt;
ساتو يې پۀ سرو وينو، دا د شهيدانو کور&lt;br&gt;
𝄇 دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور 𝄆&lt;br&gt;
کورس:&lt;br&gt;
ساتو يې پۀ سرو وينو، دا د شهيدانو کور&lt;br&gt;
𝄇 دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور 𝄆&lt;br&gt;
۱&lt;br&gt;
ستا کاڼي او بوټي ټول، مونږه ته لعلونه دي&lt;br&gt;
𝄇 ستا کاڼي او بوټي ټول، مونږه ته لعلونه دي 𝄆&lt;br&gt;
وينه پرې توی شوې ده، سرۀ لکه گلونه دي&lt;br&gt;
𝄇 وينه پرې توی شوې ده، سرۀ لکه گلونه دي 𝄆&lt;br&gt;
𝄇 کله يې څوک نيولای شي؟ دا دی د زمريانو کور&lt;br&gt;
دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور 𝄆&lt;br&gt;
کورس&lt;br&gt;
۲&lt;br&gt;
تا به تل آزاد ساتو، څوچې وي ژوندون زمونږ&lt;br&gt;
𝄇 تا به تل آزاد ساتو، څوچې وي ژوندون زمونږ 𝄆&lt;br&gt;
ستا تاريخ به ياد ساتو، څوچې وي ژوندون زمونږ&lt;br&gt;
𝄇 ستا تاريخ به ياد ساتو، څوچې وي ژوندون زمونږ 𝄆&lt;br&gt;
𝄇 دې کښې به بازان اوسي، دا دی د بازانو کور&lt;br&gt;
دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور 𝄆&lt;br&gt;
کورس&lt;br&gt;
۳&lt;br&gt;
ای گرانه وطن زما، ځار شمه لۀ تا نه زۀ&lt;br&gt;
𝄇 ای گرانه وطن زما، ځار شمه لۀ تا نه زۀ 𝄆&lt;br&gt;
ای ښايسته چمن زما، ځار شمه لۀ تا نه زۀ&lt;br&gt;
𝄇 ای ښايسته چمن زما، ځار شمه لۀ تا نه زۀ 𝄆&lt;br&gt;
𝄇 خلاص که لۀ انگرېز نه وو، شو د اورسانو گور&lt;br&gt;
دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور 𝄆&lt;br&gt;
کورس&lt;br&gt;
۴&lt;br&gt;
ډېرۍ ککرۍ گوره، پاتي د روسانو شوې&lt;br&gt;
𝄇 ډېرۍ ککرۍ گوره، پاتي د روسانو شوې 𝄆&lt;br&gt;
شنډېدۀ هر يو دښمن، واړۀ ارزوگانې شوې&lt;br&gt;
𝄇 شنډېدۀ هر يو دښمن، واړۀ ارزوگانې شوې 𝄆&lt;br&gt;
𝄇 هرچا ته معلوم شولو، دا د افغانانو کور&lt;br&gt;
دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور 𝄆&lt;br&gt;
𝄇 کورس 𝄆&lt;br&gt;
𝄇 دا د باتورانو کور... 𝄆&lt;br&gt;

https://yandex.ru/video/preview/16943774437745064169

'''БУ — КЫЮЛАР ВАТАНЫ'''&lt;br&gt;
Кушымтасы:&lt;br&gt;
Кан коеп саклыйк аны, бу — шәһитләр Ватаны!&lt;br&gt;
Бу — кыюлар Ватаны, бу — батырлар Ватаны!&lt;br&gt;
I&lt;br&gt;
Гүя кызыл якутлар — тау-ташлар һәм куаклар.&lt;br&gt;
Гүя кызыл якутлар — тау-ташлар һәм куаклар.&lt;br&gt;
Чәчәкләргә тамган ул — Ватан уллары каны.&lt;br&gt;
Чәчәкләргә тамган ул — Ватан уллары каны.&lt;br&gt;
Арысланнар Ватаны — аны җиңеп буламы?&lt;br&gt;
Бу кыюлар Ватаны, бу батырлар Ватаны!&lt;br&gt;
Кушымтасы.&lt;br&gt;
II&lt;br&gt;
Гомеребез барында — без азатлык сагында!&lt;br&gt;
Гомеребез барында — без азатлык сагында!&lt;br&gt;
Гомеребез барында — ил-тарих кочагында!&lt;br&gt;
Гомеребез барында — ил-тарих кочагында!&lt;br&gt;
Бөркетләр тота аны, бу — бөркетләр Ватаны!&lt;br&gt;
Бу кыюлар Ватаны, бу батырлар Ватаны!&lt;br&gt;
Кушымтасы.&lt;br&gt;
III&lt;br&gt;
Минем газиз Ватаным, аңарга фида җаным!&lt;br&gt;
Минем газиз Ватаным, аңарга фида җаным!&lt;br&gt;
Гүзәл болын-кырларым, барысына фида җаным!&lt;br&gt;
Гүзәл болын-кырларым, барысына фида җаным!&lt;br&gt;
Инглиздән иттек азат, урыска кордык зират!&lt;br&gt;
Бу кыюлар Ватаны, бу батырлар Ватаны!&lt;br&gt;
Кушымтасы.&lt;br&gt;
IV&lt;br&gt;
Урыс калдырган, күрче, — баш сөякләре күче!&lt;br&gt;
Урыс калдырган, күрче, — баш сөякләре күче!&lt;br&gt;
Барча дошман җиңелгән, өметләре өзелгән!&lt;br&gt;
Барча дошман җиңелгән, өметләре өзелгән!&lt;br&gt;
Барысының хәтер-аңы: бу — әфганнар Ватаны!&lt;br&gt;
Бу кыюлар Ватаны, бу батырлар Ватаны!&lt;br&gt;
Кушымтасы:&lt;br&gt;
Кан коеп саклыйк аны, бу — шәһитләр Ватаны!&lt;br&gt;
Бу — кыюлар Ватаны, бу — батырлар Ватаны!&lt;br&gt;
Бу — кыюлар Ватаны...&lt;br&gt;

=== '''БАЙАР ИЛЕ (БАВАРИЯ)''' ===
'''''Deutsch'''''&lt;br&gt;
1. Gott mit dir, du Land der Bayern,&lt;br&gt;
deutsche Erde, Vaterland!&lt;br&gt;
Über deinen weiten Gauen&lt;br&gt;
ruhe Seine Segenshand!&lt;br&gt;
||:Er behüte deine Fluren,&lt;br&gt;
schirme deiner Städte Bau&lt;br&gt;
Und erhalte dir die Farben&lt;br&gt;
Seines Himmels, weiß und blau!:||&lt;br&gt;

2. Gott mit dir, dem Bayernvolke,&lt;br&gt;
dass wir, uns’rer Väter wert,&lt;br&gt;
fest in Eintracht und in Frieden&lt;br&gt;
bauen uns’res Glückes Herd!&lt;br&gt;
||:Dass mit Deutschlands Bruderstämmen&lt;br&gt;
einig uns ein jeder schau&lt;br&gt;
und den alten Ruhm bewähre&lt;br&gt;
unser Banner, weiß und blau!:||&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/3e4c1ca4a98b3e9517d2c396603775df/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Für_Bayern_(Bayernhymne).ogg

'''''Татарча (дүрт куплетның гадәттә башкарыла торганнары)'''''&lt;br&gt;
Ходай Байар илен яклый,&lt;br&gt;
Алман нәселе Ватанын,&lt;br&gt;
Киң җирләребез сагында –&lt;br&gt;
Аның кодрәт калканы!&lt;br&gt;
||:Иминлектә ил-көнебез,&lt;br&gt;
Шәһәрләр төзелеше,&lt;br&gt;
Безнең ак-зәңгәр байракта –&lt;br&gt;
Изге күкләрнең төсе.:||&lt;br&gt;

Ходай Байар халкын саклый,&lt;br&gt;
Без – бабалар мирасын,&lt;br&gt;
Бердәмлектә, татулыкта&lt;br&gt;
Корып бәхет оясын.&lt;br&gt;
||:Байар халкы, алман нәселе!&lt;br&gt;
Ходай биргән байлыгың:&lt;br&gt;
Борынгы даның сурәте – &lt;br&gt;
Ак-зәңгәр төс байрагың!:||&lt;br&gt;

=== '''БАНГЛАДЕШ''' ===

=== '''БАСКЛАР ИЛЕ''' (рәсми) ===
'''''Euskeraz'''''&lt;br&gt;
'''Euzko Abendaren Ereserikia'''&lt;br&gt;
Gora ta Gora Euzkadi,&lt;br&gt;
aintza ta aintza&lt;br&gt;
bere goiko Jaun Onari.&lt;br&gt;
Areitz bat Bizkaian da&lt;br&gt;
Zar sendo sindo&lt;br&gt;
bera ta bere lagia lakua.&lt;br&gt;
Areitz gainean dogu&lt;br&gt;
gurutza deuna&lt;br&gt;
beti geure goi buru.&lt;br&gt;
Abestu gora Euzkadi&lt;br&gt;
aintza ta aintza&lt;br&gt;
bere goiko Jaun Onari!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/bee4f9a485fffea6791fdd48ae94955c/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Anthem_of_Basque_Country_Vocal.ogg&lt;br&gt;
(икесендә дә вокал, башта гимнның увертюрасы уйнала)&lt;br&gt;

'''''Баск телендә'''''&lt;br&gt;
'''Баск халкы гимны'''&lt;br&gt;
Күтәрел, әй, Басклар Иле,&lt;br&gt;
мактау-дан бөек&lt;br&gt;
Кодрәт иясе Аллага!&lt;br&gt;
Бискайяда, яр буенда,&lt;br&gt;
изге Синдо күле янында&lt;br&gt;
имән — борынгы, нык.&lt;br&gt;
Бу имәндә нурлар сибеп&lt;br&gt;
изге хач балкый —&lt;br&gt;
өметебез символы.&lt;br&gt;
Җырлыйк: “Күтәрел, Басклар Иле,&lt;br&gt;
мактау һәм дан&lt;br&gt;
кодрәт иясе Аллага!”&lt;br&gt;

=== '''БАСКЛАР ИЛЕ (милли)''' ===
'''''Euskeraz'''''&lt;br&gt;
'''Gernikako Arbola'''&lt;br&gt;
1. Gernikako arbola da bedeinkatua,&lt;br&gt;
Euskaldunen artean guztiz maitatua.&lt;br&gt;
Eman ta zabal zazu munduan frutua&lt;br&gt;
adoratzen zaitugu arbola santua.&lt;br&gt;
Mila urte inguru da esaten dutela&lt;br&gt;
Jainkoak jarri zuela Gernikako arbola.&lt;br&gt;
Zaude bada zutikan orain da denbora&lt;br&gt;
eroritzen bazera arras galdu gera.&lt;br&gt;

2. Ez zera eroriko arbola maitea&lt;br&gt;
baldin portatzen bada Bizkaiko Juntia.&lt;br&gt;
Laurok hartuko degu zurekin partea&lt;br&gt;
pakian bizi dedin euskaldun jendia.&lt;br&gt;
Betiko bizi dedin Jaunari eskatzeko&lt;br&gt;
jarri gaitezen danok laister belauniko.&lt;br&gt;
Eta bihotzetikan eskatu ezkero&lt;br&gt;
arbola biziko da orain eta gero.&lt;br&gt;

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Gernikako_Arbola._Iparragirre,_1853.ogg&lt;br&gt;
Гимн текстының һәр ике юлы башкарганда икешәр тапкыр кабатлана)&lt;br&gt;

'''''Баск телендә'''''&lt;br&gt;
'''Герника Агачы'''&lt;br&gt;
''(гомуммилли баск гимнның гадәттә башкарыла торган куплетлары)''&lt;br&gt;
1. Әй, бәхет китерүче Герника агачы,&lt;br&gt;
Баск Иле кешеләре сине бик ярата.&lt;br&gt;
Җимешләреңне бөтен дөньяга таратчы,&lt;br&gt;
халык сине кадерли, изге дип җан ата.&lt;br&gt;
Хак Тәгалә сине, диләр, мең еллар элек&lt;br&gt;
Герника туфрагында үсмәккә бар кылган.&lt;br&gt;
Төз басып тор бүген дә, имән, үс кинәнеп,&lt;br&gt;
син авып китсәң, халкың килер пыран-заран.&lt;br&gt;

2. Син аумассың, кадерле милләт имәнебез,&lt;br&gt;
Бискайя хакимнәре үзен дөрес тотса.&lt;br&gt;
Дүрт провинция – бер ил булып берләшербез,&lt;br&gt;
басклар кавеме яшәр имин тынычлыкта.&lt;br&gt;
Әйдәгез, барыбыз да сорыйк Тәңребездән:&lt;br&gt;
Герника агачыбыз – ул яшәсен мәңге.&lt;br&gt;
Сорыйк ихлас күңелдән, баш иеп йөзтүбән,&lt;br&gt;
итәр Алла мәңгелек милләтне, имәнне.&lt;br&gt;

=== '''БАҺАМА УТРАУЛАРЫ''' ===

Lift up your head to the rising sun, Bahamaland;&lt;br&gt;
March on to glory, your bright banners waving high.&lt;br&gt;
See how the world marks the manner of your bearing!&lt;br&gt;
Pledge to excel through love and unity.&lt;br&gt;
Pressing onward, march together&lt;br&gt;
to a common loftier goal;&lt;br&gt;
Steady sunward, tho’ the weather&lt;br&gt;
hide the wide and treachrous shoal.&lt;br&gt;
Lift up your head to the rising sun, Bahamaland,&lt;br&gt;
‘Til the road you’ve trod lead unto your God,&lt;br&gt;
March on, Bahamaland.&lt;br&gt;

https://flag-gimn.ru/hymns/bahamas/

https://en.wikipedia.org/wiki/File:National_anthem_of_the_Bahamas.oga

=== '''БАШКОРТСТАН''' ===
'''''башкорт телендә'''&lt;br&gt;
Башҡортостан, hин hөйөклө ғәзиз йер,&lt;br&gt;
Халҡыбыҙҙың изге Ватаны,&lt;br&gt;
Сал Уралдан ҡалҡа бар тарафҡа&lt;br&gt;
Тыуған илдең тыныс ал таңы.&lt;br&gt;
Дан hиңә, Башҡортостан!&lt;br&gt;
Илен hөйгән азат халҡыңа дан!&lt;br&gt;
Рәсәй менән бөйөк берҙәмлектә&lt;br&gt;
Сәскә ат, Башҡортостан!&lt;br&gt;

Башҡортостан, hин хөрмәтле, данлы ил,&lt;br&gt;
Еңеү яулап алға бараhың.&lt;br&gt;
Киләсәккә яҡты нур-моң сәсә&lt;br&gt;
Һинең ғорур рухлы байрағың.&lt;br&gt;
Дан hиңә, Башҡортостан!&lt;br&gt;
Илен hөйгән азат халҡыңа дан!&lt;br&gt;
Рәсәй менән бөйөк берҙәмлектә&lt;br&gt;
Сәскә ат, Башҡортостан!&lt;br&gt;

Республикам, йондоҙ булып балҡы hин,&lt;br&gt;
Күҡрәп йәшә, гүзәл илебеҙ.&lt;br&gt;
Тыуған йерҙә hүнмәҫ усағыбыҙ,&lt;br&gt;
Туған телдә тынмаҫ йырыбыҙ.&lt;br&gt;
Дан hиңә, Башҡортостан!&lt;br&gt;
Илен hөйгән азат халҡыңа дан!&lt;br&gt;
Рәсәй менән бөйөк берҙәмлектә&lt;br&gt;
Сәскә ат, Башҡортостан!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/0f47f1cd4753aac6200911208bada1b8/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Anthem_of_Bashkortostan.ogg

'''''татар телендә'''''&lt;br&gt;
Башкортстан, син сөекле газиз җир,&lt;br&gt;
Халкыбызның изге Ватаны,&lt;br&gt;
Чал Уралдан калка бар тарафка&lt;br&gt;
Туган илнең тыныч ал таңы.&lt;br&gt;
Дан сиңа, Башкортстан!&lt;br&gt;
Илен сөйгән азат халкыңа дан&lt;br&gt;!
Рәсәй белән бөек бердәмлектә&lt;br&gt;
Чәчәк ат, Башкортстан!&lt;br&gt;

Башкортстан, син хөрмәтле, данлы ил,&lt;br&gt;
Җиңү яулап алга барасың. &lt;br&gt;
Киләчәккә якты нур-моң чәчә&lt;br&gt;
Синең горур рухлы байрагың.&lt;br&gt;
Дан сиңа, Башкортстан!&lt;br&gt;
Илен сөйгән азат халкыңа дан!&lt;br&gt;
Рәсәй белән бөек бердәмлектә&lt;br&gt;
Чәчәк ат, Башкортстан!&lt;br&gt;

Республикам, йолдыз булып балкы син,&lt;br&gt;
Күкрәп яшә, гүзәл илебез.&lt;br&gt;
Туган җирдә сүнмәс учагыбыз,&lt;br&gt;
Туган телдә тынмас җырыбыз.&lt;br&gt;
Дан сиңа, Башкортстан!&lt;br&gt;
Илен сөйгән азат халкыңа дан!&lt;br&gt;
Рәсәй белән бөек бердәмлектә&lt;br&gt;
Чәчәк ат, Башкортстан!&lt;br&gt;

=== '''БӘРӘҢГЕ (район гимны)''' ===
'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
&lt;u&gt;'''Тәбрис Фәйзрахманов көе һәм шигыре'''&lt;/u&gt;&lt;br&gt;

Илләтсу башланган урманнар,&lt;br&gt;
Ир, Нәлә буйлары, тугайлар,&lt;br&gt;
Сабан-туй гөрләгән мәйданнар —&lt;br&gt;
Зур бүләк якташлар, туганнар!&lt;br&gt;
'''''Кушымта:'''''&lt;br&gt;
Бердәмлек, тигезлек төбәге,&lt;br&gt;
Халыклар дуслыгы терәге,&lt;br&gt;
Чәчәк ат, ирекле бул мәңге&lt;br&gt;
Кадерле, гүзәл җир — Бәрәңге!&lt;br&gt;

Иделгә ашкына суларың.&lt;br&gt;
Дөньяга танылган улларың.&lt;br&gt;
Киң юллар, мул уңыш — байлыгың,&lt;br&gt;
Иң тәмле икмәкле районым.&lt;br&gt;
'''''Кушымта.'''''&lt;br&gt;

Таң ата, уяна туган як.&lt;br&gt;
Яңгырый иртәнге моң-азан.&lt;br&gt;
Бу җирне яраткан изге зат.&lt;br&gt;
Мең шөкер сиңа! Дан сиңа! Дан!&lt;br&gt;
'''''Кушымта.'''''&lt;br&gt;

'''''Олыкмарий йылмеште'''''&lt;br&gt;
&lt;u&gt;'''Татьяна Очееван кусарымыже'''&lt;/u&gt;&lt;br&gt;

Чодыра дене ялым эртен,&lt;br&gt;
Ший Элнет шыргыкта йывертен.&lt;br&gt;
Сабантуй ден Пеледыш пайрем&lt;br&gt;
Шергылтеш, калыкнам чумырен.&lt;br&gt;
'''''Припев:'''''&lt;br&gt;
Ик еш семын келшен илена.&lt;br&gt;
Ойго ден куаннам пайлена.&lt;br&gt;
Куш, чаплане, шумбел мландына,&lt;br&gt;
Чон шепка — Параньга кундымна!&lt;br&gt;

Шочмо Эл чын шочшетым пала,&lt;br&gt;
Рвезе тукым шарналын ила.&lt;br&gt;
Перкем налше киндетым акла,&lt;br&gt;
Родо-влакшем эн порын сийла.&lt;br&gt;
'''''Припев.'''''&lt;br&gt;

Эр кынелын, пашаш каена,&lt;br&gt;
Торшымаш ден лумет нолтена.&lt;br&gt;
Ко вер-шӧржым сакла, йората —&lt;br&gt;
Шочмо мланде тудлан таушта.&lt;br&gt;
'''''Припев.'''''&lt;br&gt;

'''''На русском языке'''''&lt;br&gt;
&lt;u&gt;'''перевод Татьяны Очеевой'''&lt;/u&gt;&lt;br&gt;

Обнимая деревни, поля&lt;br&gt;
Протекает Илеть и Ноля.&lt;br&gt;
Край родной, в этих дивных местах&lt;br&gt;
Развернул Сабантуй торжества.&lt;br&gt;
'''''Припев:'''''&lt;br&gt;
Братской дружбой единой сильна&lt;br&gt;
Ты для славы великой дана.&lt;br&gt;
Будь всех краше, богаче, мила,&lt;br&gt;
Параньгинская наша земля!&lt;br&gt;

Сыновей, дочерей имена&lt;br&gt;
Помнит с гордостью, знает страна&lt;br&gt;
С чудным вкусом ржаные хлеба -&lt;br&gt;
Угощаешь соседей любя.&lt;br&gt;
'''''Припев.'''''&lt;br&gt;

Над землей встала зорька светла,&lt;br&gt;
Ждут нас свершенья, дела.&lt;br&gt;
Всем, кому мать-земля так мила,&lt;br&gt;
Благодарность, почет и хвала.&lt;br&gt;
'''''Припев.'''''&lt;br&gt;

=== '''БӘХРӘЙН''' ===

https://wikiway.com/bahrain/gimn/

=== '''БЕЛАРУСЬ (дәүләт гимны)''' ===
'''''На беларускай мове'''''&lt;br&gt;
'''Мы, беларусы'''&lt;br&gt;
Мы, беларусы – мірныя людзі,&lt;br&gt;
Сэрцам адданыя роднай зямлі,&lt;br&gt;
Шчыра сябруем, сілы гартуем&lt;br&gt;
Мы ў працавітай, вольнай сям’і.&lt;br&gt;
Прыпеў:&lt;br&gt;
Слаўся, зямлі нашай светлае імя,&lt;br&gt;
Слаўся, народаў братэрскі саюз!&lt;br&gt;
Наша любімая маці-Радзіма,&lt;br&gt;
Вечна жыві і квітней, Беларус!&lt;br&gt;
Наша любімая маці-Радзіма,&lt;br&gt;
Вечна жыві і квітней, Беларус!&lt;br&gt;

Разам з братамі мужна вякамі&lt;br&gt;
Мы баранілі родны парог,&lt;br&gt;
У бітвах за волю, бітвах за долю&lt;br&gt;
Свой здабывалі сцяг перамог!&lt;br&gt;
Прыпеў.&lt;br&gt;

Дружба народаў — сіла народаў,&lt;br&gt;
Наш запаветны, сонечны шлях.&lt;br&gt;
Горда ж узвіся ў ясныя высі,&lt;br&gt;
Сцяг пераможны — радасці сцяг!&lt;br&gt;
Прыпеў.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/60e9e151b19f50b4a12e6c221b9eb3b4/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:My_Belarusy.ogg&lt;br&gt;
(оркестр беренче ике куплетын кушымталары белән бергә башкара)&lt;br&gt;

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Без, белоруслар'''&lt;br&gt;
Без, белоруслар, тыныч халыкбыз,&lt;br&gt;
Туган җиргә күңелләр бирелгән,&lt;br&gt;
Дустанә яшибез һәм көч туплыйбыз&lt;br&gt;
Хезмәт сөючән, ирекле илдә.&lt;br&gt;
Кушымтасы:&lt;br&gt;
Саф-пакь җирне данлап танытабыз,&lt;br&gt;
Халыклар бердәмлеген хаклыйбыз!&lt;br&gt;
Безнең сөекле Ватан-Анабыз,&lt;br&gt;
Мәңге яшә, чәчәк ат, Беларусь!&lt;br&gt;
Безнең сөекле Ватан-Анабыз,&lt;br&gt;
Мәңге яшә, чәчәк ат, Беларусь!&lt;br&gt;

Туганнар белән гасырлар буе&lt;br&gt;
Ватаныбызны бергә сакладык,&lt;br&gt;
Азатлык, бәхет хакына кан коеп,&lt;br&gt;
Уртак Җиңү байрагын яуладык!&lt;br&gt;
Кушымтасы.&lt;br&gt;

Халыклар дуслыгы — көч-куәт ил-көнгә,&lt;br&gt;
Безнең кояшлы, изге юлыбыз.&lt;br&gt;
Горур җилфердә илебез күгендә,&lt;br&gt;
Җиңүләргә илткән байрагыбыз!&lt;br&gt;
Кушымтасы.&lt;br&gt;

=== '''БЕЛАРУСЬ (халык гимны)''' ===
'''''На беларускай мове'''''&lt;br&gt;
'''Магутны Божа'''&lt;br&gt;
Магутны Божа! Ўладар сусветаў,&lt;br&gt;
Вялiкiх сонцаў i сэрц малых,&lt;br&gt;
Над Беларусяй, цiхай i ветлай,&lt;br&gt;
Рассып праменьнi свае хвалы.&lt;br&gt;

Дай спор у працы, будзённай, шэрай,&lt;br&gt;
На хлеб штодзённы, на родны край.&lt;br&gt;
Павагу, сiлу i велiч веры&lt;br&gt;
Ў нашу праўду, у прышласць дай.&lt;br&gt;

Дай урадлiвасць жытнёвым нiвам,&lt;br&gt;
Учынкам нашым пашлi ўмалот.&lt;br&gt;
Зрабi свабоднай, зрабi шчасьлiвай&lt;br&gt;
Краiну нашу i наш народ!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/216fd7e02c17758b2d0b3875fb40e99c/

https://yandex.ru/video/preview/15966320363866296026?q_source=title

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Кодрәтле Алла'''&lt;br&gt;
Кодрәтле Алла! Бар дөньябызның,&lt;br&gt;
Күкләр, йөрәкләрнең Хакиме,&lt;br&gt;
Тыныч һәм якты Беларусебызны —&lt;br&gt;
Ярлыкагыл, Ходай, безнең илне.&lt;br&gt;

Биргел хезмәттә көндәлек уңыш,&lt;br&gt;
Икмәк насыйп ит һәр төбәккә,&lt;br&gt;
Хөрмәт, кодрәт һәм бөек ышаныч&lt;br&gt;
Безнең хаклыкка, киләчәккә.&lt;br&gt;

Уңдырышлы кыл кырларыбызны,&lt;br&gt;
Булсын балалар игелекле.&lt;br&gt;
Әйлә Ватаныбызны, халкыбызны&lt;br&gt;
Ирекле, куәтле һәм бәхетле!&lt;br&gt;

=== '''БЕЛЬГИЯ''' ===

https://wikiway.com/belgium/gimn/

=== '''БЕЛИЗ''' ===

=== '''БЕНИН''' ===

=== '''БОЛГАРИЯ''' ===
'''''на български'''''&lt;br&gt;
'''Мила Родино'''&lt;br&gt;
Горда Стара Планина,&lt;br&gt;
до ней Дунава синей,&lt;br&gt;
сълнце Тракия огрява,&lt;br&gt;
над Пирина пламеней.&lt;br&gt;
Припев (2):&lt;br&gt;
О мило!&lt;br&gt;
Мила Родино,&lt;br&gt;
ти си земен рай,&lt;br&gt;
твойта хубост, твойта прелест,&lt;br&gt;
ах, те нямат край.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/7016f65a3b7d3cc4203d783a2f3357aa/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Mila_Rodino_instrumental.ogg&lt;br&gt;
(биредә – элеккеге язмалар, икенче куплетлары гамәлдән чыгарылды инде)&lt;br&gt;

'''''татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Сөекле Ватаным'''&lt;br&gt;
Горур Иске Планина,&lt;br&gt;
Ага зәңгәрсу Дунай,&lt;br&gt;
Кояш Фракияне нурлый,&lt;br&gt;
Пирин өстендә балкый.&lt;br&gt;
Кушымтасы (2):&lt;br&gt;
Сөеклем!&lt;br&gt;
Сөекле Ватан,&lt;br&gt;
Син – җир җәннәте,&lt;br&gt;
Күркәмлегең, гүзәллегең –&lt;br&gt;
Бакый халәтең.&lt;br&gt;

=== '''БОЛИВИЯ''' ===
'''''Espaňol'''''&lt;br&gt;
'''Himno Nacional de Bolivia'''&lt;br&gt;
1. Bolivianos: el hado propicio&lt;br&gt;
coronó nuestros votos y anhelos.&lt;br&gt;
Es ya libre, ya libre este suelo,&lt;br&gt;
ya cesó su servil condición.&lt;br&gt;
Al estruendo marcial que ayer fuera&lt;br&gt;
y al clamor de la guerra horroroso,&lt;br&gt;
siguen hoy, en contraste armonioso,&lt;br&gt;
dulces himnos de paz y de unión.&lt;br&gt;
Siguen hoy, en contraste armonioso,&lt;br&gt;
dulces himnos de paz y de unión.&lt;br&gt;
'''''Chorus:'''''&lt;br&gt;
De la Patria, el alto nombre,&lt;br&gt;
en glorioso esplendor conservemos.&lt;br&gt;
Y en sus aras de nuevo juremos:&lt;br&gt;
¡Morir antes que esclavos vivir!&lt;br&gt;
¡Morir antes que esclavos vivir!&lt;br&gt;
¡Morir antes que esclavos vivir!&lt;br&gt;

2. Loor eterno a los bravos guerreros,&lt;br&gt;
cuyo heroico valor y firmeza,&lt;br&gt;
conquistaron las glorias que empieza&lt;br&gt;
hoy Bolivia feliz a gozar.&lt;br&gt;
Que sus nombres, en mármol y en bronce,&lt;br&gt;
a remotas edades transmitan,&lt;br&gt;
y en sonoros cantares repitan:&lt;br&gt;
¡Libertad, Libertad, Libertad!&lt;br&gt;
Y en sonoros cantares repitan:&lt;br&gt;
¡Libertad, Libertad, Libertad!&lt;br&gt;
'''''Chorus.'''''&lt;br&gt;

3. Aquí alzó la justicia su trono&lt;br&gt;
que la vil opresión desconoce,&lt;br&gt;
y en su timbre glorioso legose&lt;br&gt;
Libertad, Libertad, Libertad.&lt;br&gt;
Esta tierra inocente y hermosa&lt;br&gt;
que ha debido a Bolívar su nombre&lt;br&gt;
es la patria feliz donde el hombre&lt;br&gt;
goza el bien de la dicha y la paz.&lt;br&gt;
Es la patria feliz donde el hombre&lt;br&gt;
goza el bien de la dicha y la paz.&lt;br&gt;
'''''Chorus.'''''&lt;br&gt;

4. Si extranjero poder alqún día&lt;br&gt;
sojuzgar a Bolivia intentare,&lt;br&gt;
al destino fatal se prepare&lt;br&gt;
que amenaza a soberbio invasor.&lt;br&gt;
Que los hijos del grande Bolívar&lt;br&gt;
hayan mil y mil veces jurado:&lt;br&gt;
morir antes que ver humillado&lt;br&gt;
de la Patria el augusto pendón.&lt;br&gt;
Morir antes que ver humillado&lt;br&gt;
de la Patria el augusto pendón.&lt;br&gt;
'''''Chorus.'''''&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/12b662fa6800ab2e85504c86fe874d06/

https://wikiway.com/bolivia/gimn/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Himno_Nacional_de_Bolivia_instrumental.ogg

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Боливия милли гимны'''&lt;br&gt;
Боливарлар, хәерхаһлы тәкъдир&lt;br&gt;
Безнең өмет-догаларга таҗ кылды:&lt;br&gt;
Азат Ватаныбыз, ирекле җир,&lt;br&gt;
Көрәшеп коллыктан котылды.&lt;br&gt;
Үткән көннәр быргы тавышын,&lt;br&gt;
Сугышның коточкыч даулашын&lt;br&gt;
Алмаштырсын көннең татлы моңнары —&lt;br&gt;
Тынычлык, бердәмлек гимннары,&lt;br&gt;
Алмаштырсын көннең татлы моңнары —&lt;br&gt;
Тынычлык, бердәмлек гимннары.&lt;br&gt;
'''''Кушымтасы:'''''&lt;br&gt;
Без исемен бөек тотканда,&lt;br&gt;
Дан һаләсендә хозурланыр Ватан.&lt;br&gt;
Ант итәбез Аллаһ каршында:&lt;br&gt;
Үлем хәерлерәк коллыктан!&lt;br&gt;
Үлем хәерлерәк коллыктан!&lt;br&gt;
Үлем хәерлерәк коллыктан!&lt;br&gt;

Мәңгелек дан батырларыбызга,&lt;br&gt;
Каһарманнар кыюлыгы-дәһшәте&lt;br&gt;
Ирек яулады Ватаныбызга,&lt;br&gt;
Боливиягә — бәхет ләззәте.&lt;br&gt;
Исемнәрен мәрмәр-бронзаларга&lt;br&gt;
Уеп гасырларга озатыйк,&lt;br&gt;
Һәм куәтле җырларда без кабатлыйк:&lt;br&gt;
“Азатлык! Азатлык! Азатлык!”&lt;br&gt;
Һәм куәтле җырларда без кабатлыйк:&lt;br&gt;
“Азатлык! Азатлык! Азатлык!”&lt;br&gt;
'''''Кушымтасы.'''''&lt;br&gt;

Гадәләтлек илдә тәхет корды,&lt;br&gt;
Явыз җәберләүне санга сукмады,&lt;br&gt;
Аның данлы мөһерендә — шатлык:&lt;br&gt;
“Азатлык! Азатлык! Азатлык!”&lt;br&gt;
Бу керсез һәм гүзәл илебезгә&lt;br&gt;
Боливарның исеме куелган.&lt;br&gt;
Мәңгегә син бәхетле бул, әй Ватан,&lt;br&gt;
Лаеклы язмышта хозурлан,&lt;br&gt;
Мәңгегә син бәхетле бул, әй Ватан,&lt;br&gt;
Лаеклы язмышта хозурлан.&lt;br&gt;
'''''Кушымтасы.'''''&lt;br&gt;

Чит-ят беркөн әгәр дә талпынса&lt;br&gt;
Боливияне буйсындырырга,&lt;br&gt;
Туры килер тәкәббер баскынга&lt;br&gt;
Хурлыклы язмышын татырга:&lt;br&gt;
Бөек Боливарның торыннары&lt;br&gt;
Шәһит китүдән һич тайчынмас,&lt;br&gt;
Ләкин Ватанының затлы байрагы&lt;br&gt;
Кимсетелүенә юл куймас,&lt;br&gt;
Ләкин Ватанының затлы байрагы&lt;br&gt;
Кимсетелүенә юл куймас.&lt;br&gt;
'''''Кушымтасы.'''''&lt;br&gt;

=== '''БОСНИЯ-ҺЕРЦЕГОВИНА''' ===

https://rutube.ru/video/d810ba34c9dca389c278389c216d2381/

https://wikiway.com/bosniya-i-gertsegovina/gimn/

https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bosnia_and_Herzegovina%27s_national_anthem.ogg

'''Intermezzo''' ('''Intermeco''') — Босния-Һерцеговинаның милли гимны. 1999 елның 25 июнендә, элеккеге &quot;Jedna si jedina&quot; исемлесе гамәлдән чыгарылгач, кабул ителде. Соңгысының текстын илнең серб һәм һорват җәмгыятьләре үткәрмәде. Шул сәбәпле &quot;Интермеццо&quot; да бүгенгә кадәр тексттан мәхрүм.&lt;br&gt;

=== '''БОТСВАНА''' ===
Сетсвана телендә&lt;br&gt;
'''Fatshe leno la rona'''&lt;br&gt;
'''I.''' Fatshe leno la rona&lt;br&gt;
Ke mpho ya Modimo,&lt;br&gt;
Ke boswa jwa borraetsho;&lt;br&gt;
a le nne ka kagiso.&lt;br&gt;
'''''Chorus:'''''&lt;br&gt;
Tsogang, tsogang! Banna, tsogang!&lt;br&gt;
Emang, basadi, emang, tlhagafalang!&lt;br&gt;
Re kopanele go direla&lt;br&gt;
Lefatshe la rona.&lt;br&gt;

'''II.''' 'Ina lentle la tumo&lt;br&gt;
la tšhaba ya Botswana,&lt;br&gt;
Ka kutlwano le kagisano,&lt;br&gt;
e bopagantswe mmogo.&lt;br&gt;
𝄆 '''''Chorus.''''' 𝄇&lt;br&gt;

Инглиз телендә&lt;br&gt;
'''This Land of Ours'''&lt;br&gt;
'''I.''' Blessed be this noble land,&lt;br&gt;
Gift to us from God's strong hand,&lt;br&gt;
Heritage our fathers left to us.&lt;br&gt;
May it always be at peace.&lt;br&gt;
'''''Chorus:'''''&lt;br&gt;
Awake, awake, O men, awake!&lt;br&gt;
And women close beside them stand,&lt;br&gt;
Together we'll work and serve&lt;br&gt;
This land, this happy land!&lt;br&gt;

'''II.''' Word of beauty and of fame,&lt;br&gt;
The name Botswana to us came.&lt;br&gt;
Through our unity and harmony,&lt;br&gt;
We'll remain at peace as one.&lt;br&gt;
'''''Chorus.'''''&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/3a6ae0dd6eef98449ffe73a1fdd4980b/

https://wikiway.com/botsvana/gimn/

https://en.wikipedia.org/wiki/File:United_States_Navy_Band_-_Fatshe_leno_la_rona.ogg

'''БУ – БЕЗНЕҢ ИЛЕБЕЗ'''&lt;br&gt;
...........................

=== '''БӨЕКБРИТАНИЯ''' ===
'''''English'''''&lt;br&gt;
'''God save the King''' *&lt;br&gt;
God save our gracious King!&lt;br&gt;
Long live our noble King!&lt;br&gt;
God save the King!&lt;br&gt;
Send him victorious,&lt;br&gt;
Happy and glorious,&lt;br&gt;
Long to reign over us:&lt;br&gt;
God save the King!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/40ec7e8ded886c6056411cc591f3e590/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_God_Save_the_Queen.ogg

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Алла, сакла патшаны'''&lt;br&gt;
Алла, сакла аны,&lt;br&gt;
Күрекле патшаны,&lt;br&gt;
Алла, сакла!&lt;br&gt;
Җиңүләр бүләк ит,&lt;br&gt;
Данлы, бәхетле ит,&lt;br&gt;
Хакимебез дип хакла,&lt;br&gt;
Алла, сакла!&lt;br&gt;

* Дәүләт башлыгы хатын-кыз булган очракта, '''King''' (кыйрал) урынына '''Queen''' (Кыйралбикә) дип җырлана. Рәсми чараларда гадәттә шушы беренче куплеты гына башкарыла. Тагын ике куплеты бар.&lt;br&gt;

=== '''БРАЗИЛИЯ''' ===
'''''Em português'''''&lt;br&gt;
Ouviram do Ipiranga as margens plácidas,&lt;br&gt;
de um povo heroico o brado retumbante.&lt;br&gt;
E o sol da Liberdade em raios fúlgidos,&lt;br&gt;
brilhou no céu da Pátria nesse instante.&lt;br&gt;
Se o penhor dessa igualdade,&lt;br&gt;
conseguimos conquistar com braço forte!&lt;br&gt;
Em teu seio, ó Liberdade,&lt;br&gt;
desafia o nosso peito a própria morte!&lt;br&gt;
Ó Pátria amada,&lt;br&gt;
idolatrada,&lt;br&gt;
salve, salve!&lt;br&gt;
Brasil, um sonho intenso, um raio vívido,&lt;br&gt;
de amor e de esperança à terra desce.&lt;br&gt;
Se em teu formoso céu, risonho e límpido,&lt;br&gt;
a imagem do Cruzeiro resplandece.&lt;br&gt;
Gigante pela própria natureza&lt;br&gt;
És belo, és forte, impávido colosso&lt;br&gt;
E o teu futuro espelha essa grandeza&lt;br&gt;
Coro:&lt;br&gt;
Terra adorada&lt;br&gt;
Entre outras mil&lt;br&gt;
és tu, Brasil,&lt;br&gt;
ó Pátria amada&lt;br&gt;
Dos filhos deste solo és mãe gentil&lt;br&gt;
Pátria amada,&lt;br&gt;
Brasil! Brasil! Brasil!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/ee7431706dc7629ac0421187af03b030/

Ике куплеты бергә. Һәр куплет алдыннан ярты минутлык увертюра уйнала.&lt;br&gt;

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Hino_Nacional_Brasileiro_instrumental.ogg&lt;br&gt;
'''''Рәсми беренче куплеты. Башта ярты минутлык увертюра уйнала.'''''

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
Ишеттеләр Ипиранга-елга ярлары&lt;br&gt;
Батырларның күк күкрәүдәй өннәрен,&lt;br&gt;
Һәм азатлык кояшы мул сипте нурларын,&lt;br&gt;
Яктыртты ул Ватаныбыз күкләрен.&lt;br&gt;
Без тигезлек дәлил-сәбәбен&lt;br&gt;
Бу куәтле куллар белән казандык,&lt;br&gt;
Каршы алырбыз үлем сәгатен&lt;br&gt;
Синең кочагыңда, изге Азатлык!&lt;br&gt;
Сөекле Ватан,&lt;br&gt;
Кодрәт ал Хактан,&lt;br&gt;
Имин бул син!&lt;br&gt;
Бразил — бөек хыялыбыз, сибә нурлар&lt;br&gt;
Күк такымы — Көньяк Хач җиребезгә,&lt;br&gt;
Сөю, өмет таратып балкый йолдызлар&lt;br&gt;
Гүзәл, аяз, шатлык тулы күгебездә.&lt;br&gt;
Табигать үзе тудырган гигантсың;&lt;br&gt;
Мәһабәт, көчле, кыю син, беләгеңдә&lt;br&gt;
Алдагы бөеклегеңне туплагансың!&lt;br&gt;
Кушымтасы:&lt;br&gt;
Меңнәр арасыннан&lt;br&gt;
Өзелеп яраткан ил,&lt;br&gt;
Әй сөекле Ватан,&lt;br&gt;
Син ул, Бразил!&lt;br&gt;
Ул-кызыңа изге ана күк ил,&lt;br&gt;
Әй сөекле Бразил!&lt;br&gt;
Бразил! Бразил!&lt;br&gt;

=== '''БРУНЕЙ''' ===

=== '''БУРКИНА ФАСО''' ===

=== '''БУРУНДИ''' ===

=== '''БУРЯТИЯ''' ===
Үнгын дайдаар, хангай тайгаар нэмжыгшэ&lt;br&gt;
Үлзы Буряад — манай нангин үлгы.&lt;br&gt;
Сэлмэг сарюун, сэнхир номин шарайшни&lt;br&gt;
Сэдьхэлдэмнай хэзээдэшье зулгы.&lt;br&gt;

Эрхим хангал санзай шэнги агаарташ&lt;br&gt;
Эршэ хүсөөр элсүүлэнгүй яалайб!&lt;br&gt;
Эмтэй домтой мүнхын уһан аршаандаш&lt;br&gt;
Эльгэ зүрхөө хүртүүлэнгүй яалайб!&lt;br&gt;

Холын замда эхын ёһоор юрөөжэ,&lt;br&gt;
Хүмүүн зондо хэтын жаргал хүсөөш.&lt;br&gt;
Саяан хадын сэлгеэн амяар арюудхан,&lt;br&gt;
Байгал далайн гэгээн долгёор сүршөөш.&lt;br&gt;

Шэрүүн сагай ерээшье һаа дэлхэйдэ,&lt;br&gt;
Шинии заяан замһаа хадуурхагүйл.&lt;br&gt;
Эбтэй дорюун бүлын ёһоор жаргыш даа,&lt;br&gt;
Энхэ Буряад — манай нангин үлгы.&lt;br&gt;
Эхэ нютаг!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/28ab9b9219843a27baf44e5222ea81d6/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Буряад_Уласай_түрын_дуулал.ogg

...............................

=== '''БУТАН''' ===

=== '''ВЬЕТНАМ''' ===
'''''Bằng tiếng Việt'''''&lt;br&gt;
'''Tiến quân ca'''&lt;br&gt;
Đoàn quân Việt Nam đi chung lòng cứu quốc&lt;br&gt;
Bước chân dồn vang trên đường gập ghềnh xa&lt;br&gt;
Cờ in máu chiến thắng vang hồn nước,&lt;br&gt;
Súng ngoài xa chen khúc quân hành ca.&lt;br&gt;
Đường vinh quang xây xác quân thù,&lt;br&gt;
Thắng gian lao cùng nhau lập chiến khu.&lt;br&gt;
Vì nhân dân chiến đấu không ngừng,&lt;br&gt;
Tiến mau ra sa trường,&lt;br&gt;
Tiến lên, cùng tiến lên.&lt;br&gt;
Nước non Việt Nam ta vững bền.&lt;br&gt;

Đoàn quân Việt Nam đi sao vàng phấp phới&lt;br&gt;
Dắt giống nòi quê hương qua nơi lầm than&lt;br&gt;
Cùng chung sức phấn đấu xây đời mới,&lt;br&gt;
Đứng đều lên gông xích ta đập tan.&lt;br&gt;
Từ bao lâu ta nuốt căm hờn,&lt;br&gt;
Quyết hy sinh đời ta tươi thắm hơn.&lt;br&gt;
Vì nhân dân chiến đấu không ngừng,&lt;br&gt;
Tiến mau ra sa trường,&lt;br&gt;
Tiến lên, cùng tiến lên.&lt;br&gt;
Nước non Việt Nam ta vững bền.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/5e84a5392251a0bded2e865d403204ae/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Vietnam.ogg

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Алга баручы гаскәр җыры'''&lt;br&gt;
Вьет гаскәре алга, илне сакларга,&lt;br&gt;
Бара озын, тар сукмакларда.&lt;br&gt;
Ил рухы – канлы байракта,&lt;br&gt;
Туп гөрселдәве – җырларда.&lt;br&gt;
Юл буйлап – дошман сөяге,&lt;br&gt;
Күңелдә – җиңү теләге.&lt;br&gt;
Халкыбыз дип сафка бастык.&lt;br&gt;
Алга, яуларга,&lt;br&gt;
Бергә – гел алга!&lt;br&gt;
Вьетнам мәңгелек һәм нык.&lt;br&gt;

Вьет гаскәре, алга, алтын йолдызга&lt;br&gt;
Карап ил чыга олы юлга,&lt;br&gt;
Күмәкләшеп – яңа тормышка,&lt;br&gt;
Богауларны өзеп – уңышка.&lt;br&gt;
Озак булдык михнәт-кайгыда,&lt;br&gt;
Ватан өчен җаннар фида,&lt;br&gt;
Халкыбыз дип сафка бастык.&lt;br&gt;
Алга, яуларга,&lt;br&gt;
Бергә – гел алга!&lt;br&gt;
Вьетнам мәңгелек һәм нык.&lt;br&gt;

=== '''ГАГАУЗИЯ''' ===
'''Tarafım'''&lt;br&gt;
Tarafım, san tarafım,&lt;br&gt;
Ne gözelsin, korafım:&lt;br&gt;
Çok comerţin sän, topraam,&lt;br&gt;
Gagauz Yerim, Bucaam!&lt;br&gt;
Refren:&lt;br&gt;
Gagauziya – hoşluum,&lt;br&gt;
Çok sevin, koru dostluu,&lt;br&gt;
Bayraanı üüsek kaldır,&lt;br&gt;
Sän benim paalı halkım!&lt;br&gt;

İIk adım sendi yaptık,&lt;br&gt;
Hem ana da biz dedik,&lt;br&gt;
Kaușu sevdik dinmäz,&lt;br&gt;
«Oglanı» çaldık bitmäz.&lt;br&gt;
Refren.&lt;br&gt;

Gagauziya, mutlu yerim,&lt;br&gt;
Vatanımsın sän benim,&lt;br&gt;
Pek işçidir insanın,&lt;br&gt;
Yelleri keser altın.&lt;br&gt;
Refren.&lt;br&gt;

Ne zorluk seni kırdı,&lt;br&gt;
Ne zaman dolaştırdı.&lt;br&gt;
Allahım, koru topraa:&lt;br&gt;
Gagauz Yeri, Bucaa!&lt;br&gt;
Refren.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/56e9481f5a49d01e2753681fd49d4c75/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Gagauz_Yerin_Gimnı.ogg

'''Тарафым'''&lt;br&gt;

=== '''ГАУДЕАМУС (Шәкертләр гимны)''' ===
'''''Латинча'''''&lt;br&gt;
'''Gaudeamus igitur!'''&lt;br&gt;
I. Gaudeamus igitur&lt;br&gt;
Juvenes dum sumus,&lt;br&gt;
Gaudeamus igitur&lt;br&gt;
Juvenes dum sumus!&lt;br&gt;
Post jucundam juventutem&lt;br&gt;
Post molestam senectutem&lt;br&gt;
Nos habebit humus,&lt;br&gt;
Nos habebit humus.&lt;br&gt;

II. Ubi sunt qui ante nos&lt;br&gt;
In mundo fuere?&lt;br&gt;
Ubi sunt qui ante nos&lt;br&gt;
In mundo fuere?&lt;br&gt;
Ade as a inferos&lt;br&gt;
Transe as a superos&lt;br&gt;
Hos si vis videre,&lt;br&gt;
Hos si vis videre.&lt;br&gt;

III. Vita nostra brevis est&lt;br&gt;
Brevi finietur,&lt;br&gt;
Vita nostra brevis est&lt;br&gt;
Brevi finietur.&lt;br&gt;
Venit mors velociter&lt;br&gt;
Rapit nos atrociter&lt;br&gt;
Nemini parcetur,&lt;br&gt;
Nemini parcetur.&lt;br&gt;

IV. Vivat academia,&lt;br&gt;
Vivant professores,&lt;br&gt;
Vivat academia,&lt;br&gt;
Vivant professores!&lt;br&gt;
Vivat membrum quodlibet,&lt;br&gt;
Vivat membra quaelibet,&lt;br&gt;
Semper sint in flore,&lt;br&gt;
Semper sint in flore.&lt;br&gt;

V. Vivant omnes virgines,&lt;br&gt;
Faciles, formosae,&lt;br&gt;
Vivant omnes virgines,&lt;br&gt;
Faciles, formosae.&lt;br&gt;
Vivant et mulieres,&lt;br&gt;
Tenerae amabiles,&lt;br&gt;
Bonae laboriosae,&lt;br&gt;
Bonae laboriosae.&lt;br&gt;

VI. Vivant et republica&lt;br&gt;
et qui illam regit,&lt;br&gt;
Vivant et republica&lt;br&gt;
et qui illam regit.&lt;br&gt;
Vivat nostra civitas,&lt;br&gt;
Maecenatum caritas,&lt;br&gt;
Quae nos hic protegit,&lt;br&gt;
Quae nos hic protegit.&lt;br&gt;

VII. Pereat tristitia,&lt;br&gt;
Pereant osores,&lt;br&gt;
Pereat tristitia,&lt;br&gt;
Pereant osores.&lt;br&gt;
Pereat diabolus,&lt;br&gt;
Qui vis antiburschius,&lt;br&gt;
Atque irrisores,&lt;br&gt;
Atque irrisores.&lt;br&gt;

https://upload.wikimedia.org/score/0/m/0moe4h1ey0lo6b55p8ouwddb1e30elb/0moe4h1e.mp3

https://rutube.ru/video/cbf30cb993a91b0983f493a99577a999/

'''Әйдәгез, күңелләник!'''&lt;br&gt;
I. Әйдәгез, күңелләник –&lt;br&gt;
Яшьлек шуңа форсат,&lt;br&gt;
Әйдәгез, күңелләник –&lt;br&gt;
Яшьлек шуңа форсат!&lt;br&gt;
Яшь гомерләр үтеп китәр,&lt;br&gt;
Тынгысыз картлык та җитәр –&lt;br&gt;
Алыр безне туфрак,&lt;br&gt;
Алыр безне туфрак.&lt;br&gt;

II. Безнең гомер бик кыска&lt;br&gt;
Фанилык иңендә,&lt;br&gt;
Безнең гомер бик кыска&lt;br&gt;
Фанилык иңендә.&lt;br&gt;
Әҗәл тиз килеп җитә,&lt;br&gt;
Дөньядан алып китә,&lt;br&gt;
Аяу юк һичкемгә,&lt;br&gt;
Аяу юк һичкемгә.&lt;br&gt;

III. Моңарчы яшәгәннәр –&lt;br&gt;
Кайда алар бүген?&lt;br&gt;
Моңарчы яшәгәннәр –&lt;br&gt;
Кайда алар бүген?&lt;br&gt;
Күкләргә менеп эзлә,&lt;br&gt;
Ахирәттә дә күзлә –&lt;br&gt;
Очратырлык түгел,&lt;br&gt;
Очратырлык түгел.&lt;br&gt;

IV. Яшә, академия,&lt;br&gt;
Яшәсен остазлар,&lt;br&gt;
Яшә, академия,&lt;br&gt;
Яшәсен остазлар!&lt;br&gt;
Яшәсен һәркайсысы,&lt;br&gt;
Яшәсен һәрбарчасы&lt;br&gt;
Һәм чәчәк атсыннар,&lt;br&gt;
Һәм чәчәк атсыннар!&lt;br&gt;

V. Яшәсен безнең кызлар –&lt;br&gt;
Сөйкемле, гүзәлләр,&lt;br&gt;
Яшәсен безнең кызлар –&lt;br&gt;
Сөйкемле, гүзәлләр!&lt;br&gt;
Яшәсеннәр ханымнар –&lt;br&gt;
Ягымлылар, назлылар,&lt;br&gt;
Хезмәт сөючәннәр,&lt;br&gt;
Хезмәт сөючәннәр!&lt;br&gt;

VI. Яшәсен дәүләтебез,&lt;br&gt;
Яшәсен хакимнәр,&lt;br&gt;
Яшәсен дәүләтебез,&lt;br&gt;
Яшәсен хакимнәр!&lt;br&gt;
Яшәсен шәһәребез,&lt;br&gt;
Иганәчеләребез –&lt;br&gt;
Химая иткәннәр,&lt;br&gt;
Химая иткәннәр.&lt;br&gt;

VII. Булмасын кайгы-хәсрәт,&lt;br&gt;
Бетсен көнләшкәннәр,&lt;br&gt;
Булмасын кайгы-хәсрәт,&lt;br&gt;
Бетсен көнләшкәннәр!&lt;br&gt;
Олаксын шайтаны да,&lt;br&gt;
Шәкертләр дошманы да –&lt;br&gt;
Гыйлемнән көлгәннәр,&lt;br&gt;
Гыйлемнән көлгәннәр!&lt;br&gt;

=== '''ГВАТЕМАЛА''' ===
'''''Español'''''&lt;br&gt;
'''¡Guatemala feliz...!'''&lt;br&gt;
¡Guatemala feliz...! que tus aras&lt;br&gt;
no profane jamás el verdugo;&lt;br&gt;
ni haya esclavos que laman el yugo&lt;br&gt;
ni tiranos que escupan tu faz.&lt;br&gt;
Si mañana tu suelo sagrado&lt;br&gt;
lo amenaza invasión extranjera,&lt;br&gt;
libre al viento tu hermosa bandera&lt;br&gt;
a vencer o a morir llamará.&lt;br&gt;
'''''Coro I'''''&lt;br&gt;
Libre al viento tu hermosa bandera&lt;br&gt;
a vencer o a morir llamará;&lt;br&gt;
que tu pueblo con ánima fiera&lt;br&gt;
antes muerto que esclavo será.&lt;br&gt;

De tus viejas y duras cadenas&lt;br&gt;
tú forjaste con mano iracunda,&lt;br&gt;
el arado que el suelo fecunda&lt;br&gt;
y la espada que salva el honor.&lt;br&gt;
Nuestros padres lucharon un día&lt;br&gt;
encendidos en patrio ardimiento,&lt;br&gt;
y lograron sin choque sangriento&lt;br&gt;
colocarte en un trono de amor.&lt;br&gt;
'''''Coro II'''''&lt;br&gt;
Y lograron sin choque sangriento&lt;br&gt;
colocarte en un trono de amor,&lt;br&gt;
que de patria en enérgico acento&lt;br&gt;
dieron vida al ideal redentor. &lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/d6dc9d8a9ac02cce08f980af4ea733df/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Guatemala,_by_the_U.S._Navy_Band.oga

'''''Испан телендә'''''&lt;br&gt;
'''Гватемала – бәхетле!..'''*&lt;br&gt;
Гватемала – бәхетле!... Михрабың &lt;br&gt;
Һичкайчан мәсхәрә ителмәс;&lt;br&gt;
Юк коллар, ялаучы богавын,&lt;br&gt;
Һәм залим йөзеңә төкермәс.&lt;br&gt;
Һәм әгәр бу изге туфрагың&lt;br&gt;
Нәҗесләп тапталса иртәгә,&lt;br&gt;
Чакырыр азатлык байрагың –&lt;br&gt;
Җиңәргә йә шәһит китәргә.&lt;br&gt;
'''''Беренче кушымта:'''''&lt;br&gt;
Чакырыр азатлык байрагың&lt;br&gt;
Җиңүгә йә шәһит китәргә.&lt;br&gt;
Кол булмас һич горур улларың,&lt;br&gt;
Ителсә дә дучар үләргә.&lt;br&gt;

Күптәнге  һәм авыр богауны&lt;br&gt;
Онытып, алырсың кулларга&lt;br&gt;
Бәрәкәт бирүче суканы&lt;br&gt;
Һәм кылыч – намусың сакларга.&lt;br&gt;
Милли хис ялкынында янган&lt;br&gt;
Бабалар тапкан үз бәхетен:&lt;br&gt;
Кан коймый, азатлык яулаган&lt;br&gt;
Һәм корган мәхәббәт тәхетен.&lt;br&gt;
'''''Икенче кушымта:'''''&lt;br&gt;
Кан коймый азатлык яулаган&lt;br&gt;
Һәм корган мәхәббәт тәхетен,&lt;br&gt;
Куәтле булсын дип Ил-Ватан,&lt;br&gt;
Тергезгән идеал-өметен.&lt;br&gt;

* Гимнның өченче-дүртенче куплетлары илнең җирле үзенчәлекләренә багышланган, рәсми чараларда алар гадәттә башкарылмый. Беренче рәсми куплеты гына башкарылганда, кушымтасы кабатлана.&lt;br&gt;

=== '''ГОМАН''' ===
'''''Гарәп телендә'''''&lt;br&gt;
يا ربنا احفظ لنا جلالة السلطان&lt;br&gt;
والشعب بالأوطان&lt;br&gt;
بالعز والإيمان&lt;br&gt;

وليدم مؤيدا&lt;br&gt;
عاهلا ممجدا&lt;br&gt;
بالنفوس يفتدى&lt;br&gt;
وليدم مؤيدا&lt;br&gt;
عاهلا ممجدا&lt;br&gt;
بالنفوس يفتدى&lt;br&gt;

يا عمان نحن من عهد النبي&lt;br&gt;
أوفياء من كرام العرب&lt;br&gt;
أبشري قابوس جاء&lt;br&gt;
فلتباركه السماء&lt;br&gt;
واسعدي والتقيه بالدعاء&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/3b3791ac515cb88a7140c6765148ac1c/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Peace_to_the_Sultan_(نشيد_السلام_السلطاني).ogg

Йа Илаһ, солтан галиҗәнапне данла һәм ярлыка,&lt;br&gt;
халкын, Ватанын сакла,&lt;br&gt;
гыйззәт-иманын хакла!&lt;br&gt;

Яшә, солтаныбыз,&lt;br&gt;
данлы юлбашчыбыз,&lt;br&gt;
синең өчен җан фида.&lt;br&gt;
Яшә, солтаныбыз,&lt;br&gt;
данлы юлбашчыбыз,&lt;br&gt;
синең өчен җан фида.&lt;br&gt;

Гоман, нәби гаһеденнән тәкъва,&lt;br&gt;
без — тугры, кәрамәтле гарәп.&lt;br&gt;
Кабуска догаң хаслап,&lt;br&gt;
хатиб рухына баглап,&lt;br&gt;
шатландыр аны, мөбарәкләп.&lt;br&gt;

=== '''ГӨРҖИСТАН''' ===
ქართულად&lt;br&gt;
'''თავისუფლება'''&lt;br&gt;
ჩემი ხატია სამშობლო,&lt;br&gt;
სახატე მთელი ქვეყანა,&lt;br&gt;
განათებული მთა-ბარი,&lt;br&gt;
წილნაყარია ღმერთთანა.&lt;br&gt;
თავისუფლება დღეს ჩვენი&lt;br&gt;
მომავალს უმღერს დიდებას,&lt;br&gt;
ცისკრის ვარსკვლავი ამოდის&lt;br&gt;
და ორ ზღვას შუა ბრწყინდება,&lt;br&gt;
და დიდება თავისუფლებას,&lt;br&gt;
თავისუფლებას დიდება.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/3b6b3ac76bfb78a37b9a485da54c07e2/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Tavisupleba_instrumental.ogg

'''''Гөрҗи телендә'''''&lt;br&gt;
'''Азатлык'''&lt;br&gt;
Ватаным – изге иконам,&lt;br&gt;
Дөнья җирләре түрендә,&lt;br&gt;
Тау-үзәннәре Алладан&lt;br&gt;
Без туганнарга бирелгән.&lt;br&gt;
Киләчәгебезне данлап&lt;br&gt;
Азатлык-ирек яулыйбыз,&lt;br&gt;
Ике диңгез арасында&lt;br&gt;
Балкыр таңда Чулпан йолдызыбыз,&lt;br&gt;
Җырлыйбыз ирекне без мактап,&lt;br&gt;
Азатлыкка дан җырлыйбыз!&lt;br&gt;

=== '''ГРЕНЛАНДИЯ''' ===
'''''Kalaallisut'''''&lt;br&gt;
1. Nunarput, utoqqarsuanngoravit&lt;br&gt;
niaqqut ulissimavoq qiinik.&lt;br&gt;
Qitornatit kissumiaannarpatit&lt;br&gt;
tunillugit sineriavit piinik.&lt;br&gt;

5. Taqilluni naami atunngiveqaaq,&lt;br&gt;
kalaallit siumut makigitsi.&lt;br&gt;
Inuttut inuuneq pigiuminaqaaq,&lt;br&gt;
saperasi isumaqaleritsi.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/87d8e32fb75ee1335087ccdd3ba8ac91/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Nunarput.ogg

'''''Гренланд телендә'''''&lt;br&gt;
1. Син, борынгы Ватаныбыз, тау-бозлы,&lt;br&gt;
Күкрәгеңдә назлана ул-кызларың.&lt;br&gt;
Чал чәчләрдәй кар каплаган башыңны,&lt;br&gt;
Байлык-муллыкта океан ярларың.&lt;br&gt;

5. Кол басынкылыгы — түгел һич язмыш,&lt;br&gt;
Алга, Калааллит, без синең сагыңда.&lt;br&gt;
Уалучан булса да безнең тормыш,&lt;br&gt;
Инаныгыз, булдырырбыз барын да!&lt;br&gt;

'''Гимн текстындагы биш куплетның беренчесе һәм соңгысы гына рәсми рәвештә башкарыла.'''&lt;br&gt;

=== '''ГРЕЦИЯ (ЮНАНСТАН)''' ===
'''''Στα ελληνικά'''''&lt;br&gt;
'''Ἐλευθεριά'''&lt;br&gt;
Σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν κόψι&lt;br&gt;
Τοῦ σπαθιοῦ τὴν τρομερή,&lt;br&gt;
Σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν ὄψι,&lt;br&gt;
Ποὺ μὲ βία μετράει τὴν γῆ.&lt;br&gt;
Ἀπ’ τὰ κόκκαλα βγαλμένη&lt;br&gt;
τῶν Ἑλλήνων τὰ ἱερά,&lt;br&gt;
καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,&lt;br&gt;
χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!&lt;br&gt;
καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,&lt;br&gt;
χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!&lt;br&gt;
καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,&lt;br&gt;
χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/8ad80831c39f5c43a56280dadc8ae903/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Hymn_to_liberty_instrumental.oga

'''''Грек (юнан) телендә'''''&lt;br&gt;
'''Азатлык'''&lt;br&gt;
Таныш миңа, газиз илем,&lt;br&gt;
Иң үткен кылычларың,&lt;br&gt;
Таныш үткен күз карашың —&lt;br&gt;
Колачлый ул Җир шарын.&lt;br&gt;
Затлы Юнан тамырыннан&lt;br&gt;
Үсеп чыккан бер аклык, —&lt;br&gt;
Борынгыдай көчле рухлы,&lt;br&gt;
Котлы булсын Азатлык,&lt;br&gt;
Борынгыдай көчле рухлы,&lt;br&gt;
Котлы булсын Азатлык,&lt;br&gt;
Борынгыдай көчле рухлы,&lt;br&gt;
Котлы булсын Азатлык!&lt;br&gt;

'''Барлыгы 254 куплеты булган текстның бердәнбер рәсми башкарыла торганы.'''&lt;br&gt;

=== '''ГЫЙРАК''' ===
'''باللغة العربية'''&lt;br&gt;
'''مَوْطِنِيْ'''&lt;br&gt;
مَوْطِنِيْ مَوْطِنِيْ&lt;br&gt;
اَلْجَلَالُ وَالْجَمَالُ وَالسَّنَاءُ وَالْبَهَاءُ&lt;br&gt;
فِيْ رُبَاكْ فِيْ رُبَاكْ&lt;br&gt;
وَالْحَيَاةُ وَالنَّجَاةُ وَالْهَنَاءُ وَالرَّجَاءُ&lt;br&gt;
فِيْ هَوَاكْ فِيْ هَوَاكْ&lt;br&gt;
هَلْ أَرَاكْ هَلْ أَرَاكْ&lt;br&gt;
سَالِماً مُنَعَّماً وَ غَانِماً مُكَرَّماً&lt;br&gt; 
سَالِماً مُنَعَّماً وَ غَانِماً مُكَرَّماً&lt;br&gt;
هَلْ أَرَاكْ فِيْ عُلَاكْ&lt;br&gt;
تَبْلُغُ السِّمَاكْ تَبْلُغُ السِّمَاكْ&lt;br&gt;
مَوْطِنِي مَوْطِنِيْ&lt;br&gt;

مَوْطِنِيْ مَوْطِنِيْ&lt;br&gt;
اَلشَّبَابُ لَنْ يَّكِلَّ هَمُّهُ أنْ يَّسْتَقِلَّ&lt;br&gt;
أَوْ يَبِيْد أَوْ يَبِيْد&lt;br&gt;
نَسْتَقِيْ مِنَ الرَّدَى وَلَنْ نَّكُوْنَ لِلْعِدَى&lt;br&gt;
كَالْعَبِيْد كَالْعَبِيْد&lt;br&gt;
لَا نُرِيْد لَا نُرِيْد&lt;br&gt;
ذُلَّنَا الْمُؤَبَّدَا وَعَيْشَنَا الْمُنَكَّدَا&lt;br&gt;
لَا نُرِيْد بَلْ نُعِيْد&lt;br&gt;
مَجْدَنَا التَّلِيْد مَجْدَنَا التَّلِيْد&lt;br&gt;
مَوْطِنِيْ مَوْطِنِيْ&lt;br&gt;

مَوْطِنِيْ مَوْطِنِيْ&lt;br&gt;
اَلْحُسَامُ وَ الْيَرَاعُ لَا الْكَلَامُ وَالنِّزَاعُ&lt;br&gt;
رَمْزُنَا رَمْزُنَا&lt;br&gt;
مَجْدُنَا وَ عَهْدُنَا وَوَاجِبٌ مِّنَ الْوَفَاء&lt;br&gt;
يَهُزُّنَا يَهُزُّنَا&lt;br&gt;
عِزُّنَا عِزُّنَا&lt;br&gt;
غَايَةٌ تُشَرِّفُ وَ رَايَةٌ تُرَفْرِفُ&lt;br&gt; 
يَا هَنَاكْ فِيْ عُلَاكْ&lt;br&gt;
قَاهِراً عِدَاكْ قَاهِراً عِدَاكْ&lt;br&gt;
مَوْطِنِيْ مَوطِنِيْ&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/36bfaa3e552fb97403063f05b18e40c1/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Mawtini.ogg

'''''татарча'''''&lt;br&gt;
'''Ватаным'''&lt;br&gt;
Ватаным, Ватаным,&lt;br&gt;
Гүзәллегең, бөеклегең, дан-шөһрәтең һәм зиннәтең —&lt;br&gt;
Тауларда, тауларда,&lt;br&gt;
Тормыш-хәят һәм ирегең, куанычың һәм өметең&lt;br&gt;
Һаваңда, һаваңда —&lt;br&gt;
Насыйпмы бу миңа?&lt;br&gt;
Хозурың хәвефсезлектә, хөрмәтең иминлектә,&lt;br&gt;
Хозурың хәвефсезлектә, хөрмәтең иминлектә —&lt;br&gt;
Насыйпмы? Бу намың&lt;br&gt;
Тәблигъ булсын күктә,&lt;br&gt;
Тәблигъ булсын күктә,&lt;br&gt;
Ватаным, Ватаным!&lt;br&gt;

Ватаным, Ватаным,&lt;br&gt;
Армый-талмый әзер яшьләр азатлык дип җан атарга&lt;br&gt;
Йә шәһит булмакка,&lt;br&gt;
Үлем суын эчсәләр дә, буйсынмаслар дошманнарга,&lt;br&gt;
Түнмәсләр коллыкка —&lt;br&gt;
Мәңгелек хурлыкка.&lt;br&gt;
Рухсызланмам, риза булмам аяныч яшәмәккә,&lt;br&gt;
Рухсызланмам, риза булмам аяныч яшәмәккә.&lt;br&gt;
Иҗтиһад кылганым —&lt;br&gt;
Даның тергезмәккә, даның тергезмәккә,&lt;br&gt;
Ватаным, Ватаным.&lt;br&gt;

Ватаным, Ватаным,&lt;br&gt;
Үткен кылыч, очлы каләм, сафсата һәм бәхәс түгел, —&lt;br&gt;
Байрагым һәм туграм.&lt;br&gt;
Намусым дип, иманым дип, бурыч дип атлыга күңел —&lt;br&gt;
Гомерлек вазифам.&lt;br&gt;
Безнең дан, безнең дан —&lt;br&gt;
Без кадерләгән максатта, күк бизәгән байракта,&lt;br&gt;
Без кадерләгән максатта, күк бизәгән байракта.&lt;br&gt;
Куәтле рух-җаның,&lt;br&gt;
Дошманны җиңеп атла, дошманны җиңеп атла,&lt;br&gt;
Ватаным, Ватаным.&lt;br&gt;

'''Гыйракның &quot;Маутыйни&quot; (Ватаным) исемле дәүләт гимны гарәпләрнең гомуми максатларын һәм омтылышларын да чагылдыра. Шул сәбәпле ул берничә гарәп илендә халык гимны булып киткән.'''

=== '''ДАНИЯ''' ===
'''''På dansk'''''&lt;br&gt;
'''''Дания телендә'''''&lt;br&gt;
Der er et yndigt land&lt;br&gt;
Der er et yndigt land,&lt;br&gt;
det står med brede bøge&lt;br&gt;
nær salten østerstrand,&lt;br&gt;
nær salten østerstrand.&lt;br&gt;
Det bugter sig i bakke dal,&lt;br&gt;
det hedder gamle Danmark,&lt;br&gt;
og det er Frejas sal,&lt;br&gt;
og det er Frejas sal!&lt;br&gt;
Vort gamle Danmark skal bestå&lt;br&gt;
så længe bøgen spejler,&lt;br&gt;
sin top i bølgen blå,&lt;br&gt;
sin top i bølgen blå.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/a378796d75472ac903f75f9e630368b6/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Der_er_et_yndigt_land.ogg

'''Әй, сөекле Ватан!'''&lt;br&gt;
Әй, сөекле Ватан!&lt;br&gt;
Тозлы диңгез ярында&lt;br&gt;
бүкләрең тезелеп баскан,&lt;br&gt;
тезелеп баскан.&lt;br&gt;
Борынгы Данмарк илен,&lt;br&gt;
диңгездән искән җилен&lt;br&gt;
Фрайя яраткан,&lt;br&gt;
Фрайя яраткан!&lt;br&gt;
Мәңге яшә, урманнар күк,&lt;br&gt;
кодрәт алып, даннар иле,&lt;br&gt;
зәңгәр дулкыннардан,&lt;br&gt;
зәңгәр дулкыннардан.&lt;br&gt;

'''Гимнның җыелма рәсми куплеты.'''&lt;br&gt;

=== '''ДОМИНИКАН ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''''Español'''''&lt;br&gt;
'''Quisqueyanos valientes'''&lt;br&gt;
I. Quisqueyanos valientes, alcemos&lt;br&gt;
Nuestro canto con viva emoción,&lt;br&gt;
Y del mundo a la faz ostentemos&lt;br&gt;
Nuestro invicto glorioso pendón. &lt;br&gt;
¡Salve el pueblo que intrépido y fuerte, &lt;br&gt;
A la guerra a morir se lanzó &lt;br&gt;
Cuando en bélico reto de muerte&lt;br&gt;
Sus cadenas de esclavo rompió. &lt;br&gt;
'''''(+acompañamiento)'''''&lt;br&gt;
Ningun pueblo ser libre merece &lt;br&gt;
Si es esclavo indolente y servil; &lt;br&gt;
Si en su pecho la llama no crece&lt;br&gt;
Que templó el heroismo viril.&lt;br&gt;
Mas Quisqueya la indómita y brava &lt;br&gt;
Siempre altiva la frente alzará: &lt;br&gt;
Que si fuere mil veces esclava&lt;br&gt;
Otras tantas ser libre sabrá.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/a5fcaf7da09058288d46838b627c352c/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Dominican_Republic_National_Anthem.ogg&lt;br&gt;
(башта ике юллык кереш уйнала)&lt;br&gt;

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Кискейя кыюлары'''&lt;br&gt;
1. Җырлыйбыз, Кискейя кыюлары,&lt;br&gt;
Дәртләнеп хисле җырыбызны,&lt;br&gt;
Соклансын күреп бар Җир шары&lt;br&gt;
Җиңелмәс данлыклы туыбызны.&lt;br&gt;
Дан батыр йөрәкле халыкка —&lt;br&gt;
Аяусыз көрәшкә атлады,&lt;br&gt;
Җан фида кылып һәр сугышта,&lt;br&gt;
Богауларны ватып ташлады!&lt;br&gt;
'''''(+аккомпанемент)'''''&lt;br&gt;
Һичкайчан булалмас хөр-азат&lt;br&gt;
Ихтыярсыз бер кол, ярамсак,&lt;br&gt;
Күкрәгендә ялкынланмаса&lt;br&gt;
Гайрәте кабызган бер учак.&lt;br&gt;
Ә Кискейя кыю, бирешмәс, —&lt;br&gt;
Коллыкка төшсә дә мең кабат,&lt;br&gt;
Горур тотар үзен, килешмәс,&lt;br&gt;
Булыр ул яңадан хөр-азат.&lt;br&gt;

=== '''ЕВРОПА БЕРЛЕГЕ''' ===
'''ODE AN DIE FREUDE'''&lt;br&gt;
Freude, schöner Götterfunken,&lt;br&gt;
Tochter aus Elysium,&lt;br&gt;
Wir betreten feuertrunken,&lt;br&gt;
Himmlische, dein Heiligtum!&lt;br&gt;
Deine Zauber binden wieder&lt;br&gt;
Was die Mode streng geteilt;&lt;br&gt;
Alle Menschen werden Brüder,&lt;br&gt;
Wo dein sanfter Flügel weilt.&lt;br&gt;

Seid umschlungen, Millionen!&lt;br&gt;
Diesen Kuß der ganzen Welt!&lt;br&gt;
Brüder, über‘m Sternenzelt&lt;br&gt;
Muß ein lieber Vater wohnen.&lt;br&gt;
Wem der große Wurf gelungen,&lt;br&gt;
eines Freundes Freund zu sein;&lt;br&gt;
wer ein holdes Weib errungen,&lt;br&gt;
mische seinen Jubel ein!&lt;br&gt;

Ja, wer auch nur eine Seele&lt;br&gt;
Sein nennt auf dem Erdenrund!&lt;br&gt;
Und wer’s nie gekonnt, der stehle&lt;br&gt;
Weinend sich aus diesem Bund!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/287ed23850bb5fc1bd7c399bbb1fd99e/

https://en.wikipedia.org/wiki/File:Anthem_of_Europe_(US_Navy_instrumental_long_version).ogg

'''ШАТЛЫККА МӘДХИЯ'''&lt;br&gt;
Күңелләргә иңә шатлык&lt;br&gt;
Илаһият нурында,&lt;br&gt;
Низагтан туеп сыендык&lt;br&gt;
Тәңребез хозурына!&lt;br&gt;
Берләшә рухи нигездә&lt;br&gt;
Элек аерылганнар,&lt;br&gt;
Ходай канат җәйгән җирдә&lt;br&gt;
Без бәндәләр – туганнар.&lt;br&gt;

Миллионнар, иң куеп иңгә,&lt;br&gt;
Шатлыкка җирне күмсен!&lt;br&gt;
Туганнар Галәм түрендә&lt;br&gt;
Әл-Вәдүд барын белсен!&lt;br&gt;
Тормышта туры юл тоткан,&lt;br&gt;
Иңдәшен дус дип тойган,&lt;br&gt;
Гомер юлдашын яраткан –&lt;br&gt;
Булсын ул безнең туган!&lt;br&gt;

Тәкәбберлеккә бирелгән,&lt;br&gt;
Башканы күреп түбән,&lt;br&gt;
Дуслык кадерен белмәгән –&lt;br&gt;
Китсен безнең берлектән!&lt;br&gt;

'''Гимн Европа Берлегенә кергән дәүләтләр телләренә тәрҗемә ителгән. Аерым илләрдәге чараларда ул җирле дәүләт телләрендә башкарылырга мөмкин. Гомумевропа күләмендә аны оркестр гына башкара, шул рәвешчә кыйтгадагы бер генә телгә дә өстенлек бирелми. Гимнга нигез итеп Фридрих Шиллерның 1785 елда язылган шигыре алынган. Соңрак аңа Лүдвиг ван Бетһовен көй иҗат иткән. Бу музыка көйязарның Тугызынчы симфониясенә кертелгән.'''&lt;br&gt;
'''Биредә гимнның иң популяр варианты тәрҗемә ителгән. Соңгы дүрт юлы сирәк уйнала. Беренче куплеты гына даими башкарыла, кайвакыт аны азакта кабатлыйлар да.'''&lt;br&gt;

=== '''ҖИБУТИ''' ===
'''''Сомали телендә'''''&lt;br&gt;
Hinjinne u sara kaca,&lt;br&gt;
Calankaan harraad iyo&lt;br&gt;
Haydaar u mudateen!&lt;br&gt;
Haydaar u mudateen!&lt;br&gt;
Hir cagaarku qariyayiyo.&lt;br&gt;
Habkay samadu tahayoo;&lt;br&gt;
Xiddig dhi igleh hoorshoo,&lt;br&gt;
Caddaan lagu hadheeyaay.&lt;br&gt;
||: Maxaa haybad kugu yaal!&lt;br&gt;
Maxaa haybad kugu yaal! :||&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/c790a5f891ae816940c1c0a5d68eaae9/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:The_Djiboutian_anthem.ogg

'''''Афар телендә'''''&lt;br&gt;
Doogehiik inkih solaa,&lt;br&gt;
Simbiliiy kah ningicle&lt;br&gt;
Bakaarat kah sugunne!&lt;br&gt;
Bakaarat kah sugunne!&lt;br&gt;
Bulci kaak qaran sido,&lt;br&gt;
Gubi kak way anxar lusa;&lt;br&gt;
Cutukti caxte caydu,&lt;br&gt;
Qidi wagri silaalo.&lt;br&gt;
||: Maysooy heebati kumuu!&lt;br&gt;
Maysooy heebati kumuu! :||&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/666957111ce1ef02b75475d6715b72ba/

https://wikiway.com/djibouti/gimn/

Күтәрел, байрагыбыз,&lt;br&gt;
Дәррәү торып басыгыз!&lt;br&gt;
Алдык аны яу итеп,&lt;br&gt;
Әрнүләр, сусау үтеп.&lt;br&gt;
Безнең мәңгелек төсләр:&lt;br&gt;
Җирләр — яшел, күкләр — зәңгәр;&lt;br&gt;
Ак төс — иминлек хасы,&lt;br&gt;
Канлы йолдыз — уртасы.&lt;br&gt;
||: Байрак — безнең горурлык!&lt;br&gt;
Байрак — безнең хозурлык! :||&lt;br&gt;

=== '''ИРАН ИСЛАМ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''به فارسی'''&lt;br&gt;
سر زد از افق مهر خاوران&lt;br&gt;
فروغ دیده‌ی حق‌باوران&lt;br&gt;
بهمن فر ایمان ماست&lt;br&gt;
پیامت ای امام، استقلال&lt;br&gt;
آزادی، نقش جان ماست&lt;br&gt;
شهیدان، پیچیده در گوش زمان فریادتان&lt;br&gt;
پاینده مانی و جاودان&lt;br&gt;
جمهوری اسلامی ایران&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/df5a1726583c76eec62736f2b1cebf71/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Sorud-e_Mellí-e_Yomhurí-e_Eslamí-e_Irán_(instrumental).oga&lt;br&gt;
(башта кыска гына кереш уйнала)&lt;br&gt;

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
Офыкта Шәрекъ Кояшы балкый,&lt;br&gt;
Хак мөселман күңелен ул назлый,&lt;br&gt;
Баһман – иман йөзек кашы.&lt;br&gt;
Синең вәгазьләрең, әй, Имам,&lt;br&gt;
Азатлык, ирек тоткасы.&lt;br&gt;
Шәһитләр!&lt;br&gt;
Сезнең ялвару – заман колагында чаң:&lt;br&gt;
“Ул яши һәм мәңге булачак –&lt;br&gt; 
Ислам Җөмһүрияте Иран!”&lt;br&gt;

=== '''ИРЛАНДИЯ (дәүләт гимны)''' ===
'''''I nGaeilge'''''&lt;br&gt;
'''Amhrán na bhFiann'''&lt;br&gt;
Seo dhibh a chairde duan Óglaigh,&lt;br&gt;
Cathréimeach briomhar ceolmhar,&lt;br&gt;
Ár dtinte cnámh go buacach táid,&lt;br&gt;
‘S an spéir go min réaltogach&lt;br&gt;
Is fonnmhar faobhrach sinn chun gleo&lt;br&gt;
‘S go tiúnmhar glé roimh thíocht don ló&lt;br&gt;
Fé chiúnas chaomh na hoiche ar seol:&lt;br&gt;
Seo libh canaídh Amhrán na bhFiann.&lt;br&gt;
'''''Refrain:'''''&lt;br&gt;
Sinne Fianna Fáil&lt;br&gt;
Atá faoi gheall ag Éirinn,&lt;br&gt;
Buíon dár slua&lt;br&gt;
Thar toinn do ráinig chugainn,&lt;br&gt;
Faoi mhóid bheith saor.&lt;br&gt;
Seantír ár sinsir feasta&lt;br&gt;
Ní fhagfar faoin tíorán ná faoin tráil&lt;br&gt;
Anocht a théam sa bhearna bhaoil,&lt;br&gt;
Le gean ar Ghaeil chun báis nó saoil&lt;br&gt;
Le gunna scréach faoi lámhach na bpiléar&lt;br&gt;
Seo libh canaídh Amhrán na bhFiann.&lt;br&gt;

'''''English'''''&lt;br&gt;
'''The soldier’s song'''&lt;br&gt;
We’ll sing a song, a soldier’s song,&lt;br&gt;
With cheering rousing chorus,&lt;br&gt;
As round our blazing fires we throng,&lt;br&gt;
The starry heavens o’er us;&lt;br&gt;
Impatient for the coming fight,&lt;br&gt;
And as we wait the morning’s light,&lt;br&gt;
Here in the silence of the night,&lt;br&gt;
We’ll chant a soldier’s song.&lt;br&gt;
Chorus:&lt;br&gt;
Soldiers are we&lt;br&gt;
whose lives are pledged to Ireland;&lt;br&gt;
Some have come from a land beyond the wave.&lt;br&gt;
Sworn to be free,&lt;br&gt;
No more our ancient sire land&lt;br&gt;
Shall shelter the despot or the slave.&lt;br&gt;
Tonight we man the gap of danger&lt;br&gt;
In Erin’s cause, come woe or weal&lt;br&gt;
‘Mid cannons’ roar and rifles peal,&lt;br&gt;
We’ll chant a soldier’s song.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/90b1d912555afa0dfb85c4f6b882017f/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Amhrán_na_bhFiann.ogg&lt;br&gt;
(бу аудиода гимнның &quot;компакт варианты&quot; – кушымтасы гына уйнала)&lt;br&gt;

https://zvyki.com/song/78387993/Gimn_Irlandii_-_Amhr_n_na_bhFiann/{{Deadlink|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;br&gt;
(вокал, биредә гимн тулысынча һәм ирланд телендә генә җырланган)&lt;br&gt;

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Яугирләр җыры'''&lt;br&gt;
Җырлыйк әле яугир җырын,&lt;br&gt;
Басып байраклар астына.&lt;br&gt;
Йолдызлар һәм учак уты&lt;br&gt;
Төнлә күздә чагыла;&lt;br&gt;
Безнең күңел ярсыр яуга,&lt;br&gt;
Иртән кояш сипсә нурын,&lt;br&gt;
Ә хәзер бу төнге тынлыкта&lt;br&gt;
Җырлыйк яугир җырын.&lt;br&gt;
Кушымтасы:&lt;br&gt;
Без яугирләр,&lt;br&gt;
Ирландия рухы йөрәктә,&lt;br&gt;
Без ант иттек,&lt;br&gt;
кайда туып үссәк тә:&lt;br&gt;
Булмас һич безнең изге утарлар&lt;br&gt;
Залим белән кол сыеныр урын.&lt;br&gt;
Чәлпәрәмә килер зынҗырлар,&lt;br&gt;
Сибәр кояш илгә нурын,&lt;br&gt;
Үкерсә дә үлем чәчеп туплар,&lt;br&gt;
Җырларбыз яугир җырын.&lt;br&gt;

'''Гимн текстының рәсми башкарыла торган беренче куплетлары.'''&lt;br&gt;

=== '''ИСЛАНДИЯ''' ===
'''''Á íslensku'''''&lt;br&gt;
Ó, guð vors lands! Ó, land vors guðs,&lt;br&gt;
vér lofum þitt heilaga, heilaga nafn,&lt;br&gt;
úr sólkerfum himnanna hnýta þér krans&lt;br&gt;
þínir herskarar, tímanna safn.&lt;br&gt;
Fyrir þér er einn dagur sem þúsund ár&lt;br&gt;
og þúsund ár dagur, ei meir:&lt;br&gt;
eitt eilífðar smáblóm með titrandi tár,&lt;br&gt;
sem tilbiður guð sinn og deyr.&lt;br&gt;
Íslands þúsund ár,&lt;br&gt;
Íslands þúsund ár,&lt;br&gt;
eitt eilífðar smáblóm með titrandi tár,&lt;br&gt;
sem tilbiður guð sinn og deyr.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/0a1dc4ee853df3662c56563317923367/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Lofsöngur.ogg

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
Ил Алласы! Аллалы ил!&lt;br&gt;
Мактаулар Синең мөкатдәс намыңа.&lt;br&gt;
Кояш, Галәм – Синең чәчәк бәйләме&lt;br&gt;
Бакый гаскәрең тарафына.&lt;br&gt;
Хозурыңда бер көн — мең еллар тиңдәше,&lt;br&gt;
Мең еллар бер көндәй уза:&lt;br&gt;
Мәңгелек – чәчәктән тамган күз яше,&lt;br&gt;
Гыйбадәт кыла һәм сула.&lt;br&gt;
Исландиягә мең ел,&lt;br&gt;
Исландиягә мең ел,&lt;br&gt;
Мәңгелек – чәчәктән тамган күз яше,&lt;br&gt;
Гыйбадәт кыла һәм сула.&lt;br&gt;

=== '''ИСРАИЛ ДӘҮЛӘТЕ''' ===
'''בעברית'''&lt;br&gt;
'''הַתִּקְוָה'''&lt;br&gt;
כֹּל עוֹד בַּלֵּבָב פְּנִימָה&lt;br&gt;
נֶפֶשׁ יְהוּדִי הוֹמִיָּה,&lt;br&gt;
וּלְפַאֲתֵי מִזְרָח קָדִימָה,&lt;br&gt;
עַיִן לְצִיּוֹן צוֹפִיָּה;&lt;br&gt;
עוֹד לֹא אָבְדָה תִקְוָתֵנוּ,&lt;br&gt;
הַתִּקְוָה בַּת שְׁנוֹת אַלְפַּיִם,&lt;br&gt;
לִהְיוֹת עַם חָפְשִׁי בְּאַרְצֵנוּ, 𝄇&lt;br&gt;
𝄆 אֶרֶץ צִיּוֹן וִירוּשָׁלַיִם.&lt;br&gt;

'''''Укылышы''''':&lt;br&gt;
Kol ‘od balevav p’nimah –&lt;br&gt;
Nefesh Yehudi homiyah&lt;br&gt;
Ulfa’ati mizrakh kadimah&lt;br&gt;
‘ayin LeTsion tsofiyah –&lt;br&gt;
‘od lo avdah tikvatenu&lt;br&gt;
Hatikvah bat sh’not alpayim:&lt;br&gt;
Lihyot ‘am khofshi be’artzenu –&lt;br&gt;
Erets Tsiyon vi’rushalayim.&lt;br&gt;
Lihyot ‘am khofshi be’artzenu –&lt;br&gt;
Erets Tsiyon vi’rushalayim.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/d5dc0d3980deb51088393013ef5c6bb6/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Hatikvah_instrumental.ogg

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
Тынгысыз җаныбыз кушканга,&lt;br&gt;
Хыял яши, йөрәктә ут яна,&lt;br&gt;
Төбәп күзләрне гел Сионга,&lt;br&gt;
Атларбыз алга, шәрыккә таба.&lt;br&gt;
Сүнмәс өмет безнең күңелдә,&lt;br&gt;
Ике мең ел аны сакладык,&lt;br&gt;
Сион, Иерусалим илендә&lt;br&gt;
Азатлыгыбызны хакладык,&lt;br&gt;
Сион, Иерусалим илендә&lt;br&gt;
Азатлыгыбызны хакладык.&lt;br&gt;

=== '''ИТАЛИЯ''' ===
'''''In italiano'''''&lt;br&gt;
'''Fratelli d’Italia'''&lt;br&gt;
Fratelli d’Italia,&lt;br&gt;
L’Italia s’è desta,&lt;br&gt;
Dell’elmo di Scipio&lt;br&gt;
S’è cinta la testa.&lt;br&gt;
Dove’è la Vittoria?&lt;br&gt;
Le porga la chioma;&lt;br&gt;
Chè schiava di Roma&lt;br&gt;
Iddio la creò.&lt;br&gt;
Fratelli d’Italia,&lt;br&gt;
L’Italia s’è desta,&lt;br&gt;
Dell’elmo di Scipio&lt;br&gt;
S’è cinta la testa.&lt;br&gt;
Dove’è la Vittoria?&lt;br&gt;
Le porga la chioma;&lt;br&gt;
Chè schiava di Roma&lt;br&gt;
Iddio la creò.&lt;br&gt;
'''''Coro''''':&lt;br&gt;
Stringiamoci a coorte,&lt;br&gt;
Siam pronti alla morte&lt;br&gt;
Siam pronti alla morte:&lt;br&gt;
Italia chiamò! Italia chiamò!&lt;br&gt;
Si!!!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/068f53c26d70ee28ae1d6c1e3e82be76/

https://rutube.ru/video/95cb7a96b0e44bf7be5a182ff2fcccb4/

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Италия туганнары'''&lt;br&gt;
Әй, туганнар, итальяннар,&lt;br&gt;
Италия уянды,&lt;br&gt;
Шипионың данлы очламын&lt;br&gt;
Таҗ итеп ул киеп алды.&lt;br&gt;
Олы җиңү – кайда соң ул?&lt;br&gt;
Ул бит безгә баш иде:&lt;br&gt;
Рум коллары торыннары&lt;br&gt;
Ил хуҗасы булсын, диде.&lt;br&gt;
Әй, итальяннар,&lt;br&gt;
Италия уянды,&lt;br&gt;
Шипио очламын&lt;br&gt;
Таҗ итеп ул алды.&lt;br&gt;
Олы җиңү – кайда?&lt;br&gt;
Ул безгә баш иде:&lt;br&gt;
Рум оныклары&lt;br&gt;
Хуҗа булсын, дип.&lt;br&gt;
'''''Кушымтасы''''':&lt;br&gt;
“Бер тарафка, – дип, – әйдә, берләшик,&lt;br&gt;
Җан фида кылып, бергә без көрәшик,&lt;br&gt;
Җан фида кылып, бергә без көрәшик”, –&lt;br&gt;
Италия дәшә! Италия дәшә!&lt;br&gt;
Һәй!!!&lt;br&gt;

'''Гимн текстының рәсми башкарыла торган беренче куплеты. Тагын ике &quot;азатлык куплеты&quot; һәм ике &quot;тарихи куплеты&quot; бар.'''&lt;br&gt;

=== '''ИЧКЕРИЯ ЧЕЧЕН ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''''Нохчийн маттахь'''''&lt;br&gt;
'''Ӏожалла я маршо'''&lt;br&gt;
Буьйсанна борз ехкаш дуьненчу девлла тхо,&lt;br&gt;
‘уьйранна лом уг’уш тхан ц’ераш техкина.&lt;br&gt;
Лаилаха иллАллах.&lt;br&gt;

Аьрзонийн баннашкахь наноша дакхийна,&lt;br&gt;
Тархаш т’ехь дой хьийзо дайша ‘амийна.&lt;br&gt;
Лаилаха иллАллах.&lt;br&gt;

Халкъана, махкана наноша кхоьллина,&lt;br&gt;
Цаьршинна эшначохь, майра д’ах’иттина.&lt;br&gt;
Лаилаха иллАллах.&lt;br&gt;

Ламанан лечарчий маршонехь кхиийна,&lt;br&gt;
Халонех, бохамех курра чекхдийлина.&lt;br&gt;
Лаилаха иллАллах.&lt;br&gt;

Мокхаза ламанаш даш хилла лаларах,&lt;br&gt;
Дахарехь, къийсамехь яхь оха д’алур яц.&lt;br&gt;
Лаилаха иллАллах.&lt;br&gt;

Бос ‘аьржа ва латта молханах лелхарах,&lt;br&gt;
Тхешан сий доьхкина, тхо лаьтта доьрзур дац.&lt;br&gt;
Лаилаха иллАллах.&lt;br&gt;

Тхо цкъа а цхьанненна къарделла совцур дац,&lt;br&gt;
‘ожалла, я маршо — шиннех цхьаъ йоккхур ю?&lt;br&gt;
Лаилаха иллАллах.&lt;br&gt;

Йижараша тхан чевнаш эшаршца ерзайо,&lt;br&gt;
Хьомсарчу б’аьргаша хьнаршна г’иттадо.&lt;br&gt;
Лаилаха иллАллах.&lt;br&gt;

Мацалло хьовзадахь, орамаш дуур ду,&lt;br&gt;
Хьогалло тхаш б’арздахь, бецан тхин мийра ду.&lt;br&gt;
Лаилаха иллАллах.&lt;br&gt;

Буьйсанна борз ехкаш дуьненчу девлла ду,&lt;br&gt;
Халкъана, махкана, Далла а муьт’ахь ду.&lt;br&gt;
Лаилаха иллАллах.&lt;br&gt;

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Гимн_Чеченской_Республики_Ичкерия.ogg&lt;br&gt;
(берничә куплеты яңадан кабатлана)&lt;br&gt;

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Йә үлем, йә азатлык'''&lt;br&gt;
Ана бүре баласын тапкан төндә туганбыз,&lt;br&gt;
Арыслан үкергәндә без исемнәр алганбыз.&lt;br&gt;
Лә илаһы иллә Аллаһ.&lt;br&gt;

Бөркет ояларында үстергәндер анабыз,&lt;br&gt;
Ат йөгәнләтеп безне өйрәткәндер атабыз.&lt;br&gt;
Лә илаһы иллә Аллаһ.&lt;br&gt;

Халык һәм Ватан өчен үстергәндер анабыз,&lt;br&gt;
Әнкәйләр чакырганда, кабат сафка басабыз.&lt;br&gt;
Лә илаһы иллә Аллаһ.&lt;br&gt;

Тау бөркетләре белән без бергә очып үстек,&lt;br&gt;
Киртәләр-михнәтләрне горур атлап без кичтек.&lt;br&gt;
Лә илаһы иллә Аллаһ.&lt;br&gt;

Мәрмәр кыялар тизрәк, эрерләр гүя кургаш, —&lt;br&gt;
Ләкин дошманнар безне һич тезләндерә алмас.'''&lt;br&gt;
Лә илаһы иллә Аллаһ.&lt;br&gt;

Җир-туфрак әйләнсә дә ут кабып күмерләргә,&lt;br&gt;
Намусыбыз югалтып, кермәбез каберләргә.&lt;br&gt;
Лә илаһы иллә Аллаһ.&lt;br&gt;

Безне буйсындыралмас һичберкайчан һәм һичкем,&lt;br&gt;
Икесенең берседер — йә азатлык, йә үлем.&lt;br&gt;
Лә илаһы иллә Аллаһ.&lt;br&gt;

Дәваларлар сеңелләр җырлашып тән ярасын,&lt;br&gt;
Өндәр каһарманлыкка сөйгән ярның карашы.&lt;br&gt;
Лә илаһы иллә Аллаһ.&lt;br&gt;

Тамырлар кимерербез, битәрли калса ачлык,&lt;br&gt;
Сусавыбызны басар үләннәрдән тамган чык.&lt;br&gt;
Лә илаһы иллә Аллаһ.&lt;br&gt;

Ана бүре баласын тапкан төндә туганбыз,&lt;br&gt;
Алла, Халык һәм Ватан — мөкатдәстер кыйблабыз.&lt;br&gt;
Лә илаһы иллә Аллаһ.&lt;br&gt;

=== '''ЙӘМӘН''' ===
'''باللغة العربية'''&lt;br&gt;
رَدِّدِيْ أَيَّتُهَا الدُّنْيَا نَشِيْدِيْ&lt;br&gt;
رَدِّدِيْهِ وَأَعِيْدِيْ وَأَعِيْدِيْ&lt;br&gt;
وَاذْكُرِيْ فِيْ فَرْحَتِيْ كُلَّ شَهِيْدِ&lt;br&gt;
وَامْنَحِيْهِ حُلَلاً مِّنْ ضَوْءِ عِيْدِيْ:|&lt;br&gt;
|: رَدِّدِيْ أَيَتُهَا الدُّنْيَا نَشِيْدِيْ &lt;br&gt;

وَحْدَتِيْ، وَحْدَتِيْ&lt;br&gt;
يَا نَشِيْداً رَائِعاً يَمْلَاُ نَفْسِيْ&lt;br&gt;
أَنْتِ عَهْدٌ عَالِقٌ فِيْ كُلِّ ذِمَّة&lt;br&gt;
رَايَتِيْ، رَايَتِيْ&lt;br&gt;
يَا نَسِيْجاً حِكْتُهُ مِنْ كُلِّ شَمْسِ&lt;br&gt;
أُخْلُدِيْ خَافِقَةً فِيْ كُلِّ قِمَّة&lt;br&gt;
أُمَّتِيْ، أُمَّتِيْ&lt;br&gt;
اِمْنَحِيْنِي الْبَأسَ يَامَصْدَرَ بَأسِيْ&lt;br&gt;
وَاذْخُرِيْنِيْ لَكِ يَا أَكْرَمَ أُمَّة&lt;br&gt;

عِشْتُ إِيْمَانِيْ وَحُبِّيْ سَرْمَدِيَّا&lt;br&gt;
وَمَسِيْرِيْ فَوْقَ دَرْبِيْ عَرَبِيَّا&lt;br&gt;
وَسَيَبْقٰى نَبْضُ قَلْبِيْ يَمَنِيَّا&lt;br&gt;
لَنْ تَرَى الدُّنْيَا عَلٰى أَرْضِيْ وَصِيَّا&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/18fc6c8a7dc61cd3475944def2171c3b/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_United_Republic.ogg

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
Кабатла, дөнья, кабатла бу көемне,&lt;br&gt;
Кабатла син нәшидемне, гаһедемне.&lt;br&gt;
Искә төшер исемнәрен шәһидләрнең.&lt;br&gt;
Ки син затлы киемнәрен бәйрәмнәрнең.&lt;br&gt;
|: Кабатла, дөнья, кабатла нәшидемне. :|&lt;br&gt;

Берлегем, Берлегем,&lt;br&gt;
Рухлана бу ягымлы җырдан күңелем,&lt;br&gt;
Һәр халәткә бәйләнешле ул гаһедем.&lt;br&gt;
Байрагым, байрагым,&lt;br&gt;
Кояшның син үзеннән иңгән комачым,&lt;br&gt;
Мәңге балкы һәм бизәп тор һәр тау башын.&lt;br&gt;
Өммәтем, өммәтем,&lt;br&gt;
Вакыйг ит син үз көчеңне, куәтеңне,&lt;br&gt;
Затлылардан итәр өчен дәүләтеңне.&lt;br&gt;

Иманлы һәм сөюле мин җир йөзендә,&lt;br&gt;
Һәм гомерем үтәр гарәп кавемендә.&lt;br&gt;
Йәмәнемне йөртермен йөрәк түрендә,&lt;br&gt;
Һичбер чит-ят хаким булмас дәүләтемдә.&lt;br&gt;

=== '''КАБО ВЕРДЕ''' ===

https://rutube.ru/video/c717f83a9e25b73b5b4d1a885116d12d/

https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cântico_da_Liberdade_(instrumental).ogg

=== '''КАЗАКЪСТАН''' ===
'''''Қазақ тілінде'''''&lt;br&gt;
'''Менің Қазақстаным'''&lt;br&gt;
Алтын күн аспаны,&lt;br&gt;
Алтын дән даласы,&lt;br&gt;
Ерліктің дастаны —&lt;br&gt;
Еліме қарашы!&lt;br&gt;
Ежелден ер деген,&lt;br&gt;
Даңқымыз шықты ғой,&lt;br&gt;
Намысын бермеген,&lt;br&gt;
Қазағым мықты ғой!&lt;br&gt;
'''''Қайырмасы:'''''&lt;br&gt;
Менің елім, менің елім,&lt;br&gt;
Гүлің болып егілемін,&lt;br&gt;
Жырың болып төгілемін, елім!&lt;br&gt;
Туған жерім менің —&lt;br&gt;
Қазақстаным!&lt;br&gt;

Ұрпаққа жол ашқан,&lt;br&gt;
Кең байтақ жерім бар.&lt;br&gt;
Бірлігі жарасқан,&lt;br&gt;
Тәуелсіз елім бар.&lt;br&gt;
Қарсы алған уақытты,&lt;br&gt;
Мәңгілік досындай.&lt;br&gt;
Біздің ел бақытты,&lt;br&gt;
Біздің ел осындай!&lt;br&gt;
'''''Қайырмасы.'''''&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/d80fefc5ce5b1cda2113bdb39dcd92c1/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Kazakhstan_National_Anthem_2012.ogg

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Минем Казакъстаным'''&lt;br&gt;
Алтын көн асманы,&lt;br&gt;
Мул ашлык даласы,&lt;br&gt;
Батырлык дастаны —&lt;br&gt;
Илемә карачы!&lt;br&gt;
Күптәннән ир дигән&lt;br&gt;
Даныбыз кодрәте,&lt;br&gt;
Намусын бирмәгән&lt;br&gt;
Казагым куәте!&lt;br&gt;
'''''Кушымтасы:'''''&lt;br&gt;
Минем илем, минем илем,&lt;br&gt;
Гөлең булып сибеләмен,&lt;br&gt;
Җырың булып түгеләмен, илем!&lt;br&gt;
Туган җирем минем —&lt;br&gt;
Казакъстаным!&lt;br&gt;

Килергә юл ачкан&lt;br&gt;
Чиксез киң җирем бар,&lt;br&gt;
Берлеге ярашкан&lt;br&gt;
Ирекле илем бар.&lt;br&gt;
Каршылый вакытны&lt;br&gt;
Мәңгелек дустыдай,&lt;br&gt;
Безнең ил — бәхетле,&lt;br&gt;
Безнең ил — шушындый!&lt;br&gt;
'''''Кушымтасы.'''''&lt;br&gt;

=== '''КАЛМЫКСТАН''' ===
'''''Хальмг келн'''''&lt;br&gt;
'''Хальмг Таңһчин Частр'''&lt;br&gt;
Сарул сәәхн Хальмг Таңһч&lt;br&gt;
Сансн тоотан күцәнә,&lt;br&gt;
Авта җирһлин бат җолаг&lt;br&gt;
Алдр һартан атхна.&lt;br&gt;
'''''Давтвр:'''''&lt;br&gt;
Улан залата хальмг улс,&lt;br&gt;
Улата теегән кеерүлий!&lt;br&gt;
Төрскн нутгтан күчән нерәдәд,&lt;br&gt;
Толһа менд җирһий!&lt;br&gt;

Олн келн-әмтнлә хамдан&lt;br&gt;
Уралан Таңһчин зүткнә&lt;br&gt;
Иньгллтин залин өндр герлд&lt;br&gt;
Иргч мана батрна.&lt;br&gt;
'''''Давтвр.'''''&lt;br&gt;

Баатр-чиирг үрдәр туурад,&lt;br&gt;
Буурл теемг өснә.&lt;br&gt;
Сурһуль-номдан килмҗән өдәг,&lt;br&gt;
Сул нерән дуудулна.&lt;br&gt;
'''''Давтвр.'''''

https://rutube.ru/video/4a0fb2e5bbd2bed3ad8dd41a232c2e4d/

https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kalmykia_anthem_(short_instrumental).ogg&lt;br&gt;
Оркестр башкаруында гимнның компакт варианты. Бер куплеты; кушымтасының соңгы ике юлы кабатлана.&lt;br&gt;

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Калмыкстан җыры'''&lt;br&gt;
Гүзәл туган Калмык Иле&lt;br&gt;
Бар даланы яктырта,&lt;br&gt;
Төзек тормыш дилбегәсен&lt;br&gt;
Көчле кулында тота.&lt;br&gt;
'''''Кушымта''''':&lt;br&gt;
Калмык халкы, алсу төскә&lt;br&gt;
Иркен даланы бизә!&lt;br&gt;
Туган йортка куәт өстәп,&lt;br&gt;
Имин бул син мәңгегә!&lt;br&gt;

Төрле телле кешеләре&lt;br&gt;
Алга әйди Ватанны.&lt;br&gt;
Дуслык нурында киләчәк&lt;br&gt;
Ышанычлы һәм данлы.&lt;br&gt;
'''''Кушымта'''''.&lt;br&gt;

Батыр-чыдам балаларың&lt;br&gt;
Чал даланы үстерә,&lt;br&gt;
Тырышлыкта гыйлем эстәп,&lt;br&gt;
Азат исемен күтәрә.&lt;br&gt;
'''''Кушымта'''''.&lt;br&gt;

=== '''КАМБОДЖА''' ===
'''ជាភាសាខ្មែរ'''&lt;br&gt;
'''បទនគររាជ'''&lt;br&gt;
សូមពួកទេវត្តា រក្សាមហាក្សត្រយើង&lt;br&gt;
អោយបានរុងរឿង ដោយជ័យមង្គល សិរីសួស្តី&lt;br&gt;
យើងខ្ញុំព្រះអង្គ សូមជ្រកក្រោមម្លប់ ព្រះបារមី&lt;br&gt;
នៃព្រះនរបតី វង្សក្សត្រាដែលសាងប្រាសាទថ្ម&lt;br&gt;
គ្រប់គ្រងដែនខ្មែរ បុរាណថ្កើងថ្កាន ។&lt;br&gt;

ប្រាសាទសីលា កំបាំងកណ្តាលព្រៃ&lt;br&gt;
គួរអោយស្រមៃ នឹកដល់យសស័ក្តិ មហានគរ&lt;br&gt;
ជាតិខ្មែរដូចថ្ម គង់វង្សនៅល្អ រឹងប៉ឹងជំហរ&lt;br&gt;
យើងសង្ឃឹមពរ ភ័ព្វព្រេងសំណាងរបស់កម្ពុជា&lt;br&gt;
មហារដ្ឋកើតមាន យូរអង្វែងហើយ ។&lt;br&gt;

គ្រប់វត្តអារាម ឮតែសូរស័ព្ទធម៌&lt;br&gt;
សូត្រដោយអំណរ រំឮកគុណពុទ្ធសាសនា&lt;br&gt;
ចូរយើងជាអ្នក ជឿជាក់ស្មោះស្ម័គ្រតាមបែបដូនតា&lt;br&gt;
គង់តែទេវត្តានឹង ជួយជ្រោមជ្រែង ផ្គត់ផ្គង់ប្រយោជន៍ឱយ&lt;br&gt;
ដល់ប្រទេសខ្មែរ ជាមហានគរ ។&lt;br&gt;

'''''Françaıse'''''&lt;br&gt;
'''Le Chant Royal'''&lt;br&gt;
1. Que le ciel protège notre Roi&lt;br&gt;
Et lui dispense le bonheur et la gloire.&lt;br&gt;
Qu'il règne sur nos coeurs et sur nos destinées,&lt;br&gt;
Celui qui, héritier des Souverains bâtisseurs,&lt;br&gt;
Gouverne le fier et vieux Royaume.&lt;br&gt;

2. Les temples dorment dans la forêt,&lt;br&gt;
Rappelant la grandeur du Moha Nokor.&lt;br&gt;
Comme le roc, la race khmère est éternelle,&lt;br&gt;
Ayons cofiance dans le sort du Campuchéa,&lt;br&gt;
L'Empire qui défie les années.&lt;br&gt;

3. Les chants montent dans les pagodes&lt;br&gt;
A la gloire de la Sainte foi Bouddhique.&lt;br&gt;
Soyons fidèles aux croyances de nos pères.&lt;br&gt;
Ainsi le ciel prodiguera-t-il tous ses bienfaits&lt;br&gt;
Au vieux pays khmer, le Moha Nokor.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/4921e0ef4a1133b7c72e77aad1974a23/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Nokoreach.ogg

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Мәһабәт Кыйраллык'''&lt;br&gt;
1. Күкләр булсын Патшабыз сакчысы,&lt;br&gt;
Насыйп булсын аңарга сәгадәт һәм дан.&lt;br&gt;
Хаким ул халык йөрәгеннән, язмыштан, —&lt;br&gt;
Борынгыдан горур мәмләкәтләр тоткан&lt;br&gt;
Шәрәфле нәсел варисы.&lt;br&gt;

2. Пагодалар сыенган урманга,&lt;br&gt;
Шаһит алар Моһа Ноко кодрәтенә.&lt;br&gt;
Кһмер милләте яратылган ул мәңгегә,&lt;br&gt;
Тормышыбыз хасланган Кампучиягә,&lt;br&gt;
Тиңдәш булсын ил заманга.&lt;br&gt;

3. Багышлаек догалар-җыруны,&lt;br&gt;
Мәдхия укып, изге Будда исеменә.&lt;br&gt;
Тугры булсак бабалар әманәтенә,&lt;br&gt;
Күкләр ирештерерләр бәрәкәтенә&lt;br&gt;
Кһмер иле Моһа Ноконы.&lt;br&gt;

=== '''КАМӘР УТРАУЛАРЫ''' ===
'''''Shikomori'''''&lt;br&gt;
1. Beramu isi pepeza,&lt;br&gt;
I nadi ukombozi piya;&lt;br&gt;
Ye daula ivenuha,&lt;br&gt;
Tasibabu yahe dini voya&lt;br&gt;
tsangaya hunu Komoriya.&lt;br&gt;
Narikeni yamahaba ya&lt;br&gt;
huvendza ya masiwa.&lt;br&gt;
Yatru...&lt;br&gt;

2. Wasiwa Komori damu ndzima,&lt;br&gt;
Wasiwa Komori dini ndzima.&lt;br&gt;
Ya masiwa razaliwa,&lt;br&gt;
Ya masiwa yarileya,&lt;br&gt;
Mola nde yari sayidiya;&lt;br&gt;
Narike niya ndzima,&lt;br&gt;
Rivendze uwatwaniya,&lt;br&gt;
Mahaba ya dini na duniya.&lt;br&gt;

3. Beramu isi pepeza,&lt;br&gt;
Rangu mwezi sita wa Zuiye,&lt;br&gt;
Ye daula ivenuha,&lt;br&gt;
Zisiwa zatru zi katruha:&lt;br&gt;
Maoré na Ndzuani, Mwali na Ngazidja.&lt;br&gt;

4. Tasibabu yahe dini voya&lt;br&gt;
Tsangaya hunu Komoriya.&lt;br&gt;
Narikeni yamahaba ya,&lt;br&gt;
Ya huvendza, ya masiwa.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/5c8b8c4b8562edb753664e292f5c6c35/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Comoros_by_US_Navy_Band.ogg&lt;br&gt;
(дүртенче куплеты уйналмаган)&lt;br&gt;

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
1. Җилферди ил байрагыбыз,&lt;br&gt;
Тулы бәйсезлек белгертеп;&lt;br&gt;
Күтәрелә Ватаныбыз,&lt;br&gt;
Динебезне терәк, көч-куәт итеп,&lt;br&gt;
Камәр илен бердәм дәүләт итеп.&lt;br&gt;
Яшик шушы ямьле урында&lt;br&gt;
Туганлык, сөю хозурында.&lt;br&gt;
Яшик...&lt;br&gt;

2. Камәрлеләр, уртактыр каныбыз,&lt;br&gt;
Камәрлеләр, камил иманыбыз.&lt;br&gt;
Бу утрауларда туганбыз,&lt;br&gt;
Монда тәрбия алганбыз,&lt;br&gt;
Ярдәм насыйп итә, Аллабыз;&lt;br&gt;
Кыю, тәвәккәл булыйк,&lt;br&gt;
Ватан диеп җан атыйк,&lt;br&gt;
Динне, дөньяны без яратыйк!&lt;br&gt;

3. Җилферди ил байрагыбыз&lt;br&gt;
Алтынчы Июльдән башлап,&lt;br&gt;
Күтәрелә Ватаныбыз,&lt;br&gt;
Утраулары баскан тигез сафка:&lt;br&gt;
Маоре һәм Ндзуани, Мвали һәм Ңазидҗа.&lt;br&gt;

4. Динебезне терәк, көч-куәт итеп,&lt;br&gt;
Камәр илен бердәм дәүләт итеп, –&lt;br&gt;
Яшик шушы ямьле урында,&lt;br&gt;
Сөю, туганлык хозурында.&lt;br&gt;

'''Гимн тексты, камәри теленнән тыш, Камәр утрауларындагы ике рәсми телгә – гарәп һәм француз телләренә дә тәрҗемә ителгән.'''

=== '''КАМЕРУН''' ===
'''CHANT DE RALLIEMENT'''&lt;br&gt;
I. Ô Cameroun berceau de nos ancêtres,&lt;br&gt;
Va debout et jaloux de ta liberté.&lt;br&gt;
Comme un soleil ton drapeau fier doit être&lt;br&gt;
Un symbole ardent de foi et d'unité.&lt;br&gt;
Que tous tes enfants du nord au sud,&lt;br&gt;
de l'est à l'ouest soient tout amour,&lt;br&gt;
Te servir que ce soit leur seul but,&lt;br&gt;
Pour remplir leur devoir toujours.&lt;br&gt;
'''''Refrain:'''''&lt;br&gt;
Chère patrie, terre chérie,&lt;br&gt;
Tu es notre seul et vrai bonheur,&lt;br&gt;
notre joie et notre vie,&lt;br&gt;
À toi l'amour et le grand honneur&lt;br&gt;

II. Tu es la tombe où dorment nos pères,&lt;br&gt;
Le jardin que nos aïeux ont cultivé.&lt;br&gt;
Nous travaillons pour te rendre prospère,&lt;br&gt;
Un beau jour enfin nous serons arrivés.&lt;br&gt;
De l'Afrique sois fidèle enfant&lt;br&gt;
Et progresse toujours en paix,&lt;br&gt;
Espérant que tes jeunes enfants&lt;br&gt;
T'aimeront sans bornes à jamais.&lt;br&gt;
'''''Refrain.'''''&lt;br&gt;

'''RALLYING SONG'''&lt;br&gt;
I. O Cameroon, Thou Cradle of our Fathers,&lt;br&gt;
Holy Shrine where in our midst they now repose,&lt;br&gt;
Their tears and blood and sweat thy soil did water,&lt;br&gt;
On thy hills and valleys once their tillage rose.&lt;br&gt;
Dear Fatherland, thy worth no tongue can tell!&lt;br&gt;
How can we ever pay thy due?&lt;br&gt;
Thy welfare we will win in toil and love and peace,&lt;br&gt;
Will be to thy name ever true!&lt;br&gt;
'''''Chorus:'''''&lt;br&gt;
Land of Promise, land of Glory!&lt;br&gt;
Thou, of life and joy, our only store!&lt;br&gt;
Thine be honour, thine devotion,&lt;br&gt;
And deep endearment, for evermore.&lt;br&gt;

II. From Shari, from where the Mungo meanders&lt;br&gt;
From along the banks of lowly Boumba Stream,&lt;br&gt;
Muster thy sons in union close around thee,&lt;br&gt;
Mighty as the Buea Mountain be their team;&lt;br&gt;
Instil in them the love of gentle ways,&lt;br&gt;
Regret for errors of the past;&lt;br&gt;
Foster, for Mother Africa, a loyalty&lt;br&gt;
That true shall remain to the last.&lt;br&gt;
'''''Chorus.'''''&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/e795d0512496afa843219c7466762df4/

https://wikiway.com/cameroon/gimn/

'''КҮМӘКЛЕК ҖЫРЫ'''&lt;br&gt;

=== '''КАНАДА''' ===
'''''Françaıse'''''&lt;br&gt;
'''Ô Canada!'''&lt;br&gt;
Ô Canada! Terre de nos aïeux,&lt;br&gt;
Ton front est ceint de fleurons glorieux!&lt;br&gt;
Car ton bras sait porter l’epée,&lt;br&gt;
Il sait porter la croix!&lt;br&gt;
Ton histoire est une epopée&lt;br&gt;
Des plus brillants exploits,&lt;br&gt;
Et ta valeur, de foi trempée,&lt;br&gt;
Protégera nos foyers et nos droits,&lt;br&gt;
Protégera nos foyers et nos droits.&lt;br&gt;

https://wikiway.com/canada/gimn/

https://yandex.ru/video/preview/15109167227211971633

'''Татар телендә'''&lt;br&gt;
'''Әй, Канада!'''&lt;br&gt;
Әй, Канада! Ата-баба җире,&lt;br&gt;
Дан чәчәкләре бизиләр сине!&lt;br&gt;
Кулларың кылыч тотарга оста,&lt;br&gt;
Тота белер хачны!&lt;br&gt;
Синең тарихың – үзе бер дастан, –&lt;br&gt;
Җиңүләреңне колачлый.&lt;br&gt;
Кыю холкың, ныклы рухың, –&lt;br&gt;
Саклар йортыбызны, хокукларны,&lt;br&gt;
Саклар йортыбызны, хокукларны.&lt;br&gt;

'''''English'''''&lt;br&gt;
'''O Canada!'''&lt;br&gt;
O Canada! Our home and native land!&lt;br&gt;
True patriot-love in all thy sons command.&lt;br&gt;
With glowing hearts we see thee rise,&lt;br&gt;
The True North, strong and free,&lt;br&gt;
And stand on guard, O Canada,&lt;br&gt;
We stand on guard for thee.&lt;br&gt;
O Canada, glorious and free!&lt;br&gt;
We stand on guard, we stand on guard for thee.&lt;br&gt;
O Canada, we stand on guard for thee!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/c27340fb75a88ef7ae7aaf59918a5126/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_O_Canada.ogg

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Әй, Канада!'''&lt;br&gt;
Әй, Канада! Туган ил-йортыбыз!&lt;br&gt;
Сине сөя бар ватандашыбыз.&lt;br&gt;
Безнең бәхет – уңышларыңда,&lt;br&gt;
Тугры Төньяк – нык, азат!&lt;br&gt;
Без синең сагыңда, Канада,&lt;br&gt;
Торырбыз сине хаклап.&lt;br&gt;
Әй Канада, азат бул һәм данла!&lt;br&gt;
Әй Канада! Без синең сагыңда!&lt;br&gt;
Әй Канада! Без синең сагыңда!&lt;br&gt;

'''Гимн тексты башта француз телендә язылган булган. Инглиз теленә ул бераз үзгәртелеп тәрҗемә ителгән.'''&lt;br&gt;

=== '''КАРАКАЛПАКСТАН''' ===
'''''Қарақалпақ тилинде'''''&lt;br&gt;
Жайхун жағасында өскен байтерек,&lt;br&gt;
Түби бир шақасы мың болар демек,&lt;br&gt;
Сен сондай саялы қуяшлы елсең,&lt;br&gt;
Тынышлық ҳәм ығбал сендеги тилек.&lt;br&gt;
'''''Нақораты:'''''&lt;br&gt;
Дийхан баба нәпеси бар жеринде,&lt;br&gt;
Жуўсан аңқып, кийик қашар шөлинде,&lt;br&gt;
Қарақалпақстан,&lt;br&gt;
“Қарақалпақстан” деген атыңды,&lt;br&gt;
Әўладлар әдиўлер жүрек төринде.&lt;br&gt;

Айдын келешекке шақырар заман,&lt;br&gt;
Мәртлик мийнет, билим жетизер оған,&lt;br&gt;
Халқың бар азамат, дос ҳәм мийирбан,&lt;br&gt;
Еркин жайнап-жаснап, мәңги бол аман.&lt;br&gt;
'''''Нақораты:'''''&lt;br&gt;
Дийхан баба нәпеси бар жеринде,&lt;br&gt;
Жуўсан аңқып, кийик қашар шөлинде,&lt;br&gt;
Қарақалпақстан,&lt;br&gt;
“Қарақалпақстан” деген атыңды,&lt;br&gt;
Әўладлар әдиўлер жүрек төринде.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/a0b3cf0ae90052456ad9cb805887d924/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Anthem_of_Karakalpakstan.ogg

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
1. Җәйхун ярларында үскән байтирәк,&lt;br&gt;
Тамырларыңа меңләп еллар, димәк, –&lt;br&gt;
Син күләгәле, кояшлы төбәк,&lt;br&gt;
Тынычлык һәм бәхет – синең ул теләк.&lt;br&gt;
'''''Кушымтасы:'''''&lt;br&gt;
Диһкян баба тыны сеңгән җиреңә,&lt;br&gt;
Сайгак йөгерә әрем исле чүлеңдә,&lt;br&gt;
Каракалпакстан,&lt;br&gt;
“Каракалпакстан” дигән атыңны&lt;br&gt;
Яшь буын кадерли йөрәк түрендә.&lt;br&gt;

2. Якты киләчәккә чакыра заман,&lt;br&gt;
Батырлык, зирәклек ирешкән таман,&lt;br&gt;
Дустанә халкыңа хастыр миһербан,&lt;br&gt;
Иректә чәчәк ат, мәңге бул аман.&lt;br&gt;
'''''Кушымтасы:'''''&lt;br&gt;
Диһкян баба тыны сеңгән җиреңә,&lt;br&gt;
Сайгак йөгерә әрем исле чүлеңдә,&lt;br&gt;
Каракалпакстан,&lt;br&gt;
“Каракалпакстан” дигән атыңны&lt;br&gt;
Яшь буын кадерли йөрәк түрендә.&lt;br&gt;

=== '''КАРАТАУ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''''На црногорском (вуковица)'''''&lt;br&gt;
'''Ој свијетла мајска зоро'''&lt;br&gt;
1. Ој свијетла мајска зоро,&lt;br&gt;
Ој свијетла мајска зоро,&lt;br&gt;
Мајко наша Црна Горо,&lt;br&gt;
Мајко наша Црна Горо,&lt;br&gt;
Синови смо твог стијења,&lt;br&gt;
Синови смо твог стијења,&lt;br&gt;
И чувари твог поштења,&lt;br&gt;
И чувари твог поштења,&lt;br&gt;
Волимо вас, брда тврда,&lt;br&gt;
И стравичне ваше кланце&lt;br&gt;
Који никад не познаше&lt;br&gt;
Срамотнога ропства ланце.&lt;br&gt;
Мајко наша Црна Горо,&lt;br&gt;
Мајко наша Црна Горо.&lt;br&gt;

2. Ој свијетла мајска зоро,&lt;br&gt;
Ој свијетла мајска зоро,&lt;br&gt;
Мајко наша Црна Горо,&lt;br&gt;
Мајко наша Црна Горо,&lt;br&gt;
Док ловћенској нашој мисли&lt;br&gt;
Наша слога даје крила,&lt;br&gt;
Биће горда, биће славна&lt;br&gt;
Домовина наша мила.&lt;br&gt;
Ријека ће наших вала&lt;br&gt;
Ускачући у два мора,&lt;br&gt;
Глас носити океану:&lt;br&gt;
Да је вјечна Црна Гора.&lt;br&gt;
Глас носити океану:&lt;br&gt;
Да је вјечна Црна Гора,&lt;br&gt;
Да је вјечна Црна Гора.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/d224c8acdb22066ea75f87f58dbf739f/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Montenegro.ogg

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Әй, якты май ае таңы'''&lt;br&gt;
1. Әй, якты май ае таңы,&lt;br&gt;
Әй, якты май ае таңы,&lt;br&gt;
Ил-Анам Каратау ягы,&lt;br&gt;
Ил-Анам Каратау ягы!&lt;br&gt;
Без тау-кыялар уллары,&lt;br&gt;
Без тау-кыялар уллары,&lt;br&gt;
Синең намусыңның сагы,&lt;br&gt;
Синең намусыңның сагы.&lt;br&gt;
Дәһшәтле тау-кыяларың&lt;br&gt;
Халкым сөйгән, кадерләгән,&lt;br&gt;
Хурлыклы коллык богавын&lt;br&gt;
Илем һичкайчан кимәгән.&lt;br&gt;
Ил-Анам Каратау ягы,&lt;br&gt;
Ил-Анам Каратау ягы!&lt;br&gt;

2. Әй, якты май ае таңы,&lt;br&gt;
Әй, якты май ае таңы,&lt;br&gt;
Ил-Анам Каратау ягы,&lt;br&gt;
Ил-Анам Каратау ягы!&lt;br&gt;
Ловчен фикерләрен, эшен,&lt;br&gt;
Дәвамлап канатланырбыз,&lt;br&gt;
Горур, данлы булсын өчен,&lt;br&gt;
Син сөекле Ватаныбыз.&lt;br&gt;
Илнең дулкынлы елгасы —&lt;br&gt;
Ике диңгезгә ул коя,&lt;br&gt;
Шавын океан тыңласын:&lt;br&gt;
“Каратау — мәңгелек кыя!”&lt;br&gt;
Шавын океан тыңласын:&lt;br&gt;
“Каратау — мәңгелек кыя!&lt;br&gt;
Каратау — мәңгелек кыя!”&lt;br&gt;

'''''Na crnogorskom (gajevica)'''''&lt;br&gt;
'''Oj svijetla majska zoro'''&lt;br&gt;
1. Oj svijetla majska zoro,&lt;br&gt;
Oj svijetla majska zoro,&lt;br&gt;
Majko naša Crna Goro,&lt;br&gt;
Majko naša Crna Goro,&lt;br&gt;
Sinovi smo tvog stijenja,&lt;br&gt;
Sinovi smo tvog stijenja,&lt;br&gt;
I čuvari tvog poštenja,&lt;br&gt;
I čuvari tvog poštenja.&lt;br&gt;
Volimo vas, brda tvrda,&lt;br&gt;
I stravične vaše klance&lt;br&gt;
Koji nikad ne poznaše&lt;br&gt;
Sramotnoga ropstva lance.&lt;br&gt;
Majko naša Crna Goro,&lt;br&gt;
Majko naša Crna Goro.&lt;br&gt;

2. Oj svijetla majska zoro,&lt;br&gt;
Oj svijetla majska zoro,&lt;br&gt;
Majko naša Crna Goro,&lt;br&gt;
Majko naša Crna Goro,&lt;br&gt;
Dok lovćenskoj našoj misli&lt;br&gt;
Naša sloga daje krila,&lt;br&gt;
Bit će gorda, bit će slavna&lt;br&gt;
Domovina naša mila.&lt;br&gt;
Rijeka će naših vala&lt;br&gt;
Uskačući u dva mora&lt;br&gt;
Glas nositi okeanu:&lt;br&gt;
Da je vječna Crna Gora.&lt;br&gt;
Glas nositi okeanu:&lt;br&gt;
Da je vječna Crna Gora,&lt;br&gt;
Da je vječna Crna Gora.&lt;br&gt;

=== '''КАРЕЛИЯ''' ===
'''''Karjalaksi'''''&lt;br&gt;
'''Kodirandu – Karjalu!'''&lt;br&gt;
Kodirandu – Karjalu!&lt;br&gt;
Igäine kaunis meijän mua.&lt;br&gt;
Heimokanzat yhteh suat,&lt;br&gt;
Karjalu!&lt;br&gt;

Tuo kuunnelkua järvet dai mečät, suot&lt;br&gt;
Kui sydämeh oma mua pajuo tuou.&lt;br&gt;
Se mäin piälpäi selvembi nähtä voi –&lt;br&gt;
Vie parembi kaikkii mua meijän roih.&lt;br&gt;

Kodirandu – Karjalu!&lt;br&gt;
Ozan kel elä igä kai.&lt;br&gt;
||: Ryndähis meijän yksi vai –&lt;br&gt;
Karjalu! :||&lt;br&gt;

Tiä runoloin rohkiembat poijat vie&lt;br&gt;
Kai eletäh salolois, järvien ies.&lt;br&gt;
Pajo lennä, kandeleh helkieh lyö,&lt;br&gt;
Kiitä Karjalua kaikkie muadu myö.&lt;br&gt;

Kodirandu – Karjalu!&lt;br&gt;
Runot dai pajot elos piet.&lt;br&gt;
Nägyy tiä päivännouzu vies,&lt;br&gt;
Karjalu!&lt;br&gt;
Päiväzen nouzu nägyy vies,&lt;br&gt;
Karjalu!&lt;br&gt;
Kotimaamme Karjala!&lt;br&gt;
Ikivanha kaunis maa.&lt;br&gt;
Veljeskansat yhteen saa&lt;br&gt;
Karjala!&lt;br&gt;

'''''Suomeksi'''''&lt;br&gt;
'''Kotimaamme Karjala!'''&lt;br&gt;
Kotimaamme Karjala!&lt;br&gt;
Ikivanha laulumaa.&lt;br&gt;
Työllään etsii kunniaa&lt;br&gt;
Karjala!&lt;br&gt;

Nuo järvet ja vaarat ja hongikot –&lt;br&gt;
ne huomisen kutsua kuunnelkoot!&lt;br&gt;
Seisoin vaaran harjalla paljain päin&lt;br&gt;
ja suljin syliini mitä näin.&lt;br&gt;

Kotimaamme Karjala!&lt;br&gt;
Ikivanha laulumaa.&lt;br&gt;
||: Työllään etsii kunniaa&lt;br&gt;
Karjala! :||&lt;br&gt;

Ne urhot ja sankarit laulujen –&lt;br&gt;
ne asuvat täällä entiselleen.&lt;br&gt;
Soita, soma kantele, jatku, työ!&lt;br&gt;
Soi, laulu, sydämen liekki, lyö.&lt;br&gt;

Kotimaamme Karjala!&lt;br&gt;
Rahvas rehti, ahkera&lt;br&gt;
töin ja lauluin ikuistaa&lt;br&gt;
Karjala!&lt;br&gt;
Töin ja lauluin ylistää&lt;br&gt;
Karjala!&lt;br&gt;

https://en.wikipedia.org/wiki/File:Гимн_Республики_Карелия.ogg

https://rutube.ru/video/b71a6f0ee1404c05b6c8bd83df06f3b3/

'''''Tatar telendä'''''&lt;br&gt;
'''Tuğan yağım – Karyala!'''&lt;br&gt;
Tuğan yağım – Karyala!&lt;br&gt;
Ğömerlek yazmış miña.&lt;br&gt;
Yäşä, il, ğasırlarda,&lt;br&gt;
Karyala!&lt;br&gt;

Cırlasın tayğa, yañğırasın küllär!&lt;br&gt;
Qäderle miña bu güzäl cirlär. &lt;br&gt;
Menäm biekkä, taw-qıyalarğa –&lt;br&gt;
Sine, tuğan yaq, cırda danlarğa.&lt;br&gt;

Tuğan yağım – Karyala!&lt;br&gt;
Ğömerlek yazmış miña.&lt;br&gt;
||: Yäşä, il, ğasırlarda,&lt;br&gt;
Karyala! :||&lt;br&gt;

Borınğılıqtan küçep zamanğa,&lt;br&gt;
Yäşi batırlar taw-urmannarda.&lt;br&gt;
Kantele qılı ğorur çıñlasın,&lt;br&gt;
Möqätdäs karel ciren xaqlasın!&lt;br&gt;

Karyala – tuğan yağım!&lt;br&gt;
Run-riwayät moñnarım.&lt;br&gt;
Cır häm xezmät uçağım,&lt;br&gt;
Karyala!&lt;br&gt;
Küräm nurlı tañnarıñ,&lt;br&gt;
Karyala!&lt;br&gt;

=== '''КАТАЛОНИЯ''' ===
'''''Català'''''&lt;br&gt;
'''Catalunya triomfant'''&lt;br&gt;
1. Catalunya triomfant,&lt;br&gt;
tornarà a ser rica i plena.&lt;br&gt;
Endarrera aquesta gent&lt;br&gt;
tan ufana i tan superba.&lt;br&gt;
'''''Chorus:'''''&lt;br&gt;
Bon colp de falç,&lt;br&gt;
Bon colp de falç,&lt;br&gt;
Defensors de la terra!&lt;br&gt;
Bon colp de falç!&lt;br&gt;

2. Ara és hora, segadors.&lt;br&gt;
Ara és hora d'estar alerta.&lt;br&gt;
Per quan vingui un altre juny&lt;br&gt;
esmolem ben bé les eines.&lt;br&gt;
'''''Chorus:'''''&lt;br&gt;
Bon colp de falç,&lt;br&gt;
Bon colp de falç,&lt;br&gt;
Defensors de la terra,&lt;br&gt;
Bon colp de falç!&lt;br&gt;

3. Que tremoli l'enemic&lt;br&gt;
en veient la nostra ensenya.&lt;br&gt;
Com fem caure espigues d'or,&lt;br&gt;
quan convé seguem cadenes.&lt;br&gt;
'''''Chorus:'''''&lt;br&gt;
Bon colp de falç,&lt;br&gt;
Bon colp de falç,&lt;br&gt;
Defensors de la terra!&lt;br&gt;
Bon colp de falç!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/594f1d3d8cb9aabccc417afac54a1288/

https://en.wikipedia.org/wiki/File:Els_Segadors.ogg

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Җиңүчән Каталония'''&lt;br&gt;
1. Каталония, җиңүчән,&lt;br&gt;
Кайтырсың мул тормышыңа.&lt;br&gt;
Таян батыр улларыңа,&lt;br&gt;
Алар горур, тәвәккәл.&lt;br&gt;
'''''Кушымта:'''''&lt;br&gt;
Ипләп кенә,&lt;br&gt;
Ипләп кенә&lt;br&gt;
Урак белән ипләп,&lt;br&gt;
Җир сакчылары!&lt;br&gt;
Ипләп кенә!&lt;br&gt;

2. Сәгать сукты, уракчы,&lt;br&gt;
Килде урыр, орыр көннәр,&lt;br&gt;
Киләсе июньгә кадәр&lt;br&gt;
Янә кайрап куйсаңчы.&lt;br&gt;
'''''Кушымта:'''''&lt;br&gt;
Ипләп кенә,&lt;br&gt;
Ипләп кенә&lt;br&gt;
Урак белән ипләп,&lt;br&gt;
Җир сакчылары!&lt;br&gt;
Ипләп кенә!&lt;br&gt;

3. Калтырансын дошманнар —&lt;br&gt;
Горур җилфердәсен байрак.&lt;br&gt;
Урылган күк алтын башак,&lt;br&gt;
Коелып төшәр богаулар.&lt;br&gt;
'''''Кушымта:'''''&lt;br&gt;
Ипләп кенә,&lt;br&gt;
Ипләп кенә&lt;br&gt;
Урак белән ипләп,&lt;br&gt;
Җир сакчылары!&lt;br&gt;
Ипләп кенә!&lt;br&gt;

=== '''КВЕБЕК''' ===
'''''Françaıse'''''&lt;br&gt;
'''Gens du pays'''&lt;br&gt;
Le temps qu’ on a pris pour dire: je t’aime,&lt;br&gt;
C’est le seul qui reste au bout de nos jours.&lt;br&gt;
Les vœux que l’on fait, les fleurs que l’on sème&lt;br&gt;
Chacun les récolte en soi-même&lt;br&gt;
Aux beaux jardin du temps qui court.&lt;br&gt;
'''''Chorus:'''''&lt;br&gt;
Gens du pays, c’est votre tour&lt;br&gt;
De vous laisser parler d’amour,&lt;br&gt;
Gens du pays, c’est votre tour&lt;br&gt;
De vous laisser parler d’amour.&lt;br&gt;

Le temps de s’aimer, le jour de le dire&lt;br&gt;
Fond comme la neige aux doigts du printemps.&lt;br&gt;
Fêtons de nos joies, fêtons de nos rires&lt;br&gt;
Ces yeux où nos regards se mirent,&lt;br&gt;
C’est demain que j’avais vingt ans.&lt;br&gt;
'''''Chorus.'''''&lt;br&gt;

Le ruisseau des jours aujourd’hui s’arrête&lt;br&gt;
Et forme un étang ou chacun peut voir&lt;br&gt;
Comme en un miroir l’amour qu’il reflète.&lt;br&gt;
Pour ces coeurs à qui je souhaite&lt;br&gt;
Le temps de vivre nos espoirs.&lt;br&gt;
'''''Chorus (2).'''''&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/bd5d0b06443f94eb0907368e2c77ee6c/

Жиль Виньо башкаруында

https://my.mail.ru/music/songs/gilles-vigneault-gens-du-pays-27c4fb588ac2bf849573ef1c0dfc4d7d

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Әй, ватандаш!'''&lt;br&gt;
“Яратам!” — диеп, назла күңелемне,&lt;br&gt;
Үтә дә китә бит безнең тормыш.&lt;br&gt;
Үтәлгән вәгъдә, үстергән гөлләр&lt;br&gt;
Китерер лаеклы уңыш —&lt;br&gt;
Гадел хөкемдар бу язмыш.&lt;br&gt;
	'''''Кушымта:'''''&lt;br&gt;
	Әй, ватандаш, күңел назлап,&lt;br&gt;
	“Яратам!” — дип, әйтче кабат.&lt;br&gt;
	Әй, ватандаш, күңел назлап,&lt;br&gt;
	“Яратам!” — дип, әйтче кабат.&lt;br&gt;

Яратыр көннәр, ялкынлы хисләр,&lt;br&gt;
Язгы кар сыман, югала эреп;&lt;br&gt;
Тәүге сагышның, назлы карашның&lt;br&gt;
Яшик, дуслар, кадерен белеп —	&lt;br&gt;
Унсигез яшьтәге кебек.&lt;br&gt;
	'''''Кушымта.'''''&lt;br&gt;

Гомер кизләве, юлын эзләр ул,&lt;br&gt;
Туктап калыр да, җәелеп, күл булыр.&lt;br&gt;
Күреп кал берүк: көзгедәге күк, &lt;br&gt;
Саф мәхәббәтең чагылыр —&lt;br&gt;
Кадер-хөрмәтең шул булыр.&lt;br&gt;
	'''''Кушымта (2)'''''.&lt;br&gt;

=== '''КИПР (грек өлеше)''' ===
'''''Στα ελληνικά'''''&lt;br&gt;
'''Ἐλευθεριά'''&lt;br&gt;
Σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν κόψι&lt;br&gt;
Τοῦ σπαθιοῦ τὴν τρομερή,&lt;br&gt;
Σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν ὄψι,&lt;br&gt;
Ποὺ μὲ βία μετράει τὴν γῆ.&lt;br&gt;
Ἀπ’ τὰ κόκκαλα βγαλμένη&lt;br&gt;
τῶν Ἑλλήνων τὰ ἱερά,&lt;br&gt;
καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,&lt;br&gt;
χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!&lt;br&gt;
καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,&lt;br&gt;
χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!&lt;br&gt;
καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,&lt;br&gt;
χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/8ad80831c39f5c43a56280dadc8ae903/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Hymn_to_liberty_instrumental.oga

'''''Грек (юнан) телендә'''''&lt;br&gt;
'''Азатлык'''&lt;br&gt;
Таныш миңа, газиз илем,&lt;br&gt;
Иң үткен кылычларың,&lt;br&gt;
Таныш үткен күз карашың —&lt;br&gt;
Колачлый ул Җир шарын.&lt;br&gt;
Затлы Юнан тамырыннан&lt;br&gt;
Үсеп чыккан бер аклык, —&lt;br&gt;
Борынгыдай көчле рухлы,&lt;br&gt;
Котлы булсын Азатлык,&lt;br&gt;
Борынгыдай көчле рухлы,&lt;br&gt;
Котлы булсын Азатлык,&lt;br&gt;
Борынгыдай көчле рухлы,&lt;br&gt;
Котлы булсын Азатлык!&lt;br&gt;

'''Кипрның греклар яшәгән өлеше, мөстәкыйль дәүләт булса да, Греция (Юнанстан) гимнын куллана.'''&lt;br&gt;

=== '''КИРИБАТИ''' ===
'''''In Kiribati language'''''&lt;br&gt;
'''Kunan Kiribati – Teirake Kaini Kiribati'''&lt;br&gt;
Teirake kaaini Kiribati,&lt;br&gt;
Anene ma te kakatonga,&lt;br&gt;
Tauraoi nakon te mwioko,&lt;br&gt;
Ma ni buokia aomata.&lt;br&gt;
||: Tauaninne nte raoiroi,&lt;br&gt;
Tangiria aomata nako. :||&lt;br&gt;

Reken te kabaia ma te rau,&lt;br&gt;
Ibuakoia kaain abara,&lt;br&gt;
Bon reken te nano ae banin,&lt;br&gt;
Ma te i-tangitangiri naba.&lt;br&gt;
||: Ma ni wakina te kabaia,&lt;br&gt;
Ma n neboa i eta abara. :||&lt;br&gt;

Ti butiko ngkoe Atuara,&lt;br&gt;
Kawakinira ao kairira,&lt;br&gt;
Nakon taai aika i maira,&lt;br&gt;
Buokira ni baim ae akoi.&lt;br&gt;
||: Kakabaia ara Tautaeka,&lt;br&gt;
Ma ake a makuri iai. :||&lt;br&gt;

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Kiribati_Anthem_Performed_by_US_Navy_Band.oga

https://wikiway.com/kiribati/gimn/

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Кирибати җыры – Бас, Кирибати, аягүрә!'''&lt;br&gt;
Бас, Кирибати, аягүрә!&lt;br&gt;
Кушыл рухланып безнең җырга,&lt;br&gt;
Җаваплы бул, бурычың үтә&lt;br&gt;
Һәм әзер тор ярдәм кылырга!&lt;br&gt;
||: Хаклыкта нык, бул игелекле,&lt;br&gt;
Сөй милләтеңне, кешелекне! :||&lt;br&gt;

Яшәү өчен канәгатьлектә,&lt;br&gt;
Тынычлыкка өмет-ниятләр, —&lt;br&gt;
Чынга ашыр барча теләк тә,&lt;br&gt;
Бергә типсә безнең йөрәкләр.&lt;br&gt;
||: Хөрмәт итик бер-беребезне,&lt;br&gt;
Бердәм үстерик бәх(е)тебезне! :||&lt;br&gt;

Ялварабыз Сиңа, Тәңребез,&lt;br&gt;
Туры юлга юнәлт халкыңны,&lt;br&gt;
Имин булсын киләчәгебез,&lt;br&gt;
Суз сөюле ярдәм кулыңны.&lt;br&gt;
||: Ярлыкагыл хакимиятне,&lt;br&gt;
Бөтен кешене һәм милләтне! :||&lt;br&gt;

'''Сүзлекләр һәм белешмәләр булмау сәбәпле, инглиз телендәге текст тәрҗемә ителде.'''&lt;br&gt;

=== '''КОМИ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''''Комиӧн'''''&lt;br&gt;
'''Варыш поз'''&lt;br&gt;
Ылын-ылын Войвылын&lt;br&gt;
Джуджыд парма сулалö.&lt;br&gt;
Парма шöрын варыш поз&lt;br&gt;
Кыпыд горöн шыалö.&lt;br&gt;
Лэбзьöй, повтöм варышъяс,&lt;br&gt;
Вына бордъяс шеныштлöй,&lt;br&gt;
Веськыд туйöд нуöдöй,&lt;br&gt;
Коми мусö югдöдöй!&lt;br&gt;
Веськыд туйöд нуöдöй,&lt;br&gt;
Коми мусö югдöдöй!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/e59083eaad39efe6a1544a017b1fade4/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Regional_anthem_of_Komi_vocal.oga

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Лачын оясы'''&lt;br&gt;
Бик еракта Төньякта,&lt;br&gt;
Тауда чыршылык тора,&lt;br&gt;
Кыю лачын ояда&lt;br&gt;
Яңгыратып кычкыра.&lt;br&gt;
Как канатың, гаярем,&lt;br&gt;
Көчле урман лачыны,&lt;br&gt;
Нурландыр Коми җирен,&lt;br&gt;
Сайла син туры юлны,&lt;br&gt;
Нурландыр Коми җирен,&lt;br&gt;
Сайла син туры юлны!&lt;br&gt;

'''''Удмурт кылын'''''&lt;br&gt;
'''Тылобурдо кар'''&lt;br&gt;
Кыдёкын-кыдёкын уйпалан&lt;br&gt;
Жужыд парма сылэ.&lt;br&gt;
Парма шорын тылобурдо кар,&lt;br&gt;
Шулдыр гур силё.&lt;br&gt;
Лобе, кышкасьтэм бурдоос,&lt;br&gt;
Кужмо бурдъёсыныды шоналэ,&lt;br&gt;
Выль сюресъёсти нуэ,&lt;br&gt;
Коми муэз югдытэ!&lt;br&gt;
Выль сюресъёсти нуэ,&lt;br&gt;
Коми муэз югдытэ!&lt;br&gt;

=== '''КОРЕЯ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''한국어로''' (Hangug-eolo)&lt;br&gt;
'''애국가''' (Aegukga)&lt;br&gt;
1. 동해 물과 백두산이 마르고 닳도록 –&lt;br&gt;
하느님이 보우하사 우리 나라 만세 – !&lt;br&gt;
무궁화 삼천리 화려 강산 –&lt;br&gt;
대한 사람 대한으로 길이 보전하세 – !&lt;br&gt;

2. 남산 위에 저 소나무 철갑을 두른 듯 –&lt;br&gt;
바람 서리 불변함은 우리 기상일세 – !&lt;br&gt;
무궁화 삼천리 화려 강산 –&lt;br&gt;
대한 사람 대한으로 길이 보전하세 – !&lt;br&gt;

3. 가을 하늘 공활한데 높고 구름 없이 –&lt;br&gt;
밝은 달은 우리 가슴, 일편 단심일세 – !&lt;br&gt;
무궁화 삼천리 화려 강산 –&lt;br&gt;
대한 사람 대한으로 길이 보전하세 – !&lt;br&gt;

4. 이 기상과 이 맘으로 충성을 다하여 –&lt;br&gt;
괴로우나 즐거우나 나라 사랑하세 – !&lt;br&gt;
무궁화 삼천리 화려 강산 –&lt;br&gt;
대한 사람 대한으로 길이 보전하세 – !&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/0f336ec3e6762918174dba90c5b86d42/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:South_Korean_national_anthem.wav

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Ватанпәрвәрлек җыры'''&lt;br&gt;
1. Шәрык диңгезе кибегеп, Пәктусан уалып&lt;br&gt;
Беткәнче хаклар, Тәңребез, безнең милләтне.&lt;br&gt;
'''''Кушымта:'''''&lt;br&gt;
Өч мең ли гөлчәчәкле тау, гүзәл елгалар,&lt;br&gt;
Туры юлдан һич тайпылма, Корө милләте!&lt;br&gt;

Йөзләп еллар Намсан-тауда җилләр-давылларга&lt;br&gt;
Бирешмәгән наратлар күк, без дә куәтле.&lt;br&gt;
'''''Кушымта:'''''&lt;br&gt;
Өч мең ли гөлчәчәкле тау, гүзәл елгалар,&lt;br&gt;
Туры юлдан һич тайпылма, Корө милләте!&lt;br&gt;

Биек аяз көзге күкләр һәм ай сипкән нурлар&lt;br&gt;
Һидаятькә өнди безнең чыдам йөрәкне.&lt;br&gt;
'''''Кушымта:'''''&lt;br&gt;
Өч мең ли гөлчәчәкле тау, гүзәл елгалар,&lt;br&gt;
Туры юлдан һич тайпылма, Корө милләте!&lt;br&gt;

Рәхәттә дә, михнәттә дә тугрыбыз Ватанга,&lt;br&gt;
Безнең халык көчле рухлы, батыр йөрәкле.&lt;br&gt;
'''''Кушымта:'''''&lt;br&gt;
Өч мең ли гөлчәчәкле тау, гүзәл елгалар,&lt;br&gt;
Туры юлдан һич тайпылма, Корө милләте!&lt;br&gt;

=== '''КОРЕЯ ХАЛЫК-ДЕМОКРАТИК ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''애국가''' (Aegukka)&lt;br&gt;
1. 아침은 빛나라 이 강산&lt;br&gt;
은금에 자원도 가득한&lt;br&gt;
이 세상 아름다운 내 조국&lt;br&gt;
반만년 오랜 력사에&lt;br&gt;
||: 찬란한 문화로 자라난&lt;br&gt;
슬기론 인민의 이 영광&lt;br&gt;
몸과 맘 다 바쳐 이 조선&lt;br&gt;
길이 받드세 :||&lt;br&gt;

2. 백두산 기상을 다 안고&lt;br&gt;
근로의 정신은 깃들어&lt;br&gt;
진리로 뭉쳐진 억센 뜻&lt;br&gt;
온 세계 앞서 나가리&lt;br&gt;
||: 솟는 힘 노도도 내밀어&lt;br&gt;
인민의 뜻으로 선 나라&lt;br&gt;
한없이 부강하는 이 조선&lt;br&gt;
길이 빛내세 :||&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/b5bedababbdb4f0cf7fa8facfd62b414/

https://en.wikipedia.org/wiki/File:Aegukka_-_National_Anthem_of_North_Korea.wav

'''Ватанпәрвәрлек җыры'''&lt;br&gt;
1. Өч мең ли җир табигый байлык,&lt;br&gt;
Алтын-көмеш таң нурларында,&lt;br&gt;
Гүзәл Ватаныбыз, зирәк халык,&lt;br&gt;
Биш мең ел данлы тарихында&lt;br&gt;
||: Саф күңелен биреп һәрбер эшкә,&lt;br&gt;
Бөек мәдәнияткә ирешкән.&lt;br&gt;
Әйдәгез, җан-тән фида кылып,&lt;br&gt;
Саклыйк шул изге Чосонны. :||&lt;br&gt;

2. Ихтыяр көчебез – хаклыкта,&lt;br&gt;
Ватан – тырыш хезмәт учагы,&lt;br&gt;
Пәкту тавы рухын колачлап,&lt;br&gt;
Дөньялыкта алгарган чагы –&lt;br&gt;
||: Халык үзе тудырган илдә,&lt;br&gt;
Шашкын давылларны йөгәнләп.&lt;br&gt;
Әйдәгез, данлыйк илебезне,&lt;br&gt;
Чиксез бай, куәтле җирне. :||&lt;br&gt;

=== '''КОСТА-РИКА''' ===
'''''Español'''''&lt;br&gt;
'''Noble Patria'''&lt;br&gt;
Noble Patria, tu hermosa bandera, &lt;br&gt;
Expresión de tu vida nos da: &lt;br&gt;
Bajo el límpido azul de tu cielo &lt;br&gt;
Blanca y pura descansa la paz.&lt;br&gt;
En la lucha tenaz de fecunda labor&lt;br&gt;
Que enrojece del hombre la faz,&lt;br&gt;
Conquistaron tus hijos, labriegos sencillos,&lt;br&gt;
Eterno prestigio, estima y honor, &lt;br&gt;
Eterno prestigio, estima y honor. &lt;br&gt;
¡Salve oh tierra gentil! &lt;br&gt;
¡Salve oh madre de amor!&lt;br&gt;
Cuando alguno pretenda tu gloria manchar, &lt;br&gt;
Verás a tu pueblo, valiente y viril, &lt;br&gt;
La tosca herramienta en arma trocar.&lt;br&gt;
¡Salve Patria! tu pródigo suelo&lt;br&gt;
Dulce abrigo y sustento nos da.&lt;br&gt;
Bajo el límpido azul de tu cielo&lt;br&gt;
¡Vivan siempre el trabajo y la paz!&lt;br&gt;

https://wikiway.com/kosta-rika/gimn/

https://de.wikipedia.org/wiki/Datei:Costa_Rica_National_Anthem.ogg&lt;br&gt;
(башта дүрт юллык кереш өлеше уйнала)&lt;br&gt;

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Затлы Ватан'''&lt;br&gt;
Затлы Ватан, гүзәл байрагыңда —&lt;br&gt;
Тиңдәшсез сурәтең хаклыгы:&lt;br&gt;
Аяз, зәңгәр асманың астында —&lt;br&gt;
Тыныч тормыш аклык-сафлыгы.&lt;br&gt;
Иҗтиһат һәм ныклык, көндәлек тырышлык —&lt;br&gt;
Йөзләргә ямь бирә алсулык,&lt;br&gt;
Игенче улларың, хезмәтчән кызларың —&lt;br&gt;
Илебез абруе, хөрмәте һәм даны,&lt;br&gt;
Илебез абруе, хөрмәте һәм даны.&lt;br&gt;
Имин бул, затлы җир,&lt;br&gt;
Мәхәббәт мәкяны!&lt;br&gt;
Кемнәрдер ымсынса даныңны тапларга,&lt;br&gt;
Күрерсең гайрәтле халкыңны —&lt;br&gt;
Алмашыр китмәнен ул хәрби коралга.&lt;br&gt;
Сәлам, Ватан! Мул җир-туфрагыңда —&lt;br&gt;
Нигъмәткә җитешлек, иркенлек.&lt;br&gt;
Аяз, зәңгәр асманың астында&lt;br&gt;
Мәңге булсын хезмәт, иминлек!&lt;br&gt;

=== '''КОТ Д’ИВУАР''' ===
'''''Françaıse'''''&lt;br&gt;
'''L'Abidjanaise'''&lt;br&gt;
'''''Premier couplet:'''''&lt;br&gt;
1. Salut ô terre d’espérance,&lt;br&gt;
Pays de l’hospitalité!&lt;br&gt;
Tes légions remplies de vaillance,&lt;br&gt;
Ont relevé ta dignité.&lt;br&gt;
Tes fils, chère Côte d’Ivoire, &lt;br&gt;
Fiers artisans de ta grandeur,&lt;br&gt;
Tous rassemblés et pour ta gloire,&lt;br&gt;
Te bâtiront dans le bonheur.&lt;br&gt;
'''''Premier refrain:'''''&lt;br&gt;
Fiers ivoiriens, le pays nous appelle.&lt;br&gt;
Si nous avons, dans la paix, ramené la liberté,&lt;br&gt;
Notre devoir sera d’être un modèle&lt;br&gt;
De l’espérance promise à l’humanité&lt;br&gt;
En forgeant, unis dans la foi nouvelle,&lt;br&gt;
La patrie de la vraie fraternité.&lt;br&gt;

'''''Deuxième couplet:'''''&lt;br&gt;
2. À toi noble Côte d'Ivoire,&lt;br&gt;
Ô grand pays des bonnes gens !&lt;br&gt;
Nous apportons dans la victoire,&lt;br&gt;
L’hommage de nos cœurs ardents.&lt;br&gt;
Dans l’amitié des peuples frères,&lt;br&gt;
Dieu guide nous vers l’idéal,&lt;br&gt;
Soumise à la devise chère :&lt;br&gt;
Union, discipline, travail.&lt;br&gt;
'''''Deuxième Refrain:'''''&lt;br&gt;
Pour ta grandeur, riche et noble patrie,&lt;br&gt;
Nous marcherons de l’avant, pleins d’amour et pleins de foi.&lt;br&gt;
De cœurs unis, au cours de notre vie,&lt;br&gt;
Nous œuvrerons dans l’honneur pour le juste droit,&lt;br&gt;
De cœurs unis au cours de notre vie,&lt;br&gt;
À tes appels nous serons tous présents.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/228bcbb1b10e9daf1450ad66164c0dfd/

https://en.wikipedia.org/wiki/File:United_States_Navy_Band_-_National_Anthem_of_Côte_D%27Ivoire_%22L%27Abidjanaise%22.ogg

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Абидҗан җыры'''&lt;br&gt;
'''''Беренче куплет:'''''&lt;br&gt;
Сәлам, өмет-ышаныч яры,&lt;br&gt;
Әй олы җанлы, кунакчыл ил!&lt;br&gt;
Синең гайрәтле легионнарың&lt;br&gt;
Мәртәбәңне иттеләр дәлил.&lt;br&gt;
Синең, Кот д’Ивуар, улларың&lt;br&gt;
Горур бөеклегең сагында,&lt;br&gt;
Үстерә үз Ватаны данын&lt;br&gt;
Җиң сызганып алар тагын да.&lt;br&gt;
'''''Беренче кушымта:'''''&lt;br&gt;
Кыю ивуарлылар, ил чакыра.&lt;br&gt;
Бәйсезлекне тыныч юлда кабат кайтардык,&lt;br&gt;
Һиммәтебез үрнәк булып тора —&lt;br&gt;
Бар кешелек аңа өмет багларлык.&lt;br&gt;
Без берләштек яңа инануда&lt;br&gt;
Һәм чын кардәшлеккә нигез салдык.&lt;br&gt;

'''''Икенче куплет:'''''&lt;br&gt;
Сиңа, намуслы Кот д’Ивуар,&lt;br&gt;
Игелекле кешеләр иле!&lt;br&gt;
Бер гаилә, барыбыз туганнар,&lt;br&gt;
Кайнар йөрәк кадерли сине.&lt;br&gt;
Бер нәселдән тудык, дуслыкка,&lt;br&gt;
Идеалга Алла бара әйдәп,&lt;br&gt;
Юнәлгәнбез бер үк максатка:&lt;br&gt;
Берлек, аңлы тәртип һәм хезмәт.&lt;br&gt;
'''''Икенче кушымта:'''''&lt;br&gt;
Бөек, бай, затлы Ватан хакына&lt;br&gt;
Ярат һәм инан, атла гел алга.&lt;br&gt;
Йөрәкләр бердәм тормыш уңында,&lt;br&gt;
Таян намуска һәм кануннарга,&lt;br&gt;
Йөрәкләр бердәм тормыш уңында,&lt;br&gt;
Без әзер иңне иңгә куярга.&lt;br&gt;

=== '''КӨНЧЫГЫШ ТИМОР''' ===

Pátria, Pátria, Timor-Leste, nossa Nação.&lt;br&gt;
Glória ao povo e aos heróis da nossa libertação.&lt;br&gt;
Pátria, Pátria, Timor-Leste, nossa Nação.&lt;br&gt;
Glória ao povo e aos heróis da nossa libertação.&lt;br&gt;
Vencemos o colonialismo, gritamos:&lt;br&gt;
abaixo o imperialismo.&lt;br&gt;
Terra livre, povo livre,&lt;br&gt;
não, não, não à exploração.&lt;br&gt;
Avante unidos firmes e decididos.&lt;br&gt;
Na luta contra o imperialismo&lt;br&gt;
o inimigo dos povos, até à vitória final.&lt;br&gt;
Pelo caminho da revolução.&lt;br&gt;

=== '''КӨНЧЫГЫШ ТӨРКИСТАН''' ===
Қуртулуш йолида судәк&lt;br&gt;
ақти бизниң қанимиз,&lt;br&gt;
Сән үчүн, әй юртимиз,&lt;br&gt;
болсун пида бу җанимиз.&lt;br&gt;
Қан кичип, һәм җан бирип,&lt;br&gt;
ахир қутулдурдуқ сини,&lt;br&gt;
Қәлбимиздә қутқулушқа&lt;br&gt;
бар иди иманимиз.&lt;br&gt;
Юртумиз биз йүз-көзүңни&lt;br&gt;
қан билән пакизлидуқ&lt;br&gt;
Өрлиген ялқун билән&lt;br&gt;
пакланди белки намимиз.&lt;br&gt;
Яр-и һәмдәм болди бизниң&lt;br&gt;
һиммәтимиз сән үчүн.&lt;br&gt;
Шавну шөһрәтлик иди&lt;br&gt;
һиммәт билән әҗдадимиз.&lt;br&gt;
Атиларниң җәңләри&lt;br&gt;
өчмәйду тарих бетидин.&lt;br&gt;
Нәсли қалди җәңгивар&lt;br&gt;
биз униң әвлади биз.&lt;br&gt;
Ақти қан һәм чиқти җан&lt;br&gt;
дүшмәндин болсун әл аман.&lt;br&gt;
Яшисун, миң яшисун,&lt;br&gt;
парлансун истиқбалимиз!&lt;br&gt;

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Qurtulush_Yolida.webm

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Котылу юлында'''&lt;br&gt;
Азатлык юлында су күк&lt;br&gt;
акты безнең каныбыз,&lt;br&gt;
Синең өчен, ил-йортыбыз,&lt;br&gt;
булсын фида җаныбыз.&lt;br&gt;
Без кан түгеп һәм җан биреп,&lt;br&gt;
коткарып калдык сине,&lt;br&gt;
Кальбебездә котылуга&lt;br&gt;
иманыбыз бар иде.&lt;br&gt;
Кан белән йөзең-күзеңне&lt;br&gt;
сафландырдык, йортыбыз,&lt;br&gt;
Үрләгән ут-ялкын белән&lt;br&gt;
пакьләнгәндер намыбыз.&lt;br&gt;
Һиммәтебез — синең өчен&lt;br&gt;
сөю-кайгыртуыбыз.&lt;br&gt;
Шанлы һәм шөһрәтле булды&lt;br&gt;
һиммәт белән элгәрләр,&lt;br&gt;
Тарихтан һич җуелмады&lt;br&gt;
ирешелгән җинүләр.&lt;br&gt;
Җиңүчән бер нәсел калды,&lt;br&gt;
без – дәвам итүчеләр.&lt;br&gt;
Акты кан һәм чыкты җан,&lt;br&gt;
дошманнарга әл-әман.&lt;br&gt;
Яшә син, мең яшә син,&lt;br&gt;
Киләчәгебез, нурлан!&lt;br&gt;

=== '''КӨНЬЯК АФРИКА ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''''КАҖ телләрендә:'''''&lt;br&gt;
('''''коса һәм зулу''''')&lt;br&gt;
Nkosi sikelel’ iAfrika&lt;br&gt;
Maluphakanyisw’ uphondo lwayo,&lt;br&gt;
Yizwa imithandazo yethu,&lt;br&gt;
Nkosi sikelela, thina lusapho lwayo.&lt;br&gt;
('''''сото-суто''''')&lt;br&gt;
Morena Boloka setjhaba sa heso,&lt;br&gt;
O fedise dintwa la matshwenyeho,&lt;br&gt;
O se Boloke,&lt;br&gt;
O se Boloke setjhaba sa heso,&lt;br&gt;
Setjhaba sa South Afrika.&lt;br&gt;
South Afrika!&lt;br&gt;
('''''африкаанс''''')&lt;br&gt;
Uit die blou van onse hemel,&lt;br&gt;
Uit die diepte van ons see,&lt;br&gt;
Oor ons ewige gebergtes&lt;br&gt;
Waar die kranse antwoord gee,&lt;br&gt;
('''''инглиз''''')&lt;br&gt;
Sounds the call to come together,&lt;br&gt;
And united we shall stand,&lt;br&gt;
Let us live and strive for freedom,&lt;br&gt;
In South Africa our land!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/0154b968926bbd8a6189bc081e143677/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:South_Africa_National_Anthem.ogg

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
Йа Илаһ, ярлыка Африканы,&lt;br&gt;
Арттыр аның данын, арттыр данын,&lt;br&gt;
Кабул ит безнең догаларны,&lt;br&gt;
Ярлыкагыл, Илаһ, балаларыңны.&lt;br&gt;
Тәңребез, саклагыл безнең халыкларны,&lt;br&gt;
Юкка чыгар Син барча низагларны.&lt;br&gt;
Йа Илаһыбыз,&lt;br&gt;
Йа Илаһыбыз, ярлыкагыл безне,&lt;br&gt;
Ярлыка Көньяк Африканы.&lt;br&gt;
Көньяк Африка!&lt;br&gt;
Күкләрнең зәңгәрлегеннән,&lt;br&gt;
Диңгез тирәнлегеннән,&lt;br&gt;
Кыя-тау мәңгелегеннән&lt;br&gt;
Илгә бер өндәү иңә:&lt;br&gt;
“Бүген без иңгә-иң бастык,&lt;br&gt;
Уртак җырларыбыз да,&lt;br&gt;
Тату-тыныч тормыш корыйк&lt;br&gt;
Көньяк Африкабызда!”&lt;br&gt;

=== '''КӨНЬЯК ОСЕТИЯ''' ===

https://rutube.ru/video/60dc9fd8c46b6002629d1cb93b5e3c7b/

=== '''КӨНЬЯК СУДАН''' ===

https://rutube.ru/video/0fe430768e17dd0304c30e7a803f0090/

https://wikiway.com/yuzhnyy-sudan/gimn/

=== '''КУБА''' ===
'''''Español'''''&lt;br&gt;
'''La Bayamesa'''&lt;br&gt;
Al combate corred bayameses&lt;br&gt;
que la Patria os contempla orgullosa,&lt;br&gt; 
no temáis una muerte gloriosa&lt;br&gt;
que morir por la Patria es vivir.&lt;br&gt;
'''''Coro (2)''''':&lt;br&gt;
En cadenas vivir es morir,&lt;br&gt; 
en afrenta y oprobio sumidos,&lt;br&gt;
del clarín escuchad el sonido&lt;br&gt;
a las armas valientes corred.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/80c33f661761d9496ec4c17cbfc60d9c/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Cuban_national_anthem_(abridged_version),_performed_by_the_U.S._Navy_Band.oga&lt;br&gt;
(ике тапкыр кабатлана торган кыска гына увертюрадан башлана)&lt;br&gt;

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Байамо җыры'''&lt;br&gt;
Байамолылар, алга, көрәшкә –&lt;br&gt;
Горур Ватаннан сезгә гозер.&lt;br&gt;
Данлы үлем – юл үлемсезлеккә,&lt;br&gt;
Шәһит китү – тагын бер гомер.&lt;br&gt;
'''''Кушымтасы (2)''''':&lt;br&gt;
Богауда яшәү – үлемнән хәтәр,&lt;br&gt;
Хурлыклы бер җан асрау бары.&lt;br&gt;
Быргы авазы сугышка әйдәр,&lt;br&gt;
Алга, Ватан каһарманнары!&lt;br&gt;

=== '''КҮВӘЙТ''' ===
'''وَطَنِي الْكُوَيْتَ'''&lt;br&gt;
وَطَنِي الْكُوَيْتَ سَلِمْتَ لِلْمَجْدِ&lt;br&gt;
وَعَلٰى جَبِيْنِكَ طَالِعُ السَّعْدِ&lt;br&gt;
جوقة:&lt;br&gt;
وَطَنِي الْكُوَيْتَ سَلِمْتَ لِلْمَجْدِ&lt;br&gt;
وَعَلٰى جَبِيْنِكَ طَالِعُ السَّعْدِ&lt;br&gt;
وَطَنِي الْكُوَيْتَ وَطَنِي الْكُوَيْتَ&lt;br&gt;
وَطَنِي الْكُوَيْتَ سَلِمْتَ لِلْمَجْدِ&lt;br&gt;
١&lt;br&gt;
يَا مَهْدَ آبَاءِ الْأُوْلٰى كَتَبُوْا&lt;br&gt;
سِفْرَ الْخُلُوْدِ فَنَادَتِ الشُّهُبُ&lt;br&gt;
اَللّٰهُ أَكْبَرُ إِنَّهُمْ عَرَبُ&lt;br&gt;
طَلَعَتْ كَوَاكِبُ جَنَّةِ الْخُلْدِ&lt;br&gt;
جوقة&lt;br&gt;
۲&lt;br&gt;
بُوْرِكْتَ يَا وَطَنِي الْكُوَيْتَ لَنَا&lt;br&gt;
سَكَنًا وَعِشْتَ عَلِى الْمَدٰى وَطَنَا&lt;br&gt;
يَفْدِيْكَ حُرٌّ فِيْ حِمَاكَ بَنٰى&lt;br&gt;
صَرْحَ الْحَيَاةِ بِأَكْرَمِ الْأَيْدِيْ&lt;br&gt;
جوقة&lt;br&gt;
٣&lt;br&gt;
نَحْمِيْكَ يَا وَطَنِيْ وَشَاهِدُنَا&lt;br&gt;
شَرْعُ الْهُدٰى وَالْحَقُّ رَائِدُنَا&lt;br&gt;
وَأَمِيْرُنَا لِلْعِزِّ قَائِدُنَا&lt;br&gt;
رَبُّ الْحَمِيَّةِ صَادِقُ الْوَعْدِ&lt;br&gt;
جوقة&lt;br&gt;

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Kuwait_(instrumental).ogg&lt;br&gt;
(оркестр башкаруында гына уйнала торган компакт варианты)&lt;br&gt;

https://my.mail.ru/music/songs/гимн-государства-кувейт-с-1978-г-национальный-гимн-a45cb98d745fb1d63d6ac9aafea90f0e
(вокал һәм хор башкаруында, тулы тексты)

'''Ватаным Күвәйт'''&lt;br&gt;
'''''Кушымта:'''''&lt;br&gt;
Ватаным Күвәйт, насыйбың – шөһрәт-дан,&lt;br&gt;
Имин язмышыңнан мәңге хозурлан.&lt;br&gt;
Ватаным Күвәйт, Ватаным Күвәйт,&lt;br&gt;
Ватаным Күвәйт, насыйбың – шөһрәт-дан.&lt;br&gt;

'''I'''&lt;br&gt;
Иңдерелгән ата-баба чорында,&lt;br&gt;
Мәңгелек Китабы дип Галәм атый, –&lt;br&gt;
Аллаһ әкбәр, Коръән гарәп халкында&lt;br&gt;
Сүнмәс оҗмах йолдызы кебек балкый.&lt;br&gt;
'''''Кушымта.'''''&lt;br&gt;

'''II'''&lt;br&gt;
Мөбарәк бул, Күвәйт, безне, Ватаным,&lt;br&gt;
Имин яшәтергә дип җан атасың,&lt;br&gt;
Булдыруга ихлас итеп сакладың&lt;br&gt;
Игелек кораллы тормыш бинасын.&lt;br&gt;
'''''Кушымта.'''''&lt;br&gt;

'''III'''&lt;br&gt;
Без Ватанны сакларга шәһадәтле,&lt;br&gt;
Өстен тотып кануннарны, хаклыкны.&lt;br&gt;
Һәм юлбашчы Әмиребез – куәтле,&lt;br&gt;
Максат-вәгъдәсенә ул турылыклы.&lt;br&gt;
'''''Кушымта.'''''&lt;br&gt;

=== '''КҮРАСАО''' ===
'''''Папьяменто телендә'''''&lt;br&gt;
'''Himno di Kòrsou'''&lt;br&gt;
'''I.''' Lantá nos bos ban kanta&lt;br&gt;
grandesa di Kòrsou;&lt;br&gt;
Kòrsou, isla chikitu,&lt;br&gt;
baranka den laman!&lt;br&gt;
Kòrsou, nos ta stima bo&lt;br&gt;
ariba tur nashon.&lt;br&gt;
Bo gloria nos ta kanta&lt;br&gt;
di henter nos kurason.&lt;br&gt;

'''II.''' Nos pueblo tin su lucha,&lt;br&gt;
ma semper nos tin fe&lt;br&gt;
di logra den tur tempu&lt;br&gt;
viktoria ku trabou!&lt;br&gt;
Ban duna di nos parti&lt;br&gt;
p'e isla prosperá.&lt;br&gt;
Laga nos uni forsa&lt;br&gt;
p'asina triumfá.&lt;br&gt;

'''III.''' Nos patria nos ta demonstrá&lt;br&gt;
onor i lealdat,&lt;br&gt;
meskos na e bandera&lt;br&gt;
union di nos nashon.&lt;br&gt;
Nos bida lo ta poko&lt;br&gt;
pa duna nos pais,&lt;br&gt;
luchando uní pa libertat,&lt;br&gt;
amor i komprenshon.&lt;br&gt;

'''IV.''' I ora nos ta leu fo'i kas&lt;br&gt;
nos tur ta rekordá&lt;br&gt;
Kòrsou, su solo i playanan,&lt;br&gt;
orguyo di nos tur.&lt;br&gt;
Laga nos gloria Kreador&lt;br&gt;
tur tempu i sin fin,&lt;br&gt;
k'El a hasi nos digno&lt;br&gt;
di ta yu di Kòrsou!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/63ed113a7bebeea9134a5d18fb8c5163/

https://en.wikipedia.org/wiki/File:Curacaoanthem.ogg

=== '''КЫРГЫЗСТАН''' ===
'''''Кыргыз тилинде'''''&lt;br&gt;
Ак мөңгүлүү аска зоолор, талаалар,&lt;br&gt;
Элибиздин жаны менен барабар.&lt;br&gt;
Сансыз кылым Ала-Тоосун мекендеп,&lt;br&gt;
Сактап келди биздин ата-бабалар.&lt;br&gt;
'''''Кайырма:'''''&lt;br&gt;
Алгалай бер, Кыргыз Эл,&lt;br&gt;
Азаттыктын жолунда.&lt;br&gt;
Өркүндөй бер, өсө бер,&lt;br&gt;
Өз тагдырың колуңда.&lt;br&gt;

Аткарылып элдин үмүт, тилеги,&lt;br&gt;
Желбиреди эркиндиктин желеги.&lt;br&gt;
Бизге жеткен ата салтын, мурасын,&lt;br&gt;
Ыйык сактап урпактарга берели.&lt;br&gt;
'''''Кайырма.'''''&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/3e27177bf200635dc7870680008a63e5/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Kyrgyzstan.ogg

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
Ак түбәле таулар, үзән-далалар&lt;br&gt;
Ватаныбыз җаны белән бәрабәр,&lt;br&gt;
Ала-Тауның итәгендә ил тотып,&lt;br&gt;
Саклап килгән сине ата-бабалар!&lt;br&gt;
'''''Кушымта:'''''&lt;br&gt;
Алга атла, Кыргыз Иле,&lt;br&gt;
Азат тормыш юлында,&lt;br&gt;
Иркенәя, үсә бир син,&lt;br&gt;
Тәкъдирең үз кулыңда!&lt;br&gt;

Илебезнең изге өмет, теләге —&lt;br&gt;
Җилфердәсен иркенлекнең байрагы;&lt;br&gt;
Ата-бабалардан җиткән мирасны&lt;br&gt;
Саклап калып яшь буынга бирәсе!&lt;br&gt;
'''''Кушымта.'''''&lt;br&gt;

'''Кыргызстан гимны 1992 елның декабрендә өч куплетлы буларак кыргыз һәм урыс телләрендә кабул ителгән иде. Егерме ел үткәч, халыклар дуслыгына багышланган икенче куплеты гамәлдән чыгарылды.'''&lt;br&gt;

=== '''КЫРЫМ (татар)''' ===
'''''Кырымтатар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Ant etkenmen'''&lt;br&gt;
Ant etkenmen, milletimniñ yarasını sarmağa,&lt;br&gt;
Nasıl olsun bu zavallı qardaşlarım çürüsin?&lt;br&gt;
Onlar içün ökünmesem, muğaymasam, yaşasam,&lt;br&gt;
Yüregimde qara qanlar qaynamasın, qurusın.&lt;br&gt;

Ant etkenmen, şu qaranğı yurtqa şavle sepmege,&lt;br&gt;
Nasıl olsun eki qardaş bir-birini körmesin?&lt;br&gt;
Bunı körip usanmasam, muğaymasam, yanmasam,&lt;br&gt;
Közlerimden aqqan yaşlar derya-deñiz qan olsun.&lt;br&gt;

Ant etkenmen, söz bergenmen millet içün ölmege,&lt;br&gt;
Bilip, körip milletimniñ köz yaşını silmege.&lt;br&gt;
Bilmey, körmey biñ yaşasam, Qurultayğa han olsam,&lt;br&gt;
Kene bir kün mezarcılar kelir meni kömmege.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/4b625b2e9cb444bfcfd8ef568a59467f/

https://yandex.ru/video/preview/7042695736743048209

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Ант иттем мин'''&lt;br&gt;
Ант иттем мин, милләтемнең ярасын дәваларга,&lt;br&gt;
Күпме тиеш тере килеш череп яту аңарга?&lt;br&gt;
Милләт өчен җан атмасам, күрми-сизми аһ-зарын,&lt;br&gt;
Йөрәгем укмашып бетсен, коеп кара каннарын.&lt;br&gt;

Ант иттем, якты йортыма кара шәүлә һич төшмәс.&lt;br&gt;
Ике кардәш бер-бересен нилектән якын итмәс?&lt;br&gt;
Кардәшемә юл ачмасам, аның өчен янмасам,&lt;br&gt;
Күзләремнән аккан яшьләр булсын дәрья-диңгез кан.&lt;br&gt;

Ант иттем мин, сүз бирдем мин милләт өчен үләргә,&lt;br&gt;
Аның күз яшьләрен сөртми, ни хаҗәт соң яшәргә?&lt;br&gt;
Белми-күрми мең яшәп тә Корылтайда хан булып –&lt;br&gt;
Кыямәт көн җавап тотмак, милләткә дошман булып.&lt;br&gt;

'''Куплетларның һәр юлы икешәр тапкыр кабатлана.'''

=== '''КЫТАЙ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''''Путуңһуа язылышы'''''&lt;br&gt;
三民主義，吾黨所宗，&lt;br&gt;
以建民國，以進大同。&lt;br&gt;
咨爾多士，為民前鋒；&lt;br&gt;
夙夜匪懈，主義是從。&lt;br&gt;
矢勤矢勇，必信必忠；&lt;br&gt;
一心一德，貫徹始終。&lt;br&gt;

'''''Җирле кытай сөйләшендә укылышы'''''&lt;br&gt;
Sānmín zhǔyì, wú dǎng suǒ zōng,&lt;br&gt;
Yǐ jiàn mínguó, yǐ jìn dàtóng.&lt;br&gt;
Zī ěr duō shì, wèimín qiánfēng;&lt;br&gt;
Sùyè fěi xiè, zhǔyì shì cóng.&lt;br&gt;
Shǐ qín shǐ yǒng, bì xìn bì zhōng;&lt;br&gt;
Yīxīn yī dé, guànchè shǐzhōng.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/da3176508ee030a09664fc0f8ae93b9b/

https://en.wikipedia.org/wiki/File:National_anthem_of_the_Republic_of_China_(Taiwan)_中華民國國歌(演奏版).ogg

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
“Сәнмин чуи”* – безнең терәк:&lt;br&gt;
Ирекле илдә – хөррият;&lt;br&gt;
Һәрбарчабыз – якын туган,&lt;br&gt;
Каһарманнар иңен куйган;&lt;br&gt;
Бер фикердә, бер терәктә,&lt;br&gt;
Уртак максат – һәр йөрәктә.&lt;br&gt;
* '''“Сәнмин чуи” – халыкның өч рухи тоткасы.'''&lt;br&gt;

=== '''КЫТАЙ ХАЛЫК ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''''Путуңһуа тексты'''''&lt;br&gt;
起来!不愿作奴隶的人们,&lt;br&gt;
把我们血肉筑成我们的新的长城&lt;br&gt;
中华民族到了危险的时候,&lt;br&gt;
每个人被迫着发出最后的吼声&lt;br&gt;
起来!起来!起来!&lt;br&gt;
我们万众一心冒着敌人的炮火&lt;br&gt;
前进!前进!前进!进!&lt;br&gt;

'''''Пинйин транскрипциясе'''''&lt;br&gt;
Qǐlái! Búyuàn zuò núlì de rénmen!&lt;br&gt;
Bǎ wǒmen de xuèròu,&lt;br&gt;
zhùchéng wǒmen xīnde chángchéng!&lt;br&gt;
Zhōnghuá Mínzú dào le zùi wēixiǎnde shíhòu,&lt;br&gt;
Měige rén bèipòzhe fāchū zùihòude hǒushēng.&lt;br&gt;
Qǐlái! Qǐlái! Qǐlái! Wǒmen wànzhòngyīxīn,&lt;br&gt;
Màozhe dírén de pàohuǒ, Qiánjìn!&lt;br&gt;
Màozhe dírén de pàohuǒ, Qiánjìn!&lt;br&gt;
Qiánjìn! Qiánjìn! Jìn!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/c0940cd5f5cf10c7743bbaa7be1e915c/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:March_of_the_Volunteers_instrumental.ogg

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
Күтәрел, кол булмаска теләсәң!&lt;br&gt;
Үз гәүдәләребездән Бөек Дивар төзербез.&lt;br&gt;
Халык язмышының дәһшәтле чагы,&lt;br&gt;
Күкрәкләребездән сугышчан аваз ыргыла:&lt;br&gt;
“Күтәрел! Күтәрел! Күтәрел!”&lt;br&gt;
Без бит миллионнар,&lt;br&gt;
Җаннарыбыз бердәй,&lt;br&gt;
Алга! Җаннарыбыз бердәй,&lt;br&gt;
Алга! Алга! Алга! Цзин!*&lt;br&gt;

'''* Цзин (进) — ике иҗекле “алга атлау” мәгънәсендәге “цән цзин” төшенчәсенең юнәлеш күрсәтүче өлеше; беренчесе (“цән”) – гомумән хәрәкәт итү күрсәткече.'''&lt;br&gt;

=== '''ЛАТВИЯ''' ===

https://en.wikipedia.org/wiki/File:Latvian_National_Anthem.ogg

https://rutube.ru/video/efc1f20db91c703f0cb786896c837682/

=== '''ЛИТВА''' ===
'''TAUTIŠKA GIESMĖ'''&lt;br&gt;
Lietuva, Tėvyne mūsų&lt;br&gt;
Tu didvyrių žeme,&lt;br&gt;
Iš praeities Tavo sūnūs&lt;br&gt;
Te stiprybę semia.&lt;br&gt;
Tegul Tavo vaikai eina&lt;br&gt;
Vien takais dorybės,&lt;br&gt;
Tegul dirba Tavo naudai&lt;br&gt;
Ir žmonių gėrybei.&lt;br&gt;
Tegul saulė Lietuvoj&lt;br&gt;
Tamsumas prašalina,&lt;br&gt;
Ir šviesa, ir tiesa&lt;br&gt;
Mūs žingsnius telydi.&lt;br&gt;
Tegul meilė Lietuvos&lt;br&gt;
Dega mūsų širdyse,&lt;br&gt;
Vardan tos Lietuvos&lt;br&gt;
Vienybė težydi!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/812a7c445aeea675ab54cd4b883f7fe1/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Tautiška_giesme_instumental.ogg

'''МИЛЛӘТ ҖЫРЫ'''&lt;br&gt;
Литва, безнең Ватаныбыз,&lt;br&gt;
Бөек угланнар җире,&lt;br&gt;
Без илһам, кодрәт алабыз&lt;br&gt;
Үткәннәреңнән синең.&lt;br&gt;
Синең балаларың бассын&lt;br&gt;
Гел әхлак юлларына,&lt;br&gt;
Игелек кылсыннар сиңа,&lt;br&gt;
Кешеләр файдасына.&lt;br&gt;
Литва күгендәге кояш&lt;br&gt;
Юк итсен бар золымны,&lt;br&gt;
Гаделлеккә, нурга күмеп,&lt;br&gt;
Яктыртсын безнең юлны.&lt;br&gt;
Литваны сөю дөрләсен&lt;br&gt;
Ялкын булып йөрәктә,&lt;br&gt;
Литваның олы бәхете –&lt;br&gt;
Ул безнең бердәмлектә!&lt;br&gt;

=== '''ЛИХТЕНШТАЙН''' ===
1. Oben am jungen Rhein&lt;br&gt;
Lehnet sich Liechtenstein&lt;br&gt;
An Alpenhöh’n.&lt;br&gt;
Dies liebe Heimatland,&lt;br&gt;
Das teure Vaterland,&lt;br&gt;
Hat Gottes weise Hand&lt;br&gt;
Für uns erseh’n.&lt;br&gt;
Dies liebe Heimatland,&lt;br&gt;
Das teure Vaterland,&lt;br&gt;
Hat Gottes weise Hand&lt;br&gt;
Für uns erseh’n.&lt;br&gt;

5. Hoch lebe Liechtenstein,&lt;br&gt;
Blühend am jungen Rhein,&lt;br&gt;
Glücklich und treu.&lt;br&gt;
Hoch leb’ der Fürst vom Land,&lt;br&gt;
Hoch unser Vaterland,&lt;br&gt;
Durch Bruderliebe Band&lt;br&gt;
Vereint und frei,&lt;br&gt;
Hoch leb’ der Fürst vom Land,&lt;br&gt;
Hoch unser Vaterland,&lt;br&gt;
Durch Bruderliebe Band&lt;br&gt;
Vereint und frei.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/8298618f71b18727c46f2f9e4203fffa/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Oben_am_jungen_Rhein,_by_the_U.S._Navy_Band.ogg

https://wikiway.com/liechtenstein/gimn/

1. Ур(ы)н алган Лихтенштейн&lt;br&gt;
Рейн башланган җирдән,&lt;br&gt;
Альп түреннән.&lt;br&gt;
Ата-бабаларның&lt;br&gt;
Кадерле Ватанын&lt;br&gt;
Әл-Хәким безләргә&lt;br&gt;
Насыйп иткән.&lt;br&gt;
Ата-бабаларның&lt;br&gt;
Сөекле Ватанын&lt;br&gt;
Хак Тәгалә безгә&lt;br&gt;
Насыйп иткән.&lt;br&gt;

5. Лихтенштейн, мең яшә,&lt;br&gt;
Рейннан бәхет өстә,&lt;br&gt;
Гел чәчәк ат.&lt;br&gt;
Яшә ил Кенәзе,&lt;br&gt;
Син дәүләт терәге —&lt;br&gt;
Булсын туганлыкта&lt;br&gt;
Бердәм, азат.&lt;br&gt;
Яшә ил Кенәзе,&lt;br&gt;
Син дәүләт терәге —&lt;br&gt;
Булсын туганлыкта&lt;br&gt;
Бердәм, азат.&lt;br&gt;

=== '''ЛӨБНАН''' ===
'''كلنا للوطن للعلى للعلم'''&lt;br&gt;
كلنا للوطن للعلى للعلم&lt;br&gt;
ملء عين الزّمن سيفنا والقلم&lt;br&gt;
سهلنا والجبل منبت للرجال&lt;br&gt;
قولنا والعمل في سبيل الكمال&lt;br&gt;
كلنا للوطن للعلى للعلم&lt;br&gt;
كلّنا للوطن&lt;br&gt;

شيخنا والفتى عند صوت الوطن&lt;br&gt;
أسد غاب متى ساورتنا الفتن&lt;br&gt;
شرقنا قلبه أبداً لبنان&lt;br&gt;
صانه ربه لمدى الأزمان&lt;br&gt;
كلنا للوطن للعلى للعلم&lt;br&gt;
كلنا للوطن&lt;br&gt;

بحره برّه درّة الشرقين&lt;br&gt;
رِفدُهّ برّهُ مالئ القطبين&lt;br&gt;
إسمه عزّه منذ كان الجدود&lt;br&gt;
مجدُهُ أرزُهُ رمزُهُ للخلود&lt;br&gt;
كلّنا للوطن للعلى للعلم&lt;br&gt;
كلّنا للوطن&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/7ce85ac7a29f1db9fcac458363b71871/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Lebanon.ogg

'''Тугрыбыз Ватанга, байрагына, данга'''&lt;br&gt;
Тугрыбыз Ватанга, байрагына, данга,&lt;br&gt;
Кылычлар уйганга, каләмнәр язганга.&lt;br&gt;
Батырлар үстерә таулар һәм үзәннәр,&lt;br&gt;
Камиллек юлында сүзләр һәм гамәлләр.&lt;br&gt;
Тугрыбыз Ватанга, байрагына, данга,&lt;br&gt;
Тугрыбыз Ватанга.&lt;br&gt;

Яше-карты бергә, чакырса Ил-Ватан,&lt;br&gt;
Яу-фетнә килгәндә һәрберсе – арыслан.&lt;br&gt;
Шәрекънең йөрәге береккән Лөбнанга,&lt;br&gt;
Имин кыл, Раббыбыз, беткәнче замана.&lt;br&gt;
Тугрыбыз Ватанга, байрагына, данга,&lt;br&gt;
Тугрыбыз Ватанга.&lt;br&gt;

Җирләре, диңгезе – Шәрекъләр энҗесе,&lt;br&gt;
Бар дөнья мирасы – гамәлләр өлгесе.&lt;br&gt;
Исеме гыйззәтле, замана башыннан,&lt;br&gt;
Һәм эрбет агачы – мәңге тамгасыннан.&lt;br&gt;
Тугрыбыз Ватанга, байрагына, данга,&lt;br&gt;
Тугрыбыз Ватанга.&lt;br&gt;

=== '''ЛЮКСЕМБУРГ''' ===
'''ONS HEMECHT'''&lt;br&gt;
'''1.'''	Wou d’Uelzécht durech d’Wisen zéit,&lt;br&gt;
Duurch d’Fielsen d’Sauer brécht,&lt;br&gt;
Wou d’Rief laanscht d’Musel dofteg bléit,&lt;br&gt;
Den Himmel Wäin ons mécht:&lt;br&gt;
Dat as onst Land, fir dat mer géif&lt;br&gt;
Heinidden alles won,&lt;br&gt;
Ons Hemechtsland dat mir so déif&lt;br&gt;
An onsen Hierzer dron.&lt;br&gt;
Ons Hemechtsland dat mir so déif&lt;br&gt;
An onsen Hierzer dron.&lt;br&gt;

'''2.'''	An sengem donkle Bëscherkranz,&lt;br&gt;
Vum Fridde stëll bewaacht,&lt;br&gt;
Sou ouni Pronk an deire Glanz&lt;br&gt;
Gemittlech léif et laacht;&lt;br&gt;
Säi Vollek frou sech soë kann,&lt;br&gt;
An 't si keng eidel Dreem:&lt;br&gt;
Wéi wunnt et sech sou heemlech dran,&lt;br&gt;
Wéi as 't sou gutt doheem!&lt;br&gt;

'''3.''' Gesank, Gesank vu Bierg an Dall&lt;br&gt;
Der Äärd, déi äis gedron;&lt;br&gt;
D’Léift huet en treie Widderhall&lt;br&gt;
A jidder Broscht gedon;&lt;br&gt;
Fir, d’Hemecht ass keng Weis ze schéin;&lt;br&gt;
All Wuert, dat vun er klénkt,&lt;br&gt;
Gräift äis an d' Séil wéi Himmelstéin&lt;br&gt;
An d’A wéi Feier blénkt&lt;br&gt;

'''4.''' O Du do uewen, deem séng Hand&lt;br&gt;
Duurch d’Welt d’Natioune leet,&lt;br&gt;
Behitt du d’Lëtzebuerger Land&lt;br&gt;
Vum frieme Joch a Leed;&lt;br&gt;
Du hues ons all als Kanner schon&lt;br&gt;
De fräie Geescht jo ginn,&lt;br&gt;
Looss viru blénken d’Fräiheetssonn,&lt;br&gt;
Déi mir so laang gesinn!&lt;br&gt;
Looss viru blénken d’Fräiheetssonn,&lt;br&gt;
Déi mir so laang gesinn!&lt;br&gt;

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Luxembourg_National_Anthem.ogg

https://alexbruni.ru/afx/noise/cl_muzyka-v-ispolnenii--919

https://zvyki.com/song/93201095/Jean-Antoine_Zinnen_-_Ons_H_m_cht_Gimn_Lyuksemburga/{{Deadlink|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

'''БЕЗНЕҢ ВАТАНЫБЫЗ'''&lt;br&gt;
'''1.''' Альзет ага болын буйлап,&lt;br&gt;
Зауэр – таулар иңләп,&lt;br&gt;
Мозель йөземнәрен нурлап,&lt;br&gt;
Күк иңдерә ширбәт.&lt;br&gt;
Илемнең иминлегенә&lt;br&gt;
Жәл түгел һич корбан,&lt;br&gt;
Йөрәк түрендә хәзинә –&lt;br&gt;
Син, тиңдәшсез Ватан.&lt;br&gt;
Йөрәк түрендә хәзинә –&lt;br&gt;
Син, тиңдәшсез Ватан.&lt;br&gt;

'''2.''' Иминлекне өстен күрә,&lt;br&gt;
Яшеллектә урыны,&lt;br&gt;
Купшылыктан йөз чөерә –&lt;br&gt;
Илем шуңа нурлы.&lt;br&gt;
Буш сүзле булмастыр халкы,&lt;br&gt;
Без бәхетле, диеп.&lt;br&gt;
Илдә тормыш бигрәк җайлы, –&lt;br&gt;
Яшибез сөенеп.&lt;br&gt;

'''3.''' Тарала җыр яңгыравы&lt;br&gt;
Тауга, үзәнлеккә,&lt;br&gt;
Сөю, тугрылык шаңдавы,&lt;br&gt;
Иңә һәр күкрәккә.&lt;br&gt;
Артык булмас һич Ватанга&lt;br&gt;
Мәдхия көй-сүзләр;&lt;br&gt;
Күк авазы сеңә җанга,&lt;br&gt;
Балкып тора күзләр.&lt;br&gt;

'''4.''' Ходай, йөртә безне Синең&lt;br&gt;
Кулың туры юлдан,&lt;br&gt;
Саклагыл Люксембург җирен&lt;br&gt;
Золым-газаплардан!&lt;br&gt;
Азатлык бүләгең, Тәңре,&lt;br&gt;
Улларың күңелендә,&lt;br&gt;
Ирек кояшын Син мәңге&lt;br&gt;
Балкыт ил күгендә!&lt;br&gt;
Ирек кояшын Син мәңге&lt;br&gt;
Балкыт ил күгендә!&lt;br&gt; 
 
'''Альзет, Зауэр, Мозель – Люксембургтагы елгалар. Гимнның беренче һәм дүртенче куплетларын рәсми рәвештә башкаралар. Тексты Люксембургта дәүләт телләре булган алман һәм француз телләренә дә тулысынча тәңгәл китереп тәрҗемә ителгән.'''&lt;br&gt;

=== '''МАҖАРСТАН''' ===
'''HIMNUSZ'''&lt;br&gt;
1. Isten, áldd meg a magyart&lt;br&gt;
Jó kedvvel, bőséggel,&lt;br&gt;
Nyújts feléje védő kart,&lt;br&gt;
Ha küzd ellenséggel;&lt;br&gt;
Bal sors akit régen tép,&lt;br&gt;
Hozz rá víg esztendőt,&lt;br&gt;
Megbűnhődte már e nép&lt;br&gt;
A múltat s jövendőt!&lt;br&gt;

2. Őseinket felhozád&lt;br&gt;
Kárpát szent bércére,&lt;br&gt;
Általad nyert szép hazát&lt;br&gt;
Bendegúznak vére.&lt;br&gt;
S merre zúgnak habjai&lt;br&gt;
Tiszának, Dunának,&lt;br&gt;
Árpád hős magzatjai&lt;br&gt;
Felvirágozának.&lt;br&gt;

3. Értünk Kunság mezein&lt;br&gt;
Ért kalászt lengettél,&lt;br&gt;
Tokaj szőlővesszein&lt;br&gt;
Nektárt csepegtettél.&lt;br&gt;
Zászlónk gyakran plántálád&lt;br&gt;
Vad török sáncára,&lt;br&gt;
S nyögte Mátyás bús hadát&lt;br&gt;
Bécsnek büszke vára.&lt;br&gt;

4. Hajh, de bűneink miatt&lt;br&gt;
Gyúlt harag kebledben,&lt;br&gt;
S elsújtád villámidat&lt;br&gt;
Dörgő fellegedben,&lt;br&gt;
Most rabló mongol nyilát&lt;br&gt;
Zúgattad felettünk,&lt;br&gt;
Majd töröktől rabigát&lt;br&gt;
Vállainkra vettünk.&lt;br&gt;

5. Hányszor zengett ajkain&lt;br&gt;
Ozman vad népének&lt;br&gt;
Vert hadunk csonthalmain&lt;br&gt;
Győzedelmi ének!&lt;br&gt;
Hányszor támadt tenfiad&lt;br&gt;
Szép hazám, kebledre,&lt;br&gt;
S lettél magzatod miatt&lt;br&gt;
Magzatod hamvvedre!&lt;br&gt;

6. Bújt az üldözött, s felé&lt;br&gt;
Kard nyúlt barlangjában,&lt;br&gt;
Szerte nézett s nem lelé&lt;br&gt;
Honját e hazában,&lt;br&gt;
Bércre hág és völgybe száll,&lt;br&gt;
Bú s kétség mellette,&lt;br&gt;
Vérözön lábainál,&lt;br&gt;
S lángtenger fölette.&lt;br&gt;

7. Vár állott, most kőhalom,&lt;br&gt;
Kedv s öröm röpkedtek,&lt;br&gt;
Halálhörgés, siralom&lt;br&gt;
Zajlik már helyettek.&lt;br&gt;
S ah, szabadság nem virul&lt;br&gt;
A holtnak véréből,&lt;br&gt;
Kínzó rabság könnye hull&lt;br&gt;
Árvák hő szeméből!&lt;br&gt;

8. Szánd meg Isten a magyart&lt;br&gt;
Kit vészek hányának,&lt;br&gt;
Nyújts feléje védő kart&lt;br&gt;
Tengerén kínjának.&lt;br&gt;
Bal sors akit régen tép,&lt;br&gt;
Hozz rá víg esztendőt,&lt;br&gt;
Megbűnhődte már e nép&lt;br&gt;
A múltat s jövendőt!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/2a83856f036109764567c00c17807b1a/

https://wikiway.com/hungary/gimn/

(кереш өлеше бар, бер куплетлы җыйнак вариант)&lt;br&gt;

'''ГИМН'''&lt;br&gt;
1. Йа Ходаем, маҗарны&lt;br&gt;
Саклагыл, ярлыкагыл,&lt;br&gt;
Суз ярдәмчел кулыңны,&lt;br&gt;
Дошманнарын гаҗиз кыл.&lt;br&gt;
Язмыш, өз золым көчен,&lt;br&gt;
Бәхетле ит барчасын,&lt;br&gt;
Үткән һәм алдагы өчен&lt;br&gt;
Күрде халык казасын.&lt;br&gt;

2. Юл сыздың Карпат аша&lt;br&gt;
Маҗар бабаларына,&lt;br&gt;
Бирдең Ватан-гөлбакча&lt;br&gt;
Бәндәгуз улларына.&lt;br&gt;
Тиса, Дунай сулары&lt;br&gt;
Үтә тауларны урап, –&lt;br&gt;
Батыр Арпад уллары&lt;br&gt;
Анда мул тормыш кора.&lt;br&gt;

3. Кун иле җирләрендә&lt;br&gt;
Чайкала тук башаклар,&lt;br&gt;
Токай тәлгәшләреннән&lt;br&gt;
Тама татлы шәраблар.&lt;br&gt;
Безнең ту еш балкыган&lt;br&gt;
Төрек кирмәннәрендә,&lt;br&gt;
Матьяш явы сыкраткан&lt;br&gt;
Вена түрәләрен дә.&lt;br&gt;

4. Гөнаһларыбыз үче&lt;br&gt;
Кысты Синең күкрәкне:&lt;br&gt;
Аттың болыттан яшен,&lt;br&gt;
Күкрәттең безнең күкне.&lt;br&gt;
Баскын монголлар угы&lt;br&gt;
Очты баш өстебездә,&lt;br&gt;
Аннан төрек коллыгы&lt;br&gt;
Йөк булды җилкәбездә.&lt;br&gt;

5. Күпме торды яңгырап&lt;br&gt;
Кыргый госман гаугасы,&lt;br&gt;
Яугир җәсәден таптап&lt;br&gt;
Җиңүләр тантанасы!&lt;br&gt;
Күпме сине улларың,&lt;br&gt;
Гүзәл ил, күкрәгеңә&lt;br&gt;
Басып изде, кыйнады,&lt;br&gt;
Әйләндереп кабергә!&lt;br&gt;

6. Эзәрләүдән капланып&lt;br&gt;
Утырмасын кай өндә,&lt;br&gt;
Сыеныр җир тапмады&lt;br&gt;
Үз Ватанында бәндә.&lt;br&gt;
Менсә тау түбәсенә –&lt;br&gt;
Ут диңгезе өстендә,&lt;br&gt;
Һәркайда кайгы-хәсрәт,&lt;br&gt;
Кан үзәне бар җирдә.&lt;br&gt;

7. Кирмән иде – таш өеме,&lt;br&gt;
Хозур, бәхет югалган, &lt;br&gt;
Афәт, үлем сөреме&lt;br&gt;
Ватанны чолгап алган.&lt;br&gt;
Аһ, мәетләр каныннан&lt;br&gt;
Азатлык чәчәк атмый,&lt;br&gt;
Илсезләр елавыннан&lt;br&gt;
Шатлык күз яше акмый.&lt;br&gt;

8. Кызган, Ходай, маҗарны&lt;br&gt;
Дөнья михнәтләрендә,&lt;br&gt;
Суз ярдәмчел кулыңны&lt;br&gt;
Газаплар диңгезендә.&lt;br&gt;
Язмыш, өз золым көчен,&lt;br&gt;
Бәхетле ит барчасын,&lt;br&gt;
Үткән һәм алдагы өчен&lt;br&gt;
Күрде халык казасын.&lt;br&gt;

=== '''МАЛАВИ''' ===

https://rutube.ru/video/ea94f879ee93c6040a66cafff88755d2/

=== '''МАЛАЙЗИЯ''' ===
'''NEGARAKU'''&lt;br&gt;
Negaraku tanah tumpahnia darahku,&lt;br&gt;
Rakiat hidup bersatu dan maju,&lt;br&gt;
Rahmat bahagia tuhan kurniahkan,&lt;br&gt;
Raja kita selamat bertahta,&lt;br&gt;
Rahmat bahagia tuhan kurniakan,&lt;br&gt;
Raja kita selamat bertahta.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/0d77dc75e571a9ee9ccb61c0c26ab3ed/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Negaraku_instrumental.ogg

'''МИНЕМ ИЛЕМ'''&lt;br&gt;
Илем минем, җиреңә каным түгелгән,&lt;br&gt;
Бердәмлектә алгарыш  — Аллаһтан;&lt;br&gt;
Аның рәхмәт-мәрхәмәте белән&lt;br&gt;
Сау-сәламәт, хаким булсын солтан,&lt;br&gt;
Аллаһ рәхмәт-мәрхәмәте белән&lt;br&gt;
Сау-сәламәт, хаким булсын солтан.&lt;br&gt;

'''МОЯ СТРАНА'''&lt;br&gt;
Страна моя, судьбы твоей знамéние:&lt;br&gt;
Единство и прогресс наградой дан;&lt;br&gt;
Да одарит нас Бог благословением,&lt;br&gt;
Во здравии пусть правит наш султан,&lt;br&gt;
Да одарит нас Бог благословением,&lt;br&gt;
Во здравии пусть правит наш султан.&lt;br&gt;

=== '''МАЛЬТА''' ===
Lil din l-art ħelwa, l-Omm li tatna isimha,&lt;br&gt;
Ħares, Mulej, kif dejjem Int ħarist:&lt;br&gt;
Ftakar li lilha bil-oħla dawl libbist.&lt;br&gt;
Agħti, kbir Alla, id-dehen lil min jaħkimha,&lt;br&gt;
Rodd il-ħniena lis-sid, saħħa 'l-ħaddiem:&lt;br&gt;
Seddaq il-għaqda fil-Maltin u s-sliem.&lt;br&gt;

https://yandex.ru/video/preview/12756916363707776647

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Malta_National_Anthem.ogg

Элек саклагандай сакла, Аллаһ, аны –&lt;br&gt;
Безнең исемдәге бу Ватан-Ананы!&lt;br&gt;
Күз уңыңда тот – һәрвакыт тоткан кебек!&lt;br&gt;
Зирәк булсын – Үзең бар иткән күк элек.&lt;br&gt;
Аллаһыбыз, ярлыкауларың кодрәтле,&lt;br&gt;
Арттыр безнең бердәм һәм тату куәтне.&lt;br&gt;

=== '''МАРИЙ ЭЛ''' ===
'''''Болын мари телендә'''''&lt;br&gt;
'''1.'''	Марий Эл тый улат&lt;br&gt;
Авай гай кажнылан.&lt;br&gt;
Шке сурт гай тый кÿлат&lt;br&gt;
Чыла мÿндыр марийлан.&lt;br&gt;
Ме таче, чон пуэн,&lt;br&gt;
Марий мландым моктена.&lt;br&gt;
Вийнам иктыш чумырен,&lt;br&gt;
Пиалан илышым чоҥена.&lt;br&gt;

'''2.'''	Сакла чот кугешнен&lt;br&gt;
Шке сынжым калыкна.&lt;br&gt;
Йомартле улмыж ден&lt;br&gt;
Эре тудо чаплана.&lt;br&gt;
Ме таче, чон пуэн,&lt;br&gt;
Марий мландым моктена.&lt;br&gt;
Вийнам иктыш чумырен,&lt;br&gt;
Пиалан илышым чоҥена.&lt;br&gt;

'''''Тау мари телендә'''''&lt;br&gt;
'''1.''' Марий Эл, ӓвӓ гань&lt;br&gt;
Ылат каждойланок.&lt;br&gt;
Келӓт шачмы пӧрт гань&lt;br&gt;
Цилӓ мӹндӹр йыхланок.&lt;br&gt;
Кымылын, ӹвӹртӓл,&lt;br&gt;
Мары млӓндӹм мактенӓ.&lt;br&gt;
Силам иктӹш цымырал,&lt;br&gt;
Соты цӓшнӓм ӹшкеок чангенӓ.&lt;br&gt;

'''2.''' Лӱктӓ кӱш лӹмжӹмӓт&lt;br&gt;
Мары халык соок.&lt;br&gt;
Веселӓжӹ, сӹржӓт&lt;br&gt;
Лӹмлештӓлтеш йӹрвӓшок.&lt;br&gt;
Кымылын, ӹвӹртӓл,&lt;br&gt;
Мары млӓндӹм мактенӓ.&lt;br&gt;
Силам иктӹш цымырал,&lt;br&gt;
Соты цӓшнӓм ӹшкеок чангенӓ.&lt;br&gt;

'''''Урыс телендә'''''&lt;br&gt;
'''1.''' Марий Эл, ты – как мать&lt;br&gt;
Для каждого в судьбе.&lt;br&gt;
Где бы ни был – вспоминать&lt;br&gt;
Твой сын будет о тебе.&lt;br&gt;
Славься, наш край родной,&lt;br&gt;
Цвети в счастье и в труде.&lt;br&gt;
Гордимся всегда тобой &lt;br&gt;
И поём, Марий Эл, о тебе!&lt;br&gt;

'''2.''' Свою честь сохранит &lt;br&gt;
Народ наш на века, &lt;br&gt;
И дружба, как гранит, –&lt;br&gt;
Всегда с братьями крепка.&lt;br&gt;
Славься, наш край родной,&lt;br&gt;
Цвети в счастье и в труде.&lt;br&gt;
Гордимся всегда тобой &lt;br&gt;
И поём, Марий Эл, о тебе!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/ac86d65747a884390c5c6beccc359b7b/

https://yandex.ru/video/preview/9653579334705561161

'''''Татар теленә тәрҗемә'''''&lt;br&gt;
'''1.''' Мари Ил – ана күк,&lt;br&gt;
Һәркем тәкъдирендә.&lt;br&gt;
Кайларда йөрсәм дә,&lt;br&gt;
Ул минем күңелемдә.&lt;br&gt;
Мари Ил җырларда,&lt;br&gt;
Мөкатдәс илебез,&lt;br&gt;
Бәхетле тормышны&lt;br&gt;
Бергәләп төзибез.&lt;br&gt;

'''2.''' Намусын саклар ул –&lt;br&gt;
Халкым үз җирендә.&lt;br&gt;
Тугандаш халыклар&lt;br&gt;
Дуслыгы мәңгегә.&lt;br&gt;
Мари Ил җырларда,&lt;br&gt;
Мөкатдәс илебез,&lt;br&gt;
Бәхетле тормышны&lt;br&gt;
Бергәләп төзибез.&lt;br&gt;

=== '''МАУРИТАНИЯ''' ===
'''&lt;u&gt;بِلَادَ الْأُبَاةِ الْهُدَاةِ الْكِرَامْ&lt;/u&gt;'''&lt;br&gt;
بِلَادَ الْأُبَاةِ الْهُدَاةِ الْكِرَامْ&lt;br&gt;
وَحِصْنَ الْكِتَابِ الَّذِيْ لَا يُضَامْ&lt;br&gt;
أَيَا مُوْرِيْتَانِ رَبِيْعَ الْوُئامْ&lt;br&gt;
وَرُكْنَ السَّمَاحَةِ ثَغْرَ السَّلَامْ&lt;br&gt;
'''كورال:'''&lt;br&gt;
سَنَحْمِيْ حِمَاكِ وَنَحْنُ فِدَاكِ&lt;br&gt;
وَنَكْسُوْ رُبَاكِ بِلَوْنِ الْأَمَلْ&lt;br&gt;
وَعِنْدَ نِدَاكِ نُلَبِّيْ أَجَلْ&lt;br&gt;

بُدُوْرُ سَمَائِكِ لَمْ تُحْجَبِ&lt;br&gt;
وَشَمْسُ جَبِيْنِكِ لَمْ تَغْرُبِ&lt;br&gt;
نَمَاكِ الْأَمَاجِدُ مِن يَّعْرُبِ&lt;br&gt;
لِإِفْرِيْقِيَّا الْمَنْبَعِ الأَعْذَبِ&lt;br&gt;
'''كورال'''&lt;br&gt;

رَضَعْنَا لِبَانَ النَّدَى وَالْإِبَا&lt;br&gt;
سَجَايَا حَمَلْنَ جَنًى طَيِّبَا&lt;br&gt;
وَمَرْعًى خَصِيْباً، وَإنْ أجْدَبَا&lt;br&gt;
سَمَوْنَا، فَكَانَ لَنَا أَرْحَبَا&lt;br&gt;
'''كورال'''&lt;br&gt;

سَقَيْنَا عَدُوَّكِ صَاباً وَمُرًّا&lt;br&gt;
فَمَا نالَ نُزْلًا وَلَا مُسْتَقَرَّا&lt;br&gt;
نُقَاوِمُهُ حَيْثُ جَاسَ وَمُرَّا&lt;br&gt;
نُرَتِّلُ إِنَّ مَعَ العُسْرِ يُسْرَا&lt;br&gt;
'''كورال'''&lt;br&gt;


قَفَوْنَا الرَّسُوْلَ بِنَهْجٍ سَمَا&lt;br&gt;
إلى سِدْرَةِ الْمَجْدِ فَوْقَ السَّمَا&lt;br&gt;
حَجَزْنَا الثُّرَيَّا لَنَا سُلَّمَا&lt;br&gt;
رَسَمْنَا هُنَالِكَ حَدَّ الْحِمٰى&lt;br&gt;
'''كورال'''&lt;br&gt;

أَخَذْنَاكِ عَهْدًا حَمَلْنَاكِ وَعْدًا&lt;br&gt;
ونُهْدِيْكِ سَعْداً لِجِيْلٍ أطَلْ&lt;br&gt;
'''كورال النهائي:'''&lt;br&gt;
سَنَحْمِيْ حِمَاكِ وَنَحْنُ فِدَاكِ&lt;br&gt;
وَنَكْسُوْ رُبَاكِ بِلَوْنِ الْأَمَلْ&lt;br&gt;
سَنَحْمِيْ حِمَاكِ وَنَحْنُ فِدَاكِ&lt;br&gt;
وَعِنْدَ نِدَاكِ نُلَبِّي أجَلْ&lt;br&gt;

https://yandex.ru/video/preview/3129444462381017345

https://en.wikipedia.org/wiki/File:United_States_Navy_Band_-_Bilāda_l-ʾubāti_l-hudāti_l-kirām.ogg

'''Кәрамлылар җитәкләгән мәгърур ил'''&lt;br&gt;
'''I.''' Горур кәрамлылар җитәкләгән ил,&lt;br&gt;
Һәм Изге Китаптан ныклык иңгән ил,&lt;br&gt;
Әйа Мауритания, аһәң учагы,&lt;br&gt;
Хуш-имин күңелнең хозур почмагы.&lt;br&gt;
'''''Кушымта:'''''&lt;br&gt;
Фида җаннарыбыз гел синең сакта,&lt;br&gt;
Ком тауларың буйыйк өмет-аклыкка;&lt;br&gt;
Кайчан чакырсаң да, басарбыз сафка.&lt;br&gt;

'''II.''' Күгеңдә ярымай мәңге сүрелмәс,&lt;br&gt;
Йөзеңдә балкыган кояшың сүнмәс,&lt;br&gt;
Гарәп бабаларың сине үстергән,&lt;br&gt;
Африка җирендә – синең саф чишмәң.&lt;br&gt;
'''''Кушымта.'''''&lt;br&gt;

'''III.''' Горурлык үз сөтен безгә эчерде,&lt;br&gt;
Ул биргән табигать уңыш китерде.&lt;br&gt;
Уңдырышлы туфрак, корып кипсә дә,&lt;br&gt;
Көч өсти ул безгә, алга этәрә.&lt;br&gt;
'''''Кушымта.'''''&lt;br&gt;

'''IV.''' Дошманга эчердек ачы яңгырсу,&lt;br&gt;
Тынычлана алмас һәм ял итмәс ул,&lt;br&gt;
Кая тайпылса да, каршылык күрер.&lt;br&gt;
Авырлыклардан соң җиңеллек килер.&lt;br&gt;
'''''Кушымта.'''''&lt;br&gt;

'''V. (ил бәйсезлеге көнендә генә башкарыла)'''&lt;br&gt;
Рәсүлгә ияреп һәм туры юлдан&lt;br&gt;
Атларбыз – йолдызлар баскычлар корган.&lt;br&gt;
Галәмнең мәңгелек агачы безне&lt;br&gt;
Рухландырып торыр, күрсәтеп эзне.&lt;br&gt;
'''Кушымта.'''&lt;br&gt;

'''VI.''' Ант итәбез сиңа, безнең вәгъдәбез:&lt;br&gt;
Киләчәк буынга сине бирәбез.&lt;br&gt;
'''''Соңгы кушымта:'''''&lt;br&gt;
Фида җаннарыбыз гел синең сакта,&lt;br&gt;
Ком тауларың буйыйк өмет-аклыкка.&lt;br&gt;
Фида җаннарыбыз гел синең сакта,&lt;br&gt;
Кайчан чакырсаң да, басарбыз сафка.&lt;br&gt;

=== '''МЕКСИКА''' ===
'''Himno Nacional Mexicano'''&lt;br&gt;
'''''Coro:'''''&lt;br&gt;
Mexicanos, al grito de guerra&lt;br&gt;
El acero aprestad y el bridón; &lt;br&gt;
Y retiemble en sus centros la tierra&lt;br&gt;
Al sonoro rugir del canón,&lt;br&gt;
Y retiemble en sus centros la tierra&lt;br&gt;
Al sonoro rugir del canón.&lt;br&gt;
I. Ciña oh Patria! tus sienes de olivo&lt;br&gt;
De la Paz el arcangel divino,&lt;br&gt;
Que en el cielo tu eterno destino&lt;br&gt;
Por el dedo de Dios se escríbio. &lt;br&gt;
Mas si osare un extrano enemigo &lt;br&gt;
Profanar con su planta tu suelo, &lt;br&gt;
Piensa-oh Patria querida! que el cielo&lt;br&gt;
Un soldado en cada hijo te dio,&lt;br&gt;
Un soldado en cada hijo te dio.&lt;br&gt;
'''''Coro:'''''&lt;br&gt;
Mexicanos, al grito de guerra&lt;br&gt;
El acero aprestad y el bridón; &lt;br&gt;
Y retiemble en sus centros la tierra&lt;br&gt;
Al sonoro rugir del canón,&lt;br&gt;
Y retiemble en sus centros la tierra&lt;br&gt;
Al sonoro rugir del canón.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/5ee9453116eb849cc6f275528d0ba01f/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Himno_Nacional_Mexicano_instrumental.ogg

https://wikiway.com/mexico/gimn/

'''Мексика дәүләт гимны'''&lt;br&gt;
'''''Кушымтасы:'''''&lt;br&gt;
Мексикалы, сугыш аваз салса,&lt;br&gt;
Әзерлә ат, кылыч һәм ияр.&lt;br&gt;
Туплар атуыннан калтырансын&lt;br&gt;
Җир шары – үзәгенә кадәр,&lt;br&gt;
Туплар атуыннан калтырансын&lt;br&gt;
Җир шары – үзәгенә кадәр.&lt;br&gt;
1. Зәйтүн чәчәгеннән таҗ үреп ки –&lt;br&gt;
Җәбраил әмере бу, Ватан,&lt;br&gt;
Синең тәкъдир Ходай хозурында&lt;br&gt;
“Мәңгелеккә!” диеп язылган.&lt;br&gt;
Керсез бу туфрагың нәҗесләнсә,&lt;br&gt;
Дошман аяк басса, яу җитеп,&lt;br&gt;
Исеңдә тот, Ватан, Күк иңдерә&lt;br&gt;
Һәр улыңны сугышчы итеп,&lt;br&gt;
Һәр улыңны сугышчы итеп.&lt;br&gt;
'''''Кушымтасы:'''''&lt;br&gt;
Мексикалы, сугыш аваз салса,&lt;br&gt;
Әзерләп куй кылыч һәм ияр.&lt;br&gt;
Туплар атуыннан калтырансын&lt;br&gt;
Җир шары – үзәгенә кадәр,&lt;br&gt;
Туплар атуыннан калтырансын&lt;br&gt;
Җир шары – үзәгенә кадәр.&lt;br&gt;

'''Хәзерге заман гимнының рәсми башкарыла торган өлеше. Барлыгы 10 куплеттан тора.'''&lt;br&gt;

=== '''МИКРОНЕЗИЯ ФЕДЕРАТИВ ШТАТЛАРЫ''' ===
'''Patriots of Micronesia'''&lt;br&gt;
Tis here we are pledging, with heart and with hand,&lt;br&gt;
Full measure of devotion to thee, our native land,&lt;br&gt;
Full measure of devotion to thee, our native land.&lt;br&gt;

Now all join the chorus, let union abide.&lt;br&gt;
Across all Micronesia join hands on every side,&lt;br&gt;
Across all Micronesia join hands on every side.&lt;br&gt;

We all work together, with hearts, voice and hand,&lt;br&gt;
Till we have made these islands another promised land,&lt;br&gt;
Till we have made these islands another promised land.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/993737fecd02d1c93f5d0805644ee063/

https://wikiway.com/federativnye-shtaty-mikronezii/gimn/

'''Микронезия ватанпәрвәрләре'''&lt;br&gt;

=== '''МИСЫР''' ===
'''بلادي بلادي بلادي'''&lt;br&gt;
بلادي بلادي بلادي&lt;br&gt;
لكِ حبي و فؤادي&lt;br&gt;
بلادي بلادي بلادي&lt;br&gt;
لك حبي و فؤادي&lt;br&gt;
مصر يا أم البلاد&lt;br&gt;
انت غايتي والمراد&lt;br&gt;
وعلى كل العباد&lt;br&gt;
كم لنيلك من اياد&lt;br&gt;
بلادي بلادي بلادي&lt;br&gt;
لكِ حبي و فؤادي&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/3c29e47cbe74831ddec94f6451f8c044/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Bilady,_Bilady,_Bilady.ogg

https://wikiway.com/egypt/gimn/

'''Ватаным, Ватаным, Ватаным!'''&lt;br&gt;
Ватаным, Ватаным, Ватаным,&lt;br&gt;
Мәхәббәтем сиңа һәм җаным, Ватаным!&lt;br&gt;
Олылыйм Аллаһны, Ватанны,&lt;br&gt;
Багышлап иң изге догамны, догамны.&lt;br&gt;
Морадым, гамәлем багышлыйм тик сиңа,&lt;br&gt;
Көч куеп, тир түгеп тапканым – тик сиңа,&lt;br&gt;
Илләрнең борынгы анасы, Ватаным,&lt;br&gt;
Кадерли сине ил баласы, Ватаным.&lt;br&gt;
Нил кебек куәтле һәм ямьле,&lt;br&gt;
Әй, Мисыр, имин бул син мәңге, бул мәңге.&lt;br&gt;
Ватаным, Ватаным, Ватаным,&lt;br&gt;
Мәхәббәтем сиңа һәм җаным, Ватаным!&lt;br&gt;

'''Рәсми башкарыла торган беренче куплет. Тагын икесе бар.'''&lt;br&gt;

=== '''МОЗАМБИК''' ===
'''Pátria Amada'''&lt;br&gt;
Na memória de África e do Mundo&lt;br&gt;
Pátria bela dos que ousaram lutar.&lt;br&gt;
Moçambique, o teu nome é liberdade,&lt;br&gt;
O Sol de Junho para sempre brilhará.&lt;br&gt;
'''''Coro:'''''&lt;br&gt;
||: Moçambique nossa terra gloriosa,&lt;br&gt;
Pedra a pedra construindo um novo dia.&lt;br&gt;
Milhões de braços, uma só força,&lt;br&gt;
Oh pátria amada, vamos vencer. :||&lt;br&gt;

Povo unido do Rovuma ao Maputo&lt;br&gt;
Colhe os frutos do combate pela paz,&lt;br&gt;
Cresce o sonho ondulando na bandeira&lt;br&gt;
E vai lavrando na certeza do amanhã.&lt;br&gt;
'''''Coro (2)'''''.&lt;br&gt;

Flores brotando do chão do teu suor,&lt;br&gt;
Pelos montes, pelos rios, pelo mar,&lt;br&gt;
Nós juramos por ti, oh Moçambique,&lt;br&gt;
Nenhum tirano nos irá escravizar!&lt;br&gt;
'''''Coro (2).'''''&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/6e4d1a389256044d1d16b866ace91999/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Mozambican_national_anthem,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.wav

https://wikiway.com/mozambique/gimn/

'''Сөекле Ватан'''&lt;br&gt;
Африканың, бар дөньяның хәтерендә&lt;br&gt;
Көрәшкә басканнар гүзәл Ватаны.&lt;br&gt;
Мозамбикның азатлыгы – исемендә,&lt;br&gt;
Июнь кояшының мәңге балкыр даны.&lt;br&gt;
'''''Кушымта:'''''&lt;br&gt;
||: Мозамбик, син безнең шөһрәтле җиребез,&lt;br&gt;
Ташка таш куеп, яңа көнне төзибез.&lt;br&gt;
Миллионлаган кул – бердәм көч-куәт,&lt;br&gt;
Сөекле Ватан, җиңүгә юнәлт! :||&lt;br&gt;

Рувумадан Мапутуга кадәр күрә&lt;br&gt;
Бердәм халык көрәшнең җимешләрен,&lt;br&gt;
Байрагындагы хыялын ул үстерә,&lt;br&gt;
Тергезә инабәтле киләчәген.&lt;br&gt;
'''''Кушымта (2).'''''&lt;br&gt;

Тир сугарган җиреңдә үскән гөлләр,&lt;br&gt;
Тауларың, елгаларың, диңгез белән –&lt;br&gt;
Ант итәбез, әй Мозамбик, залимнәр&lt;br&gt;
Төшералмас безне коллыкка бүтән!&lt;br&gt;
'''''Кушымта (2).'''''&lt;br&gt;

=== '''МОЛДОВА''' ===
'''Limba noastră'''&lt;br&gt;
Limba noastră-i o comoară&lt;br&gt;
În adîncuri înfundată&lt;br&gt;
Un şirag de piatră rară&lt;br&gt;
Pe moşie revărsată.&lt;br&gt;

Limba noastră-i foc ce arde&lt;br&gt;
Într-un neam, ce fără veste&lt;br&gt;
S-a trezit din somn de moarte&lt;br&gt;
Ca viteazul din poveste.&lt;br&gt;

Limba noastră-i numai cîntec,&lt;br&gt;
Doina dorurilor noastre,&lt;br&gt;
Roi de fulgere, ce spintec&lt;br&gt;
Nouri negri, zări albastre.&lt;br&gt;

Limba noastră-i graiul pîinii,&lt;br&gt;
Cînd de vînt se mişcă vara;&lt;br&gt;
In rostirea ei bătrînii&lt;br&gt;
Cu sudori sfinţit-au ţara.&lt;br&gt;

Limba noastră-i frunză verde,&lt;br&gt;
Zbuciumul din codrii veşnici,&lt;br&gt;
Nistrul lin, ce-n valuri pierde&lt;br&gt;
Ai luceferilor sfeşnici.&lt;br&gt;

Nu veţi plînge-atunci amarnic,&lt;br&gt;
Că vi-i limba prea săracă,&lt;br&gt;
Şi-ţi vedea, cît îi de darnic&lt;br&gt;
Graiul ţării noastre dragă.&lt;br&gt;

Limba noastră-i vechi izvoade.&lt;br&gt;
Povestiri din alte vremuri;&lt;br&gt;
Şi citindu-le 'nşirate, –&lt;br&gt;
Te-nfiori adînc şi tremuri.&lt;br&gt;

Limba noastră îi aleasă&lt;br&gt;
Să ridice slava-n ceruri,&lt;br&gt;
Să ne spiue-n hram şi-acasă&lt;br&gt;
Veşnicele adevăruri.&lt;br&gt;

Limba noastra-i limbă sfîntă,&lt;br&gt;
Limba vechilor cazanii,&lt;br&gt;
Care o plîng şi care o cîntă&lt;br&gt;
Pe la vatra lor ţăranii.&lt;br&gt;

Înviaţi-vă dar graiul,&lt;br&gt;
Ruginit de multă vreme,&lt;br&gt;
Stergeţi slinul, mucegaiul&lt;br&gt;
Al uitării 'n care geme.&lt;br&gt;

Strîngeţi piatra lucitoare&lt;br&gt;
Ce din soare se aprinde –&lt;br&gt;
Şi-ţi avea în revărsare&lt;br&gt;
Un potop nou de cuvinte.&lt;br&gt;

Răsări-va o comoară&lt;br&gt;
În adîncuri înfundată,&lt;br&gt;
Un şirag de piatră rară&lt;br&gt;
Pe moşie revărsată.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/fe2188973e8de93e105e0e8622b6440d/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Imnul_Republicii_Moldova_US_NAVY.ogg

https://wikiway.com/moldova/gimn/

'''Безнең телебез'''&lt;br&gt;
Безнең тел – бакый хәзинә,&lt;br&gt;
Бик тирәндә тамырлары,&lt;br&gt;
Җиребез буйлап сибелгән&lt;br&gt;
Энҗеләр, асылташлары.&lt;br&gt;

Безнең тел – дөрләгән учак:&lt;br&gt;
Халкым үлем йокысыннан&lt;br&gt;
Уянсын тормышка сусап –&lt;br&gt;
Әкияттәге батыр сыман.&lt;br&gt;

Безнең телебез җырлары,&lt;br&gt;
Дойналардагы сагышлар&lt;br&gt;
Ача якты офыкларны,&lt;br&gt;
Тарала кара болытлар.&lt;br&gt;

Безнең тел – ул икмәк теле,&lt;br&gt;
Җәен җилләр сызгырганы,&lt;br&gt;
Бабалар, җиргә тир түгеп,&lt;br&gt;
Мөбарәк иткәннәр аны.&lt;br&gt;

Безнең тел – ул яшел яфрак,&lt;br&gt;
Кодру урманнары шавы.&lt;br&gt;
Нистру бормалары качыра&lt;br&gt;
Йолдызлар яктысы явын.&lt;br&gt;

Һич ачынып зарланмагыз,&lt;br&gt;
Ярлы дип телегез бигрәк,&lt;br&gt;
Сайланган тел ул, аңлагыз, –&lt;br&gt;
Тора илебезне бизәп.&lt;br&gt;

Безнең тел – ул тарихи тел,&lt;br&gt;
Борынгы хәлләр дастаны.&lt;br&gt;
Өйрән аны һәм танып бел&lt;br&gt;
Хакыйкатьнең ни булганын.&lt;br&gt;

Безнең тел ул билгеләнгән&lt;br&gt;
Күкләрне мактау йөзеннән –&lt;br&gt;
Өйдә, чиркәүдә бәндәләр&lt;br&gt;
Тайпылмас дип Хак сүзеннән.&lt;br&gt;

Безнең тел – изгелек нуры,&lt;br&gt;
Аңарда ата-бабалар&lt;br&gt;
Елый-елый, җырлый-җырлый&lt;br&gt;
Өйдә гыйбадәт кылганнар.&lt;br&gt;

Чыгарыйк телне хәяткә,&lt;br&gt;
Коткарып заман явыннан,&lt;br&gt;
Пакьлик пычрак-күгәректән,&lt;br&gt;
Онытылу аһ-зарыннан.&lt;br&gt;

Җыйыйк кояш нурларыннан&lt;br&gt;
Очкын алган чакматашын, –&lt;br&gt;
Ургылыр тел байлыгыннан&lt;br&gt;
Яңа сүзләр булып ташкын.&lt;br&gt;

Яшәячәк бу хәзинә,&lt;br&gt;
Бик тирәндә тамырлары,&lt;br&gt;
Җиребез буйлап сибелгән&lt;br&gt;
Энҗеләр, асылташлары.&lt;br&gt;

'''Рәсми чараларда гимнның беренче, икенче, бишенче, тугызынчы һәм уникенче куплетлары кулланыла.'''&lt;br&gt;

=== '''МОНГОЛИЯ''' ===
'''Монгол Улсын Төрийн дуулал'''&lt;br&gt;
'''1.''' Дархан манай тусгаар улс&lt;br&gt;
Даяар монголын ариун голомт&lt;br&gt;
Далай их дээдсийн гэгээн үйлс&lt;br&gt;
Дандаа энхжин үүрд мөнхжинө.&lt;br&gt;
Хамаг дэлхийн шударга улстай&lt;br&gt;
Хамтран нэгдсэн эвээ бэхжүүлж&lt;br&gt;
Хатан зориг, бүхий л чадлаараа&lt;br&gt;
Хайртай Монгол орноо мандуулъя.&lt;br&gt;

'''2.''' Өндөр төрийн минь сүлд ивээж&lt;br&gt;
Өргөн түмний минь заяа түшиж&lt;br&gt;
Үндэс язгуур, хэл соёлоо&lt;br&gt;
Үрийн үрдээ өвлөн бадраая.&lt;br&gt;
Эрэлхэг Монголын золтой ардууд&lt;br&gt;
Эрх чөлөө жаргалыг эдлэв&lt;br&gt;
Жаргалын түлхүүр, хөгжлийн тулгуур&lt;br&gt;
Жавхлант манай орон мандтугай.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/d04aaa41b14155522b96a819f0131dd1/

https://zvukitop.com/skachat-gimn-mongolii/

https://yandex.ru/video/preview/15086678055865714389

'''Монгол Иленең дәүләт җыры'''&lt;br&gt;
'''1.''' Инкыйлаби Ватаныбыз —&lt;br&gt;
Монголның саф учагы,&lt;br&gt;
Һичкем аны җиңә алмас,&lt;br&gt;
Мәңгегә үскән чагы.&lt;br&gt;
Дөньяның гадел илләре&lt;br&gt;
Белән бердәмлек өчен,&lt;br&gt;
Үстерик Ватанны биреп&lt;br&gt;
Йөрәк дәртен, кул көчен.&lt;br&gt;

'''2.''' Милли тел, мәдәниятне&lt;br&gt;
Мирас итеп тапшырыйк,&lt;br&gt;
Эшчән, кыю Монгол илен&lt;br&gt;
Бәхет-уңышка юллыйк.&lt;br&gt;
Хөрмәт итеп ил туграсын,&lt;br&gt;
Ил язмышына таян.&lt;br&gt;
Алгарышта чәчәк атсын,&lt;br&gt;
Яшәсен бөек Ватан!&lt;br&gt;

=== '''МОРДОВИЯ''' ===
'''Ши валда, Мордовия!'''&lt;br&gt;
'''1.''' Ши валда, Мордовия, седистот сай,&lt;br&gt;
Ши валда, Мордовия, сельмосот палы, юрнай,&lt;br&gt;
Россиять мяшться мокшень сияста сюлгам,&lt;br&gt;
Россиять карксэземса эрзянь зырняста пулай.&lt;br&gt;
'''''Морзюлма-мороютко:'''''&lt;br&gt;
Шумбрат! Шумбрат, Мордовия!&lt;br&gt;
Гайняк! Гайняк, Мордовия!&lt;br&gt;
Кельгома краеньке – най панжи маеньке,&lt;br&gt;
Мокшэрзянь шачема-касома крае!&lt;br&gt;
Шумбрат! Шумбрат, Мордовия!&lt;br&gt;
Морак! Морак, Мордовия!&lt;br&gt;
Павазу эряфсь катк тонь эрь кудозт сувай!&lt;br&gt;
Ульхть шумбра, ульхть шумбра,&lt;br&gt;
Кода сонць Сияжарсь, ульхть шумбра!&lt;br&gt;

'''2.''' Тон ютыть, Мордовия, стака кить-янт,&lt;br&gt;
Тон молить, Мордовия, витьстэ,&lt;br&gt;
верьга кандыть прят.&lt;br&gt;
Вий макснесть келей Мокшась ды бойка Сурась,&lt;br&gt;
Секс течис тон седейс ды оймес –&lt;br&gt;
прок ванькс лисьмапрят.&lt;br&gt;
'''''Мороютко-морзюлма:'''''&lt;br&gt;
Шумбрат! Шумбрат, Мордовия!&lt;br&gt;
Гайняк! Гайняк, Мордовия!&lt;br&gt;
Кельгома краеньке – най панжи маеньке,&lt;br&gt;
Мокшэрзянь шачема-касома крае!&lt;br&gt;
Шумбрат! Шумбрат, Мордовия!&lt;br&gt;
Морак! Морак, Мордовия!&lt;br&gt;
Павазу эряфсь катк тонь эрь кудозт сувай!&lt;br&gt;
Ульхть шумбра, ульхть шумбра,&lt;br&gt;
Кода сонць Сияжарсь, ульхть шумбра!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/1bf85fe270665f092a358c3bf6d3ec9e/

https://yandex.ru/video/preview/10948984705911750187

'''Имин бул, Мордовия!'''&lt;br&gt;
'''1.''' Хәерле көн, Мордовия, ихлас күңелдән,&lt;br&gt;
Хәерле көн, Мордовия, нур сибелә күзләреңнән,&lt;br&gt;
Балкый ил күгендә мокша йолдызлары,&lt;br&gt;
Яктырта туган илебезне эрзя таңнары.&lt;br&gt;
'''''Кушымта:'''''&lt;br&gt;
Исәнме, Мордовия!&lt;br&gt;
Куанып яшә, Мордовия!&lt;br&gt;
Туган-үскән җирем, чәчәкле язларың,&lt;br&gt;
Мокша-эрзя халкының сөекле Ватаны!&lt;br&gt;
Имин бул син, Мордовия!&lt;br&gt;
Җырла, җырла, Мордовия!&lt;br&gt;
Бәхетле тормыш килсен өйләреңә!&lt;br&gt;
Мәңге яшә, мәңге яшә,&lt;br&gt;
Кояш үзе кебек мәңге яшә!&lt;br&gt;

'''2.''' Авыр юллар үттең син, Мордовия,&lt;br&gt;
Башыңны югары, горур тоттың, Мордовия,&lt;br&gt;
Көч бирде сиңа киң Мокша, җитез Сура,&lt;br&gt;
Шуңа бүген җаның керсез, чишмәдәй саф, чиста.&lt;br&gt;
'''''Кушымта.'''''&lt;br&gt;

'''3.''' Ты трудной дорогой, Мордовия, шла,&lt;br&gt;
России держалась и голову гордо несла.&lt;br&gt;
Давали силы вольные Мокша, Сура,&lt;br&gt;
Ты духом была и осталась сильна и добра.&lt;br&gt;
'''''Припев.'''''&lt;br&gt;

'''Гимнның беренче дүртьюллык куплеты мокша телендә язылган, икенчесе – эрзя телендә, өченчесе – урыс телендә. Өч куплетның да кушымталары – катнаш мокша-эрзя телендә.'''&lt;br&gt;

=== '''НЕПАЛ''' ===
'''''नेपालीमा (nepālima – непал телендә)'''''&lt;br&gt;
'''सयौं थुँगा फूलका'''&lt;br&gt;
सयौं थुँगा फूलका हामी, एउटै माला नेपाली&lt;br&gt;
सार्वभौम भई फैलिएका, मेची-महाकाली।&lt;br&gt;
सयौं थुँगा फूलका हामी, एउटै माला नेपाली&lt;br&gt;
सार्वभौम भई फैलिएका, मेची-महाकाली।&lt;br&gt;
प्रकृतिका कोटी-कोटी सम्पदाको आंचल&lt;br&gt;
वीरहरूका रगतले, स्वतन्त्र र अटल।&lt;br&gt;
ज्ञानभूमि, शान्तिभूमि तराई, पहाड, हिमाल&lt;br&gt;
अखण्ड यो प्यारो हाम्रो मातृभूमि नेपाल।&lt;br&gt;
बहुल जाति, भाषा, धर्म, संस्कृति छन् विशाल&lt;br&gt;
अग्रगामी राष्ट्र हाम्रो, जय जय नेपाल।&lt;br&gt;

'''''Укылышы'''''&lt;br&gt;
'''Sayaű thűgā phūlkā'''&lt;br&gt;
Sayaű thűgā phūlkā hāmī, euṭai mālā Nepālī &lt;br&gt;
Sārwabhaum bhai phailiekā, Mechi-Mahākālī &lt;br&gt;
Sayaű thűgā phūlkā hāmī, euṭai mālā nepālī &lt;br&gt;
Sārwabhaum bhai phailiekā, Mechi-Mahākālī &lt;br&gt;
Prakritikā kotī-kotī sampadāko ā̃chal(a), &lt;br&gt;
Vīrharūkā ragata le, swatantra ra aṭala) &lt;br&gt;
Gyānabhūmi, śhāntibhūmi Tarāī, pahād, himāl(a) &lt;br&gt;
Akhaṇḍa yo pyāro hāmro mātṛibhūmi Nepāl(a) &lt;br&gt;
Bahul jāti, bhāṣhā, dharma, sãnskṛti chan biśhāl(a) &lt;br&gt;
Agragāmī rāṣhṭra hāmro, jaya jaya Nepāl(a)&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/ff3ab41ca38da63019f580c0eb3d06f4/

https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sayaun_Thunga_Phool_Ka_(instrumental).ogg

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Без – меңләгән гөл-чәчәк'''&lt;br&gt;
Без – меңләгән гөл-чәчәк бу Непал дигән бәйләмдә,&lt;br&gt;
Мечидән Маһакалигә сузылган бәйсез илдә.&lt;br&gt;
Без – меңләгән гөл-чәчәк бу Непал дигән бәйләмдә,&lt;br&gt;
Мечидән Маһакалигә сузылган бәйсез илдә.&lt;br&gt;
Мул табигать байлыклары – гүзәл илебез даны, &lt;br&gt;
Кан түгеп, батырларыбыз какшамас итте аны.&lt;br&gt;
Гыйлем, тынлык хөкем сөрә Тераида, тауларда,&lt;br&gt;
Уртак, бүленмәс, сөекле Ватаныбыз Непалда.&lt;br&gt;
Төрле раса, телләр, диннәр мирасын саклап калдың, &lt;br&gt;
Алгарышлы ил-дәүләтем, мәңге яшә, Непалым!&lt;br&gt;

=== '''НИГЕР''' ===
'''L’honneur de la patrie'''&lt;br&gt;
Des rives du Niger aux confins du Ténéré&lt;br&gt;
Frères et sœurs nous sommes&lt;br&gt;
Enfants d’une même Patrie le Niger&lt;br&gt;
Nourris de la sève des mêmes idéaux&lt;br&gt;
Pour un Niger de paix libre fort et uni&lt;br&gt;
Pour un Niger prospère le Pays de nos rêves&lt;br&gt;
Pour l’honneur de la Patrie&lt;br&gt;
Incarnons la vaillance et la persévérance&lt;br&gt;
Et toutes les vertus de nos dignes aïeux&lt;br&gt;
Guerriers intrépides déterminés et fiers&lt;br&gt;
Défendons la patrie au prix de notre sang&lt;br&gt;
Faisons du Niger symbole de dignité&lt;br&gt;
Emblème et flambeau de l’Afrique qui avance&lt;br&gt;
Pour ces nobles idéaux debout et en avant&lt;br&gt;
En avant pour le travail en avant pour le combat&lt;br&gt;
Nous demeurons debout&lt;br&gt;
Portant haut le drapeau de notre cher Pays&lt;br&gt;
Dans le ciel d’Afrique et dans tout l’Univers&lt;br&gt;
Pour construire ensemble&lt;br&gt;
Un monde de justice de paix et de progrès&lt;br&gt;
Et pour faire du Niger la fierté de l’Afrique.&lt;br&gt;

'''Don darajar Uban'''&lt;br&gt;
Daga Bankunan Nijar zuwa kan iyakokin Ténéré&lt;br&gt;
Yan’uwa mune&lt;br&gt;
‘Ya’yan kasar uba daya Nijar&lt;br&gt;
Rarraba da ruwan ‘ya’yan itace iri ɗaya&lt;br&gt;
Domin kasar Nijar mai karfi da hadin kai mai zaman lafiya&lt;br&gt;
Ga kasar Nijar mai albarka kasar burinmu&lt;br&gt;
Don darajar Uban&lt;br&gt;
Haɗa ƙarfin hali da juriya&lt;br&gt;
Da dukkan kyawawan halaye na magabata na kwarai&lt;br&gt;
Jarumai marasa tsoro sun ƙudura da girman kai&lt;br&gt;
Kare kasar nan akan kudin jininmu&lt;br&gt;
Mu sanya Nijar ta zama alamar mutunci&lt;br&gt;
Tambari da fitilar ciyar da Afirka gaba&lt;br&gt;
Don waɗannan maɗaukakin maɗaukaki tsaya ku tafi&lt;br&gt;
Gaba don aikin gaba don yaƙin&lt;br&gt;
Mun tsaya a tsaye&lt;br&gt;
Dauke tutar kasarmu mai daraja&lt;br&gt;
A cikin sararin samaniyar Afirka da ko’ina cikin Duniya&lt;br&gt;
Don gina tare&lt;br&gt;
Duniyar adalci, zaman lafiya da ci gaba&lt;br&gt;
Da kuma sanya Nijar ta zama abin alfaharin Afirka.&lt;br&gt;

https://zvukitop.com/gimn-nigera-skachat/

https://rutube.ru/video/dabaf9794d7ebacc7d4ad84c14447496/

'''Ватан горурлыгы'''&lt;br&gt;
Нигер ярларыннан Тенерега кадәр&lt;br&gt;
Без туганнар, кардәшләр,&lt;br&gt;
Бер үк Ватан – Нигер балалары,&lt;br&gt;
Уртак барчабыз идеаллары.&lt;br&gt;
Булсын бердәм, тыныч, куәтле, ирекле,&lt;br&gt;
Чәчәк атсын Нигер, хыялыбыз иле.&lt;br&gt;
Ватан даны иңендә&lt;br&gt;
Гәүдәләнсен илдә батырлык, сабырлык,&lt;br&gt;
Лаеклы бабалар мирасы – тырышлык.&lt;br&gt;
Куркусыз, тәвәккәл һәм горур яугирләр,&lt;br&gt;
Аямый һич үзен, илне имин итәр,&lt;br&gt;
Булыр Нигерыбыз мәртәбә үрнәге,&lt;br&gt;
Африка омтылышларының терәге.&lt;br&gt;
Бу күркәм идеаллар – барчабыз теләге.&lt;br&gt;
Алга – тырыш хезмәткә, алга – кыю көрәшкә&lt;br&gt;
Бердәм күтәреләбез.&lt;br&gt;
Җилфердәсен байрак мәһабәт бу илдә,&lt;br&gt;
Африка күгендә, дөнья киңлегендә.&lt;br&gt;
Бергә үсә бездә&lt;br&gt;
Гаделлек, тынычлык, алгарыш орлыгы –&lt;br&gt;
Булсын диеп Нигер кыйтга горурлыгы.&lt;br&gt;

'''Күпмилләтле һәм күптелле Нигер дәүләтенең француз телендә язылган яңа гимны 2023 елда расланды. Аның тексты шулай ук җирле һауса теленә дә тәрҗемә ителгән. Гимнның халыкчан рухлы көен шартлы рәвештә “дини булмаган нәшид” жанрына кертеп булыр иде.'''&lt;br&gt;

=== '''НИДЕРЛАНД''' ===
'''Het Wilhelmus'''&lt;br&gt;
'''1.''' Wilhelmus van Nassouwe&lt;br&gt;
ben ik, van Duitsen bloed,&lt;br&gt;
den vaderland getrouwe&lt;br&gt;
blijf ik tot in den dood.&lt;br&gt;
Een Prinse van Oranje&lt;br&gt;
ben ik, vrij onverveerd,&lt;br&gt;
den Koning van Hispanje&lt;br&gt;
heb ik altijd geёerd.&lt;br&gt;

'''6.''' Mijn schild ende betrouwen&lt;br&gt;
zijt Gij, o God mijn Heer,&lt;br&gt;
op U zo wil ik bouwen,&lt;br&gt;
verlaat mij nimmermeer.&lt;br&gt;
Dat ik doch vroom mag blijven,&lt;br&gt;
uw dienaar t’aller stond,&lt;br&gt;
de tirannie verdrijven&lt;br&gt;
die mij mijn hart doorwondt.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/ce27930d766fd5fc69e8ebacc643ba26/

https://en.wikipedia.org/wiki/File:United_States_Navy_Band_-_Het_Wilhelmus_(tempo_corrected).ogg

Ясалма Интеллект &quot;җырлый&quot;&lt;br&gt;

https://wikiway.com/netherlands/gimn/

'''Вилһелм җыры'''&lt;br&gt;
'''1.''' Вилһелмус ван Нассаумын,&lt;br&gt;
Халкым каны калебемдә,&lt;br&gt;
Ватаныма биргән анттан&lt;br&gt;
Ваз кичмәм гомеремдә.&lt;br&gt;
Асыл зат Оран угланы,&lt;br&gt;
Тугрымын намусыма,&lt;br&gt;
Испан кыйралына бары&lt;br&gt;
Хөрмәт кылам гына.&lt;br&gt;

'''6.''' Калканым, рухи терәгем,&lt;br&gt;
Кодрәтле, газиз Аллам.&lt;br&gt;
Гаҗиз итмә мине, Тәңрем,&lt;br&gt;
Сиңа гына таянам.&lt;br&gt;
Хак тарафыңда булырмын&lt;br&gt;
Мәңге Синең колың:&lt;br&gt;
Бетсен йөрәгемне, халкымны&lt;br&gt;
Телгәләгән золым.&lt;br&gt;

'''Гимнның рәсми башкарыла торган бер варианты. Алтынчы куплет урынына кайвакыт икенчесен куялар. Акрошигырь рәвешендә язылган текст 15 куплеттан тора: сигезьюллык куплетларның беренче хәрефләрен бергә кушсаң, “Willem van Nassov” (хәзерге замандагы язылышы – Wilhelmus van Nassauwe) сүзләре барлыкка килә. Вилһелм ван Нассау – XVII гасырда Нидерландта Испаниядән азатлыкка ирешү хәрәкәтен җитәкләгән шәхес. Ул Оран провинциясенең кенәзе булган. Гимн тексты аның исеменнән язылган.'''&lt;br&gt;

=== '''НОРВЕГИЯ''' ===
'''Ja, vi elsker dette landet'''&lt;br&gt;
'''1.''' Ja, vi elsker dette landet,&lt;br&gt;
som det stiger frem,&lt;br&gt;
furet, værbitt over vannet,&lt;br&gt;
med de tusen hjem.&lt;br&gt;
Elsker, elsker det og tenker&lt;br&gt;
på vår far og mor&lt;br&gt;
og den saganatt som senker&lt;br&gt;
drømme på vår jord,&lt;br&gt;
og den saganatt som senker,&lt;br&gt;
senker drømme på vår jord.&lt;br&gt;

'''7.''' Norske mann i hus og hytte,&lt;br&gt;
takk din store Gud!&lt;br&gt;
Landet ville han beskytte,&lt;br&gt;
skjønt det mørkt så ud.&lt;br&gt;
Alt hvad fedrene har kjempet,&lt;br&gt;
mødrene har grett,&lt;br&gt;
har den Herre stille lempet,&lt;br&gt;
så vi vant vår rett,&lt;br&gt;
har den Herre stille lempet,&lt;br&gt;
så vi vant, vi vant vår rett.&lt;br&gt;

'''8.''' Ja, vi elsker dette landet,&lt;br&gt;
som det stiger frem,&lt;br&gt;
furet, værbitt over vannet,&lt;br&gt;
med de tusen hjem.&lt;br&gt;
Og som fedres kamp har hevet&lt;br&gt;
det av nød til seir,&lt;br&gt;
også vi, når det blir krevet,&lt;br&gt;
for dets fred slår leir,&lt;br&gt;
også vi, når det blir krevet,&lt;br&gt;
for dets fred, dets fred slår leir!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/760024b2c9af3e8b0cc792391ef8023d/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Norway_(National_Anthem).ogg

https://wikiway.com/norway/gimn/

'''Туган илне яратабыз'''&lt;br&gt;
'''1.''' Туган илне яратабыз,&lt;br&gt;
Урман-тауларын,&lt;br&gt;
Чал диңгезен, туң җилләрен,&lt;br&gt;
Мең-мең йортларын.&lt;br&gt;
Туган учак – ул сөекле&lt;br&gt;
Ата-анабыз:&lt;br&gt;
Суыгында, кояшында&lt;br&gt;
Хозурланабыз,&lt;br&gt;
Суыгында, кояшында&lt;br&gt;
Аның хозурланабыз.&lt;br&gt;

'''7.''' Данла, илем, язмышыңны:&lt;br&gt;
Шомлы көнеңдә&lt;br&gt;
Тәңре сине ярлыкады&lt;br&gt;
Җир итәгендә.&lt;br&gt;
Канлы корбан биреп кенә,&lt;br&gt;
Керми сугышка,&lt;br&gt;
Ирештең үз ирегеңә,&lt;br&gt;
Тыныч тормышка,&lt;br&gt;
Ирештең үз ирегеңә,&lt;br&gt;
Тыныч һәм мул тормышка.&lt;br&gt;

'''8.''' Туган илне яратабыз,&lt;br&gt;
урман-тауларын,&lt;br&gt;
чал диңгезен, туң җилләрен,&lt;br&gt;
ак болытларын.&lt;br&gt;
Ата-баба көрәшкән күк,&lt;br&gt;
без дә дауларбыз,&lt;br&gt;
мәңге иминлек хакына&lt;br&gt;
җиңү яуларбыз,&lt;br&gt;
мәңге иминлек хакына&lt;br&gt;
яңа җиңү яуларбыз!&lt;br&gt;

'''Гимнның рәсми башкарыла торган куплетлары.'''&lt;br&gt;

=== '''ПАКИСТАН ИСЛАМ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===

'''پاک سرزمین شاد باد'''&lt;br&gt;
پاک سرزمین شاد باد&lt;br&gt;
كشور حسين شاد باد &lt;br&gt;
تو نشان عزم علیشان &lt;br&gt;
! ارض پاکستان &lt;br&gt;
مرکز یقین شاد باد &lt;br&gt;

پاک سرزمین کا نظام &lt;br&gt;
قوت اخوت عوام &lt;br&gt;
قوم ، ملک ، سلطنت &lt;br&gt;
پائندہ تابندہ باد &lt;br&gt;
شاد باد منزل مراد &lt;br&gt;

پرچم ستارہ و ہلال &lt;br&gt;
رہبر ترقی و کمال &lt;br&gt;
ترجمان ماضی شان حال &lt;br&gt;
! جان استقبال &lt;br&gt;
سایۂ خدائے ذوالجلال&lt;br&gt;

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Pakistan.OGG

https://rutube.ru/video/3217e83b06c201b894ee8d9280e79f42/

https://wikiway.com/pakistan/gimn/

'''Саф-пакь җирем, шатлан'''&lt;br&gt;
Саф-пакь җирем, шатлан,&lt;br&gt;
Гүзәллек илем, шатлан,&lt;br&gt;
Син бөек ихтыярга нишан,&lt;br&gt;
Әйа, Пакистан!&lt;br&gt;
Тугры мәркәзе, шатлан!&lt;br&gt;

Саф-пакь җиреңдә низам,&lt;br&gt;
Куәтле вә егәрле гавам,&lt;br&gt;
Ил, милләт, дәүләт, –&lt;br&gt;
Мәңге балкып чәчәк ат!&lt;br&gt;
Шатлан изге морадыңа,&lt;br&gt;

Айлы-йолдызлы байрагыңа.&lt;br&gt;
Барган юлың – тәрәккый-кәмаль,&lt;br&gt;
Үткәнең – бөек, бүгенгең – хәләл,&lt;br&gt;
Җаның – истикъбаль!&lt;br&gt;
Күләгә иңдергән Зүл-Җәләл.&lt;br&gt;

'''Зүл-Җәләли үәл-Икрам – “Бөеклек һәм Юмартлык хуҗасы”, Аллаһы Тәгалә исемнәренең берсе.'''&lt;br&gt;

=== '''ПАПУА-ЯҢА ГВИНЕЯ''' ===
'''O Arise, All You Sons'''&lt;br&gt;
O arise all you sons of this land,&lt;br&gt;
Let us sing of our joy to be free,&lt;br&gt;
Praising God and rejoicing to be&lt;br&gt;
Papua New Guinea.&lt;br&gt;
Shout our name from the mountains to seas&lt;br&gt;
Papua New Guinea;&lt;br&gt;
Let us raise our voices and proclaim&lt;br&gt;
Papua New Guinea.&lt;br&gt;

Now give thanks to the good Lord above&lt;br&gt;
For His kindness, His wisdom and love,&lt;br&gt;
For this land of our fathers so free,&lt;br&gt;
Papua New Guinea.&lt;br&gt;
Shout again for the whole world to hear&lt;br&gt;
Papua New Guinea;&lt;br&gt;
We're independent and we're free&lt;br&gt;
Papua New Guinea.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/4f6b7fca8fa42025dda6d46f86179af5/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:O_Arise,_All_You_Sons_(instrumental).ogg

https://wikiway.com/papua-novaya-gvineya/gimn/

'''Күтәрелегез, ил уллары!'''&lt;br&gt;
Күтәрелегез, ил уллары,&lt;br&gt;
Яңгыратыйк азатлык җырларын,&lt;br&gt;
Рәхмәтле Алланы мактарга —&lt;br&gt;
Папуа-Яңа Гвинея.&lt;br&gt;
Исемең диңгездә-тауларда —&lt;br&gt;
Папуа-Яңа Гвинея;&lt;br&gt;
Рухланыйк без сине хакларга —&lt;br&gt;
Папуа-Яңа Гвинея.&lt;br&gt;

Кодрәтле Алладан бәрәкәт —&lt;br&gt;
Игелек, зирәклек, мәхәббәт,&lt;br&gt;
Бабалар Ватаны, син азат —&lt;br&gt;
Папуа-Яңа Гвинея.&lt;br&gt;
Бар дөнья тыңласын, җыр яңгырат —&lt;br&gt;
Папуа-Яңа Гвинея;&lt;br&gt;
Без бәйсез, ирекле, күңел шат —&lt;br&gt;
Папуа-Яңа Гвинея.&lt;br&gt;

'''Элек Бөекбритания колониясе булган Папуа-Яңа Гвинея 1906-1975 елларда Австралия протектораты астында яшәде. Күптелле илдә инглиз теленә рәсми һәм милләтара аралашу статусы бирелгән.'''&lt;br&gt;

=== '''ПАРАГВАЙ''' ===
'''Paraguayos, República o Muerte'''&lt;br&gt;
I. A los pueblos de América, infausto&lt;br&gt;
tres centurias un cetro oprimió,&lt;br&gt;
mas un día soberbia surgiendo,&lt;br&gt;
&quot;¡Basta!&quot; — dijo, y el cetro rompió.&lt;br&gt;
Nuestros padres, lidiando grandiosos,&lt;br&gt;
ilustraron su gloria marcial;&lt;br&gt;
𝄆 y trozada la augusta diadema,&lt;br&gt;
enalzaron el gorro triunfal. 𝄇&lt;br&gt;
'''''Coro:'''''&lt;br&gt;
¡Paraguayos, República o muerte!&lt;br&gt;
Nuestro brío nos dío libertad:&lt;br&gt;
Ni opresores, ni siervos, alientan,&lt;br&gt;
Donde reinan unión, e igualdad.&lt;br&gt;
Ni opresores, ni siervos, alientan,&lt;br&gt;
Donde reinan unión e igualdad,&lt;br&gt;
unión e igualdad, unión e igualdad.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/999170ec6148ad079ee12c1cabf3cfb8/

https://en.wikipedia.org/wiki/File:Paraguayan_National_Anthem.oga

'''Парагвайлылар, йә җөмһүрият, йә үлем'''&lt;br&gt;
...............................&lt;br&gt;

Гимнның икенче исеме — '''Himno Nacional Paraguayo''' (Парагвай милли гимны). Кушымталы җиде куплеттан тора, беренчесе рәсми рәвештә башкарыла.&lt;br&gt;

=== '''ПЕРУ''' ===
'''¡Somos libres, seámoslo siempre!'''&lt;br&gt;
'''''Coro:'''''&lt;br&gt;
Somos libres, seámoslo&lt;br&gt;
siempre, seámoslo siempre.&lt;br&gt;
Y antes niegue sus luces,&lt;br&gt;
sus luces, sus luces el sol,&lt;br&gt;
Que faltemos al voto solemne&lt;br&gt;
Que la Patria al Eterno elevó,&lt;br&gt;
Que faltemos al voto solemne&lt;br&gt;
Que la Patria al Eterno elevó,&lt;br&gt;
Que faltemos al voto solemne&lt;br&gt;
Que la Patria al Eterno elevó.&lt;br&gt;

'''6.''' En su cima los Andes sostengan&lt;br&gt;
la bandera o pendón bicolor,&lt;br&gt;
Que a los siglos anuncie el esfuerzo&lt;br&gt;
que ser libre, que ser libre,&lt;br&gt;
que ser libre, por siempre nos dió.&lt;br&gt;
A su sombra vivamos tranquilos,&lt;br&gt;
y al nacer por sus cumbres el sol,&lt;br&gt;
Renovemos el gran juramento&lt;br&gt;
que rendimos, que rendimos,&lt;br&gt;
que rendimos al Dios de Jacob,&lt;br&gt;
que rendimos al Dios de Jacob,&lt;br&gt;
Al Dios de Jacob!&lt;br&gt;

'''Coro:'''&lt;br&gt;
Somos libres, seámoslo&lt;br&gt;
siempre, seámoslo siempre.&lt;br&gt;
Y antes niegue sus luces,&lt;br&gt;
sus luces, sus luces el sol,&lt;br&gt;
Que faltemos al voto solemne&lt;br&gt;
Que la Patria al Eterno elevó,&lt;br&gt;
Que faltemos al voto solemne&lt;br&gt;
Que la Patria al Eterno elevó,&lt;br&gt;
Que faltemos al voto solemne&lt;br&gt;
Que la Patria al Eterno elevó.&lt;br&gt;
'''Viva El Peru!'''&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/6d14fa9682160d8c64ca5e1291b747f2/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Marcha_Nacional_del_Perú.ogg

'''Без азат, мәңге азат булырбыз!'''&lt;br&gt;
'''''Кушымта:'''''&lt;br&gt;
Без азатбыз, азатбыз,&lt;br&gt;
мәңгелек кыйблабыз ул ирек.&lt;br&gt;
Изге анттан дүнмәбез,&lt;br&gt;
антыбыздан дүнмәбез:&lt;br&gt;
Кояш нурлары сүрелгәнче&lt;br&gt;
үстерербез Ватанны сөеп,&lt;br&gt;
Кояш нурлары сүрелгәнче&lt;br&gt;
үстерербез Ватанны сөеп,&lt;br&gt;
Кояш нурлары сүрелгәнче&lt;br&gt;
үстерербез Ватанны сөеп.&lt;br&gt;

'''6.''' Андның иң түренә, югарыга&lt;br&gt;
ике төс байрак беркетелгән,&lt;br&gt;
Безгә — әйтсен иҗтиһат дөньяга —&lt;br&gt;
Мәңгелеккә, мәңгелеккә&lt;br&gt;
Мәңгелеккә ирек бирелгән.&lt;br&gt;
Байрак белән имин тормышта без, —&lt;br&gt;
Кояш менгәч күк капусына,&lt;br&gt;
Яңартылсын илаһи догабыз,&lt;br&gt;
һәм буйсыныйк, һәм буйсыныйк,&lt;br&gt;
буйсыныйк Ягъкуб Раббысына,&lt;br&gt;
буйсыныйк Ягъкуб Раббысына,&lt;br&gt;
Ягъкуб Раббысына!&lt;br&gt;

'''''Кушымта:'''''&lt;br&gt;
Без азатбыз, азатбыз,&lt;br&gt;
мәңгелек кыйблабыз ул ирек&lt;br&gt;
Изге анттан дүнмәбез,&lt;br&gt;
антыбыздан дүнмәбез,&lt;br&gt;
Кояш нурлары сүрелгәнче,&lt;br&gt;
үстерербез Ватанны сөеп,&lt;br&gt;
Кояш нурлары сүрелгәнче,&lt;br&gt;
үстерербез Ватанны сөеп,&lt;br&gt;
Кояш нурлары сүрелгәнче,&lt;br&gt;
үстерербез Ватанны сөеп.&lt;br&gt;
'''Яшәсен Перу!'''

'''Гимн тексты алты куплеттан тора. 2010 елга кадәр аның беренчесе рәсми дип санала иде, хәзер – алтынчысы. Кушымтасы башында да, азагында да башкарыла. Дәүләт кануннары буенча башлап җырлаучы гимнны Viva El Peru! (Яшәсен Перу!) дип тәмамларга тиеш.&lt;br&gt;'''

=== '''ПОЛЬША''' ===
'''Jeszcze Polska nie zginęła'''&lt;br&gt;
'''1.''' Jeszcze Polska nie zginęła,&lt;br&gt;
Kiedy my żyjemy,&lt;br&gt;
Co nam obca przemoc wzięła,&lt;br&gt;
Szablą odbierzemy.&lt;br&gt;
'''''Refren (2):'''''&lt;br&gt;
Marsz, marsz Dąbrowski,&lt;br&gt;
Z ziemi włoskiej do Polski,&lt;br&gt;
Za Twoim przewodem&lt;br&gt;
Złączym się z narodem.&lt;br&gt;

'''2.''' Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę,&lt;br&gt;
Będziem Polakami,&lt;br&gt;
Dał nam przykład Bonaparte,&lt;br&gt;
Jak zwyciężać mamy.&lt;br&gt;
'''''Refren (2).'''''&lt;br&gt;

'''3.''' Jak Czarniecki do Poznania&lt;br&gt;
Po szwedzkim zaborze,&lt;br&gt;
Dla Ojczyzny ratowania&lt;br&gt;
Wrócim się przez morze.&lt;br&gt;
'''''Refren (2).'''''&lt;br&gt;

'''4.''' Mówił ojciec do swej Basi,&lt;br&gt;
Cały zapłakany:&lt;br&gt;
“Słuchaj jeno, pono nasi&lt;br&gt;
Biją w tarabany!”&lt;br&gt;
'''''Refren (2).'''''&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/c19252133d99c78374cc5a5c83b6c1cc/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Mazurek_Dabrowskiego.ogg

'''Польша әле җуелмас'''&lt;br&gt;
'''1.''' Польша әле ул җуелмас,&lt;br&gt;
Без исән булганда,&lt;br&gt;
Таланганны кайтарырбыз –&lt;br&gt;
Кылычлар кулларда.&lt;br&gt;
'''''Кушымта (2):'''''&lt;br&gt;
Кайтчы, Домбровский,&lt;br&gt;
Румнан – үз җиреңә:&lt;br&gt;
Бердәмлек – халкыңа,&lt;br&gt;
Азатлык – илеңә.&lt;br&gt;

'''2.''' Үтик Висланы, Вартаны,&lt;br&gt;
Поляк булып калыйк,&lt;br&gt;
Һәм җиңүчән Бонапарттан&lt;br&gt;
Без дә үрнәк алыйк.&lt;br&gt;
'''''Кушымта (2).'''''&lt;br&gt;

'''3.''' Чернецкий Познаньга кайткан,&lt;br&gt;
Швед богавын ташлап,&lt;br&gt;
Ватаныбыз исән булыр,&lt;br&gt;
Без әйләнеп кайтсак.&lt;br&gt;
'''''Кушымта (2).'''''&lt;br&gt;

'''4.''' Күз яшьләре аша безгә&lt;br&gt;
Әйтер ватандашлар:&lt;br&gt;
“Безнекеләр өйгә кайта,&lt;br&gt;
Кага барабаннар!”&lt;br&gt;
'''''Кушымта (2).'''''&lt;br&gt;

=== '''ПОРТУГАЛИЯ''' ===
'''Heróis do mar'''&lt;br&gt;
'''1.''' Heróis do mar, nobre povo,&lt;br&gt;
Nação valente e imortal,&lt;br&gt;
Levantai hoje de novo&lt;br&gt;
O esplendor de Portugal!&lt;br&gt;
Entre as brumas da memória,&lt;br&gt;
Ó Pátria, sente-se a voz&lt;br&gt;
Dos teus egrégios avós,&lt;br&gt;
Que há-de guiar-te à vitória!&lt;br&gt;
'''''Corus:'''''&lt;br&gt;
Às armas, às armas!&lt;br&gt;
Sobre a terra, sobre o mar,&lt;br&gt;
Às armas, às armas!&lt;br&gt;
Pela Pátria lutar!&lt;br&gt;
Contra os canhões marchar, marchar!&lt;br&gt;

'''2.''' Desfralda a invicta Bandeira,&lt;br&gt;
À luz viva do teu céu!&lt;br&gt;
Brade a Europa à terra inteira:&lt;br&gt;
Portugal não pereceu!&lt;br&gt;
Beija o solo teu jucundo&lt;br&gt;
O Oceano, a rugir d’amor;&lt;br&gt;
E teu braço vencedor&lt;br&gt;
Deu mundos novos ao Mundo!&lt;br&gt;
'''''Corus.'''''&lt;br&gt;

'''3.''' Saudai o Sol que desponta&lt;br&gt;
Sobre um ridente porvir;&lt;br&gt;
Seja o eco de uma afronta&lt;br&gt;
O sinal do ressurgir.&lt;br&gt;
Raios dessa aurora forte&lt;br&gt;
São como beijos de mãe,&lt;br&gt;
Que nos guardam, nos sustêm,&lt;br&gt;
Contra as injúrias da sorte.&lt;br&gt;
'''''Corus.'''''&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/1509b7571d4fbd431c719065bed17a41/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:A_Portuguesa.ogg

'''Диңгезләрдә гаярь'''&lt;br&gt;
'''1.''' Диңгезләрдә гаярь, шанлы,&lt;br&gt;
Затлы һәм үлемсез милләтем,&lt;br&gt;
Кайтар үзең яулаганны,&lt;br&gt;
Португалиянең зиннәтен!&lt;br&gt;
Горур тавышын, Ватан, шәйлә,&lt;br&gt;
Аерып хәтер томаннарын,&lt;br&gt;
Мөхтәрәм ата-бабаңның –&lt;br&gt;
Илтсен ул яңа җиңүләргә!&lt;br&gt;
'''''Кушымта:'''''&lt;br&gt;
Ал кулыңа коралыңны!&lt;br&gt;
Суда, җирдә сынатма,&lt;br&gt;
Ал кулыңа коралыңны!&lt;br&gt;
Көрәш, Ватанны хакла!&lt;br&gt;
Һәм тупларга каршы атла!&lt;br&gt;

'''2.''' Күтәр байрагың – җиңелмәс,&lt;br&gt;
Җилфердәр ул якты күгеңдә!&lt;br&gt;
Җиткер дөньяга: бирешмәс&lt;br&gt;
Португалиябез үлемгә!&lt;br&gt;
Ярсып давылланган океан&lt;br&gt;
Изге туфрагыңны үбә;&lt;br&gt;
Һәм кулларың итте бүләк&lt;br&gt;
Кешелеккә яңа бер мәйдан!&lt;br&gt;
'''''Кушымта.'''''&lt;br&gt;

'''3.''' Сәлам бирегез кояшка –&lt;br&gt;
Киләчәкнең көлемсәр шавы;&lt;br&gt;
Һәм өндәсен яңарышка&lt;br&gt;
Кимсетелүләрнең шаңдавы.&lt;br&gt;
Көч-кодрәтле таң нурларыннан&lt;br&gt;
Ватан-Ана гүя назлый,&lt;br&gt;
Ул көч бирә безгә, саклый&lt;br&gt;
Язмыш кагу-сугуларыннан.&lt;br&gt;
'''''Кушымта.'''''&lt;br&gt;

=== '''ПУЭРТО-РИКО''' ===

'''La Borinquéna'''&lt;br&gt;
La tierra de Borinquén&lt;br&gt;
donde he nacido yo&lt;br&gt;
es un jardín florido&lt;br&gt;
de mágico primor.&lt;br&gt;

Un cielo siempre nítido&lt;br&gt;
le sirve de dosel&lt;br&gt;
y dan arrullos plácidos&lt;br&gt;
las olas a sus pies.&lt;br&gt;

Cuando a sus playas llegó Colón&lt;br&gt;
(𝄆) exclamó, lleno de admiración: (𝄇)&lt;br&gt;
¡Oh!, ¡oh!, ¡oh!,&lt;br&gt;

Esta es la linda tierra&lt;br&gt;
que busco yo;&lt;br&gt;
Es Borinquén la hija,&lt;br&gt;
la hija del mar y el sol,&lt;br&gt;
𝄆 Del mar y el sol,&lt;br&gt;
del mar y el sol. 𝄇&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/7cc8fb9da3dc2a654a8bf0bacd255d37/

=== '''РУАНДА''' ===
'''''Kinyarwanda'''''&lt;br&gt;
'''Rwanda nziza'''&lt;br&gt;
Rwanda nziza Gihugu cyacu&lt;br&gt;
Wuje imisozi, ibiyaga n’ibirunga&lt;br&gt;
Ngobyi iduhetse gahorane ishya&lt;br&gt;
Reka tukurate tukuvuge ibigwi&lt;br&gt;
Wowe utubumbiye hamwe twese&lt;br&gt;
Abanyarwanda uko watubyaye&lt;br&gt;
Berwa, sugira, singizwa iteka.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/9dc8e9395cc71eec9e15968e7a325230/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Hymne_National_du_Rwanda.ogg

'''''Татарча'''''&lt;br&gt;
'''Гүзәл Руанда'''&lt;br&gt;
Гүзәл Руанда, сөекле илебез,&lt;br&gt;
Бизи сине таулар, күлләр, вулканнарың,&lt;br&gt;
Ватаныбыз, бул бәхет бишеге;&lt;br&gt;
Куансыннар, әйдә, синең балаларың,&lt;br&gt;
Дан җырлыйк күркәм гамәлләреңә,&lt;br&gt;
Сыенып бергә синең итәгеңә;&lt;br&gt;
Чәчәк атсын мәңге тарафларың.&lt;br&gt;

'''Гимн текстындагы дүрт куплетның рәсми чараларда башкарыла торган беренчесе.'''&lt;br&gt;

=== '''РУМЫЙНИЯ''' ===
'''Deșteaptă-te, române!'''&lt;br&gt;
Deşteaptă-te, române, din somnul cel de moarte,&lt;br&gt;
În care te-adînciră barbarii de tirani,&lt;br&gt;
barbarii de tirani!&lt;br&gt;
Acum ori niciodată croieşte-ţi altă soartă,&lt;br&gt;
La care să se-nchine şi cruzii tăi dusmani,&lt;br&gt;
şi cruzii tăi duşmani!&lt;br&gt;
Acum ori niciodată croieşte-ţi altă soartă,&lt;br&gt;
La care să se-nchine şi cruzii tăi dusmani,&lt;br&gt;
şi cruzii tăi duşmani!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/2b40abbe8bc4476d9129df230d2c0edf/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Desteapta-te,_romane!.ogg

'''Уян, румын!'''&lt;br&gt;
1. Уян, румыйн, уян инде гомерлек бу йокыңнан,&lt;br&gt;
Коллык богавы салган сиңа кыргый тиран,&lt;br&gt;
богау салган тиран!&lt;br&gt;
Бүген булмаса – кайчан үзгәртерсең язмышыңны?&lt;br&gt;
Хөрмәт итсен сине дөнья, калтырансын дошман,&lt;br&gt;
калтырансын дошман!&lt;br&gt;
Бүген булмаса – кайчан үзгәртерсең язмышыңны?&lt;br&gt;
Хөрмәт итсен сине дөнья, калтырансын дошман,&lt;br&gt;
калтырансын дошман!&lt;br&gt;

'''Тексттагы 11 куплетның тышкы рәсми чараларда башкарыла торган беренчесе. Эчке тантаналарда тагын бер-ике куплеты өстәлергә мөмкин.'''&lt;br&gt;

=== '''РУСИЯ ФЕДЕРАЦИЯСЕ''' ===
Россия — священная наша держава,&lt;br&gt;
Россия — любимая наша страна.&lt;br&gt;
Могучая воля, великая слава —&lt;br&gt;
Твоё достоянье на все времена!&lt;br&gt;
'''''Припев''''':&lt;br&gt;
Славься, Отечество наше свободное,&lt;br&gt;
Братских народов союз вековой,&lt;br&gt;
Предками данная мудрость народная!&lt;br&gt;
Славься, страна! Мы гордимся тобой!&lt;br&gt;

https://tt.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Russian_Anthem_chorus.ogg

https://rutube.ru/video/3f955dce00bf642a856b22a4f8289e58/

(Ясалма Интеллект &quot;башкаруы&quot;)&lt;br&gt;
Русия – безнең изге мәмләкәтебез,&lt;br&gt;
Русия – безнең сөекле илебез,&lt;br&gt;
Кодрәтле рухыңны, сүрелмәс шаныңны&lt;br&gt;
Мәңгелек мирас-әманәт иттек без!&lt;br&gt;
'''''Кушымтасы:'''''&lt;br&gt;
Дан сиңа, дан сиңа, ирекле Ватаныбыз,&lt;br&gt;
Тугандаш халыкларның бердәмлеге,&lt;br&gt;
Ата-бабаларның акыл-зирәклеге,&lt;br&gt;
Дан сиңа, ил! Син – күңел күреге!&lt;br&gt;

=== '''САЛЬВАДОР''' ===

=== '''САМОА''' ===

=== '''САХА-ЯКУТИЯ''' ===
'''''Сахалыы'''''&lt;br&gt;
Сахам сирэ дьоллоох тускуга&lt;br&gt;
Саһарҕалыы ыҥыра ыллыыр,&lt;br&gt;
Илинтэн арҕаа ол кустуга&lt;br&gt;
Алмаас таас курдук сандаара сырдыыр.&lt;br&gt;
'''''Хос ырыата:'''''&lt;br&gt;
Барҕа быйаҥнаах Сахам дойдута&lt;br&gt;
Модун Россия киэн туттуута,&lt;br&gt;
Өркөн-өрөгөй тойугун туойдун,&lt;br&gt;
Үүнэр үйэҕэ үрдүү туруохтун!&lt;br&gt;

Үллэр үөстээх Өлүөнэ Эбэ&lt;br&gt;
Өлбөт-мэҥэ угуттуур уулаах.&lt;br&gt;
Элбэх омукка эрчим эбэр,&lt;br&gt;
Или-эйэни олохтуур уохтаах.&lt;br&gt;
'''''Хос ырыата.'''''&lt;br&gt;

Ааспыт кэммит айхаллаах суола&lt;br&gt;
Арчылыыр аар алгыһын биэрдэ,&lt;br&gt;
Сахабыт сирэ дьоһун дуолан&lt;br&gt;
Сайдыы аартыгар түөрэҕэ түстэ.&lt;br&gt;
'''''Хос ырыата.'''''&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/12228cfeac3f623bb23c54d0756e655f/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Anthem_of_the_Sakha_Republic.ogg

'''''Татарча'''''&lt;br&gt;
1. Сахам җире, шәрык нурларында&lt;br&gt;
иминлек һәм бәхет яулыйсың,&lt;br&gt;
җиңүләргә әйдәп баруыңда&lt;br&gt;
мәгъриб алмазы күк балкыйсың...&lt;br&gt;
'''''Кушымтасы:'''''&lt;br&gt;
Көч җый һәм үс, Сахам җире, ныгы,&lt;br&gt;
Изге Ватан, дан-шөһрәтләр тупла.&lt;br&gt;
Илебезнең күрке-горурлыгы,&lt;br&gt;
Синдәй иркен, юмарт Җирдә юк ла!

2. Күп тармаклы Лена ярларында –&lt;br&gt;
Терек суы, бәрәкәт тулы:&lt;br&gt;
Гүя дуслык-куәт алкынында&lt;br&gt;
Халыкларга тынычлык юлы.&lt;br&gt;
'''''Кушымтасы.'''''&lt;br&gt;

3. Саха җире, кодрәт иңгән нурың&lt;br&gt;
Гасырлардан безгә юл сала.&lt;br&gt;
Дәвам иттек ата-баба юлын,&lt;br&gt;
Тугры булып калыйк без аңа.&lt;br&gt;
'''''Кушымтасы.'''''&lt;br&gt;

=== '''СЕНЕГАЛ''' ===
'''Pincez tous vos koras, frappez les balafons !'''&lt;br&gt;
Pincez tous vos koras,&lt;br&gt; 
Frappez les balafons !&lt;br&gt; 
Le lion rouge a rugi.&lt;br&gt; 
Le dompteur de la brousse&lt;br&gt; 
D'un bond s'est élancé,&lt;br&gt; 
Dissipant les ténèbres.&lt;br&gt; 
Soleil sur nos terreurs,&lt;br&gt; 
Soleil sur notre espoir.&lt;br&gt; 
Debout, frères,&lt;br&gt; 
Voici l'Afrique rassemblée.&lt;br&gt; 
'''''Refrain:'''''&lt;br&gt; 
Fibres de mon cœur vert.&lt;br&gt; 
Épaule contre épaule,&lt;br&gt; 
Mes plus que frères,&lt;br&gt; 
O Sénégalais, debout !&lt;br&gt; 
Unissons la mer et les sources,&lt;br&gt; 
Unissons la steppe et la forêt !&lt;br&gt; 
Salut Afrique mère !&lt;br&gt; 

https://wikiway.com/senegal/gimn/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Senegal.ogg

'''Чиерт, дус, корага, сук балафонга!'''&lt;br&gt;
Чиерт, дус, корага,&lt;br&gt; 
Сук балафонга!&lt;br&gt; 
Арыслан ырлады,&lt;br&gt; 
Тик килеп ул капты&lt;br&gt; 
Сунарчы кулына,&lt;br&gt; 
Һәм аучы чик куйды&lt;br&gt; 
Гасырлар золымына.&lt;br&gt; 
Язмышын ил кора.&lt;br&gt; 
Күтәрел, туганым, –&lt;br&gt; 
Африка чакыра!&lt;br&gt; 
'''''Кушымтасы:'''''&lt;br&gt; 
Саф-пакь минем җаным.&lt;br&gt; 
Күтәрел, туганым,&lt;br&gt; 
Куеп иңгә иңне,&lt;br&gt; 
Үстерик без илне,&lt;br&gt; 
Җир-диңгез байлыкларын туплап,&lt;br&gt; 
Урманнар-кырларны колачлап!&lt;br&gt; 
Сәлам, Африка-ана!&lt;br&gt; 

'''Ущипни, друг, кора и бей в балафон!'''&lt;br&gt;
Ущипни, друг, кора&lt;br&gt; 
И бей в балафон!&lt;br&gt; 
Красный лев зарычал,&lt;br&gt; 
Охотник из кустов              &lt;br&gt; 
Прыжком его достал,&lt;br&gt; 
Рассеяв мрак веков.&lt;br&gt; 
Просторам нашим — свет,&lt;br&gt; 
Надеждам нашим — взлёт,&lt;br&gt; 
Вставайте, братья, все —&lt;br&gt; 
Нас Африка зовёт!&lt;br&gt; 
'''''Припев:'''''&lt;br&gt; 
Душа моя чиста.&lt;br&gt; 
Плечом ко плечу&lt;br&gt; 
Вставай, сердечный друг,&lt;br&gt; 
Ты больше мне, чем брат!&lt;br&gt; 
Объединим недра и моря,&lt;br&gt; 
Объединим леса и поля!&lt;br&gt; 
Привет, Африка-мать!&lt;br&gt;

'''Сенегал милли гимны “Кызыл арыслан” (Le lion rouge) дип тә атала. Аның чын Африка халыклары рухындагы көен этнолог һәм шагыйрь Һерберт Пеппер (Herbert Pepper) 1960 нчы “Африка бәйсезлеге еллары”нда француз телендә язып калдырган. Биш куплетлы текстын бәйсез илнең беренче президенты Леопольд Седар Сенгор (Léopold Sédar Senghor) иҗат иткән. Француз теле – Сенегалның рәсми дәүләт һәм милләтара аралашу теле. Кора һәм балафон – милли музыка кораллары.'''&lt;br&gt; 
'''Беренче рәсми куплеты татар һәм урыс телләренә берьюлы тәрҗемә ителде.'''&lt;br&gt;

=== '''СЕНТ-МАРТИН''' ===
Where over the world, say where,&lt;br&gt;
You find an island there,&lt;br&gt;
So lovely small with nations free&lt;br&gt;
With people French and Dutch,&lt;br&gt;
Though talking English much,&lt;br&gt;
As the Saint Martin in the sea.&lt;br&gt;
Chorus:&lt;br&gt;
O sweet my Fatherland,&lt;br&gt;
So bright by beach and strand,&lt;br&gt;
With sailors on the sea and harbors free,&lt;br&gt;
Where the chains of mountains green,&lt;br&gt;
Variously in sunlight sheen.&lt;br&gt;
||: Oh, I love thy Paradise,&lt;br&gt;
Nature beauty fairly nice. :||&lt;br&gt;

How pretty between all green&lt;br&gt;
Flamboyants beaming gleam&lt;br&gt;
Of flowers red by sunlight set.&lt;br&gt;
Thy cows and sheep and goats&lt;br&gt;
In meadows or on the roads&lt;br&gt;
Thy donkeys keen I can't forget&lt;br&gt;
Chorus.&lt;br&gt;

Saint Martin, I like thy name,&lt;br&gt;
In which Columbus fame&lt;br&gt;
And memories of old are closed.&lt;br&gt;
For me a great delight&lt;br&gt;
Thy Southern Cross the night&lt;br&gt;
May God the Lord protect thy coast!&lt;br&gt;
Chorus.&lt;br&gt;

https://yandex.ru/video/preview/11512207198392480916

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Sint_Maarten_National_Anthem_(Instrumental)_Oh_Sweet_Sint_Maarten_Land.ogg

Дөнья түренә син бак,&lt;br&gt;
Бер утрауны шунда тап,&lt;br&gt;
Тыңла азат французлар сүзен,&lt;br&gt;
Нидерландча кыл син гәп,&lt;br&gt;
Сөйләш инглизчә күбрәк –&lt;br&gt;
Һәм күрерсең Сент-Мартин йөзен.&lt;br&gt;
'''Кушымта:'''&lt;br&gt;
Минем гүзәл Ватаным,&lt;br&gt;
Иркен комлы ярларың,&lt;br&gt;
Яңгырый азат диңгезче җыры,&lt;br&gt;
Яшел таулар чылбырын&lt;br&gt;
Яктырта кояш нуры.&lt;br&gt;
||: Сөям бу җир җәннәтен&lt;br&gt;
һәм ямьле табигатен. :||&lt;br&gt;

Күңелле яшеллегең,&lt;br&gt;
Балкышлы якты күгең,&lt;br&gt;
Кызыл гөлләрең нурга чумган.&lt;br&gt;
Куй-кәҗә, сыерларың,&lt;br&gt;
Болыннарың, юлларың,&lt;br&gt;
Ишәкләрең күңелемә уңган.&lt;br&gt;
Кушымта.&lt;br&gt;

Сөям Сент-Мартин исемең –&lt;br&gt;
Саклый ул Колумб җисемен,&lt;br&gt;
Үткән заманнар фатихасын.&lt;br&gt;
Күңелем шатлыкка тулгач,&lt;br&gt;
Төнлә балкый Көньяк Хач;&lt;br&gt;
Ярларыңны Хак ярлыкасын!&lt;br&gt;
Кушымта.&lt;br&gt;

'''Атлантик океандагы Сент-Мартин (французча Сен-Мартен, нидерландча Синт-Мартин) Христофор Колумб XVI гасырда Американы “ачканда” очраткан беренче утрау дип санала. Соңрак аның көньяк өлешен французлар, төньягын нидерландлылар басып алган. Баскынчыларның телләре бүген дә сакланып калган әле, ләкин ике диаспораның бер-берсе белән аралашу лөгате – инглиз теле. Утрауның уртак гимны булып киткән күңелле җыр да шул телдә язылган.'''&lt;br&gt;

=== '''СЕРБИЯ''' ===
'''Боже правде (Bože pravde)'''&lt;br&gt;
Боже правде, ти што спасе&lt;br&gt;
од пропасти досад нас,&lt;br&gt;
чуј и одсад наше гласе&lt;br&gt;
и од сад нам буди спас.&lt;br&gt;
Моћном руком води, брани&lt;br&gt;
будућности српске брод!&lt;br&gt;
||: Боже спаси Боже храни,&lt;br&gt;
српске земље, српски род! :||&lt;br&gt;

Сложи српску браћу драгу&lt;br&gt;
на свак’ дичан славан рад,&lt;br&gt;
слога биће пораз врагу&lt;br&gt;
а најјачи српству град.&lt;br&gt;
Нек’ на српској блиста грани&lt;br&gt;
братске слоге златан плод,&lt;br&gt;
||: Боже спаси, Боже храни,&lt;br&gt;
српске земље, српски род! :||&lt;br&gt;

Нек’ на српско ведро чело&lt;br&gt;
твог не падне гнева гром!&lt;br&gt;
Благослови Србу село&lt;br&gt;
поље, њиву, град и дом!&lt;br&gt;
Кад наступе борбе дани&lt;br&gt;
к’ победи ти води ход.&lt;br&gt;
||: Боже спаси, Боже храни,&lt;br&gt;
српске земље, српски род! :||&lt;br&gt;

Из мрачнога сину гроба&lt;br&gt;
српске слоге нови сјај,&lt;br&gt;
настало је ново доба,&lt;br&gt;
нову срећу, Боже дај!&lt;br&gt;
Отаџбину српску брани,&lt;br&gt;
петвековне борбе плод!&lt;br&gt;
||: Боже спаси, Боже храни,&lt;br&gt;
моли ти се српски род! :||&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/9c0e67870bb3eca677e0d1e97328cc59/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Serbian_National_Anthem_instrumental.ogg

https://wikiway.com/serbia/gimn/

'''Хак Тәгалә'''&lt;br&gt;
Хак Тәгалә, Коткаручы&lt;br&gt;
Афәтләрдән, үлемнән,&lt;br&gt;
Догабызны кабул кылчы,&lt;br&gt;
Йолып ал бәлаләрдән.&lt;br&gt;
Кодрәтең белән тәкъдир ит&lt;br&gt;
Киләчәген  сербларның!&lt;br&gt;
Сакла, Алла, һәм имин ит&lt;br&gt;
Серб җирләрен, серб халкын!&lt;br&gt;

Туплачы серб оланнарын,&lt;br&gt;
Данлы эштә һади бул,&lt;br&gt;
Арала бар дошманнарын,&lt;br&gt;
Күрсәт сербка туры юл.&lt;br&gt;
Серб туганлыгын камил ит,&lt;br&gt;
Бердәмлегебез алтын,&lt;br&gt;
Сакла, Алла, һәм имин ит&lt;br&gt;
Серб җирләрен, серб халкын!&lt;br&gt;

Серб башына яшен булып&lt;br&gt;
Төшмәсен һич каһәрең.&lt;br&gt;
Хакла серб шәһәр-авылын,&lt;br&gt;
Кыр-басуын, өйләрен!&lt;br&gt;
Чирү килсә сугыш җитеп,&lt;br&gt;
Серблар җиңү яуласын.&lt;br&gt;
Сакла, Алла, имин итеп&lt;br&gt;
Серб җирләрен, серб халкын!&lt;br&gt;

Серблар даны каберләрдән&lt;br&gt;
Калкып янә балкыр ул,&lt;br&gt;
Ходай, яңа дәверләрдә&lt;br&gt;
яңа бәхет насыйп кыл!&lt;br&gt;
Без, серблар, Ватанны яклап&lt;br&gt;
көрәштек биш гасырлар.&lt;br&gt;
Имин итче, Алла, сакла,&lt;br&gt;
Дип дога кыла серблар!&lt;br&gt;

=== '''СИНГАПУР''' ===
'''Majulah Singapura!'''&lt;br&gt;
Mari kita rakyat Singapura,&lt;br&gt;
Sama-sama menuju bahagia,&lt;br&gt;
Cita-cita kita yang mulia.&lt;br&gt;
Berjaya Singapura!&lt;br&gt;
||: Marilah kita bersatu,&lt;br&gt;
Dengan semangat yang baru,&lt;br&gt;
Semua kita berseru:&lt;br&gt;
Majulah Singapura,&lt;br&gt;
Majulah Singapura! :||&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/65d5f06c60ef4fa5b1aab4cb01f8fc9f/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Majulah_Singapura.ogg

'''Сингапур, алга атла!'''&lt;br&gt;
Сингапурның ватандашлары без&lt;br&gt;
Һәм бәхетле тормышка атлыйбыз,&lt;br&gt;
Шәрәфәтле омтылышларыбыз.&lt;br&gt;
Сингапур, уңышларга!&lt;br&gt;
||: Бердәмлектә без булыйк,&lt;br&gt;
Бу халәттә рухланыйк.&lt;br&gt;
Өндәмәбез шул хакта:&lt;br&gt;
“Сингапур, алга атла,&lt;br&gt;
Сингапур, алга атла!” :||&lt;br&gt;

=== '''СЛОВАКИЯ''' ===
'''Nad Tatrou sa blýska'''&lt;br&gt;
Nad Tatrou sa blýska,&lt;br&gt;
Hromy divo bijú,&lt;br&gt;
Nad Tatrou sa blýska,&lt;br&gt;
Hromy divo bijú.&lt;br&gt;
Zastavme ich, bratia,&lt;br&gt;
Ved’ sa ony stratia,&lt;br&gt;
Slováci ožijú.&lt;br&gt;
Zastavme ich, bratia,&lt;br&gt;
Ved’ sa ony stratia,&lt;br&gt;
Slováci ožijú.&lt;br&gt;

To Slovensko naše&lt;br&gt;
Posial' tvrdo spalo,&lt;br&gt;
To Slovensko naše&lt;br&gt;
Posial' tvrdo spalo.&lt;br&gt;
Ale blesky hromu&lt;br&gt;
Vzbudzujú ho k tomu,&lt;br&gt;
Aby sa prebralo.&lt;br&gt;
Ale blesky hromu&lt;br&gt;
Vzbudzujú ho k tomu,&lt;br&gt;
Aby sa prebralo.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/f64ebcc735f5b3d55a8df6a6bd994ca9/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Slovakia,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.ogg

'''Татра өстендә яшен яшьни'''&lt;br&gt;
Күк күкри Татрада,&lt;br&gt;
Яшен каты суга.&lt;br&gt;
Күк күкри Татрада,&lt;br&gt;
Яшен каты суга.&lt;br&gt;
Аларны туктатыйк,&lt;br&gt;
Эзләрен югалтыйк —&lt;br&gt;
Словаклар уянсынга.&lt;br&gt;
Аларны туктатыйк,&lt;br&gt;
Эзләрен югалтыйк —&lt;br&gt;
Словаклар уянсынга.&lt;br&gt;

Безнең Словак иле&lt;br&gt;
Нык йоклаган иде,&lt;br&gt;
Безнең Словак иле&lt;br&gt;
Нык йоклаган иде.&lt;br&gt;
Күкрәүләр, яшеннәр&lt;br&gt;
Безне тетрәттеләр,&lt;br&gt;
Аңга килсеннәр диеп,&lt;br&gt;
Күкрәүләр, яшеннәр&lt;br&gt;
Безне тетрәттеләр,&lt;br&gt;
Аңга килсеннәр диеп.&lt;br&gt;

'''Словакия гимнына нигез булып киткән бу җыр 1844 елда, словак шагыйре һәм җәмәгать эшлеклесе Людовит Штур (Ľudovít Štúr) Австрия-Маҗарстан империясе жандармнары тарафыннан кулга алынгач, яшьләрнең моңа ризасызлыгы йөзеннән барлыкка килгән. Сүзләрен словак шагыйре Янко Матушка (Janko Matúška) язган. Беренче тапкыр җырны Братиславаның евангелист лютеран лицее шәкертләре Словакиянең көнчыгышындагы Левоча (Levoča) шәһәрчегенә барганда җырлаганнар.'''&lt;br&gt;

=== '''СЛОВЕНИЯ''' ===
'''Zdravljica'''&lt;br&gt;
Žive vsi narodi,&lt;br&gt;
ki hrepéne dočakat’ dan:&lt;br&gt;
Da, koder sonce hodi,&lt;br&gt;
prepir iz sveta bo pregnan,&lt;br&gt;
Da rojak prost bo vs’ak,&lt;br&gt;
Ne vrag, le sosed bo mejak,&lt;br&gt;
Da rojak prost bo vs’ak,&lt;br&gt;
Ne vrag, le sosed bo,&lt;br&gt;
Ne vrag, le sosed bo mejak.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/a4c442aa9d70d596d2d4f49af96d50be/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Slovenia's_national_anthem,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.oga

'''Исәнлек тосты'''&lt;br&gt;
Имин булсын, дөнья көтеп&lt;br&gt;
яши торган барча халык.&lt;br&gt;
“Булсын!” диеп, тырыш хезмәт&lt;br&gt;
куйган милләт кенә — алып!&lt;br&gt;
Бетсен җирдә сугыш,&lt;br&gt;
һәрбарчага булсын ирек,&lt;br&gt;
яшик, күршеләрне,&lt;br&gt;
дошман түгел, дус-иш күреп,&lt;br&gt;
күршеләрне якын күреп!&lt;br&gt;

'''Тугыз куплетлык гимн тектының җиденче, бердәнбер рәсми куплеты.'''

=== '''СОГУД ГАРӘБСТАНЫ''' ===
'''عاش الملك'''&lt;br&gt;
سَارِعِي لِلْمَجْدِ وَٱلْعَلْيَاءِ&lt;br&gt;
مَجِّدِي لِخَالِقِ ٱلسَّمَاءِ&lt;br&gt;
وَٱرْفَعِي ٱلْخَفَّاقَ أَخْضَرَ&lt;br&gt;
يَحْمِلُ ٱلنُّورَ ٱلْمُسَطَّرِ&lt;br&gt;
رَدِّدِ ٱللَّٰهُ أَكْبَرُ يَامَوطِنِي&lt;br&gt;
مَوطِنِي عِشْتَ فَخْرَ ٱلْمُسْلِمِينَ&lt;br&gt;
عِاشَ ٱلْمَلِكِ لِلْعَلَمِ وِٱلْوَطَنِ&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/647c1b264906bedff043d375d5825e0a/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Saudi_Arabian_national_anthem,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.oga

'''Яшәсен Мәлик!'''&lt;br&gt;
Табигың юнәлт бөек Күккә,&lt;br&gt;
Мәдхия кылгыл Әл-Мәҗидкә.&lt;br&gt;
Яшел байрак җилфердәсен,&lt;br&gt;
Шәһадәткә юл әйләсен.&lt;br&gt;
“Аллаһы әкбәр! — дип кабатла, йә, илем!&lt;br&gt;
Ватаным! Яшәдең мөэминне хаклап.&lt;br&gt;
Яшә, Мәлик, — ил байрагын данлап!”&lt;br&gt;

=== '''СОМАЛИ''' ===
'''''Госмания язуында'''''&lt;br&gt;
'''𐒎𐒙𐒐𐒙𐒁𐒛'''&lt;br&gt;
'''''Chorus:'''''&lt;br&gt;
||: 𐒎𐒙𐒐𐒙𐒁𐒛 𐒋𐒖𐒐𐒖𐒒𐒏𐒜𐒆𐒚,&lt;br&gt;
𐒓𐒛 𐒋𐒗𐒕𐒒𐒝, :||&lt;br&gt;
𐒘𐒒𐒒𐒖𐒌𐒖 𐒏𐒜𐒒𐒚 𐒓𐒛,&lt;br&gt;
𐒋𐒘𐒇𐒏𐒝 𐒏𐒖𐒐𐒗 𐒜,&lt;br&gt;
𐒛𐒒 𐒋𐒛𐒆𐒒𐒖 𐒐𐒖𐒔𐒖𐒕𐒒𐒝,&lt;br&gt;
𐒜 𐒋𐒛𐒉𐒖𐒎𐒖 𐒜.&lt;br&gt;

I. ||: 𐒄𐒘𐒆𐒘𐒌𐒕𐒖𐒔𐒖𐒌 𐒋𐒖𐒆𐒆𐒘 𐒓𐒛𐒆,&lt;br&gt;
𐒒𐒛 𐒋𐒕𐒆𐒖𐒑𐒘𐒈𐒜, :||&lt;br&gt;
𐒋𐒖𐒇𐒇𐒖𐒆𐒛 𐒏𐒖𐒐𐒌𐒛&lt;br&gt;
𐒛𐒆𐒘𐒌𐒖 𐒚 𐒋𐒚𐒇𐒖𐒆 𐒜&lt;br&gt;
𐒋𐒖𐒆𐒋𐒜𐒆𐒖 𐒈𐒘𐒆𐒜𐒆𐒖&lt;br&gt;
𐒐𐒖 𐒋𐒛𐒒 𐒒𐒙𐒎𐒙 𐒜𐒕&lt;br&gt;
'''''Chorus.'''''&lt;br&gt;

II. ||: 𐒋𐒘𐒉𐒖𐒆𐒛𐒆 𐒊𐒖𐒐𐒖𐒂𐒛𐒆&lt;br&gt;
𐒋𐒖𐒐𐒝𐒉𐒖𐒕𐒆𐒕 :||&lt;br&gt;
𐒈𐒘𐒆𐒕 𐒋𐒚𐒐𐒖𐒕𐒌𐒕&lt;br&gt;
𐒋𐒘𐒆𐒛𐒆 𐒑𐒖𐒇𐒘𐒈𐒜&lt;br&gt;
𐒔𐒖 𐒏𐒚 𐒋𐒗𐒐𐒘𐒒&lt;br&gt;
𐒋𐒖𐒓𐒙𐒕 𐒊𐒖𐒔𐒗 𐒜&lt;br&gt;
'''''Chorus.'''''&lt;br&gt;

III. ||: 𐒉𐒔𐒖𐒒𐒂𐒜𐒒𐒖 𐒋𐒚𐒆𐒚𐒆𐒝𐒆&lt;br&gt;
𐒋𐒖𐒆𐒏𐒕 𐒏𐒖 𐒑𐒖𐒎𐒒𐒛 :||&lt;br&gt;
𐒛𐒆𐒙𐒓 𐒋𐒗𐒐𐒘𐒕𐒙𐒓&lt;br&gt;
𐒒𐒖𐒋𐒛𐒓𐒘𐒑𐒖𐒕𐒜&lt;br&gt;
𐒓𐒛 𐒋𐒖𐒐𐒖𐒍 𐒋𐒘𐒑𐒇𐒘𐒌𐒚&lt;br&gt;
𐒙𐒈𐒏𐒚 𐒏𐒜𐒒 𐒈𐒘𐒑𐒖𐒕𐒜&lt;br&gt;
'''''Chorus.'''''&lt;br&gt;

'''''Латин язуында (укылышы)'''''&lt;br&gt;
'''QOLOBAA CALANKEED'''&lt;br&gt;
'''''Chorus:'''''&lt;br&gt;
||: Qolobaa calankeedu,&lt;br&gt;
waa ceynoo, :||&lt;br&gt;
Innaga keenu waa,&lt;br&gt;
Cirkoo kala ee,&lt;br&gt;
aan caadna lahayn,&lt;br&gt;
Ee caashaqaye.&lt;br&gt;

I. ||: Xiddigyahay caddi waad,&lt;br&gt;
Naa ciidamisee, :||&lt;br&gt;
Carradaa keligaa&lt;br&gt;
adow curadee,&lt;br&gt;
cadceedda sideeda,&lt;br&gt;
caan noqo ee!&lt;br&gt;
'''''Chorus.'''''&lt;br&gt;

II. ||: Cashadaad dhalataa&lt;br&gt;
caloosheennee, :||&lt;br&gt;
Sidii culaygii&lt;br&gt;
cidaad marisee,&lt;br&gt;
Allow ha ku celin,&lt;br&gt;
&quot;Cawooy!&quot; dhahe ee&lt;br&gt;
'''''Chorus.'''''&lt;br&gt;

III. ||: Shanteena cududood&lt;br&gt;
Cadkii ka maqnaa :||&lt;br&gt;
Adow celiyow&lt;br&gt;
Nacaawimayee&lt;br&gt;
Waa calaf cimrigu&lt;br&gt;
Isku keen simayee&lt;br&gt;
'''''Chorus.'''''&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/509fd97d8bc9d5e1f064abb13855728e/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Somali_national_anthem,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.oga

'''ҺӘР ИЛНЕҢ ҮЗ ӘЛӘМЕ'''&lt;br&gt;
'''''Кушымта:'''''&lt;br&gt;
||: Һәр илнең, һәр милләтнең — үз әләме, төсләре. :||&lt;br&gt;
Безнең байрак — зәңгәр күк, юк бер болыт әсәре&lt;br&gt;
Аңарда, сөя аны картлары һәм яшьләре.&lt;br&gt;

||: Гүзәл ак йолдызыбыз, без синең һиммәтеңдә, :||&lt;br&gt;
Югарыда урының илнең һәр төбәгендә;&lt;br&gt;
Нурлан, йолдыз, кояштай һәрбарчабыз күңелендә!&lt;br&gt;
'''''Кушымта.'''''&lt;br&gt;

II. ||: Йолдыз күккә менгәндә без дә илһамланабыз, :||&lt;br&gt;
Пакьләнә йөрәгебез! Хакка, әләм-туграбыз&lt;br&gt;
Керләнмичә саклансын, диеп дога кылабыз.&lt;br&gt;
'''''Кушымта.'''''&lt;br&gt;

III. ||: Биш очыннан йолдызның биш көч-куәт алабыз; :||&lt;br&gt;
Язмышлардан узмыш юк, Аллага ялварабыз:&lt;br&gt;
“Синнән иңгәнбез, Синең хозурыңа кайтабыз”.&lt;br&gt;
'''''Кушымта.'''''&lt;br&gt;

'''Сомали гимны кушымтадан башлана һәм тәмамлана, гадәттә аның беренче ике куплеты башкарыла.'''&lt;br&gt;

=== '''СОМАЛИЛЕНД''' ===
'''SAMO KU WAAR'''&lt;br&gt;
||: Samo ku waar, samo ku waar :||&lt;br&gt;
Sarreeye calanka sudhan bilay dhulkiisa&lt;br&gt;
Samo ku waariyoo, iyo bogaadin sugan&lt;br&gt;
||: Hanbalyo suuban kugu salaannee, samo ku waar :||&lt;br&gt;

||: Geesiyaashii naftooda u sadqeeyay,&lt;br&gt;
qarannimada Soomaaliland :||&lt;br&gt;
||: Xuskooda dhowrsan kugu salaannee, samo ku waar :||&lt;br&gt;

||: Guulside xanbaarsan, Soo noqoshadiisa :||&lt;br&gt;
Kalsooniduu mutaystayee dastuurka&lt;br&gt;
Dastuurka kugu salaan, kugu salaannee&lt;br&gt;
||: Midnimo walaalnimo Goobanimo :||&lt;br&gt;

||: Islaanimo kugu salaanee samow samidiyo :||&lt;br&gt;
||: Samo ku waar, samo ku waar, Soomaaliland,&lt;br&gt;
Samo ku waar samo ku waar Soomaaliland. :||&lt;br&gt;

https://yandex.ru/video/preview/13692513805179601836

https://zvukion.com/413-gimn-somalilenda.html

'''МӘҢГЕ ЯШӘ ТЫНЫЧЛЫКТА'''&lt;br&gt;
||: Мәңге яшә тынычлыкта :||&lt;br&gt;
Җилфердәгән байрак астында, матурлыкта&lt;br&gt;
Куанып яшә, ил, мәңге тынычлыкта, &lt;br&gt;
||: Сәлам сиңа, мәңге яшә тынычлыкта. :||&lt;br&gt;

||: Кадерлибез фидаи батырларың —&lt;br&gt;
тоталар сине туганлыкта. :||&lt;br&gt;
||: Сәлам ихлас күңелдән, яшә тынычлыкта :||&lt;br&gt;

||: Ачылсын юл яңа казанышларыңа, :||&lt;br&gt;
Гәүдәләнеш булсын яңарышыңа,&lt;br&gt;
Ышанычлы дәүләт кануннарыңа.&lt;br&gt;
||: Сәлам синең бердәмлегең-туганлыгыңа. :||&lt;br&gt;

||: Яшәсен бәйсезлегең һәм Ислам динебез. :||&lt;br&gt;
||: Мәңге яшә, Сомалиленд, бердәмлектә,&lt;br&gt;
Мәңге яшә, Сомалиленд, иминлектә :||&lt;br&gt;

'''Сомалиленд – сомали телле зур илнең элек Бөекбритания колониясе булган өлеше. Ул 1991 елда элек Италия колониясе булган һәм хәзер Сомали Федераль Җөмһүрияте дип аталган таркаулыктан, тәртипсезлектән һәм хокуксызлыктан бәйсез дәүләт буларак аерылып чыкты.'''&lt;br&gt;

=== '''СӨЛӘЙМАН УТРАУЛАРЫ''' ===

=== '''СУДАН''' ===

https://rutube.ru/video/931e2beee72d9018b74970795f4eda8d/

=== '''СУРИНАМ''' ===
'''''Сранан-тонго телендәге өлеше'''''&lt;br&gt;
1.	'''OPO KONDREMAN'''&lt;br&gt;
Opo kondreman oen opo &lt;br&gt;
Sranan gron e kari oen &lt;br&gt;
Wans ope tata komopo &lt;br&gt;
Wi moes seti kondre boen &lt;br&gt;
Stre de f'stre wi no sa freed &lt;br&gt;
Gado de wi fesi man &lt;br&gt;
Heri libi te na dede &lt;br&gt;
Wi sa feti gi Sranan.&lt;br&gt;

'''''Нидерланд телендәге өлеше'''''&lt;br&gt;
2.	'''GOD ZIJ MET ONS SURINAME'''&lt;br&gt;
God zij met ons Suriname &lt;br&gt;
Hij verheff’ons heerlijk land &lt;br&gt;
Hoe wij hier ook samen kwamen &lt;br&gt;
Aan zijn grond zijn wij verpand &lt;br&gt;
Werkend houden w’in gedachten &lt;br&gt;
Recht en waarheid maken vrij&lt;br&gt;
Al wat goed is te betrachten &lt;br&gt;
Dat geeft aan ons land waardij.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/4b9af74edd08873e6304ca520fbcecbd/

Ясалма Интеллект &quot;башкаруы&quot;

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Surinamese_national_anthem,_performed_by_the_U.S._Navy_Band.ogg

'''''Тәрҗемәләре:'''''&lt;br&gt;
1.	'''Күтәрел, ил кешесе!'''&lt;br&gt;
Күтәрел, әйдә, ватандаш,&lt;br&gt;
Сранан чакыруына,&lt;br&gt;
Ил мохтаҗ, син кем булсаң да,&lt;br&gt;
Гамең-кайгыртуыңа.&lt;br&gt;
Без көрәштән курыкмыйбыз,&lt;br&gt;
Рәһбәребез – бер Алла,&lt;br&gt;
Гомеребезне багышлыйбыз&lt;br&gt;
Ватаныбыз Срананга!&lt;br&gt;

2.	'''Раббыбыз Суринам белән'''&lt;br&gt;
Раббыбыз Суринам белән,&lt;br&gt;
Күтәрә Ул дәүләтне.&lt;br&gt;
Бу гүзәл илдә яшәгән –&lt;br&gt;
Аллаһыга әҗәтле.&lt;br&gt;
Хокук, Хаклык хөкем сөрсә,&lt;br&gt;
Ирекле була һәркем,&lt;br&gt;
Һәр игелек гел үстерә&lt;br&gt;
Безнең илнең кыйммәтен&lt;br&gt;

'''Рәһбәр – юл күрсәтүче, Аллаһы Тәгалә исемнәренең берсе.'''&lt;br&gt;

=== '''СҮРИЯ''' ===
'''حُـماةَ الـدِّيارِ'''&lt;br&gt;
حُـماةَ الـدِّيارِ عليكمْ سـلامْ&lt;br&gt;
ّأبَتْ أنْ تـذِلَّ النفـوسُ الكرامّ&lt;br&gt;
عـرينُ العروبةِ بيتٌ حَـرام&lt;br&gt;
وعرشُ الشّموسِ حِمَىً لا يُضَامْ&lt;br&gt;
ربوعُ الشّـآمِ بـروجُ العَـلا&lt;br&gt;
تُحاكي السّـماءَ بعـالي السَّـنا&lt;br&gt;
ربوعُ الشّـآمِ بـروجُ العَـلا&lt;br&gt;
تُحاكي السّـماءَ بعـالي السَّـنا&lt;br&gt;
فأرضٌ زهتْ بالشّموسِ الوِضَا&lt;br&gt;
سَـماءٌ لَعَمـرُكَ أو كالسَّـما&lt;br&gt;

رفيـفُ الأماني وخَفـقُ الفؤادْ&lt;br&gt;
عـلى عَـلَمٍ ضَمَّ شَـمْلَ البلادْ&lt;br&gt;
أما فيهِ منْ كُـلِّ عـينٍ سَـوادْ&lt;br&gt;
ومِـن دمِ كـلِّ شَـهيدٍ مِـدادْ؟&lt;br&gt;
نفـوسٌ أبـاةٌ ومـاضٍ مجيـدْ&lt;br&gt;
وروحُ الأضاحي رقيبٌ عَـتيدْ &lt;br&gt;
نفـوسٌ أبـاةٌ ومـاضٍ مجيـدْ&lt;br&gt;
وروحُ الأضاحي رقيبٌ عَـتيدْ&lt;br&gt;
فمِـنّا الوليـدُ و مِـنّا الرّشـيدْ&lt;br&gt;
فلـمْ لا نَسُـودُ ولِمْ لا نشيد؟&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/0813fe298f15848d22056b72b16563ae/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Syria.ogg

'''ВАТАН САКЧЫЛАРЫ'''&lt;br&gt;
Ватан сакчылары, сәлам сезләргә!&lt;br&gt;
Горур җан юл куймас кимсетүләргә.&lt;br&gt;
Гарәпчелекнең бу изге оясы,&lt;br&gt;
Кояш тәхете — гел азат буласы.&lt;br&gt;
Биек манаралар — Шам түбәләре,&lt;br&gt;
Җиде кат күк белән әңгәмәләре.&lt;br&gt;
Биек манаралар — Шам түбәләре,&lt;br&gt;
Җиде кат күк белән әңгәмәләре.&lt;br&gt;
Юнәлткән гүзәл йөзен ул кояшка,&lt;br&gt;
Безнең ил охшаш күктәге оҗмахка.&lt;br&gt;

Байрагыбыз — илне бердәм итүче,&lt;br&gt;
Өметләр бишеге, йөрәк тибеше,&lt;br&gt;
Түгелме аңарда күзләрнең бәбәге,&lt;br&gt;
Түгелме шәһит канының мидәде?&lt;br&gt;
Бабалар мирасы — шанлы юлыбыз,&lt;br&gt;
Дәһшәтле сакчыбыз — кодрәт-рухыбыз.&lt;br&gt;
Бабалар мирасы — шанлы юлыбыз,&lt;br&gt;
Дәһшәтле сакчыбыз — кодрәт-рухыбыз.&lt;br&gt;
Бездән — Әл-Вәлид, һәм бездән — Әр-Рәшид.&lt;br&gt;
Нигә хөр яшәүгә илтмәсен бу нәшид?&lt;br&gt;

=== '''СЬЕРРА-ЛЕОНЕ ''' ===
'''HIGH WE EXALT THEE, REALM OF THE FREE'''&lt;br&gt;
High we exalt thee, realm of the free;&lt;br&gt;
Great is the love we have for thee;&lt;br&gt;
Firmly united ever we stand,&lt;br&gt;
Singing thy praise, O native land.&lt;br&gt;
We raise up our hearts and our voices on high,&lt;br&gt;
The hills and the valleys re-echo our cry;&lt;br&gt;
Blessing and peace be ever thine own,&lt;br&gt;
Land that we love, our Sierra Leone.&lt;br&gt;

One with a faith that wisdom inspires,&lt;br&gt;
One with a zeal that never tires;&lt;br&gt;
Ever we seek to honour thy name,&lt;br&gt;
Ours is the labour, thine the fame.&lt;br&gt;
We pray that no harm on thy children may fall,&lt;br&gt;
That blessing and peace may descend on us all;&lt;br&gt;
So may we serve thee ever alone,&lt;br&gt;
Land that we love, our Sierra Leone.&lt;br&gt;

Knowledge and truth our forefathers spread,&lt;br&gt;
Mighty the nations whom they led;&lt;br&gt;
Mighty they made thee, so too may we&lt;br&gt;
Show forth the good that is ever in thee.&lt;br&gt;
We pledge our devotion, our strength and our might,&lt;br&gt;
Thy cause to defend and to stand for thy right;&lt;br&gt;
All that we have be ever thine own,&lt;br&gt;
Land that we love, our Sierra Leone.&lt;br&gt;

https://wikiway.com/sierra-leone/gimn/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Sierra_Leone's_national_anthem.ogg

'''БӨЕКЛЕКТӘ ИРЕК ЧИШМӘБЕЗ'''&lt;br&gt;
Бөеклектә ирек чишмәбез,&lt;br&gt;
Бердәмлектә гомер итәбез;&lt;br&gt;
Сөюебез бөек һәм камил,&lt;br&gt;
Мактау җырлыйк сиңа, туган ил.&lt;br&gt;
Күтәренке рухлы тавышларыбыз,&lt;br&gt;
Ярлыкаулы, имин бул, Ватаныбыз!&lt;br&gt;
Тау-үзәндә яңгырый өнебез:&lt;br&gt;
“Сьерра-Леоне – сөйгән илебез!”&lt;br&gt;

Иман рухландырган зирәклек&lt;br&gt;
Һәм иҗтиһад – мәңге сүнмәслек;&lt;br&gt;
Күңел түребездә синең нам,&lt;br&gt;
Бездән хезмәт – сиңа шөһрәт-дан.&lt;br&gt;
Имин балалар, дип дога кылабыз,&lt;br&gt;
Фатихалы булсын, дип, һәрбарчабыз;&lt;br&gt;
Тырышлыкта бар ил-көнебез,&lt;br&gt;
Сьерра-Леоне – сөйгән илебез!&lt;br&gt;

Гыйлем-хаклык – баба мирасы,&lt;br&gt;
Көчле аның өндәү-нидасы;&lt;br&gt;
Без булганда син дә куәтле,&lt;br&gt;
Күрсәт үзеңдәге гыйззәтне.&lt;br&gt;
Без булырбыз иҗтиһадта алымлы,&lt;br&gt;
Саклап хокукларың, хаклап юлыңны;&lt;br&gt;
Бар булганны сиңа тиңлибез,&lt;br&gt;
Сьерра-Леоне – сөйгән илебез!&lt;br&gt;

=== '''ТАҖИКСТАН''' ===
'''СУРУДИ МИЛЛИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН'''&lt;br&gt;
Диёри арҷманди мо,&lt;br&gt;
Ба бахти мо сари азизи ту баланд бод,&lt;br&gt;
Саодати ту, давлати ту бегазанд бод.&lt;br&gt;
Зи дурии замонаҳо расидаем,&lt;br&gt;
Ба зери парчами ту саф кашидаем,&lt;br&gt;
Кашидаем.&lt;br&gt;
Зинда бош, эй Ватан,&lt;br&gt;
Тоҷикистони озоди ман!&lt;br&gt;

Барои ному нанги мо&lt;br&gt;
Ту аз умеди рафтагони мо нишонаӣ,&lt;br&gt;
Ту баҳри ворисон ҷаҳони ҷовидонаӣ,&lt;br&gt;
Ҳазон намерасад ба навбаҳори ту,&lt;br&gt;
Ки мазраи вафо бувад канори ту,&lt;br&gt;
Канори ту.&lt;br&gt;
Зинда бош, эй Ватан,&lt;br&gt;
Тоҷикистони озоди ман!&lt;br&gt;

Ту модари ягонаӣ,&lt;br&gt;
Бақои ту бувад бақои хонадони мо,&lt;br&gt;
Мароми ту бувад мароми ҷисму ҷони мо,&lt;br&gt;
Зи ту саодати абад насиби мост,&lt;br&gt;
Ту ҳастиву ҳама ҷаҳон ҳабиби мост,&lt;br&gt;
Ҳабиби мост.&lt;br&gt;
Зинда бош, эй Ватан,&lt;br&gt;
Тоҷикистони озоди ман!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/f5c41bbb64174d40d3c06a1aee710407/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Tajikistan_anthem.ogg

'''ТАҖИКСТАН ҖӨМҺҮРИЯТЕ МИЛЛИ ГИМНЫ'''&lt;br&gt;
Әй, кадерле туган җирем,&lt;br&gt;
Синең югары дәрәҗәң куандырсын,&lt;br&gt;
Сәгадәтең һәм дәүләтең мәңге булсын.&lt;br&gt;
Яңа офык ачар заманга ирештек,&lt;br&gt;
Синең байрагың астында тезелештек,&lt;br&gt;
Тезелештек.&lt;br&gt;
Имин бул, Ватаным,&lt;br&gt;
Минем азат Таҗикстаным!&lt;br&gt;

Безнең борынгы намыбыз –&lt;br&gt;
Горурлыгы син халыкның һәм нишаны,&lt;br&gt;
Варисларыңның гомерлек бер җиһаны,&lt;br&gt;
Мең язларыңның булалмас һич ахыры,&lt;br&gt;
Камил булса улларыңның тугрылыгы,&lt;br&gt;
Тугрылыгы.&lt;br&gt;
Имин бул, Ватаным,&lt;br&gt;
Минем азат Таҗикстаным!&lt;br&gt;

Син – бердәнбер ил-анабыз,&lt;br&gt;
Бакыйлыгың – бакыйлыгыбыз форсаты,&lt;br&gt;
Синең максат – җан-тәннәребез максаты,&lt;br&gt;
Сәгадәтең – барчабызга әбәд насыйп,&lt;br&gt;
Син булганга җиһан безгә күркәм-хәбиб,&lt;br&gt;
Күркәм-хәбиб.&lt;br&gt;
Имин бул, Ватаным,&lt;br&gt;
Минем азат Таҗикстаным!&lt;br&gt;

=== '''ТАИЛАНД''' ===

=== '''ТАИТИ''' ===
'''TAHEITI NUI'''&lt;br&gt;
’Ua rahu te atua (i) to’u ’ai’a,&lt;br&gt;
Hono no’ano’a o te motu rau,&lt;br&gt;
Heihei i te pua ri’i au é,&lt;br&gt;
E firi nape morohi ‘ore.&lt;br&gt;
’O ta’u ia e fa’ateniteni nei.&lt;br&gt;
’Ua rahu te atua (i) to’u ’ai’a,&lt;br&gt;
Hono no’ano’a o te motu rau,&lt;br&gt;
Heihei i te pua ri’i au é,&lt;br&gt;
E firi nape morohi ‘ore.&lt;br&gt;
’O ta’u ia e fa’ateniteni nei.&lt;br&gt;
Te Tuoro nei te reo here,&lt;br&gt;
O te hui’a ’a hi’i to aroha,&lt;br&gt;
’Ia ora o Taheiti Nui é.&lt;br&gt;
Te Tuoro nei te reo here,&lt;br&gt;
O te hui’a ’a hi’i to aroha,&lt;br&gt;
’Ia ora o Taheiti Nui é.&lt;br&gt;

'''TAHEITI NUI'''&lt;br&gt;
Mon pays est né de Dieu,&lt;br&gt;
Collier d’îles multiples&lt;br&gt;
Aux délicates senteurs&lt;br&gt;
Reliées d’une tresse immortelle.&lt;br&gt;
Aujourd’hui je te loue.&lt;br&gt;
Mon pays est né de Dieu,&lt;br&gt;
Collier d’îles multiples&lt;br&gt;
Aux délicates senteurs&lt;br&gt;
Reliées d’une tresse immortelle.&lt;br&gt;
Aujourd’hui je te loue.&lt;br&gt;
Voici que s’élève la voix de tes enfants:&lt;br&gt;
“Répands ton amour&lt;br&gt;
Pour que vive Taheiti Nui”.&lt;br&gt;
Voici que s’élève la voix de tes enfants:&lt;br&gt;
“Répands ton amour&lt;br&gt;
Pour que vive Taheiti Nui”.&lt;br&gt;

https://wikiway.com/frantsuzskaya-polineziya/gimn/

https://yandex.ru/video/preview/2124185597209512599

'''БӨЕК ТАИТИ'''&lt;br&gt;
Тәңрем минем илемне барлыкка китергән,&lt;br&gt;
Гүзәл утрауларны Ул бәйләмләп үргән,&lt;br&gt;
Мәңгелеккә дип, боҗра әйләгән,&lt;br&gt;
Гөлләргә күмеп, хуш ис бөркегән.&lt;br&gt;
Илкәемне мин бүген данлыйм һәм мактыйм.&lt;br&gt;
Тәңрем минем илемне барлыкка китергән,&lt;br&gt;
Гүзәл утрауларны Ул бәйләмләп үргән,&lt;br&gt;
Мәңгелеккә дип, боҗра әйләгән,&lt;br&gt;
Гөлләргә күмеп, хуш ис бөркегән.&lt;br&gt;
Илкәемне мин бүген данлыйм һәм мактыйм.&lt;br&gt;
Һәм балаларның гозерен тыңлыйм:&lt;br&gt;
“Мәхәббәтең синең җирләргә сеңсен,&lt;br&gt;
Бөек Таити мәңге яшәсен өчен!”&lt;br&gt;
Һәм балаларның гозерен тыңлыйм:&lt;br&gt;
“Мәхәббәтең синең җирләргә сеңсен,&lt;br&gt;
Бөек Таити мәңге яшәсен өчен!”&lt;br&gt;

=== '''ТАНЗАНИЯ''' ===

=== '''ТАТАРСТАН''' ===

https://rutube.ru/video/0559ece20cdd2df4ce6236e6571a7b31/

https://yandex.ru/video/preview/16499833098390044613?q_source=title

https://rutube.ru/video/a9a16cf1bd1fb701c535db8f0dc710d5/

=== '''ТОГО''' ===

=== '''ТӨНЬЯК ИРЛАНДИЯ ''' ===
'''A LONDONDERRY AIR'''&lt;br&gt;
Would God, I were the tender apple blossom,&lt;br&gt;
That floats and falls from off the twisted bough,&lt;br&gt;
To lie and faint within your silken bosom,&lt;br&gt;
Within your silken bosom as that does now.&lt;br&gt;
Or would I were a little burnish'd apple&lt;br&gt;
For you to pluck me, gliding by so cold,&lt;br&gt;
While sun and shade your robe of lawn will dapple,&lt;br&gt;
Your robe of lawn, and your hair's spun gold.&lt;br&gt;

Yea, would to God, I were among the roses,&lt;br&gt;
That lean to kiss you as you float between&lt;br&gt;
While on the lowest branch a bud uncloses&lt;br&gt;
A bud uncloses, to touch you, my queen.&lt;br&gt;
Nay, since you will not love, would I were growing&lt;br&gt;
A happy daisy, in the garden path&lt;br&gt;
That so your silver foot might press me going,&lt;br&gt;
Might press me going even unto death,&lt;br&gt;
Might press me going even unto death.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/53aff0cdf0617a82d2fd995a1691c55d/

https://box.hitplayer.ru/?s=londonderry%20air

'''ЛОНДОНДЕРРИ ХЫЯЛАРЫ'''&lt;br&gt;
Ходай кушса, мин алма чәчәге булып&lt;br&gt;
Үсәр идем агач итәгендә,&lt;br&gt;
Синең, мәхәббәтем, иңбашыңа кунып,&lt;br&gt;
Шиңәр өчен ефәк күкрәгеңдә.&lt;br&gt;
Җимеш булып кызарып таңнар атканда,&lt;br&gt;
Төшәр идем аяк табаныңа,&lt;br&gt;
Кояш нуры бәдәнеңне назлаганда,&lt;br&gt;
Алтын чәчең төшкәч үлән кочагына. &lt;br&gt;

Бастыр, Ходам, гөлчәчәкләр арасына,&lt;br&gt;
Салыйм, күз карашы сөйкемендә,&lt;br&gt;
Бу җавапсыз татлы сөю сусавыма&lt;br&gt;
Соң кат бәлзәм салыйм гомеремдә.&lt;br&gt;
Акбаш чәчәгедәй үсеп юл буенда,&lt;br&gt;
Бәхет сукмагыма бер ятыймчы,&lt;br&gt;
Сөеклемнең көмеш үкчәсе астында&lt;br&gt;
Әҗәлемне бер карусыз каршылыймчы.&lt;br&gt;
Зарыгып көткән әҗәлемне каршылыймчы…&lt;br&gt;

'''ГРЁЗЫ ЛОНДОНДЕРРИ'''&lt;br&gt;
Будь воля Бога, яблоневым цветом&lt;br&gt;
Я распустился б нежно на ветви,&lt;br&gt;
К тебе, любовь моя, прильнул бы летом,&lt;br&gt;
Чтоб увядать на шёлковой груди.&lt;br&gt;
Быть может, плодом стал бы я безгласым,&lt;br&gt;
К ногам твоим упал бы на заре,&lt;br&gt;
Когда теплом лучей твой стан обласкан&lt;br&gt;
И прядь волос твоих златая на траве.&lt;br&gt;

Позволь, Господь, смиренно встану я средь роз,&lt;br&gt;
Чтоб наслаждаться взором милых глаз,&lt;br&gt;
И жажду безответных сладких грёз&lt;br&gt;
Я утолю последний в жизни раз.&lt;br&gt;
Счастливой маргариткой у дорожки&lt;br&gt;
Взрасту и лягу на земную твердь,&lt;br&gt;
И под её серебряною ножкой&lt;br&gt;
Покорно обрету желанную мной смерть,&lt;br&gt;
Покорно обрету желанную мной смерть...&lt;br&gt;

'''Төньяк Ирландиянең популяр халык көенә берничә мәхәббәт шигыре язылган. Бөекбританиядә “Danny boy” (Бәләкәч Денни) тексты күбрәк кулланыла, ә мөһаҗирлектә яшәүче ирландиялеләр, туган илләрен сагынып җырлаганда, “A Londonderry Air” (Лондондерри хыяллары) исемле шигырьне үз итәләр икән. Читтә үткәрелгән сораштырулар шуны күрсәткән. Соңгысы берьюлы татар һәм урыс телләренә тәрҗемә ителде (Википедиядә дә безнең тәрҗемә урнаштырылган).'''&lt;br&gt;

=== '''ТӨНЬЯК ОСЕТИЯ''' ===

https://rutube.ru/video/53870924b9abf80967cd0890fe3b813f/

=== '''ТӨРКИЯ''' ===
'''İSTİKLÂL MARŞI'''&lt;br&gt;
Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak,&lt;br&gt;
Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak.&lt;br&gt;
O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak;&lt;br&gt;
O benimdir, o benim milletimindir ancak.&lt;br&gt;

Çatma, kurban olayım, çehreni ey nazlı hilal!&lt;br&gt;
Kahraman ırkıma bir gül; ne bu şiddet, bu celal?&lt;br&gt;
Sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helal…&lt;br&gt;
Hakkıdır, Hakk’a tapan milletimin istiklal.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/be308eaf6560b205eb5c75e811df3530/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Istiklâl_Marsi_instrumetal.ogg

'''БӘЙСЕЗЛЕК МАРШЫ'''&lt;br&gt;
Курыкма, сүнмәс бу шәфәкъ нурларында ал байрак,&lt;br&gt;
Исән-имин илем өстендә янган иң соңгы учак,&lt;br&gt;
Ул минем милләтемнең йолдызыдыр — балкыячак,&lt;br&gt;
Ул минем милләтемә, милләтемә анчак.&lt;br&gt;

Чытма йөзеңне, зинһар өчен, әй, назлы һилал,&lt;br&gt;
Каһарман халкыма гөл сыман бу шиддәт һәм бу җәләл.&lt;br&gt;
Юкса, синең өчен түккән каныбыз булмас хәләл;&lt;br&gt;
Хактыр, Хакка табынган милләтемә истикълал!&lt;br&gt;

'''Гадәттә Төркия гимнының беренче ике куплеты гына уйнала. Биредә тәрҗемә ителгәннәрдән кала, тагын 8 куплеты бар. Төркия гимны Кипр утравының төрекләр яшәгән өлешендә дә гамәлдә.'''&lt;br&gt;

=== '''ТӨРКМӘНСТАН''' ===
'''TÜRKMENISTAN RESPUBLIKASYNYŇ DÖWLET GIMNI'''&lt;br&gt;
Janym gurban saňa, erkana ýurdum,&lt;br&gt;
Mert pederleň ruhy bardyr köňülde.&lt;br&gt;
Bitarap, garaşsyz topragyň nurdur,&lt;br&gt;
Baýdagyň belentdir dünýäň öňünde.&lt;br&gt;
Gaýtalama:&lt;br&gt;
Halkyň guran Baky beýik binasy,&lt;br&gt;
Berkarar döwletim, jigerim-janym.&lt;br&gt;
Başlaryň täji sen, diller senasy,&lt;br&gt;
Dünýä dursun, sen dur, Türkmenistanym!&lt;br&gt;

Gardaşdyr tireler, amandyr iller,&lt;br&gt;
Owal-ahyr birdir biziň ganymyz.&lt;br&gt;
Harasatlar almaz, syndyrmaz siller,&lt;br&gt;
Nesiller döş gerip gorar şanymyz.&lt;br&gt;
Gaýtalama:&lt;br&gt;
Halkyň guran Baky beýik binasy,&lt;br&gt;
Berkarar döwletim, jigerim-janym.&lt;br&gt;
Başlaryň täji sen, diller senasy,&lt;br&gt;
Dünýä dursun, sen dur, Türkmenistanym!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/2c38158019d95a1154c5413ebdf40744/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:US_Navy_Band_-_National_Anthem_of_Turkmenistan.ogg

'''ТӨРКМӘНСТАН ҖӨМҺҮРИЯТЕНЕҢ ДӘҮЛӘТ ГИМНЫ'''&lt;br&gt;
Җаным корбан сиңа, әй, туган йортым,&lt;br&gt;
Бабалар рухы яши күңелемдә.&lt;br&gt;
Бәйсез, тарафсыз, туфрагың нурлыдыр,&lt;br&gt;
Горур байрагың – дөньяның түрендә.&lt;br&gt;
Кушымта:&lt;br&gt;
Халык корган бөек һәм бакый бина –&lt;br&gt;
Егәрем-җаным, кадерле Ватаным.&lt;br&gt;
Күңелемнең нуры син, рухым җыры,&lt;br&gt;
Дөнья белән яшә, Төрекмәнстаным!&lt;br&gt;

Бердәм минем халкым, иминдер илем,&lt;br&gt;
Бабалар каны – безнең ул каныбыз.&lt;br&gt;
Давыллар имәс һәм сындырмас җилләр,&lt;br&gt;
Күмсен илебезне шөһрәт-даныбыз.&lt;br&gt;
Кушымта:&lt;br&gt;
Халык корган бөек һәм бакый бина –&lt;br&gt;
Егәрем-җаным, кадерле Ватаным.&lt;br&gt;
Күңелемнең нуры син, рухым җыры,&lt;br&gt;
Дөнья белән яшә, Төрекмәнстаным!&lt;br&gt;

'''ГОСУДАРСТВЕННЫЙ ГИМН РЕСПУБЛИКИ ТУРКМЕНИСТАН'''&lt;br&gt;
Жизнь отдать я готов за родимый очаг, –&lt;br&gt;
Духом предков отважных славны сыны,&lt;br&gt;
Земля моя свята. В мире реет мой флаг –&lt;br&gt;
Символ великой нейтральной страны!&lt;br&gt;
Припев:&lt;br&gt;
Великая, навеки созданная народом&lt;br&gt;
Держава родная, суверенный край,&lt;br&gt;
Туркменистан – светоч и песня души,&lt;br&gt;
Во веки веков ты живи, процветай!&lt;br&gt;

Един мой народ, и по жилам племён&lt;br&gt;
Течёт предков кровь – нетленная весть,&lt;br&gt;
Не страшны нам бури, невзгоды времён,&lt;br&gt;
Сохраним и умножим славу и честь!&lt;br&gt;
Припев:&lt;br&gt;
Великая, навеки созданная народом&lt;br&gt;
Держава родная, суверенный край,&lt;br&gt;
Туркменистан – светоч и песня души,&lt;br&gt;
Во веки веков ты живи, процветай!&lt;br&gt;

Төркмәнстан Җөмһүриятенең дәүләт гимнының беренчел тексты 1996 елда төркмән һәм урыс телләрендә кабул ителде. Ул вакытта гимн кушымтадан башлана иде. Гимнның тагын бер атамасы – “Бәйсез һәм тарафсыз Төрекмәнстанның дәүләт гимны” (төрекмәнчә – '''Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň Döwlet Gimni''').&lt;br&gt;

=== '''ТРИНИДАД-ТОБАГО''' ===

=== '''ТУВАЛУ''' ===

=== '''ТЫВА''' ===
'''Мен – тыва мен'''&lt;br&gt;
Арт-арттың оваазынга&lt;br&gt;
дажын салып чалбарган,&lt;br&gt;
Таңды, Саян ыдыынга&lt;br&gt;
Агын өргээн тыва мен.&lt;br&gt;
Мен – тыва мен,&lt;br&gt;
Мөңге харлыг дагның оглу мен.&lt;br&gt;
Мен – тыва мен,&lt;br&gt;
Мөңгүн суглуг чурттуң төлу мен.&lt;br&gt;

Өгбелерим чуртунда&lt;br&gt;
Өлчей тарып иженген,&lt;br&gt;
Өткүт хөөмей ырынга&lt;br&gt;
Өөрүп талаан тыва мен.&lt;br&gt;
Мен – тыва мен,&lt;br&gt;
Мөңге харлыг дагның оглу мен.&lt;br&gt;
Мен – тыва мен,&lt;br&gt;
Мөңгүн суглуг чурттуң төлу мен.&lt;br&gt;

Аймак чоннар бүлези&lt;br&gt;
Акы-дуңма найыралдыг,&lt;br&gt;
Депшилгеже чүткүлдүг&lt;br&gt;
Демниг чурттуг тыва мен.&lt;br&gt;
Мен – тыва мен,&lt;br&gt;
Мөңге харлыг дагның оглу мен.&lt;br&gt;
Мен – тыва мен,&lt;br&gt;
Мөңгүн суглуг чурттуң төлу мен.&lt;br&gt;
Мен – тыва мен!&lt;br&gt;

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Mentyvamenvocal.ogg

https://rutube.ru/video/d1c6d8f5730ee157308bb2bd2cc7577e/

'''Мин – тывалы'''&lt;br&gt;
Изге үткел оваасына&lt;br&gt;
Таш салганда догалы –&lt;br&gt;
Таңды, Саян тауларына&lt;br&gt;
Аклык өргән тывалы.&lt;br&gt;
Мин – тывалы,&lt;br&gt;
Мәңгелек кар яткан тау улы,&lt;br&gt;
Мин – тывалы,&lt;br&gt;
Көмеш сулар аккан ил кызы.&lt;br&gt;

Ата-баба Ватанында&lt;br&gt;
Үз бәхетенә юл салып,&lt;br&gt;
Дәртле хөмәй җырларына&lt;br&gt;
Сокланам мин – тывалы.&lt;br&gt;
Мин – тывалы,&lt;br&gt;
Мәңгелек кар яткан тау улы,&lt;br&gt;
Мин – тывалы,&lt;br&gt;
Көмеш сулар аккан ил кызы.&lt;br&gt;

Хөр гаиләдә халыклар&lt;br&gt;
Бер-берсенең туганы;&lt;br&gt;
Алгарышка юл тоткан&lt;br&gt;
Бердәм илле тывалы.&lt;br&gt;
Мин – тывалы,&lt;br&gt;
Мәңгелек кар яткан тау улы,&lt;br&gt;
Мин – тывалы,&lt;br&gt;
Көмеш сулар аккан ил кызы.&lt;br&gt;
Мин – тывалы!&lt;br&gt;

Бу куәтле, җырлаучының һәм тыңлаучының аңына һәм бөтен күзәнәкләренә үтеп керә торган гимн 2011 елның 11 августында рәсми рәвештә кабул ителде. 2011 елның 13 августында кичкырын Тыва Җөмһүриятенең яңа гимны төбәк хөкүмәтенең тынлы оркестры һәм хоры башкаруында киң җәмәгатьчелеккә дә тәкъдим ителде. Тыва Җөмһүриятенең атказанган сәнгать эшлеклесе '''Аяна Монгуш''' дирижёрлык итте. Төн уртасына таба гимнның видеоязмасы Интернетта пәйда булды. Сүзлекләр актара-актара төн утырып чыккач, аның тексты иртә белән татар теленә дә тәрҗемә ителгән иде инде.&lt;br&gt;
Моңа кадәр рәсми чараларда '''“Тооруктуг долгай таңдым”''' (“Урманнарымда йөргәндә”) дип аталган тыва халык җырының көе генә уйнала иде. Ул җыр текстының эчтәлеге... чит кешегә гимн буларак җырлап күрсәтерлек түгел иде. Аның юлга-юл тәрҗемәсе:&lt;br&gt;
''“Мин һәрвакыт канәгатьмен урманнарымда йөргәндә: урманнарым бай бит минем – һәрнәрсәгә, җәнлекләргә. Тау-кыялар һәм урманнар арасында туып үстем, шуңа күрә мин куәтле, һәм мин баеп та китәрмен. Тугыз төрле терлек-туар – көтү көтеп тукландырсам, үзем кебек тәрбия кылсам, һичшиксез, баеп китәрмен”.''&lt;br&gt;

=== '''УГАНДА''' ===

=== '''УДМУРТИЯ''' ===
Удмурт телендә (рәсми)&lt;br&gt;
'''Удмурт Элькунлэн Кункрезез'''&lt;br&gt;
1. Шунды сиос ӝуато палэзез,&lt;br&gt;
Юг ӟардон вуэ музъемам.&lt;br&gt;
Оскон тӧлпо — милемлы Куншетэд,&lt;br&gt;
Дан тыныд, Доре мынам!&lt;br&gt;
Югдыты, Быдӟым Инмаре,&lt;br&gt;
Кыдёкысь инвисъёсмес,&lt;br&gt;
Кыдаты выль шудбурмес,&lt;br&gt;
Эрико, йӧн бурдъёсмес!&lt;br&gt;

2. Тон кадь мусо вань меда дуннеос,&lt;br&gt;
Кужымед пыӵа ёзвиям.&lt;br&gt;
Ӟеч ивордэ гурлало туриос,&lt;br&gt;
Дан тыныд, Доре мынам!&lt;br&gt;
Югдыты, Быдӟым Инмаре,&lt;br&gt;
Кыдёкысь инвисъёсмес,&lt;br&gt;
Кыдаты выль шудбурмес,&lt;br&gt;
Эрико, йӧн бурдъёсмес!&lt;br&gt;

3. Дун ошмес ву жильыртэ шуръёсын,&lt;br&gt;
Волга-Кам — пачыл вирсэрам.&lt;br&gt;
Россиен ӵош кайгуын но данын&lt;br&gt;
Тон, Удмуртие мынам!&lt;br&gt;
Югдыты, Быдӟым Инмаре,&lt;br&gt;
Кыдёкысь инвисъёсмес,&lt;br&gt;
Кыдаты выль шудбурмес,&lt;br&gt;
Эрико, йӧн бурдъёсмес!&lt;br&gt;

Рус телендә (рәсми)&lt;br&gt;
'''Гимн Удмуртской Республики'''&lt;br&gt;
1. Солнце горит в алых гроздьях рябин,&lt;br&gt;
Новый день встречает земля,&lt;br&gt;
Реет твой Флаг над простором равнин,&lt;br&gt;
О Удмуртия моя!&lt;br&gt;
Воссияй, Отчизна моя,&lt;br&gt;
Счастьем путь нам озаряй!&lt;br&gt;
Да хранит Господь тебя,&lt;br&gt;
Расцветай, любимый край!&lt;br&gt;

2. Краше тебя нет на свете земли,&lt;br&gt;
Широки леса и поля,&lt;br&gt;
Весть о тебе вдаль несут журавли,&lt;br&gt;
Славься, Родина моя!&lt;br&gt;
Воссияй, Отчизна моя,&lt;br&gt;
Счастьем путь нам озаряй!&lt;br&gt;
Да хранит Господь тебя,&lt;br&gt;
Расцветай, любимый край!&lt;br&gt;

3. Каму и Волгу питала века&lt;br&gt;
Родников живая вода,&lt;br&gt;
В горе и славе с Россией всегда&lt;br&gt;
Ты, Удмуртия моя!&lt;br&gt;
Воссияй, Отчизна моя,&lt;br&gt;
Счастьем путь нам озаряй!&lt;br&gt;
Да хранит Господь тебя,&lt;br&gt;
Расцветай, любимый край!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/a4bb07bb9070a7523d4f1cc996e86813/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Шунды_сиос_ӝуато_палэзез~.ogg

Удмурт тексты тәрҗемәсе&lt;br&gt;
'''Удмурт җɵмһүрᴎяте гимны'''&lt;br&gt;
1. Кояш нурлый миләш тәлгәшләрен,&lt;br&gt;
Җир-суны назлый ил таңы,&lt;br&gt;
Рух терәге — җилферди Байрагың,&lt;br&gt;
Дан сиңа, дан, Ватаным!&lt;br&gt;
Ярлыка, Бөек Аллабыз,&lt;br&gt;
Нурга күм офыкларны!&lt;br&gt;
Насыйп ит бәхет, азатлык,&lt;br&gt;
Куәтлә канатларны!&lt;br&gt;

2. Юк синең күк сөйкемле дөньяда,&lt;br&gt;
Төкәнмәс егәр-дәрманың,&lt;br&gt;
Сине мактап каңгылдый торналар,&lt;br&gt;
Дан сиңа, дан, Ватаным!&lt;br&gt;
Ярлыка, Бөек Аллабыз,&lt;br&gt;
Нурга күм офыкларны!&lt;br&gt;
Насыйп ит бәхет, азатлык,&lt;br&gt;
Куәтлә канатларны!&lt;br&gt;

3. Туендыра Чулман-Иделләрен&lt;br&gt;
Саф сулы елгаң һәм чишмәң.&lt;br&gt;
Уртак синең шатлык-кайгы, гамең&lt;br&gt;
Ил белән, Удмуртиям!&lt;br&gt;
Ярлыка, Бөек Аллабыз,&lt;br&gt;
Нурга күм офыкларны!&lt;br&gt;
Насыйп ит бәхет, азатлык,&lt;br&gt;
Куәтлә канатларны!&lt;br&gt;

=== '''УКРАИНА''' ===
'''''Українська мова'''''&lt;br&gt;
Ще не вмерли України і слава, і воля,&lt;br&gt;
Ще нам, браття українці, усміхнеться доля.&lt;br&gt;
Згинуть наші воріженькi, як роса на сонці,&lt;br&gt;
Запануєм і ми, браття, у своїй сторонці.&lt;br&gt;
Душу й тіло ми положим за нашу свободу,&lt;br&gt;
І покажем, що ми, браття, козацького роду.&lt;br&gt;
Душу й тіло ми положим за нашу свободу,&lt;br&gt;
І покажем, що ми, браття, козацького роду.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/3ce5095cedeaa7e6839563167f33cdf7/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Ukraine,_instrumental.oga

https://rutube.ru/video/64685dd80af36b9a5a0936ab015720a6/

'''''Үзебезнең тәрҗемә'''''&lt;br&gt;
Бар әле Украинаның ихтыяры һәм даны,&lt;br&gt;
Язмыш ярлыкар әле без украин туганнарны.&lt;br&gt;
Кояш нуры төшкән чыктай, юк булырлар дошманнар,&lt;br&gt;
Туган ягыбызда без дә булырбыз әле паннар.&lt;br&gt;
Азатлыгыбыз хакына булсын җан һәм тән фида,&lt;br&gt;
Көч-куәтне күрсәтербез казак нәселе рухында.&lt;br&gt;
Азатлыгыбыз хакына булсын җан һәм тән фида,&lt;br&gt;
Көч-куәтне күрсәтербез казак нәселе рухында.&lt;br&gt;

'''''Украина татарлары тәрҗемәсе'''''&lt;br&gt;
И данлыклы, и ирекле Украина илебез,&lt;br&gt;
Елмаеп карап торабыз, язмышларыбыз тигез.&lt;br&gt;
Дошманнарыбыз кояшта чык сыман югалырлар,&lt;br&gt;
Туганнар кебек яшәрләр илебездә халыклар.&lt;br&gt;
Җаныбыз-тәнебез кебек кадерле ирегебез,&lt;br&gt;
Казак нәселе куәтен дөньяга күрсәтербез.&lt;br&gt;
Җаныбыз-тәнебез кебек кадерле ирегебез,&lt;br&gt;
Казак нәселе куәтен дөньяга күрсәтербез.&lt;br&gt;

=== '''УРУГВАЙ''' ===
'''ORIENTALES, LA PATRIA O LA TUMBA!'''&lt;br&gt;
'''''Мурга (эчке бәйрәм тантанасы) версиясе'''''&lt;br&gt;
Orientales, la Patria o la Tumba!&lt;br&gt;
Libertad o con gloria morir!&lt;br&gt;
Orientales, la Patria o la Tumba!&lt;br&gt;
Libertad o con gloria morir!&lt;br&gt;
Es el voto que el alma pronuncia,&lt;br&gt;
Y que heroicos sabremos cumplir!&lt;br&gt;
Es el voto que el alma pronuncia,&lt;br&gt;
Y que heroicos sabremos cumplir!&lt;br&gt;
Que sabremos cumplir!&lt;br&gt;
Es el voto que el alma pronuncia,&lt;br&gt;
Y que heroicos sabremos cumplir!&lt;br&gt;
Que sabremos cumplir!&lt;br&gt;
Sabremos cumplir!&lt;br&gt;
Sabremos cumplir!&lt;br&gt;
Sabremos cumplir!&lt;br&gt;
Libertad, libertad, Orientales!&lt;br&gt;
Ese grito a la Patria salvó&lt;br&gt;
Que a sus bravos en fieras batallas&lt;br&gt;
De entusiasmo sublime inflamó.&lt;br&gt;
Libertad, libertad, Orientales!&lt;br&gt;
Ese grito a la Patria salvó&lt;br&gt;
Que a sus bravos en fieras batallas&lt;br&gt;
De entusiasmo sublime inflamó.&lt;br&gt;
De este don sacrosanto la gloria&lt;br&gt;
Merecimos tiranos temblad!&lt;br&gt;
Tiranos temblad!&lt;br&gt;
Tiranos temblad!&lt;br&gt;
Oh! Libertad en la lid clamaremos,&lt;br&gt;
Y muriendo, también libertad!&lt;br&gt;
Libertad en la lid clamaremos,&lt;br&gt;
Y muriendo, también libertad!&lt;br&gt;
Y muriendo, también libertad!&lt;br&gt;
También libertad!&lt;br&gt;
También libertad!&lt;br&gt;
Orientales, la Patria o la Tumba!&lt;br&gt;
Libertad o con gloria morir!&lt;br&gt;
Orientales, la Patria o la Tumba!&lt;br&gt;
Libertad o con gloria morir!&lt;br&gt;
Es el voto que el alma pronuncia,&lt;br&gt;
Y que heroicos sabremos cumplir!&lt;br&gt;
Es el voto que el alma pronuncia,&lt;br&gt;
Y que heroicos sabremos cumplir!&lt;br&gt;
Que sabremos cumplir!&lt;br&gt;
Es el voto que el alma pronuncia,&lt;br&gt;
Y que heroicos sabremos cumplir!&lt;br&gt;
Que sabremos cumplir!&lt;br&gt;
Que sabremos cumplir!&lt;br&gt;
Que sabremos cumplir!&lt;br&gt;

https://zvyki.com/song/97399165/Gimn_-_Urugvaya/{{Deadlink|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

https://wikiway.com/uruguay/gimn/

'''ВАТАНДАШЛАР, ТУГАН ИЛ ЙӘ ҮЛЕМ'''&lt;br&gt;
Ватандашлар, туган ил йә үлем,&lt;br&gt;
Йә азатлык өчен шәһадәт!&lt;br&gt;
Ватандашлар, туган ил йә үлем,&lt;br&gt;
Йә азатлык өчен шәһадәт! ─&lt;br&gt;
Антлар эчә безнең җаннарыбыз,&lt;br&gt;
Азатлык яуларбыз бергәләп!&lt;br&gt;
Антлар эчә безнең җаннарыбыз,&lt;br&gt;
Азатлык яуларбыз бергәләп!&lt;br&gt;
Яуларбыз бергәләп!&lt;br&gt;
Антлар эчә безнең җаннарыбыз,&lt;br&gt;
Азатлык яуларбыз бергәләп!&lt;br&gt;
Яуларбыз бергәләп!&lt;br&gt;
Яулыйк бергәләп!&lt;br&gt;
Яулыйк бергәләп!&lt;br&gt;
Яулыйк бергәләп!&lt;br&gt;
Азатлык, азатлык, ватандашлар! ─&lt;br&gt;
Бу аваз Ватанны коткарды,&lt;br&gt;
Аяусыз сугышларда батырлар&lt;br&gt;
Аңардан көч-куәт, рух алды.&lt;br&gt;
Азатлык, азатлык, ватандашлар! ─&lt;br&gt;
Бу аваз Ватанны коткарды,&lt;br&gt;
Аяусыз сугышларда батырлар&lt;br&gt;
Аңардан көч-куәт, рух алды.&lt;br&gt;
Бу олы җиңүгә без лаеклы,&lt;br&gt;
Без лаеклы, залим, калтыран!&lt;br&gt;
Залим, калтыран!&lt;br&gt;
Залим, калтыран!&lt;br&gt;
Һәй! Җаннарыбыз азатлык дип ярсый,&lt;br&gt;
Гомерлеккә азат булыйк без!&lt;br&gt;
Җаннарыбыз азатлык дип ярсый,&lt;br&gt;
Гомерлеккә азат булыйк без!&lt;br&gt;
Гомерлеккә азат булыйк без!&lt;br&gt;
Мәңгегә азат!&lt;br&gt;
Мәңгегә азат!&lt;br&gt;
Ватандашлар, туган ил йә үлем,&lt;br&gt;
Йә азатлык өчен шәһадәт!&lt;br&gt;
Ватандашлар, туган ил йә үлем,&lt;br&gt;
Йә азатлык өчен шәһадәт! ─&lt;br&gt;
Антлар эчә безнең җаннарыбыз,&lt;br&gt;
Азатлык яуларбыз бергәләп!&lt;br&gt;
Антлар эчә безнең җаннарыбыз,&lt;br&gt;
Азатлык яуларбыз бергәләп!&lt;br&gt;
Яуларбыз бергәләп!&lt;br&gt;
Антлар эчә безнең җаннарыбыз,&lt;br&gt;
Азатлык яуларбыз бергәләп!&lt;br&gt;
Яуларбыз бергәләп!&lt;br&gt;
Яуларбыз бергәләп!&lt;br&gt;
Яуларбыз бергәләп!&lt;br&gt;

'''Халыкара мәйданда 11 куплетлы Уругвай дәүләт гимнының иң кыска, җыйнак варианты гына кулланыла. Ә илнең үзендә гимнның “Мурга версиясе” дип аталган 4 минутлык башкарылышы гамәлдә. Биредә ил халкының XIX гасырдагы азатлык көрәше чагылыш тапкан.'''&lt;br&gt;

=== '''УЭЛЬС''' ===
Вализ телендә&lt;br&gt;
'''HEN WLAD FY NHADAU'''&lt;br&gt;
1. Mae hen wlad fy nhadau yn annwyl i mi,&lt;br&gt;
Gwlad beirdd a chantorion, enwogion o fri;&lt;br&gt;
Ei gwrol ryfelwyr, gwladgarwyr tra mâd,&lt;br&gt;
Tros ryddid gollasant eu gwaed.&lt;br&gt;
Cytgan:&lt;br&gt;
Gwlad, gwlad, pleidiol wyf i'm gwlad.&lt;br&gt;
Tra mor yn fur i'r bur hoff bau,&lt;br&gt;
O bydded i'r hen iaith barhau.&lt;br&gt;

2. Hen Cymru fynyddig, paradwys y bardd,&lt;br&gt;
Pob dyffryn, pob clogwyn, i'm golwg sydd hardd;&lt;br&gt;
Trwy deimlad gwladgarol, mor swynol yw si&lt;br&gt;
Ei nentydd, afonydd, i mi.&lt;br&gt;
Cytgan.&lt;br&gt;

3. Os treisiodd y gelyn fy ngwlad tan ei droed,&lt;br&gt;
Mae hen iaith y Cymry mor fyw ag erioed,&lt;br&gt;
Ni luddiwyd yr awen gan erchyll law brad,&lt;br&gt;
Na thelyn berseiniol fy ngwlad.&lt;br&gt;
Cytgan.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/a9af111fde0838d69793fb97fa700f69/

https://yandex.ru/video/preview/8950171051893717078

https://vk.com/video-38514064_456250360

'''АТА-БАБАМ ИЛЕ'''&lt;br&gt;
1. Ата-бабам иле миңа кадерле.&lt;br&gt;
Бардлар, җырчылар данлыклы иле;&lt;br&gt;
Кыю көрәшче, затлы ватандарлар&lt;br&gt;
Ирек өчен кан койганнар.&lt;br&gt;
Кушымта:&lt;br&gt;
Илем, турылыклы мин аңа;&lt;br&gt;
Саф-пакь диңгез Ватан сагында –&lt;br&gt;
Борынгы тел яшәр тагын да.&lt;br&gt;

2. Бу үзән-таулар – оҗмах бардларына,&lt;br&gt;
Күмелгән ил халкымның моңнарына,&lt;br&gt;
Чишмә чылтыравы, дулкыннар шавы –&lt;br&gt;
Һәр җырда алар шаңдавы.&lt;br&gt;
Кушымта.&lt;br&gt;

3. Күпме дошман җиреңне таптап изгән,&lt;br&gt;
Ә борынгы Кымру телебез исән;&lt;br&gt;
Сатлык җан аңа һич комачау булмас,&lt;br&gt;
Илемнең арфасы тынмас.&lt;br&gt;
Кушымта.&lt;br&gt;

Инглиз телендә&lt;br&gt;
'''THE LAND OF MY FATHERS'''*&lt;br&gt;
1. The land of my fathers is dear unto me,&lt;br&gt;
Old land where the minstrels are honored and free;&lt;br&gt;
Its warring defenders so gallant and brave,&lt;br&gt;
For freedom their life’s blood they gave.&lt;br&gt;
Refrain:&lt;br&gt;
Home, home, true am I to home,&lt;br&gt;
While seas secure the land so pure,&lt;br&gt;
O may the old language endure.&lt;br&gt;

* '''Инглиз телендә гадәттә гимнның беренче куплеты гына башкарыла.'''&lt;br&gt;

=== '''ҮЗӘК АФРИКА ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
Француз телендә&lt;br&gt;
'''LA RENAISSANCE'''&lt;br&gt;
O Central Afrique, ô berceau des Bantous!&lt;br&gt;
Reprends ton droit au respect, à la vie!&lt;br&gt;
Longtemps soumis, longtemps brimé partous,&lt;br&gt;
Mais de ce jour brisant la tyrannie.&lt;br&gt;
Dans le travail, l'ordre et la dignité,&lt;br&gt;
Tu reconquiers ton droit, ton unité,&lt;br&gt;
Et pour franchir cette étape nouvelle,&lt;br&gt;
De nos ancêtres la voix nous appelle.&lt;br&gt;
Chorus:&lt;br&gt;
Au travail! dans l'ordre et la dignité,&lt;br&gt;
Dans le respect du droit dans l'unité,&lt;br&gt;
Brisant la misère et la tyrannie,&lt;br&gt;
Brandissant l’étendard de la Patrie.&lt;br&gt;

Санго телендә&lt;br&gt;
'''E ZINGO'''&lt;br&gt;
Bêafrîka, mbeso tî âBantu&lt;br&gt;
Kîri mo gbû gîgî tî mo-mvenî&lt;br&gt;
Mo bâa pâsi na gbe tî âzo kûê&lt;br&gt;
Me fadësô, mo ke na kürü gô&lt;br&gt;
Mo sö benda, mo bûngbi kûê ôko&lt;br&gt;
Na kusâra ngâ na nëngö-terê&lt;br&gt;
Tî tö ndâ tî finî dutï tî ë sô&lt;br&gt;
E mä gbegô tî-âkötarä tî ë&lt;br&gt;
Chorus:&lt;br&gt;
E gbû kua nzönî na nëngö-terê&lt;br&gt;
E kpë ndiä nzönî na mängö-terê&lt;br&gt;
E kinda wasïöbê, ë tomba pâsi&lt;br&gt;
E yâa bandêra tî ködrö tî ë!&lt;br&gt;

https://wikiway.com/car/gimn/

https://yandex.ru/video/preview/5774219819091910386

'''ЯҢАРЫШ'''&lt;br&gt;
Үзәк Африка, банту бишеге!&lt;br&gt;
Шәрәфле тормыш – бу ихтыярың!&lt;br&gt;
Күптән көлкегә калган, изелеп,&lt;br&gt;
Золым богавын ватып ташладың.&lt;br&gt;
Хезмәт һәм тәртип аша – мәртәбә,&lt;br&gt;
Хокуклар яулап, бердәм буласы.&lt;br&gt;
Бу яңа авыр юлны үтәргә! –&lt;br&gt;
Ата-бабаның гозер-нидасы.&lt;br&gt;
Кушымта:&lt;br&gt;
Бердәмлек белән тырыш хезмәттә&lt;br&gt;
Яула хокуклар, иреш хөрмәткә;&lt;br&gt;
Бетсен фәкыйрьлек, золым һәр җирдә,&lt;br&gt;
Ватан байрагы, горур җилфердә!&lt;br&gt;

=== '''ҮЗБӘКСТАН''' ===
'''ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ДАВЛАТ МАДҲИЯСИ'''&lt;br&gt;
1. Серқуёш ҳур улкам, элга бахт, нажот,&lt;br&gt;
Сен ўзинг дўстларга йўлдош, меҳрибон,&lt;br&gt;
Меҳрибон!&lt;br&gt;
Яшнагай то абад илму фан, ижод,&lt;br&gt;
Шуҳратинг порласин токи бор жаҳон!&lt;br&gt;
Хор:&lt;br&gt;
Олтин бу водийлар — жон Ўзбекистон,&lt;br&gt;
Аждодлар мардона руҳи сенга ёр!&lt;br&gt;
Улуғ халқ қудрати жўш урган замон,&lt;br&gt;
Оламни маҳлиё айлаган диёр!&lt;br&gt;

2. Бағри кенг ўзбекнинг ўчмас иймони,&lt;br&gt;
Эркин, ёш авлодлар сенга зўр қанот,&lt;br&gt;
Зўр қанот!&lt;br&gt;
Истиқлол машъали, тинчлик посбони,&lt;br&gt;
Ҳақсевар, она юрт, мангу бўл обод!&lt;br&gt;
Хор.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/82b2bb82acaa431a44b77acb249903df/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Uzbekistan_anthem.ogg

'''ҮЗБӘКСТАН ҖӨМҺҮРИЯТЕ ДӘҮЛӘТ ГИМНЫ'''&lt;br&gt;
1. Кояшлы хөр илем, сиңа бәхет, нәҗат,&lt;br&gt;
Син үзең дусларга юлдаш, миһербан,&lt;br&gt;
Миһербан!&lt;br&gt;
Гөрләп үссен мәңге гыйлем, фән, иҗат,&lt;br&gt;
Шөһрәтең нурлансын, яктырсын бар җиһан!&lt;br&gt;
Кушымта:&lt;br&gt;
Алтын бу үзәннәр — җан Үзбәкстан,&lt;br&gt;
Мирасың, рухың — бабалар мәрданы!&lt;br&gt;
Бөеклек кодрәте ирешкән заман,&lt;br&gt;
Бар галәм соклангыч сиңа, Ватаным!&lt;br&gt;

2. Ихласлы үзбәкнең үлемсез иманы,&lt;br&gt;
Ирекле яшь буын — сиңа зур канат,&lt;br&gt;
Зур канат!&lt;br&gt;
Бәйсезлек мәшгале* саклар дөньяны,&lt;br&gt;
Намуслы ана йорт, мәңге бул, чәчәк ат!&lt;br&gt;
Кушымта. 

* '''Мәшгаль''' — факел.&lt;br&gt;

'''Гимнның тарихы'''&lt;br&gt;
Советлар Берлеге таркалгач, Үзбәкстан (Беларусь һәм Таҗикстан белән беррәттән) союздаш республика чорындагы гимнның көен саклап калды. Ә '''иске гимн''' “Сәлам сиңа, рус халкы, өлкән туганыбыз” дигән сүзләр белән башлана һәм аңарда шул замандагы рәсми идеология тулысынча чагыла иде.&lt;br&gt;
Гимнга үзбәк телендәге яңа сүзләрнең ахыргы варианты 2006 елда расланды. Урыс теле Үзбәкстанда рәсми тел булып саналмаса да, 2019 елда гимнның әдәби тәрҗемәсе дә пәйда булды. Дәүләт җырының дүрт варианты яздырылган, алар шартлы рәвештә '''“Катгый”''', '''“Гадәти”''', '''“Яшьләр өчен”''' һәм '''“Сүзсез”''' дип атала. Гимнның икенче атамасы — '''Серқуёш ҳур улкам''' (Кояшлы хөр илем).&lt;br&gt;

=== '''ҮРДҮН''' ===

١&lt;br&gt;
𝄇 عَاشَ الْمَلِيكْ 𝄆&lt;br&gt;
سَامِيًا مَقَامُهُ&lt;br&gt;
خَافِقَاتٍ فِي الْمَعَالِي أَعْلَامُهُ&lt;br&gt;

٢&lt;br&gt;
نَحْنُ أَحْرَزْنَا الْمُنَىٰ&lt;br&gt;
يَوْمَ أَحْيَيْتَ لَنَا&lt;br&gt;
نَهْضَةً تَحْفِزُنَا&lt;br&gt;
تَتَسَامَىٰ فَوْقَ هَامِ الشُّهُبِ&lt;br&gt;

جوقة:&lt;br&gt;
يَا مَلِيكَ الْعَرَبِ&lt;br&gt;
لَكَ مِنْ خَيْرِ نَبِي&lt;br&gt;
شَرَفٌ فِي النَّسَبِ&lt;br&gt;
حَدَّثَتْ عَنْهُ بُطُونُ الْكُتُبِ&lt;br&gt;

٣&lt;br&gt;
اَلشَّبَابُ الْأَمْجَدُ&lt;br&gt;
جُنْدُكَ الْمُجَنَّدُ&lt;br&gt;
عَزْمُهُ لَا يَخْمَدُ&lt;br&gt;
فِيهِ مِنْ مَعْنَاكَ رَمْزُ الدَّأَبِ&lt;br&gt;

جوقة&lt;br&gt;

٤&lt;br&gt;
دُمْتَ نُورًا وَهُدَىٰ&lt;br&gt;
فِي الْبَرَايَا سَيِّدَا&lt;br&gt;
هَانِئًا مُمَجَّدَا&lt;br&gt;
تَحْتَ أَعْلَامِكَ مَجْدُ الْعَرَبِ&lt;br&gt;

جوقة&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/9247d99b01a53f46cf287c0d92817fb9/

https://en.wikipedia.org/wiki/File:National_anthem_of_Jordan_instrumental.ogg

=== '''ФАРЕР УТРАУЛАРЫ''' ===
'''TÚ ALFAGRA LAND MÍTT'''&lt;br&gt;
I. Tú alfagra land mítt, mín dýrasta ogn!&lt;br&gt;
á vetri so randhvítt, á sumri við logn,&lt;br&gt;
tú tekur meg at tær so tætt í tín favn.&lt;br&gt;
Tit oyggjar so mætar, Guð signi tað navn,&lt;br&gt;
sum menn tykkum góvu, tá teir tykkum sóu.&lt;br&gt;
Ja, Guð signi Føroyar, mítt land!&lt;br&gt;

II. Hin roðin, sum skínur á sumri í líð,&lt;br&gt;
hin ódnin, sum týnir mangt lív vetrartíð,&lt;br&gt;
og myrkrið, sum fjalir mær bjartasta mál,&lt;br&gt;
og ljósið, sum spælir mær sigur í sál:&lt;br&gt;
alt streingir, ið tóna, sum vága og vóna,&lt;br&gt;
at eg verji Føroyar, mítt land.&lt;br&gt;

III. Eg nígi tí niður í bøn til tín, Guð:&lt;br&gt;
Hin heilagi friður mær falli í lut!&lt;br&gt;
Lat sál mína tváa sær í tíni dýrd!&lt;br&gt;
So torir hon vága - av Gudi væl skírd -&lt;br&gt;
at bera tað merkið, sum eyðkennir verkið,&lt;br&gt;
ið varðveitir Føroyar, mítt land!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/c2e2119508c9749d50bbbd93d4aa4ba9/

https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tú_alfagra_land_mítt.ogg

=== '''ФИДЖИ''' ===
Инглиз телендә&lt;br&gt;
'''God bless Fiji!'''&lt;br&gt;
'''I.''' Blessing grant, oh God of nations, on the isles of Fiji,&lt;br&gt;
As we stand united under noble banner blue.&lt;br&gt;
And we honour and defend the cause of freedom ever,&lt;br&gt;
Onward march together,&lt;br&gt;
God bless Fiji!&lt;br&gt;
'''''Chorus:'''''&lt;br&gt;
For Fiji, ever Fiji, let our voices ring with pride,&lt;br&gt;
For Fiji, ever Fiji, her name hail far and wide,&lt;br&gt;
A land of freedom, hope and glory to endure what ever befall.&lt;br&gt;
May God bless Fiji, forevermore!&lt;br&gt;

'''II.''' Blessing grant, oh God of nations, on the isles of Fiji,&lt;br&gt;
Shores of golden sand and sunshine, happiness and song.&lt;br&gt;
Stand united, we of Fiji, fame and glory ever&lt;br&gt;
Onward march together, God bless Fiji.&lt;br&gt;
'''''Chorus.'''''&lt;br&gt;

Фиджи телендә&lt;br&gt;
'''Meda Dau Doka'''&lt;br&gt;
'''I.''' Meda dau doka ka vinakata na vanua&lt;br&gt;
E ra sa dau tiko kina na savasava&lt;br&gt;
Rawa tu na gauna ni sautu na veilomani&lt;br&gt;
Biu na i tovo tawa savasava&lt;br&gt;
'''''Chorus:'''''&lt;br&gt;
Me bula ga ko Viti ka me toro ga ki liu&lt;br&gt;
Me ra turaga vinaka ko ira na i liuliu&lt;br&gt;
Me ra liutaki na tamata e na veika vinaka&lt;br&gt;
Me oti kina na i tovo ca&lt;br&gt;

'''II.''' Bale ga vei kemuni na cauravou e Viti&lt;br&gt;
Ni yavala me savasava na vanua&lt;br&gt;
Ni kakua ni vosota na dukadukali&lt;br&gt;
Ka me da sa qai biuta vakadua&lt;br&gt;
'''''Chorus.'''''&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/ab42f472f1c7483b1e759836c4c36b3d/

https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fiji_National_Anthem.ogg

=== '''ФИЛИППИН''' ===
Пилипино телендә
'''LUPANG HINIRANG'''&lt;br&gt;
Bayang magiliw, perlas ng silanganan,&lt;br&gt;
Alab ng puso, sa dibdib moy buhay&lt;br&gt;
Lupang hinirang, duyan ka ng magiting&lt;br&gt;
Sa manlulupig, di ka pasisiil.&lt;br&gt;
Sa dagat at bundok,&lt;br&gt;
Sa simoy at sa langit mong bughaw,&lt;br&gt;
May dilag ang tula&lt;br&gt;
At awit sa paglayang minamahal.&lt;br&gt;
Ang kislap ng watawat moy&lt;br&gt;
Tagumpay na nagniningning.&lt;br&gt;
Ang bituin at araw niya&lt;br&gt;
Kailan pa may di magdidilim&lt;br&gt;
Lupa ng araw, ng luwalhatit pagsinta,&lt;br&gt;
Buhay ay langit sa piling mo.&lt;br&gt;
Aming ligaya na pag may mang-aapi,&lt;br&gt;
Ang mamatay nang dahil sa iyo.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/0f4b8fb19219d148d3cabdc72dda113c/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Lupang_Hinirang_instrumental.ogg

'''КҮҢЕЛ ТАРТКАН ИЛ'''&lt;br&gt;
Сөекле Ватан, Шәрык энҗе бөртеге,&lt;br&gt;
Дөрләп янучы йөрәгең бакыйлык.&lt;br&gt;
Күңел тарткан ил, син кыюлар бишеге,&lt;br&gt;
Илбасарларга бирелмәслек алып.&lt;br&gt;
Диңгез дә, таулар да&lt;br&gt;
Һәм һава да, һәм биек күкләр дә&lt;br&gt;
Дан җырлыйлар сиңа,&lt;br&gt;
Азатлыкка мәдхия-шигырьләрдә.&lt;br&gt;
Синең байрагыңның очкыннары —&lt;br&gt;
Бөек җиңүләрдән,&lt;br&gt;
Ай-кояшы аның, йолдызлары —&lt;br&gt;
Мәңгелек сүнмәс ямь.&lt;br&gt;
Күмелгәнсең, Ватан, шәфәкъ нурларына,&lt;br&gt;
Синең куеныңда тормыш — җәннәт;&lt;br&gt;
Дошман аяк басса әгәр туфрагыңа,&lt;br&gt;
Синең өчен үлем — мең ләззәт.&lt;br&gt;

=== '''ФИНЛЯНДИЯ''' ===
'''MAAMME'''&lt;br&gt;
Oi maamme, Suomi, synnyinmaa,&lt;br&gt;
soi, sana kultainen!&lt;br&gt;
Ei laaksoa, ei kukkulaa,&lt;br&gt; 
ei vettä, rantaa rakkaampaa,&lt;br&gt; 
kuin kotimaa tää pohjoinen,&lt;br&gt;
maa kallis isien.&lt;br&gt;
Ei laaksoa, ei kukkulaa,&lt;br&gt; 
ei vettä, rantaa rakkaampaa,&lt;br&gt; 
kuin kotimaa tää pohjoinen,&lt;br&gt;
maa kallis isien.&lt;br&gt;

'''VÅRT LAND'''&lt;br&gt;
Vårt land, vårt land, vårt fosterland,&lt;br&gt;
ljud högt, o dyra ord!&lt;br&gt;
Ej lyfts en höjd mot himlens rand,&lt;br&gt; 
ej sänks en dal, ej sköljs en strand,&lt;br&gt;
mer älskad än vår bygd i nord,&lt;br&gt;
än våra fäders jord!&lt;br&gt;
Ej lyfts en höjd mot himlens rand,&lt;br&gt; 
ej sänks en dal, ej sköljs en strand,&lt;br&gt;
mer älskad än vår bygd i nord,&lt;br&gt;
än våra fäders jord!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/35ad5057d3cae595e07af2de5532dd5c/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Maamme.ogg

'''ТУГАН ЯГЫМ'''&lt;br&gt;
Әй, Суоми, туган ягым,&lt;br&gt;
Горур яңгырый атың!&lt;br&gt;
Түбәләре күккә ашкан таулар,&lt;br&gt;
Диңгез дулкыннары каккан ярлар –&lt;br&gt;
Кайларда гына бар тагын,&lt;br&gt;
Синдәгедәй якын!&lt;br&gt;
Түбәләре күккә ашкан таулар,&lt;br&gt;
Диңгез дулкыннары каккан ярлар –&lt;br&gt;
Кайларда гына бар тагын,&lt;br&gt;
Синдәгедәй якын!&lt;br&gt;

'''НАШ КРАЙ РОДНОЙ'''&lt;br&gt;
(''перевод Александра Блока'')&lt;br&gt;
Наш край, наш край, наш край родной, —&lt;br&gt;
О, звук, всех громче слов!&lt;br&gt;
Чей кряж, растущий над землёй,&lt;br&gt;
Чей брег, встающий над водой,&lt;br&gt;
Любимей гор и берегов&lt;br&gt;
Родной земли отцов?&lt;br&gt;
Чей кряж, растущий над землёй,&lt;br&gt;
Чей брег, встающий над водой,&lt;br&gt;
Любимей гор и берегов&lt;br&gt;
Родной земли отцов?&lt;br&gt;

Финляндиянең һәрдаим кулланышта булган гимны башта швед телендә язылган булган. Аның тагын 10 куплеты бар. Шведлар халык санының биш процентын гына тәшкил итсәләр дә, швед теле Финляндиядә икенче дәүләт теле булып санала. Гимн бүгенгә кадәр дәүләт парламенты тарафыннан рәсми рәвештә расланмаган.&lt;br&gt;

=== '''ФРАНЦИЯ''' ===
'''LA MARSEILLAISE'''&lt;br&gt;
Allons, enfants de la Patrie,&lt;br&gt;
Le jour de gloire est arrivé,&lt;br&gt;
Contre nous de la tyrannie&lt;br&gt;
L’étendard sanglant est levé,&lt;br&gt;
L’étendard sanglant est levé!&lt;br&gt;
Entendez vous dans nos campagnes&lt;br&gt;
Mugir ces féroces soldats?&lt;br&gt;
Ils viennent jusque dans vos bras,&lt;br&gt;
Égorger nos fils, nos compagnes!&lt;br&gt;
Refrain:&lt;br&gt;
||: Aux armes citoyens!&lt;br&gt;
Formez vos bataillons!&lt;br&gt;
Marchons, marchons,&lt;br&gt;
Qu’ un sang impur&lt;br&gt;
Abreuve nos sillons. :||&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/e1b71c870b43347417729879853978e4/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:La_Marseillaise.ogg

'''МАРСЕЛЬЕЗА'''&lt;br&gt;
Әйдәгез, Ил-Ватан уллары,&lt;br&gt;
Данлы көннәр якынлашты,&lt;br&gt;
Безгә каршы явыз тирания&lt;br&gt;
Канлы байракларын асты,&lt;br&gt;
Канлы байракларын асты!&lt;br&gt;
Күрәсезме, безнең авылларда&lt;br&gt;
Тупас солдатлар ни кыра? —&lt;br&gt;
Безнең кул җиткәнне көтеп,&lt;br&gt;
Йорт-җирләребездә узына!&lt;br&gt;
Кушымта:&lt;br&gt;
||: Корал тотып кулга,&lt;br&gt;
Басыгыз сафларга!&lt;br&gt;
Алга, яуга —&lt;br&gt;
Дошман каны&lt;br&gt;
Аксын басуларга! :||&lt;br&gt;

Гимнның тагын алты куплеты бар. Тәрҗемә иткәндә шигырьдәге бер гыйбарәне “йомшартырга” туры килде. Чынбарлыкта исә “...йорт-җирләребездә узына” дигән юлны “...җәмәгатебезне бугазлый” дип күчерәсе иде безнең телгә. Шигырьнең җиденче куплеты “балаларныкы” дип атала.&lt;br&gt;

=== '''ХӘБӘШСТАН''' ===
Амһара теле язуындагы текст&lt;br&gt;
'''የዜግነት ክብር'''&lt;br&gt;
የዜግነት ክብር በኢትዮጵያችን ፀንቶ&lt;br&gt;
ታየ ህዝባዊነት ዳር እስከዳር በርቶ&lt;br&gt;
ለሰላም ለፍትህ ለህዝቦች ነፃነት&lt;br&gt;
በእኩልነት በፍቅር ቆመናል ባንድነት&lt;br&gt;
መሰረተ ፅኑ ሰብዕናን ያልሻርን&lt;br&gt;
ህዝቦች ነን ለስራ በስራ የኖርን&lt;br&gt;
ድንቅ የባህል መድረክ ያኩሪ ቅርስ ባለቤት&lt;br&gt;
የተፈጥሮ ፀጋ የጀግና ህዝብ እናት&lt;br&gt;
እንጠብቅሻለን አለብን አደራ&lt;br&gt;
ኢትዮጵያችን ኑሪ እኛም ባንቺ እንኩራ።&lt;br&gt;

Латин транскрипциясе&lt;br&gt;
'''YÄZÊGENNÄT KEBER'''&lt;br&gt;
Yäzêgennät Keber Bä-Ityoppyachen Sänto&lt;br&gt;
Tayyä Hezbawinnät Dar Eskädar Bärto.&lt;br&gt;
Läsälam Läfeteh Lähezboch Näsannat;&lt;br&gt;
Bäekkulennat Bäfeqer Qomänal Bäandennat.&lt;br&gt;
Mäsärätä Senu Säbeenan Yalsharen;&lt;br&gt;
Hezboch Nän Läsera Bäsera Yänoren.&lt;br&gt;
Denq Yäbahel Mädräk Yäahuri Qers Baläbet;&lt;br&gt;
Yätäfätro Sägga Yäakuri Qers Baläbet;&lt;br&gt;
Ennetäbbeqeshallän Alläbben Adära;&lt;br&gt;
Ityoppyachchen nuri Eññam Banchi Ennekura!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/443a1bc4465352f1c409e7cab1112285/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Wedefit_Gesgeshi_Widd_Innat_Ittyoppya.ogg

Тәрҗемәсе&lt;br&gt;
'''ВАТАНДАШЛЫКНЫ ХАКЛАУ'''&lt;br&gt;
Без хаклыйбыз Хәбәшстанның ватандашларын,&lt;br&gt;
Милли горурлык балкыта ил тарафларын.  &lt;br&gt;
Тату илдә хөкем сөрә гаделлек, ирек,&lt;br&gt;
Тигезлектә, туганлыкта – безнең бердәмлек.&lt;br&gt;
Бездә җәмгыять нигезе – кеше кадере,&lt;br&gt;
Тырыш хезмәттә көн күрә илдә һәрбере;&lt;br&gt;
Буыннан буынга күчә баба мирасы.&lt;br&gt;
Саф табигать, күркәм халык Ватан-анасы,&lt;br&gt;
Күз карасы күк саклау сине – бурычыбыз,&lt;br&gt;
Мәңге яшә, Хәбәшстан, горурлыгыбыз!&lt;br&gt;

'''Хәбәшстан (Эфиопия) – узган гасырлардагы колониализм чорында да үз бәйсезлеген саклап кала алган бердәнбер Африка иле.'''&lt;br&gt;
Гимнның икенче исеме – '''Алга атла, сөекле Хәбәшстан-анабыз''' (амһара телендә – '''ወደፊት ገስግሺ ውድ እናት ኢትዮጵያ''', транскрипциясе – '''Wodefit Gesgeshi, Widd Innat Ityopp’ya'''.&lt;br&gt;

=== '''ҺАИТИ''' ===
'''La Dessalinienne'''&lt;br&gt;
Pour le Pays, pour les Ancêtres,&lt;br&gt;
Marchons unis, marchons unis.&lt;br&gt;
Dans nos rangs point de traîtres !&lt;br&gt;
Du sol soyons seuls maîtres.&lt;br&gt;
Marchons unis, marchons unis&lt;br&gt;
Pour le Pays, pour les Ancêtres,&lt;br&gt;
Marchons, marchons, marchons unis,&lt;br&gt;
Pour le Pays, pour les Ancêtres…&lt;br&gt;

Pour les Aïeux, pour la Patrie&lt;br&gt;
Bêchons joyeux, bêchons joyeux&lt;br&gt;
Quand le champ fructifie&lt;br&gt;
L'âme se fortifie&lt;br&gt;
Bêchons joyeux, bêchons joyeux&lt;br&gt;
Pour les Aïeux, pour la Patrie&lt;br&gt;
Bêchons, bêchons, bêchons joyeux&lt;br&gt;
Pour les Aïeux, pour la Patrie.&lt;br&gt;

Pour le Pays et pour nos Pères&lt;br&gt;
Formons des Fils, formons des Fils&lt;br&gt;
Libres, forts et prospères&lt;br&gt;
Toujours nous serons frères&lt;br&gt;
Formons des Fils, formons des Fils&lt;br&gt;
Pour le Pays et pour nos Pères&lt;br&gt;
Formons, formons, formons des Fils&lt;br&gt;
Pour le Pays et pour nos Pères.&lt;br&gt;

Pour les Aïeux, pour la Patrie&lt;br&gt;
O Dieu des Preux, O Dieu des Preux !&lt;br&gt;
Sous ta garde infinie&lt;br&gt;
Prends nos droits, notre vie&lt;br&gt;
O Dieu des Preux, O Dieu des Preux !&lt;br&gt;
Pour les Aïeux, pour la Patrie&lt;br&gt;
O Dieu, O Dieu, O Dieu des Preux&lt;br&gt;
Pour les Aïeux, pour la Patrie.&lt;br&gt;

Pour le Drapeau, pour la Patrie&lt;br&gt;
Mourir est beau, mourir est beau !&lt;br&gt;
Notre passé nous crie :&lt;br&gt;
Ayez l'âme aguerrie!&lt;br&gt;
Mourir est beau, mourir est beau&lt;br&gt;
Pour le Drapeau, pour la Patrie&lt;br&gt;
Mourir, mourir, mourir est beau&lt;br&gt;
Pour le Drapeau, pour la Patrie.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/fff559d2b05c16dd95632728dfc6b0ad/

https://en.wikipedia.org/wiki/File:Haiti_National_Anthem.ogg

=== '''ҺИНДОНЕЗИЯ''' ===

https://rutube.ru/video/ef1c1738c4d30fba57d869754d9c58ba/

=== '''ҺИНДСТАН''' ===
'''जनगणमन-अधिनायक (Jana-gaṇa-mana adhināyaka)'''&lt;br&gt;
जनगणमन-अधिनायक जय हे&lt;br&gt;
भारतभाग्यविधाता!&lt;br&gt;
पंजाब सिन्ध गुजरात मराठा&lt;br&gt;
द्राविड़ उत्कल बंग&lt;br&gt;
विन्ध्य हिमाचल यमुना गंगा&lt;br&gt;
उच्छलजलधितरंग&lt;br&gt;
तव शुभ नामे जागे,&lt;br&gt;
तव शुभ आशिष मागे&lt;br&gt;
गाहे तव जयगाथा।&lt;br&gt;
जनगणमंगलदायक जय हे&lt;br&gt;
भारतभाग्यविधाता!&lt;br&gt;
जय हे, जय हे, जय हे,&lt;br&gt;
जय जय जय जय हे।।&lt;br&gt;

'''''Укылышы:'''''&lt;br&gt;
Jana-gaṇa-mana adhināyaka jaya hē&lt;br&gt;
Bhārata-bhāgya-vidhātā.&lt;br&gt;
Pañjāba-Sindha-Gujarāta-Marāṭhā,&lt;br&gt;
Drāviṛa-Utkala Baṅga&lt;br&gt;
Vindhya Himācala Yamunā Gaṅgā,&lt;br&gt;
Ucchala jaladhi taraṅga&lt;br&gt;
Tava śubha nāmē jāgē,&lt;br&gt;
tava śubhāśīṣa māṅgē&lt;br&gt;
gāhē tava jaya gāthā.&lt;br&gt;
Jana gaṇa maṅgala-dāyaka jaya hē,&lt;br&gt;
Bhārata bhāgya vidhātā.&lt;br&gt;
Jaya hē, jaya hē, jaya hē,&lt;br&gt;
jaya jaya jaya jaya hē.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/c14cec680a4f3167a2e0dd49fee0c304/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Jana_Gana_Mana_instrumental.ogg

Дан сиңа, дан, халык уй-хыялын беркетүче,&lt;br&gt;
Бһарат язмышын хәл итүче,&lt;br&gt;
Пәнҗаб, Синдһа, Гөҗарат, Маратһа илһамы,&lt;br&gt;
Дравид, Одиша, Бенгал җаны.&lt;br&gt;
Исемең Виндһья, Һималай тауларында,&lt;br&gt;
Ямуна һәм Ганг моңнарында,&lt;br&gt;
Һәм тәкрарлый рухланып аны,&lt;br&gt;
Дулкын кагып, Һинд океаны.&lt;br&gt;
Син иминлек, өмет бирүче,&lt;br&gt;
Дан сиңа, дан, халыкны бәхеткә илтүче,&lt;br&gt;
Бһарат язмышын хәл итүче.&lt;br&gt;
Дан сиңа, дан сиңа, шөһрәт-дан,&lt;br&gt;
Дан сиңа, дан сиңа, Һиндстан!&lt;br&gt;

'''“Халык уй-хыялын беркетүче”: мәгънәсе шулай аңлатыла торган “Jana gaṇa mana adhināẏaka” (जनगणमन-अधिनायक ) җыры — олы һәм күпхалыклы, күпмилләтле Һиндстанның дәүләт гимны. Аның көен һәм сүзләрен 1861-1941 елларда яшәгән язучы, шагыйрь, көйязар, рәссам һәм җырчы Рабиндранат Тагор һинди һәм бенгал телләрендә иҗат итеп калдырган (биредә текст – һинди телендә). Автор гимн текстын үзе үк инглиз теленә дә күчергән. Хәзерге заманда шигырь аңарда аталган төбәкләр һәм башка халыклар телләренә дә тәрҗемә ителгән.'''&lt;br&gt;

=== '''ҺОРВАТИЯ''' ===
'''Lijepa naša domovino'''&lt;br&gt;
Lijepa naša domovino,&lt;br&gt;
Oj, junačka zemljo mila,&lt;br&gt;
Stare slave djedovino,&lt;br&gt;
Da bi vazda sretna bila!&lt;br&gt;
Mila kano si nam slavna,&lt;br&gt;
Mila si nam ti jedina,&lt;br&gt;
Mila kuda si nam ravna,&lt;br&gt;
Mila kuda si planina!&lt;br&gt;

Teci, Dravo, Savo, teci,&lt;br&gt;
Nit' ti, Dunav, silu gubi,&lt;br&gt;
Sinje more, svijetu reci&lt;br&gt;
Da svoj narod Hrvat ljubi&lt;br&gt;
Dok mu njive sunce grije,&lt;br&gt;
Dok mu hrašće bura vije,&lt;br&gt;
Dok mu mrtve grobak krije,&lt;br&gt;
Dok mu živo srce bije!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/85c26af6f75f3e7abf217fd527511767/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Lijepa_nasa_domovino_instrumental.ogg

'''Безнең гүзәл Ватаныбыз'''&lt;br&gt;
Безнең гүзәл Ватаныбыз,&lt;br&gt;
Әй, каһарман, сөекле ил,&lt;br&gt;
Ата-бабадан даныбыз,&lt;br&gt;
Мәңгелеккә бул син имин.&lt;br&gt;
Газиз синең данлы чагың,&lt;br&gt;
Газиз синең бердәмлегең,&lt;br&gt;
Газиз мәһабәт тауларың,&lt;br&gt;
Газиз ямьле үзәнлегең.&lt;br&gt;

Драва ага, Сава ага,&lt;br&gt;
Дунай-елга көче арта,&lt;br&gt;
Күк диңгез сөйли дөньяга:&lt;br&gt;
Һорват Ватанын ярата —&lt;br&gt;
Кояш җирне җылытканда,&lt;br&gt;
Имәннәрне җил бөккәндә,&lt;br&gt;
Адәм зат гүргә ашканда,&lt;br&gt;
Йөрәк күкрәктә типкәндә.&lt;br&gt;

=== '''ЧАД''' ===
'''''Француз телендә'''''&lt;br&gt;
'''La Tchadienne'''&lt;br&gt;
'''''Refrain:'''''&lt;br&gt;
Peuple Tchadien, debout et à l'ouvrage !&lt;br&gt;
Tu as conquis ta terre et ton droit ;&lt;br&gt;
Ta liberté naîtra de ton courage.&lt;br&gt;
Lève les yeux, l'avenir est à Toi.&lt;br&gt;

Ô mon Pays, que Dieu te prenne en garde,&lt;br&gt;
Que tes voisins admirent tes enfants.&lt;br&gt;
Joyeux, pacifique, avance en chantant,&lt;br&gt;
Fidèle à tes anciens qui te regardent.&lt;br&gt;
'''''Refrain.'''''&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/185958eca0cca0bace02ba9e7dc5f890/

https://en.wikipedia.org/wiki/File:La_Tchadienne_(instrumental).ogg

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Чадлылар җыры'''&lt;br&gt;
'''''Кушымта:'''''&lt;br&gt;
Әй, Чад халкы, кузгал, кереш хезмәткә!&lt;br&gt;
Хаклы хуҗа син үз җиреңә;&lt;br&gt;
Азатлыгың туа синең җөрьәттән.&lt;br&gt;
Ач күзләрең киләчәгеңә.&lt;br&gt;

Илем, Аллаһ үзе синең сагыңда,&lt;br&gt;
Таң калдырсын Җирне балаларың.&lt;br&gt;
Күңелең күтәр, җырлап атла алга,&lt;br&gt;
Сиңа карап, сөенсен картларың.&lt;br&gt;
'''''Кушымта.'''''&lt;br&gt;

'''Рәсми башкарыла торган беренче куплет, гимнның идеологик-рухландыргыч өлеше. Кушымтадан башлана, кушымта белән тәмамлана. Тагын өчесе бар. Болары илнең табигый һәм кеше хезмәте аша барлыкка килә торган байлыкларына, уңган кешеләренә, оста һөнәр ияләренә багышланган. Илнең төньягында утлап йөргән көтүләр, көньягындагы уңдырышлы кырлар-басулар, көтүчеләр, балыкчылар, сәүдәгәрләр, мөһәндисләр, галимнәр, шәкертләр һәм хәтта тауменәрләр дә телгә алына. Французча текст гарәп теленә тәрҗемә ителгән.'''&lt;br&gt;

=== '''ЧЕХ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''''Čeština'''''&lt;br&gt;
'''Kde domov můj?'''&lt;br&gt;
Kde domov můj? Kde domov můj? &lt;br&gt;
Voda hučí po lučinách, &lt;br&gt;
bory šumí po skalinách, &lt;br&gt;
v sadě skví se jara květ, &lt;br&gt;
zemský ráj to na pohled! &lt;br&gt;
A to jest ta krásná země, &lt;br&gt;
země česká, domov můj,&lt;br&gt;
země česká, domov můj!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/2eada0ff6675f34e1f45ce520cafbfd7/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Czech_anthem.ogg

'''''Tatarça-Zamanälif 2012'''''&lt;br&gt;
Кайда минем туган йортым?&lt;br&gt;
Qayda minem tuğan yortım?&lt;br&gt;
Sular ağa bolınnarda,&lt;br&gt;
Urman şawlıy taw-qıyada,&lt;br&gt;
Şaw çäçäktä ul yazın –&lt;br&gt;
Ocmaxlar qayda tağın!&lt;br&gt;
Güzällektä tuğan yortım,&lt;br&gt;
Çex cirendä uçağım,&lt;br&gt;
Çex cirendä uçağım. &lt;br&gt;

'''''Deutsch'''''&lt;br&gt;
'''Wo ist mein Heim?'''&lt;br&gt;
Wo ist mein Heim, mein Vaterland? &lt;br&gt;
Wo durch Wiesen Bäche brausen, &lt;br&gt;
Wo auf Felsen Wälder rauschen, &lt;br&gt;
Wo ein Eden uns entzückt, &lt;br&gt;
Wenn der Lenz die Fluren schmückt, &lt;br&gt;
Dieses Land, so schön vor allen, &lt;br&gt;
Böhmen ist mein Heimatland, &lt;br&gt;
Böhmen ist mein Heimatland!&lt;br&gt;

'''''Русский перевод'''''&lt;br&gt;
'''Где он, мой дом?'''&lt;br&gt;
Где он, мой дом, где он, дом мой?&lt;br&gt;
Вода журчит там на лугах, &lt;br&gt;
Боры шумят там на скалах&lt;br&gt;
И сады цветут весной –&lt;br&gt;
На поверку, рай земной! &lt;br&gt;
Вот прекрасная Отчизна –&lt;br&gt;
Земля чешская, дом мой,&lt;br&gt;
Земля чешская, дом мой.&lt;br&gt;

=== '''ЧИЛИ''' ===
'''Himno nacional de Chile'''&lt;br&gt;
Puro, Chile, es tu cielo azulado&lt;br&gt;
Puras brisas te cruzan también.&lt;br&gt;
Y tu campo de flores bordado&lt;br&gt;
Es la copia feliz del Edén.&lt;br&gt;
Majestuosa es la blanca montaña&lt;br&gt;
Que te dio por baluarte el Señor&lt;br&gt;
Que te dio por baluarte el Señor,&lt;br&gt;
Y ese mar que tranquilo te baña&lt;br&gt;
Te promete un futuro esplendor&lt;br&gt;
Y ese mar que tranquilo te baña&lt;br&gt;
Te promete un futuro esplendor.&lt;br&gt;
'''''Coro:'''''&lt;br&gt;
Dulce Patria, recibe los votos&lt;br&gt;
Con que Chile en tus aras juró:&lt;br&gt;
Que o la tumba serás de los libres&lt;br&gt;
O el asilo contra la opresión&lt;br&gt;
Que o la tumba serás de los libres&lt;br&gt;
O el asilo contra la opresión&lt;br&gt;
Que o la tumba serás de los libres&lt;br&gt;
O el asilo contra la opresión&lt;br&gt;
O el asilo contra la opresión&lt;br&gt;
O el asilo contra la opresión.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/05d37ea9b6326509a72686eb83d5a08f/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_National_Anthem_of_Chile.ogg

'''Чили милли гимны'''&lt;br&gt;
Саф-пакь Чили, синең күгең якты, зәңгәр,&lt;br&gt;
Болыннарың чәчәк-чәчәк каймада,&lt;br&gt;
Бөтерелә диңгездән искән җилләр —&lt;br&gt;
Бар соң мондый оҗмах өлгесе кайда!&lt;br&gt;
Ак түбәле бу мәһабәт тауларны —&lt;br&gt;
Сагың итеп Хак иңдергән аларны,&lt;br&gt;
Сак итеп Ходай иңдергән аларны.&lt;br&gt;
Ярларыңа каккан тыныч дулкыннар&lt;br&gt;
Вәгъдә итә мәңгелек гүзәл еллар,&lt;br&gt;
Ярларыңа каккан тыныч дулкыннар&lt;br&gt;
Вәгъдә итә мәңгелек гүзәл еллар.&lt;br&gt;
'''''Кушымта:'''''&lt;br&gt;
Изге Ватан, Чили дога-антын&lt;br&gt;
Кабул ит, багышлый кыз-улың:&lt;br&gt;
“Йә булырсың азатлар зираты,&lt;br&gt;
Йә золымнан сыеныр урын,&lt;br&gt;
Йә булырсың азатлар зираты,&lt;br&gt;
Йә золымнан сыеныр урын,&lt;br&gt;
Йә булырсың азатлар зираты,&lt;br&gt;
Йә золымнан сыеныр урын,&lt;br&gt;
Йә золымнан сыеныр урын,&lt;br&gt;
Йә золымнан сыеныр урын”.&lt;br&gt;

'''Рәсми башкарыла торган рәвештәге җыелма өлеше. Гимн текстында җәмгысы алты куплет бар.'''&lt;br&gt;

=== '''ЧУАШСТАН''' ===

'''ТӐВAН ҪӖРШЫВ'''&lt;br&gt;
Ҫурхи тӗнче вӑраннӑ чух,&lt;br&gt;
Хаваслӑ кун шӑраннӑ чух,&lt;br&gt;
Чун савӑнать: чӗре сикет,&lt;br&gt;
Ҫӗршывӑм ҫинчен юрлас килет.&lt;br&gt;
Хушса юрламалли:&lt;br&gt;
Тӑван ҫӗршыв, тӑван ҫӗршыв,&lt;br&gt;
Асран кайми юратнӑ ҫӗршыв.&lt;br&gt;
Тӑван ҫӗршыв, тӑван ҫӗршыв,&lt;br&gt;
Мухтав сана ҫуралнӑ ҫӗршыв.&lt;br&gt;

Яшсем–херсем вылянӑ чух,&lt;br&gt;
Атте–анне ӑс панӑ чух,&lt;br&gt;
Чун савӑнать, чӗре сикет,&lt;br&gt;
Татах та нумай пурнас килет.&lt;br&gt;
Хушса юрламалли&lt;br&gt;

Тӑвансемпе пӗрлешнӗ чух,&lt;br&gt;
Чӑваш тӗнчи ҫӗкленнӗ чух,&lt;br&gt;
Чун савӑнать: чӗре сикет,&lt;br&gt;
Татах та хастар пулас килет.&lt;br&gt;
Хушса юрламалли&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/7d03d506bb9c8a2849c97b4f56f90fc7/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Anthem_of_Chuvashia.ogg

'''ТУГАН ҖИР'''&lt;br&gt;
1. Язгы дөнья уянган чак,&lt;br&gt;
Һәвәс көннәр җылынган чак,&lt;br&gt;
Җан сөенә, йөрәк җилкенә,&lt;br&gt;
Ил турында җырлыйсы килә.&lt;br&gt;
Кушымта:&lt;br&gt;
Туган җирем, туган ягым,&lt;br&gt;
Сөйгән илем, изге Анам.&lt;br&gt;
Туган җирем, туган ягым,&lt;br&gt;
Мактау сиңа, дан сиңа, дан!&lt;br&gt;

2. Яшь-җилкенчәк уйный-көлә,&lt;br&gt;
Ата-ана үгет бирә,&lt;br&gt;
Җан сөенә, йөрәк җилкенә,&lt;br&gt;
Әле озак яшисе килә.&lt;br&gt;
Кушымта.&lt;br&gt;

3. Туган-кардәш берләшкән чак,&lt;br&gt;
Чуашлар күмәкләшкән чак,&lt;br&gt;
Җан сөенә, йөрәк җилкенә,&lt;br&gt;
Эшчән-уңган буласы килә.&lt;br&gt;
Кушымта.&lt;br&gt;

=== '''ШВЕЙЦАРИЯ''' ===
'''Schweizerpsalm'''&lt;br&gt;
Trittst im Morgenrot daher,&lt;br&gt;
Seh’ ich dich im Strahlenmeer, &lt;br&gt;
Dich, du Hocherhabener, Herrlicher! &lt;br&gt;
Wenn der Alpen Firn sich rötet,&lt;br&gt;
Betet, freie Schweizer betet.&lt;br&gt;
Eure fromme Seele ahnt,&lt;br&gt;
Eure fromme Seele ahnt –&lt;br&gt;
Gott im hehren Vaterland!&lt;br&gt;
Gott, den Herrn, im hehren Vaterland! &lt;br&gt;

Kommst im Abendglühn daher,&lt;br&gt;
Find’ ich Dich im Sternenheer,&lt;br&gt;
Dich, du Menschenfreundlicher, Liebender!&lt;br&gt;
In des Himmels lichten Räumen&lt;br&gt;
Kann ich froh und selig träumen;&lt;br&gt;
Denn die fromme Seele ahnt,&lt;br&gt;
Denn die fromme Seele ahnt –&lt;br&gt;
Gott im hehren Vaterland!&lt;br&gt;
Gott, den Herrn, im hehren Vaterland! &lt;br&gt;

Ziehst im Nebelflor daher,&lt;br&gt;
Such’ ich Dich im Wolkenmeer,&lt;br&gt;
Dich, du Unergründlicher, Ewiger!&lt;br&gt;
Aus dem grauen Luftgebilde&lt;br&gt;
Bricht die Sonne klar und milde,&lt;br&gt;
Und die fromme Seele ahnt,&lt;br&gt;
Und die fromme Seele ahnt –&lt;br&gt;
Gott im hehren Vaterland!&lt;br&gt;
Gott, den Herrn, im hehren Vaterland! &lt;br&gt;

Fährst im wilden Sturm daher,&lt;br&gt;
Bist Du selbst uns Hort und Wehr,&lt;br&gt;
Du, allmächtig Waltender, Rettender!&lt;br&gt;
In Gewitternacht und Grauen&lt;br&gt;
Laßt uns kindlich Ihm vertrauen! &lt;br&gt;
Ja, die fromme Seele ahnt,&lt;br&gt;
Ja, die fromme Seele ahnt –&lt;br&gt;
Gott im hehren Vaterland!&lt;br&gt;
Gott, den Herrn, im hehren Vaterland!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/8d215123ab75bce82a03a5ff144fa9b4/

https://rutube.ru/video/ecab53f5f40024008ae29d95276eb8ba/

Алман тексты тәрҗемәсе&lt;br&gt;
'''Швейцария догасы'''&lt;br&gt;
Килсәң таң шәфәгындә,&lt;br&gt;
Күрәм нур диңгезендә,&lt;br&gt;
Тәңрем, Сине – Кодрәт иясен! &lt;br&gt;
Альп карлары алсулана,&lt;br&gt;
Азат бәндәләр догада,&lt;br&gt;
Һәм тәкъва җан инана,&lt;br&gt;
Һәм тәкъва җан инана:&lt;br&gt;
Ходай – изге Ватанда!&lt;br&gt;
Хак Тәгалә – изге Ватанда! &lt;br&gt;

Кичке эңгер-меңгердә&lt;br&gt;
Табам күкләр түрендә&lt;br&gt;
Сине, Ярлыкаучы, Сөюче!&lt;br&gt;
Хыялларда күккә ашып,&lt;br&gt;
Шат күңелле уйга батып,&lt;br&gt;
Тәкъва җаннар инана,&lt;br&gt;
Тәкъва җаннар инана:&lt;br&gt;
Ходай – изге Ватанда!&lt;br&gt;
Хак Тәгалә – изге Ватанда! &lt;br&gt;

Күк өртелсә томанга,&lt;br&gt;
Эзлим Сине болытта,&lt;br&gt;
Акыл ирешмәслек, Бакый зат!&lt;br&gt;
Соры пәрдәләрне ертып,&lt;br&gt;
Ягымлы нур сипсә кояш,&lt;br&gt;
Тәкъва җаннар инана,&lt;br&gt;
Тәкъва җаннар инана:&lt;br&gt;
Ходай – изге Ватанда!&lt;br&gt;
Хак Тәгалә – изге Ватанда! &lt;br&gt;

Бураннар кар ураса,&lt;br&gt;
Безгә терәк-ышаныч,&lt;br&gt;
И Яралтучы, Коткаручы!&lt;br&gt;
Яшен яшьнәп күк күкрәсә,	&lt;br&gt;
Сиңа гына сыгынабыз!&lt;br&gt;
Һәм тәкъва җан инана,&lt;br&gt;
Һәм тәкъва җан инана:&lt;br&gt;
Ходай – изге Ватанда!&lt;br&gt;
Хак Тәгалә – изге Ватанда!&lt;br&gt;

'''Cantique suisse'''&lt;br&gt;
Sur nos monts, quand le soleil&lt;br&gt;
Annonce un brillant réveil,&lt;br&gt;
Et prédit d’un plus beau jour Le retour,&lt;br&gt;
Les beautés de la Patrie&lt;br&gt;
Parlent à l’âme attendrie:&lt;br&gt;
Au ciel montent plus joyeux,&lt;br&gt;
Au ciel montent plus joyeux&lt;br&gt;
Les accents d’un cœur pieux,&lt;br&gt;
Les accents émus d’un cœur pieux.&lt;br&gt;

Lorsqu’un doux rayon du soir&lt;br&gt;
Joue encore dans le bois noir,&lt;br&gt;
Le cœur se sent plus heureux près de Dieu.&lt;br&gt;
Loin des vains bruits de la plaine&lt;br&gt;
L’âme en paix est plus sereine;&lt;br&gt;
Au ciel montent plus joyeux,&lt;br&gt;
Au ciel montent plus joyeux&lt;br&gt;
Les accents d’un cœur pieux,&lt;br&gt;
Les accents émus d’un cœur pieux. &lt;br&gt;

Lorsque dans la sombre nuit&lt;br&gt;
La foudre éclate avec bruit,&lt;br&gt;
Notre cœur pressent encore le Dieu fort.&lt;br&gt;
Dans l’orage et la détresse, &lt;br&gt;
Il est notre forteresse.&lt;br&gt;
Offrons-Lui de cœurs pieux,&lt;br&gt;
Offrons-Lui de cœurs pieux,&lt;br&gt;
Dieu nous bénira des cieux,&lt;br&gt;
Dieu nous bénira du hauts des cieux.&lt;br&gt;

Des grands monts vient le secours,&lt;br&gt;
Suisse! espère en Dieu toujours!&lt;br&gt;
Garde la foi des aïeux, vis comme eux! &lt;br&gt;
Sur l’autel de la partrie&lt;br&gt;
Met tes biens, ton cœurs, ta vie! &lt;br&gt;
C’est le trésor précieux,	&lt;br&gt;
C’est le trésor précieux&lt;br&gt;
Que Dieu nous bénira des cieux,&lt;br&gt;
Que Dieu nous bénira du hauts des cieux.&lt;br&gt;

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Swiss_Psalm.ogg&lt;br&gt;

https://yandex.ru/video/preview/5091516978263507943

Француз тексты тәрҗемәсе&lt;br&gt;
'''Кояш таулар өстендә'''&lt;br&gt;
Уяныгыз! дигәндә,&lt;br&gt;
Мәсих кабат җиргә иңәр диеп,&lt;br&gt;
Ватаныбыз күркәмлеге&lt;br&gt;
Тәкъва җанга бирә хәбәр.&lt;br&gt;
Һәм кабат күккә аша,&lt;br&gt;
Һәм кабат күккә аша&lt;br&gt;
Ихлас күңел догабыз,&lt;br&gt;
Ихлас күңел түре догабыз.&lt;br&gt;

Кичен шәфәкъ нурлары&lt;br&gt;
Урманнарны яктыртса,&lt;br&gt;
Тәңре хозурында без бәхетле.&lt;br&gt;
Ыгы-зыгысыз үзәндә&lt;br&gt;
Тыныч җаннар да борчусыз;&lt;br&gt;
Һәм кабат күккә аша,&lt;br&gt;
Һәм кабат күккә аша&lt;br&gt;
Ихлас күңел догасы,&lt;br&gt;
Ихлас күңел түре догасы.&lt;br&gt;

Яшен яшьнәсә төнлә,&lt;br&gt;
Күк күкрәсә, җил купса,&lt;br&gt;
Йөрәк тоя Тәңре кодрәтен.&lt;br&gt;
Ул, авырлыклар килгәндә,&lt;br&gt;
Ышанычлы терәгебез.&lt;br&gt;
Ачыйк тәкъва җанны Аңа,&lt;br&gt;
Ачыйк тәкъва җанны Аңа,&lt;br&gt;
Ярлыкагыл, диеп, Алла,&lt;br&gt;
Ярлыкагыл, диеп, безне Алла.&lt;br&gt;

Безнең иминлек – Күктән,&lt;br&gt;
Илһам алыйк Тәңредән!&lt;br&gt;
Ата-баба күк сакла динне!&lt;br&gt;
Ватанга багышла җаның,&lt;br&gt;
Тапкан малың, хезмәтеңне!&lt;br&gt;
Бу – тиңдәшсез хәзинә,&lt;br&gt;
Бу – тиңдәшсез хәзинә:&lt;br&gt;
Бәхет Алладан иңә,&lt;br&gt;
Безнең бәхет Алладан иңә.&lt;br&gt;

Итальян телендәге текст '''Salmo svizzero''' дип атала.&lt;br&gt;
Романш телендәге текст '''Psalm svizzer''' дип атала.&lt;br&gt;

=== '''ШВЕЦИЯ (дәүләт гимны)''' ===
'''Du Gamla Du Fria'''&lt;br&gt;
Du gamla, du fria, du fjällhöga nord&lt;br&gt;
Du tysta, du glädjerika sköna!&lt;br&gt;
Jag hälsar dig, vänaste land uppå jord,&lt;br&gt;
Din sol, din himmel, dina ängder gröna,&lt;br&gt;
Din sol, din himmel, dina ängder gröna.&lt;br&gt;

Du tronar på minnen från fornstora dar,&lt;br&gt;
då ärat ditt namn flög över jorden.&lt;br&gt;
Jag vet att du är och du blir vad du var.&lt;br&gt;
Ja, jag vill leva jag vill dö i Norden,&lt;br&gt;
Ja, jag vill leva jag vill dö i Norden.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/f2e644afbb38c128d45914c910fca2cf/

https://my.mail.ru/music/search/Гимн%20Швеции%20

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Sweden.ogg

'''Борынгы азат илем'''&lt;br&gt;
Котып түрендә – борынгы үрләрең,&lt;br&gt;
Тыныч иркенлектә җиһан гүзәле!&lt;br&gt;
Сәлам, Ватаным, урман-күлләреңә,&lt;br&gt;
Күгең, кояшың һәм үзәннәреңә,&lt;br&gt;
Күгең, кояшың һәм үзәннәреңә.&lt;br&gt;

Хәтер түрендә – ил булып үскәнең,&lt;br&gt;
Даның танытып, җир гизеп үткәнең.&lt;br&gt;
Изге теләгем: кодрәтле бул, илем!&lt;br&gt;
Котып түрендә – яшәвем, үлемем,&lt;br&gt;
Котып түрендә – яшәвем, үлемем.&lt;br&gt;

=== '''ШВЕЦИЯ (кыйрал гимны)''' ===
'''Kungssången'''&lt;br&gt;
1. Ur svenska hjärtans djup en gång&lt;br&gt;
en samfälld och en enkel sång,&lt;br&gt;
som går till konungen fram!&lt;br&gt;
Var honom trofast och hans ätt,&lt;br&gt;
gör kronan på hans hjässa lätt,&lt;br&gt;
och all din tro till honom sätt,&lt;br&gt;
du folk av frejdad stam!&lt;br&gt;

5. Du himlens Herre, med oss var,&lt;br&gt;
som förr du med oss varit har,&lt;br&gt;
och liva på vår strand&lt;br&gt;
det gamla lynnets art igen&lt;br&gt;
hos sveakungen och hans män.&lt;br&gt;
Och låt din ande vila än&lt;br&gt;
utöver nordanland!&lt;br&gt;

https://yandex.ru/video/preview/5773466526456716945

'''Кыйрал җыры'''&lt;br&gt;
1. Шведлар йөрәге түреннән&lt;br&gt;
гади генә бер җыр иңгән,&lt;br&gt;
яд итеп кыйралын!&lt;br&gt;
Бул син кыйралыңа тугры,&lt;br&gt;
булсын аның таҗы нурлы,&lt;br&gt;
аның нәселе данлыклы,&lt;br&gt;
әй, ирекле кавем!&lt;br&gt;

5. Ашкач та күкләргә җаның,&lt;br&gt;
газиз булсын сиңа халкың, —&lt;br&gt;
һәм Свея җирендә&lt;br&gt;
тормыш янә кабатлансын,&lt;br&gt;
борынгы рух гел саклансын.&lt;br&gt;
Синең җаның хозурлансын&lt;br&gt;
Төньяк иле өстендә.&lt;br&gt;

'''Королевская песня'''&lt;br&gt;
('''''Игорь Крайнюков тәрҗемәсе''''')&lt;br&gt;
1. В сердцах у шведов как-то раз&lt;br&gt;
Родился гимн без пышных фраз,&lt;br&gt;
Пусть к королю придёт.&lt;br&gt;
Ему ты верностью плати,&lt;br&gt;
Короны тяжесть сократи,&lt;br&gt;
И с верою в него цвети,&lt;br&gt;
Прославленный народ!&lt;br&gt;

5. И после смерти с нами будь,&lt;br&gt;
Как прежде, укажи нам путь,&lt;br&gt;
Едины мы с тобой.&lt;br&gt;
Дух древний в нас с тобой сидит,&lt;br&gt;
О свеях память он хранит…&lt;br&gt;
Пускай душа твоя парит&lt;br&gt;
Над северной землёй.&lt;br&gt;

=== '''ШОТЛАНДИЯ''' ===
Шотланд (гэль) телендә&lt;br&gt;
'''FHLÙR NA H-ALBANN'''&lt;br&gt;
O Fhlùr na h-Albann,&lt;br&gt;
cuin a chì sinn&lt;br&gt;
an seòrsa laoich&lt;br&gt;
a sheas gu bàs 'son&lt;br&gt;
am bileag feòir is fraoich,&lt;br&gt;
a sheas an aghaidh&lt;br&gt;
feachd uailleil Iomhair&lt;br&gt;
's a ruaig e dhachaidh&lt;br&gt;
air chaochladh smaoin?&lt;br&gt;

Na cnuic tha lomnochd&lt;br&gt;
‘s tha duilleach Foghair mar bhrat air làr,&lt;br&gt;
am fearann caillte&lt;br&gt;
dan tug na seòid ud gràdh,&lt;br&gt;
a sheas an aghaidh&lt;br&gt;
feachd uailleil Iomhair&lt;br&gt;
's a ruaig e dhachaigh&lt;br&gt;
air chaochladh smaoin.&lt;br&gt;

Tha 'n eachdraidh dùinte&lt;br&gt;
ach air dìochuimhne chan fheum i bhith,&lt;br&gt;
is faodaidh sinn èirigh&lt;br&gt;
gu bhith nar Rìoghachd a-rìs&lt;br&gt;
a sheas an aghaidh&lt;br&gt;
feachd uailleil Iomhair&lt;br&gt;
's a ruaig e dhachaidh&lt;br&gt;
air chaochladh smaoin&lt;br&gt;

Инглиз телендә&lt;br&gt;
'''FLOWER OF SCOTLAND'''&lt;br&gt;
O flower of Scotland&lt;br&gt;
When will we see&lt;br&gt;
Your like again&lt;br&gt;
That fought and died for&lt;br&gt;
Your wee bit hill and glen&lt;br&gt;
And stood against him&lt;br&gt;
Proud Edward's army&lt;br&gt;
And sent him homeward&lt;br&gt;
Tae think again&lt;br&gt;

The hills are bare now&lt;br&gt;
And autumn leaves lie thick and still&lt;br&gt;
O'er land that is lost now&lt;br&gt;
Which those so dearly held&lt;br&gt;
And stood against him&lt;br&gt;
Proud Edward's army&lt;br&gt;
And sent him homeward&lt;br&gt;
Tae think again&lt;br&gt;

Those days are passed now&lt;br&gt;
And in the past they must remain&lt;br&gt;
But we can still rise now&lt;br&gt;
And be the nation again&lt;br&gt;
And stood against him&lt;br&gt;
Proud Edward's army&lt;br&gt;
And sent him homeward&lt;br&gt;
Tae think again&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/bf509d6043c02ee4d023a7ad0ae554c0/

https://muz.zvukofon.com/track/1325741351-navan-o-fhluir-na-h-albann-o-flower-of-scotland{{Deadlink|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

https://yandex.ru/video/preview/17505676802856677467

'''ШОТЛАНД ЧӘЧӘГЕ'''&lt;br&gt;
Шотланд Чәчәге,&lt;br&gt;
кайчан кабат&lt;br&gt;
күрербез илнең,&lt;br&gt;
җан фида кылып,&lt;br&gt;
Эдвардны җиңгән&lt;br&gt;
Һилл-Гленн кебек булганын?&lt;br&gt;
Баскынны ул куып&lt;br&gt;
кире кайтарган, –&lt;br&gt;
уйлансын дип.&lt;br&gt;

Бу калкулыклар&lt;br&gt;
шыр ялангач,&lt;br&gt;
яфрак коела,&lt;br&gt;
кайчандыр көзен&lt;br&gt;
Эдвардны җиңеп,&lt;br&gt;
югалган ил өстенә.&lt;br&gt;
Баскынны ул куып&lt;br&gt;
кире кайтарган, –&lt;br&gt;
уйлансын дип.&lt;br&gt;

Ул көннәр – күптән&lt;br&gt;
үткән заман,&lt;br&gt;
без әле кабат&lt;br&gt;
күтәрелә алабыз –&lt;br&gt;
Эдвардны җиңгән&lt;br&gt;
шул кыю милләт булып.&lt;br&gt;
Баскынны ул куып&lt;br&gt;
кире кайтарган, –&lt;br&gt;
уйлансын дип&lt;br&gt;

'''ЭДВАРД II''' – XIV гасыр башында Шотландияне басып алырга дип сугыш башлаган һәм хәлиткеч яуда тар-мар ителгән инглиз кыйралы.&lt;br&gt;
'''ҺИЛЛ-ГЛЕНН''' – Шотландиянең таулы һәм тигезлекле өлешләренең гомуми атамасы, халыкта Шотландия синонимы буларак та кулланыла.&lt;br&gt;

=== '''ШРИ ЛАНКА''' ===
Синһал телендә&lt;br&gt;
ශ්‍රී ලංකා මාතා අප ශ්‍රී ලංකා&lt;br&gt;
නමෝ නමෝ නමෝ නමෝ මාතා&lt;br&gt;
සුන්දර සිරිබරිනී&lt;br&gt;
සුරැඳි අති ශෝභමාන ලංකා&lt;br&gt;
ධාන්‍ය ධනය නෙක&lt;br&gt;
මල් පලතුරු පිරි ජය භුමිය රම්‍යා&lt;br&gt;
අප හට සැප සිරි සෙත සදනා&lt;br&gt;
ජීවනයේ මාතා&lt;br&gt;
පිළිගනු මැන අප භක්තී පූජා&lt;br&gt;
නමෝ නමෝ මාතා අප ශ්‍රී ලංකා&lt;br&gt;
නමෝ නමෝ නමෝ නමෝ මාතා&lt;br&gt;

ඔබ වේ අප විද්‍යා&lt;br&gt;
ඔබ මය අප සත්‍යා&lt;br&gt;
ඔබ වේ අප ශක්ති&lt;br&gt;
අප හද තුළ භක්තී&lt;br&gt;
ඔබ අප ආලෝකේ&lt;br&gt;
අපගේ අනුප්‍රාණේ&lt;br&gt;
ඔබ අප ජීවන වේ&lt;br&gt;
අප මුක්තිය ඔබ වේ&lt;br&gt;

නව ජීවන දෙමිනේ&lt;br&gt;
නිතින අප පුබුදු කරන් මාතා&lt;br&gt;
ඥාන වීර්ය වඩවමින රැගෙන&lt;br&gt;
යනු මැන ජය භූමී කරා&lt;br&gt;
එක මවකගෙ දරු කැල බැවිනා&lt;br&gt;
යමු යමු වී නොපමා&lt;br&gt;
ප්‍රේම වඩා සැම භේද දුරැර දා&lt;br&gt;
නමෝ නමෝ මාතා අප ශ්‍රී ලංකා&lt;br&gt;
නමෝ නමෝ නමෝ නමෝ මාතා&lt;br&gt;

Укылышы:&lt;br&gt;
Śrī laṁkā mātā, apa Śrī laṁkā&lt;br&gt;
Namō namō namō namō mātā&lt;br&gt;
Sundara siribarinī&lt;br&gt;
Suræn̆di ati shōbhamāna laṁkā&lt;br&gt;
Dhānya dhanaya neka&lt;br&gt;
Mal palaturu piri jaya bhumiya ramyā&lt;br&gt;
Apa haṭa sæpa siri seta sadanā&lt;br&gt;
Jīvanayē mātā&lt;br&gt;
Piḷiganu mæna apa bhaktī pūjā&lt;br&gt;
Namō namō mātā,&lt;br&gt;
apa Śrī laṁkā&lt;br&gt;
Namō namō namō namō mātā&lt;br&gt;

Oba vē apa vidyā&lt;br&gt;
Oba maya apa satyā&lt;br&gt;
Oba vē apa shakti&lt;br&gt;
Apa hada tuḷa bhaktī&lt;br&gt;
Oba apa ālōkē&lt;br&gt;
Apagē anuprāṇē&lt;br&gt;
Oba apa jīvana vē&lt;br&gt;
Apa muktiya oba vē&lt;br&gt;

Nava jīvana demine&lt;br&gt;
Nitina apa pubudu karan mātā&lt;br&gt;
Gnāna vīrya vaḍavamina rægena&lt;br&gt;
Yanu mæna jaya bhūmī karā&lt;br&gt;
Eka mavakage daru kæla bævinā&lt;br&gt;
Yamu yamu vī nopamā&lt;br&gt;
Prēma vaḍā sæma bhēda duræra dā&lt;br&gt;
Namō namō mātā, Apa Śrī laṁkā&lt;br&gt;
Namō namō namō namō mātā&lt;br&gt;

https://wikiway.com/sri-lanka/gimn/

https://rutube.ru/video/827057bc2f76af2803257956805de8e6/

https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sri_Lankan_national_anthem,_performed_by_the_United_States_Navy_Band_(2003).oga

Дан-шөһрәт яула, Шри Ланка ана!&lt;br&gt;
Сәлам сиңа, Анам, сәлам сиңа!&lt;br&gt;
................................

=== '''ЭКВАДОР''' ===
'''¡SALVE, OH PATRIA!'''&lt;br&gt;
Coro:&lt;br&gt;
¡Salve, oh Patria, mil veces!&lt;br&gt;
¡Oh Patria! ¡gloria a ti, gloria a ti!&lt;br&gt;
Ya tu pecho, tu pecho, reboza&lt;br&gt;
Gozo y paz ya tu pecho reboza;&lt;br&gt;
Y tu frente, tu frente radiosa&lt;br&gt;
Más que el sol contemplamos lucir,&lt;br&gt;
Y tu frente, tu frente radiosa&lt;br&gt;
Más que el sol contemplamos lucir.&lt;br&gt;
2. Los primeros los hijos del suelo&lt;br&gt;
Que soberbio, el Pichincha decora&lt;br&gt;
Te aclamaron por siempre señora&lt;br&gt;
Y vertieron su sangre por ti.&lt;br&gt;
Dios miró y a septó el holocausto&lt;br&gt;
Y esa sangre fue germen fecundo&lt;br&gt;
De otros héroes que atónito el mundo&lt;br&gt;
Vió en tu torno a millares surgir,&lt;br&gt;
a millares surgir, a millares surgir.&lt;br&gt;
Coro:&lt;br&gt;
¡Salve, oh Patria, mil veces!&lt;br&gt;
¡Oh Patria! ¡gloria a ti, gloria a ti!&lt;br&gt;
Ya tu pecho, tu pecho, reboza&lt;br&gt;
Gozo y paz ya tu pecho reboza;&lt;br&gt;
Y tu frente, tu frente radiosa&lt;br&gt;
Más que el sol contemplamos lucir,&lt;br&gt;
Y tu frente, tu frente radiosa&lt;br&gt;
Más que el sol contemplamos lucir.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/ca28070b4983f2f40cf3090e3d08cc5c/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Anthem_of_Ecuador.ogg

https://my.mail.ru/music/songs/гимн-республики-эквадор-с-1948-г-salve-oh-patria-3cef9729f8c79858a78d43bccaa03ba3

'''''Алты куплетлы гимнның халыкара шартларда башкару өчен рәсмиләштерелгән өлеше. Кушымтадан башлана һәм кушымта белән тәмамлана. Ярты минутлык увертюрасы бар.'''''&lt;br&gt;

'''МЕҢ ЯШӘ, ВАТАН!'''&lt;br&gt;
Кушымта:&lt;br&gt;
Әй Ватан, мең яшә, әй Ватан!&lt;br&gt;
Дан сиңа, сиңа дан!&lt;br&gt;
Синең күкрәгеңдә, күкрәгеңдә —&lt;br&gt;
Тынычлык һәм шатлык ил-көнгә;&lt;br&gt;
Һәм синең балкышлы йөзеңнән&lt;br&gt;
Кояштан күбрәк нур сибелә,&lt;br&gt;
Һәм синең балкышлы йөзеңнән&lt;br&gt;
Кояштан күбрәк нур сибелә.&lt;br&gt;
2. Җиребезнең тәүге азатлары,&lt;br&gt;
Пичинчаның* мәшһүр уллары —&lt;br&gt;
Синең өчен алар кан койган,&lt;br&gt;
Сине хаким итеп таныткан.&lt;br&gt;
Алла кабул иткән бу корбанны,&lt;br&gt;
Кальбеңә яралгы булганны,&lt;br&gt;
Дөньяны алар гаҗәпләндергән,&lt;br&gt;
Көрәшкә меңнәрне күтәргән,&lt;br&gt;
Меңнәрне күтәргән, меңнәрне күтәргән.&lt;br&gt;
Кушымта.&lt;br&gt;

* '''Пичинча''' — Эквадорда азатлык өчен күтәрелеш башланган провинция.&lt;br&gt;

=== '''ЭКВАТОР ГВИНЕЯСЫ''' ===

https://rutube.ru/video/fd48ffa34dc6d0a2df7f9c0e6a249d94/

https://flag-gimn.ru/hymns/equatorial-guinea/

=== '''ЭРИТРЕЯ''' ===
'''''Тигринья телендә'''''&lt;br&gt;
||: ኤርትራ ኤርትራ ኤርትራ፡&lt;br&gt;
በዓል ደማ እናልቀሰ ተደምሲሱ፡&lt;br&gt;
መስዋእታ ብሓርነት ተደቢሱ። :||&lt;br&gt;

መዋእል ነኺሳ ኣብ ዕላማ፡&lt;br&gt;
ትእምርቲ ጽንዓት ኰይኑ ስማ፡&lt;br&gt;
ኤርትራ'ዛ ሓበን ውጹዓት፡&lt;br&gt;
ኣመስኪራ ሓቂ ክምትዕወት።&lt;br&gt;
ኤርትራ ኤርትራ፡&lt;br&gt;
ኣብ ዓለም ጨቢጣቶ ግቡእ ክብራ።&lt;br&gt;

ናጽነት ዘምጽኣ ልዑል ኒሕ፡&lt;br&gt;
ንህንጻ ንልምዓት ክሰርሕ፡&lt;br&gt;
ስልጣነ ከነልብሳ ግርማ፡&lt;br&gt;
ሕድሪ'ለና ግምጃ ክንስልማ።&lt;br&gt;
||: ኤርትራ ኤርትራ፡&lt;br&gt;
ኣብ ዓለም ጨቢጣቶ ግቡእ ክብራ። :||&lt;br&gt;

'''''Гарәп телендә'''''&lt;br&gt;
||: إرتريا إرتريا إرتريا&lt;br&gt;
قد دحرت بغيظهم أعداءها&lt;br&gt;
وتوجت بالنصر تضحياتها  :||&lt;br&gt;

مع الأعداء قد مرت من عهود&lt;br&gt;
غدا اسمها معجزة الصمود&lt;br&gt;
فخر المكافحين في إرتريا&lt;br&gt;
قد برهنت أن العلا لها&lt;br&gt;
إرتريا إرتريا&lt;br&gt;
تبوأت مكانها بين الأمم&lt;br&gt;

بإصرارنا الذي جنى التحرير&lt;br&gt;
سننجز البناء والتعمير&lt;br&gt;
لتزدهر وتلبس الوقار&lt;br&gt;
تعاهدنا أن تسمو إرتريا&lt;br&gt;
||: إرتريا إرتريا&lt;br&gt;
تبوات مكانها بين الأمم :||&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/02590c3f2d781252aaa4b5058918e486/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Eritrea_by_US_Navy_Band.ogg

||: Эритра, Эритра, Эритра,&lt;br&gt;
Мәрхәмәтсез дошман тар-мар ителгән,&lt;br&gt;
Һәм шәһадәт хөррият булып иңгән. :||&lt;br&gt;

Һәрдаим тугры теләгенә,&lt;br&gt;
Әйләнде ныклык үрнәгенә,&lt;br&gt;
Горурлык терәге, Эритра&lt;br&gt;
Хаклык өстенлеген раслап тора.&lt;br&gt;
Эритра, Эритра,&lt;br&gt;
Хак урынын Җир йөзендә ул кора.&lt;br&gt;

Фидакарьлек илгә юл салды,&lt;br&gt;
Ватан яңарышка юл алды,&lt;br&gt;
Бурычы итеп алгарышын,&lt;br&gt;
Уңган халык барысын булдыра.&lt;br&gt;
||: Эритра, Эритра,&lt;br&gt;
Хак урынын Җир йөзендә ул кора. :||&lt;br&gt;

=== '''ЭСТОНИЯ''' ===
'''MU ISAMAA, MU ÕNN JA RÕÕM'''&lt;br&gt;
Mu isamaa, mu õnn ja rõõm,&lt;br&gt;
kui kaunis oled sa!&lt;br&gt;
Ei leia mina iial teal&lt;br&gt;
see suure, laia ilma peal,&lt;br&gt;
mis mul nii armas oleks ka,&lt;br&gt;
kui sa, mu isamaa!&lt;br&gt;

Sa oled mind ju sünnitand&lt;br&gt;
ja üles kasvatand;&lt;br&gt;
sind tänan mina alati&lt;br&gt;
ja jään sull’ truuiks surmani,&lt;br&gt;
mul kõige armsam oled sa,&lt;br&gt;
mu kallis isamaa!&lt;br&gt;

Su üle Jumal valvaku,&lt;br&gt;
mu armas isamaa!&lt;br&gt;
Ta olgu sinu kaitseja&lt;br&gt;
ja võtku rohkest õnnista,&lt;br&gt;
mis iial ette võtad sa,&lt;br&gt;
mu kallis isamaa!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/d1e3c09f9103115dae6e51b29b72dceb/

https://wikiway.com/estonia/gimn/

'''ИЛЕМ, БӘХЕТ-КУАНЫЧЫМ'''&lt;br&gt;
Илем, бәхет-куанычым,&lt;br&gt;
кадерлем, багалмам!&lt;br&gt;
Дөнья гизеп эзләсәм дә,&lt;br&gt;
Кая барып тезләнсәм дә,&lt;br&gt;
синдәй гүзәлне табалмам,&lt;br&gt;
әй сөекле Ватан!&lt;br&gt;

Син тудырдың, син үстердең&lt;br&gt;
анам кебек мине;&lt;br&gt;
сиңа мәңге мин бурычлы,&lt;br&gt;
гүргә кадәр турылыклы,&lt;br&gt;
рәхмәт укып сөям сине,&lt;br&gt;
газиз туган илем!&lt;br&gt;

Нигъмәтеннән аермасын&lt;br&gt;
Ходай сине, илем!&lt;br&gt;
Хак Тәгалә ярлыкасын,&lt;br&gt;
бөтен дөньяда хуплансын&lt;br&gt;
һәр ниятең, изге эшең,&lt;br&gt;
газиз туган илем!&lt;br&gt;

=== '''ЯМАЙКА''' ===
JAMAICA, LAND WE LOVE&lt;br&gt;
'''I.''' Eternal Father, bless our land&lt;br&gt;
Guard us with Thy mighty hand&lt;br&gt;
Keep us free from evil powers&lt;br&gt;
Be our light through countless hours&lt;br&gt;
To our leaders, Great Defender,&lt;br&gt;
Grant true wisdom from above&lt;br&gt;
Justice, truth be ours forever&lt;br&gt;
Jamaica, land we love&lt;br&gt;
Jamaica, Jamaica,&lt;br&gt;
Jamaica, land we love.&lt;br&gt;

'''II.''' Teach us true respect for all&lt;br&gt;
Stir response to duty's call&lt;br&gt;
Strengthen us the weak to cherish&lt;br&gt;
Give us vision lest we perish&lt;br&gt;
Knowledge send us, Heavenly Father,&lt;br&gt;
Grant true wisdom from above&lt;br&gt;
Justice, truth be ours forever&lt;br&gt;
Jamaica, land we love&lt;br&gt;
Jamaica, Jamaica,&lt;br&gt;
Jamaica, land we love.&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/42ecb4f460c891d5e3cef506788d3114/

https://wikiway.com/jamaica/gimn/

https://ru.wikipedia.org/wiki/Файл:%22Jamaica,_Land_We_Love%22,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.oga

=== '''ЯҢА ЗЕЛАНДИЯ''' ===
'''''Маори телендә '''''&lt;br&gt;
'''AOTEAROA'''&lt;br&gt;
1. E Ihoā Atua,&lt;br&gt;
O ngā iwi mātou rā,&lt;br&gt;
Āta whakarangona;&lt;br&gt;
Me aroha noa.&lt;br&gt;
Kia hua ko te pai;&lt;br&gt;
Kia tau tō atawhai;&lt;br&gt;
Manaakitia mai&lt;br&gt;
Aotearoa.&lt;br&gt;

'''''Инглиз телендә'''''&lt;br&gt;
'''GOD DEFEND NEW ZEALAND'''&lt;br&gt;
1. God of nations! at Thy feet&lt;br&gt;
In the bonds of love we meet,&lt;br&gt;
Hear our voices, we entreat,&lt;br&gt;
God defend our Free Land.&lt;br&gt;
Guard Pacific's triple star,&lt;br&gt;
From the shafts of strife and war,&lt;br&gt;
Make her praises heard afar,&lt;br&gt;
God defend New Zealand!&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/5559eb22df9b7b79051fdcb238bcf146/

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:New_Zealand_national_anthem,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.wav

'''АОТЕАРОА'''&lt;br&gt;
Әй Тәңребез, Аллабыз,&lt;br&gt;
Тик Сиңа табынабыз,&lt;br&gt;
Таң иле милләте без —&lt;br&gt;
Сиңа мәхәббәтебез.&lt;br&gt;
Илне муллыкта яшәт,&lt;br&gt;
Кайгырт һәм ярдәм күрсәт,&lt;br&gt;
Сакла гел иминлектә&lt;br&gt;
Аотеароаны.&lt;br&gt;

'''Беренче куплеты, рәсми башкарыла торганы. Тагын дүрт куплеты бар.'''&lt;br&gt;

=== '''ЯПОНИЯ''' ===
'''日本語で ''(Nihongo de)'''''&lt;br&gt;
'''君が代 (Kimi gayo)'''&lt;br&gt;
きみがよは (Kimi gayo wa)&lt;br&gt;
ちよにやちよに (Čiyoni, yačiyoni)&lt;br&gt;
さざれいしの (Sazare iśi-no)&lt;br&gt;
いわおとなりて (Iwao to narite)&lt;br&gt;
こけのむすまで (Koke-no musu made)&lt;br&gt;

https://rutube.ru/video/caf89205dab6b7616c57e46f1915db75/

https://my.mail.ru/music/search/君が代

https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Kimi_ga_Yo_instrumental.ogg

'''''Татар телендә'''''&lt;br&gt;
'''Галиҗәнап хакимлеге'''&lt;br&gt;
Мең еллар без бәхетле;&lt;br&gt;
Нәселең булсын тәхетле&lt;br&gt;
Вак ташлар&lt;br&gt;
Кодрәтле тау-кыя булып киткәнче,&lt;br&gt;
Итәкләрендә мүк үскәнче.&lt;br&gt;</text>
      <sha1>n09vtg3eyg6ba49n2pn4r2x7yc191mb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мафия: Лост-Хевен шәһәре</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1492515</id>
    <revision>
      <id>6001162</id>
      <parentid>6001158</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T12:50:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Мин өстәгән мәгълүмат Инглиз Википедиясендәге тиешле мәкаләдән тәрҗемә ителгән.</comment>
      <origin>6001162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11547" sha1="396g4sifhjbyi4ljf9qkvn4x0pkxclg" xml:space="preserve">''Бу мәкалә 2002 елгы [[санак уены]] турында. 2020 елгы ремейк турындагы мәкалә өчен [[Мафия: Камилләштерелгән басма|Мафия:]]'' [[Мафия: Камилләштерелгән басма|''Камилләштерелгән басма'']] ''мәкаләсен карагыз. Санак уеннары сериясе турындагы мәкалә өчен [[Мафия (санак уеннары сериясе)]] мәкаләсен карагыз.''{{Санак уены|Исеме=Мафия: Лост-Хевен шәһәре|Рәсем=Мафия Лост-Хевен шәһәре тышлыгы.jpg|Имза=Уенның тышлыгы|Уйлап табучы={{Байрак|Чехия}} [[2К Чех|Иллюжн Софтворкс]]|Чыгаручы={{Байрак|АКШ}} [[Гадеринг оф Девелоперс]]|Җитәкчеләр=[[Даниэль Вавра]]&lt;br/&gt;
Пётр Вохозка|Сценарист=Даниэль Вавра|Композитор=Владимир Шимунек|Продюсер=Лукаш Курже|Программист=Дан Долежел|Рәссам=Павел Чижек|Платформа=[[Windows]]&lt;br/&gt;
[[ПлейСтейшн 2]]&lt;br/&gt;
[[Иксбокс (консоль)|Иксбокс]]&lt;br/&gt;|Уен төре=[[Сугышчан-маҗара уены]]|Чыгу көне={{Collapsible list |title=2002 ел, 29 август|
&lt;b&gt;Windows&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
[[Төньяк Америка]]: 2002 ел, 29 август&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2002 ел, 6 сентябрь&lt;br/&gt;
&lt;b&gt;ПлейСтейшн 2&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
[[Төньяк Америка]] һәм [[Бөекбритания]]: 2004 ел, 4 февраль&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2004 ел, 13 февраль&lt;br/&gt;
&lt;b&gt;Иксбокс&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
[[Төньяк Америка]]: 2004 ел, 12 март&lt;br/&gt;
[[Бөекбритания]]: 2004 ел, 26 март&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2004 ел, 2 апрель&lt;br/&gt;
}}|Тәрҗемәләү=Стимда тәкъдим ителгән локализацияләр: [[инглизчә]], [[француз теле|французча]], [[алманча]], [[итальян теле|итальянча]], [[испан теле|испанча]], [[чех теле|чехча]], [[поляк теле|полякча]], [[урысча]]}}

'''''Мафия: Лост-Хевен шәһәре''''' ([[инглиз]]. '''''Mafia: The City of Lost Heaven'''''; яки гади '''''Мафия'''''; инглиз. '''''Mafia''''') — ''[[2К Чех|Иллюжн Софтворкс]]'' тарафыннан булдырылган һәм ''[[Гадеринг оф Девелоперс]]'' тарафыннан чыгарылган 2002 елгы [[сугышчан-маҗара уены]]. Уен ''[[Microsoft Windows]]'' өчен 2002 елның августында чыккан һәм соңыннан 2004 елда ''[[ПлейСтейшн 2]]'' һәм ''[[Иксбокс (консоль)|Иксбокс]]'' платформаларына портланган. 1930 еллардагы Лост-Хевен исемле уйлап табылган [[Америка Кушма Штатлары|АКШ]] шәһәрендә урнашкан хикәя гангстерга әверелгән Томас Анджелоның Сальери җинаятьчел гаиләсендә үрләве һәм төшүе турында сөйли.

Тәнкыйтьчеләр ''Мафия’нең'' ''Windows’тагы'' юрамасын җылы кабул иткәннәр һәм уенның катлаулы хикәясен һәм реализмын мактаганнар, ә шул ук вакытта ''[[ПлейСтейшн 2|ПлейСтейшн 2’гә]]'' һәм ''[[Иксбокс (консоль)|Иксбокска]]'' чыккан басмалар катнаш бәяләр алган. Уен ''[[2К Чех]]'' тарафыннан булдырылган һәм 2010 елның августында чыккан ''[[Мафия II]]'' исемле беренче дәвамы белән башланган ''Мафия'' сериясен башлады. ''Hangar 13'' серия өчен өстәмә өч уен уйлап тапты: 2016 елның октябрендә чыккан ''[[Мафия III]]'' исемле дәвамы, 2020 елның сентябрендә чыккан ''[[Мафия: Камилләштерелгән басма]]'' исемле беренче уенның ремейгы һәм 2025 елның августында чыккан ''[[Мафия: Туган як]]''.

== Уен барышы ==
[[Файл:Мафия уен барышы.jpg|мини|251x251px|Уенчы Томми Анджелоны өченче зат күренеше белән контрольдә тота һәм машиналар яки җәмәгать транспорты кулланып ирекле хәрәкәт итә ала.|сулда]]
''Мафия’нең'' барышы үзенә машиналар йөртүне кертә (нигездә гади А ноктасыннан Ә ноктасына сәфәрләр һәм кайвакыт кугыннар һәм узышлар). Калган өлеш өченче зат күренешен кулланган хәрәкәткә һәм атышка нигезләнгән, ә алар үзләре кат-сценалар аша бер-берсенә бәйле. Шәһәрдән һәм авыл җиреннән тыш, уенчыларга шулай ук шәһәр аэропорты, музей, чиркәү, кунакханә, ташландык төрмә, рестораннар һәм Дон Сальериның бар-рестораны тәкъдим ителә. Аерым бүлекләрдә һава торышы һәм тәүлек вакыты төрле була ала, әмма һәр миссия дәвамында вакыт һәм һава торышы үзгәрми.

Уенчы ''Мафия’дә'' 51 машинаны шәһәр аша йөртә ала, ә уенчы төп режимнан соң ачыла торган өстәмә режимны узганда, шул машиналарга 19 өстәмә машина (алар арасында 5 узыш машинасы) өстәлә ала. Автомобильләр акрынлап ачыла – уенның башында 1920-еллардагы модельләр шәһәр урамнарында йөри, ә 1930-елларның башындагы модельләр соңыннан пәйда була. Барлык транспорт чаралары тиешле чордагы чын машиналарга нигезләнгән, әмма аларның исемнәре һәм кыяфәте лицензион мәсьәләләр аркасында үзгәртелгән.

Полиция уенчылар тизлекне арттыру һәм кызыл утка чыгу кебек бозулар өчен тоткарлый, ә бәрелешләр уенчы идарә иткән каһарманга зыян китерә. Лост-Хевен тимер юлының [[Трамвай|трамвае]] һәм [[Метрополитен|метрополитены]] кебек үк башка транспорт чаралары ачык булса да, уенчы аларны юлчы буларак кына куллана ала, ә йөртү функциясе юк.
[[Файл:Мафия 1 автомобиль кугыны.jpg|мини|287x287пкс|Мореллоның лимузины артыннан кугын. Сэм Поли белән Томми контрольдә тоткан машинадан тәрәзәләр аша аталар.|сулда]]
Алдан булдырылган зыян күргән модельләрне кулланган башка уеннарның машиналары белән чагыштырганда, ''Мафия'' үз барлык машиналарында диярлек катлаулы зарар физикасын куллану өчен танылган, бигрәк тә чын вакыттагы деформацияләү өчен. Кечкенәрәк һәм көчсезрәк машиналар үз чын аналогларыннан ныграк булса да, зур бронялы машиналар белән чагыштырганда зыяннан тизрәк ватыла һәм ниһаять шартлый. [[:Төркем:Экшн-маҗара уеннары|Бер үк]] [[Санак уены төре|төрнең]] башка уеннары белән чагыштырганда, монда күбрәк реализм бар: ягулык тартмасын тишәргә, двигательне кызып китү һәм трансмиссияне ватарга кебек мөмкинлекләр бар. Тәрәзәләр, көпчәкләр, алгы фаралар һәм бамперлар кебек үк күп тышкы детальне күпчелек автомобильләрдән йолкып алырга мөмкин, әгәр машина бәрелсә яки уенчы машинаны тупас (йодрык, бейсбол битасы) корал белән сукса яисә аңа атса.
[[Төркем:Санак уеннары]]
[[Төркем:2002 елгы санак уеннары]]
[[Төркем:2К Чех булдырган санак уеннары]]
[[Төркем:2К чыгарган санак уеннары]]
[[Төркем:Экшн-маҗара уеннары]]
[[Төркем:Банк талау турында матур әдәбият]]
[[Төркем:Гадеринг оф Девелоперс санак уеннары]]
[[Төркем:Бөек депрессия турында санак уеннары]]
[[Төркем:Мафия санак уеннары сериясенә караган уеннар]]
[[Төркем:Ачык дөньялы санак уеннары]]
[[Төркем:Өченче зат шутерлары]]
[[Төркем:Оешкан җинаятьчелек турында санак уеннары]]
[[Төркем:ПлейСтейшн 2 өчен чыгарылган санак уеннары]]
[[Төркем:Беркулланучылы санак уеннары]]
[[Төркем:Тэйк-Ту Интерактив санак уеннары]]
[[Төркем:Чехиядә булдырылган санак уеннары]]
[[Төркем:1930-елларда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1932 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1933 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1935 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1938 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1951 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:Иллинойста урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:Вакыйгалары Америка Кушма Штатларында узган санак уеннары]]
[[Төркем:Windows өчен уеннар]]
[[Төркем:Итальян-америка мафиясе турында матур әдәбият]]
[[Төркем:Шаһитларны яклау турында матур әдәбият]]
[[Төркем:Иксбокс өчен чыгарылган санак уеннары]]</text>
      <sha1>396g4sifhjbyi4ljf9qkvn4x0pkxclg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6001225</id>
      <parentid>6001162</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T05:10:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Мин өстәгән мәгълүмат Инглиз Википедиясендәге тиешле мәкаләдән тәрҗемә ителгән.</comment>
      <origin>6001225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12451" sha1="flrulpd0a8gkgzeinb9h3up8rjrgmww" xml:space="preserve">''Бу мәкалә 2002 елгы [[санак уены]] турында. 2020 елгы ремейк турындагы мәкалә өчен [[Мафия: Камилләштерелгән басма|Мафия:]]'' [[Мафия: Камилләштерелгән басма|''Камилләштерелгән басма'']] ''мәкаләсен карагыз. Санак уеннары сериясе турындагы мәкалә өчен [[Мафия (санак уеннары сериясе)]] мәкаләсен карагыз.''{{Санак уены|Исеме=Мафия: Лост-Хевен шәһәре|Рәсем=Мафия Лост-Хевен шәһәре тышлыгы.jpg|Имза=Уенның тышлыгы|Уйлап табучы={{Байрак|Чехия}} [[2К Чех|Иллюжн Софтворкс]]|Чыгаручы={{Байрак|АКШ}} [[Гадеринг оф Девелоперс]]|Җитәкчеләр=[[Даниэль Вавра]]&lt;br/&gt;
Пётр Вохозка|Сценарист=Даниэль Вавра|Композитор=Владимир Шимунек|Продюсер=Лукаш Курже|Программист=Дан Долежел|Рәссам=Павел Чижек|Платформа=[[Windows]]&lt;br/&gt;
[[ПлейСтейшн 2]]&lt;br/&gt;
[[Иксбокс (консоль)|Иксбокс]]&lt;br/&gt;|Уен төре=[[Сугышчан-маҗара уены]]|Чыгу көне={{Collapsible list |title=2002 ел, 29 август|
&lt;b&gt;Windows&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
[[Төньяк Америка]]: 2002 ел, 29 август&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2002 ел, 6 сентябрь&lt;br/&gt;
&lt;b&gt;ПлейСтейшн 2&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
[[Төньяк Америка]] һәм [[Бөекбритания]]: 2004 ел, 4 февраль&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2004 ел, 13 февраль&lt;br/&gt;
&lt;b&gt;Иксбокс&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
[[Төньяк Америка]]: 2004 ел, 12 март&lt;br/&gt;
[[Бөекбритания]]: 2004 ел, 26 март&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2004 ел, 2 апрель&lt;br/&gt;
}}|Тәрҗемәләү=Стимда тәкъдим ителгән локализацияләр: [[инглизчә]], [[француз теле|французча]], [[алманча]], [[итальян теле|итальянча]], [[испан теле|испанча]], [[чех теле|чехча]], [[поляк теле|полякча]], [[урысча]]}}

'''''Мафия: Лост-Хевен шәһәре''''' ([[инглиз]]. '''''Mafia: The City of Lost Heaven'''''; яки гади '''''Мафия'''''; инглиз. '''''Mafia''''') — ''[[2К Чех|Иллюжн Софтворкс]]'' тарафыннан булдырылган һәм ''[[Гадеринг оф Девелоперс]]'' тарафыннан чыгарылган 2002 елгы [[сугышчан-маҗара уены]]. Уен ''[[Microsoft Windows]]'' өчен 2002 елның августында чыккан һәм соңыннан 2004 елда ''[[ПлейСтейшн 2]]'' һәм ''[[Иксбокс (консоль)|Иксбокс]]'' платформаларына портланган. 1930 еллардагы Лост-Хевен исемле уйлап табылган [[Америка Кушма Штатлары|АКШ]] шәһәрендә урнашкан хикәя гангстерга әверелгән Томас Анджелоның Сальери җинаятьчел гаиләсендә үрләве һәм төшүе турында сөйли.

Тәнкыйтьчеләр ''Мафия’нең'' ''Windows’тагы'' юрамасын җылы кабул иткәннәр һәм уенның катлаулы хикәясен һәм реализмын мактаганнар, ә шул ук вакытта ''[[ПлейСтейшн 2|ПлейСтейшн 2’гә]]'' һәм ''[[Иксбокс (консоль)|Иксбокска]]'' чыккан басмалар катнаш бәяләр алган. Уен ''[[2К Чех]]'' тарафыннан булдырылган һәм 2010 елның августында чыккан ''[[Мафия II]]'' исемле беренче дәвамы белән башланган ''Мафия'' сериясен башлады. ''Hangar 13'' серия өчен өстәмә өч уен уйлап тапты: 2016 елның октябрендә чыккан ''[[Мафия III]]'' исемле дәвамы, 2020 елның сентябрендә чыккан ''[[Мафия: Камилләштерелгән басма]]'' исемле беренче уенның ремейгы һәм 2025 елның августында чыккан ''[[Мафия: Туган як]]''.

== Уен барышы ==
[[Файл:Мафия уен барышы.jpg|мини|251x251px|Уенчы Томми Анджелоны өченче зат күренеше белән контрольдә тота һәм машиналар яки җәмәгать транспорты кулланып ирекле хәрәкәт итә ала.|сулда]]
''Мафия’нең'' барышы үзенә машиналар йөртүне кертә (нигездә гади А ноктасыннан Ә ноктасына сәфәрләр һәм кайвакыт кугыннар һәм узышлар). Калган өлеш өченче зат күренешен кулланган хәрәкәткә һәм атышка нигезләнгән, ә алар үзләре кат-сценалар аша бер-берсенә бәйле. Шәһәрдән һәм авыл җиреннән тыш, уенчыларга шулай ук шәһәр аэропорты, музей, чиркәү, кунакханә, ташландык төрмә, рестораннар һәм Дон Сальериның бар-рестораны тәкъдим ителә. Аерым бүлекләрдә һава торышы һәм тәүлек вакыты төрле була ала, әмма һәр миссия дәвамында вакыт һәм һава торышы үзгәрми.

Уенчы ''Мафия’дә'' 51 машинаны шәһәр аша йөртә ала, ә уенчы төп режимнан соң ачыла торган өстәмә режимны узганда, шул машиналарга 19 өстәмә машина (алар арасында 5 узыш машинасы) өстәлә ала. Автомобильләр акрынлап ачыла – уенның башында 1920-еллардагы модельләр шәһәр урамнарында йөри, ә 1930-елларның башындагы модельләр соңыннан пәйда була. Барлык транспорт чаралары тиешле чордагы чын машиналарга нигезләнгән, әмма аларның исемнәре һәм кыяфәте лицензион мәсьәләләр аркасында үзгәртелгән.

Полиция уенчылар тизлекне арттыру һәм кызыл утка чыгу кебек бозулар өчен тоткарлый, ә бәрелешләр уенчы идарә иткән каһарманга зыян китерә. Лост-Хевен тимер юлының [[Трамвай|трамвае]] һәм [[Метрополитен|метрополитены]] кебек үк башка транспорт чаралары ачык булса да, уенчы аларны юлчы буларак кына куллана ала, ә йөртү функциясе юк.
[[Файл:Мафия 1 автомобиль кугыны.jpg|мини|287x287пкс|Мореллоның лимузины артыннан кугын. Сэм Поли белән Томми контрольдә тоткан машинадан тәрәзәләр аша аталар.|сулда]]
Алдан булдырылган зыян күргән модельләрне кулланган башка уеннарның машиналары белән чагыштырганда, ''Мафия'' үз барлык машиналарында диярлек катлаулы зарар физикасын куллану өчен танылган, бигрәк тә чын вакыттагы деформацияләү өчен. Кечкенәрәк һәм көчсезрәк машиналар үз чын аналогларыннан ныграк булса да, зур бронялы машиналар белән чагыштырганда зыяннан тизрәк ватыла һәм ниһаять шартлый. [[:Төркем:Экшн-маҗара уеннары|Бер үк]] [[Санак уены төре|төрнең]] башка уеннары белән чагыштырганда, монда күбрәк реализм бар: ягулык тартмасын тишәргә, двигательне кызып китү һәм трансмиссияне ватарга кебек мөмкинлекләр бар. Тәрәзәләр, көпчәкләр, алгы фаралар һәм бамперлар кебек үк күп тышкы детальне күпчелек автомобильләрдән йолкып алырга мөмкин, әгәр машина бәрелсә яки уенчы машинаны тупас (йодрык, бейсбол битасы) корал белән сукса яисә аңа атса.

Уенчы төп хикәяне тәмамлагач, “Экстремаль йөреш” ([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Freeride Extreme'') режимы ачылачак. Асылда, бу шул ук “Йөреш” (''Freeride''), әмма аның эчендә трюклы сикерүләр һәм өстәмә биремнәр бар, ә полициялеләр бөтенләй очрамыйлар. Өстәмә йөкләмәләр тартмаларны күчерү һәм гангстерларны үтерү кебек гади биремнәрдән чит планета корабын эзәрлекләү һәм билгеле тизлекне саклап шартлаткыч яшеренгән йөк машинасын идарә итү кебек экстремаль һәм кайвакыт мәгънәсез йөкләмәләргә үзгәреп тора.
[[Төркем:Санак уеннары]]
[[Төркем:2002 елгы санак уеннары]]
[[Төркем:2К Чех булдырган санак уеннары]]
[[Төркем:2К чыгарган санак уеннары]]
[[Төркем:Экшн-маҗара уеннары]]
[[Төркем:Банк талау турында матур әдәбият]]
[[Төркем:Гадеринг оф Девелоперс санак уеннары]]
[[Төркем:Бөек депрессия турында санак уеннары]]
[[Төркем:Мафия санак уеннары сериясенә караган уеннар]]
[[Төркем:Ачык дөньялы санак уеннары]]
[[Төркем:Өченче зат шутерлары]]
[[Төркем:Оешкан җинаятьчелек турында санак уеннары]]
[[Төркем:ПлейСтейшн 2 өчен чыгарылган санак уеннары]]
[[Төркем:Беркулланучылы санак уеннары]]
[[Төркем:Тэйк-Ту Интерактив санак уеннары]]
[[Төркем:Чехиядә булдырылган санак уеннары]]
[[Төркем:1930-елларда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1932 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1933 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1935 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1938 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1951 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:Иллинойста урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:Вакыйгалары Америка Кушма Штатларында узган санак уеннары]]
[[Төркем:Windows өчен уеннар]]
[[Төркем:Итальян-америка мафиясе турында матур әдәбият]]
[[Төркем:Шаһитларны яклау турында матур әдәбият]]
[[Төркем:Иксбокс өчен чыгарылган санак уеннары]]</text>
      <sha1>flrulpd0a8gkgzeinb9h3up8rjrgmww</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6001239</id>
      <parentid>6001225</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T09:45:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>6001239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12445" sha1="buruhop5bcjf8pjopaeazhbym50r0px" xml:space="preserve">''Бу мәкалә 2002 елгы [[санак уены]] турында. 2020 елгы ремейк турындагы мәкалә өчен [[Мафия: Камилләштерелгән басма|Мафия:]]'' [[Мафия: Камилләштерелгән басма|''Камилләштерелгән басма'']] ''мәкаләсен карагыз. Санак уеннары сериясе турындагы мәкалә өчен [[Мафия (санак уеннары сериясе)]] мәкаләсен карагыз.''{{Санак уены|Исеме=Мафия: Лост-Хевен шәһәре|Рәсем=Мафия Лост-Хевен шәһәре тышлыгы.jpg|Имза=Уенның тышлыгы|Уйлап табучы={{Байрак|Чехия}} [[2К Чех|Иллюжн Софтворкс]]|Чыгаручы={{Байрак|АКШ}} [[Гадеринг оф Девелоперс]]|Җитәкчеләр=[[Даниэль Вавра]]&lt;br/&gt;
Пётр Вохозка|Сценарист=Даниэль Вавра|Композитор=Владимир Шимунек|Продюсер=Лукаш Курже|Программист=Дан Долежел|Рәссам=Павел Чижек|Платформа=[[Windows]]&lt;br/&gt;
[[ПлейСтейшн 2]]&lt;br/&gt;
[[Иксбокс (консоль)|Иксбокс]]&lt;br/&gt;|Уен төре=[[Сугышчан-маҗара уены]]|Чыгу көне={{Collapsible list |title=2002 ел, 29 август|
&lt;b&gt;Windows&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
[[Төньяк Америка]]: 2002 ел, 29 август&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2002 ел, 6 сентябрь&lt;br/&gt;
&lt;b&gt;ПлейСтейшн 2&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
[[Төньяк Америка]] һәм [[Бөекбритания]]: 2004 ел, 4 февраль&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2004 ел, 13 февраль&lt;br/&gt;
&lt;b&gt;Иксбокс&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
[[Төньяк Америка]]: 2004 ел, 12 март&lt;br/&gt;
[[Бөекбритания]]: 2004 ел, 26 март&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2004 ел, 2 апрель&lt;br/&gt;
}}|Тәрҗемәләү=Стимда тәкъдим ителгән локализацияләр: [[инглизчә]], [[француз теле|французча]], [[алманча]], [[итальян теле|итальянча]], [[испан теле|испанча]], [[чех теле|чехча]], [[поляк теле|полякча]], [[урысча]]}}

'''''Мафия: Лост-Хевен шәһәре''''' ([[инглиз]]. '''''Mafia: The City of Lost Heaven'''''; яки гади '''''Мафия'''''; инглиз. '''''Mafia''''') — ''[[2К Чех|Иллюжн Софтворкс]]'' тарафыннан булдырылган һәм ''[[Гадеринг оф Девелоперс]]'' тарафыннан чыгарылган 2002 елгы [[сугышчан-маҗара уены]]. Уен ''[[Microsoft Windows]]'' өчен 2002 елның августында чыккан һәм соңыннан 2004 елда ''[[ПлейСтейшн 2]]'' һәм ''[[Иксбокс (консоль)|Иксбокс]]'' платформаларына портланган. 1930 еллардагы Лост-Хевен исемле уйлап табылган [[Америка Кушма Штатлары|АКШ]] шәһәрендә урнашкан хикәя гангстерга әверелгән Томас Анджелоның Сальери җинаятьчел гаиләсендә үрләве һәм төшүе турында сөйли.

Тәнкыйтьчеләр ''Мафия’нең'' ''Windows’тагы'' юрамасын җылы кабул иткәннәр һәм уенның катлаулы хикәясен һәм реализмын мактаганнар, ә шул ук вакытта ''[[ПлейСтейшн 2|ПлейСтейшн 2’гә]]'' һәм ''[[Иксбокс (консоль)|Иксбокска]]'' чыккан басмалар катнаш бәяләр алган. Уен ''[[2К Чех]]'' тарафыннан булдырылган һәм 2010 елның августында чыккан ''[[Мафия II]]'' исемле беренче дәвамы белән башланган ''Мафия'' сериясен башлады. ''Hangar 13'' серия өчен өстәмә өч уен уйлап тапты: 2016 елның октябрендә чыккан ''[[Мафия III]]'' исемле дәвамы, 2020 елның сентябрендә чыккан ''[[Мафия: Камилләштерелгән басма]]'' исемле беренче уенның ремейгы һәм 2025 елның августында чыккан ''[[Мафия: Туган як]]''.

== Уен барышы ==
[[Файл:Мафия уен барышы.jpg|мини|251x251px|Уенчы Томми Анджелоны өченче зат күренеше белән контрольдә тота һәм машиналар яки җәмәгать транспорты кулланып ирекле хәрәкәт итә ала.|сулда]]
''Мафия’нең'' барышы үзенә машиналар йөртүне кертә (нигездә гади А ноктасыннан Ә ноктасына сәфәрләр һәм кайвакыт кугыннар һәм узышлар). Калган өлеш өченче зат күренешен кулланган хәрәкәткә һәм атышка нигезләнгән, ә алар үзләре кат-сценалар аша бер-берсенә бәйле. Шәһәрдән һәм авыл җиреннән тыш, уенчыларга шулай ук шәһәр аэропорты, музей, чиркәү, кунакханә, ташландык төрмә, рестораннар һәм Дон Сальериның бар-рестораны тәкъдим ителә. Аерым бүлекләрдә һава торышы һәм тәүлек вакыты төрле була ала, әмма һәр миссия дәвамында вакыт һәм һава торышы үзгәрми.

Уенчы ''Мафия’дә'' 51 машинаны шәһәр аша йөртә ала, ә уенчы төп режимнан соң ачыла торган өстәмә режимны узганда, шул машиналарга 19 өстәмә машина (алар арасында 5 узыш машинасы) өстәлә ала. Автомобильләр акрынлап ачыла – уенның башында 1920-еллардагы модельләр шәһәр урамнарында йөри, ә 1930-елларның башындагы модельләр соңыннан пәйда була. Барлык транспорт чаралары тиешле чордагы чын машиналарга нигезләнгән, әмма аларның исемнәре һәм кыяфәте лицензион мәсьәләләр аркасында үзгәртелгән.

Полиция уенчылар тизлекне арттыру һәм кызыл утка чыгу кебек бозулар өчен тоткарлый, ә бәрелешләр уенчы идарә иткән каһарманга зыян китерә. Лост-Хевен тимер юлының [[Трамвай|трамвае]] һәм [[Метрополитен|метрополитены]] кебек үк башка транспорт чаралары ачык булса да, уенчы аларны юлчы буларак кына куллана ала, ә йөртү функциясе юк.
[[Файл:Мафия 1 автомобиль кугыны.jpg|мини|287x287пкс|Мореллоның лимузины артыннан кугын. Сэм Поли белән Томми контрольдә тоткан машинадан тәрәзәләр аша ата.|сулда]]
Алдан булдырылган зыян күргән модельләрне кулланган башка уеннарның машиналары белән чагыштырганда, ''Мафия'' үз барлык машиналарында диярлек катлаулы зарар физикасын куллану өчен танылган, бигрәк тә чын вакыттагы деформацияләү өчен. Кечкенәрәк һәм көчсезрәк машиналар үз чын аналогларыннан ныграк булса да, зур бронялы машиналар белән чагыштырганда зыяннан тизрәк ватыла һәм ниһаять шартлый. [[:Төркем:Экшн-маҗара уеннары|Бер үк]] [[Санак уены төре|төрнең]] башка уеннары белән чагыштырганда, монда күбрәк реализм бар: ягулык тартмасын тишәргә, двигательне кызып китү һәм трансмиссияне ватарга кебек мөмкинлекләр бар. Тәрәзәләр, көпчәкләр, алгы фаралар һәм бамперлар кебек үк күп тышкы детальне күпчелек автомобильләрдән йолкып алырга мөмкин, әгәр машина бәрелсә яки уенчы машинаны тупас (йодрык, бейсбол битасы) корал белән сукса яисә аңа атса.

Уенчы төп хикәяне тәмамлагач, “Экстремаль йөреш” ([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Freeride Extreme'') режимы ачылачак. Асылда, бу шул ук “Йөреш” (''Freeride''), әмма аның эчендә трюклы сикерүләр һәм өстәмә биремнәр бар, ә полициялеләр бөтенләй очрамыйлар. Өстәмә йөкләмәләр тартмаларны күчерү һәм гангстерларны үтерү кебек гади биремнәрдән чит планета корабын эзәрлекләү һәм билгеле тизлекне саклап шартлаткыч яшеренгән йөк машинасын идарә итү кебек экстремаль һәм кайвакыт мәгънәсез йөкләмәләргә үзгәреп тора.
[[Төркем:Санак уеннары]]
[[Төркем:2002 елгы санак уеннары]]
[[Төркем:2К Чех булдырган санак уеннары]]
[[Төркем:2К чыгарган санак уеннары]]
[[Төркем:Экшн-маҗара уеннары]]
[[Төркем:Банк талау турында матур әдәбият]]
[[Төркем:Гадеринг оф Девелоперс санак уеннары]]
[[Төркем:Бөек депрессия турында санак уеннары]]
[[Төркем:Мафия санак уеннары сериясенә караган уеннар]]
[[Төркем:Ачык дөньялы санак уеннары]]
[[Төркем:Өченче зат шутерлары]]
[[Төркем:Оешкан җинаятьчелек турында санак уеннары]]
[[Төркем:ПлейСтейшн 2 өчен чыгарылган санак уеннары]]
[[Төркем:Беркулланучылы санак уеннары]]
[[Төркем:Тэйк-Ту Интерактив санак уеннары]]
[[Төркем:Чехиядә булдырылган санак уеннары]]
[[Төркем:1930-елларда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1932 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1933 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1935 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1938 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1951 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:Иллинойста урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:Вакыйгалары Америка Кушма Штатларында узган санак уеннары]]
[[Төркем:Windows өчен уеннар]]
[[Төркем:Итальян-америка мафиясе турында матур әдәбият]]
[[Төркем:Шаһитларны яклау турында матур әдәбият]]
[[Төркем:Иксбокс өчен чыгарылган санак уеннары]]</text>
      <sha1>buruhop5bcjf8pjopaeazhbym50r0px</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6001240</id>
      <parentid>6001239</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T10:28:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Мин өстәгән мәгълүмат Инглиз Википедиясендәге тиешле мәкаләдән тәрҗемә ителгән.</comment>
      <origin>6001240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14517" sha1="koh4ictf0pwf5raopxea4pr9ob6jg4x" xml:space="preserve">''Бу мәкалә 2002 елгы [[санак уены]] турында. 2020 елгы ремейк турындагы мәкалә өчен [[Мафия: Камилләштерелгән басма|Мафия:]]'' [[Мафия: Камилләштерелгән басма|''Камилләштерелгән басма'']] ''мәкаләсен карагыз. Санак уеннары сериясе турындагы мәкалә өчен [[Мафия (санак уеннары сериясе)]] мәкаләсен карагыз.''{{Санак уены|Исеме=Мафия: Лост-Хевен шәһәре|Рәсем=Мафия Лост-Хевен шәһәре тышлыгы.jpg|Имза=Уенның тышлыгы|Уйлап табучы={{Байрак|Чехия}} [[2К Чех|Иллюжн Софтворкс]]|Чыгаручы={{Байрак|АКШ}} [[Гадеринг оф Девелоперс]]|Җитәкчеләр=[[Даниэль Вавра]]&lt;br/&gt;
Пётр Вохозка|Сценарист=Даниэль Вавра|Композитор=Владимир Шимунек|Продюсер=Лукаш Курже|Программист=Дан Долежел|Рәссам=Павел Чижек|Платформа=[[Windows]]&lt;br/&gt;
[[ПлейСтейшн 2]]&lt;br/&gt;
[[Иксбокс (консоль)|Иксбокс]]&lt;br/&gt;|Уен төре=[[Сугышчан-маҗара уены]]|Чыгу көне={{Collapsible list |title=2002 ел, 29 август|
&lt;b&gt;Windows&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
[[Төньяк Америка]]: 2002 ел, 29 август&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2002 ел, 6 сентябрь&lt;br/&gt;
&lt;b&gt;ПлейСтейшн 2&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
[[Төньяк Америка]] һәм [[Бөекбритания]]: 2004 ел, 4 февраль&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2004 ел, 13 февраль&lt;br/&gt;
&lt;b&gt;Иксбокс&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
[[Төньяк Америка]]: 2004 ел, 12 март&lt;br/&gt;
[[Бөекбритания]]: 2004 ел, 26 март&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2004 ел, 2 апрель&lt;br/&gt;
}}|Тәрҗемәләү=Стимда тәкъдим ителгән локализацияләр: [[инглизчә]], [[француз теле|французча]], [[алманча]], [[итальян теле|итальянча]], [[испан теле|испанча]], [[чех теле|чехча]], [[поляк теле|полякча]], [[урысча]]}}

'''''Мафия: Лост-Хевен шәһәре''''' ([[инглиз]]. '''''Mafia: The City of Lost Heaven'''''; яки гади '''''Мафия'''''; инглиз. '''''Mafia''''') — ''[[2К Чех|Иллюжн Софтворкс]]'' тарафыннан булдырылган һәм ''[[Гадеринг оф Девелоперс]]'' тарафыннан чыгарылган 2002 елгы [[сугышчан-маҗара уены]]. Уен ''[[Microsoft Windows]]'' өчен 2002 елның августында чыккан һәм соңыннан 2004 елда ''[[ПлейСтейшн 2]]'' һәм ''[[Иксбокс (консоль)|Иксбокс]]'' платформаларына портланган. 1930 еллардагы Лост-Хевен исемле уйлап табылган [[Америка Кушма Штатлары|АКШ]] шәһәрендә урнашкан хикәя гангстерга әверелгән Томас Анджелоның Сальери җинаятьчел гаиләсендә үрләве һәм төшүе турында сөйли.

Тәнкыйтьчеләр ''Мафия’нең'' ''Windows’тагы'' юрамасын җылы кабул иткәннәр һәм уенның катлаулы хикәясен һәм реализмын мактаганнар, ә шул ук вакытта ''[[ПлейСтейшн 2|ПлейСтейшн 2’гә]]'' һәм ''[[Иксбокс (консоль)|Иксбокска]]'' чыккан басмалар катнаш бәяләр алган. Уен ''[[2К Чех]]'' тарафыннан булдырылган һәм 2010 елның августында чыккан ''[[Мафия II]]'' исемле беренче дәвамы белән башланган ''Мафия'' сериясен башлады. ''Hangar 13'' серия өчен өстәмә өч уен уйлап тапты: 2016 елның октябрендә чыккан ''[[Мафия III]]'' исемле дәвамы, 2020 елның сентябрендә чыккан ''[[Мафия: Камилләштерелгән басма]]'' исемле беренче уенның ремейгы һәм 2025 елның августында чыккан ''[[Мафия: Туган як]]''.

== Уен барышы ==
[[Файл:Мафия уен барышы.jpg|мини|251x251px|Уенчы Томми Анджелоны өченче зат күренеше белән контрольдә тота һәм машиналар яки җәмәгать транспорты кулланып ирекле хәрәкәт итә ала.|сулда]]
''Мафия’нең'' барышы үзенә машиналар йөртүне кертә (нигездә гади А ноктасыннан Ә ноктасына сәфәрләр һәм кайвакыт кугыннар һәм узышлар). Калган өлеш өченче зат күренешен кулланган хәрәкәткә һәм атышка нигезләнгән, ә алар үзләре кат-сценалар аша бер-берсенә бәйле. Шәһәрдән һәм авыл җиреннән тыш, уенчыларга шулай ук шәһәр аэропорты, музей, чиркәү, кунакханә, ташландык төрмә, рестораннар һәм Дон Сальериның бар-рестораны тәкъдим ителә. Аерым бүлекләрдә һава торышы һәм тәүлек вакыты төрле була ала, әмма һәр миссия дәвамында вакыт һәм һава торышы үзгәрми.

Уенчы ''Мафия’дә'' 51 машинаны шәһәр аша йөртә ала, ә уенчы төп режимнан соң ачыла торган өстәмә режимны узганда, шул машиналарга 19 өстәмә машина (алар арасында 5 узыш машинасы) өстәлә ала. Автомобильләр акрынлап ачыла – уенның башында 1920-еллардагы модельләр шәһәр урамнарында йөри, ә 1930-елларның башындагы модельләр соңыннан пәйда була. Барлык транспорт чаралары тиешле чордагы чын машиналарга нигезләнгән, әмма аларның исемнәре һәм кыяфәте лицензион мәсьәләләр аркасында үзгәртелгән.

Полиция уенчылар тизлекне арттыру һәм кызыл утка чыгу кебек бозулар өчен тоткарлый, ә бәрелешләр уенчы идарә иткән каһарманга зыян китерә. Лост-Хевен тимер юлының [[Трамвай|трамвае]] һәм [[Метрополитен|метрополитены]] кебек үк башка транспорт чаралары ачык булса да, уенчы аларны юлчы буларак кына куллана ала, ә йөртү функциясе юк.
[[Файл:Мафия 1 автомобиль кугыны.jpg|мини|287x287пкс|Мореллоның лимузины артыннан кугын. Сэм Поли белән Томми контрольдә тоткан машинадан тәрәзәләр аша ата.|сулда]]
Алдан булдырылган зыян күргән модельләрне кулланган башка уеннарның машиналары белән чагыштырганда, ''Мафия'' үз барлык машиналарында диярлек катлаулы зарар физикасын куллану өчен танылган, бигрәк тә чын вакыттагы деформацияләү өчен. Кечкенәрәк һәм көчсезрәк машиналар үз чын аналогларыннан ныграк булса да, зур бронялы машиналар белән чагыштырганда зыяннан тизрәк ватыла һәм ниһаять шартлый. [[:Төркем:Экшн-маҗара уеннары|Бер үк]] [[Санак уены төре|төрнең]] башка уеннары белән чагыштырганда, монда күбрәк реализм бар: ягулык тартмасын тишәргә, двигательне кызып китү һәм трансмиссияне ватарга кебек мөмкинлекләр бар. Тәрәзәләр, көпчәкләр, алгы фаралар һәм бамперлар кебек үк күп тышкы детальне күпчелек автомобильләрдән йолкып алырга мөмкин, әгәр машина бәрелсә яки уенчы машинаны тупас (йодрык, бейсбол битасы) корал белән сукса яисә аңа атса.

Уенчы төп хикәяне тәмамлагач, “Экстремаль йөреш” ([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Freeride Extreme'') режимы ачылачак. Асылда, бу шул ук “Йөреш” (''Freeride''), әмма аның эчендә трюклы сикерүләр һәм өстәмә биремнәр бар, ә полициялеләр бөтенләй очрамыйлар. Өстәмә йөкләмәләр тартмаларны күчерү һәм гангстерларны үтерү кебек гади биремнәрдән чит планета корабын эзәрлекләү һәм билгеле тизлекне саклап шартлаткыч яшеренгән йөк машинасын идарә итү кебек экстремаль һәм кайвакыт мәгънәсез йөкләмәләргә үзгәреп тора.

=== Җитди һәм әһәмиятсез бозулар системасы ===
Лост-Хевен Полиция Бүлеге (инглиз. ''Lost Heaven Police Department'') билгеләнгән кануннарның үтәлүен күзәтә. Уенчының канун бозуын күреп, полициялеләр уенчыны “әһәмиятсез” һәм “җитди” бозулар өчен җаваплылыкка тарталар. Уенчы тизлекне арттыру һәм кызыл утка чыгу сыман әһәмиятсез бозулар өчен штраф түләргә мәҗбүр (''Йөреш'' режимында 1.000 $, ә хикәя режимында акчалата бәя юк), ә физик һөҗүм итү һәм утлы коралларны күрсәтү кебек җитди бозулар өчен тоткарланачак яки полиция хезмәткәрләре белән атышырга мәҗбүр булачак. Дүрт эзлекле әһәмиятсез бозу “җитди” бозу буларак кабул ителә. Уенчы никадәр җитди кануннар бозса, полиция шулкадәр күбрәк уенчыны тоткарларга тырышачак. Максималь дәрәҗәдә полициялеләр уенчыны зарарсызландырырга тырышып шиналарны тишүче тасмалар белән киртәләр төзиләр һәм үз машиналары артыннан аталар.

== Сюжет ==

=== Урнаштырылыш ===
''Мафия'нең'' вакыйгалары Коры канунның (инглиз. ''[[:en:Prohibition_in_the_United_States|Prohibition]]'') соңгы елларда (1930-еллар) [[Америка Кушма Штатлары|АКШда]] урнашкан [[Иллинойс (штат)|Иллинойсның]] уйлап табылган Лост-Хевен (инглиз. ''Lost Heaven'') исемле шәһәрендә уза.
[[Төркем:Санак уеннары]]
[[Төркем:2002 елгы санак уеннары]]
[[Төркем:2К Чех булдырган санак уеннары]]
[[Төркем:2К чыгарган санак уеннары]]
[[Төркем:Экшн-маҗара уеннары]]
[[Төркем:Банк талау турында матур әдәбият]]
[[Төркем:Гадеринг оф Девелоперс санак уеннары]]
[[Төркем:Бөек депрессия турында санак уеннары]]
[[Төркем:Мафия санак уеннары сериясенә караган уеннар]]
[[Төркем:Ачык дөньялы санак уеннары]]
[[Төркем:Өченче зат шутерлары]]
[[Төркем:Оешкан җинаятьчелек турында санак уеннары]]
[[Төркем:ПлейСтейшн 2 өчен чыгарылган санак уеннары]]
[[Төркем:Беркулланучылы санак уеннары]]
[[Төркем:Тэйк-Ту Интерактив санак уеннары]]
[[Төркем:Чехиядә булдырылган санак уеннары]]
[[Төркем:1930-елларда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1932 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1933 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1935 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1938 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1951 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:Иллинойста урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:Вакыйгалары Америка Кушма Штатларында узган санак уеннары]]
[[Төркем:Windows өчен уеннар]]
[[Төркем:Итальян-америка мафиясе турында матур әдәбият]]
[[Төркем:Шаһитларны яклау турында матур әдәбият]]
[[Төркем:Иксбокс өчен чыгарылган санак уеннары]]</text>
      <sha1>koh4ictf0pwf5raopxea4pr9ob6jg4x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6001244</id>
      <parentid>6001240</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T10:54:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Мин сурәт өстәдем.</comment>
      <origin>6001244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14617" sha1="84vn0cn8vwk9uakese51d2v2bisu097" xml:space="preserve">''Бу мәкалә 2002 елгы [[санак уены]] турында. 2020 елгы ремейк турындагы мәкалә өчен [[Мафия: Камилләштерелгән басма|Мафия:]]'' [[Мафия: Камилләштерелгән басма|''Камилләштерелгән басма'']] ''мәкаләсен карагыз. Санак уеннары сериясе турындагы мәкалә өчен [[Мафия (санак уеннары сериясе)]] мәкаләсен карагыз.''{{Санак уены|Исеме=Мафия: Лост-Хевен шәһәре|Рәсем=Мафия Лост-Хевен шәһәре тышлыгы.jpg|Имза=Уенның тышлыгы|Уйлап табучы={{Байрак|Чехия}} [[2К Чех|Иллюжн Софтворкс]]|Чыгаручы={{Байрак|АКШ}} [[Гадеринг оф Девелоперс]]|Җитәкчеләр=[[Даниэль Вавра]]&lt;br/&gt;
Пётр Вохозка|Сценарист=Даниэль Вавра|Композитор=Владимир Шимунек|Продюсер=Лукаш Курже|Программист=Дан Долежел|Рәссам=Павел Чижек|Платформа=[[Windows]]&lt;br/&gt;
[[ПлейСтейшн 2]]&lt;br/&gt;
[[Иксбокс (консоль)|Иксбокс]]&lt;br/&gt;|Уен төре=[[Сугышчан-маҗара уены]]|Чыгу көне={{Collapsible list |title=2002 ел, 29 август|
&lt;b&gt;Windows&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
[[Төньяк Америка]]: 2002 ел, 29 август&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2002 ел, 6 сентябрь&lt;br/&gt;
&lt;b&gt;ПлейСтейшн 2&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
[[Төньяк Америка]] һәм [[Бөекбритания]]: 2004 ел, 4 февраль&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2004 ел, 13 февраль&lt;br/&gt;
&lt;b&gt;Иксбокс&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
[[Төньяк Америка]]: 2004 ел, 12 март&lt;br/&gt;
[[Бөекбритания]]: 2004 ел, 26 март&lt;br/&gt;
[[Европа|Ауропа]]: 2004 ел, 2 апрель&lt;br/&gt;
}}|Тәрҗемәләү=Стимда тәкъдим ителгән локализацияләр: [[инглизчә]], [[француз теле|французча]], [[алманча]], [[итальян теле|итальянча]], [[испан теле|испанча]], [[чех теле|чехча]], [[поляк теле|полякча]], [[урысча]]}}

'''''Мафия: Лост-Хевен шәһәре''''' ([[инглиз]]. '''''Mafia: The City of Lost Heaven'''''; яки гади '''''Мафия'''''; инглиз. '''''Mafia''''') — ''[[2К Чех|Иллюжн Софтворкс]]'' тарафыннан булдырылган һәм ''[[Гадеринг оф Девелоперс]]'' тарафыннан чыгарылган 2002 елгы [[сугышчан-маҗара уены]]. Уен ''[[Microsoft Windows]]'' өчен 2002 елның августында чыккан һәм соңыннан 2004 елда ''[[ПлейСтейшн 2]]'' һәм ''[[Иксбокс (консоль)|Иксбокс]]'' платформаларына портланган. 1930 еллардагы Лост-Хевен исемле уйлап табылган [[Америка Кушма Штатлары|АКШ]] шәһәрендә урнашкан хикәя гангстерга әверелгән Томас Анджелоның Сальери җинаятьчел гаиләсендә үрләве һәм төшүе турында сөйли.

Тәнкыйтьчеләр ''Мафия’нең'' ''Windows’тагы'' юрамасын җылы кабул иткәннәр һәм уенның катлаулы хикәясен һәм реализмын мактаганнар, ә шул ук вакытта ''[[ПлейСтейшн 2|ПлейСтейшн 2’гә]]'' һәм ''[[Иксбокс (консоль)|Иксбокска]]'' чыккан басмалар катнаш бәяләр алган. Уен ''[[2К Чех]]'' тарафыннан булдырылган һәм 2010 елның августында чыккан ''[[Мафия II]]'' исемле беренче дәвамы белән башланган ''Мафия'' сериясен башлады. ''Hangar 13'' серия өчен өстәмә өч уен уйлап тапты: 2016 елның октябрендә чыккан ''[[Мафия III]]'' исемле дәвамы, 2020 елның сентябрендә чыккан ''[[Мафия: Камилләштерелгән басма]]'' исемле беренче уенның ремейгы һәм 2025 елның августында чыккан ''[[Мафия: Туган як]]''.

== Уен барышы ==
[[Файл:Мафия уен барышы.jpg|мини|251x251px|Уенчы Томми Анджелоны өченче зат күренеше белән контрольдә тота һәм машиналар яки җәмәгать транспорты кулланып ирекле хәрәкәт итә ала.|сулда]]
''Мафия’нең'' барышы үзенә машиналар йөртүне кертә (нигездә гади А ноктасыннан Ә ноктасына сәфәрләр һәм кайвакыт кугыннар һәм узышлар). Калган өлеш өченче зат күренешен кулланган хәрәкәткә һәм атышка нигезләнгән, ә алар үзләре кат-сценалар аша бер-берсенә бәйле. Шәһәрдән һәм авыл җиреннән тыш, уенчыларга шулай ук шәһәр аэропорты, музей, чиркәү, кунакханә, ташландык төрмә, рестораннар һәм Дон Сальериның бар-рестораны тәкъдим ителә. Аерым бүлекләрдә һава торышы һәм тәүлек вакыты төрле була ала, әмма һәр миссия дәвамында вакыт һәм һава торышы үзгәрми.

Уенчы ''Мафия’дә'' 51 машинаны шәһәр аша йөртә ала, ә уенчы төп режимнан соң ачыла торган өстәмә режимны узганда, шул машиналарга 19 өстәмә машина (алар арасында 5 узыш машинасы) өстәлә ала. Автомобильләр акрынлап ачыла – уенның башында 1920-еллардагы модельләр шәһәр урамнарында йөри, ә 1930-елларның башындагы модельләр соңыннан пәйда була. Барлык транспорт чаралары тиешле чордагы чын машиналарга нигезләнгән, әмма аларның исемнәре һәм кыяфәте лицензион мәсьәләләр аркасында үзгәртелгән.

Полиция уенчылар тизлекне арттыру һәм кызыл утка чыгу кебек бозулар өчен тоткарлый, ә бәрелешләр уенчы идарә иткән каһарманга зыян китерә. Лост-Хевен тимер юлының [[Трамвай|трамвае]] һәм [[Метрополитен|метрополитены]] кебек үк башка транспорт чаралары ачык булса да, уенчы аларны юлчы буларак кына куллана ала, ә йөртү функциясе юк.
[[Файл:Мафия 1 автомобиль кугыны.jpg|мини|287x287пкс|Мореллоның лимузины артыннан кугын. Сэм Поли белән Томми контрольдә тоткан машинадан тәрәзәләр аша ата.|сулда]]
Алдан булдырылган зыян күргән модельләрне кулланган башка уеннарның машиналары белән чагыштырганда, ''Мафия'' үз барлык машиналарында диярлек катлаулы зарар физикасын куллану өчен танылган, бигрәк тә чын вакыттагы деформацияләү өчен. Кечкенәрәк һәм көчсезрәк машиналар үз чын аналогларыннан ныграк булса да, зур бронялы машиналар белән чагыштырганда зыяннан тизрәк ватыла һәм ниһаять шартлый. [[:Төркем:Экшн-маҗара уеннары|Бер үк]] [[Санак уены төре|төрнең]] башка уеннары белән чагыштырганда, монда күбрәк реализм бар: ягулык тартмасын тишәргә, двигательне кызып китү һәм трансмиссияне ватарга кебек мөмкинлекләр бар. Тәрәзәләр, көпчәкләр, алгы фаралар һәм бамперлар кебек үк күп тышкы детальне күпчелек автомобильләрдән йолкып алырга мөмкин, әгәр машина бәрелсә яки уенчы машинаны тупас (йодрык, бейсбол битасы) корал белән сукса яисә аңа атса.

Уенчы төп хикәяне тәмамлагач, “Экстремаль йөреш” ([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Freeride Extreme'') режимы ачылачак. Асылда, бу шул ук “Йөреш” (''Freeride''), әмма аның эчендә трюклы сикерүләр һәм өстәмә биремнәр бар, ә полициялеләр бөтенләй очрамыйлар. Өстәмә йөкләмәләр тартмаларны күчерү һәм гангстерларны үтерү кебек гади биремнәрдән чит планета корабын эзәрлекләү һәм билгеле тизлекне саклап шартлаткыч яшеренгән йөк машинасын идарә итү кебек экстремаль һәм кайвакыт мәгънәсез йөкләмәләргә үзгәреп тора.

=== Җитди һәм әһәмиятсез бозулар системасы ===
Лост-Хевен Полиция Бүлеге (инглиз. ''Lost Heaven Police Department'') билгеләнгән кануннарның үтәлүен күзәтә. Уенчының канун бозуын күреп, полициялеләр уенчыны “әһәмиятсез” һәм “җитди” бозулар өчен җаваплылыкка тарталар. Уенчы тизлекне арттыру һәм кызыл утка чыгу сыман әһәмиятсез бозулар өчен штраф түләргә мәҗбүр (''Йөреш'' режимында 1.000 $, ә хикәя режимында акчалата бәя юк), ә физик һөҗүм итү һәм утлы коралларны күрсәтү кебек җитди бозулар өчен тоткарланачак яки полиция хезмәткәрләре белән атышырга мәҗбүр булачак. Дүрт эзлекле әһәмиятсез бозу “җитди” бозу буларак кабул ителә. Уенчы никадәр җитди кануннар бозса, полиция шулкадәр күбрәк уенчыны тоткарларга тырышачак. Максималь дәрәҗәдә полициялеләр уенчыны зарарсызландырырга тырышып шиналарны тишүче тасмалар белән киртәләр төзиләр һәм үз машиналары артыннан аталар.

== Сюжет ==

=== Урнаштырылыш ===
[[Файл:Лост-Хевен харитасы.jpg|мини|Лост-Хевен харитасы]]
''Мафия'нең'' вакыйгалары Коры канунның (инглиз. ''[[:en:Prohibition_in_the_United_States|Prohibition]]'') соңгы елларда (1930-еллар) [[Америка Кушма Штатлары|АКШда]] урнашкан [[Иллинойс (штат)|Иллинойсның]] уйлап табылган Лост-Хевен (инглиз. ''Lost Heaven'') исемле шәһәрендә уза.
[[Төркем:Санак уеннары]]
[[Төркем:2002 елгы санак уеннары]]
[[Төркем:2К Чех булдырган санак уеннары]]
[[Төркем:2К чыгарган санак уеннары]]
[[Төркем:Экшн-маҗара уеннары]]
[[Төркем:Банк талау турында матур әдәбият]]
[[Төркем:Гадеринг оф Девелоперс санак уеннары]]
[[Төркем:Бөек депрессия турында санак уеннары]]
[[Төркем:Мафия санак уеннары сериясенә караган уеннар]]
[[Төркем:Ачык дөньялы санак уеннары]]
[[Төркем:Өченче зат шутерлары]]
[[Төркем:Оешкан җинаятьчелек турында санак уеннары]]
[[Төркем:ПлейСтейшн 2 өчен чыгарылган санак уеннары]]
[[Төркем:Беркулланучылы санак уеннары]]
[[Төркем:Тэйк-Ту Интерактив санак уеннары]]
[[Төркем:Чехиядә булдырылган санак уеннары]]
[[Төркем:1930-елларда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1932 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1933 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1935 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1938 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:1951 елда урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:Иллинойста урнашкан санак уеннары]]
[[Төркем:Вакыйгалары Америка Кушма Штатларында узган санак уеннары]]
[[Төркем:Windows өчен уеннар]]
[[Төркем:Итальян-америка мафиясе турында матур әдәбият]]
[[Төркем:Шаһитларны яклау турында матур әдәбият]]
[[Төркем:Иксбокс өчен чыгарылган санак уеннары]]</text>
      <sha1>84vn0cn8vwk9uakese51d2v2bisu097</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркем:2004 елгы санак уеннары</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1492618</id>
    <revision>
      <id>6001223</id>
      <parentid>6000665</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T04:41:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Яңа төркем.</comment>
      <origin>6001223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="187" sha1="60ebu35rw44pueff8r1j6avg9qy54uy" xml:space="preserve">Бу төркем [[2004 ел|2004]] елда чыккан [[Санак уены|санак уеннары]] өчен.


[[Төркем:Еллар буенча санак уеннары]]</text>
      <sha1>60ebu35rw44pueff8r1j6avg9qy54uy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркем:1994 елгы санак уеннары</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1492651</id>
    <revision>
      <id>6001221</id>
      <parentid>6000942</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T04:39:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Яңа төркем.</comment>
      <origin>6001221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="186" sha1="3ds8l6b0svbyq7cpuqisa5haimvpi13" xml:space="preserve">Бу төркем [[1994 ел|1994]] елда чыккан [[Санак уены|санак уеннары]] өчен.

[[Төркем:Еллар буенча санак уеннары]]</text>
      <sha1>3ds8l6b0svbyq7cpuqisa5haimvpi13</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Карт һәм диңгез</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1492683</id>
    <revision>
      <id>6001180</id>
      <parentid>6001062</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T16:09:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>35185</id>
      </contributor>
      <origin>6001180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17416" sha1="1pz71t7axjy4zrriur51tp1n8x5ki31" xml:space="preserve">{{УК}} 
'''Карт һәм диңгез''' ({{Lang-en|The Old Man and the Sea}} — Америка язучысы [[Эрнест Хемингуэй|Эрнест Хемингуэйның]] [[1952 ел]]гы повесте, ул [[Багам утраулары]]ның Бимини шәһәрендә язылган. Хемингуэйның исән чагында басылып чыккан соңгы билгеле фантастик әсәре. Куба балыкчысы карт Сантьяго һәм аның ачык диңгездә зур марлин белән көрәшүе турында сөйли, бу аның гомерендәге иң зур ау булган.

== Сюжет ==
Куба балыкчысы Сантьяго 84 көн диңгезгә чыга һәм бернәрсә дә тота алмый, шуңа күрә ул ''салао'' , ягъни иң бәхетсез кеше дип санала. Һәм аңа бары тик кечкенә дусты Манолин гына ярдәм итүен дәвам итә, гәрчә әтисе аңа карт Сантьяго белән балык тотарга тыя һәм уңышлы балыкчылар белән диңгезгә барырга куша. Малай еш кына картның алачыгына кунакка бара, аңа кирәк-яракларын күтәрергә, ризык пешерергә булыша, һәм алар еш кына Америка бейсболы һәм яраткан уенчылары Джо Ди Маджио турында сөйләшәләр. Сантьяго Манолинга икенче көнне [[Куба]]дан төньякка, Гольфстримга таба, Флорида бугазына таба йөзәчәген әйтә, бәхетсезлек сериясе тәмамланачагына ышана.

85 нче көнне карт, гадәттәгечә, җилкәнле көймәсендә Гольфстримга чыга, кармак сала, һәм төшкә кадәр аңа бәхет елмая — якынча 5,5 метр озынлыктагы марлин кармакка эләгә. Карт малайның аның белән булмавына үкенә: ялгызы гына моның белән көрәшү җиңел түгел. Ике көн һәм ике төн дәвамында марлин көймәне ерак диңгезгә алып китә. Балык тоту гына җитми; сиңа барыбер аның белән яр буена йөзеп барырга кирәк. Балык кармак белән яраланганнан соң, Сантьяго көндәшен аңлый һәм аңа теләктәшлек белдерә, еш кына аны абый дип атый. Ул шулай ук бу марлинның затлылыгы һәм абруе аркасында беркем дә ашарга лаек түгел дип белдерә.

Өченче көнне балык көймә тирәли йөзә башлый. Арыган Сантьяго, саташып диярлек, балыкны өскә чыгару һәм аңа гарпун утырту өчен үзенең соңгы көчләрен сарыф итә. Аннары ул марлинны көймәнең кырыена бәйләп куя да, базарда алган югары бәя һәм кешеләрне ашатачаклары турында уйлап, өенә кайтып китә.

[[Акулалар]] картның көймәсе янында балыкның яраларыннан канны татып карарга җыелалар. Карт алар белән сугышка керә, гарпун белән зур мако акуласын үтерә, ләкин коралын югалта. Ул акула һөҗүменнән саклану өчен, пычагын ишкәк очына бәйләп, яңа гарпун ясый; шулай итеп, ул биш акуланы үтерә, калганнарын чигенергә мәҗбүр итә. Ләкин монда көчләр тигез түгел, һәм төн җитү белән акулалар марлинның бөтен түшкәсен диярлек ашыйлар, бары тик умыртка сөяге, койрыгы һәм башының скелеты гына кала. Сантьяго хәзер бөтенләй бәхетсез булуын аңлый һәм җиңелүен танып, акулаларга алар чыннан да кешене һәм аның хыялларын үтергәннәрен әйтә. Сантьяго икенче көнне таң алдыннан яр буена килеп җитә, балык сөлдәсен ярда калдыра Авыр мачтаны җилкәсенә салып, , үзенең алачыгына көч-хәл белән барып җитә. Өйгә керү белән ул караватка ауа да тирән йокыга тала.

Икенче көнне күп балыкчылар балык сөлдәсе бәйләнгән көймә тирәсенә җыела . Балыкчыларның берсе сөлдәне аркан белән үлчи. Педрико балыкның башын үзенә ала, ә башка балыкчылар Манолинга картка аның белән теләктәшлек белдерүләрен әйтергә кушалар. Күрше кафеда туристлар ялгышып марлинны акула дип кабул итәләр. Манолин, карт өчен борчылып, аның яраланган кулларын күргәч һәм аның сулыш алуына ышангач, елый башлый. Малай алачыкка газета һәм кофе китерә. Карт уянгач, алар диңгезгә тагын бергәләп чыгарга килешәләр. Сантьяго, йокыга талып, үзенең яшьлеген — Африка ярында арысланнарны күрә.

== Язу тарихы ==
  
Бу повесть [[Скрибнер III, Чарльз|Чарли Скрибнерга]] һәм Хемингуэйның әдәби мөхәррире Макс Перкинска багышланган һәм 1952 елның 1 сентябрендә Life журналында басылып чыга. Ике көн эчендә биш миллион данә журнал сатыла.

«[[:ru:Клуб_Книги_месяца|Клуб Книги месяца]]» «Карт һәм диңгез» китабын иң яхшы китап дип атый. . 1952 елның 1 сентябрендә китап версиясе дә басылып чыга, 50 000 нөсхә тиражы була һәм Чарльз Танниклифф һәм Реймонд Шеппардның кара-ак иллюстрацияләрен үз эченә ала.

[[1953 ел|1953 елның]] маенда Эрнест Хемингуэй үз иҗаты өчен Пулитцер премиясенә, ә [[1954 ел]]да [[Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе|әдәбият буенча Нобель премиясенә]] лаек була. &quot;Карт һәм диңгез&quot;нең уңышы Хемингуэйны дөньякүләм таныта. Бу повесть мәктәпләрдә өйрәнелә һәм бөтен дөньядан гонорар җыюны дәвам итә.

== Әдәбиятта әһәмияте ==
«Карт һәм диңгез» Хемингуэйның әдәби абруен кайтара һәм аның бөтен иҗатын яңадан карарга китерә. Ул баштан ук бик популяр була һәм күп укучыларна язучы буларак Хемингуэйның сәләтләренә ышанычын кайтара. Scribner’s нәшрияты супертышлыкның беренче вариантында ук повестьны «яңа классика» дип атый, ә күп кенә тәнкыйтьчеләр аны Уильям Фолкнерның «Аю» һәм Герман Мелвиллның «Моби Дик» әсәрләре белән чагыштырып, уңай бәяли.

[[Файл:TheOldManGregorioFuentes.jpg|мини|250x250пкс| 100 яшьлек Куба балыкчысы Грегорио Фуэнтес, ул повестьның төп герое прототипларының берсе (1998 елгы фото)]]
Күп кенә тәнкыйтьчеләр Сантьягоның прототибы дип санаган Грегорио Фуэнтес Лансароте утравында ([[Канар утраулары]]ның берсе) туган зәңгәр күзле кеше булган. Ун яшеннән үк Африка портларына йөрүче корабльләрдә диңгезгә чыга башлаган Фуэнтес, 22 яшендә Кубага бөтенләйгә күченә. Анда 82 ел яшәгәннән соң, 2001 елда ул Испания гражданлыгын кире кайтарырга омтыла. Тәнкыйтьчеләр билгеләп үткәнчә, Сантьяго да Испаниядән Кубага күченгәндә якынча 22 яшьтә булган, шуңа күрә ул Кубада иммигрант һәм чит кеше дип санала алырлык дәрәҗәдә өлкән яшьтә булган.

Бу әсәр идеясе Хемингуэйда күп еллар дәвамында әнисе һәм улы арасындагы мөнәсәбәтләр турындагы романның бер өлеше буларак өлгерә.

Китаптагы мөнәсәбәтләр [[Библия]] белән бәйле, язучы аны «Диңгез китабы» дип атый. Бу идея өлешчә үлгәннән соң басылып чыккан «Океандагы утраулар» китабында гәүдәләндерелгән. [[1936 ел]]да Esquire журналы өчен язылган «Зәңгәр суда» дигән очеркында ул Куба балыкчысы белән булган охшаш вакыйганы сурәтли.

Повесть басылып чыкканнан соң, Хемингуэй үзенең иҗади ниятләрен бер интервьюда ачып бирә. Ул «Карт һәм диңгез» китабы меңнән артык биттән тора алыр иде, ди; бу китапта һәр авыл кешесе үз урынын, ничек көн күрүен, ничек тууын, ничек укуын, балалар үстерүен таба алган.

{{Өземтә|Боларның барысы да башка язучылар тарафыннан бик яхшы эшләнгән. Әдәбиятта сез элек канәгатьләнерлек итеп эшләнгән нәрсәләр белән чикләнгәнсез. Шуңа күрә мин тагын нидер белергә тырышырга тиеш. Беренчедән, мин үз тәҗрибәмне укучыларга шулай җиткерер өчен, кирәкмәгәннәрнең барысын да төшереп калдырырга тырыштым: укып чыккач, бу аларның үз тәҗрибәсенең бер өлеше булып калсын һәм чыннан да булган вакыйга кебек тоелсын. Моңа ирешү бик авыр, һәм мин моның өстендә бик күп эшләдем. Ничек кенә булмасын, кыскача әйткәндә, бу юлы минем юлым гадәттән тыш уңды, һәм мин тәҗрибәмне тулысынча җиткерә алдым, өстәвенә, моңа кадәр беркем дә җиткермәгән тәҗрибәне&lt;ref&gt;Примечание к повести «Старик и море» в издании «Э. Хемингуэй. Избранное. // Послесл. сост. и примеч. Б. Грибанова. — М.: [[Просвещение (издательство)|Просвещение]], 1984».&lt;/ref&gt;.}}

Үзенең «Confiteor Hominem: Вера Эрнеста Хемингуэй в человека» эссесында Джозеф Вальдмеир повестьны уңай бәяли һәм һәм аның темасын аналитик яктан билгеләгән бердәнбер тәнкыйтьче. Иң гаҗәп тезис — Вальдмейрның «Китапның төп идеясе нинди?» дигән сорауга җавабы:

Вальдмейр повестьның христиан образларының функциясен карап чыга, бу Сантьяго акулаларны күргәннән соң Хемингуэй Мәсихнең хачка кадаклануын ачыктан-ачык искә алганда аеруча ачык күренә: «Ай!» — диде карт, бу мәгънәсез сүз, кешенең кадак учын тишеп агачка кергәнен сизгәндә ихтыярсыз чыгарган тавышка охшаганрак.&quot;

«Карт һәм диңгез» әсәренә каршы чыгучыларның берсе Роберт П. Уикс . Атналар. Аның 1962 елда басылып чыккан &quot;Фальшь в &quot;&quot;Карт һәм диңгез&quot;дәге ялган&quot; мәкаләсендә ул повестьның таныш һәм реалистик Хемингуэйдан (Хемингуэйның калган әсәрләрен «үткән җиңүләр» дип атый) ышандырмаслык һәм көтелмәгәнчә аерылышуы турында фикерен белдерә. Бу хикәяне Хемингуэйның алдагы әсәре белән чагыштырып, Уикс болай дип раслый:
{{Цитата|Аерма, нәтиҗәдә, Хемингуэй бу үзенчәлекле ысулны үзенең иң әйбәт әсәрләрендә дә куллана, шул ук вакытта «Карт һәм диңгез» дә. Хемингуэй «Карт һәм диңгез» дә сюжетыннан күбрәк диңгез объектларына игътибар биргән, һәм ул чамасыз ясалма детальләр белән язылган. Язучының табигать объектларын идеалләштерүен У. Г. Хадсон да өнәми, шул ук вакытта Генри Торо да укый алмый, &quot;Моби Дик&quot;тагы Мелвилл риторикасын хөкем иткән һәм үзе дә, аерым алганда Фолкнер тарафыннан, фактларга тугрылыгы һәм «уйлап чыгарырга» теләмәве өчен еш тәнкыйтьләнгән язучыдан табигать объектларын идеаллаштыруны яки ниндидер төгәлсезлекләрне көтмисең&quot;.}}

Кайбер комментаторлар Хемингуэйның «Карт һәм диңгез» әсәрен аның «Елга артында, агачлар күләгәсендә» («[[:ru:За_рекой,_в_тени_деревьев|За рекой, в тени деревьев]]»). романына карата ачык тәнкыйтькә җавап итеп язган дип фаразлыйлар.

== Мирас ==
* 1958 — &quot; Карт һәм диңгез &quot; — Джон Стерджес фильмы
* 1990 — &quot; Карт һәм диңгез &quot; — Джад Тейлорның телевизион фильмы
* 1999 — &quot; Карт һәм диңгез &quot; — Александр Петровның мультфильмы
* 2005 — «Карт һәм диңгез» — В.ның телевизион пьесасы. М. Ивченко исемендәге Зур драма театры актерлары башкаруында Г. Товстоногов&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://bdt.spb.ru/история/спектакли-бдт-1956-2013-гг/|title=История спектаклей с 1953 года|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160327100331/http://bdt.spb.ru/история/спектакли-бдт-1956-2013-гг/|archivedate=2016-03-27|author=БДИ им.Г.Товстоногова|date=|publisher=|accessdate=2014-12-31}}&lt;/ref&gt; .
* 2012 — &quot; Шал &quot; (Карт кеше) — Эрмек Турсунов фильмы
* [[2017 ел|2017]] — «Карт һәм диңгез» — Анатолий Васильевның моноперсональ спектакле
* [[2025 ел|2025]] — «Карт һәм диңгез» — Павел Сафоновның Григорий Антипенко башкаруындагы моноперсональ спектакле.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
[[Төркем:Әлифба буенча әдәби әсәрләр]]
[[Төркем:Диңгез әдәбияте]]</text>
      <sha1>1pz71t7axjy4zrriur51tp1n8x5ki31</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6001181</id>
      <parentid>6001180</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T16:18:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>35185</id>
      </contributor>
      <comment>/* Язу тарихы */</comment>
      <origin>6001181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18412" sha1="qx5eips0m56tw9g66iyz4sw9u47u229" xml:space="preserve">{{УК}} 
'''Карт һәм диңгез''' ({{Lang-en|The Old Man and the Sea}} — Америка язучысы [[Эрнест Хемингуэй|Эрнест Хемингуэйның]] [[1952 ел]]гы повесте, ул [[Багам утраулары]]ның Бимини шәһәрендә язылган. Хемингуэйның исән чагында басылып чыккан соңгы билгеле фантастик әсәре. Куба балыкчысы карт Сантьяго һәм аның ачык диңгездә зур марлин белән көрәшүе турында сөйли, бу аның гомерендәге иң зур ау булган.

== Сюжет ==
Куба балыкчысы Сантьяго 84 көн диңгезгә чыга һәм бернәрсә дә тота алмый, шуңа күрә ул ''салао'' , ягъни иң бәхетсез кеше дип санала. Һәм аңа бары тик кечкенә дусты Манолин гына ярдәм итүен дәвам итә, гәрчә әтисе аңа карт Сантьяго белән балык тотарга тыя һәм уңышлы балыкчылар белән диңгезгә барырга куша. Малай еш кына картның алачыгына кунакка бара, аңа кирәк-яракларын күтәрергә, ризык пешерергә булыша, һәм алар еш кына Америка бейсболы һәм яраткан уенчылары Джо Ди Маджио турында сөйләшәләр. Сантьяго Манолинга икенче көнне [[Куба]]дан төньякка, Гольфстримга таба, Флорида бугазына таба йөзәчәген әйтә, бәхетсезлек сериясе тәмамланачагына ышана.

85 нче көнне карт, гадәттәгечә, җилкәнле көймәсендә Гольфстримга чыга, кармак сала, һәм төшкә кадәр аңа бәхет елмая — якынча 5,5 метр озынлыктагы марлин кармакка эләгә. Карт малайның аның белән булмавына үкенә: ялгызы гына моның белән көрәшү җиңел түгел. Ике көн һәм ике төн дәвамында марлин көймәне ерак диңгезгә алып китә. Балык тоту гына җитми; сиңа барыбер аның белән яр буена йөзеп барырга кирәк. Балык кармак белән яраланганнан соң, Сантьяго көндәшен аңлый һәм аңа теләктәшлек белдерә, еш кына аны абый дип атый. Ул шулай ук бу марлинның затлылыгы һәм абруе аркасында беркем дә ашарга лаек түгел дип белдерә.

Өченче көнне балык көймә тирәли йөзә башлый. Арыган Сантьяго, саташып диярлек, балыкны өскә чыгару һәм аңа гарпун утырту өчен үзенең соңгы көчләрен сарыф итә. Аннары ул марлинны көймәнең кырыена бәйләп куя да, базарда алган югары бәя һәм кешеләрне ашатачаклары турында уйлап, өенә кайтып китә.

[[Акулалар]] картның көймәсе янында балыкның яраларыннан канны татып карарга җыелалар. Карт алар белән сугышка керә, гарпун белән зур мако акуласын үтерә, ләкин коралын югалта. Ул акула һөҗүменнән саклану өчен, пычагын ишкәк очына бәйләп, яңа гарпун ясый; шулай итеп, ул биш акуланы үтерә, калганнарын чигенергә мәҗбүр итә. Ләкин монда көчләр тигез түгел, һәм төн җитү белән акулалар марлинның бөтен түшкәсен диярлек ашыйлар, бары тик умыртка сөяге, койрыгы һәм башының скелеты гына кала. Сантьяго хәзер бөтенләй бәхетсез булуын аңлый һәм җиңелүен танып, акулаларга алар чыннан да кешене һәм аның хыялларын үтергәннәрен әйтә. Сантьяго икенче көнне таң алдыннан яр буена килеп җитә, балык сөлдәсен ярда калдыра Авыр мачтаны җилкәсенә салып, , үзенең алачыгына көч-хәл белән барып җитә. Өйгә керү белән ул караватка ауа да тирән йокыга тала.

Икенче көнне күп балыкчылар балык сөлдәсе бәйләнгән көймә тирәсенә җыела . Балыкчыларның берсе сөлдәне аркан белән үлчи. Педрико балыкның башын үзенә ала, ә башка балыкчылар Манолинга картка аның белән теләктәшлек белдерүләрен әйтергә кушалар. Күрше кафеда туристлар ялгышып марлинны акула дип кабул итәләр. Манолин, карт өчен борчылып, аның яраланган кулларын күргәч һәм аның сулыш алуына ышангач, елый башлый. Малай алачыкка газета һәм кофе китерә. Карт уянгач, алар диңгезгә тагын бергәләп чыгарга килешәләр. Сантьяго, йокыга талып, үзенең яшьлеген — Африка ярында арысланнарны күрә.

== Язу тарихы ==
{{quote box | width = 22em | quote = Бер генә яхшы китап та андагы символларны алдан уйлап табып, аларны китап эченә урнаштыру юлы белән язылмаган... Мин чын картны, чын малайны, чын диңгезне, чын балыкны һәм чын акулаларны сурәтләргә тырыштым. Әгәр дә мин аларны җитәрлек дәрәҗәдә яхшы һәм дөрес итеп яза алганмын икән, димәк, алар күп нәрсәне аңлата алалар.»| source = Эрнест Хемингуэй, 1954 г.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.time.com/time/printout/0,8816,935439,00.html | title=Books: An American Storyteller | publisher=TIME | date=1954-12-13 | access-date=2011-02-01 | archive-date=2013-01-05 | archive-url=https://archive.today/20130105001217/http://www.time.com/time/printout/0,8816,935439,00.html }}&lt;/ref&gt;}}  
Бу повесть [[Скрибнер III, Чарльз|Чарли Скрибнерга]] һәм Хемингуэйның әдәби мөхәррире Макс Перкинска багышланган һәм 1952 елның 1 сентябрендә Life журналында басылып чыга. Ике көн эчендә биш миллион данә журнал сатыла.

«[[:ru:Клуб_Книги_месяца|Клуб Книги месяца]]» «Карт һәм диңгез» китабын иң яхшы китап дип атый. . 1952 елның 1 сентябрендә китап версиясе дә басылып чыга, 50 000 нөсхә тиражы була һәм Чарльз Танниклифф һәм Реймонд Шеппардның кара-ак иллюстрацияләрен үз эченә ала.

[[1953 ел|1953 елның]] маенда Эрнест Хемингуэй үз иҗаты өчен Пулитцер премиясенә, ә [[1954 ел]]да [[Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе|әдәбият буенча Нобель премиясенә]] лаек була. &quot;Карт һәм диңгез&quot;нең уңышы Хемингуэйны дөньякүләм таныта. Бу повесть мәктәпләрдә өйрәнелә һәм бөтен дөньядан гонорар җыюны дәвам итә.

== Әдәбиятта әһәмияте ==
«Карт һәм диңгез» Хемингуэйның әдәби абруен кайтара һәм аның бөтен иҗатын яңадан карарга китерә. Ул баштан ук бик популяр була һәм күп укучыларна язучы буларак Хемингуэйның сәләтләренә ышанычын кайтара. Scribner’s нәшрияты супертышлыкның беренче вариантында ук повестьны «яңа классика» дип атый, ә күп кенә тәнкыйтьчеләр аны Уильям Фолкнерның «Аю» һәм Герман Мелвиллның «Моби Дик» әсәрләре белән чагыштырып, уңай бәяли.

[[Файл:TheOldManGregorioFuentes.jpg|мини|250x250пкс| 100 яшьлек Куба балыкчысы Грегорио Фуэнтес, ул повестьның төп герое прототипларының берсе (1998 елгы фото)]]
Күп кенә тәнкыйтьчеләр Сантьягоның прототибы дип санаган Грегорио Фуэнтес Лансароте утравында ([[Канар утраулары]]ның берсе) туган зәңгәр күзле кеше булган. Ун яшеннән үк Африка портларына йөрүче корабльләрдә диңгезгә чыга башлаган Фуэнтес, 22 яшендә Кубага бөтенләйгә күченә. Анда 82 ел яшәгәннән соң, 2001 елда ул Испания гражданлыгын кире кайтарырга омтыла. Тәнкыйтьчеләр билгеләп үткәнчә, Сантьяго да Испаниядән Кубага күченгәндә якынча 22 яшьтә булган, шуңа күрә ул Кубада иммигрант һәм чит кеше дип санала алырлык дәрәҗәдә өлкән яшьтә булган.

Бу әсәр идеясе Хемингуэйда күп еллар дәвамында әнисе һәм улы арасындагы мөнәсәбәтләр турындагы романның бер өлеше буларак өлгерә.

Китаптагы мөнәсәбәтләр [[Библия]] белән бәйле, язучы аны «Диңгез китабы» дип атый. Бу идея өлешчә үлгәннән соң басылып чыккан «Океандагы утраулар» китабында гәүдәләндерелгән. [[1936 ел]]да Esquire журналы өчен язылган «Зәңгәр суда» дигән очеркында ул Куба балыкчысы белән булган охшаш вакыйганы сурәтли.

Повесть басылып чыкканнан соң, Хемингуэй үзенең иҗади ниятләрен бер интервьюда ачып бирә. Ул «Карт һәм диңгез» китабы меңнән артык биттән тора алыр иде, ди; бу китапта һәр авыл кешесе үз урынын, ничек көн күрүен, ничек тууын, ничек укуын, балалар үстерүен таба алган.

{{Өземтә|Боларның барысы да башка язучылар тарафыннан бик яхшы эшләнгән. Әдәбиятта сез элек канәгатьләнерлек итеп эшләнгән нәрсәләр белән чикләнгәнсез. Шуңа күрә мин тагын нидер белергә тырышырга тиеш. Беренчедән, мин үз тәҗрибәмне укучыларга шулай җиткерер өчен, кирәкмәгәннәрнең барысын да төшереп калдырырга тырыштым: укып чыккач, бу аларның үз тәҗрибәсенең бер өлеше булып калсын һәм чыннан да булган вакыйга кебек тоелсын. Моңа ирешү бик авыр, һәм мин моның өстендә бик күп эшләдем. Ничек кенә булмасын, кыскача әйткәндә, бу юлы минем юлым гадәттән тыш уңды, һәм мин тәҗрибәмне тулысынча җиткерә алдым, өстәвенә, моңа кадәр беркем дә җиткермәгән тәҗрибәне&lt;ref&gt;Примечание к повести «Старик и море» в издании «Э. Хемингуэй. Избранное. // Послесл. сост. и примеч. Б. Грибанова. — М.: [[Просвещение (издательство)|Просвещение]], 1984».&lt;/ref&gt;.}}

Үзенең «Confiteor Hominem: Вера Эрнеста Хемингуэй в человека» эссесында Джозеф Вальдмеир повестьны уңай бәяли һәм һәм аның темасын аналитик яктан билгеләгән бердәнбер тәнкыйтьче. Иң гаҗәп тезис — Вальдмейрның «Китапның төп идеясе нинди?» дигән сорауга җавабы:

Вальдмейр повестьның христиан образларының функциясен карап чыга, бу Сантьяго акулаларны күргәннән соң Хемингуэй Мәсихнең хачка кадаклануын ачыктан-ачык искә алганда аеруча ачык күренә: «Ай!» — диде карт, бу мәгънәсез сүз, кешенең кадак учын тишеп агачка кергәнен сизгәндә ихтыярсыз чыгарган тавышка охшаганрак.&quot;

«Карт һәм диңгез» әсәренә каршы чыгучыларның берсе Роберт П. Уикс . Атналар. Аның 1962 елда басылып чыккан &quot;Фальшь в &quot;&quot;Карт һәм диңгез&quot;дәге ялган&quot; мәкаләсендә ул повестьның таныш һәм реалистик Хемингуэйдан (Хемингуэйның калган әсәрләрен «үткән җиңүләр» дип атый) ышандырмаслык һәм көтелмәгәнчә аерылышуы турында фикерен белдерә. Бу хикәяне Хемингуэйның алдагы әсәре белән чагыштырып, Уикс болай дип раслый:
{{Цитата|Аерма, нәтиҗәдә, Хемингуэй бу үзенчәлекле ысулны үзенең иң әйбәт әсәрләрендә дә куллана, шул ук вакытта «Карт һәм диңгез» дә. Хемингуэй «Карт һәм диңгез» дә сюжетыннан күбрәк диңгез объектларына игътибар биргән, һәм ул чамасыз ясалма детальләр белән язылган. Язучының табигать объектларын идеалләштерүен У. Г. Хадсон да өнәми, шул ук вакытта Генри Торо да укый алмый, &quot;Моби Дик&quot;тагы Мелвилл риторикасын хөкем иткән һәм үзе дә, аерым алганда Фолкнер тарафыннан, фактларга тугрылыгы һәм «уйлап чыгарырга» теләмәве өчен еш тәнкыйтьләнгән язучыдан табигать объектларын идеаллаштыруны яки ниндидер төгәлсезлекләрне көтмисең&quot;.}}

Кайбер комментаторлар Хемингуэйның «Карт һәм диңгез» әсәрен аның «Елга артында, агачлар күләгәсендә» («[[:ru:За_рекой,_в_тени_деревьев|За рекой, в тени деревьев]]»). романына карата ачык тәнкыйтькә җавап итеп язган дип фаразлыйлар.

== Мирас ==
* 1958 — &quot; Карт һәм диңгез &quot; — Джон Стерджес фильмы
* 1990 — &quot; Карт һәм диңгез &quot; — Джад Тейлорның телевизион фильмы
* 1999 — &quot; Карт һәм диңгез &quot; — Александр Петровның мультфильмы
* 2005 — «Карт һәм диңгез» — В.ның телевизион пьесасы. М. Ивченко исемендәге Зур драма театры актерлары башкаруында Г. Товстоногов&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://bdt.spb.ru/история/спектакли-бдт-1956-2013-гг/|title=История спектаклей с 1953 года|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160327100331/http://bdt.spb.ru/история/спектакли-бдт-1956-2013-гг/|archivedate=2016-03-27|author=БДИ им.Г.Товстоногова|date=|publisher=|accessdate=2014-12-31}}&lt;/ref&gt; .
* 2012 — &quot; Шал &quot; (Карт кеше) — Эрмек Турсунов фильмы
* [[2017 ел|2017]] — «Карт һәм диңгез» — Анатолий Васильевның моноперсональ спектакле
* [[2025 ел|2025]] — «Карт һәм диңгез» — Павел Сафоновның Григорий Антипенко башкаруындагы моноперсональ спектакле.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
[[Төркем:Әлифба буенча әдәби әсәрләр]]
[[Төркем:Диңгез әдәбияте]]</text>
      <sha1>qx5eips0m56tw9g66iyz4sw9u47u229</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6001182</id>
      <parentid>6001181</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T16:21:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>35185</id>
      </contributor>
      <comment>/* Әдәбиятта әһәмияте */</comment>
      <origin>6001182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18544" sha1="f5fe2mgjbmqa5p8kbmhg2fs3xlpv4ep" xml:space="preserve">{{УК}} 
'''Карт һәм диңгез''' ({{Lang-en|The Old Man and the Sea}} — Америка язучысы [[Эрнест Хемингуэй|Эрнест Хемингуэйның]] [[1952 ел]]гы повесте, ул [[Багам утраулары]]ның Бимини шәһәрендә язылган. Хемингуэйның исән чагында басылып чыккан соңгы билгеле фантастик әсәре. Куба балыкчысы карт Сантьяго һәм аның ачык диңгездә зур марлин белән көрәшүе турында сөйли, бу аның гомерендәге иң зур ау булган.

== Сюжет ==
Куба балыкчысы Сантьяго 84 көн диңгезгә чыга һәм бернәрсә дә тота алмый, шуңа күрә ул ''салао'' , ягъни иң бәхетсез кеше дип санала. Һәм аңа бары тик кечкенә дусты Манолин гына ярдәм итүен дәвам итә, гәрчә әтисе аңа карт Сантьяго белән балык тотарга тыя һәм уңышлы балыкчылар белән диңгезгә барырга куша. Малай еш кына картның алачыгына кунакка бара, аңа кирәк-яракларын күтәрергә, ризык пешерергә булыша, һәм алар еш кына Америка бейсболы һәм яраткан уенчылары Джо Ди Маджио турында сөйләшәләр. Сантьяго Манолинга икенче көнне [[Куба]]дан төньякка, Гольфстримга таба, Флорида бугазына таба йөзәчәген әйтә, бәхетсезлек сериясе тәмамланачагына ышана.

85 нче көнне карт, гадәттәгечә, җилкәнле көймәсендә Гольфстримга чыга, кармак сала, һәм төшкә кадәр аңа бәхет елмая — якынча 5,5 метр озынлыктагы марлин кармакка эләгә. Карт малайның аның белән булмавына үкенә: ялгызы гына моның белән көрәшү җиңел түгел. Ике көн һәм ике төн дәвамында марлин көймәне ерак диңгезгә алып китә. Балык тоту гына җитми; сиңа барыбер аның белән яр буена йөзеп барырга кирәк. Балык кармак белән яраланганнан соң, Сантьяго көндәшен аңлый һәм аңа теләктәшлек белдерә, еш кына аны абый дип атый. Ул шулай ук бу марлинның затлылыгы һәм абруе аркасында беркем дә ашарга лаек түгел дип белдерә.

Өченче көнне балык көймә тирәли йөзә башлый. Арыган Сантьяго, саташып диярлек, балыкны өскә чыгару һәм аңа гарпун утырту өчен үзенең соңгы көчләрен сарыф итә. Аннары ул марлинны көймәнең кырыена бәйләп куя да, базарда алган югары бәя һәм кешеләрне ашатачаклары турында уйлап, өенә кайтып китә.

[[Акулалар]] картның көймәсе янында балыкның яраларыннан канны татып карарга җыелалар. Карт алар белән сугышка керә, гарпун белән зур мако акуласын үтерә, ләкин коралын югалта. Ул акула һөҗүменнән саклану өчен, пычагын ишкәк очына бәйләп, яңа гарпун ясый; шулай итеп, ул биш акуланы үтерә, калганнарын чигенергә мәҗбүр итә. Ләкин монда көчләр тигез түгел, һәм төн җитү белән акулалар марлинның бөтен түшкәсен диярлек ашыйлар, бары тик умыртка сөяге, койрыгы һәм башының скелеты гына кала. Сантьяго хәзер бөтенләй бәхетсез булуын аңлый һәм җиңелүен танып, акулаларга алар чыннан да кешене һәм аның хыялларын үтергәннәрен әйтә. Сантьяго икенче көнне таң алдыннан яр буена килеп җитә, балык сөлдәсен ярда калдыра Авыр мачтаны җилкәсенә салып, , үзенең алачыгына көч-хәл белән барып җитә. Өйгә керү белән ул караватка ауа да тирән йокыга тала.

Икенче көнне күп балыкчылар балык сөлдәсе бәйләнгән көймә тирәсенә җыела . Балыкчыларның берсе сөлдәне аркан белән үлчи. Педрико балыкның башын үзенә ала, ә башка балыкчылар Манолинга картка аның белән теләктәшлек белдерүләрен әйтергә кушалар. Күрше кафеда туристлар ялгышып марлинны акула дип кабул итәләр. Манолин, карт өчен борчылып, аның яраланган кулларын күргәч һәм аның сулыш алуына ышангач, елый башлый. Малай алачыкка газета һәм кофе китерә. Карт уянгач, алар диңгезгә тагын бергәләп чыгарга килешәләр. Сантьяго, йокыга талып, үзенең яшьлеген — Африка ярында арысланнарны күрә.

== Язу тарихы ==
{{quote box | width = 22em | quote = Бер генә яхшы китап та андагы символларны алдан уйлап табып, аларны китап эченә урнаштыру юлы белән язылмаган... Мин чын картны, чын малайны, чын диңгезне, чын балыкны һәм чын акулаларны сурәтләргә тырыштым. Әгәр дә мин аларны җитәрлек дәрәҗәдә яхшы һәм дөрес итеп яза алганмын икән, димәк, алар күп нәрсәне аңлата алалар.»| source = Эрнест Хемингуэй, 1954 г.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.time.com/time/printout/0,8816,935439,00.html | title=Books: An American Storyteller | publisher=TIME | date=1954-12-13 | access-date=2011-02-01 | archive-date=2013-01-05 | archive-url=https://archive.today/20130105001217/http://www.time.com/time/printout/0,8816,935439,00.html }}&lt;/ref&gt;}}  
Бу повесть [[Скрибнер III, Чарльз|Чарли Скрибнерга]] һәм Хемингуэйның әдәби мөхәррире Макс Перкинска багышланган һәм 1952 елның 1 сентябрендә Life журналында басылып чыга. Ике көн эчендә биш миллион данә журнал сатыла.

«[[:ru:Клуб_Книги_месяца|Клуб Книги месяца]]» «Карт һәм диңгез» китабын иң яхшы китап дип атый. . 1952 елның 1 сентябрендә китап версиясе дә басылып чыга, 50 000 нөсхә тиражы була һәм Чарльз Танниклифф һәм Реймонд Шеппардның кара-ак иллюстрацияләрен үз эченә ала.

[[1953 ел|1953 елның]] маенда Эрнест Хемингуэй үз иҗаты өчен Пулитцер премиясенә, ә [[1954 ел]]да [[Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе|әдәбият буенча Нобель премиясенә]] лаек була. &quot;Карт һәм диңгез&quot;нең уңышы Хемингуэйны дөньякүләм таныта. Бу повесть мәктәпләрдә өйрәнелә һәм бөтен дөньядан гонорар җыюны дәвам итә.

== Әдәбиятта әһәмияте ==
«Карт һәм диңгез» Хемингуэйның әдәби абруен кайтара һәм аның бөтен иҗатын яңадан карарга китерә. Ул баштан ук бик популяр була һәм күп укучыларна язучы буларак Хемингуэйның сәләтләренә ышанычын кайтара. Scribner’s нәшрияты супертышлыкның беренче вариантында ук повестьны «яңа классика» дип атый, ә күп кенә тәнкыйтьчеләр аны Уильям Фолкнерның «Аю» һәм Герман Мелвиллның «Моби Дик» әсәрләре белән чагыштырып, уңай бәяли.

[[Файл:TheOldManGregorioFuentes.jpg|мини|250x250пкс| 100 яшьлек Куба балыкчысы Грегорио Фуэнтес, ул повестьның төп герое прототипларының берсе (1998 елгы фото)]]
Күп кенә тәнкыйтьчеләр Сантьягоның прототибы дип санаган Грегорио Фуэнтес Лансароте утравында ([[Канар утраулары]]ның берсе) туган зәңгәр күзле кеше булган. Ун яшеннән үк Африка портларына йөрүче корабльләрдә диңгезгә чыга башлаган Фуэнтес, 22 яшендә Кубага бөтенләйгә күченә. Анда 82 ел яшәгәннән соң, 2001 елда ул Испания гражданлыгын кире кайтарырга омтыла. Тәнкыйтьчеләр билгеләп үткәнчә, Сантьяго да Испаниядән Кубага күченгәндә якынча 22 яшьтә булган, шуңа күрә ул Кубада иммигрант һәм чит кеше дип санала алырлык дәрәҗәдә өлкән яшьтә булган.

Бу әсәр идеясе Хемингуэйда күп еллар дәвамында әнисе һәм улы арасындагы мөнәсәбәтләр турындагы романның бер өлеше буларак өлгерә.

Китаптагы мөнәсәбәтләр [[Библия]] белән бәйле, язучы аны «Диңгез китабы» дип атый. Бу идея өлешчә үлгәннән соң басылып чыккан «Океандагы утраулар» китабында гәүдәләндерелгән. [[1936 ел]]да Esquire журналы өчен язылган «Зәңгәр суда» дигән очеркында ул Куба балыкчысы белән булган охшаш вакыйганы сурәтли.

Повесть басылып чыкканнан соң, Хемингуэй үзенең иҗади ниятләрен бер интервьюда ачып бирә. Ул «Карт һәм диңгез» китабы меңнән артык биттән тора алыр иде, ди; бу китапта һәр авыл кешесе үз урынын, ничек көн күрүен, ничек тууын, ничек укуын, балалар үстерүен таба алган.

{{Өземтә|Боларның барысы да башка язучылар тарафыннан бик яхшы эшләнгән. Әдәбиятта сез элек канәгатьләнерлек итеп эшләнгән нәрсәләр белән чикләнгәнсез. Шуңа күрә мин тагын нидер белергә тырышырга тиеш. Беренчедән, мин үз тәҗрибәмне укучыларга шулай җиткерер өчен, кирәкмәгәннәрнең барысын да төшереп калдырырга тырыштым: укып чыккач, бу аларның үз тәҗрибәсенең бер өлеше булып калсын һәм чыннан да булган вакыйга кебек тоелсын. Моңа ирешү бик авыр, һәм мин моның өстендә бик күп эшләдем. Ничек кенә булмасын, кыскача әйткәндә, бу юлы минем юлым гадәттән тыш уңды, һәм мин тәҗрибәмне тулысынча җиткерә алдым, өстәвенә, моңа кадәр беркем дә җиткермәгән тәҗрибәне&lt;ref&gt;Примечание к повести «Старик и море» в издании «Э. Хемингуэй. Избранное. // Послесл. сост. и примеч. Б. Грибанова. — М.: [[Просвещение (издательство)|Просвещение]], 1984».&lt;/ref&gt;.}}

Үзенең «Confiteor Hominem: Вера Эрнеста Хемингуэй в человека» эссесында Джозеф Вальдмеир повестьны уңай бәяли һәм һәм аның темасын аналитик яктан билгеләгән бердәнбер тәнкыйтьче. Иң гаҗәп тезис — Вальдмейрның «Китапның төп идеясе нинди?» дигән сорауга җавабы:

Вальдмейр повестьның христиан образларының функциясен карап чыга, бу Сантьяго акулаларны күргәннән соң Хемингуэй Мәсихнең хачка кадаклануын ачыктан-ачык искә алганда аеруча ачык күренә: «Ай!» — диде карт, бу мәгънәсез сүз, кешенең кадак учын тишеп агачка кергәнен сизгәндә ихтыярсыз чыгарган тавышка охшаганрак.&quot;

«Карт һәм диңгез» әсәренә каршы чыгучыларның берсе Роберт П. Уикс . Атналар. Аның 1962 елда басылып чыккан &quot;Фальшь в &quot;&quot;Карт һәм диңгез&quot;дәге ялган&quot; мәкаләсендә ул повестьның таныш һәм реалистик Хемингуэйдан (Хемингуэйның калган әсәрләрен «үткән җиңүләр» дип атый) ышандырмаслык һәм көтелмәгәнчә аерылышуы турында фикерен белдерә. Бу хикәяне Хемингуэйның алдагы әсәре белән чагыштырып, Уикс болай дип раслый:
{{Цитата|Аерма, нәтиҗәдә, Хемингуэй бу үзенчәлекле ысулны үзенең иң әйбәт әсәрләрендә дә куллана, шул ук вакытта «Карт һәм диңгез» дә. Хемингуэй «Карт һәм диңгез» дә сюжетыннан күбрәк диңгез объектларына игътибар биргән, һәм ул чамасыз ясалма детальләр белән язылган. Язучының табигать объектларын идеалләштерүен У. Г. Хадсон да өнәми, шул ук вакытта Генри Торо да укый алмый, &quot;Моби Дик&quot;тагы Мелвилл риторикасын хөкем иткән һәм үзе дә, аерым алганда Фолкнер тарафыннан, фактларга тугрылыгы һәм «уйлап чыгарырга» теләмәве өчен еш тәнкыйтьләнгән язучыдан табигать объектларын идеаллаштыруны яки ниндидер төгәлсезлекләрне көтмисең &lt;ref&gt;Robert P. Weeks. Fakery in ''The Old Man and the Sea''. // College English. Т. XXIV. Вып. 3. — 1962. С. 188–192.&lt;/ref&gt;.}}

Кайбер комментаторлар Хемингуэйның «Карт һәм диңгез» әсәрен аның «Елга артында, агачлар күләгәсендә» («[[:ru:За_рекой,_в_тени_деревьев|За рекой, в тени деревьев]]»). романына карата ачык тәнкыйтькә җавап итеп язган дип фаразлыйлар.

== Мирас ==
* 1958 — &quot; Карт һәм диңгез &quot; — Джон Стерджес фильмы
* 1990 — &quot; Карт һәм диңгез &quot; — Джад Тейлорның телевизион фильмы
* 1999 — &quot; Карт һәм диңгез &quot; — Александр Петровның мультфильмы
* 2005 — «Карт һәм диңгез» — В.ның телевизион пьесасы. М. Ивченко исемендәге Зур драма театры актерлары башкаруында Г. Товстоногов&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://bdt.spb.ru/история/спектакли-бдт-1956-2013-гг/|title=История спектаклей с 1953 года|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160327100331/http://bdt.spb.ru/история/спектакли-бдт-1956-2013-гг/|archivedate=2016-03-27|author=БДИ им.Г.Товстоногова|date=|publisher=|accessdate=2014-12-31}}&lt;/ref&gt; .
* 2012 — &quot; Шал &quot; (Карт кеше) — Эрмек Турсунов фильмы
* [[2017 ел|2017]] — «Карт һәм диңгез» — Анатолий Васильевның моноперсональ спектакле
* [[2025 ел|2025]] — «Карт һәм диңгез» — Павел Сафоновның Григорий Антипенко башкаруындагы моноперсональ спектакле.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
[[Төркем:Әлифба буенча әдәби әсәрләр]]
[[Төркем:Диңгез әдәбияте]]</text>
      <sha1>f5fe2mgjbmqa5p8kbmhg2fs3xlpv4ep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Файл:Мафия 1 автомобиль кугыны.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1492694</id>
    <revision>
      <id>6001177</id>
      <parentid>6001157</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T15:30:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Мин иячеләргә сылтамалар өстәдем.</comment>
      <origin>6001177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1887" sha1="sug1yxe5cqx9gvd3bystymgl94d9w3w" xml:space="preserve">== Тасвирлама ==
Тасвирлама: Мафия’нең типик кугыны&lt;br/&gt;
Автор яки авторлык хокукына июче: [[2К Чех|Иллюжн Софтворкс]] һәм [[Гадеринг оф Девелоперс]]&lt;br/&gt;
Чыганак: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Mafia-CoLH_Car_Pursuit.jpg
&lt;br/&gt;Мәкалә: [[Мафия: Лост-Хевен шәһәре]]&lt;br/&gt;
Максат: [[Мафия: Лост-Хевен шәһәре]] уенының барышын күрсәтү өчен.&lt;br/&gt;
Алмаштыру мөмкинлеге: к.м.т.(кулланырга мөмкин түгел)&lt;br/&gt;
Минималь файдалану: бу бер мәкаләдә генә кулланылачак.&lt;br/&gt;
Коммерция мөмкинлекләренә хөрмәт: к.м.т.
== Лицензияләү ==
Бу [[Санак уены|санак уеныннан]] алынган экран сурәте һәм мөгаен, авторлык хокукы [[Санак уеннары булдыручысы|булдыручыга]] һәм чыгаручыга карыйдыр. [[Википедия:Намуслы куллану шартлары|Википедиянең намуслы куллану шартлары]] буенча, бу сурәтнең түбән резолюцияле күчермәсен [[Татар Википедиясе|Татар Википедиясендә]] уенны(яки уен белән бәйле булган башка тәфсилне) тану өчен кулланырга мөмкин. Сурәтнең кулланылуының башка ысуллары авторлык хокукларын бозу булырга мөмкин. Күбрәк мәгълүмат өчен, [[Википедия:Намуслы куллану шартлары]] мәкаләсен карагыз.</text>
      <sha1>sug1yxe5cqx9gvd3bystymgl94d9w3w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хәйретдин Солтан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1492695</id>
    <revision>
      <id>6001164</id>
      <timestamp>2026-08-17T14:00:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <comment>яңа бит ясау</comment>
      <origin>6001164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15179" sha1="67kuj80a62ps5my72b4yuu1clvfidh0" xml:space="preserve">{{Язучы
 |Исем              = Хәйретдин Солтан
 |Оригинал телендә  = 
 |Фото              = Xayriddin Sultonov.webp
 |Киңлек            = 
 |Рәсем язуы        = 
 |Тугач бирелгән исеме = {{lang-uz|Хайритдин Мадриддинович Султанов}}  {{lang-uz|Xayriddin Madriddinovich Sultonov}}
 |Псевдонимнар      = 
 |Туу датасы        = 19.01.1956
 |Туу урыны         = [[СССР]], [[Үзбәкстан ССР]], {{Туу урыны|Ташкент вилаяте| Ташкент өлкәсендә}}, {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Кибрай районы| Кибрай районы|d|Q3711386}}, Түзел
 |Үлем датасы       = 
 |Үлем урыны        = 
 |Ватандашлык       = {{байрак|СССР}} [[СССР]]&lt;br/&gt; {{байраклаштыру|Үзбәкстан}}
 |Эшчәнлек төре     = язучы, дәүләт эшлеклесе
 |Иҗат итү еллары   = 
 |Юнәлеш            = 
 |Жанр              = 
 |Иҗат итү теле     = [[үзбәк теле|үзбәк]]
 |Дебют             = 
 |Премияләр         = 
 |Бүләкләр          = [[Файл:Shohrat rib.png|45px|Шуҳрат медале (1996)]] [[Файл:Mekhnat shukhrati rib.png|45px|Меҳнат шуҳрати ордены (2003)]] [[Файл:Fidokorona khizmatlari uchun rib.png|45px|«Фидокорона хизматлари учун» ордены]]&lt;br/&gt;[[Файл:Oʻzbekiston xizmat koʻrsatgan jurnalist.jpg|20px|Үзбәкстанның атказанган журналисты (2006)]] [[Файл:Oʻzbekiston xalq yozuvchisi (medali).jpg|20px|Үзбәкстанның халык язучысы (2026)]] 
 |Имза              = 
 |Сайт              = 
}}
{{фш|Солтанов}}
'''Хәйретдин Солтан'''&lt;ref&gt;[https://kazanutlary.ru/news/suz-kodrate-xalyklarny-berlastera/donianyn-sere-xikaia Хәйретдин Солтан.] kazanutlary.ru&lt;/ref&gt;, Хәйретдин Мадриддин улы Солтанов (''{{lang-uz|Хайритдин Мадриддинович Султанов &lt;ref&gt;[https://jurnalist24.uz/?p=2126 Таништирув: Ўзбекистон Республикаси Президентининг маслаҳатчилари кимлар?] Jurnalist24.uz{{ref-uz}}&lt;/ref&gt;, Hayriddin Sulton, Xayriddin Madriddinovich Sultonov}}; [[1956 ел]]ның [[19 гыйнвар]]ы, [[СССР]], [[Үзбәкстан Совет Социалистик Республикасы|Үзбәкстан ССР]], [[Ташкент вилаяте|Ташкент өлкәсе]], Кибрай районы, Түзел'') — язучы, журналист, публицист, дәүләт һәм җәмәгать эшлеклесе. 2018 елдан Үзбәкстан Республикасы Президенты киңәшчесе — спичрайтер. Үзбәкстанның [[Үзбәкстан язучылар оешмасы |язучылар]] һәм журналистлар берлекләре әгъзасы. Үзбәкстанның атказанган журналисты (2006). Үзбәкстан Республикасының халык язучысы (2026)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://president.uz/oz/lists/view/8862 |title=Sultonov Xayriddin Madriddinovichga «O‘zbekiston Respublikasi xalq yozuvchisi» faxriy unvonini berish to‘g‘risida |archive-date=19.01.2026 |access-date=19.01.2026}}&lt;/ref&gt;.

== Тәрҗемәи хәле ==
1956 елның 19 гыйнварында&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://baburid.uz/library/academics/13   Sultonov Xayriddin Madriddinovich.] baburid.uz{{ref-uz}}&lt;/ref&gt; Үзбәкстан ССР Ташкент өлкәсе ([[Ташкент вилаяте|вилаяте]]) Кибрай районы Түзел авылында туган. 1963—1973 елларда [[Пәркәнт]] районының 42нче урта мәктәбендә укыган. В. И. Ульянов исемендәге Ташкәнт дәүләт  университетының (2008 елдан [[Олугбәк|Мирза Олугбәк]] исемендәге Үзбәкстан {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты|милли университеты|d|Q651133}}) журналистика факультетын тәмамлаган (1978)&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;.

1974—1980 елларда {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Гулистон (журнал) |«Гулистон»|d| Q12822799}}, 1982—1985 елларда {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Ёшлик (журнал)| «Ёшлик»| d|Q12832356}} журналларында әдәби хезмәткәр, бүлек мөдире булып эшләгән. [[Гафур Голәм]] исемендәге нәшрият-полиграфия {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Гафур Голәм исемендәге нәшрият-полиграфия иҗат йорты| иҗат йортында| d|Q25532028}} мөхәррир (1980—1982), баш мөхәррир (1985—1993) вазыйфаларын башкарган&lt;ref name=&quot;:0&quot;   /&gt;.
 
1993 елдан — Үзбәкстан Республикасы Президенты {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Үзбәкстан Республикасы Президенты Администрациясе| Аппаратының| d|Q133828718}} җаваплы хезмәткәре, 2001 елдан — Үзбәкстан Республикасы Президентының мәдәният, матбугат һәм иҗат оешмалары эшләре буенча дәүләт киңәшчесе&lt;ref&gt;''Фахрулло Хамидуллаев''. [https://upl.uz/policy/8062-news.html Выяснилась причина по которой Хайриддин Султонов и Кахрамон Куранбаев потеряли свои должности.] Upl.uz, 28.08.2018{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. 2018 елдан Үзбәкстан Республикасы Президенты [[Шәүкәт Мирзияев]]ның киңәшчесе — {{Тәрҗемә ителмәгән 5|нотыклар язучы|спичрайтер|d|Q175301}} вазыйфасын башкара&lt;ref&gt;[https://upl.uz/policy/11638-news.html Впервые за 30 лет Хайриддин Султанов выступил в прямом эфире.] Upl.uz, 28.06.2019{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Иҗаты ==
Хәйретдин Солтан — Үзбәкстан ССРның халык шагыйре [[Әсгать Мохтар]] (1920—1997) нигез салган иҗади юнәлеш вәкиле. Студент елларында ук әдәби иҗат белән җитди шөгыльләнә башлаган. «Чол» (Карт, Аксакал)  хикәясе {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Тошкент оқшоми| «Тошкент оқшоми»| d| Q25522035}} газетасында 1970-елларда басылып чыккан. Яшь язучы әдәби иҗат серләренә «Гулистон» журналында эшләгәндә (1974―1980 елларда) турыдан-туры Әсгать Мохтардан өйрәнгән. «Қуёш барчага баробар» (Кояш һәркемгә тигез, 1980), «Бир оқшом эртаги» (Бер кичке әкият, 1983), «Онамнинг юрти» (Анам йорты, 1987), «Умр эса ўтмоқда» (Гомер үтеп бара, 1988), «Бобурнинг тушларí» (Бабурның төшләре, 1992), «Йўқчилик ва тўқчилик» (1995) хикәяләре, повестьлары һәм новеллалары бар. «Саодат соҳили» (Бәхет яры), «Ёзнинг ёлғиз ёдгори»,  «Кўнгил озодадур», «Ажойиб кунларнинг бирида» хикәяләре белән әдәбият үсешенә өлеш керткән&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;.

[[Бөек Моголлар империясе]]н нигезләүче хаким, шагыйрь [[Бабур |Заһириддин Мөхәммәд Бабур]] тормышына багышланган кайбер проза әсәрләре укучыларның игътибарын яулаган. Аерым алганда, «Yo‘lbarsning tug‘ilishi», «Oy botgan pallada», «Panoh», «Tavba», «Saodatsohili», «Boburning tushlari», «Boburiynoma» кебек әсәрләр әдәбият сөючеләр тарафыннан җылы кабул ителгән. Әдип шулай ук «Mardona kitob», «Zodagoniy iftixor», «Boburiylardan biri», «Sakkiz ustuvor tamoyil» кебек Бабурны өйрәнү темасына дистәләгән публицистик мәкаләләр, филология фәннәре кандидатлары Ансориддин Ибраһимов&lt;ref&gt;[https://baburid.uz/library/academics/10 Ibrohimov Ansoriddin Po‘latovich.] baburid.uz&lt;/ref&gt;, Баходир Эрматов, филология фәннәре буенча фәлсәфә докторы (PhD), доцент в.б. Һүлкар Нематова &lt;ref&gt;[https://baburid.uz/library/academics/4 Ne’matova Hulkar Abdulbakiyevna.] baburid.uz&lt;/ref&gt; кебек галимнәрнең фәнни тикшеренүләренә язылган рецензияләр авторы&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;.

Хәйретдин Солтан, сценарист буларак, шулай ук «Чангак» (1989), «Мозийдан бир саҳифа» (1991) кебек телефильмнар, шулай ук «Тушларимда кўриб йиғлайман» (1990), «Ёлғиз ёдгорим» (Бердәнбер ядкарем, 1998), «Mehrobdan chayo»n (Михрабтан чаян, 1998), «Ilhaq» (Илхак, 2020, фильм консультанты), «Ulug‘ Аmir va donna Maria» (Бөек Әмир һәм донна Мария, 2025, [[Төркия]] — [[Үзбәкстан]]) кебек нәфис фильмнар төшерүдә катнашкан&lt;ref&gt;[https://www.kino-teatr.ru/kino/screenwriter/post/231901/works/ Хайриддин Султанов (Hayriddin Sulton).] Кино-Театр.Ру{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

Дөнья һәм рус әдәбиятының танылган әсәрләрен [[үзбәк теле]]нә тәрҗемә иткән. Француз язучысы [[Антуан де Сент-Экзюпери]], рус язучылары {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Юрий Нагибин |Ю. Нагибин| d| Q1155439}}, {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Василий Шукшин |В. Шукшин |d| Q316086}}, {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Валентин Распутин| В. Распутин| d| Q529309}}, латыш язучысы Андрис Якубанс (1941—2008)&lt;ref&gt;[https://www.livelib.ru/author/442492-andris-yakubans  Андрис Якубанс — биография, книги, отзывы, цитаты]&lt;/ref&gt;, таҗик язучысы {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Сотим Улугзадә |Сотим Улугзадә| d| Q6410443}} (1911—1997) әсәрләреннән ясаган тәрҗемәләре бар&lt;ref&gt;[http://www.nurzamon.uz/article_view.php?id=326 Дунёнинг сири. Хайриддин Султонов.] Nurzamon.uz{{ref-uz}}&lt;/ref&gt;.

Китаплары [[рус теле]]ндә «Триста шестдесять четыре дня», [[төрек теле]]ндә «Annemin yurdu», [[азәрбайҗан теле]]ндә «Millətçiliyin cəzası», [[кыргыз теле]]ндә «Жокчулук жана токчулук» нәшер ителгән. Аның кайбер хикәяләре шулай ук [[инглиз теле|инглиз]], [[гарәп теле|гарәп]], [[корей теле|корея]], [[таҗик теле|таҗик]], [[казакъ теле|казакъ]] һәм башка телләргә тәрҗемә ителгән&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;.

[[Казан]]да [[татар теле]]ндә нәшер ителүче [[Казан утлары (журнал)|«Казан утлары»]] журналының 2026 елның 8 (1246) санында Хәйретдин Солтанның [http://www.nurzamon.uz/article_view.php?id=326   «Дунёнинг сири»] ([https://kazanutlary.ru/news/suz-kodrate-xalyklarny-berlastera/donianyn-sere-xikaia   Дөньяның сере], 1979) хикәясе басылган ([[Гөлсинә Хәмидуллина]] тәрҗемәсе).

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* [[1992 ел|1992]] — Үзбәкстан Республикасының Мактау грамотасы,
* 1996 — «Шуҳрат» медале,
* 2003 — «Меҳнат шуҳрати» ордены,
* 2006 — Үзбәкстанның атказанган журналисты,
* 2016 — «Фидокорона хизматлари учун» ордены,
* 2026 — Үзбәкстан Республикасының халык язучысы — ''дәүләт органнарында күпьеллык нәтиҗәле хезмәте, милли әдәбият һәм мәдәният үсешенә зур өлеш кертүе, үзенчәлекле таланты һәм күпкырлы иҗади эшчәнлеге өчен һәм тууына 70 ел тулу уңаеннан''&lt;ref&gt;[https://nuz.uz/2026/01/20/sovetnik-prezidenta-hajriddin-sultanov-udostoen-zvaniya-narodnogo-pisatelya/ Советник Президента Хайриддин Султанов удостоен звания народного писателя.] nuz.uz, 20.01.2026{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* [https://baburid.uz/library/academics/13   Sultonov Xayriddin Madriddinovich.] baburid.uz{{ref-uz}}
* [https://ziyouz.uz/ru/uzbekskaya-literatura/56-literatura-perioda-nezavisimosti/600---1956?ysclid=msx6gvryg2912032789 Хайриддин Султанов (1956).] ziyouz.uz{{ref-ru}}
* [https://www.kardeskalemler.com/yazar/hayriddin-sultanov Hayriddin Sultanov.] [[Кардәш каләмнәр (журнал) |Kardeş Kalemler]]{{ref-tr}}
{{Тышкы сылтамалар}}
{{DEFAULTSORT:Солтанов, Хәйретдин}}
[[Төркем:Әлифба буенча язучылар]]
[[Төркем:Үзбәкстан язучылары]]
[[Төркем:Үзбәкстанның халык язучылары]]
[[Төркем:Үзбәкстан журналистлары]]
[[Төркем:Үзбәкстанның атказанган журналистлары]]
[[Төркем:«Шөһрәт» үзбәк медале белән бүләкләнүчеләр]]
[[Төркем:«Мехнат шухрати» ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Үзбәкстан сәясәтчеләре]]
[[Төркем:Спичрайтерлар]]</text>
      <sha1>67kuj80a62ps5my72b4yuu1clvfidh0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркем:Үзбәкстанның халык язучылары</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1492696</id>
    <revision>
      <id>6001167</id>
      <timestamp>2026-08-17T14:06:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <comment>төркем ясау</comment>
      <origin>6001167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="156" sha1="4q0h61ruq8pmwufr6cg10vt3a8c20fy" xml:space="preserve">[[Төркем:Үзбәкстанның мактаулы исеменә лаек булучылар]]
[[Төркем:Үзбәкстан язучылары]]</text>
      <sha1>4q0h61ruq8pmwufr6cg10vt3a8c20fy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркем:Үзбәкстанның атказанган журналистлары</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1492697</id>
    <revision>
      <id>6001168</id>
      <timestamp>2026-08-17T14:07:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <comment>төркем ясау</comment>
      <origin>6001168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="164" sha1="cw4a6emmx1hrh2dmqj3zugottg11yvs" xml:space="preserve">[[Төркем:Үзбәкстанның мактаулы исеменә лаек булучылар]]
[[Төркем:Үзбәкстан журналистлары]]</text>
      <sha1>cw4a6emmx1hrh2dmqj3zugottg11yvs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркем:Сугыш кыры (санак уеннары сериясе)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1492698</id>
    <revision>
      <id>6001184</id>
      <timestamp>2026-08-17T16:55:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «Бу төркем ''Сугыш кыры'' санак уеннары сериясенә караган [[Санак уены|уеннар]] өчен.»</comment>
      <origin>6001184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148" sha1="9u7rhmqwq8f7qvehergldysr9ib1pf4" xml:space="preserve">Бу төркем ''Сугыш кыры'' санак уеннары сериясенә караган [[Санак уены|уеннар]] өчен.</text>
      <sha1>9u7rhmqwq8f7qvehergldysr9ib1pf4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Potd/2026-08-18</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1492706</id>
    <revision>
      <id>6001202</id>
      <timestamp>2026-08-17T21:41:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «The_Beatles_arrive_at_JFK_Airport.jpg»</comment>
      <origin>6001202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="d7odtxl8yn75oebs7zlbnnggu4czq1q" xml:space="preserve">The_Beatles_arrive_at_JFK_Airport.jpg</text>
      <sha1>d7odtxl8yn75oebs7zlbnnggu4czq1q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Motd/2026-08-18</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1492707</id>
    <revision>
      <id>6001203</id>
      <timestamp>2026-08-17T21:44:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «Jacqueville beach in may 2026 (0).webm»</comment>
      <origin>6001203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="ox1ep79xhbwlrubmmmmse951xgvqiak" xml:space="preserve">Jacqueville beach in may 2026 (0).webm</text>
      <sha1>ox1ep79xhbwlrubmmmmse951xgvqiak</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркем:Еллар буенча санак уеннары</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1492708</id>
    <revision>
      <id>6001220</id>
      <timestamp>2026-08-18T04:38:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «Бу төркем төркемнәр өчен генә.»</comment>
      <origin>6001220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="5x7ossxk2kcw5bud1r93cqrw1e1i3vg" xml:space="preserve">Бу төркем төркемнәр өчен генә.</text>
      <sha1>5x7ossxk2kcw5bud1r93cqrw1e1i3vg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Potd/2026-08-19</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1492709</id>
    <revision>
      <id>6001233</id>
      <timestamp>2026-08-18T08:17:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «Staande geranium Pelargonium zonale wit. 20-06-2025. (actm.) 02.jpg»</comment>
      <origin>6001233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="0vy8d9yeweqqptvmvhi2nrdsr52ja0u" xml:space="preserve">Staande geranium Pelargonium zonale wit. 20-06-2025. (actm.) 02.jpg</text>
      <sha1>0vy8d9yeweqqptvmvhi2nrdsr52ja0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Motd/2026-08-19</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1492710</id>
    <revision>
      <id>6001234</id>
      <timestamp>2026-08-18T08:20:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «Hasselblad L3D-100c - aperture VNr°0011.webm»</comment>
      <origin>6001234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="7o847pujjm7fe1lpw7ekmhb4e7n6roe" xml:space="preserve">Hasselblad L3D-100c - aperture VNr°0011.webm</text>
      <sha1>7o847pujjm7fe1lpw7ekmhb4e7n6roe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркем:Искәрмәләрендә хаталар булган битләр</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1492711</id>
    <revision>
      <id>6001237</id>
      <timestamp>2026-08-18T09:41:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «Бу төркем искәрмәләрендә хаталар булган битләр өчен.»</comment>
      <origin>6001237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="97" sha1="djr8yqate5s8c9lybk6k7s869mzqwyp" xml:space="preserve">Бу төркем искәрмәләрендә хаталар булган битләр өчен.</text>
      <sha1>djr8yqate5s8c9lybk6k7s869mzqwyp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Файл:Лост-Хевен харитасы.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1492712</id>
    <revision>
      <id>6001241</id>
      <timestamp>2026-08-18T10:47:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <comment>Тасвирлама: Лост-Хевен харитасы&lt;br/&gt;
Автор яки авторлык хокукына июче: Иллюжн Софтворкс һәм Гадеринг оф Девелоперс&lt;br/&gt;
Чыганак: https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lost_Heaven.jpg
&lt;br/&gt;Мәкалә: [[Мафия: Лост-Хевен шәһәре]]&lt;br/&gt;
Максат: [[Мафия: Лост-Хевен шәһәре]] уенында ачык территорияләр күрсәтү өчен.&lt;br/&gt;
Алмаштыру мөмкинлеге: к.м.т.(кулланырга мөмкин түгел)&lt;br/&gt;
Минималь файдалану: Бу сурәт уенны тану һәм аңлау өчен кирәк. Сурәт уенчыга үзе кулланылган мәкаләне яхшырак аңларга ярдәм итә....</comment>
      <origin>6001241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1356" sha1="ksghpvdaq2uv37ifk9t29khp3boira3" xml:space="preserve">== Тасвирлама ==
Тасвирлама: Лост-Хевен харитасы&lt;br/&gt;
Автор яки авторлык хокукына июче: Иллюжн Софтворкс һәм Гадеринг оф Девелоперс&lt;br/&gt;
Чыганак: https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lost_Heaven.jpg
&lt;br/&gt;Мәкалә: [[Мафия: Лост-Хевен шәһәре]]&lt;br/&gt;
Максат: [[Мафия: Лост-Хевен шәһәре]] уенында ачык территорияләр күрсәтү өчен.&lt;br/&gt;
Алмаштыру мөмкинлеге: к.м.т.(кулланырга мөмкин түгел)&lt;br/&gt;
Минималь файдалану: Бу сурәт уенны тану һәм аңлау өчен кирәк. Сурәт уенчыга үзе кулланылган мәкаләне яхшырак аңларга ярдәм итә. Сүзләр белән генә бу мөмкин булмас иде. Әгәр сурәт мәкаләдә тәнкыйть өчен пәйда булса, ул төп нөсхә әсәрнең максатлары белән ярыша алмый. Сурәт түбән резолюциядә булуга күрә, аның коммерция кыйммәте түбән.&lt;br/&gt;
Коммерция мөмкинлекләренә хөрмәт: к.м.т.
== Лицензияләү ==
{{subst:ET}}</text>
      <sha1>ksghpvdaq2uv37ifk9t29khp3boira3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6001242</id>
      <parentid>6001241</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T10:49:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Мин &quot;Лицензияләү&quot; текстын өстәдем.</comment>
      <origin>6001242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2314" sha1="hdgvy0kk6fvaeyo4bt9w722lr9wh34l" xml:space="preserve">== Тасвирлама ==
Тасвирлама: Лост-Хевен харитасы&lt;br/&gt;
Автор яки авторлык хокукына июче: [[2К Чех|Иллюжн Софтворкс]] һәм [[Гадеринг оф Девелоперс]]&lt;br/&gt;
Чыганак: https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lost_Heaven.jpg
&lt;br/&gt;Мәкалә: [[Мафия: Лост-Хевен шәһәре]]&lt;br/&gt;
Максат: [[Мафия: Лост-Хевен шәһәре]] уенында ачык территорияләр күрсәтү өчен.&lt;br/&gt;
Алмаштыру мөмкинлеге: к.м.т.(кулланырга мөмкин түгел)&lt;br/&gt;
Минималь файдалану: Бу сурәт уенны тану һәм аңлау өчен кирәк. Сурәт уенчыга үзе кулланылган мәкаләне яхшырак аңларга ярдәм итә. Сүзләр белән генә бу мөмкин булмас иде. Әгәр сурәт мәкаләдә тәнкыйть өчен пәйда булса, ул төп нөсхә әсәрнең максатлары белән ярыша алмый. Сурәт түбән резолюциядә булуга күрә, аның коммерция кыйммәте түбән.&lt;br/&gt;
Коммерция мөмкинлекләренә хөрмәт: к.м.т.
== Лицензияләү ==
Бу [[Санак уены|санак уеныннан]] алынган экран сурәте һәм мөгаен, авторлык хокукы булдыручыга һәм чыгаручыга карыйдыр. [[Википедия:Намуслы куллану шартлары|Википедиянең намуслы куллану шартлары]] буенча, бу сурәтнең түбән резолюцияле күчермәсен [[Татар Википедиясе|Татар Википедиясендә]] уенны(яки уен белән бәйле булган башка тәфсилне) тану өчен кулланырга мөмкин. Сурәтнең кулланылуының башка ысуллары авторлык хокукларын бозу була ала. Күбрәк мәгълүмат өчен, [[Википедия:Намуслы куллану шартлары]] мәкаләсен карагыз.</text>
      <sha1>hdgvy0kk6fvaeyo4bt9w722lr9wh34l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркем:1997 елгы санак уеннары</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1492713</id>
    <revision>
      <id>6001249</id>
      <timestamp>2026-08-18T11:24:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Каюм Хордай</username>
        <id>59574</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «Бу төркем [[1997 ел|1997]] елгы [[Санак уены|санак уеннары]] өчен.  [[Төркем:Еллар буенча санак уеннары]]»</comment>
      <origin>6001249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="173" sha1="lpcjohrf4pys1q4vgsqs9iu2lwsewlc" xml:space="preserve">Бу төркем [[1997 ел|1997]] елгы [[Санак уены|санак уеннары]] өчен.

[[Төркем:Еллар буенча санак уеннары]]</text>
      <sha1>lpcjohrf4pys1q4vgsqs9iu2lwsewlc</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>