Википедия
tyvwiki
https://tyv.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D0%BB_%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD
MediaWiki 1.46.0-wmf.24
first-letter
Медиа
Тускай
Чугаа
Ажыглакчы
Ажыглакчы чугаа
Википедия
Википедия дугайында сүмелел
Файл
Файл чугаа
МедиаВики
МедиаВики чугаа
Майык
Майык чугаа
Дуза
Дуза чугаа
Аңгылал
Аңгылал чугаа
TimedText
TimedText talk
Модуль
Обсуждение модуля
Event
Event talk
Варенье
0
2106
52001
23583
2026-04-24T16:18:05Z
Amherst99
1425
52001
wikitext
text/x-wiki
[[File:Cherry muraba.jpg|thumb|Варенье]]
[[Варенье]] (бирги е узадыр адаттынар) ({{lang-ru|варенье}}) - чигир холааш хайындырып каан кат азы чимис.
== Дөс ==
#Тыва дылдың тайылбыр сөстүү (словарь). Том I, "Наука", [[Новосибирск]] 2003ч.
#
[[Аңгылал:Чем|В]]
8jeqqny9rintz3njw7n7g2x36bwy6gl
Ушинский, Константин Дмитриевич
0
9825
52004
46010
2026-04-25T00:46:58Z
InternetArchiveBot
7061
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52004
wikitext
text/x-wiki
{{Чогаалчы}}
'''Ушинский, Константин Дмитриевич''' (19.2(2.3) 1823, Тула – 22.12.1870 (3.1.1871), Одесса; Киевте хөөржүтүнген) – Россияның педагогу, Россияның эртем педагогиказының үндезилекчизи.
== Намдар ==
Москваның күрүне университединиң юридиктиг факультедин дооскан (1844). 1846–49 ч. Ярославльдың Демидов аттыг лицейиниң профессору. 1850–54 ч. даштыкы херектер Департаментизинге ажылдап турган. 1854 ч. тура Гатчинсктиң өскүстер институдунга башкылап турган. 1859 ч. тура Смольный ин-туң инспектору болуп ажылдап турган; ол аңаа улуг чаартыышкыннарны кылган: чаа өөредилге планын киирген, чогумчалыг педагогиктиг өөредир аргаларны айыткан, аңгы-аңгы эртем кичээлдерин эртирерин организастаан болгаш эртем шинчилел ажылдарын кылырының дуржулгазын белеткээн. 1862 ч. меге хоп чугаалар дээш кызыгаар кежип, 1867ч. чедир Швейцарияга чуртаар ужурга таварышкаш ооң школа херектерин база херээжен улустуң өөредилге билиин шингээдип ап турган.
Ушинский педагогиктиг теориязында колдаан идея чоннуң кижизидиишкини – чоннуң чогаадыкчы күжүн төөгүнүң хөгжүлдезинден өөренип көрүп, хүлээп алыры база ону бүдүн-бүрүн өөредилгеже эргелиг кылдыр айтыры. Ооң чоннуң кижизидиишкини деп идеязының бодалы хөй ниитиниң үзел бодалын школаның организастыг херектеринге хөгжүдери. Ол-ла үзел бодалы-биле Ушинский бүгү ниитини ыяап боттарының төрээн дылының кырынга болгаш эр кыс дивейн дең эргелиг билиг ап өөренирин кыйгырып турган.
Кижизидилгени Ушинский "төөгүнү чаяары" кылдыр көрүп турган. Кижизидилгениң шинчилээр чүүлү кижи, бир эвес педагогика кижини кижизидер деп бодаар болза ол бир дугаарында кижини шупту талазындан өөренип көөр ужурлуг. Педагогика кижизидилге ажылын чорудуп тура кижи дугайында эртемнерни ажыглап турар, оларны Ушинский "антропологтуг" деп адап турган – философия, политэкономия, төөгү, чогаал, психология, анатомия, физиология дээш оон-даа өске эртемнер болуп турар. Ол эртемнерниң педагогика-биле харылзаазының дугайында "Кижи кижизидилгениң шинчилээр чүүлү. Педагогтуг антропологияның дуржулгазы" (1868-69) деп ажылында тода шинчилеттинген.
Кижиниң сайзыраарынга шиитпирлиг рольду салгалдан салгалче ук аймактарның дамчып келирин айыткан. Кижизидилгениң сорулгазы – идекпейжи база чогаадыкчы кижини өстүрери, а ол дээрге угаан-биле күш ажылынче кижини белеткээри болуп турар.
У. бүдүн дидактиктиг системаны тургускан. Ында өөредилгениң тургузуунуң дугайында айтырыглар шинчилеттинген. Кичээнгейниң, сонуургалдың, угаанның, бодаашкынның, сеткил-сагыштың, тура-соруктуң, угаазылалдың механизминиң дугайында психологтуг анализти болгаш өөредилге үезинде сайзырадыр аргаларын айыткан. У. дидактиказы дээрге ажы-төлдүң билип алыышкынның ажыл чорудуушкунунуң теориязы болуп турар. У. педагог кижиниң мурнунга "өөредип өөредир" деп сорулганы салгаш база өөреникчиниң амыдыралда уязын тып алырынга дузалажыры кылдыр айыткан.
== Дөзүглел ==
* {{ВТ-ЭСБЕ|}}
* {{книга|автор= Волков В. А., Куликова М. В., Логинов В. С.|часть= |ссылка часть= |заглавие= Московские профессора XVIII — начала XX веков. Гуманитарные и общественные науки|оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный= |издание= |место= М.|издательство= Янус-К; Московские учебники и картолитография|год= 2006|том= |страницы= 249—250|страниц= 300|серия= |isbn= 5—8037—0164—5|тираж= 2 000|ref= }}
* {{книга |автор = [[Днепров, Эдуард Дмитриевич|Днепров Э. Д.]] |заглавие = Ушинский и современность |ответственный = Гос. ун-т — Высшая школа экономики |издание = |место = М. |издательство = Издательский дом ГУ ВШЭ |год = 2007 |том = |страницы = |страниц = 232 |серия = |isbn = 978-5-7598-0548-9 |тираж = 1 000}}
* ''Фролова О.'' [http://ps.1september.ru/view_article.php?ID=201400410 «Удалить Ушинского из лицея…»] // Газета "Первое сентября". — 2014. — № 4
* «Дело о выдаче свидетельства о рождении и крещении надворной советницы Л.С. Ушинской сыну её Константину». 1832; Государственный архив Тульской области. — Ф. 3. — Оп. 4/4. — Д. 2149. — Л. 1—18.
* ''Иванов А. Н.'' К. Д. Ушинский. Гимназист. Студент. Профессор. — Ярославль: Верх.-Волж.кн.изд, 1973.
* ''Петухов А.'' Дело о рождении Ушинского // Учительская газета. — 1969. — 5 августа
* ''Шаин Е. Г.'' Дата рождения К. Д. Ушинского // Журнал «Педагогика». — 2004. — № 4. 1 С. 63—64.
* ''Ермолин Е. А.'' Константин Дмитриевич Ушинский. — Ярославль: Ярослав Мудрый, 2014.
{{Навигация
| Тема = Ушинский
| Викицитатник = Константин Дмитриевич Ушинский
}}
== Шөлүглер ==
* [http://pedagogic.ru/books/item/f00/s00/z0000016/index.shtml К. Д. Ушинский в портретах, иллюстрациях, документах]
* [http://hobbitaniya.ru/ushinskiy/ushinskiy.php Биография Ушинского Константина Дмитриевича] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201031043209/http://hobbitaniya.ru/ushinskiy/ushinskiy.php |date=2020-10-31 }} в проекте «Хранители сказок»
* {{статья| автор = Серова А. А.| заглавие = К. Д. Ушинский о роли русского языка в воспитании человека | ссылка = http://www.zpu-journal.ru/e-zpu/2009/2/Serova/| автор издания = | издание = Электронный журнал «[[Знание. Понимание. Умение]]»|место = | год = 2009| том = | номер = 2 - [[Педагогика]]. [[Психология]]|страницы= }}
* [http://vashabnp.info/publ/4-1-0-65 Учитель русских учителей] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200225210942/http://vashabnp.info/publ/4-1-0-65 |date=2020-02-25 }}
* [http://www.btula.ru/fullbrend_164.html "Тульские бренды" - К.Д. Ушинский] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180608235252/http://btula.ru/fullbrend_164.html |date=2018-06-08 }}
{{ВС}}
== Демдеглелдер ==
{{Демдеглелдер}}
[[Аңгылал: Чогаалчы]]
bc67zyrieh9b3fh8av6ta7e4swl1rlk
Майык:Potd/2026-04-25
10
15507
52002
2026-04-24T17:13:13Z
Frhdkazan
1195
Чаа арын чаяатынган: «Pig heads in a market.jpg»
52002
wikitext
text/x-wiki
Pig heads in a market.jpg
2oc4hffk5i2xafcb35wlrhggtb5z193
Майык:Motd/2026-04-25
10
15508
52003
2026-04-24T17:16:56Z
Frhdkazan
1195
Чаа арын чаяатынган: «Donald Trump Swears In Pam Bondi as the U.S. Attorney General.webm»
52003
wikitext
text/x-wiki
Donald Trump Swears In Pam Bondi as the U.S. Attorney General.webm
lh8djlplst0n9dw2pe06ck2gr255wie
Майык:Potd/2026-04-26
10
15509
52005
2026-04-25T04:16:27Z
Frhdkazan
1195
Чаа арын чаяатынган: «Parco Regionale dei Colli Euganei 2.jpg»
52005
wikitext
text/x-wiki
Parco Regionale dei Colli Euganei 2.jpg
rtmmlo9ydoywjhtey2eksdicqegnoua
Майык:Motd/2026-04-26
10
15510
52006
2026-04-25T04:18:53Z
Frhdkazan
1195
Чаа арын чаяатынган: «Observatory Comparison (Hubble-Spitzer-Webb) (SVS31363).webm»
52006
wikitext
text/x-wiki
Observatory Comparison (Hubble-Spitzer-Webb) (SVS31363).webm
088rg1m46u9t7oi7ysm0u8cw1a28ahv