Wikipedia tumwiki https://tum.wikipedia.org/wiki/Jani_likulu MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Dazi 0 4366 115680 22859 2026-04-05T03:29:31Z Kwamikagami 6862 115680 wikitext text/x-wiki {{see also|Zuŵa}} [[File:A day panorama - digital art.jpg|thumb|upright=2|Dazi (Muhanya uno, Mayiro, Namachero)]] '''Dazi''' * [[Sabata]] * [[Mande]] * [[Chibiri]] * [[Chitatu]] * [[Chinayi]] * [[Chinkondi]] * [[Chisulo]] [[Category:Madazi]] 8v56wl1jjnuofmddgft3ps3oayttiqh Mwezi 0 4368 115585 112590 2026-04-05T01:28:18Z Kwamikagami 6862 115585 wikitext text/x-wiki '''Mwezi''' ndiyo satelayiti ya chilengiwa yimoza pera ya [[Tera (Charu cha pasi)|pa charu chapasi]]. Utali wake uli pafupifupi makilomita 3,470—kujumphapo pacoko waka pa kotala ya caru capasi. Pakutora nyengo yimoza kuti yizingilire pa axis yake nga umo vikuŵira pakuzingilizga caru capasi (mazuŵa 27.3), kung’anamura kuti cigaŵa cimoza (cigaŵa ca pafupi) nyengo zose cikutilaŵiska. Ndipouli, cigaŵa ca pa caru ico tikuwona—ico cikucemeka kuti cigaŵa ca Mwezi—cikuthemba pa unandi wa ungweru wa dazi uwo uli ku cigaŵa ca pafupi. Mwezi ngwakuwomira ndiposo wambura vipambi, pafupifupi palije mphepo panji maji, ndipo ukupangika chomene na malibwe ghakukhora, nangauli mukati mwake mungaŵa malibwe panji chisulo chakusungunuka. Pamwamba pake pali fuvu liwemi, na malo ghapachanya ghakukhotakhota chomene na malo ghakusalala apo mabeseni ghakuru ghakukhwaskika ghazura na lava wakukhora, kupanga vidika vyakufipirwa vyakuchemeka maria panji "nyanja." Maria agha ghakusangika mu chigaŵa cha pafupi, icho chili na chigaŵa chakuwonda chomene kuluska chigaŵa cha kutali. Mabowo ghanandi ghakuzingilizgika na mapiri ghatali agho ghapangika na viwangwa ivyo vikukhwaskika, ndipo ghakufika pa msinkhu wa masentimita masauzandi ghanandi. [[Category:Chanya|*]] ouw510ds3zy02lwbo1jmg7c4xbrm1xm 115587 115585 2026-04-05T01:31:08Z Kwamikagami 6862 115587 wikitext text/x-wiki [[file:FullMoon2010.jpg|thumb|Mwezi wa [[Charu]].]] [[file:Moon symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|☾]] '''Mwezi''' (chimanyikwiro: [[file:moon decrescent symbol (fixed width).svg|20px|☾]]) ndiyo satelayiti ya chilengiwa yimoza pera ya [[Tera (Charu cha pasi)|pa charu chapasi]]. Utali wake uli pafupifupi makilomita 3,470—kujumphapo pacoko waka pa kotala ya caru capasi. Pakutora nyengo yimoza kuti yizingilire pa axis yake nga umo vikuŵira pakuzingilizga caru capasi (mazuŵa 27.3), kung’anamura kuti cigaŵa cimoza (cigaŵa ca pafupi) nyengo zose cikutilaŵiska. Ndipouli, cigaŵa ca pa caru ico tikuwona—ico cikucemeka kuti cigaŵa ca Mwezi—cikuthemba pa unandi wa ungweru wa dazi uwo uli ku cigaŵa ca pafupi. Mwezi ngwakuwomira ndiposo wambura vipambi, pafupifupi palije mphepo panji maji, ndipo ukupangika chomene na malibwe ghakukhora, nangauli mukati mwake mungaŵa malibwe panji chisulo chakusungunuka. Pamwamba pake pali fuvu liwemi, na malo ghapachanya ghakukhotakhota chomene na malo ghakusalala apo mabeseni ghakuru ghakukhwaskika ghazura na lava wakukhora, kupanga vidika vyakufipirwa vyakuchemeka maria panji "nyanja." Maria agha ghakusangika mu chigaŵa cha pafupi, icho chili na chigaŵa chakuwonda chomene kuluska chigaŵa cha kutali. Mabowo ghanandi ghakuzingilizgika na mapiri ghatali agho ghapangika na viwangwa ivyo vikukhwaskika, ndipo ghakufika pa msinkhu wa masentimita masauzandi ghanandi. [[Category:Chanya|*]] ma54236qs13fixwdke5dihkst674bnp 115588 115587 2026-04-05T01:32:13Z Kwamikagami 6862 115588 wikitext text/x-wiki [[file:FullMoon2010.jpg|thumb|Mwezi wa [[Charu]].]] [[File:Jupiter and the Galilean Satellites.jpg|thumb|upright|Miyezi ya [[chanya la Themba]]: ''Io'', ''Europa'', ''Ganymede'', ''Callisto''.]] [[file:Moon symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|☾]] '''Mwezi''' (chimanyikwiro: [[file:moon decrescent symbol (fixed width).svg|20px|☾]]) ndiyo satelayiti ya chilengiwa yimoza pera ya [[Tera (Charu cha pasi)|pa charu chapasi]]. Utali wake uli pafupifupi makilomita 3,470—kujumphapo pacoko waka pa kotala ya caru capasi. Pakutora nyengo yimoza kuti yizingilire pa axis yake nga umo vikuŵira pakuzingilizga caru capasi (mazuŵa 27.3), kung’anamura kuti cigaŵa cimoza (cigaŵa ca pafupi) nyengo zose cikutilaŵiska. Ndipouli, cigaŵa ca pa caru ico tikuwona—ico cikucemeka kuti cigaŵa ca Mwezi—cikuthemba pa unandi wa ungweru wa dazi uwo uli ku cigaŵa ca pafupi. Mwezi ngwakuwomira ndiposo wambura vipambi, pafupifupi palije mphepo panji maji, ndipo ukupangika chomene na malibwe ghakukhora, nangauli mukati mwake mungaŵa malibwe panji chisulo chakusungunuka. Pamwamba pake pali fuvu liwemi, na malo ghapachanya ghakukhotakhota chomene na malo ghakusalala apo mabeseni ghakuru ghakukhwaskika ghazura na lava wakukhora, kupanga vidika vyakufipirwa vyakuchemeka maria panji "nyanja." Maria agha ghakusangika mu chigaŵa cha pafupi, icho chili na chigaŵa chakuwonda chomene kuluska chigaŵa cha kutali. Mabowo ghanandi ghakuzingilizgika na mapiri ghatali agho ghapangika na viwangwa ivyo vikukhwaskika, ndipo ghakufika pa msinkhu wa masentimita masauzandi ghanandi. [[Category:Chanya|*]] 7tr9btcn5mm9pm1pzjvlj414sn7dy9y 115593 115588 2026-04-05T01:45:05Z Kwamikagami 6862 115593 wikitext text/x-wiki [[file:FullMoon2010.jpg|thumb|Mwezi wa [[Charu]].]] [[File:Jupiter and the Galilean Satellites.jpg|thumb|upright|Myezi ya [[Jupita]]: ''Io'', ''Europa'', ''Ganymede'', ''Callisto''.]] [[file:Moon symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|☾]] '''Mwezi''' (chimanyikwiro: [[file:moon decrescent symbol (fixed width).svg|20px|☾]]) ndiyo satelayiti ya chilengiwa yimoza pera ya [[Tera (Charu cha pasi)|pa charu chapasi]]. Utali wake uli pafupifupi makilomita 3,470—kujumphapo pacoko waka pa kotala ya caru capasi. Pakutora nyengo yimoza kuti yizingilire pa axis yake nga umo vikuŵira pakuzingilizga caru capasi (mazuŵa 27.3), kung’anamura kuti cigaŵa cimoza (cigaŵa ca pafupi) nyengo zose cikutilaŵiska. Ndipouli, cigaŵa ca pa caru ico tikuwona—ico cikucemeka kuti cigaŵa ca Mwezi—cikuthemba pa unandi wa ungweru wa dazi uwo uli ku cigaŵa ca pafupi. Mwezi ngwakuwomira ndiposo wambura vipambi, pafupifupi palije mphepo panji maji, ndipo ukupangika chomene na malibwe ghakukhora, nangauli mukati mwake mungaŵa malibwe panji chisulo chakusungunuka. Pamwamba pake pali fuvu liwemi, na malo ghapachanya ghakukhotakhota chomene na malo ghakusalala apo mabeseni ghakuru ghakukhwaskika ghazura na lava wakukhora, kupanga vidika vyakufipirwa vyakuchemeka maria panji "nyanja." Maria agha ghakusangika mu chigaŵa cha pafupi, icho chili na chigaŵa chakuwonda chomene kuluska chigaŵa cha kutali. Mabowo ghanandi ghakuzingilizgika na mapiri ghatali agho ghapangika na viwangwa ivyo vikukhwaskika, ndipo ghakufika pa msinkhu wa masentimita masauzandi ghanandi. [[Category:Chanya|*]] pbhqqn23be35v7ebnffvdg6kol5wi26 115600 115593 2026-04-05T01:52:11Z Kwamikagami 6862 115600 wikitext text/x-wiki [[file:FullMoon2010.jpg|thumb|Mwezi wa [[Charu]].]] [[File:Jupiter and the Galilean Satellites.jpg|thumb|upright|Myezi ya [[Jupita]]: ''Io'', ''Europa'', ''Ganymede'', ''Callisto''.]] [[file:Moon symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|☾]] '''Mwezi''' (chimanyikwiro: [[file:moon decrescent symbol (fixed width).svg|20px|☾]]) ndiyo satelayiti ya chilengiwa yimoza pera ya [[Tera (Charu cha pasi)|pa charu chapasi]]. Utali wake uli pafupifupi makilomita 3,470—kujumphapo pacoko waka pa kotala ya caru capasi. Pakutora nyengo yimoza kuti yizingilire pa axis yake nga umo vikuŵira pakuzingilizga caru capasi (mazuŵa 27.3), kung’anamura kuti cigaŵa cimoza (cigaŵa ca pafupi) nyengo zose cikutilaŵiska. Ndipouli, cigaŵa ca pa caru ico tikuwona—ico cikucemeka kuti cigaŵa ca Mwezi—cikuthemba pa unandi wa ungweru wa dazi uwo uli ku cigaŵa ca pafupi. Mwezi ngwakuwomira ndiposo wambura vipambi, pafupifupi palije mphepo panji maji, ndipo ukupangika chomene na malibwe ghakukhora, nangauli mukati mwake mungaŵa malibwe panji chisulo chakusungunuka. Pamwamba pake pali fuvu liwemi, na malo ghapachanya ghakukhotakhota chomene na malo ghakusalala apo mabeseni ghakuru ghakukhwaskika ghazura na lava wakukhora, kupanga vidika vyakufipirwa vyakuchemeka maria panji "nyanja." Maria agha ghakusangika mu chigaŵa cha pafupi, icho chili na chigaŵa chakuwonda chomene kuluska chigaŵa cha kutali. Mabowo ghanandi ghakuzingilizgika na mapiri ghatali agho ghapangika na viwangwa ivyo vikukhwaskika, ndipo ghakufika pa msinkhu wa masentimita masauzandi ghanandi. [[Category:Chibwe|*]] mnym95jdsg57v104r70w5nvjuvhedxv 115611 115600 2026-04-05T01:55:51Z Kwamikagami 6862 115611 wikitext text/x-wiki [[file:FullMoon2010.jpg|thumb|Mwezi wa [[Charu]].]] [[File:Jupiter and the Galilean Satellites.jpg|thumb|upright|Myezi ya [[Jupita]]: ''Io'', ''Europa'', ''Ganymede'', ''Callisto''.]] [[file:Moon symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|☾]] '''Mwezi''' (chimanyikwiro: [[file:moon decrescent symbol (fixed width).svg|20px|☾]] panji [[file:moon crescent symbol (fixed width).svg|20px|☽]]) ndiyo satelayiti ya chilengiwa yimoza pera ya [[Tera (Charu cha pasi)|pa charu chapasi]]. Utali wake uli pafupifupi makilomita 3,470—kujumphapo pacoko waka pa kotala ya caru capasi. Pakutora nyengo yimoza kuti yizingilire pa axis yake nga umo vikuŵira pakuzingilizga caru capasi (mazuŵa 27.3), kung’anamura kuti cigaŵa cimoza (cigaŵa ca pafupi) nyengo zose cikutilaŵiska. Ndipouli, cigaŵa ca pa caru ico tikuwona—ico cikucemeka kuti cigaŵa ca Mwezi—cikuthemba pa unandi wa ungweru wa dazi uwo uli ku cigaŵa ca pafupi. Mwezi ngwakuwomira ndiposo wambura vipambi, pafupifupi palije mphepo panji maji, ndipo ukupangika chomene na malibwe ghakukhora, nangauli mukati mwake mungaŵa malibwe panji chisulo chakusungunuka. Pamwamba pake pali fuvu liwemi, na malo ghapachanya ghakukhotakhota chomene na malo ghakusalala apo mabeseni ghakuru ghakukhwaskika ghazura na lava wakukhora, kupanga vidika vyakufipirwa vyakuchemeka maria panji "nyanja." Maria agha ghakusangika mu chigaŵa cha pafupi, icho chili na chigaŵa chakuwonda chomene kuluska chigaŵa cha kutali. Mabowo ghanandi ghakuzingilizgika na mapiri ghatali agho ghapangika na viwangwa ivyo vikukhwaskika, ndipo ghakufika pa msinkhu wa masentimita masauzandi ghanandi. [[Category:Chibwe|*]] nqme1uk4rrd7n4enhyuk1krn41p13bg 115681 115611 2026-04-05T03:31:38Z Kwamikagami 6862 115681 wikitext text/x-wiki {{see also|Category:Miyezi{{!}}Miyezi}} [[file:FullMoon2010.jpg|thumb|Mwezi wa [[Charu]].]] [[File:Jupiter and the Galilean Satellites.jpg|thumb|upright|Myezi ya [[Jupita]]: ''Io'', ''Europa'', ''Ganymede'', ''Callisto''.]] [[file:Moon symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|☾]] '''Mwezi''' (chimanyikwiro: [[file:moon decrescent symbol (fixed width).svg|20px|☾]] panji [[file:moon crescent symbol (fixed width).svg|20px|☽]]) ndiyo satelayiti ya chilengiwa yimoza pera ya [[Tera (Charu cha pasi)|pa charu chapasi]]. Utali wake uli pafupifupi makilomita 3,470—kujumphapo pacoko waka pa kotala ya caru capasi. Pakutora nyengo yimoza kuti yizingilire pa axis yake nga umo vikuŵira pakuzingilizga caru capasi (mazuŵa 27.3), kung’anamura kuti cigaŵa cimoza (cigaŵa ca pafupi) nyengo zose cikutilaŵiska. Ndipouli, cigaŵa ca pa caru ico tikuwona—ico cikucemeka kuti cigaŵa ca Mwezi—cikuthemba pa unandi wa ungweru wa dazi uwo uli ku cigaŵa ca pafupi. Mwezi ngwakuwomira ndiposo wambura vipambi, pafupifupi palije mphepo panji maji, ndipo ukupangika chomene na malibwe ghakukhora, nangauli mukati mwake mungaŵa malibwe panji chisulo chakusungunuka. Pamwamba pake pali fuvu liwemi, na malo ghapachanya ghakukhotakhota chomene na malo ghakusalala apo mabeseni ghakuru ghakukhwaskika ghazura na lava wakukhora, kupanga vidika vyakufipirwa vyakuchemeka maria panji "nyanja." Maria agha ghakusangika mu chigaŵa cha pafupi, icho chili na chigaŵa chakuwonda chomene kuluska chigaŵa cha kutali. Mabowo ghanandi ghakuzingilizgika na mapiri ghatali agho ghapangika na viwangwa ivyo vikukhwaskika, ndipo ghakufika pa msinkhu wa masentimita masauzandi ghanandi. [[Category:Chibwe|*]] r61lqd4bt3w9gke2yk4dj14vr8lxjlb Charu cha pasi (Tera) 0 6213 115565 112971 2026-04-05T01:13:35Z Kwamikagami 6862 115565 wikitext text/x-wiki '''Tera''' panji '''Charu cha pasi''' panjiso mwakufupikiska '''Charu''' (chimanyikwiro: [[file:Earth symbol (fixed width).svg|16px|🜨]]) ni [[Chanya|chibwe]] cha chitatu kufuma pa [[Zuba|Zuŵa]] ndipo ni chinthu cha mlengalenga chimoza pera icho chikumanyikwa kuti chili na umoyo . Ivi vikuchitika chifukwa chakuti Tera nchibwe cha nyanja, ndipo ndicho chekha mu dongosolo la dazi ilo likusunga maji gha maji gha pa mtunda . Pafupifupi maji ghose gha pa Tera ghali mu nyanja yake ya pa Tera yose, ndipo ghakubenekelera 70.8% ya chigaŵa cha Tera . 29.2% ya Tera iyo yakhalako ni charu chapasi, ndipo vinandi vya Tera [[Nthantha|ichi]] vili mu chigaŵa cha charu chapasi . Malo ghanandi gha pa charu chapasi ghali na cinyezi ndipo ghakuzura na vyakumera, apo aisi ukuru uwo uli mu mapopa ghakutali comene na Tera ukusunga maji ghanandi kuluska maji gha pasi pa Tera capasi, nyanja, milonga, na maji gha mu mlengalenga vyose pamoza. Pa Tera chapasi pali vigaŵa vya tectonic plates, ivyo vikwenda pachokopachoko, ndipo vikukolerana kuti vipangiske mapiri, mapiri ghakuphulika, na vindindindi. Tera chili na dongo la maji-maji ghanandi agho ghakupangiska kuti paŵe chivikililo cha magineti icho chikutondeska mphepo za zuŵa zakunanga na muhanya wa mu mlengalenga kufika pa Tera. hup8msmxnfb1r5074lw2aenx6g81hw1 115566 115565 2026-04-05T01:14:22Z Kwamikagami 6862 115566 wikitext text/x-wiki [[file:earth symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|🜨]] '''Tera''' panji '''Charu cha pasi''' panjiso mwakufupikiska '''Charu''' (chimanyikwiro: [[file:Earth symbol (fixed width).svg|16px|🜨]]) ni [[Chanya|chibwe]] cha chitatu kufuma pa [[Zuba|Zuŵa]] ndipo ni chinthu cha mlengalenga chimoza pera icho chikumanyikwa kuti chili na umoyo . Ivi vikuchitika chifukwa chakuti Tera nchibwe cha nyanja, ndipo ndicho chekha mu dongosolo la dazi ilo likusunga maji gha maji gha pa mtunda . Pafupifupi maji ghose gha pa Tera ghali mu nyanja yake ya pa Tera yose, ndipo ghakubenekelera 70.8% ya chigaŵa cha Tera . 29.2% ya Tera iyo yakhalako ni charu chapasi, ndipo vinandi vya Tera [[Nthantha|ichi]] vili mu chigaŵa cha charu chapasi . Malo ghanandi gha pa charu chapasi ghali na cinyezi ndipo ghakuzura na vyakumera, apo aisi ukuru uwo uli mu mapopa ghakutali comene na Tera ukusunga maji ghanandi kuluska maji gha pasi pa Tera capasi, nyanja, milonga, na maji gha mu mlengalenga vyose pamoza. Pa Tera chapasi pali vigaŵa vya tectonic plates, ivyo vikwenda pachokopachoko, ndipo vikukolerana kuti vipangiske mapiri, mapiri ghakuphulika, na vindindindi. Tera chili na dongo la maji-maji ghanandi agho ghakupangiska kuti paŵe chivikililo cha magineti icho chikutondeska mphepo za zuŵa zakunanga na muhanya wa mu mlengalenga kufika pa Tera. pvx87ok5onymry5494cmesytz8c3jnc 115567 115566 2026-04-05T01:14:56Z Kwamikagami 6862 115567 wikitext text/x-wiki [[file:Meteosat-12-fci-march-equinox-2025-noon.jpg|thumb|Charu cha pasi]] [[file:earth symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|🜨]] '''Tera''' panji '''Charu cha pasi''' panjiso mwakufupikiska '''Charu''' (chimanyikwiro: [[file:Earth symbol (fixed width).svg|16px|🜨]]) ni [[Chanya|chibwe]] cha chitatu kufuma pa [[Zuba|Zuŵa]] ndipo ni chinthu cha mlengalenga chimoza pera icho chikumanyikwa kuti chili na umoyo . Ivi vikuchitika chifukwa chakuti Tera nchibwe cha nyanja, ndipo ndicho chekha mu dongosolo la dazi ilo likusunga maji gha maji gha pa mtunda . Pafupifupi maji ghose gha pa Tera ghali mu nyanja yake ya pa Tera yose, ndipo ghakubenekelera 70.8% ya chigaŵa cha Tera . 29.2% ya Tera iyo yakhalako ni charu chapasi, ndipo vinandi vya Tera [[Nthantha|ichi]] vili mu chigaŵa cha charu chapasi . Malo ghanandi gha pa charu chapasi ghali na cinyezi ndipo ghakuzura na vyakumera, apo aisi ukuru uwo uli mu mapopa ghakutali comene na Tera ukusunga maji ghanandi kuluska maji gha pasi pa Tera capasi, nyanja, milonga, na maji gha mu mlengalenga vyose pamoza. Pa Tera chapasi pali vigaŵa vya tectonic plates, ivyo vikwenda pachokopachoko, ndipo vikukolerana kuti vipangiske mapiri, mapiri ghakuphulika, na vindindindi. Tera chili na dongo la maji-maji ghanandi agho ghakupangiska kuti paŵe chivikililo cha magineti icho chikutondeska mphepo za zuŵa zakunanga na muhanya wa mu mlengalenga kufika pa Tera. 5zfs68rahjkkand83zylan41zy64pu5 115568 115567 2026-04-05T01:16:13Z Kwamikagami 6862 115568 wikitext text/x-wiki [[file:Meteosat-12-fci-march-equinox-2025-noon.jpg|thumb|Charu cha pasi (& [[Afilika]])]] [[file:earth symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|🜨]] '''Tera''' panji '''Charu cha pasi''' panjiso mwakufupikiska '''Charu''' (chimanyikwiro: [[file:Earth symbol (fixed width).svg|16px|🜨]]) ni [[Chanya|chibwe]] cha chitatu kufuma pa [[Zuba|Zuŵa]] ndipo ni chinthu cha mlengalenga chimoza pera icho chikumanyikwa kuti chili na umoyo . Ivi vikuchitika chifukwa chakuti Tera nchibwe cha nyanja, ndipo ndicho chekha mu dongosolo la dazi ilo likusunga maji gha maji gha pa mtunda . Pafupifupi maji ghose gha pa Tera ghali mu nyanja yake ya pa Tera yose, ndipo ghakubenekelera 70.8% ya chigaŵa cha Tera . 29.2% ya Tera iyo yakhalako ni charu chapasi, ndipo vinandi vya Tera [[Nthantha|ichi]] vili mu chigaŵa cha charu chapasi . Malo ghanandi gha pa charu chapasi ghali na cinyezi ndipo ghakuzura na vyakumera, apo aisi ukuru uwo uli mu mapopa ghakutali comene na Tera ukusunga maji ghanandi kuluska maji gha pasi pa Tera capasi, nyanja, milonga, na maji gha mu mlengalenga vyose pamoza. Pa Tera chapasi pali vigaŵa vya tectonic plates, ivyo vikwenda pachokopachoko, ndipo vikukolerana kuti vipangiske mapiri, mapiri ghakuphulika, na vindindindi. Tera chili na dongo la maji-maji ghanandi agho ghakupangiska kuti paŵe chivikililo cha magineti icho chikutondeska mphepo za zuŵa zakunanga na muhanya wa mu mlengalenga kufika pa Tera. pnyomt6k74cpd2ri1gfdj7tc49cpwrs 115573 115568 2026-04-05T01:18:40Z Kwamikagami 6862 115573 wikitext text/x-wiki [[file:Meteosat-12-fci-march-equinox-2025-noon.jpg|thumb|Charu cha pasi (& [[Afilika]])]] [[file:earth symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|🜨]] '''Tera''' panji '''Charu cha pasi''' panjiso mwakufupikiska '''Charu''' (chimanyikwiro: [[file:Earth symbol (fixed width).svg|16px|🜨]]) ni [[Chanya|chibwe]] cha chitatu kufuma pa [[Zuba|Zuŵa]] ndipo ni chinthu cha mlengalenga chimoza pera icho chikumanyikwa kuti chili na umoyo . Ivi vikuchitika chifukwa chakuti Tera nchibwe cha nyanja, ndipo ndicho chekha mu dongosolo la dazi ilo likusunga maji gha maji gha pa mtunda . Pafupifupi maji ghose gha pa Tera ghali mu nyanja yake ya pa Tera yose, ndipo ghakubenekelera 70.8% ya chigaŵa cha Tera . 29.2% ya Tera iyo yakhalako ni charu chapasi, ndipo vinandi vya Tera [[Nthantha|ichi]] vili mu chigaŵa cha charu chapasi . Malo ghanandi gha pa charu chapasi ghali na cinyezi ndipo ghakuzura na vyakumera, apo aisi ukuru uwo uli mu mapopa ghakutali comene na Tera ukusunga maji ghanandi kuluska maji gha pasi pa Tera capasi, nyanja, milonga, na maji gha mu mlengalenga vyose pamoza. Pa Tera chapasi pali vigaŵa vya tectonic plates, ivyo vikwenda pachokopachoko, ndipo vikukolerana kuti vipangiske mapiri, mapiri ghakuphulika, na vindindindi. Tera chili na dongo la maji-maji ghanandi agho ghakupangiska kuti paŵe chivikililo cha magineti icho chikutondeska mphepo za zuŵa zakunanga na muhanya wa mu mlengalenga kufika pa Tera. [[category:Chibwe]] m17vd0j58jlu50chvepbb5sha14270c 115577 115573 2026-04-05T01:23:14Z Kwamikagami 6862 115577 wikitext text/x-wiki [[file:Meteosat-12-fci-march-equinox-2025-noon.jpg|thumb|Charu cha pasi (& [[Afilika]])]] [[file:earth symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|🜨]] '''Tera''' panji '''Charu cha pasi''' panjiso mwakufupikiska '''Charu''' (chimanyikwiro: [[file:Earth symbol (fixed width).svg|16px|🜨]]) ni [[Chanya|chibwe]] cha chitatu kufuma pa [[Zuba|Zuŵa]] ndipo ni chinthu cha mlengalenga chimoza pera icho chikumanyikwa kuti chili na umoyo . Ivi vikuchitika chifukwa chakuti Tera nchibwe cha nyanja, ndipo ndicho chekha mu dongosolo la dazi ilo likusunga maji gha maji gha pa mtunda . Pafupifupi maji ghose gha pa Tera ghali mu nyanja yake ya pa Tera yose, ndipo ghakubenekelera 70.8% ya chigaŵa cha Tera . 29.2% ya Tera iyo yakhalako ni charu chapasi, ndipo vinandi vya Tera [[Nthantha|ichi]] vili mu chigaŵa cha charu chapasi . Malo ghanandi gha pa charu chapasi ghali na cinyezi ndipo ghakuzura na vyakumera, apo aisi ukuru uwo uli mu mapopa ghakutali comene na Tera ukusunga maji ghanandi kuluska maji gha pasi pa Tera capasi, nyanja, milonga, na maji gha mu mlengalenga vyose pamoza. Pa Tera chapasi pali vigaŵa vya tectonic plates, ivyo vikwenda pachokopachoko, ndipo vikukolerana kuti vipangiske mapiri, mapiri ghakuphulika, na vindindindi. Tera chili na dongo la maji-maji ghanandi agho ghakupangiska kuti paŵe chivikililo cha magineti icho chikutondeska mphepo za zuŵa zakunanga na muhanya wa mu mlengalenga kufika pa Tera. [[category:Chanya]] 6pp5r0t9devr2085nddkjkvbv92j3ey 115602 115577 2026-04-05T01:52:32Z Kwamikagami 6862 115602 wikitext text/x-wiki [[file:Meteosat-12-fci-march-equinox-2025-noon.jpg|thumb|Charu cha pasi (& [[Afilika]])]] [[file:earth symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|🜨]] '''Tera''' panji '''Charu cha pasi''' panjiso mwakufupikiska '''Charu''' (chimanyikwiro: [[file:Earth symbol (fixed width).svg|16px|🜨]]) ni [[Chanya|chibwe]] cha chitatu kufuma pa [[Zuba|Zuŵa]] ndipo ni chinthu cha mlengalenga chimoza pera icho chikumanyikwa kuti chili na umoyo . Ivi vikuchitika chifukwa chakuti Tera nchibwe cha nyanja, ndipo ndicho chekha mu dongosolo la dazi ilo likusunga maji gha maji gha pa mtunda . Pafupifupi maji ghose gha pa Tera ghali mu nyanja yake ya pa Tera yose, ndipo ghakubenekelera 70.8% ya chigaŵa cha Tera . 29.2% ya Tera iyo yakhalako ni charu chapasi, ndipo vinandi vya Tera [[Nthantha|ichi]] vili mu chigaŵa cha charu chapasi . Malo ghanandi gha pa charu chapasi ghali na cinyezi ndipo ghakuzura na vyakumera, apo aisi ukuru uwo uli mu mapopa ghakutali comene na Tera ukusunga maji ghanandi kuluska maji gha pasi pa Tera capasi, nyanja, milonga, na maji gha mu mlengalenga vyose pamoza. Pa Tera chapasi pali vigaŵa vya tectonic plates, ivyo vikwenda pachokopachoko, ndipo vikukolerana kuti vipangiske mapiri, mapiri ghakuphulika, na vindindindi. Tera chili na dongo la maji-maji ghanandi agho ghakupangiska kuti paŵe chivikililo cha magineti icho chikutondeska mphepo za zuŵa zakunanga na muhanya wa mu mlengalenga kufika pa Tera. [[category:Chibwe]] m17vd0j58jlu50chvepbb5sha14270c Chibwe 0 7841 115569 112599 2026-04-05T01:17:23Z Kwamikagami 6862 115569 wikitext text/x-wiki [[File:Planet_collage_to_scale.jpg|thumb|upright=1.5|Vibwe vinkhondi na vitatu vya mu [[kanozgero ka zuŵa]] na kukura kwa sikelo (kucanya mpaka pasi, kumazere kuya kumalyero): [[Satani]], [[Jupita]], [[Yurenasi]], [[Neputuni]] (vibwe vya kuwaro), [[Tera]], [[Vinasi]], [[Aresi]], na [[Mekyuri (chibwe)|Mekyuri]] (vibwe vya mkati)]] '''Chibwe''' ni chinthu cha kuchanya icho chikuzingilizga nyenyezi (nga ni Zuŵa), chili na unandi wakukwana kuti nkhongono yake yakuguza yikokere ku kawonekero ka pafupifupi kakuzungulira (hydrostatic equilibrium), ndipo yawuskapo nthowa yake yakuzingilira ya vinyakhe vinyake, nga umo vikulongosolekera na wupu wa International Astronomical Union (IAU). Mapulaneti ghangaŵa gha malibwe (mwachiyelezgero, Charu chapasi, Mars), mapulaneti ghakurughakuru gha mphepo (mwachiyelezgero, Jupiter, Saturn), panji mapulaneti ghakurughakuru gha aisi (mwachiyelezgero, Uranus, Neptune), apo vinthu vichokovichoko nga ni Pluto ivyo vindafumepo pa mzere wake vikugaŵika nga ni mapulaneti ghachokoghachoko; mapulaneti agho ghali kuwaro kwa dongosolo lithu ghakuchemeka exoplanets. [[category:Chibwe| ]] fxlbrtfvi9d8ndu0158ln3i7a27jz26 115576 115569 2026-04-05T01:23:00Z Kwamikagami 6862 115576 wikitext text/x-wiki [[File:Planet_collage_to_scale.jpg|thumb|upright=1.5|Vibwe vinkhondi na vitatu vya mu [[kanozgero ka zuŵa]] na kukura kwa sikelo (kucanya mpaka pasi, kumazere kuya kumalyero): [[Satani]], [[Jupita]], [[Yurenasi]], [[Neputuni]] (vibwe vya kuwaro), [[Tera]], [[Vinasi]], [[Aresi]], na [[Mekyuri (chibwe)|Mekyuri]] (vibwe vya mkati)]] '''Chibwe''' ni chinthu cha kuchanya icho chikuzingilizga nyenyezi (nga ni Zuŵa), chili na unandi wakukwana kuti nkhongono yake yakuguza yikokere ku kawonekero ka pafupifupi kakuzungulira (hydrostatic equilibrium), ndipo yawuskapo nthowa yake yakuzingilira ya vinyakhe vinyake, nga umo vikulongosolekera na wupu wa International Astronomical Union (IAU). Mapulaneti ghangaŵa gha malibwe (mwachiyelezgero, Charu chapasi, Mars), mapulaneti ghakurughakuru gha mphepo (mwachiyelezgero, Jupiter, Saturn), panji mapulaneti ghakurughakuru gha aisi (mwachiyelezgero, Uranus, Neptune), apo vinthu vichokovichoko nga ni Pluto ivyo vindafumepo pa mzere wake vikugaŵika nga ni mapulaneti ghachokoghachoko; mapulaneti agho ghali kuwaro kwa dongosolo lithu ghakuchemeka exoplanets. [[category:Chanya| ]] bju00ksqplh445eb31mw6flxh17ol2n 115599 115576 2026-04-05T01:51:56Z Kwamikagami 6862 115599 wikitext text/x-wiki [[File:Planet_collage_to_scale.jpg|thumb|upright=1.5|Vibwe vinkhondi na vitatu vya mu [[kanozgero ka zuŵa]] na kukura kwa sikelo (kucanya mpaka pasi, kumazere kuya kumalyero): [[Satani]], [[Jupita]], [[Yurenasi]], [[Neputuni]] (vibwe vya kuwaro), [[Tera]], [[Vinasi]], [[Aresi]], na [[Mekyuri (chibwe)|Mekyuri]] (vibwe vya mkati)]] '''Chibwe''' ni chinthu cha kuchanya icho chikuzingilizga nyenyezi (nga ni Zuŵa), chili na unandi wakukwana kuti nkhongono yake yakuguza yikokere ku kawonekero ka pafupifupi kakuzungulira (hydrostatic equilibrium), ndipo yawuskapo nthowa yake yakuzingilira ya vinyakhe vinyake, nga umo vikulongosolekera na wupu wa International Astronomical Union (IAU). Mapulaneti ghangaŵa gha malibwe (mwachiyelezgero, Charu chapasi, Mars), mapulaneti ghakurughakuru gha mphepo (mwachiyelezgero, Jupiter, Saturn), panji mapulaneti ghakurughakuru gha aisi (mwachiyelezgero, Uranus, Neptune), apo vinthu vichokovichoko nga ni Pluto ivyo vindafumepo pa mzere wake vikugaŵika nga ni mapulaneti ghachokoghachoko; mapulaneti agho ghali kuwaro kwa dongosolo lithu ghakuchemeka exoplanets. [[category:Chibwe| ]] fxlbrtfvi9d8ndu0158ln3i7a27jz26 115613 115599 2026-04-05T02:01:28Z Kwamikagami 6862 115613 wikitext text/x-wiki [[File:Planet_collage_to_scale.jpg|thumb|upright=1.5|Vibwe vinkhondi na vitatu vya mu [[kanozgero ka zuŵa]] na kukura kwa sikelo (kucanya mpaka pasi, kumazere kuya kumalyero): [[Satani]], [[Jupita]], [[Yurenasi]], [[Neputuni]] (vibwe vya kuwaro), [[Tera]], [[Vinasi]], [[Aresi]], na [[Mekyuri (chibwe)|Mekyuri]] (vibwe vya mkati)]] '''Chibwe''' ni chinthu cha kuchanya icho chikuzingilizga nyenyezi (nga ni [[Zuŵa]]), chili na unandi wakukwana kuti nkhongono yake yakuguza yikokere ku kawonekero ka pafupifupi kakuzungulira (hydrostatic equilibrium), ndipo yawuskapo nthowa yake yakuzingilira ya vinyakhe vinyake, nga umo vikulongosolekera na wupu wa International Astronomical Union (IAU). Mapulaneti ghangaŵa gha malibwe (mwachiyelezgero, [[Charu chapasi]], [[Mars]]), mapulaneti ghakurughakuru gha mphepo (mwachiyelezgero, [[Jupiter]], [[Saturn]]), panji mapulaneti ghakurughakuru gha aisi (mwachiyelezgero, [[Uranus]], [[Neptune]]), apo vinthu vichokovichoko nga ni [[Pluto]] ivyo vindafumepo pa mzere wake vikugaŵika nga ni mapulaneti ghachokoghachoko; mapulaneti agho ghali kuwaro kwa dongosolo lithu ghakuchemeka exoplanets. [[category:Chibwe| ]] mn2ilxs695ux3lx8meu68on3cnq4t0m 115619 115613 2026-04-05T02:30:56Z Kwamikagami 6862 115619 wikitext text/x-wiki [[File:Planet_collage_to_scale.jpg|thumb|upright=1.5|Vibwe vinkhondi na vitatu vya mu [[kanozgero ka zuŵa]] na kukura kwa sikelo (kucanya mpaka pasi, kumazere kuya kumalyero): [[Satani]], [[Jupita]], [[Yurenasi]], [[Neputuni]] (vibwe vya kuwaro), [[Tera]], [[Vinasi]], [[Aresi]], na [[Mekyuri (chibwe)|Mekyuri]] (vibwe vya mkati)]] '''Chibwe''' panji '''chanya''' ni chinthu cha kuchanya icho chikuzingilizga nyenyezi (nga ni [[Zuŵa]]), chili na unandi wakukwana kuti nkhongono yake yakuguza yikokere ku kawonekero ka pafupifupi kakuzungulira (hydrostatic equilibrium), ndipo yawuskapo nthowa yake yakuzingilira ya vinyakhe vinyake, nga umo vikulongosolekera na wupu wa International Astronomical Union (IAU). Mapulaneti ghangaŵa gha malibwe (mwachiyelezgero, [[Charu chapasi]], [[Mars]]), mapulaneti ghakurughakuru gha mphepo (mwachiyelezgero, [[Jupiter]], [[Saturn]]), panji mapulaneti ghakurughakuru gha aisi (mwachiyelezgero, [[Uranus]], [[Neptune]]), apo vinthu vichokovichoko nga ni [[Pluto]] ivyo vindafumepo pa mzere wake vikugaŵika nga ni mapulaneti ghachokoghachoko; mapulaneti agho ghali kuwaro kwa dongosolo lithu ghakuchemeka exoplanets. [[category:Chibwe| ]] 6mrmdz1uvdel4p3ncen59lngnxuoa77 115671 115619 2026-04-05T03:16:42Z Kwamikagami 6862 115671 wikitext text/x-wiki [[File:Planet_collage_to_scale.jpg|thumb|upright=1.5|Vibwe vinkhondi na vitatu vya mu [[kanozgero ka zuŵa]] na kukura kwa sikelo (kucanya mpaka pasi, kumazere kuya kumalyero): [[Satani]], [[Jupita]], [[Yurenasi]], [[Neputuni]] (vibwe vya kuwaro), [[Tera]], [[Vinasi]], [[Aresi]], na [[Mekyuri]] (vibwe vya mkati)]] '''Chibwe''' panji '''chanya''' ni chinthu cha kuchanya icho chikuzingilizga nyenyezi (nga ni [[Zuŵa]]), chili na unandi wakukwana kuti nkhongono yake yakuguza yikokere ku kawonekero ka pafupifupi kakuzungulira (hydrostatic equilibrium), ndipo yawuskapo nthowa yake yakuzingilira ya vinyakhe vinyake, nga umo vikulongosolekera na wupu wa International Astronomical Union (IAU). Mapulaneti ghangaŵa gha malibwe (mwachiyelezgero, [[Charu chapasi]], [[Mars]]), mapulaneti ghakurughakuru gha mphepo (mwachiyelezgero, [[Jupiter]], [[Saturn]]), panji mapulaneti ghakurughakuru gha aisi (mwachiyelezgero, [[Uranus]], [[Neptune]]), apo vinthu vichokovichoko nga ni [[Pluto]] ivyo vindafumepo pa mzere wake vikugaŵika nga ni mapulaneti ghachokoghachoko; mapulaneti agho ghali kuwaro kwa dongosolo lithu ghakuchemeka exoplanets. [[category:Chibwe| ]] kv3jkxx06w0z5cd3lb9h730r0x822gs Zuŵa 0 7903 115584 112442 2026-04-05T01:28:04Z Kwamikagami 6862 115584 wikitext text/x-wiki [[File:Howl Bangladesh.jpg|thumb|Zuŵa]] [[file:Sun symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|☉]] '''Zuŵa''' panji '''Dazi''' ni [[nyenyezi]] pakati pa [[Kanozgero ka Dazi]]. Ni chinthu chikuru chomene, pafupifupi chakufikapo cha [[Plasma (physics)|plasma]], icho chikutenthemeska kufika pa [[incandescence]] na [[kuphatikizgika kwa nyukiliya]] vyakuchitika mu mtima wake, chikufumiska nkhongono kufuma ku [[pamwamba]] chomenechomene nga ni [[ungweru wakuwoneka]] na radiation ya infra. Ni nthowa yakuzirwa comene iyo yikupereka nkhongono ku [[umoyo]] pa [[Caru capasi]]. Zuŵa laŵa [[Zuŵa mu chikhalidwe|chinthu chakuchindikika]] mu mitundu yinandi. Yaŵa nkhani yikuru chomene ya kafukufuku wa vyakuthambo kufuma mu [[Mdauko wakale|nyengo yakale]]. [[Category:Chanya|*]] s6pichk2iqswdnrg1zefn1c4gw6tfch 115601 115584 2026-04-05T01:52:22Z Kwamikagami 6862 115601 wikitext text/x-wiki [[File:Howl Bangladesh.jpg|thumb|Zuŵa]] [[file:Sun symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|☉]] '''Zuŵa''' panji '''Dazi''' ni [[nyenyezi]] pakati pa [[Kanozgero ka Dazi]]. Ni chinthu chikuru chomene, pafupifupi chakufikapo cha [[Plasma (physics)|plasma]], icho chikutenthemeska kufika pa [[incandescence]] na [[kuphatikizgika kwa nyukiliya]] vyakuchitika mu mtima wake, chikufumiska nkhongono kufuma ku [[pamwamba]] chomenechomene nga ni [[ungweru wakuwoneka]] na radiation ya infra. Ni nthowa yakuzirwa comene iyo yikupereka nkhongono ku [[umoyo]] pa [[Caru capasi]]. Zuŵa laŵa [[Zuŵa mu chikhalidwe|chinthu chakuchindikika]] mu mitundu yinandi. Yaŵa nkhani yikuru chomene ya kafukufuku wa vyakuthambo kufuma mu [[Mdauko wakale|nyengo yakale]]. [[Category:Chibwe|*]] acm2g2j5jbgxmldbrq5rrkd9rgjscty 115614 115601 2026-04-05T02:02:03Z Kwamikagami 6862 115614 wikitext text/x-wiki [[File:Howl Bangladesh.jpg|thumb|Zuŵa]] [[file:Sun symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|☉]] '''Zuŵa''' ('''Zuba''') panji '''Dazi''' ni [[nyenyezi]] pakati pa [[Kanozgero ka Dazi]]. Ni chinthu chikuru chomene, pafupifupi chakufikapo cha [[Plasma (physics)|plasma]], icho chikutenthemeska kufika pa [[incandescence]] na [[kuphatikizgika kwa nyukiliya]] vyakuchitika mu mtima wake, chikufumiska nkhongono kufuma ku [[pamwamba]] chomenechomene nga ni [[ungweru wakuwoneka]] na radiation ya infra. Ni nthowa yakuzirwa comene iyo yikupereka nkhongono ku [[umoyo]] pa [[Caru capasi]]. Zuŵa laŵa [[Zuŵa mu chikhalidwe|chinthu chakuchindikika]] mu mitundu yinandi. Yaŵa nkhani yikuru chomene ya kafukufuku wa vyakuthambo kufuma mu [[Mdauko wakale|nyengo yakale]]. [[Category:Chibwe|*]] 20cgvde5w35nz4g1unrcgavpi7xrnr0 115678 115614 2026-04-05T03:28:26Z Kwamikagami 6862 Kwamikagami moved page [[Zuba]] to [[Zuŵa]] over redirect: preferred in articles 115614 wikitext text/x-wiki [[File:Howl Bangladesh.jpg|thumb|Zuŵa]] [[file:Sun symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|☉]] '''Zuŵa''' ('''Zuba''') panji '''Dazi''' ni [[nyenyezi]] pakati pa [[Kanozgero ka Dazi]]. Ni chinthu chikuru chomene, pafupifupi chakufikapo cha [[Plasma (physics)|plasma]], icho chikutenthemeska kufika pa [[incandescence]] na [[kuphatikizgika kwa nyukiliya]] vyakuchitika mu mtima wake, chikufumiska nkhongono kufuma ku [[pamwamba]] chomenechomene nga ni [[ungweru wakuwoneka]] na radiation ya infra. Ni nthowa yakuzirwa comene iyo yikupereka nkhongono ku [[umoyo]] pa [[Caru capasi]]. Zuŵa laŵa [[Zuŵa mu chikhalidwe|chinthu chakuchindikika]] mu mitundu yinandi. Yaŵa nkhani yikuru chomene ya kafukufuku wa vyakuthambo kufuma mu [[Mdauko wakale|nyengo yakale]]. [[Category:Chibwe|*]] 20cgvde5w35nz4g1unrcgavpi7xrnr0 Satani 0 11432 115609 111009 2026-04-05T01:53:48Z Kwamikagami 6862 115609 wikitext text/x-wiki [[File:Saturn from Cassini Orbiter (2004-10-06).jpg|thumb|upright=1.5|Chanya la Mlisko]] [[file:Saturn symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♄]] '''Chanya la Mlisko''' (''Saturn''; chimanyikwiro: [[file:Saturn symbol (fixed width).svg|16px|♄]]) ni [[chanya]] la [[Zuŵa]]. [[File:PIA12797-Saturn&FiveMoons-20110729-FullColor-20180730.jpg|thumb|upright=1.5|5 [[mwezi|miyezi]] ya chanya.]] [[Category:Chibwe|Mlisko]] 10opzffzkxljmh4kwk42z87gvvm14k6 115616 115609 2026-04-05T02:29:40Z Kwamikagami 6862 Kwamikagami moved page [[Chanya la Mlisko]] to [[Satani]] 115609 wikitext text/x-wiki [[File:Saturn from Cassini Orbiter (2004-10-06).jpg|thumb|upright=1.5|Chanya la Mlisko]] [[file:Saturn symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♄]] '''Chanya la Mlisko''' (''Saturn''; chimanyikwiro: [[file:Saturn symbol (fixed width).svg|16px|♄]]) ni [[chanya]] la [[Zuŵa]]. [[File:PIA12797-Saturn&FiveMoons-20110729-FullColor-20180730.jpg|thumb|upright=1.5|5 [[mwezi|miyezi]] ya chanya.]] [[Category:Chibwe|Mlisko]] 10opzffzkxljmh4kwk42z87gvvm14k6 115618 115616 2026-04-05T02:30:27Z Kwamikagami 6862 115618 wikitext text/x-wiki [[File:Saturn from Cassini Orbiter (2004-10-06).jpg|thumb|upright=1.5|Satani]] [[file:Saturn symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♄]] '''Satani''' (''Saturn'') panji '''Chanya la Mlisko''' (chimanyikwiro: [[file:Saturn symbol (fixed width).svg|16px|♄]]) ni [[chanya]] la [[Zuŵa]]. [[File:PIA12797-Saturn&FiveMoons-20110729-FullColor-20180730.jpg|thumb|upright=1.5|5 [[mwezi|miyezi]] ya chanya.]] [[Category:Chibwe]] hqghhrrcv0q5t1w9lkyz21drzifaxen 115620 115618 2026-04-05T02:31:22Z Kwamikagami 6862 115620 wikitext text/x-wiki [[File:Saturn from Cassini Orbiter (2004-10-06).jpg|thumb|upright=1.5|Satani]] [[file:Saturn symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♄]] '''Satani''' (''Saturn'') panji '''Chanya la Mlisko''' (chimanyikwiro: [[file:Saturn symbol (fixed width).svg|16px|♄]]) ni [[chanya]] la [[Zuŵa]]. [[File:PIA12797-Saturn&FiveMoons-20110729-FullColor-20180730.jpg|thumb|upright=1.5|5 [[mwezi|myezi]] ya Satani.]] [[Category:Chibwe]] it48x33jho0jiyw1hgl9232p9uo03df 115621 115620 2026-04-05T02:31:47Z Kwamikagami 6862 115621 wikitext text/x-wiki [[File:Saturn from Cassini Orbiter (2004-10-06).jpg|thumb|upright=1.5|Satani]] [[file:Saturn symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♄]] '''Satani''' (''Saturn'') panji '''Chanya la Mlisko''' (chimanyikwiro: [[file:Saturn symbol (fixed width).svg|16px|♄]]) ni [[chibwe]] la [[Zuŵa]]. [[File:PIA12797-Saturn&FiveMoons-20110729-FullColor-20180730.jpg|thumb|upright=1.5|5 [[mwezi|myezi]] ya Satani.]] [[Category:Chibwe]] 3uia6rl4h9590ciyne0cc6cd3qvli6e 115622 115621 2026-04-05T02:32:16Z Kwamikagami 6862 115622 wikitext text/x-wiki [[File:Saturn from Cassini Orbiter (2004-10-06).jpg|thumb|upright=1.5|Satani]] [[file:Saturn symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♄]] '''Satani''' (''Saturn'') panji '''Chanya la Mlisko''' (chimanyikwiro: [[file:Saturn symbol (fixed width).svg|16px|♄]]) ni [[chibwe]] la 6 la [[Zuŵa]]. [[File:PIA12797-Saturn&FiveMoons-20110729-FullColor-20180730.jpg|thumb|upright=1.5|5 [[mwezi|myezi]] ya Satani.]] [[Category:Chibwe]] k42q5gg13m69u3m8hpeid78wo2ych6z 115623 115622 2026-04-05T02:32:56Z Kwamikagami 6862 115623 wikitext text/x-wiki [[File:Saturn from Cassini Orbiter (2004-10-06).jpg|thumb|upright=1.5|Satani]] [[file:Saturn symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♄]] '''Satani''' (''Saturn'') panji '''Chanya la Mlisko''' (chimanyikwiro: [[file:Saturn symbol (fixed width).svg|16px|♄]]) ni [[chibwe]] cha 6 cha [[Zuŵa]]. [[File:PIA12797-Saturn&FiveMoons-20110729-FullColor-20180730.jpg|thumb|upright=1.5|5 [[mwezi|myezi]] ya Satani.]] [[Category:Chibwe]] nb668qqkt0bffgfq99trtrsfd51a3ry 115646 115623 2026-04-05T02:47:45Z Kwamikagami 6862 115646 wikitext text/x-wiki [[File:Saturn from Cassini Orbiter (2004-10-06).jpg|thumb|upright=1.5|Satani]] [[file:Saturn symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♄]] '''Satani''' (''Saturn'') panji '''Chanya la Mlisko''' (chimanyikwiro: [[file:Saturn symbol (fixed width).svg|16px|♄]]) ni [[chibwe]] cha 6 chachiŵiri kufuma pa [[Zuŵa]]. [[File:PIA12797-Saturn&FiveMoons-20110729-FullColor-20180730.jpg|thumb|upright=1.5|5 [[mwezi|myezi]] ya Satani.]] [[Category:Chibwe]] p3omabymzc3h0ly18jcay3hm13q7uan Mekyuri 0 11436 115610 111007 2026-04-05T01:54:05Z Kwamikagami 6862 115610 wikitext text/x-wiki [[File:Mercury in true color.jpg|thumb|Chanya la Luskaka]] [[file:Mercury symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|☿]] '''Chanya la Luskaka''' (''Mercury''; chimanyikwiro: [[file:Mercury symbol (fixed width).svg|16px|☿]]) ni [[chanya]] la [[Zuŵa]]. [[Category:Chibwe|Luskaka]] oib5dkex875lod24zsribpvrmnna71f 115639 115610 2026-04-05T02:42:19Z Kwamikagami 6862 Kwamikagami moved page [[Chanya la Luskaka]] to [[Mekyuri]] 115610 wikitext text/x-wiki [[File:Mercury in true color.jpg|thumb|Chanya la Luskaka]] [[file:Mercury symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|☿]] '''Chanya la Luskaka''' (''Mercury''; chimanyikwiro: [[file:Mercury symbol (fixed width).svg|16px|☿]]) ni [[chanya]] la [[Zuŵa]]. [[Category:Chibwe|Luskaka]] oib5dkex875lod24zsribpvrmnna71f 115641 115639 2026-04-05T02:42:57Z Kwamikagami 6862 115641 wikitext text/x-wiki [[File:Mercury in true color.jpg|thumb|Chanya la Luskaka]] [[file:Mercury symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|☿]] '''Mekyuri''' (''Mercury'') '''Chanya la Luskaka''' (chimanyikwiro: [[file:Mercury symbol (fixed width).svg|16px|☿]]) ni [[chibwe]] cha 1 cha [[Zuŵa]]. [[Category:Chibwe|Luskaka]] iyl9bzowv77lh94mlh9noe1ay50vx7d 115642 115641 2026-04-05T02:43:13Z Kwamikagami 6862 115642 wikitext text/x-wiki [[File:Mercury in true color.jpg|thumb|Mekyuri]] [[file:Mercury symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|☿]] '''Mekyuri''' (''Mercury'') '''Chanya la Luskaka''' (chimanyikwiro: [[file:Mercury symbol (fixed width).svg|16px|☿]]) ni [[chibwe]] cha 1 cha [[Zuŵa]]. [[Category:Chibwe|Luskaka]] oyt0197wlx6ck806ug10n31mzups20e 115643 115642 2026-04-05T02:44:38Z Kwamikagami 6862 115643 wikitext text/x-wiki [[File:Mercury in true color.jpg|thumb|Mekyuri]] [[file:Mercury symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|☿]] '''Mekyuri''' (''Mercury'') '''Chanya la Luskaka''' (chimanyikwiro: [[file:Mercury symbol (fixed width).svg|16px|☿]]) ni [[chibwe]] cha 1 kufuma pa [[Zuŵa]]. [[Category:Chibwe|Luskaka]] rq87wl148p4mwjkxtugg95tsucow39j 115644 115643 2026-04-05T02:45:34Z Kwamikagami 6862 115644 wikitext text/x-wiki [[File:Mercury in true color.jpg|thumb|Mekyuri]] [[file:Mercury symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|☿]] '''Mekyuri''' (''Mercury'') '''Chanya la Luskaka''' (chimanyikwiro: [[file:Mercury symbol (fixed width).svg|16px|☿]]) ni [[chibwe]] cha chimoza kufuma pa [[Zuŵa]]. [[Category:Chibwe|Luskaka]] kulsqehld5k3kahd4jy90tvjor7twp7 115648 115644 2026-04-05T02:49:15Z Kwamikagami 6862 merge duplicate 115648 wikitext text/x-wiki [[File:Mercury in true color.jpg|thumb|Mekyuri]] [[file:Mercury symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|☿]] '''Mekyuri''' (''Mercury'') '''Chanya la Luskaka''' (chimanyikwiro: [[file:Mercury symbol (fixed width).svg|16px|☿]]) ni [[chibwe]] cha chimoza yakwamba kufuma ku [[Zuba|Zuŵa]], ndipo yikuzungulira pa mtunda wa makilomita pafupifupi 58 miliyoni. Pakuti Mercury ni pulaneti iyo yili pafupi chomene na Zuŵa, yikwenda mwaluŵiro chomene kuluska mapulaneti ghanyake ghose, ndipo yikwenda pa liwiro la makilomita pafupifupi 48 pa sekondi ndipo yikumalizga kuzungulira zuŵa limoza mu mazuŵa ghambura kukwana 88. Mercury ni yichoko chomene (yikuru chomene kuluska Mwezi na 40 peresenti pera) ndipo yili na malibwe. Vigaŵa vinandi vya pa charu chapasi vyapangika na vibowo vinandi chifukwa cha kukhwaskika kwa malibwe ghakuchemeka meteorites, nangauli paliso vidika vyakusalala, ivyo vili na vibowo vichoko waka ivyo vikuzura na lava. Caloris Basin ndiyo ni chibowo chikuru chomene, icho chili na utali wa makilomita pafupifupi 1,300, ndipo ŵakughanaghana kuti chikapangika apo chinthu chinyake icho chikaŵa na msinkhu wa makilomita 60 chikatimba charu ichi, ndipo chikuzingilizgika na mphete za mapiri izo zikaponyeka pachanya chifukwa cha kukhuŵara kwake. Pa malo agha paliso vigongwe vinandi vyakuyana na mtunda (ivyo vikuchemeka rupes) ivyo vikuwoneka kuti vikapangika apo chigaŵa chakotcha cha charu ichi chikazizima na kucepa vyaka pafupifupi mabiliyoni ghanayi ivyo vyajumpha, ndipo ivi vikapangiska kuti charu ichi chiŵe chakukhora. Pulaneti iyi yikuzungulira pafupi na mzere wake pacoko comene, ndipo yikutora mazuŵa pafupifupi 59 pa caru capasi kuti yimalizge kuzungulira kamoza. Ntheura, zuŵa limoza la dazi (kufuma pa kufuma kwa dazi m’paka pa kufuma kwa dazi) pa Mercury likuŵa pafupifupi mazuŵa 176 gha pa caru capasi—ghakutali kaŵiri kuluska mazuŵa 88 gha cilimika ca Mercurian. Mercury yili na nyengo yakuzizima comene pa caru capasi, kufuma pa 800°F (430°C) ku cigaŵa ico dazi likuwonekera m’paka pa -270°F (-170°C) ku cigaŵa ca mdima. Para kwafika usiku, mphepo yikukhira mwaluŵiro comene cifukwa mlengalenga wa pa caru capasi ulipo yayi, ndipo uli na helium na haidrojeni vicokovicoko waka ivyo vikufuma ku mphepo ya zuŵa, ndiposo mphepo zinyake zicoko waka. [[Category:Chibwe]] 03zytgmsqwwvijaxadd2ziosv7s8d9h 115667 115648 2026-04-05T03:12:22Z Kwamikagami 6862 115667 wikitext text/x-wiki [[File:Mercury in true color.jpg|thumb|Mekyuri]] [[file:Mercury symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|☿]] '''Mekyuri''' (''Mercury'') '''Chanya la Luskaka''' (chimanyikwiro: [[file:Mercury symbol (fixed width).svg|16px|☿]]) ni [[chibwe]] yakwamba kufuma ku [[Zuba|Zuŵa]], ndipo yikuzungulira pa mtunda wa makilomita pafupifupi 58 miliyoni. Pakuti Mercury ni pulaneti iyo yili pafupi chomene na Zuŵa, yikwenda mwaluŵiro chomene kuluska mapulaneti ghanyake ghose, ndipo yikwenda pa liwiro la makilomita pafupifupi 48 pa sekondi ndipo yikumalizga kuzungulira zuŵa limoza mu mazuŵa ghambura kukwana 88. Mercury ni yichoko chomene (yikuru chomene kuluska Mwezi na 40 peresenti pera) ndipo yili na malibwe. Vigaŵa vinandi vya pa charu chapasi vyapangika na vibowo vinandi chifukwa cha kukhwaskika kwa malibwe ghakuchemeka meteorites, nangauli paliso vidika vyakusalala, ivyo vili na vibowo vichoko waka ivyo vikuzura na lava. Caloris Basin ndiyo ni chibowo chikuru chomene, icho chili na utali wa makilomita pafupifupi 1,300, ndipo ŵakughanaghana kuti chikapangika apo chinthu chinyake icho chikaŵa na msinkhu wa makilomita 60 chikatimba charu ichi, ndipo chikuzingilizgika na mphete za mapiri izo zikaponyeka pachanya chifukwa cha kukhuŵara kwake. Pa malo agha paliso vigongwe vinandi vyakuyana na mtunda (ivyo vikuchemeka rupes) ivyo vikuwoneka kuti vikapangika apo chigaŵa chakotcha cha charu ichi chikazizima na kucepa vyaka pafupifupi mabiliyoni ghanayi ivyo vyajumpha, ndipo ivi vikapangiska kuti charu ichi chiŵe chakukhora. Pulaneti iyi yikuzungulira pafupi na mzere wake pacoko comene, ndipo yikutora mazuŵa pafupifupi 59 pa caru capasi kuti yimalizge kuzungulira kamoza. Ntheura, zuŵa limoza la dazi (kufuma pa kufuma kwa dazi m’paka pa kufuma kwa dazi) pa Mercury likuŵa pafupifupi mazuŵa 176 gha pa caru capasi—ghakutali kaŵiri kuluska mazuŵa 88 gha cilimika ca Mercurian. Mercury yili na nyengo yakuzizima comene pa caru capasi, kufuma pa 800°F (430°C) ku cigaŵa ico dazi likuwonekera m’paka pa -270°F (-170°C) ku cigaŵa ca mdima. Para kwafika usiku, mphepo yikukhira mwaluŵiro comene cifukwa mlengalenga wa pa caru capasi ulipo yayi, ndipo uli na helium na haidrojeni vicokovicoko waka ivyo vikufuma ku mphepo ya zuŵa, ndiposo mphepo zinyake zicoko waka. [[Category:Chibwe]] amfhatvo6vrzhjd268ml88x1ebgldts Venasi 0 11437 115582 111011 2026-04-05T01:26:41Z Kwamikagami 6862 merge 115582 wikitext text/x-wiki [[File:Venus from Mariner 10.jpg|thumb|Chanya la Mphesko]] [[file:Venus symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♀]] '''Chanya la Mphesko''' (''Venus''; chimanyikwiro: [[file:Venus symbol (fixed width).svg|16px|♀]]) ni [[chibwe]] chachiŵiri kufuma pa [[Zuba|Zuŵa]]. Venus yikuzingulira payekha pachokopachoko zamnyuma aposo wakuzingilizga Zuŵa, ndipo ivi vikupangiska kuti nyengo yake yakuzungulira yiŵe yitali chomene mu dongosolo la zuŵa, pafupifupi mazuŵa 243 gha pa charu chapasi. Lichoko chomene kuluska charu chapasi ndipo likwenera kuti lili na chigaŵa cha mukati chakuyana waka, ndipo lili na chisulo cha semisolid icho chikuzingilizgika na chakuvwara cha malibwe na chigaŵa chapasi. Venus ndiyo yikuŵala chomene mu mlengalenga pamanyuma pa Zuŵa na Mwezi chifukwa mitambo yake yikuwoneska chomene ungweru wa dazi. Chinthu chikuru icho chili mu mlengalenga ni carbon dioxide, iyo yikukolera kutentha mu greenhouse effect iyo njakukhora chomene kuluska iyo yili pa charu chapasi, ndipo ivi vikupangiska kuti Venus yiŵe pulaneti yakutentha chomene, ndipo kutentha kwake kukufika pafupifupi 900°F (480°C). Mu mitambo yakukhora iyi muli madontho gha sulfuric acid ndipo ghakuzungulira charu na mphepo iyo yikuchimbira pa liwiro la makilomita 360 pa ora. Nangauli charu ichi chikutora mazuŵa 243 kuti chizingilire kamoza, kweni mphepo iyo yikuchimbira chomene yikupangiska kuti mitambo yizingilire charu ichi mu mazuŵa ghanayi pera gha charu chapasi. Kutentha kwakukwana, mitambo ya asidi, na mphepo yikuru comene (iyo yikukura pafupifupi ka 90 pa caru capasi kuluska iyo yili pa caru capasi) vikupangiska kuti malo ghaŵe ghaheni comene. Ndipouli, vipangizo vyakufufuza vinthu vya mu mlengalenga vyakwaniska kufika pa Venus na kujambura malo ghake ghakuwomira ndiposo gha fuvu. Malo gha Venus ghapangikaso mapu na vyakufufuza ivyo vili na vipangizo vya radar ivyo vinga "wona" kwizira mu vigaŵa vya mitambo, kuvumbura malo agho ghali na vibowo, mapiri, mapiri ghakuphulika, na malo agho vibowo vyabenekelereka na vidika vya lava wakukhora wa mapiri ghakuphulika, kusazgapo vigaŵa viŵiri vikuru vya pachanya vyakuchemeka Terratarsh Terra na Aphrodite. [[Category:Chanya|Mphesko]] belj0iijid0slkj8234t48wwuo1cgtd 115583 115582 2026-04-05T01:27:11Z Kwamikagami 6862 115583 wikitext text/x-wiki [[File:Venus from Mariner 10.jpg|thumb|Chanya la Mphesko (Venus)]] [[file:Venus symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♀]] '''Chanya la Mphesko''' ('''''Venus'''''; chimanyikwiro: [[file:Venus symbol (fixed width).svg|16px|♀]]) ni [[chibwe]] chachiŵiri kufuma pa [[Zuba|Zuŵa]]. Venus yikuzingulira payekha pachokopachoko zamnyuma aposo wakuzingilizga Zuŵa, ndipo ivi vikupangiska kuti nyengo yake yakuzungulira yiŵe yitali chomene mu dongosolo la zuŵa, pafupifupi mazuŵa 243 gha pa charu chapasi. Lichoko chomene kuluska charu chapasi ndipo likwenera kuti lili na chigaŵa cha mukati chakuyana waka, ndipo lili na chisulo cha semisolid icho chikuzingilizgika na chakuvwara cha malibwe na chigaŵa chapasi. Venus ndiyo yikuŵala chomene mu mlengalenga pamanyuma pa Zuŵa na Mwezi chifukwa mitambo yake yikuwoneska chomene ungweru wa dazi. Chinthu chikuru icho chili mu mlengalenga ni carbon dioxide, iyo yikukolera kutentha mu greenhouse effect iyo njakukhora chomene kuluska iyo yili pa charu chapasi, ndipo ivi vikupangiska kuti Venus yiŵe pulaneti yakutentha chomene, ndipo kutentha kwake kukufika pafupifupi 900°F (480°C). Mu mitambo yakukhora iyi muli madontho gha sulfuric acid ndipo ghakuzungulira charu na mphepo iyo yikuchimbira pa liwiro la makilomita 360 pa ora. Nangauli charu ichi chikutora mazuŵa 243 kuti chizingilire kamoza, kweni mphepo iyo yikuchimbira chomene yikupangiska kuti mitambo yizingilire charu ichi mu mazuŵa ghanayi pera gha charu chapasi. Kutentha kwakukwana, mitambo ya asidi, na mphepo yikuru comene (iyo yikukura pafupifupi ka 90 pa caru capasi kuluska iyo yili pa caru capasi) vikupangiska kuti malo ghaŵe ghaheni comene. Ndipouli, vipangizo vyakufufuza vinthu vya mu mlengalenga vyakwaniska kufika pa Venus na kujambura malo ghake ghakuwomira ndiposo gha fuvu. Malo gha Venus ghapangikaso mapu na vyakufufuza ivyo vili na vipangizo vya radar ivyo vinga "wona" kwizira mu vigaŵa vya mitambo, kuvumbura malo agho ghali na vibowo, mapiri, mapiri ghakuphulika, na malo agho vibowo vyabenekelereka na vidika vya lava wakukhora wa mapiri ghakuphulika, kusazgapo vigaŵa viŵiri vikuru vya pachanya vyakuchemeka Terratarsh Terra na Aphrodite. [[Category:Chanya|Mphesko]] dwp97rka5c2lqtj95d7n589foluhnd7 115594 115583 2026-04-05T01:46:35Z Kwamikagami 6862 115594 wikitext text/x-wiki [[File:Venus from Mariner 10.jpg|thumb|Venus]] [[file:Venus symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♀]] '''Venus''' panji '''Chanya la Mphesko''' (chimanyikwiro: [[file:Venus symbol (fixed width).svg|16px|♀]]) ni [[chibwe]] chachiŵiri kufuma pa [[Zuba|Zuŵa]]. Venus yikuzingulira payekha pachokopachoko zamnyuma aposo wakuzingilizga Zuŵa, ndipo ivi vikupangiska kuti nyengo yake yakuzungulira yiŵe yitali chomene mu dongosolo la zuŵa, pafupifupi mazuŵa 243 gha pa charu chapasi. Lichoko chomene kuluska charu chapasi ndipo likwenera kuti lili na chigaŵa cha mukati chakuyana waka, ndipo lili na chisulo cha semisolid icho chikuzingilizgika na chakuvwara cha malibwe na chigaŵa chapasi. Venus ndiyo yikuŵala chomene mu mlengalenga pamanyuma pa Zuŵa na Mwezi chifukwa mitambo yake yikuwoneska chomene ungweru wa dazi. Chinthu chikuru icho chili mu mlengalenga ni carbon dioxide, iyo yikukolera kutentha mu greenhouse effect iyo njakukhora chomene kuluska iyo yili pa charu chapasi, ndipo ivi vikupangiska kuti Venus yiŵe pulaneti yakutentha chomene, ndipo kutentha kwake kukufika pafupifupi 900°F (480°C). Mu mitambo yakukhora iyi muli madontho gha sulfuric acid ndipo ghakuzungulira charu na mphepo iyo yikuchimbira pa liwiro la makilomita 360 pa ora. Nangauli charu ichi chikutora mazuŵa 243 kuti chizingilire kamoza, kweni mphepo iyo yikuchimbira chomene yikupangiska kuti mitambo yizingilire charu ichi mu mazuŵa ghanayi pera gha charu chapasi. Kutentha kwakukwana, mitambo ya asidi, na mphepo yikuru comene (iyo yikukura pafupifupi ka 90 pa caru capasi kuluska iyo yili pa caru capasi) vikupangiska kuti malo ghaŵe ghaheni comene. Ndipouli, vipangizo vyakufufuza vinthu vya mu mlengalenga vyakwaniska kufika pa Venus na kujambura malo ghake ghakuwomira ndiposo gha fuvu. Malo gha Venus ghapangikaso mapu na vyakufufuza ivyo vili na vipangizo vya radar ivyo vinga "wona" kwizira mu vigaŵa vya mitambo, kuvumbura malo agho ghali na vibowo, mapiri, mapiri ghakuphulika, na malo agho vibowo vyabenekelereka na vidika vya lava wakukhora wa mapiri ghakuphulika, kusazgapo vigaŵa viŵiri vikuru vya pachanya vyakuchemeka Terratarsh Terra na Aphrodite. [[Category:Chanya|Mphesko]] rhak5dnirbz77cqmw1fsi3s6vw4o40a 115607 115594 2026-04-05T01:53:22Z Kwamikagami 6862 115607 wikitext text/x-wiki [[File:Venus from Mariner 10.jpg|thumb|Venus]] [[file:Venus symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♀]] '''Venus''' panji '''Chanya la Mphesko''' (chimanyikwiro: [[file:Venus symbol (fixed width).svg|16px|♀]]) ni [[chibwe]] chachiŵiri kufuma pa [[Zuba|Zuŵa]]. Venus yikuzingulira payekha pachokopachoko zamnyuma aposo wakuzingilizga Zuŵa, ndipo ivi vikupangiska kuti nyengo yake yakuzungulira yiŵe yitali chomene mu dongosolo la zuŵa, pafupifupi mazuŵa 243 gha pa charu chapasi. Lichoko chomene kuluska charu chapasi ndipo likwenera kuti lili na chigaŵa cha mukati chakuyana waka, ndipo lili na chisulo cha semisolid icho chikuzingilizgika na chakuvwara cha malibwe na chigaŵa chapasi. Venus ndiyo yikuŵala chomene mu mlengalenga pamanyuma pa Zuŵa na Mwezi chifukwa mitambo yake yikuwoneska chomene ungweru wa dazi. Chinthu chikuru icho chili mu mlengalenga ni carbon dioxide, iyo yikukolera kutentha mu greenhouse effect iyo njakukhora chomene kuluska iyo yili pa charu chapasi, ndipo ivi vikupangiska kuti Venus yiŵe pulaneti yakutentha chomene, ndipo kutentha kwake kukufika pafupifupi 900°F (480°C). Mu mitambo yakukhora iyi muli madontho gha sulfuric acid ndipo ghakuzungulira charu na mphepo iyo yikuchimbira pa liwiro la makilomita 360 pa ora. Nangauli charu ichi chikutora mazuŵa 243 kuti chizingilire kamoza, kweni mphepo iyo yikuchimbira chomene yikupangiska kuti mitambo yizingilire charu ichi mu mazuŵa ghanayi pera gha charu chapasi. Kutentha kwakukwana, mitambo ya asidi, na mphepo yikuru comene (iyo yikukura pafupifupi ka 90 pa caru capasi kuluska iyo yili pa caru capasi) vikupangiska kuti malo ghaŵe ghaheni comene. Ndipouli, vipangizo vyakufufuza vinthu vya mu mlengalenga vyakwaniska kufika pa Venus na kujambura malo ghake ghakuwomira ndiposo gha fuvu. Malo gha Venus ghapangikaso mapu na vyakufufuza ivyo vili na vipangizo vya radar ivyo vinga "wona" kwizira mu vigaŵa vya mitambo, kuvumbura malo agho ghali na vibowo, mapiri, mapiri ghakuphulika, na malo agho vibowo vyabenekelereka na vidika vya lava wakukhora wa mapiri ghakuphulika, kusazgapo vigaŵa viŵiri vikuru vya pachanya vyakuchemeka Terratarsh Terra na Aphrodite. [[Category:Chibwe|Mphesko]] re6gevk2wjujp4ff1hlvs6qfiaxtb4b 115627 115607 2026-04-05T02:35:08Z Kwamikagami 6862 Kwamikagami moved page [[Chanya la Mphesko]] to [[Yurenasi]] 115607 wikitext text/x-wiki [[File:Venus from Mariner 10.jpg|thumb|Venus]] [[file:Venus symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♀]] '''Venus''' panji '''Chanya la Mphesko''' (chimanyikwiro: [[file:Venus symbol (fixed width).svg|16px|♀]]) ni [[chibwe]] chachiŵiri kufuma pa [[Zuba|Zuŵa]]. Venus yikuzingulira payekha pachokopachoko zamnyuma aposo wakuzingilizga Zuŵa, ndipo ivi vikupangiska kuti nyengo yake yakuzungulira yiŵe yitali chomene mu dongosolo la zuŵa, pafupifupi mazuŵa 243 gha pa charu chapasi. Lichoko chomene kuluska charu chapasi ndipo likwenera kuti lili na chigaŵa cha mukati chakuyana waka, ndipo lili na chisulo cha semisolid icho chikuzingilizgika na chakuvwara cha malibwe na chigaŵa chapasi. Venus ndiyo yikuŵala chomene mu mlengalenga pamanyuma pa Zuŵa na Mwezi chifukwa mitambo yake yikuwoneska chomene ungweru wa dazi. Chinthu chikuru icho chili mu mlengalenga ni carbon dioxide, iyo yikukolera kutentha mu greenhouse effect iyo njakukhora chomene kuluska iyo yili pa charu chapasi, ndipo ivi vikupangiska kuti Venus yiŵe pulaneti yakutentha chomene, ndipo kutentha kwake kukufika pafupifupi 900°F (480°C). Mu mitambo yakukhora iyi muli madontho gha sulfuric acid ndipo ghakuzungulira charu na mphepo iyo yikuchimbira pa liwiro la makilomita 360 pa ora. Nangauli charu ichi chikutora mazuŵa 243 kuti chizingilire kamoza, kweni mphepo iyo yikuchimbira chomene yikupangiska kuti mitambo yizingilire charu ichi mu mazuŵa ghanayi pera gha charu chapasi. Kutentha kwakukwana, mitambo ya asidi, na mphepo yikuru comene (iyo yikukura pafupifupi ka 90 pa caru capasi kuluska iyo yili pa caru capasi) vikupangiska kuti malo ghaŵe ghaheni comene. Ndipouli, vipangizo vyakufufuza vinthu vya mu mlengalenga vyakwaniska kufika pa Venus na kujambura malo ghake ghakuwomira ndiposo gha fuvu. Malo gha Venus ghapangikaso mapu na vyakufufuza ivyo vili na vipangizo vya radar ivyo vinga "wona" kwizira mu vigaŵa vya mitambo, kuvumbura malo agho ghali na vibowo, mapiri, mapiri ghakuphulika, na malo agho vibowo vyabenekelereka na vidika vya lava wakukhora wa mapiri ghakuphulika, kusazgapo vigaŵa viŵiri vikuru vya pachanya vyakuchemeka Terratarsh Terra na Aphrodite. [[Category:Chibwe|Mphesko]] re6gevk2wjujp4ff1hlvs6qfiaxtb4b 115630 115627 2026-04-05T02:37:02Z Kwamikagami 6862 Kwamikagami moved page [[Yurenasi]] to [[Chanya la Mphesko]] over redirect 115607 wikitext text/x-wiki [[File:Venus from Mariner 10.jpg|thumb|Venus]] [[file:Venus symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♀]] '''Venus''' panji '''Chanya la Mphesko''' (chimanyikwiro: [[file:Venus symbol (fixed width).svg|16px|♀]]) ni [[chibwe]] chachiŵiri kufuma pa [[Zuba|Zuŵa]]. Venus yikuzingulira payekha pachokopachoko zamnyuma aposo wakuzingilizga Zuŵa, ndipo ivi vikupangiska kuti nyengo yake yakuzungulira yiŵe yitali chomene mu dongosolo la zuŵa, pafupifupi mazuŵa 243 gha pa charu chapasi. Lichoko chomene kuluska charu chapasi ndipo likwenera kuti lili na chigaŵa cha mukati chakuyana waka, ndipo lili na chisulo cha semisolid icho chikuzingilizgika na chakuvwara cha malibwe na chigaŵa chapasi. Venus ndiyo yikuŵala chomene mu mlengalenga pamanyuma pa Zuŵa na Mwezi chifukwa mitambo yake yikuwoneska chomene ungweru wa dazi. Chinthu chikuru icho chili mu mlengalenga ni carbon dioxide, iyo yikukolera kutentha mu greenhouse effect iyo njakukhora chomene kuluska iyo yili pa charu chapasi, ndipo ivi vikupangiska kuti Venus yiŵe pulaneti yakutentha chomene, ndipo kutentha kwake kukufika pafupifupi 900°F (480°C). Mu mitambo yakukhora iyi muli madontho gha sulfuric acid ndipo ghakuzungulira charu na mphepo iyo yikuchimbira pa liwiro la makilomita 360 pa ora. Nangauli charu ichi chikutora mazuŵa 243 kuti chizingilire kamoza, kweni mphepo iyo yikuchimbira chomene yikupangiska kuti mitambo yizingilire charu ichi mu mazuŵa ghanayi pera gha charu chapasi. Kutentha kwakukwana, mitambo ya asidi, na mphepo yikuru comene (iyo yikukura pafupifupi ka 90 pa caru capasi kuluska iyo yili pa caru capasi) vikupangiska kuti malo ghaŵe ghaheni comene. Ndipouli, vipangizo vyakufufuza vinthu vya mu mlengalenga vyakwaniska kufika pa Venus na kujambura malo ghake ghakuwomira ndiposo gha fuvu. Malo gha Venus ghapangikaso mapu na vyakufufuza ivyo vili na vipangizo vya radar ivyo vinga "wona" kwizira mu vigaŵa vya mitambo, kuvumbura malo agho ghali na vibowo, mapiri, mapiri ghakuphulika, na malo agho vibowo vyabenekelereka na vidika vya lava wakukhora wa mapiri ghakuphulika, kusazgapo vigaŵa viŵiri vikuru vya pachanya vyakuchemeka Terratarsh Terra na Aphrodite. [[Category:Chibwe|Mphesko]] re6gevk2wjujp4ff1hlvs6qfiaxtb4b 115645 115630 2026-04-05T02:46:00Z Kwamikagami 6862 115645 wikitext text/x-wiki [[File:Venus from Mariner 10.jpg|thumb|Venus]] [[file:Venus symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♀]] '''Venus''' panji '''Chanya la Mphesko''' (chimanyikwiro: [[file:Venus symbol (fixed width).svg|16px|♀]]) ni [[chibwe]] chibili chachiŵiri kufuma pa [[Zuba|Zuŵa]]. Venus yikuzingulira payekha pachokopachoko zamnyuma aposo wakuzingilizga Zuŵa, ndipo ivi vikupangiska kuti nyengo yake yakuzungulira yiŵe yitali chomene mu dongosolo la zuŵa, pafupifupi mazuŵa 243 gha pa charu chapasi. Lichoko chomene kuluska charu chapasi ndipo likwenera kuti lili na chigaŵa cha mukati chakuyana waka, ndipo lili na chisulo cha semisolid icho chikuzingilizgika na chakuvwara cha malibwe na chigaŵa chapasi. Venus ndiyo yikuŵala chomene mu mlengalenga pamanyuma pa Zuŵa na Mwezi chifukwa mitambo yake yikuwoneska chomene ungweru wa dazi. Chinthu chikuru icho chili mu mlengalenga ni carbon dioxide, iyo yikukolera kutentha mu greenhouse effect iyo njakukhora chomene kuluska iyo yili pa charu chapasi, ndipo ivi vikupangiska kuti Venus yiŵe pulaneti yakutentha chomene, ndipo kutentha kwake kukufika pafupifupi 900°F (480°C). Mu mitambo yakukhora iyi muli madontho gha sulfuric acid ndipo ghakuzungulira charu na mphepo iyo yikuchimbira pa liwiro la makilomita 360 pa ora. Nangauli charu ichi chikutora mazuŵa 243 kuti chizingilire kamoza, kweni mphepo iyo yikuchimbira chomene yikupangiska kuti mitambo yizingilire charu ichi mu mazuŵa ghanayi pera gha charu chapasi. Kutentha kwakukwana, mitambo ya asidi, na mphepo yikuru comene (iyo yikukura pafupifupi ka 90 pa caru capasi kuluska iyo yili pa caru capasi) vikupangiska kuti malo ghaŵe ghaheni comene. Ndipouli, vipangizo vyakufufuza vinthu vya mu mlengalenga vyakwaniska kufika pa Venus na kujambura malo ghake ghakuwomira ndiposo gha fuvu. Malo gha Venus ghapangikaso mapu na vyakufufuza ivyo vili na vipangizo vya radar ivyo vinga "wona" kwizira mu vigaŵa vya mitambo, kuvumbura malo agho ghali na vibowo, mapiri, mapiri ghakuphulika, na malo agho vibowo vyabenekelereka na vidika vya lava wakukhora wa mapiri ghakuphulika, kusazgapo vigaŵa viŵiri vikuru vya pachanya vyakuchemeka Terratarsh Terra na Aphrodite. [[Category:Chibwe|Mphesko]] l3zrmrnd281xzobzlpavxcswffp1a3o 115650 115645 2026-04-05T02:51:59Z Kwamikagami 6862 115650 wikitext text/x-wiki [[File:Venus from Mariner 10.jpg|thumb|Venus]] [[file:Venus symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♀]] '''Vinasi''' (''Venus'') panji '''Chanya la Mphesko''' (chimanyikwiro: [[file:Venus symbol (fixed width).svg|16px|♀]]) ni [[chibwe]] chibili chachiŵiri kufuma pa [[Zuba|Zuŵa]]. Venus yikuzingulira payekha pachokopachoko zamnyuma aposo wakuzingilizga Zuŵa, ndipo ivi vikupangiska kuti nyengo yake yakuzungulira yiŵe yitali chomene mu dongosolo la zuŵa, pafupifupi mazuŵa 243 gha pa charu chapasi. Lichoko chomene kuluska charu chapasi ndipo likwenera kuti lili na chigaŵa cha mukati chakuyana waka, ndipo lili na chisulo cha semisolid icho chikuzingilizgika na chakuvwara cha malibwe na chigaŵa chapasi. Venus ndiyo yikuŵala chomene mu mlengalenga pamanyuma pa Zuŵa na Mwezi chifukwa mitambo yake yikuwoneska chomene ungweru wa dazi. Chinthu chikuru icho chili mu mlengalenga ni carbon dioxide, iyo yikukolera kutentha mu greenhouse effect iyo njakukhora chomene kuluska iyo yili pa charu chapasi, ndipo ivi vikupangiska kuti Venus yiŵe pulaneti yakutentha chomene, ndipo kutentha kwake kukufika pafupifupi 900°F (480°C). Mu mitambo yakukhora iyi muli madontho gha sulfuric acid ndipo ghakuzungulira charu na mphepo iyo yikuchimbira pa liwiro la makilomita 360 pa ora. Nangauli charu ichi chikutora mazuŵa 243 kuti chizingilire kamoza, kweni mphepo iyo yikuchimbira chomene yikupangiska kuti mitambo yizingilire charu ichi mu mazuŵa ghanayi pera gha charu chapasi. Kutentha kwakukwana, mitambo ya asidi, na mphepo yikuru comene (iyo yikukura pafupifupi ka 90 pa caru capasi kuluska iyo yili pa caru capasi) vikupangiska kuti malo ghaŵe ghaheni comene. Ndipouli, vipangizo vyakufufuza vinthu vya mu mlengalenga vyakwaniska kufika pa Venus na kujambura malo ghake ghakuwomira ndiposo gha fuvu. Malo gha Venus ghapangikaso mapu na vyakufufuza ivyo vili na vipangizo vya radar ivyo vinga "wona" kwizira mu vigaŵa vya mitambo, kuvumbura malo agho ghali na vibowo, mapiri, mapiri ghakuphulika, na malo agho vibowo vyabenekelereka na vidika vya lava wakukhora wa mapiri ghakuphulika, kusazgapo vigaŵa viŵiri vikuru vya pachanya vyakuchemeka Terratarsh Terra na Aphrodite. [[Category:Chibwe|Mphesko]] fuhy5izicis5lgfpllcy0qi47lpgkl0 115651 115650 2026-04-05T02:52:34Z Kwamikagami 6862 Kwamikagami moved page [[Chanya la Mphesko]] to [[Venus]] 115650 wikitext text/x-wiki [[File:Venus from Mariner 10.jpg|thumb|Venus]] [[file:Venus symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♀]] '''Vinasi''' (''Venus'') panji '''Chanya la Mphesko''' (chimanyikwiro: [[file:Venus symbol (fixed width).svg|16px|♀]]) ni [[chibwe]] chibili chachiŵiri kufuma pa [[Zuba|Zuŵa]]. Venus yikuzingulira payekha pachokopachoko zamnyuma aposo wakuzingilizga Zuŵa, ndipo ivi vikupangiska kuti nyengo yake yakuzungulira yiŵe yitali chomene mu dongosolo la zuŵa, pafupifupi mazuŵa 243 gha pa charu chapasi. Lichoko chomene kuluska charu chapasi ndipo likwenera kuti lili na chigaŵa cha mukati chakuyana waka, ndipo lili na chisulo cha semisolid icho chikuzingilizgika na chakuvwara cha malibwe na chigaŵa chapasi. Venus ndiyo yikuŵala chomene mu mlengalenga pamanyuma pa Zuŵa na Mwezi chifukwa mitambo yake yikuwoneska chomene ungweru wa dazi. Chinthu chikuru icho chili mu mlengalenga ni carbon dioxide, iyo yikukolera kutentha mu greenhouse effect iyo njakukhora chomene kuluska iyo yili pa charu chapasi, ndipo ivi vikupangiska kuti Venus yiŵe pulaneti yakutentha chomene, ndipo kutentha kwake kukufika pafupifupi 900°F (480°C). Mu mitambo yakukhora iyi muli madontho gha sulfuric acid ndipo ghakuzungulira charu na mphepo iyo yikuchimbira pa liwiro la makilomita 360 pa ora. Nangauli charu ichi chikutora mazuŵa 243 kuti chizingilire kamoza, kweni mphepo iyo yikuchimbira chomene yikupangiska kuti mitambo yizingilire charu ichi mu mazuŵa ghanayi pera gha charu chapasi. Kutentha kwakukwana, mitambo ya asidi, na mphepo yikuru comene (iyo yikukura pafupifupi ka 90 pa caru capasi kuluska iyo yili pa caru capasi) vikupangiska kuti malo ghaŵe ghaheni comene. Ndipouli, vipangizo vyakufufuza vinthu vya mu mlengalenga vyakwaniska kufika pa Venus na kujambura malo ghake ghakuwomira ndiposo gha fuvu. Malo gha Venus ghapangikaso mapu na vyakufufuza ivyo vili na vipangizo vya radar ivyo vinga "wona" kwizira mu vigaŵa vya mitambo, kuvumbura malo agho ghali na vibowo, mapiri, mapiri ghakuphulika, na malo agho vibowo vyabenekelereka na vidika vya lava wakukhora wa mapiri ghakuphulika, kusazgapo vigaŵa viŵiri vikuru vya pachanya vyakuchemeka Terratarsh Terra na Aphrodite. [[Category:Chibwe|Mphesko]] fuhy5izicis5lgfpllcy0qi47lpgkl0 115665 115651 2026-04-05T03:11:52Z Kwamikagami 6862 115665 wikitext text/x-wiki [[File:Venus from Mariner 10.jpg|thumb|Venus]] [[file:Venus symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♀]] '''Vinasi''' (''Venus'') panji '''Chanya la Mphesko''' (chimanyikwiro: [[file:Venus symbol (fixed width).svg|16px|♀]]) ni [[chibwe]] chachiŵiri kufuma pa [[Zuba|Zuŵa]]. Venus yikuzingulira payekha pachokopachoko zamnyuma aposo wakuzingilizga Zuŵa, ndipo ivi vikupangiska kuti nyengo yake yakuzungulira yiŵe yitali chomene mu dongosolo la zuŵa, pafupifupi mazuŵa 243 gha pa charu chapasi. Lichoko chomene kuluska charu chapasi ndipo likwenera kuti lili na chigaŵa cha mukati chakuyana waka, ndipo lili na chisulo cha semisolid icho chikuzingilizgika na chakuvwara cha malibwe na chigaŵa chapasi. Venus ndiyo yikuŵala chomene mu mlengalenga pamanyuma pa Zuŵa na Mwezi chifukwa mitambo yake yikuwoneska chomene ungweru wa dazi. Chinthu chikuru icho chili mu mlengalenga ni carbon dioxide, iyo yikukolera kutentha mu greenhouse effect iyo njakukhora chomene kuluska iyo yili pa charu chapasi, ndipo ivi vikupangiska kuti Venus yiŵe pulaneti yakutentha chomene, ndipo kutentha kwake kukufika pafupifupi 900°F (480°C). Mu mitambo yakukhora iyi muli madontho gha sulfuric acid ndipo ghakuzungulira charu na mphepo iyo yikuchimbira pa liwiro la makilomita 360 pa ora. Nangauli charu ichi chikutora mazuŵa 243 kuti chizingilire kamoza, kweni mphepo iyo yikuchimbira chomene yikupangiska kuti mitambo yizingilire charu ichi mu mazuŵa ghanayi pera gha charu chapasi. Kutentha kwakukwana, mitambo ya asidi, na mphepo yikuru comene (iyo yikukura pafupifupi ka 90 pa caru capasi kuluska iyo yili pa caru capasi) vikupangiska kuti malo ghaŵe ghaheni comene. Ndipouli, vipangizo vyakufufuza vinthu vya mu mlengalenga vyakwaniska kufika pa Venus na kujambura malo ghake ghakuwomira ndiposo gha fuvu. Malo gha Venus ghapangikaso mapu na vyakufufuza ivyo vili na vipangizo vya radar ivyo vinga "wona" kwizira mu vigaŵa vya mitambo, kuvumbura malo agho ghali na vibowo, mapiri, mapiri ghakuphulika, na malo agho vibowo vyabenekelereka na vidika vya lava wakukhora wa mapiri ghakuphulika, kusazgapo vigaŵa viŵiri vikuru vya pachanya vyakuchemeka Terratarsh Terra na Aphrodite. [[Category:Chibwe|Mphesko]] 6whxxncb2woi8tfgtwkisqxvwg82l3c 115674 115665 2026-04-05T03:22:03Z Kwamikagami 6862 Kwamikagami moved page [[Venus]] to [[Venasi]]: another name used in an article 115665 wikitext text/x-wiki [[File:Venus from Mariner 10.jpg|thumb|Venus]] [[file:Venus symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♀]] '''Vinasi''' (''Venus'') panji '''Chanya la Mphesko''' (chimanyikwiro: [[file:Venus symbol (fixed width).svg|16px|♀]]) ni [[chibwe]] chachiŵiri kufuma pa [[Zuba|Zuŵa]]. Venus yikuzingulira payekha pachokopachoko zamnyuma aposo wakuzingilizga Zuŵa, ndipo ivi vikupangiska kuti nyengo yake yakuzungulira yiŵe yitali chomene mu dongosolo la zuŵa, pafupifupi mazuŵa 243 gha pa charu chapasi. Lichoko chomene kuluska charu chapasi ndipo likwenera kuti lili na chigaŵa cha mukati chakuyana waka, ndipo lili na chisulo cha semisolid icho chikuzingilizgika na chakuvwara cha malibwe na chigaŵa chapasi. Venus ndiyo yikuŵala chomene mu mlengalenga pamanyuma pa Zuŵa na Mwezi chifukwa mitambo yake yikuwoneska chomene ungweru wa dazi. Chinthu chikuru icho chili mu mlengalenga ni carbon dioxide, iyo yikukolera kutentha mu greenhouse effect iyo njakukhora chomene kuluska iyo yili pa charu chapasi, ndipo ivi vikupangiska kuti Venus yiŵe pulaneti yakutentha chomene, ndipo kutentha kwake kukufika pafupifupi 900°F (480°C). Mu mitambo yakukhora iyi muli madontho gha sulfuric acid ndipo ghakuzungulira charu na mphepo iyo yikuchimbira pa liwiro la makilomita 360 pa ora. Nangauli charu ichi chikutora mazuŵa 243 kuti chizingilire kamoza, kweni mphepo iyo yikuchimbira chomene yikupangiska kuti mitambo yizingilire charu ichi mu mazuŵa ghanayi pera gha charu chapasi. Kutentha kwakukwana, mitambo ya asidi, na mphepo yikuru comene (iyo yikukura pafupifupi ka 90 pa caru capasi kuluska iyo yili pa caru capasi) vikupangiska kuti malo ghaŵe ghaheni comene. Ndipouli, vipangizo vyakufufuza vinthu vya mu mlengalenga vyakwaniska kufika pa Venus na kujambura malo ghake ghakuwomira ndiposo gha fuvu. Malo gha Venus ghapangikaso mapu na vyakufufuza ivyo vili na vipangizo vya radar ivyo vinga "wona" kwizira mu vigaŵa vya mitambo, kuvumbura malo agho ghali na vibowo, mapiri, mapiri ghakuphulika, na malo agho vibowo vyabenekelereka na vidika vya lava wakukhora wa mapiri ghakuphulika, kusazgapo vigaŵa viŵiri vikuru vya pachanya vyakuchemeka Terratarsh Terra na Aphrodite. [[Category:Chibwe|Mphesko]] 6whxxncb2woi8tfgtwkisqxvwg82l3c Aresi 0 11438 115592 112593 2026-04-05T01:44:33Z Kwamikagami 6862 115592 wikitext text/x-wiki [[File:OSIRIS Mars true color.jpg|thumb|Aresi]] [[file:Mars symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♂]] '''Aresi''', '''Mazi''' panji '''Chanya la Chivuvuzi''' (chimanyikwiro: [[file:Mars symbol (fixed width).svg|16px|♂]]) ni [[Chanya|chibwe]] chachinayi kufuma pa [[Zuba|Zuŵa]]. Mu vilimika vya m’ma 1800, ŵasayansi ŵakusanda vyakuthambo ŵakagomezganga kuti ŵasanga vimanyikwiro vya umoyo pa Mars, kusazgapo ivyo vikawonekanga nga ni mizere ya ngalaŵa na malo ghafipa agho ŵakaghanaghananga kuti ni vyakumera. Kweni sono tikumanya kuti "migelo" iyi yikaŵa ya vithuzithuzi vyakuwoneka, ndipo malo gha mdima ni malo agho fuvu liswesi ilo likuthandazgika pa charu chapasi lawuskika na mphepo. Kanandi fuvu liwemi likuzungulira na kuŵa chimphepo chikuru icho chingafipiska pafupifupi charu chose, apo fuvu ilo likukhala mu mlengalenga likupangiska kuti mlengalenga wa Mars uŵe na mtundu wapadera wa pinki. Chigaŵa cha kumpoto kwa charu chapasi chili na vidika vikuruvikuru vya lava wakukhora wa mapiri ghakugolera moto, apo chigaŵa cha kumwera kwa charu chili na vibowo vinandi ndipo pali mabeseni ghakuru ghakukhwaskika. Pa Mars pali mapiri ghakurughakuru agho ghali kumara, kusazgapo Olympus Mons—mapiri ghakuru chomene agho ghakumanyikwa mu dongosolo la zuŵa, ghali na mtunda wa makilomita 600 ndipo ghakutalika makilomita 25. Pa malo agha paliso milonga yakunyang’amira iyo yikupangika na kusunkhunyika kwa dongo ndiposo nthowa za nthambi izo ŵakugomezga kuti zikaseŵeka na maji ghakale ghakuchimbira, agho sono ghali kumara kale. Pakuti mlengalenga wa pa Mars ngwakuwonda comene kuluska wa pa caru capasi, pali waka mitambo yichoko waka ndiposo nyengo zinyake pakuŵa ciwuvi ca mulenji. [[File:PIA17352-MarsMoons-PhobosPassesDeimos-RealTime.gif|thumb|right|[[mwezi|Myezi]] ya Aresi.]] Kuzingilizga pulaneti iyi kuli myezi yiŵiri yichokoyichoko, yakuwoneka mwakupambanapambana, Phobos na Deimos, iyo yingaŵa kuti yikukoleka na ma asteroid agho ghakusungika na nkhongono yakuguza ya Mars. c5xevrxu8hmd91s7ks9m8rnw4x4lnxg 115657 115592 2026-04-05T03:00:29Z Kwamikagami 6862 Kwamikagami moved page [[Aresi (Mazi)]] to [[Aresi]] 115592 wikitext text/x-wiki [[File:OSIRIS Mars true color.jpg|thumb|Aresi]] [[file:Mars symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♂]] '''Aresi''', '''Mazi''' panji '''Chanya la Chivuvuzi''' (chimanyikwiro: [[file:Mars symbol (fixed width).svg|16px|♂]]) ni [[Chanya|chibwe]] chachinayi kufuma pa [[Zuba|Zuŵa]]. Mu vilimika vya m’ma 1800, ŵasayansi ŵakusanda vyakuthambo ŵakagomezganga kuti ŵasanga vimanyikwiro vya umoyo pa Mars, kusazgapo ivyo vikawonekanga nga ni mizere ya ngalaŵa na malo ghafipa agho ŵakaghanaghananga kuti ni vyakumera. Kweni sono tikumanya kuti "migelo" iyi yikaŵa ya vithuzithuzi vyakuwoneka, ndipo malo gha mdima ni malo agho fuvu liswesi ilo likuthandazgika pa charu chapasi lawuskika na mphepo. Kanandi fuvu liwemi likuzungulira na kuŵa chimphepo chikuru icho chingafipiska pafupifupi charu chose, apo fuvu ilo likukhala mu mlengalenga likupangiska kuti mlengalenga wa Mars uŵe na mtundu wapadera wa pinki. Chigaŵa cha kumpoto kwa charu chapasi chili na vidika vikuruvikuru vya lava wakukhora wa mapiri ghakugolera moto, apo chigaŵa cha kumwera kwa charu chili na vibowo vinandi ndipo pali mabeseni ghakuru ghakukhwaskika. Pa Mars pali mapiri ghakurughakuru agho ghali kumara, kusazgapo Olympus Mons—mapiri ghakuru chomene agho ghakumanyikwa mu dongosolo la zuŵa, ghali na mtunda wa makilomita 600 ndipo ghakutalika makilomita 25. Pa malo agha paliso milonga yakunyang’amira iyo yikupangika na kusunkhunyika kwa dongo ndiposo nthowa za nthambi izo ŵakugomezga kuti zikaseŵeka na maji ghakale ghakuchimbira, agho sono ghali kumara kale. Pakuti mlengalenga wa pa Mars ngwakuwonda comene kuluska wa pa caru capasi, pali waka mitambo yichoko waka ndiposo nyengo zinyake pakuŵa ciwuvi ca mulenji. [[File:PIA17352-MarsMoons-PhobosPassesDeimos-RealTime.gif|thumb|right|[[mwezi|Myezi]] ya Aresi.]] Kuzingilizga pulaneti iyi kuli myezi yiŵiri yichokoyichoko, yakuwoneka mwakupambanapambana, Phobos na Deimos, iyo yingaŵa kuti yikukoleka na ma asteroid agho ghakusungika na nkhongono yakuguza ya Mars. c5xevrxu8hmd91s7ks9m8rnw4x4lnxg 115659 115657 2026-04-05T03:00:59Z Kwamikagami 6862 115659 wikitext text/x-wiki [[File:OSIRIS Mars true color.jpg|thumb|Aresi]] [[file:Mars symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♂]] '''Aresi''' (''Ares''), '''Mazi''' (''Mars'') panji '''Chanya la Chivuvuzi''' (chimanyikwiro: [[file:Mars symbol (fixed width).svg|16px|♂]]) ni [[Chanya|chibwe]] chachinayi kufuma pa [[Zuba|Zuŵa]]. Mu vilimika vya m’ma 1800, ŵasayansi ŵakusanda vyakuthambo ŵakagomezganga kuti ŵasanga vimanyikwiro vya umoyo pa Mars, kusazgapo ivyo vikawonekanga nga ni mizere ya ngalaŵa na malo ghafipa agho ŵakaghanaghananga kuti ni vyakumera. Kweni sono tikumanya kuti "migelo" iyi yikaŵa ya vithuzithuzi vyakuwoneka, ndipo malo gha mdima ni malo agho fuvu liswesi ilo likuthandazgika pa charu chapasi lawuskika na mphepo. Kanandi fuvu liwemi likuzungulira na kuŵa chimphepo chikuru icho chingafipiska pafupifupi charu chose, apo fuvu ilo likukhala mu mlengalenga likupangiska kuti mlengalenga wa Mars uŵe na mtundu wapadera wa pinki. Chigaŵa cha kumpoto kwa charu chapasi chili na vidika vikuruvikuru vya lava wakukhora wa mapiri ghakugolera moto, apo chigaŵa cha kumwera kwa charu chili na vibowo vinandi ndipo pali mabeseni ghakuru ghakukhwaskika. Pa Mars pali mapiri ghakurughakuru agho ghali kumara, kusazgapo Olympus Mons—mapiri ghakuru chomene agho ghakumanyikwa mu dongosolo la zuŵa, ghali na mtunda wa makilomita 600 ndipo ghakutalika makilomita 25. Pa malo agha paliso milonga yakunyang’amira iyo yikupangika na kusunkhunyika kwa dongo ndiposo nthowa za nthambi izo ŵakugomezga kuti zikaseŵeka na maji ghakale ghakuchimbira, agho sono ghali kumara kale. Pakuti mlengalenga wa pa Mars ngwakuwonda comene kuluska wa pa caru capasi, pali waka mitambo yichoko waka ndiposo nyengo zinyake pakuŵa ciwuvi ca mulenji. [[File:PIA17352-MarsMoons-PhobosPassesDeimos-RealTime.gif|thumb|right|[[mwezi|Myezi]] ya Aresi.]] Kuzingilizga pulaneti iyi kuli myezi yiŵiri yichokoyichoko, yakuwoneka mwakupambanapambana, Phobos na Deimos, iyo yingaŵa kuti yikukoleka na ma asteroid agho ghakusungika na nkhongono yakuguza ya Mars. sttfi0e44ytmtr3uuhhe52vlh5lk8tu Category:Chanya 14 11439 115597 30837 2026-04-05T01:51:10Z Kwamikagami 6862 Redirected page to [[Category:Chibwe]] 115597 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Category:Chibwe]] q8dtpyx279bijvil0houtbj501bmhpr Jupita 0 11440 115570 112596 2026-04-05T01:17:47Z Kwamikagami 6862 115570 wikitext text/x-wiki '''Jupita''' ni [[chibwe]] yachinkhondi kufuma pa [[Zuba|zuŵa]] ndipo njikuru comene mu dongosolo la zuŵa. Ni chimphona cha mphepo icho chili na unandi wakujumpha 2.5 wa mapulaneti ghanyake ghose agho ghali mu [[Kanozgero ka nyenyezi|dongosolo la Zuŵa]] para ghasazgika pamoza ndipo chili pasi pachoko waka pa chigaŵa chimoza pa vigaŵa chikwi vya Zuŵa. Diamita yake njakukwana khumi na yimoza kuluska ya [[Tera (Charu cha pasi)|Charu chapasi]] ndiposo chigaŵa chimoza mwa vigaŵa khumi vya Zuŵa. Jupiter wakuzingilizga Zuŵa pa mtunda wa {{Convert|778.479|Gm|AU}} , na nyengo yakuzungulira ya 11.86 vyaka . Ni nyenyezi yacitatu yakuŵala comene pa caru capasi, yikulondezga Mwezi na Venus, ndipo yindawonekepo kufuma kale comene. Zina lake likufuma ku zina la Jupiter, ciuta mukuru wa cisopa ca Ŵaroma. [[category:Chibwe]] hwf7v8okbfmtfobdepjk9zmqq3j9mo5 115574 115570 2026-04-05T01:19:44Z Kwamikagami 6862 115574 wikitext text/x-wiki [[file:jupiter symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♃]] '''Jupita''' ni [[chibwe]] yachinkhondi kufuma pa [[Zuba|zuŵa]] ndipo njikuru comene mu dongosolo la zuŵa. Ni chimphona cha mphepo icho chili na unandi wakujumpha 2.5 wa mapulaneti ghanyake ghose agho ghali mu [[Kanozgero ka nyenyezi|dongosolo la Zuŵa]] para ghasazgika pamoza ndipo chili pasi pachoko waka pa chigaŵa chimoza pa vigaŵa chikwi vya Zuŵa. Diamita yake njakukwana khumi na yimoza kuluska ya [[Tera (Charu cha pasi)|Charu chapasi]] ndiposo chigaŵa chimoza mwa vigaŵa khumi vya Zuŵa. Jupiter wakuzingilizga Zuŵa pa mtunda wa {{Convert|778.479|Gm|AU}} , na nyengo yakuzungulira ya 11.86 vyaka . Ni nyenyezi yacitatu yakuŵala comene pa caru capasi, yikulondezga Mwezi na Venus, ndipo yindawonekepo kufuma kale comene. Zina lake likufuma ku zina la Jupiter, ciuta mukuru wa cisopa ca Ŵaroma. [[category:Chibwe]] 7scyd2yto50f9umuk69yqhotthw2b2q 115579 115574 2026-04-05T01:23:48Z Kwamikagami 6862 115579 wikitext text/x-wiki [[file:jupiter symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♃]] '''Jupita''' ni [[chibwe]] yachinkhondi kufuma pa [[Zuba|zuŵa]] ndipo njikuru comene mu dongosolo la zuŵa. Ni chimphona cha mphepo icho chili na unandi wakujumpha 2.5 wa mapulaneti ghanyake ghose agho ghali mu [[Kanozgero ka nyenyezi|dongosolo la Zuŵa]] para ghasazgika pamoza ndipo chili pasi pachoko waka pa chigaŵa chimoza pa vigaŵa chikwi vya Zuŵa. Diamita yake njakukwana khumi na yimoza kuluska ya [[Tera (Charu cha pasi)|Charu chapasi]] ndiposo chigaŵa chimoza mwa vigaŵa khumi vya Zuŵa. Jupiter wakuzingilizga Zuŵa pa mtunda wa {{Convert|778.479|Gm|AU}} , na nyengo yakuzungulira ya 11.86 vyaka . Ni nyenyezi yacitatu yakuŵala comene pa caru capasi, yikulondezga Mwezi na Venus, ndipo yindawonekepo kufuma kale comene. Zina lake likufuma ku zina la Jupiter, ciuta mukuru wa cisopa ca Ŵaroma. [[category:Chanya]] 3e9s2sbzfwcy1r9cjxnfsnkftjkspek 115586 115579 2026-04-05T01:29:52Z Kwamikagami 6862 115586 wikitext text/x-wiki [[file:jupiter symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♃]] '''Jupita''' / '''Chanya la Themba''' ni [[chibwe]] yachinkhondi kufuma pa [[Zuba|zuŵa]] ndipo njikuru comene mu dongosolo la zuŵa. Ni chimphona cha mphepo icho chili na unandi wakujumpha 2.5 wa mapulaneti ghanyake ghose agho ghali mu [[Kanozgero ka nyenyezi|dongosolo la Zuŵa]] para ghasazgika pamoza ndipo chili pasi pachoko waka pa chigaŵa chimoza pa vigaŵa chikwi vya Zuŵa. Diamita yake njakukwana khumi na yimoza kuluska ya [[Tera (Charu cha pasi)|Charu chapasi]] ndiposo chigaŵa chimoza mwa vigaŵa khumi vya Zuŵa. Jupiter wakuzingilizga Zuŵa pa mtunda wa {{Convert|778.479|Gm|AU}} , na nyengo yakuzungulira ya 11.86 vyaka . Ni nyenyezi yacitatu yakuŵala comene pa caru capasi, yikulondezga Mwezi na Venus, ndipo yindawonekepo kufuma kale comene. Zina lake likufuma ku zina la Jupiter, ciuta mukuru wa cisopa ca Ŵaroma. [[category:Chanya]] t4pepykst18xl2ejosae3ms7583m2uc 115590 115586 2026-04-05T01:37:57Z Kwamikagami 6862 115590 wikitext text/x-wiki [[File:Hubble captures crisp new image of Jupiter and Europa (50354436493).jpg|thumb|upright=1.25|Chanya la Themba na [[mwezi]] wa chanya ''Europa'']] [[file:Jupiter symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♃]] '''Jupita '''/''' Chanya la Themba''' (chimanyikwiro: [[file:Jupiter symbol (fixed width).svg|16px|♃]]) ni [[chibwe]] yachinkhondi kufuma pa [[Zuba|zuŵa]] ndipo njikuru comene mu dongosolo la zuŵa. Ni chimphona cha mphepo icho chili na unandi wakujumpha 2.5 wa mapulaneti ghanyake ghose agho ghali mu [[Kanozgero ka nyenyezi|dongosolo la Zuŵa]] para ghasazgika pamoza ndipo chili pasi pachoko waka pa chigaŵa chimoza pa vigaŵa chikwi vya Zuŵa. Diamita yake njakukwana khumi na yimoza kuluska ya [[Tera (Charu cha pasi)|Charu chapasi]] ndiposo chigaŵa chimoza mwa vigaŵa khumi vya Zuŵa. Jupiter wakuzingilizga Zuŵa pa mtunda wa {{Convert|778.479|Gm|AU}} , na nyengo yakuzungulira ya 11.86 vyaka . Ni nyenyezi yacitatu yakuŵala comene pa caru capasi, yikulondezga Mwezi na Venus, ndipo yindawonekepo kufuma kale comene. Zina lake likufuma ku zina la Jupiter, ciuta mukuru wa cisopa ca Ŵaroma. [[category:Chanya]] qok7wz0zw4ex7hh3nrknir0hehn6etj 115591 115590 2026-04-05T01:39:26Z Kwamikagami 6862 115591 wikitext text/x-wiki [[File:Hubble captures crisp new image of Jupiter and Europa (50354436493).jpg|thumb|upright=1.25|Chanya la Themba na [[mwezi]] wa chanya ''Europa'']] [[file:Jupiter symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♃]] '''Jupita''' panji '''Chanya la Themba''' (chimanyikwiro: [[file:Jupiter symbol (fixed width).svg|16px|♃]]) ni [[chibwe]] yachinkhondi kufuma pa [[Zuba|zuŵa]] ndipo njikuru comene mu dongosolo la zuŵa. Ni chimphona cha mphepo icho chili na unandi wakujumpha 2.5 wa mapulaneti ghanyake ghose agho ghali mu [[Kanozgero ka nyenyezi|dongosolo la Zuŵa]] para ghasazgika pamoza ndipo chili pasi pachoko waka pa chigaŵa chimoza pa vigaŵa chikwi vya Zuŵa. Diamita yake njakukwana khumi na yimoza kuluska ya [[Tera (Charu cha pasi)|Charu chapasi]] ndiposo chigaŵa chimoza mwa vigaŵa khumi vya Zuŵa. Jupiter wakuzingilizga Zuŵa pa mtunda wa {{Convert|778.479|Gm|AU}} , na nyengo yakuzungulira ya 11.86 vyaka . Ni nyenyezi yacitatu yakuŵala comene pa caru capasi, yikulondezga Mwezi na Venus, ndipo yindawonekepo kufuma kale comene. Zina lake likufuma ku zina la Jupiter, ciuta mukuru wa cisopa ca Ŵaroma. [[category:Chanya]] ilagwuin8nye6oczko2u6ar8g4ujkop 115596 115591 2026-04-05T01:50:32Z Kwamikagami 6862 115596 wikitext text/x-wiki [[File:Hubble captures crisp new image of Jupiter and Europa (50354436493).jpg|thumb|upright=1.25|Chanya la Themba na [[mwezi]] wa chanya ''Europa'']] [[file:Jupiter symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♃]] '''Jupita''' panji '''Chanya la Themba''' (chimanyikwiro: [[file:Jupiter symbol (fixed width).svg|16px|♃]]) ni [[chibwe]] yachinkhondi kufuma pa [[Zuba|zuŵa]] ndipo njikuru comene mu dongosolo la zuŵa. Ni chimphona cha mphepo icho chili na unandi wakujumpha 2.5 wa mapulaneti ghanyake ghose agho ghali mu [[Kanozgero ka nyenyezi|dongosolo la Zuŵa]] para ghasazgika pamoza ndipo chili pasi pachoko waka pa chigaŵa chimoza pa vigaŵa chikwi vya Zuŵa. Diamita yake njakukwana khumi na yimoza kuluska ya [[Tera (Charu cha pasi)|Charu chapasi]] ndiposo chigaŵa chimoza mwa vigaŵa khumi vya Zuŵa. Jupiter wakuzingilizga Zuŵa pa mtunda wa {{Convert|778.479|Gm|AU}} , na nyengo yakuzungulira ya 11.86 vyaka . Ni nyenyezi yacitatu yakuŵala comene pa caru capasi, yikulondezga Mwezi na Venus, ndipo yindawonekepo kufuma kale comene. Zina lake likufuma ku zina la Jupiter, ciuta mukuru wa cisopa ca Ŵaroma. [[category:Chibwe]] ko3aq80iwkmde0bmt661s2xuxfpny42 115624 115596 2026-04-05T02:33:31Z Kwamikagami 6862 115624 wikitext text/x-wiki [[File:Hubble captures crisp new image of Jupiter and Europa (50354436493).jpg|thumb|upright=1.25|Chanya la Themba na [[mwezi]] wa chanya ''Europa'']] [[file:Jupiter symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♃]] '''Jupita''' panji '''Chanya la Themba''' (chimanyikwiro: [[file:Jupiter symbol (fixed width).svg|16px|♃]]) ni [[chibwe]] cha 5 yachinkhondi kufuma pa [[Zuba|zuŵa]] ndipo njikuru comene mu dongosolo la zuŵa. Ni chimphona cha mphepo icho chili na unandi wakujumpha 2.5 wa mapulaneti ghanyake ghose agho ghali mu [[Kanozgero ka nyenyezi|dongosolo la Zuŵa]] para ghasazgika pamoza ndipo chili pasi pachoko waka pa chigaŵa chimoza pa vigaŵa chikwi vya Zuŵa. Diamita yake njakukwana khumi na yimoza kuluska ya [[Tera (Charu cha pasi)|Charu chapasi]] ndiposo chigaŵa chimoza mwa vigaŵa khumi vya Zuŵa. Jupiter wakuzingilizga Zuŵa pa mtunda wa {{Convert|778.479|Gm|AU}} , na nyengo yakuzungulira ya 11.86 vyaka . Ni nyenyezi yacitatu yakuŵala comene pa caru capasi, yikulondezga Mwezi na Venus, ndipo yindawonekepo kufuma kale comene. Zina lake likufuma ku zina la Jupiter, ciuta mukuru wa cisopa ca Ŵaroma. [[category:Chibwe]] 9uvlxbbtupqavdimbu0hkg3z5m6dk3n 115663 115624 2026-04-05T03:10:55Z Kwamikagami 6862 115663 wikitext text/x-wiki [[File:Hubble captures crisp new image of Jupiter and Europa (50354436493).jpg|thumb|upright=1.25|Chanya la Themba na [[mwezi]] wa chanya ''Europa'']] [[file:Jupiter symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♃]] '''Jupita''' panji '''Chanya la Themba''' (chimanyikwiro: [[file:Jupiter symbol (fixed width).svg|16px|♃]]) ni [[chibwe]] yachinkhondi kufuma pa [[Zuba|zuŵa]] ndipo njikuru comene mu dongosolo la zuŵa. Ni chimphona cha mphepo icho chili na unandi wakujumpha 2.5 wa mapulaneti ghanyake ghose agho ghali mu [[Kanozgero ka nyenyezi|dongosolo la Zuŵa]] para ghasazgika pamoza ndipo chili pasi pachoko waka pa chigaŵa chimoza pa vigaŵa chikwi vya Zuŵa. Diamita yake njakukwana khumi na yimoza kuluska ya [[Tera (Charu cha pasi)|Charu chapasi]] ndiposo chigaŵa chimoza mwa vigaŵa khumi vya Zuŵa. Jupiter wakuzingilizga Zuŵa pa mtunda wa {{Convert|778.479|Gm|AU}} , na nyengo yakuzungulira ya 11.86 vyaka . Ni nyenyezi yacitatu yakuŵala comene pa caru capasi, yikulondezga Mwezi na Venus, ndipo yindawonekepo kufuma kale comene. Zina lake likufuma ku zina la Jupiter, ciuta mukuru wa cisopa ca Ŵaroma. [[category:Chibwe]] ko3aq80iwkmde0bmt661s2xuxfpny42 115676 115663 2026-04-05T03:25:19Z Kwamikagami 6862 115676 wikitext text/x-wiki [[File:Hubble captures crisp new image of Jupiter and Europa (50354436493).jpg|thumb|upright=1.25|Chanya la Themba na [[mwezi]] wa chanya ''Europa'']] [[file:Jupiter symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♃]] '''Jupita''' panji '''Chanya la Themba''' (chimanyikwiro: [[file:Jupiter symbol (fixed width).svg|16px|♃]]) ni [[chibwe]] yachinkhondi kufuma pa [[Zuŵa]] ndipo njikuru comene mu dongosolo la zuŵa. Ni chimphona cha mphepo icho chili na unandi wakujumpha 2.5 wa mapulaneti ghanyake ghose agho ghali mu [[Kanozgero ka nyenyezi|dongosolo la Zuŵa]] para ghasazgika pamoza ndipo chili pasi pachoko waka pa chigaŵa chimoza pa vigaŵa chikwi vya Zuŵa. Diamita yake njakukwana khumi na yimoza kuluska ya [[Tera (Charu cha pasi)|Charu chapasi]] ndiposo chigaŵa chimoza mwa vigaŵa khumi vya Zuŵa. Jupita wakuzingilizga Zuŵa pa mtunda wa {{Convert|778.479|Gm|AU}}, na nyengo yakuzungulira ya 11.86 vyaka . Ni nyenyezi yacitatu yakuŵala comene pa caru capasi, yikulondezga [[Mwezi]] na [[Vinasi]], ndipo yindawonekepo kufuma kale comene. Zina lake likufuma ku zina la Jupita, ciuta mukuru wa cisopa ca Ŵaroma. [[category:Chibwe]] q2706ur5pwif0rayaff3dljy2uzyb3x Yuranasi 0 11441 115608 111010 2026-04-05T01:53:39Z Kwamikagami 6862 115608 wikitext text/x-wiki [[File:Uranus as seen by NASA's Voyager 2 (remastered) - JPEG converted.jpg|thumb|Chanya la Movwili]] [[file:Uranus symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♅]] '''Chanya la Movwili''' (''Uranus''; vimanyikwiro: [[file:Uranus symbol (fixed width).svg|16px|⛢]] na [[file:Uranus monogram (fixed width).svg|16px|♅]]) ni [[chanya]] la [[Zuŵa]]. [[Category:Chibwe|Movwili]] 1ihytxud75ux8o10bu2t7o01bzjs7li 115638 115608 2026-04-05T02:41:32Z Kwamikagami 6862 115638 wikitext text/x-wiki [[File:Uranus as seen by NASA's Voyager 2 (remastered) - JPEG converted.jpg|thumb|Chanya la Movwili]] [[file:Uranus symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♅]] '''Yurenasi''' (''Uranus'') panji '''Chanya la Movwili''' (vimanyikwiro: [[file:Uranus symbol (fixed width).svg|16px|⛢]] na [[file:Uranus monogram (fixed width).svg|16px|♅]]) ni [[chibwe]] cha 7 cha [[Zuŵa]]. [[Category:Chibwe|Movwili]] 5v3t7zi94842blk5d837a6cz13rm584 115666 115638 2026-04-05T03:12:06Z Kwamikagami 6862 115666 wikitext text/x-wiki [[File:Uranus as seen by NASA's Voyager 2 (remastered) - JPEG converted.jpg|thumb|Chanya la Movwili]] [[file:Uranus symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♅]] '''Yurenasi''' (''Uranus'') panji '''Chanya la Movwili''' (vimanyikwiro: [[file:Uranus symbol (fixed width).svg|16px|⛢]] na [[file:Uranus monogram (fixed width).svg|16px|♅]]) ni [[chibwe]] cha 7 kufuma pa [[Zuŵa]]. [[Category:Chibwe|Movwili]] 8twqx66pli65w5rluu2ky0yln4d30un 115668 115666 2026-04-05T03:14:54Z Kwamikagami 6862 115668 wikitext text/x-wiki [[File:Uranus as seen by NASA's Voyager 2 (remastered) - JPEG converted.jpg|thumb|Yurenasi]] [[file:Uranus symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♅]] '''Yurenasi''' (''Uranus'') panji '''Chanya la Movwili''' (vimanyikwiro: [[file:Uranus symbol (fixed width).svg|16px|⛢]] na [[file:Uranus monogram (fixed width).svg|16px|♅]]) ni [[chibwe]] cha 7 kufuma pa [[Zuŵa]]. [[Category:Chibwe]] 004u7yorysd724t1cm3whxk2zxg4wx3 115669 115668 2026-04-05T03:15:11Z Kwamikagami 6862 Kwamikagami moved page [[Chanya la Movwili]] to [[Yuranasi]] 115668 wikitext text/x-wiki [[File:Uranus as seen by NASA's Voyager 2 (remastered) - JPEG converted.jpg|thumb|Yurenasi]] [[file:Uranus symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♅]] '''Yurenasi''' (''Uranus'') panji '''Chanya la Movwili''' (vimanyikwiro: [[file:Uranus symbol (fixed width).svg|16px|⛢]] na [[file:Uranus monogram (fixed width).svg|16px|♅]]) ni [[chibwe]] cha 7 kufuma pa [[Zuŵa]]. [[Category:Chibwe]] 004u7yorysd724t1cm3whxk2zxg4wx3 Puluto 0 11442 115606 111012 2026-04-05T01:53:04Z Kwamikagami 6862 115606 wikitext text/x-wiki [[file:Pluto in True Color - High-Res.jpg|thumb|Chanya la Nthuzi]] [[File:Pluto charon 150709 color final.png|thumb|Chanya la Nthuzi na [[mwezi]] wa chanya ''Charon'']] [[file:Pluto symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|⯓]] '''Chanya la Nthuzi''' (''Pluto''; vimanyikwiro: [[file:Pluto symbol (large orb, fixed width).svg|16px|⯓]] na [[file:Pluto monogram (fixed width).svg|16px|♇]]) ni [[chanya]] la [[Zuŵa]]. Ni muchoko chomene pakuyaniska na machanya ghanyake ndipo ghakucemeka "chanya chachoko". [[Category:Chibwe|Nthuzi]] newhdkz7yh1lzozcrmfje8h35bd3a4d 115653 115606 2026-04-05T02:53:49Z Kwamikagami 6862 Kwamikagami moved page [[Chanya la Nthuzi]] to [[Puluto]] 115606 wikitext text/x-wiki [[file:Pluto in True Color - High-Res.jpg|thumb|Chanya la Nthuzi]] [[File:Pluto charon 150709 color final.png|thumb|Chanya la Nthuzi na [[mwezi]] wa chanya ''Charon'']] [[file:Pluto symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|⯓]] '''Chanya la Nthuzi''' (''Pluto''; vimanyikwiro: [[file:Pluto symbol (large orb, fixed width).svg|16px|⯓]] na [[file:Pluto monogram (fixed width).svg|16px|♇]]) ni [[chanya]] la [[Zuŵa]]. Ni muchoko chomene pakuyaniska na machanya ghanyake ndipo ghakucemeka "chanya chachoko". [[Category:Chibwe|Nthuzi]] newhdkz7yh1lzozcrmfje8h35bd3a4d 115655 115653 2026-04-05T02:55:18Z Kwamikagami 6862 115655 wikitext text/x-wiki [[file:Pluto in True Color - High-Res.jpg|thumb|Puluto]] [[File:Pluto charon 150709 color final.png|thumb|Puluto na [[mwezi]] wa chanya ''Charon'']] [[file:Pluto symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|⯓]] '''Puluto''' (''Pluto'') panji '''Chanya la Nthuzi''' (vimanyikwiro: [[file:Pluto symbol (large orb, fixed width).svg|16px|⯓]] na [[file:Pluto monogram (fixed width).svg|16px|♇]]) ni [[chanya]] la [[Zuŵa]]. Ni muchoko chomene pakuyaniska na machanya ghanyake ndipo ghakucemeka "chanya chachoko". [[Category:Chibwe|Nthuzi]] 91hblvod9vw04dtzaosojs1cm30au64 Neputuni 0 11443 115605 111014 2026-04-05T01:52:56Z Kwamikagami 6862 115605 wikitext text/x-wiki [[File:Neptune Voyager2 color calibrated.png|thumb|Chanya la Vidinda]] [[file:Neptune symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♆]] '''Chanya la Vidinda''' (''Neptune''; chimanyikwiro: [[file:Neptune symbol (fixed width).svg|16px|♆]]) ni [[chanya]] la [[Zuŵa]]. [[Category:Chibwe|Vidinda]] ccqt5visoykispv04qvzozi8lxqfimd 115634 115605 2026-04-05T02:39:22Z Kwamikagami 6862 Kwamikagami moved page [[Chanya la Vidinda]] to [[Neputuni]] 115605 wikitext text/x-wiki [[File:Neptune Voyager2 color calibrated.png|thumb|Chanya la Vidinda]] [[file:Neptune symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♆]] '''Chanya la Vidinda''' (''Neptune''; chimanyikwiro: [[file:Neptune symbol (fixed width).svg|16px|♆]]) ni [[chanya]] la [[Zuŵa]]. [[Category:Chibwe|Vidinda]] ccqt5visoykispv04qvzozi8lxqfimd 115636 115634 2026-04-05T02:40:04Z Kwamikagami 6862 115636 wikitext text/x-wiki [[File:Neptune Voyager2 color calibrated.png|thumb|Chanya la Vidinda]] [[file:Neptune symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♆]] '''Neputuni''' (''Neptune'') panji '''Chanya la Vidinda''' (chimanyikwiro: [[file:Neptune symbol (fixed width).svg|16px|♆]]) ni [[chanya]] la [[Zuŵa]]. [[Category:Chibwe|Vidinda]] iob5sa02e40fhysfjus3e3jzoukuaqd 115637 115636 2026-04-05T02:40:29Z Kwamikagami 6862 115637 wikitext text/x-wiki [[File:Neptune Voyager2 color calibrated.png|thumb|Chanya la Vidinda]] [[file:Neptune symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♆]] '''Neputuni''' (''Neptune'') panji '''Chanya la Vidinda''' (chimanyikwiro: [[file:Neptune symbol (fixed width).svg|16px|♆]]) ni [[chibwe]] cha 8 cha [[Zuŵa]]. [[Category:Chibwe|Vidinda]] 04dmicxz329fy05chdnj7zwstye13pq 115649 115637 2026-04-05T02:50:42Z Kwamikagami 6862 115649 wikitext text/x-wiki [[File:Neptune Voyager2 color calibrated.png|thumb|Chanya la Vidinda]] [[file:Neptune symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♆]] '''Neputuni''' (''Neptune'') panji '''Chanya la Vidinda''' (chimanyikwiro: [[file:Neptune symbol (fixed width).svg|16px|♆]]) ni [[chibwe]] cha 8 cha [[Zuŵa]]. [[Category:Chibwe]] lrfvjvenhqtblynbuw1hly8ep9mq8sx 115664 115649 2026-04-05T03:11:39Z Kwamikagami 6862 115664 wikitext text/x-wiki [[File:Neptune Voyager2 color calibrated.png|thumb|Chanya la Vidinda]] [[file:Neptune symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♆]] '''Neputuni''' (''Neptune'') panji '''Chanya la Vidinda''' (chimanyikwiro: [[file:Neptune symbol (fixed width).svg|16px|♆]]) ni [[chibwe]] cha 8 kufuma pa [[Zuŵa]]. [[Category:Chibwe]] 7795kdkbx65x8tlzn2btex5bow97z4h Hiliyamu 0 11574 115677 112454 2026-04-05T03:27:48Z Kwamikagami 6862 115677 wikitext text/x-wiki '''Hiliyamu''' ni chisungunu ; chili na chimanyikwiro '''He''' na nambara ya atomu 2. Ni mphepo yambura mtundu, yambura sungu, yambura poizoni, yambura nkhongono, mphepo ya monotomiki ndipo nzakwamba mu gulu la mpweya wakuzirwa mu [[gome la nyengo na nyengo]]. Malo ghake ghakutenthemera ghali pasi chomene pa vinthu vyose, ndipo ghalije malo ghakusungunuka pa nkhongono zakumanyikwa. Ni chinthu chachiŵiri chakupepuka chomene ndiposo chachiŵiri chomene mu chilengiwa chose, pamanyuma pa [[haidrojeni]] . Lilipo pafupifupi 24% ya unandi wa vinthu vyose, ivyo vikujumpha 12 unandi wa vinthu vyose vyakuzirwa vyakusazgapo. Kuchuluka kwake kukuyana waka na uku mu [[Zuŵa]] na [[Jupita]], chifukwa cha nkhongono yikuru chomene yakukolerana ya nyukiliya (pa nyukiliya ) ya hiliyamu-4 pakukhwaskana na vinthu vitatu ivyo vikulondezgapo pamanyuma pa helium. Nkhongono iyi ya hiliyamu-4 yikupangiskaso kuti yiŵe yakupangika na kuphatikizgika kwa nyukiliya na kuvunda kwa radioactive. Isotope yakumanyikwa comene ya hiliyamu mu chilengiwa chose ni helium-4, iyo yinandi yikapangika mu nyengo ya Big Bang. hiliyamu yiphya yinandi yikupangika na kuphatikizgika kwa nyukiliya kwa haidrojeni mu nyenyezi . 8701a4pcu9i9blo6oeod9n41zfjyt30 Chanya la Eris 0 24669 115595 111006 2026-04-05T01:47:41Z Kwamikagami 6862 115595 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Chanya la ''Eris''}} [[File:Eris and dysnomia2.jpg|thumb|Chanya la ''Eris'' na [[mwezi]] wa chanya ''Dysnomia'']] [[file:Eris symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|⯰]] '''Chanya la ''Eris''''' (chimanyikwiro: [[file:Eris symbol (fixed width).svg|16px|⯰]]) ni [[chanya]] la [[Zuŵa]]. Ni muchoko chomene pakuyaniska na machanya ghanyake ndipo ghakucemeka "chanya chachoko". [[Category:Chanya|Eris]] toeru5pmk0uccur05ebiytpibx40pfo 115604 115595 2026-04-05T01:52:49Z Kwamikagami 6862 115604 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Chanya la ''Eris''}} [[File:Eris and dysnomia2.jpg|thumb|Chanya la ''Eris'' na [[mwezi]] wa chanya ''Dysnomia'']] [[file:Eris symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|⯰]] '''Chanya la ''Eris''''' (chimanyikwiro: [[file:Eris symbol (fixed width).svg|16px|⯰]]) ni [[chanya]] la [[Zuŵa]]. Ni muchoko chomene pakuyaniska na machanya ghanyake ndipo ghakucemeka "chanya chachoko". [[Category:Chibwe|Eris]] 5mjl90u2vjt3vqkrz8ry3shqytg0471 Chanya la Ceres 0 24670 115589 111004 2026-04-05T01:35:10Z Kwamikagami 6862 115589 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Chanya la ''Ceres''}} [[File:Ceres - RC3 - Haulani Crater (22381131691) (cropped).jpg|thumb|Chanya la ''Ceres'']] [[file:Ceres symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|⚳]] '''Chanya la ''Ceres''''' (chimanyikwiro: [[file:Ceres symbol (fixed width).svg|16px|⚳]]) ni [[chanya]] la [[Zuŵa]]. Ni muchoko chomene pakuyaniska na machanya ghanyake ndipo ghakucemeka "chanya chachoko". [[Category:Chanya|Cheres]] 51nrr2ovetk5rppwt55zuhrf2htupyw 115603 115589 2026-04-05T01:52:41Z Kwamikagami 6862 115603 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Chanya la ''Ceres''}} [[File:Ceres - RC3 - Haulani Crater (22381131691) (cropped).jpg|thumb|Chanya la ''Ceres'']] [[file:Ceres symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|⚳]] '''Chanya la ''Ceres''''' (chimanyikwiro: [[file:Ceres symbol (fixed width).svg|16px|⚳]]) ni [[chanya]] la [[Zuŵa]]. Ni muchoko chomene pakuyaniska na machanya ghanyake ndipo ghakucemeka "chanya chachoko". [[Category:Chibwe|Cheres]] mq6o2p5o4fj5opfdqdmmqdpkodh65d1 Sabata 0 40391 115672 99965 2026-04-05T03:20:49Z Kwamikagami 6862 115672 wikitext text/x-wiki '''Sabata''' ni mpimo wa nyengo wakuyana na [[Dazi|mazuŵa]] gha nkhonde na ŵili. Ni mpimo wa nyengo iwo ukugwiriskirika ntchito mu vigaŵa vinandi vya charu kupima nyengo zidokoko. Kanandi mazuŵa agha ghakung'anamura mazuŵa gha ntchito na mazuŵa gha chipumulo, kweniso mazuŵa gha kusopa. Kanandi masabata ghakusangika pa ma kalendara ya pa chaka, kweni yakutolela chilichose cha mu Ulengiwa yayi chifukwa masabata ghakukolerana na [[kusanthura kwa vyamchanya]] yayi. {| class="wikitable" | |Sabata |Chidanga |Chiŵiri |Chitatu |Chinayi |Chinkhonde |Saturday |- |Chamlenga |[[Dazi]] |[[Mwezi]] |[[Mazi] |[[Mekyure]]] |[[[Jupita]] |[Venasi]] |[[Satani]] |- |Chiuta wa chi Greko-Roma |Helios-Sol |Selene-Luna |Ares-Mars |Hermes-Mercury |Zeus-Jupiter |Aphrodite-Venus |Cronus-Saturn |- |Chigriki:{{dubious|date=April 2021}} |{{Lang|grc|ἡμέρα Ἡλίου}}{{dubious|date=April 2021}} |{{Lang|grc|ἡμέρα Σελήνης}} |{{Lang|grc|ἡμέρα Ἄρεως}} |{{Lang|grc|ἡμέρα Ἑρμοῦ}} |{{Lang|grc|ἡμέρα Διός}} |{{Lang|grc|ἡμέρα Ἀφροδίτης}} |{{Lang|grc|ἡμέρα Κρόνου}} |- |Latini: |{{Lang|la|[[:la:Dies Solis|dies Sōlis]]|cat=0}} |{{Lang|la|[[:la:Dies Lunae|dies Lūnae]]|cat=0}} |{{Lang|la|[[:la:Dies Martis|dies Martis]]|cat=0}} |{{Lang|la|[[:la:Dies Mercurii|dies Mercuriī]]|cat=0}} |{{Lang|la|[[:la:Dies Iovis|dies Iovis]]|cat=0}} |{{Lang|la|[[:la:Dies Veneris|dies Veneris]]|cat=0}} |{{Lang|la|[[:la:Dies Saturni|dies Saturnī]]|cat=0}} |- |{{Lang|la|[[interpretatio germanica]]|cat=0}} |Sun |Moon |Tiwaz |Wodanaz |Þunraz |Frige |— |- |Chingelezi chakale |{{Lang|ang|sunnandæg}} |{{Lang|ang|mōnandæg}} |{{Lang|ang|tiwesdæg}} |{{Lang|ang|wōdnesdæg}} |{{Lang|ang|þunresdæg}} |{{Lang|ang|frīgedæg}} |{{Lang|ang|sæterndæg}} |- |cha chi India Chi Navagraha |Suryavāra/ Ravivāra/ Bhānuvāsara |Chandravāra/ Somavāra/ Induvāsara |Mangalavāra/ Bhaumavāsara |Budhavāra/ Saumyavāsara |Guruvāra/Bṛhaspativāsara |Shukravāra/ Bhṛguvāsara |Shanivāra/ Sthiravāsara |} 091jhamcbaxzu5rnl2p1lt6bk8z9c6w 115673 115672 2026-04-05T03:21:14Z Kwamikagami 6862 115673 wikitext text/x-wiki '''Sabata''' ni mpimo wa nyengo wakuyana na [[Dazi|mazuŵa]] gha nkhonde na ŵili. Ni mpimo wa nyengo iwo ukugwiriskirika ntchito mu vigaŵa vinandi vya charu kupima nyengo zidokoko. Kanandi mazuŵa agha ghakung'anamura mazuŵa gha ntchito na mazuŵa gha chipumulo, kweniso mazuŵa gha kusopa. Kanandi masabata ghakusangika pa ma kalendara ya pa chaka, kweni yakutolela chilichose cha mu Ulengiwa yayi chifukwa masabata ghakukolerana na [[kusanthura kwa vyamchanya]] yayi. {| class="wikitable" | |Sabata |Chidanga |Chiŵiri |Chitatu |Chinayi |Chinkhonde |Saturday |- |Chamlenga |[[Dazi]] |[[Mwezi]] |[[Mazi]] |[[Mekyure]] |[[Jupita]] |[[Venasi]] |[[Satani]] |- |Chiuta wa chi Greko-Roma |Helios-Sol |Selene-Luna |Ares-Mars |Hermes-Mercury |Zeus-Jupiter |Aphrodite-Venus |Cronus-Saturn |- |Chigriki:{{dubious|date=April 2021}} |{{Lang|grc|ἡμέρα Ἡλίου}}{{dubious|date=April 2021}} |{{Lang|grc|ἡμέρα Σελήνης}} |{{Lang|grc|ἡμέρα Ἄρεως}} |{{Lang|grc|ἡμέρα Ἑρμοῦ}} |{{Lang|grc|ἡμέρα Διός}} |{{Lang|grc|ἡμέρα Ἀφροδίτης}} |{{Lang|grc|ἡμέρα Κρόνου}} |- |Latini: |{{Lang|la|[[:la:Dies Solis|dies Sōlis]]|cat=0}} |{{Lang|la|[[:la:Dies Lunae|dies Lūnae]]|cat=0}} |{{Lang|la|[[:la:Dies Martis|dies Martis]]|cat=0}} |{{Lang|la|[[:la:Dies Mercurii|dies Mercuriī]]|cat=0}} |{{Lang|la|[[:la:Dies Iovis|dies Iovis]]|cat=0}} |{{Lang|la|[[:la:Dies Veneris|dies Veneris]]|cat=0}} |{{Lang|la|[[:la:Dies Saturni|dies Saturnī]]|cat=0}} |- |{{Lang|la|[[interpretatio germanica]]|cat=0}} |Sun |Moon |Tiwaz |Wodanaz |Þunraz |Frige |— |- |Chingelezi chakale |{{Lang|ang|sunnandæg}} |{{Lang|ang|mōnandæg}} |{{Lang|ang|tiwesdæg}} |{{Lang|ang|wōdnesdæg}} |{{Lang|ang|þunresdæg}} |{{Lang|ang|frīgedæg}} |{{Lang|ang|sæterndæg}} |- |cha chi India Chi Navagraha |Suryavāra/ Ravivāra/ Bhānuvāsara |Chandravāra/ Somavāra/ Induvāsara |Mangalavāra/ Bhaumavāsara |Budhavāra/ Saumyavāsara |Guruvāra/Bṛhaspativāsara |Shukravāra/ Bhṛguvāsara |Shanivāra/ Sthiravāsara |} kindu6p52655b4k1l8v0goyvuflecco Mekyure 0 46886 115647 112587 2026-04-05T02:48:15Z Kwamikagami 6862 merge into older article 115647 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Mekyuri]] 21dew1i9v9yhqvy4392r2jq7fcw8cv2 Vinasi 0 46887 115571 112588 2026-04-05T01:18:04Z Kwamikagami 6862 115571 wikitext text/x-wiki '''Venus''' ni [[chibwe]] chachiŵiri kufuma pa [[Zuba|Zuŵa]]. Venus yikuzingulira payekha pachokopachoko zamnyuma aposo wakuzingilizga Zuŵa, ndipo ivi vikupangiska kuti nyengo yake yakuzungulira yiŵe yitali chomene mu dongosolo la zuŵa, pafupifupi mazuŵa 243 gha pa charu chapasi. Lichoko chomene kuluska charu chapasi ndipo likwenera kuti lili na chigaŵa cha mukati chakuyana waka, ndipo lili na chisulo cha semisolid icho chikuzingilizgika na chakuvwara cha malibwe na chigaŵa chapasi. Venus ndiyo yikuŵala chomene mu mlengalenga pamanyuma pa Zuŵa na Mwezi chifukwa mitambo yake yikuwoneska chomene ungweru wa dazi. Chinthu chikuru icho chili mu mlengalenga ni carbon dioxide, iyo yikukolera kutentha mu greenhouse effect iyo njakukhora chomene kuluska iyo yili pa charu chapasi, ndipo ivi vikupangiska kuti Venus yiŵe pulaneti yakutentha chomene, ndipo kutentha kwake kukufika pafupifupi 900°F (480°C). Mu mitambo yakukhora iyi muli madontho gha sulfuric acid ndipo ghakuzungulira charu na mphepo iyo yikuchimbira pa liwiro la makilomita 360 pa ora. Nangauli charu ichi chikutora mazuŵa 243 kuti chizingilire kamoza, kweni mphepo iyo yikuchimbira chomene yikupangiska kuti mitambo yizingilire charu ichi mu mazuŵa ghanayi pera gha charu chapasi. Kutentha kwakukwana, mitambo ya asidi, na mphepo yikuru comene (iyo yikukura pafupifupi ka 90 pa caru capasi kuluska iyo yili pa caru capasi) vikupangiska kuti malo ghaŵe ghaheni comene. Ndipouli, vipangizo vyakufufuza vinthu vya mu mlengalenga vyakwaniska kufika pa Venus na kujambura malo ghake ghakuwomira ndiposo gha fuvu. Malo gha Venus ghapangikaso mapu na vyakufufuza ivyo vili na vipangizo vya radar ivyo vinga "wona" kwizira mu vigaŵa vya mitambo, kuvumbura malo agho ghali na vibowo, mapiri, mapiri ghakuphulika, na malo agho vibowo vyabenekelereka na vidika vya lava wakukhora wa mapiri ghakuphulika, kusazgapo vigaŵa viŵiri vikuru vya pachanya vyakuchemeka Terratarsh Terra na Aphrodite. [[category:Chibwe]] dzznoulor7jfuvcoxlz54esks3sczwf 115575 115571 2026-04-05T01:19:53Z Kwamikagami 6862 115575 wikitext text/x-wiki [[file:venus symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♀]] '''Venus''' ni [[chibwe]] chachiŵiri kufuma pa [[Zuba|Zuŵa]]. Venus yikuzingulira payekha pachokopachoko zamnyuma aposo wakuzingilizga Zuŵa, ndipo ivi vikupangiska kuti nyengo yake yakuzungulira yiŵe yitali chomene mu dongosolo la zuŵa, pafupifupi mazuŵa 243 gha pa charu chapasi. Lichoko chomene kuluska charu chapasi ndipo likwenera kuti lili na chigaŵa cha mukati chakuyana waka, ndipo lili na chisulo cha semisolid icho chikuzingilizgika na chakuvwara cha malibwe na chigaŵa chapasi. Venus ndiyo yikuŵala chomene mu mlengalenga pamanyuma pa Zuŵa na Mwezi chifukwa mitambo yake yikuwoneska chomene ungweru wa dazi. Chinthu chikuru icho chili mu mlengalenga ni carbon dioxide, iyo yikukolera kutentha mu greenhouse effect iyo njakukhora chomene kuluska iyo yili pa charu chapasi, ndipo ivi vikupangiska kuti Venus yiŵe pulaneti yakutentha chomene, ndipo kutentha kwake kukufika pafupifupi 900°F (480°C). Mu mitambo yakukhora iyi muli madontho gha sulfuric acid ndipo ghakuzungulira charu na mphepo iyo yikuchimbira pa liwiro la makilomita 360 pa ora. Nangauli charu ichi chikutora mazuŵa 243 kuti chizingilire kamoza, kweni mphepo iyo yikuchimbira chomene yikupangiska kuti mitambo yizingilire charu ichi mu mazuŵa ghanayi pera gha charu chapasi. Kutentha kwakukwana, mitambo ya asidi, na mphepo yikuru comene (iyo yikukura pafupifupi ka 90 pa caru capasi kuluska iyo yili pa caru capasi) vikupangiska kuti malo ghaŵe ghaheni comene. Ndipouli, vipangizo vyakufufuza vinthu vya mu mlengalenga vyakwaniska kufika pa Venus na kujambura malo ghake ghakuwomira ndiposo gha fuvu. Malo gha Venus ghapangikaso mapu na vyakufufuza ivyo vili na vipangizo vya radar ivyo vinga "wona" kwizira mu vigaŵa vya mitambo, kuvumbura malo agho ghali na vibowo, mapiri, mapiri ghakuphulika, na malo agho vibowo vyabenekelereka na vidika vya lava wakukhora wa mapiri ghakuphulika, kusazgapo vigaŵa viŵiri vikuru vya pachanya vyakuchemeka Terratarsh Terra na Aphrodite. [[category:Chibwe]] tu9m8c7egrp64rl31xaatk260pka9ck 115580 115575 2026-04-05T01:23:58Z Kwamikagami 6862 115580 wikitext text/x-wiki [[file:venus symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|♀]] '''Venus''' ni [[chibwe]] chachiŵiri kufuma pa [[Zuba|Zuŵa]]. Venus yikuzingulira payekha pachokopachoko zamnyuma aposo wakuzingilizga Zuŵa, ndipo ivi vikupangiska kuti nyengo yake yakuzungulira yiŵe yitali chomene mu dongosolo la zuŵa, pafupifupi mazuŵa 243 gha pa charu chapasi. Lichoko chomene kuluska charu chapasi ndipo likwenera kuti lili na chigaŵa cha mukati chakuyana waka, ndipo lili na chisulo cha semisolid icho chikuzingilizgika na chakuvwara cha malibwe na chigaŵa chapasi. Venus ndiyo yikuŵala chomene mu mlengalenga pamanyuma pa Zuŵa na Mwezi chifukwa mitambo yake yikuwoneska chomene ungweru wa dazi. Chinthu chikuru icho chili mu mlengalenga ni carbon dioxide, iyo yikukolera kutentha mu greenhouse effect iyo njakukhora chomene kuluska iyo yili pa charu chapasi, ndipo ivi vikupangiska kuti Venus yiŵe pulaneti yakutentha chomene, ndipo kutentha kwake kukufika pafupifupi 900°F (480°C). Mu mitambo yakukhora iyi muli madontho gha sulfuric acid ndipo ghakuzungulira charu na mphepo iyo yikuchimbira pa liwiro la makilomita 360 pa ora. Nangauli charu ichi chikutora mazuŵa 243 kuti chizingilire kamoza, kweni mphepo iyo yikuchimbira chomene yikupangiska kuti mitambo yizingilire charu ichi mu mazuŵa ghanayi pera gha charu chapasi. Kutentha kwakukwana, mitambo ya asidi, na mphepo yikuru comene (iyo yikukura pafupifupi ka 90 pa caru capasi kuluska iyo yili pa caru capasi) vikupangiska kuti malo ghaŵe ghaheni comene. Ndipouli, vipangizo vyakufufuza vinthu vya mu mlengalenga vyakwaniska kufika pa Venus na kujambura malo ghake ghakuwomira ndiposo gha fuvu. Malo gha Venus ghapangikaso mapu na vyakufufuza ivyo vili na vipangizo vya radar ivyo vinga "wona" kwizira mu vigaŵa vya mitambo, kuvumbura malo agho ghali na vibowo, mapiri, mapiri ghakuphulika, na malo agho vibowo vyabenekelereka na vidika vya lava wakukhora wa mapiri ghakuphulika, kusazgapo vigaŵa viŵiri vikuru vya pachanya vyakuchemeka Terratarsh Terra na Aphrodite. [[category:Chanya]] dmcf1bmt406lzgvqme6rw8i5z7p9tia 115581 115580 2026-04-05T01:26:09Z Kwamikagami 6862 merge into older article 115581 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Chanya la Mphesko]] 1om7bwnx6r3ky6ofgx5jqv8nfgqnm1d Category:Chibwe 14 47272 115572 2026-04-05T01:18:17Z Kwamikagami 6862 Created blank page 115572 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 115578 115572 2026-04-05T01:23:36Z Kwamikagami 6862 Redirected page to [[Category:Chanya]] 115578 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Category:Chanya]] enussfmq3098wgmisy0p4dqoteb4d7t 115598 115578 2026-04-05T01:51:22Z Kwamikagami 6862 Removed redirect to [[Category:Chanya]] 115598 wikitext text/x-wiki [[Category:Mlengalenga]] g8b0w6kohygfaw45yx7oftvtkb2wewr Tera 0 47273 115612 2026-04-05T01:59:52Z Kwamikagami 6862 Redirected page to [[Charu cha pasi (Tera)]] 115612 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Charu cha pasi (Tera)]] 19e6nh3tsocf4pl4yf7ms6t4qzl25cf Charu chapasi 0 47274 115615 2026-04-05T02:02:35Z Kwamikagami 6862 Redirected page to [[Charu cha pasi (Tera)]] 115615 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Charu cha pasi (Tera)]] 19e6nh3tsocf4pl4yf7ms6t4qzl25cf Chanya la Mlisko 0 47275 115617 2026-04-05T02:29:40Z Kwamikagami 6862 Kwamikagami moved page [[Chanya la Mlisko]] to [[Satani]] 115617 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Satani]] bzgtt4bbn960a1spjkgdvf1a6eqyv15 Jupiter 0 47276 115625 2026-04-05T02:34:12Z Kwamikagami 6862 Redirected page to [[Jupita]] 115625 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Jupita]] c8ghh2a0vdrz840bzas2krsax5ztaij Saturn 0 47277 115626 2026-04-05T02:34:24Z Kwamikagami 6862 Redirected page to [[Satani]] 115626 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Satani]] bzgtt4bbn960a1spjkgdvf1a6eqyv15 Uranus 0 47279 115629 2026-04-05T02:35:23Z Kwamikagami 6862 Redirected page to [[Yurenasi]] 115629 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Yurenasi]] b9yaotmewev0b6qfd5ajlqqn364i2pz Yurenasi 0 47280 115631 2026-04-05T02:37:02Z Kwamikagami 6862 Kwamikagami moved page [[Yurenasi]] to [[Chanya la Mphesko]] over redirect 115631 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Chanya la Mphesko]] 1om7bwnx6r3ky6ofgx5jqv8nfgqnm1d 115632 115631 2026-04-05T02:38:21Z Kwamikagami 6862 Changed redirect target from [[Chanya la Mphesko]] to [[Chanya la Movwili]] 115632 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Chanya la Movwili]] o35x4znxsg38kcy8gbde13dqbn3kfz1 Neptune 0 47281 115633 2026-04-05T02:38:57Z Kwamikagami 6862 Redirected page to [[Neputuni]] 115633 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Neputuni]] jd71hqog7yoyxd3g9pr7vv0f676f2rv Chanya la Vidinda 0 47282 115635 2026-04-05T02:39:23Z Kwamikagami 6862 Kwamikagami moved page [[Chanya la Vidinda]] to [[Neputuni]] 115635 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Neputuni]] jd71hqog7yoyxd3g9pr7vv0f676f2rv Chanya la Luskaka 0 47283 115640 2026-04-05T02:42:19Z Kwamikagami 6862 Kwamikagami moved page [[Chanya la Luskaka]] to [[Mekyuri]] 115640 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Mekyuri]] 21dew1i9v9yhqvy4392r2jq7fcw8cv2 Chanya la Mphesko 0 47284 115652 2026-04-05T02:52:34Z Kwamikagami 6862 Kwamikagami moved page [[Chanya la Mphesko]] to [[Venus]] 115652 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Venus]] aehb3hmyn2f5sm02q0dwero0w9jqeku Chanya la Nthuzi 0 47285 115654 2026-04-05T02:53:49Z Kwamikagami 6862 Kwamikagami moved page [[Chanya la Nthuzi]] to [[Puluto]] 115654 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Puluto]] 85zx3dtc2tyl905gsnfa4ncw16098li Pluto 0 47286 115656 2026-04-05T02:56:22Z Kwamikagami 6862 Redirected page to [[Puluto]] 115656 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Puluto]] 85zx3dtc2tyl905gsnfa4ncw16098li Aresi (Mazi) 0 47287 115658 2026-04-05T03:00:29Z Kwamikagami 6862 Kwamikagami moved page [[Aresi (Mazi)]] to [[Aresi]] 115658 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Aresi]] 03cwnwmfhhm7hip2gcu25ihibni6fv1 Mars 0 47288 115660 2026-04-05T03:02:50Z Kwamikagami 6862 Redirected page to [[Aresi]] 115660 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Aresi]] 03cwnwmfhhm7hip2gcu25ihibni6fv1 Mazi 0 47289 115661 2026-04-05T03:08:22Z Kwamikagami 6862 Redirected page to [[Aresi]] 115661 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Aresi]] 03cwnwmfhhm7hip2gcu25ihibni6fv1 Mercury 0 47290 115662 2026-04-05T03:08:58Z Kwamikagami 6862 Redirected page to [[Mekyuri]] 115662 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Mekyuri]] 21dew1i9v9yhqvy4392r2jq7fcw8cv2 Chanya la Movwili 0 47291 115670 2026-04-05T03:15:12Z Kwamikagami 6862 Kwamikagami moved page [[Chanya la Movwili]] to [[Yuranasi]] 115670 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Yuranasi]] ejw7g1vg99we3de1g1sg9nxlduyn32r Venus 0 47292 115675 2026-04-05T03:22:03Z Kwamikagami 6862 Kwamikagami moved page [[Venus]] to [[Venasi]]: another name used in an article 115675 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Venasi]] 1votpx6gfxh1da8bdweoov2evfxm47z Zuba 0 47293 115679 2026-04-05T03:28:26Z Kwamikagami 6862 Kwamikagami moved page [[Zuba]] to [[Zuŵa]] over redirect: preferred in articles 115679 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Zuŵa]] h4w1gn9lhciy8rmt75in3ghy8zq75g3