سەئۇدى ئەرەبىستان

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ug">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>ugwiki</dbname>
    <base>https://ug.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D8%A7%D8%B4_%D8%A8%DB%95%D8%AA</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ۋاسىتە</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ئالاھىدە</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">مۇنازىرە</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ئىشلەتكۈچى</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ئىشلەتكۈچى مۇنازىرىسى</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipediaمۇنازىرىسى</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ھۆججەت</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ھۆججەت مۇنازىرىسى</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki مۇنازىرىسى</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">قېلىپ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">قېلىپ مۇنازىرىسى</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ياردەم</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ياردەم مۇنازىرىسى</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">تۈر</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">تۈر مۇنازىرىسى</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>سەئۇدى ئەرەبىستان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6477</id>
    <revision>
      <id>175380</id>
      <parentid>167712</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T12:38:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20157-43</username>
        <id>25587</id>
      </contributor>
      <comment>/* باشقىلار */</comment>
      <origin>175380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9497" sha1="84kf5is7hocp1xni8fvtg87xp3x2lud" xml:space="preserve">{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;float: left; margin: 0 0 1em 1em; font-size+1: 90%; width: 150px;&quot; 
! style=&quot;background: #ccf; text-align: center;&quot; |
&lt;font size=&quot;+1&quot;&gt;'''سەئۇدى ئەرەبىستان پادىشاھلىقى'''&lt;/font&gt;

&lt;font size=&quot;+0&quot;&gt;المملكة العربية السعودية&lt;/font&gt;&lt;br /&gt;
&lt;font size=&quot;+0&quot;&gt;al-Mamlaka l-ʻArabiyya s-Suʻūdiyya&lt;/font&gt;

&lt;font size=&quot;+0&quot;&gt;Suudi Arabistan&lt;/font&gt;
|-
|
{| class=&quot;sortable&quot;
| width=40% | [[ھۆججەت:Emblem of Saudi Arabia.svg|120px|center]] 
'''دۆلەت گېربى'''
|[[ھۆججەت:Flag of Saudi Arabia.svg|200px|center]] '''دۆلەت بايرىقى'''
|-
|'''شۇئارى'''&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;  
|'''&quot;لا إله إلا الله محمد رسول الله&quot;'''&lt;br /&gt;اللەتىن باشقا ئىلاھ يوقتۇر، مۇھەممەد اللەنىڭ رەسۇلى
|-
| width=30% |'''پايتەخت'''&lt;small&gt;&amp;ئەڭ چوڭ شەھرى&lt;/small&gt;
|[[رىياد]] 
|-
|'''تىلى'''
|[[ئەرەب تىلى|ئەرەبچە]]
|-
|'''دىنى'''
|[[ئىسلام]]
|-
|'''ھۆكۈمەت'''&lt;br /&gt;- پادىشاھ
- ۋەلىئەھد
|مۇتلەق مۇنارخيىلىك پادىشاھلىق&lt;br /&gt;[[سەلمان بىن ئابدۇلئەزىز]]

[[مۇھەممەد بىن نايىڧ]]
|-
|'''قۇرۇلىشى'''
&lt;small&gt;سەئۇدىي ئەرەبىستان پادىشاھلىقى&lt;/small&gt;
|1932- يىلى 9- ئاينىڭ 23- كۈنى
|-
|'''يەر مەيدانى'''&lt;br /&gt;-سۇ
|2,149,690 كلومتر2 (13نچى)&lt;br /&gt;0.7%
|-
|'''نۇڧۇسى'''
-زىچلىق
|29.994.272 جان (43نچى)
12.3جان\كلومېتر2
|-
|'''ئ.ئ.ئۇ.ق'''&lt;br /&gt;-2013 تەخمىنەن
-كىشى باشى
|927,762 مىلىيارد دوللار
31،309 دوللار\كىشى
|-
|'''پۇل بىرلىكى'''
|[[رىيال]] (SAR)
|-
|'''ۋاقت رايونى'''
|ئە.ۋ.ر. UTC+3
|-
|'''قاتناش'''
|ئوڭدىن
|-
|'''خەلق.ارالىق تېلېڧون كودى'''
|966+
|-
|'''تور بەت'''
|sa.
|}
|}

'''سەئۇدى ئەرەبىستان پادىشاھلىقى''' ({{ئەرەبچە|المملكة العربيّة السعوديّة}}), [[ئاسىيا|ئاسىيانىڭ]] غەربىگە، [[ئەرەب يېرىم ئارىلى|ئەرەب يېرىم ئارىلىغا]] جايلاشقان ئەڭ چوڭ دۆلەتتۇر. غەربىي شىمالدا [[ئىئوردانىيە]]، شىمال ۋە شەرقىي شىمالدا [[ئىراق]]، شەرقتە [[كۇۋەيت]]، [[قاتار]]، [[بەھرەين]] ۋە [[بىرلەشمە ئەرەب ئەمىرلىكلىرى]]، شەرقىي جەنۇبتا [[ئومان|ئۇممان]]، جەنۇبتا [[يەمەن]]، شەرقىي شىمالدا [[پارس قولتۇغى]] ۋە غەربتە [[قىزىل دېڭىز]] بىلەن قورشىلىپ تۇرىدۇ. بۇ يەرگە ئىككى مۇقەددەس مەسجىت توپرىغى ھەم دېيىلىدۇ. چۈنكى [[ئىسلام دىنى|ئىسلام دىنىغا]] كۆرە مۇقەددەس بولغان ئىككى شەھەر [[مەككە]] ۋە [[مەدىنە]] بۇ دۆلەتتە يەر ئالىدۇ. سەئۇدى ئەرەبىستان، [[ئوتتۇرا شەرق|ئوتتۇرا شەرقتىكى]] پۈتۈن پارس قولتۇغى ئەللىرىدە بولغانىدەك تىز سۈرئەتتە تەرەققىي قىلماقتا.

== تارىخچە ==
ئەرەب يېرىم ئارلىلىنىڭ بۈيۈك بىر قىسمىدا مىڭ يىللاردىن بېرى كۆچمەن قەبىلە ھاياتى سۈرۈلۈپ كەلگەن. ھەزرىتى [[مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام|مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ]] 571- يىلى [[مەككە]]دە توغۇلىشى، دۇنيا تارىخىدە يېڭى بىر دەۋىر باشلىتىپ، ئەرەبىستاننىڭ ئورنىنى يۈكسەلدۈرگەن بولسىمۇ، ئەمەسىي خانەدانىنىڭ، [[شام|شامنى]] پايتەخت قىلىشى بىلەن، ئىسلام ئالەمىنىڭ ئېغىرلىق مەركىزى [[سۇرىيە]] تەرەپكە قايدى (692). ئەرەب يېرىم ئارىلىنىڭ 16. ئەسردىن [[بىرىنچى دۇنيا ئۇرۇشى|بىرىنچى دۇنيا ئۇرۇشىغا]] قەدەر، ئوسمانلى ئىدارەسىدە بولدى.

1730- يىللاردا ئوتتۇرىغا چىققان [[ۋەھھابىيلىك|ۋەھھابىي]] ھەرىكىتى 1745- يىلى سەئۇد ئائىلىسى تەرىپىدىن ئۆزلەشتۈرۈلدى. 1902- يىلى [[كۇۋەيت|كۇۋەيتتە]] سۈرگۈندە بولغان [[ئابدۇلئەزىز بىن سەئۇد]]، [[رىياد]]قا قايتىپ يېڭىدىن سىياسىي ئىزدىنىش يولىغا قويۇلدى. ئۇ يىللاردا ئوسمانلى دۆلىتى بۇ ئەھۋالنىڭ قارشىسىدا ئابدۇلئەزىزنىڭ دادىسى ئابدۇرراھماننى رىياد ھاكىمى تەئيىن ئەتتى. بالقان ئۇرۇشى مەزگىلىدە ئوسمانلى ئەسكەرلىرىنىڭ بۇ رايوندا ئازىيىشىنى پۇرسەت بىلگەن نەجىت ئەمىرى ۋە ۋەھھابىي ئىمامى بولمىش ئابدۇلئەزىز بىن سەئۇد، ئىدارىي مەركەز بولمىش ھاسا\ئاھسانى قولغا كىرگۈزدى (1913). كېيىنچە 1921-1926 ئارىسى خائىل، [[مەككە]]، [[جىددە]] ۋە ئەسرنى قولغا كىرگۈزۈپ توپراقلىرىنى كېڭەيىتتى ۋە 1926- يىلى [[ھىجاز]] قىرالى، 1931- يىلى سەئۇدى ئەرەبىستان قىرالى (پادىشاھى) ئېلان قىلىندى. 1936- يىلى تۇنجى نېفىت زاپىسىنىڭ بايقىلىشى، ئەمما [[ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشى|ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشىغىچە]] سالماقلىق بىر شەكىلدە نېفىت قۇدۇغى قېزىلمىغان بولسىمۇ، ئابدۇلئەزىز بىن سەئۇدنىڭ ئۆلىمىدىن (1953) كېيىن، ئورنىغا چىققان ئوغلى سەئۇد بىن ئابدۇلئەزىزدىن ئىتىبارەن ھەم قىرال ھەم باشۋەزىر بولدى، 1964- يىلى سەئۇدىي ئائىلە مەجلىسىنىڭ قارارى بىلەن تەختتىن تۈشۈرۈلدى ۋە ئورنىغا قېرىنداشى فايسال بىن ئابدۇلئەزىز چىقارىلدى (1964-11-02). مەملىكەتنى زامانەۋىيلەشتۈرۈشكە كىرىشكەن فايسال بىن ئابدۇلئەزىزنىڭ 1975- يىلى جىيەنلىرىدىن بىرى تەرەفىدىن ئۆلتۈرۈلىشىدىن سوڭرە، ئورنىغا چىققان ئۇكىسى [[خالىد بىن ئابدۇلئەزىز]]، 1979- يىلى [[مىسىر]] - [[ئىسرائىلىيە|ئىسرائىل]] تېنچلىق توىتامىغا شىددەت بىلەن قارشى چىقىش بىلەن بىرگە، [[ئەرەب]] - ئىسرائىل كېلىشەلمەسلىكىدە مۆتىدىل بىر سىياسەت تۇتتى. خالىد بىن ئابدۇلئەزىزنىڭ 1982- يىلدىكى ئۆلۈمى بىلەن ئورنىغا [[فەھد بىن ئابدۇلئەزىز]] ئۆتتى.   
==مەمۇرىي رايونلىرى==
سەئۇدى ئەرەبىستاندا 13 دانە ئۆلكە بار بولۇپ، ئۇلار تۆۋەندىكىچە:
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=400 style=&quot;margin: 0 0 1em 1em; background: ; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+
|-
|align=&quot;center&quot; colspan=2 |[[ھۆججەت: Saudi Arabia, administrative divisions - Nmbrs - colored.svg |center|400x400px]]'''سەئۇدى ئەرەبىستاننىڭ ئۆلكىلىرى'''
|-
|}
*1.[[جوف ئۆلكىسى]]; 2.[[شىمالىي ھۇدۇد ئۆلكىسى]]; 
*3.[[تەبۇك ئۆلكىسى]]؛ 4.[[ھائىل ئۆلكىسى]]؛ 
*5.[[مەدىنە ئۆلكىسى]]؛ 6.[[قاسسىم ئۆلكىسى]]؛
*7.[[مەككە ئۆلكىسى]]؛ 8.[[رىياد ئۆلكىسى]]؛
*9.[[شەرقىيە ئۆلكىسى]]؛
*10.[[باھا ئۆلكىسى]]؛ 11.[[ئاسىر ئۆلكىسى]]؛ 
*12. [[جازان ئۆلكىسى]]؛ 13.[[نەجران ئۆلكىسى]]؛ 
==ئىقتىسادى==
==يەر تۈزۈلىشى==بهبنصسوبرمسظيورىظزسيرميزرزيظيزيزرزويؤنيؤزيزؤزيزي بعبتيورر

==بايلىقى==
==ئىقلىمى==
==يېزا ئىگىلىكى==
==ساياھەتچىلىكى==
==سىياسىتى==
پادىشاھلىرى:
*1. عبد العزيز بن عبد الرحمن آل سعود. 1932-1953
*2. سعود بن عبد العزيز آل سعود. 1953-1964
*3. فيصل بن عبدالعزيز آل سعود. 1964-1975
*4. خالد بن عبد العزيز آل سعود. 1975-1982
*5. فهد بن عبد العزيز آل سعود. 1982-2005
*6. عبدالله بن عبدالعزيز آل سعود. 2005-2015
*7. سلمان بن عبد العزیز آل سعود. 2015-ھازىرغىچە

==باشقىلار==
[[سەئۇدى ئەرەبىستان ئىقامىتى]]

ئۈرۈمچى رىياد ئۇچۇشلىرى 2026-يىلى 6-ئاينىڭ 16-كۈنى باشلايدۇ. تەپسىلاتى تۆۋەندىكىچە:

ئۈرۈمچى 20:30 - رىياد 22:30، CZ8807، سەيشەنبە ۋە شەنبە

رىياد 00:30 - رىياد 11:30، CZ8808 چارشەنبە ۋە يەكشەنبە

==مەنبەلەر==
===سىرتقى ئۇلانمىلار===

{{ئاسىيا}}
== مەنبەلەر ==
{{Reflist}}

{{stub}}
[[تۈر:دۆلەتلەر]]
[[تۈر:غەربىي ئاسىيا]]</text>
      <sha1>84kf5is7hocp1xni8fvtg87xp3x2lud</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>175383</id>
      <parentid>175380</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:51:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20157-43</username>
        <id>25587</id>
      </contributor>
      <comment>/* باشقىلار */</comment>
      <origin>175383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10146" sha1="0hgh4ncl2m9upr2o2j905n2f0256c1d" xml:space="preserve">{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;float: left; margin: 0 0 1em 1em; font-size+1: 90%; width: 150px;&quot; 
! style=&quot;background: #ccf; text-align: center;&quot; |
&lt;font size=&quot;+1&quot;&gt;'''سەئۇدى ئەرەبىستان پادىشاھلىقى'''&lt;/font&gt;

&lt;font size=&quot;+0&quot;&gt;المملكة العربية السعودية&lt;/font&gt;&lt;br /&gt;
&lt;font size=&quot;+0&quot;&gt;al-Mamlaka l-ʻArabiyya s-Suʻūdiyya&lt;/font&gt;

&lt;font size=&quot;+0&quot;&gt;Suudi Arabistan&lt;/font&gt;
|-
|
{| class=&quot;sortable&quot;
| width=40% | [[ھۆججەت:Emblem of Saudi Arabia.svg|120px|center]] 
'''دۆلەت گېربى'''
|[[ھۆججەت:Flag of Saudi Arabia.svg|200px|center]] '''دۆلەت بايرىقى'''
|-
|'''شۇئارى'''&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;  
|'''&quot;لا إله إلا الله محمد رسول الله&quot;'''&lt;br /&gt;اللەتىن باشقا ئىلاھ يوقتۇر، مۇھەممەد اللەنىڭ رەسۇلى
|-
| width=30% |'''پايتەخت'''&lt;small&gt;&amp;ئەڭ چوڭ شەھرى&lt;/small&gt;
|[[رىياد]] 
|-
|'''تىلى'''
|[[ئەرەب تىلى|ئەرەبچە]]
|-
|'''دىنى'''
|[[ئىسلام]]
|-
|'''ھۆكۈمەت'''&lt;br /&gt;- پادىشاھ
- ۋەلىئەھد
|مۇتلەق مۇنارخيىلىك پادىشاھلىق&lt;br /&gt;[[سەلمان بىن ئابدۇلئەزىز]]

[[مۇھەممەد بىن نايىڧ]]
|-
|'''قۇرۇلىشى'''
&lt;small&gt;سەئۇدىي ئەرەبىستان پادىشاھلىقى&lt;/small&gt;
|1932- يىلى 9- ئاينىڭ 23- كۈنى
|-
|'''يەر مەيدانى'''&lt;br /&gt;-سۇ
|2,149,690 كلومتر2 (13نچى)&lt;br /&gt;0.7%
|-
|'''نۇڧۇسى'''
-زىچلىق
|29.994.272 جان (43نچى)
12.3جان\كلومېتر2
|-
|'''ئ.ئ.ئۇ.ق'''&lt;br /&gt;-2013 تەخمىنەن
-كىشى باشى
|927,762 مىلىيارد دوللار
31،309 دوللار\كىشى
|-
|'''پۇل بىرلىكى'''
|[[رىيال]] (SAR)
|-
|'''ۋاقت رايونى'''
|ئە.ۋ.ر. UTC+3
|-
|'''قاتناش'''
|ئوڭدىن
|-
|'''خەلق.ارالىق تېلېڧون كودى'''
|966+
|-
|'''تور بەت'''
|sa.
|}
|}

'''سەئۇدى ئەرەبىستان پادىشاھلىقى''' ({{ئەرەبچە|المملكة العربيّة السعوديّة}}), [[ئاسىيا|ئاسىيانىڭ]] غەربىگە، [[ئەرەب يېرىم ئارىلى|ئەرەب يېرىم ئارىلىغا]] جايلاشقان ئەڭ چوڭ دۆلەتتۇر. غەربىي شىمالدا [[ئىئوردانىيە]]، شىمال ۋە شەرقىي شىمالدا [[ئىراق]]، شەرقتە [[كۇۋەيت]]، [[قاتار]]، [[بەھرەين]] ۋە [[بىرلەشمە ئەرەب ئەمىرلىكلىرى]]، شەرقىي جەنۇبتا [[ئومان|ئۇممان]]، جەنۇبتا [[يەمەن]]، شەرقىي شىمالدا [[پارس قولتۇغى]] ۋە غەربتە [[قىزىل دېڭىز]] بىلەن قورشىلىپ تۇرىدۇ. بۇ يەرگە ئىككى مۇقەددەس مەسجىت توپرىغى ھەم دېيىلىدۇ. چۈنكى [[ئىسلام دىنى|ئىسلام دىنىغا]] كۆرە مۇقەددەس بولغان ئىككى شەھەر [[مەككە]] ۋە [[مەدىنە]] بۇ دۆلەتتە يەر ئالىدۇ. سەئۇدى ئەرەبىستان، [[ئوتتۇرا شەرق|ئوتتۇرا شەرقتىكى]] پۈتۈن پارس قولتۇغى ئەللىرىدە بولغانىدەك تىز سۈرئەتتە تەرەققىي قىلماقتا.

== تارىخچە ==
ئەرەب يېرىم ئارلىلىنىڭ بۈيۈك بىر قىسمىدا مىڭ يىللاردىن بېرى كۆچمەن قەبىلە ھاياتى سۈرۈلۈپ كەلگەن. ھەزرىتى [[مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام|مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ]] 571- يىلى [[مەككە]]دە توغۇلىشى، دۇنيا تارىخىدە يېڭى بىر دەۋىر باشلىتىپ، ئەرەبىستاننىڭ ئورنىنى يۈكسەلدۈرگەن بولسىمۇ، ئەمەسىي خانەدانىنىڭ، [[شام|شامنى]] پايتەخت قىلىشى بىلەن، ئىسلام ئالەمىنىڭ ئېغىرلىق مەركىزى [[سۇرىيە]] تەرەپكە قايدى (692). ئەرەب يېرىم ئارىلىنىڭ 16. ئەسردىن [[بىرىنچى دۇنيا ئۇرۇشى|بىرىنچى دۇنيا ئۇرۇشىغا]] قەدەر، ئوسمانلى ئىدارەسىدە بولدى.

1730- يىللاردا ئوتتۇرىغا چىققان [[ۋەھھابىيلىك|ۋەھھابىي]] ھەرىكىتى 1745- يىلى سەئۇد ئائىلىسى تەرىپىدىن ئۆزلەشتۈرۈلدى. 1902- يىلى [[كۇۋەيت|كۇۋەيتتە]] سۈرگۈندە بولغان [[ئابدۇلئەزىز بىن سەئۇد]]، [[رىياد]]قا قايتىپ يېڭىدىن سىياسىي ئىزدىنىش يولىغا قويۇلدى. ئۇ يىللاردا ئوسمانلى دۆلىتى بۇ ئەھۋالنىڭ قارشىسىدا ئابدۇلئەزىزنىڭ دادىسى ئابدۇرراھماننى رىياد ھاكىمى تەئيىن ئەتتى. بالقان ئۇرۇشى مەزگىلىدە ئوسمانلى ئەسكەرلىرىنىڭ بۇ رايوندا ئازىيىشىنى پۇرسەت بىلگەن نەجىت ئەمىرى ۋە ۋەھھابىي ئىمامى بولمىش ئابدۇلئەزىز بىن سەئۇد، ئىدارىي مەركەز بولمىش ھاسا\ئاھسانى قولغا كىرگۈزدى (1913). كېيىنچە 1921-1926 ئارىسى خائىل، [[مەككە]]، [[جىددە]] ۋە ئەسرنى قولغا كىرگۈزۈپ توپراقلىرىنى كېڭەيىتتى ۋە 1926- يىلى [[ھىجاز]] قىرالى، 1931- يىلى سەئۇدى ئەرەبىستان قىرالى (پادىشاھى) ئېلان قىلىندى. 1936- يىلى تۇنجى نېفىت زاپىسىنىڭ بايقىلىشى، ئەمما [[ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشى|ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشىغىچە]] سالماقلىق بىر شەكىلدە نېفىت قۇدۇغى قېزىلمىغان بولسىمۇ، ئابدۇلئەزىز بىن سەئۇدنىڭ ئۆلىمىدىن (1953) كېيىن، ئورنىغا چىققان ئوغلى سەئۇد بىن ئابدۇلئەزىزدىن ئىتىبارەن ھەم قىرال ھەم باشۋەزىر بولدى، 1964- يىلى سەئۇدىي ئائىلە مەجلىسىنىڭ قارارى بىلەن تەختتىن تۈشۈرۈلدى ۋە ئورنىغا قېرىنداشى فايسال بىن ئابدۇلئەزىز چىقارىلدى (1964-11-02). مەملىكەتنى زامانەۋىيلەشتۈرۈشكە كىرىشكەن فايسال بىن ئابدۇلئەزىزنىڭ 1975- يىلى جىيەنلىرىدىن بىرى تەرەفىدىن ئۆلتۈرۈلىشىدىن سوڭرە، ئورنىغا چىققان ئۇكىسى [[خالىد بىن ئابدۇلئەزىز]]، 1979- يىلى [[مىسىر]] - [[ئىسرائىلىيە|ئىسرائىل]] تېنچلىق توىتامىغا شىددەت بىلەن قارشى چىقىش بىلەن بىرگە، [[ئەرەب]] - ئىسرائىل كېلىشەلمەسلىكىدە مۆتىدىل بىر سىياسەت تۇتتى. خالىد بىن ئابدۇلئەزىزنىڭ 1982- يىلدىكى ئۆلۈمى بىلەن ئورنىغا [[فەھد بىن ئابدۇلئەزىز]] ئۆتتى.   
==مەمۇرىي رايونلىرى==
سەئۇدى ئەرەبىستاندا 13 دانە ئۆلكە بار بولۇپ، ئۇلار تۆۋەندىكىچە:
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=400 style=&quot;margin: 0 0 1em 1em; background: ; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+
|-
|align=&quot;center&quot; colspan=2 |[[ھۆججەت: Saudi Arabia, administrative divisions - Nmbrs - colored.svg |center|400x400px]]'''سەئۇدى ئەرەبىستاننىڭ ئۆلكىلىرى'''
|-
|}
*1.[[جوف ئۆلكىسى]]; 2.[[شىمالىي ھۇدۇد ئۆلكىسى]]; 
*3.[[تەبۇك ئۆلكىسى]]؛ 4.[[ھائىل ئۆلكىسى]]؛ 
*5.[[مەدىنە ئۆلكىسى]]؛ 6.[[قاسسىم ئۆلكىسى]]؛
*7.[[مەككە ئۆلكىسى]]؛ 8.[[رىياد ئۆلكىسى]]؛
*9.[[شەرقىيە ئۆلكىسى]]؛
*10.[[باھا ئۆلكىسى]]؛ 11.[[ئاسىر ئۆلكىسى]]؛ 
*12. [[جازان ئۆلكىسى]]؛ 13.[[نەجران ئۆلكىسى]]؛ 
==ئىقتىسادى==
==يەر تۈزۈلىشى==بهبنصسوبرمسظيورىظزسيرميزرزيظيزيزرزويؤنيؤزيزؤزيزي بعبتيورر

==بايلىقى==
==ئىقلىمى==
==يېزا ئىگىلىكى==
==ساياھەتچىلىكى==
==سىياسىتى==
پادىشاھلىرى:
*1. عبد العزيز بن عبد الرحمن آل سعود. 1932-1953
*2. سعود بن عبد العزيز آل سعود. 1953-1964
*3. فيصل بن عبدالعزيز آل سعود. 1964-1975
*4. خالد بن عبد العزيز آل سعود. 1975-1982
*5. فهد بن عبد العزيز آل سعود. 1982-2005
*6. عبدالله بن عبدالعزيز آل سعود. 2005-2015
*7. سلمان بن عبد العزیز آل سعود. 2015-ھازىرغىچە

==باشقىلار==
[[سەئۇدى ئەرەبىستان ئىقامىتى]]

*قىزىل دېڭىز 13:10 - رىياد 15:05، پەيشەنبىدىن باشقا ھەر كۈن 
*قىزىل دېڭىز 16:35 - رىياد 18:30، پەيشەنبە
*قىزىل دېڭىز 09:50 - جىددە 11:05، دۈشەنبە
*قىزىل دېڭىز 13:10 - جىددە 14:25، پەيشەنبە
*قىزىل دېڭىز 15:10 - جىددە 16:25، شەنبە
-
ئۈرۈمچى رىياد ئۇچۇشلىرى 2026-يىلى 6-ئاينىڭ 16-كۈنى باشلايدۇ. تەپسىلاتى تۆۋەندىكىچە:

*ئۈرۈمچى 20:30 - رىياد 22:30، CZ8807، سەيشەنبە ۋە شەنبە
*رىياد 00:30 - ئۈرۈمچى 11:30، CZ8808 چارشەنبە ۋە يەكشەنبە

*جىددە 01:05 - گۇاڭجۇ 15:25، SV 882، دۈشەنبە، چارشەنبە، جۈمە

*رىياد 02:20 - بېيجىڭ 17:05، SV 888، چارشەنبە، يەكشەنبە
*رىياد 23:45 - گۇاڭجۇ 13:30 (+1)، SV 884، دۈشەنبە، چارشەنبە، جۈمە

==مەنبەلەر==
===سىرتقى ئۇلانمىلار===

{{ئاسىيا}}
== مەنبەلەر ==
{{Reflist}}

{{stub}}
[[تۈر:دۆلەتلەر]]
[[تۈر:غەربىي ئاسىيا]]</text>
      <sha1>0hgh4ncl2m9upr2o2j905n2f0256c1d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ئادىگېيە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9860</id>
    <revision>
      <id>175381</id>
      <parentid>175376</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T15:32:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BasilLeaf</username>
        <id>1525</id>
      </contributor>
      <origin>175381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4937" sha1="l7q0zp2l4bhwba3jokpgu8mickdamk8" xml:space="preserve">{{Unreferenced}}
&lt;div style=&quot;direction:rtl; font-family:tahoma&quot;&gt; 
[[File:Map of Russia - Republic of Adygea (2008-03).svg|left|thumb|350px|تاتارىستان]]
[[Image:Adygea02.png|thumb|250px|left]]
[[File:Flag of Adygea.svg|left|thumb|]]
[[File:Lago-Naki.jpg|left|thumb|]]

'''ئادىگېيە جۇمھۇرىيىتى''' (رۇسچە: Республика Адыгея)(ئاديگې چەركەسچىسى: Адыгэ Республик، &lt;small&gt;[آد‍ہݝە ریەسپوبلیك]&lt;/small&gt;) بولسا [[رۇسىيە]] دىكىبىخاھار 2024 نوپۇس بار، ئادىگېيەنىڭ 500,591 نوپۇسىبار، 7،600 كۇۋادىرات كىلومەتىر دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان.

==مەمۇرىي رايون==

ئادىگېيە جۇمھۇرىيىتى قارمىقىدا 2 شەھەر ۋە 7 ناھىيە بار بولۇپ، ئۇلار تۆۋەندىكىچە:

[[File:Adygea districts.png|400x400px|thumb]]


{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! نومۇرى
! ئىسمى
!رۇسچە ئىسمى
!ئاديگې چەركەسچىسى ئىسمى
!يەر مەيدانى(km2)
!نوپۇسى&lt;br/&gt;(2021)&lt;ref&gt;{{cite web |author=Russian Federal State Statistics Service |publisher=[[Federal State Statistics Service (Russia)|Federal State Statistics Service]] |url=https://rosstat.gov.ru/vpn/2020/Tom1_Chislennost_i_razmeshchenie_naseleniya |script-title=ru:Всероссийская перепись населения 2020 года. Том 1 |trans-title=2020 All-Russian Population Census, vol. 1 |language=Russian
 |format=XLS |access-date={{{access-date|}}} |df={{{df|}}}}}&lt;/ref&gt;
|-
!1
| ئادىگېيسك (ئادىغەقالا) شەھىرى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|городской округ Адыгейск}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''gorodskoy okrug Adygejsk′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ady|къалэу Адыгэкъалэ}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''قالەو آد‍ہ‍ݝەقالە''&lt;/small&gt;
|32.4
|15,625
|-
!2
| مايكۇپ شەھىرى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|городской округ Майкоп}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''gorodskoy okrug Majkop′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ady|къалэу Мыекъуапэ}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''قالەو م‍ہ‍یەقواپە''&lt;/small&gt;
|۵۸٫۶
|۱۶۷٬۶۵۸
|-
!3
| تەختەمۇكاي ناھىيىسى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|Тахтамукайский район}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Takhtamukajskij rajon′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ady|Тэхъутэмыкъуае къедзыгъо}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''تەخوتەم‍ہ‍قوایە قەذ‍ہ‍غۆ''&lt;/small&gt;
|440.0
|122,759
|-
!4
| تېۋچېژ ناھىيىسى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|Теучежский район}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Teuchezhskij rajon′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ady|Теуцожь къедзыгъо}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''تەوثۆژ قەذ‍ہ‍غۆ''&lt;/small&gt;
|710.0
|22,155
|-
!5
| شوۋگېنوۋ ناھىيىسى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|Шовгеновский район}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Shovgenovskij rajon′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ady|Шэуджэн къедзыгъо}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''س̈ەوجەن قەذ‍ہ‍غۆ''&lt;/small&gt;
|521.4
|16,227
|-
!6
| كراسنوگۋاردېيسكىي ناھىيىسى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|Красногвардейский район}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Krasnogvardejskij rajon′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ady|Красногвардейскэ къедзыгъо}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''کراسنۆݝڤاردەیسکە قەذ‍ہ‍غۆ''&lt;/small&gt;
|725.5
|32,049
|-
!7
| كوشېخابل ناھىيىسى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|Кошехабльский район}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Koshekhabl'skij rajon′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ady|Кощхьэблэ къедзыгъо}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''کۆشحەبلە قەذ‍ہ‍غۆ''&lt;/small&gt;
|606,7
|30,047
|-
!8
| گياگا (جەجە) ناھىيىسى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|Гиагинский район}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Giaginskij rajon′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ady|Джэджэ къедзыгъо}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''جەجە قەذ‍ہ‍غۆ''&lt;/small&gt;
|790.0
|31,937
|-
!۹
| مايكۇپ ناھىيىسى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|Майкопский район}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Majkopskij rajon′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ady|Мыекъуапэ къедзыгъо}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''م‍ہ‍یەقواپە قەذ‍ہ‍غۆ''&lt;/small&gt;
|3,667.4
|58,477
|-
!
! ئادىگېيە جۇمھۇرىيىتى
! style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|Республика Адыгея}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Respublika Adygeja′''&lt;/small&gt;
! style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ady|Адыгэ Республик}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''آد‍ہݝە ریەسپوبلیك''&lt;/small&gt;
|7,552.0
|496,934
|}

== مەنبەلەر ==
{{Reflist}}

{{رۇسىيە}}
{{stub}}</text>
      <sha1>l7q0zp2l4bhwba3jokpgu8mickdamk8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چېچېنىيە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9863</id>
    <revision>
      <id>175382</id>
      <parentid>166764</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T15:56:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BasilLeaf</username>
        <id>1525</id>
      </contributor>
      <origin>175382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7786" sha1="b0m1whoxl8o3hkscp5vrc1helc9wl5x" xml:space="preserve">[[File:Map of Chechnya.svg|thumb|250px|left]]
[[ھۆججەت:Flag of Chechen Republic since 2004.svg|left|thumb|]]
[[ھۆججەت:Салтинское ущелье. Дагестан.jpg|left|thumb|]]
'''چېچېنىيە جۇمھۇرىيىتى''' (رۇسچە: Чече́нская Республика)(چېچېنچە: Нохчийн Республика، &lt;small&gt;[نوٓخچيین رەسپوبليکا]&lt;/small&gt;) بولسا [[رۇسىيە]] دىكى بىرئۆلكە،چېچېنىيەنىڭ 1،103،686 نوپۇسى بار، 15،300 كۇۋادىرات كىلومەتىر دائىرائىچىدە نوپۇس جايلاشقان.


==مەمۇرىي رايون==

چېچېنىيە جۇمھۇرىيىتى قارمىقىدا 3 شەھەر ۋە 15 ناھىيە بار بولۇپ، ئۇلار تۆۋەندىكىچە:

[[File:Chechnya-district.png|thumb|left]]


{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! نومۇرى
! ئىسمى
!رۇسچە ئىسمى
!ئاديگې چەركەسچىسى ئىسمى
!يەر مەيدانى(km2)
!نوپۇسى&lt;br/&gt;(2021)&lt;ref&gt;{{cite web |author=Russian Federal State Statistics Service |publisher=[[Federal State Statistics Service (Russia)|Federal State Statistics Service]] |url=https://rosstat.gov.ru/vpn/2020/Tom1_Chislennost_i_razmeshchenie_naseleniya |script-title=ru:Всероссийская перепись населения 2020 года. Том 1 |trans-title=2020 All-Russian Population Census, vol. 1 |language=Russian
 |format=XLS |access-date={{{access-date|}}} |df={{{df|}}}}}&lt;/ref&gt;
|-
!1
| ئارگۇن (ئۇسترالداقەلئە) شەھىرى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|городской округ Аргун}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''gorodskoy okrug Argun′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ce|Устрада-ГӀала гӀалин гуо}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''اوسترادا-غالا غالین گووٓ''&lt;/small&gt;
|130.21
|59,615
|-
!2
| گروزنىي (سۆلجەقەلئە) شەھىرى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|городской округ Грозный}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''gorodskoy okrug Groznij′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ce|Соьлжа-ГӀала гӀалин гуо}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''سوٓلجا-غالا غالین گووٓ''&lt;/small&gt;
|324.16
|328,533
|-
!3
| گۇدېرمېس (گۈمسە) شەھىرى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|городской округ Гудермес}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''gorodskoy okrug Gudermes′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ce|Гуьмсе гӀалин гуо}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''گومسە غالین گووٓ''&lt;/small&gt;
|33.89
|64,367
|-
!4
| ئاچخوي-مارتانوۋ (تېخا-مارتان) ناھىيىسى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|Ачхой-Мартановский район}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Akhchoj-Martanovskij rajon′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ce|Тӏеьха-Мартанан кӏошт}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''طەخا-مارتانان ࢰوٓشت''&lt;/small&gt;
|753.21
|97,298
|-
!5
| ئۇرۇس-مارتانوۋ (ھالخا-مارتان) ناھىيىسى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|Урус-Мартановский район}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Urus-Martnaovskij rajon′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ce|Хьалха-Мартанан кӏошт}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''حالخا-مارتانان ࢰوٓشت''&lt;/small&gt;
|1,138.72
|166,070
|-
!6
| ئىتۇم-كالى (ئىتۇن-قاللا) ناھىيىسى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|Итум-Калинский район}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Itum-Kalinskij rajon′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ce|Итон-Кхаьллан кӏошт}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''ایتوٓن-قاللان ࢰوٓشت''&lt;/small&gt;
|1,245.92
|6,528
|-
!7
| سېرنوۋودسكى (ئېنا-خىشكا) ناھىيىسى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|Серноводский район}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Sernovodskij rajon′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ce|Эна-Хишкан кӏошт}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''اەنا-خیشکان ࢰوٓشت''&lt;/small&gt;
|358.17
|28,230
|-
!8
| شاتوي (شۈيتا) ناھىيىسى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|Шатойский район}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Shatojskij rajon′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ce|Шуьйтан кӏошт}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''شویتان ࢰوٓشت''&lt;/small&gt;
|876.26
|23,549
|-
!9
| شاروي ناھىيىسى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|Шаройский район}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Sharojskij rajon′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ce|Шаройн кӏошт}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''شاروٓین ࢰوٓشت''&lt;/small&gt;
|589.26
|2,875
|-
!10
| شالى (شېلا) ناھىيىسى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|Шалинский район}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Shalinskij rajon′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ce|Шелан кӏошт}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''شەلان ࢰوٓشت''&lt;/small&gt;
|589.89
|136,578
|-
!11
| شېلكوۋسكوي ناھىيىسى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|Шелковской район}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Shelkovskoj rajon′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ce|Шелковскан кӏошт}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''شەلکوٓوسکان ࢰوٓشت''&lt;/small&gt;
|3,000.10
|61,368
|-
!12
| كۇرچالويېۋ (كۇرچالوي) ناھىيىسى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|Курчалоевский район}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Kurchalojevskij rajon′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ce|Курчалойн кӏошт}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''کورچالوٓین ࢰوٓشت''&lt;/small&gt;
|418.86
|118,338
|-
!13
| گروزنىي (سۆلجەقەلئە) ناھىيىسى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|Грозненский район}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Groznenskij rajon′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ce|Соьлжа-ГӀалин кӏошт}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''سوٓلجا-غالین ࢰوٓشت''&lt;/small&gt;
|1,236.26
|84,348
|-
!14
| گۇدېرمېس (گۈمسە) ناھىيىسى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|Гудермесский район}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Gudermesskij rajon′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ce|Гуьмсен кӏошт}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''گومسەن ࢰوٓشت''&lt;/small&gt;
|۶۹۴٫۳۴
|۱۱۱٬۷۶۷
|-
!15
| نادتېرېچنىي (تېرك) ناھىيىسى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|Надтеречный район}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Nadterechnij rajon′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ce|Теркан кӏошт}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''تەرکان ࢰوٓشت''&lt;/small&gt;
|955.45
|66,340
|-
!16
| نائۇر ناھىيىسى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|Наурский район}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Naurskij rajon′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ce|Невран кӏошт}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''نەوران ࢰوٓشت''&lt;/small&gt;
|2,204.32
|59,388
|-
!17
| نوژاي-يۇرتوۋ (ناجى-یۇرت) ناھىيىسى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|Ножай-Юртовский район}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Nozhaj-Jurtovskij rajon′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ce|Нажи-Йуьртан кӏошт}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''ناجی-یورتان ࢰوٓشت''&lt;/small&gt;
|628.81
|54,273
|-
!18
| ۋېدېن (ۋېدان) ناھىيىسى
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|Веденский район}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Vedenskij rajon′''&lt;/small&gt;
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ce|Веданан кӏошт}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''وەدانان ࢰوٓشت''&lt;/small&gt;
|940.24
|41,359
|-
!
! چېچېنىيە جۇمھۇرىيىتى
! style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ru|Чеченская Республика}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Chechenskaja Respublika′''&lt;/small&gt;
! style=&quot;text-align:left;&quot; | {{lang|ce|Нохчийн Республика}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''نوٓخچیین رەسپوبلیکا''&lt;/small&gt;
|16,117.07
|1,510,824
|}

== مەنبەلەر ==
{{Reflist}}

{{stub}}

{{رۇسىيە}}</text>
      <sha1>b0m1whoxl8o3hkscp5vrc1helc9wl5x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ئىشلەتكۈچى مۇنازىرىسى:BasilLeaf</title>
    <ns>3</ns>
    <id>12645</id>
    <revision>
      <id>175384</id>
      <parentid>156504</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T08:41:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>باسم</username>
        <id>10959</id>
      </contributor>
      <comment>* تەكلىپ * يېڭى ئابزاس</comment>
      <origin>175384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8513" sha1="6nbebrt9ta21hl5ohz56c9s5olnn6tn" xml:space="preserve">{|
|-
| align=&quot;right&quot; valign=&quot;top&quot; style=&quot;background:#f3f3f3; border: 1px solid silver; padding:10px&quot;|

[[Image:Heckert GNU white.svg|left|thumb|]]

'''خۇش كەلدىڭىز'''!
ياخشىمۇسىز، ۋىكىپىدىيەگە خۇش كەلدىڭىز! ۋىكىپىدىيە ئۈچۈن قىلغان تۆھپىڭىزگە كۆپ تەشەككۈرلەر.سىزنىڭ بۇ يەرنى ياقتۇرىشىڭىزنى ھەم داۋاملىق تۇرۇپ قىلىشىڭىزنى ئۈمۈد قىلىمەن. تۆۋەندىكىسى يىڭى ئەزالار ئۈچۈن بىرىلگەن قىسمەن مۇھىم ئۇلىنىنشلار:

*[[:en:Wikipedia:Five pillars|The five pillars of Wikipedia]]
*[[:en:Wikipedia:How to edit a page|How to edit a page]]
*[[:en:Help:Contents|Help pages]]
*[[:en:Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
*[[:en:Wikipedia:How to write a great article|How to write a great article]]
*[[:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]

سىزنىڭ بۇ يەردە بىر ۋىكىپىدىيەچى بولوش سالاھىيىتىڭىز بىلەن بەھۇزۇر يىزىقچىلىق قىشىڭىزنى ئۈمۈد قىلىمەن! مۇنازىرە بىتىگە يوللانما يوللىغىنىڭىزدا تۆت تىلدا(&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ئارقىلىق ئىمزايىڭىزنى قويالايسىز، بۇ سىزنىڭ ئىسمىڭىز ۋە چىسلانى ئاپتوماتىك قالدۇرۇپ قويىدۇ.ئەگەر ياردەمگە موھتاج بولسىڭىز بۇ بەتكە مەرھەمەت قىلىڭ: [[:en:Wikipedia:Where to ask a question|Where to ask a question]] ، مىنىڭ مۇنازىرە بىتىمدىن سوراڭ ياكى ئۆز مۇنازىرە بىتىڭىزگە &lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt; قويۇش ئارقىلىق سورىسىڭىز، قىسقا ۋاقىت ئىچىدىلا جاۋابقا ئىرىشەلەيسىز.
كەلگەن قەدىمىڭىزنى يەنە بىر قىتىم مۇبارەكلەپ

--Aturantekin 18:53, 30 نەۋرۇز 2012 (UTC)

== Uyghur Latin alphabet vs Uyghur Arabic Alphabet ==

Hey! I noticed that you've recently converted a few articles from Uyghur's Latin alphabet to Uyghur's Arabic alphabet. Just as a note, there is an [https://phabricator.wikimedia.org/T319153 open request] to install an auto-transcrption tool on this Wiki that is similar to the one on the Chinese Wiki. It would be able to machine transcribe from the ULA to the UAA and vice-versa once installed. If you have any comments or would like to follow along with this task, please feel free to follow it on Phabricator. [[ئىشلەتكۈچى:Red-tailed hawk|Red-tailed hawk]] ([[ئىشلەتكۈچى مۇنازىرىسى:Red-tailed hawk|سۆزلىشىش]]) 03:23, 8 دېكابىر 2022 (UTC)

== تەكلىپ ==

ئەسسالامۇ ئەلەيكۇم. ئاۋۋالەن، بۇ ئۇچۇرنىڭ سۈنئىي ئەقلىي تېخنىكىسى ئارقىلىق تەرجىمە قىلىنغانلىقىنى دىققىتىڭىزغا سۇنماقچىمەن، شۇڭا ئۇنىڭدا كۆرۈلۈشى مۇمكىن بولغان خاتالىقلار ئۈچۈن كەچۈرۈم سورايمەن. ئۇنى ئۇيغۇرچە يوللىشىمنىڭ سەۋەبى، سىزنىڭ ئىنگلىزچە ياكى ئەرەبچە (مېنىڭ ئانا تىلىم) سۆزلەيدىغانلىقىڭىزنى بىلمىگەنلىكىمدۇر. ئەگەر سىز بۇ ئىككى تىلنىڭ بىرىنى سۆزلەيدىغان بولسىڭىز، كېيىنكى ئالاقىنى شۇ تىلدا داۋاملاشتۇرالايمىز. ئەگەر بۇ تەرجىمە سىزگە چۈشىنىشلىك بولسا، ئۇنداقتا ئۇيغۇرچە داۋاملاشتۇرۇشقىمۇ ھېچقانداق توسالغۇ يوق، ھېچ بولمىغاندا مۇناسىۋەتلىك جەمئىيەت ئەزالىرىنىڭ ئېنىق چۈشىنىشى ئۈچۈن.

مەن ئەرەبچە ۋىكىپېدىيەدە باشقۇرغۇچى ۋە تەھرىرلىگۈچىمەن (مېنىڭ بەت ۋە تۆھپىلىرىمنى تۆۋەندىكى ئۇلىنىشتىن كۆرەلەيسىز [https://w.wiki/PSS&lt;nowiki&gt;]). مەن ئىسلام تارىخىغا مۇناسىۋەتلىك نۇرغۇن ماقالىلەرنى «تاللانما ماقالە» دەرىجىسىگە يەتكۈزدۈم؛ مەسىلەن، دەسلەپكى ئىسلامىي فەتھىلەر، سەلىپ يۈرۈشلىرى، ئوسمانلى دۆلىتىنىڭ سۇلتانلىرى، ھىندىستاندىكى مۇغۇل سۇلتانلىرى، ئىسلام مەدەنىيىتىنىڭ بەزى مەشھۇر شەخسلرى، شۇنداقلا بەزى ئىسلام دۆلەتلىرى ھەققىدىكى ماقالىلەر.&lt;/nowiki&gt;

يېقىندا، سۈنئىي ئەقلىي تېخنىكىسى ۋە ئۇنىڭ قوراللىرىنىڭ تەرەققىي قىلىشى، ھەمدە مېنىڭ باشقا تىللاردىن (كۆپىنچە ئەرەبلەر پىششىق بىلمەيدىغان، مەسىلەن ئىتالىيەچە) تەرجىمە قىلىشتىكى شەخسىي تەجرىبەمگە ئاساسەن، سۈنئىي ئەقلىي تەرجىمىلەرنىڭ كۆپىنچە ناھايىتى ياخشى ئىكەنلىكىنى كۆرۈپ، مەن ئەرەبچە ۋىكىپېدىيەدە تەرەققىي قىلدۇرغان بەزى ماقالىلەرنى، ئەرەب يېزىقىدا يېزىلغان ۋە مەدەنىيىتى ئىسلام مەدەنىيىتى دائىرىسىگە كىرىدىغان باشقا ۋىكىپېدىيە تۈرلىرىگە كۆچۈرۈشنى ئويلىدىم. بۇ سىناقنى ئاللىبۇرۇن ئوردۇچە ۋىكىپېدىيەدە باشلىدىم، ۋە سىز تۆۋەندىكى ئۇلىنىشتىن كۆرەلەيدىغاندەك، سۇلتان ئوسمان بىرىنچى ھەققىدىكى ماقالىنى تەرجىمە قىلدىم [https://w.wiki/Kfpd&lt;nowiki&gt;].&lt;/nowiki&gt;

ئەمدى مەن بۇ تەجرىبىنى ئۇيغۇرچە ۋىكىپېدىيەدە قايتا سىناپ كۆرۈشنى ئويلىدىم، شۇنىڭ بىلەن بىرگە ئەرەب يېزىقىدا يېزىلغان باشقا كىچىك ۋىكىپېدىيە تۈرلىرىنىمۇ بايىتىشنى مەقسەت قىلدىم. تەبىئىيكى، ھەرقانداق ماشىنا تەرجىمىسى ئىنسانىي تەكشۈرۈش ۋە تەھرىرنى تەلەپ قىلىدۇ، چۈنكى خاتالىقلارنىڭ بولۇشى مۇقەررەر. مەن ئوردۇچە ۋىكىپېدىيەدە بىر ئەرەبچەنى ياخشى بىلىدىغان دوستۇم بىلەن ھەمكارلاشتىم؛ ئۇ مەن تەرجىمە قىلغاندىن كېيىن سۇلتان ئوسمان بىرىنچى ھەققىدىكى ماقالىنى قايتا كۆرۈپ چىقىپ، ئىبارە ۋە تىل قۇرۇلۇشىنى تۈزەتتى ۋە تەكشۈردى. سىزگە يازغانلىقىمنىڭ سەۋەبى شۇكى: مەن ئوخشاش ماقالىنى سۈنئىي ئەقلىي تېخنىكىسى ئارقىلىق ئۇيغۇرچىغا كۆچۈرۈپ تەرجىمە قىلماقچىمەن، ھەمدە ئۇنىڭ تىل، گرامماتىكا ۋە ئىبارە جەھەتتىن توغرا-توغرىلىقىنى كاپالەتلەندۈرۈش ئۈچۈن، بىر كىشىنىڭ ئۇنى تەكشۈرۈپ چىقىشىغا ئېھتىياجىم بار. ئۇنىڭدىن كېيىن، ئىن‌شائاللا، ئۇنى «تاللانما ماقالە» دەرىجىسىگە نامزات قىلىشنى خالايمەن.

نېمە ئۈچۈن دەل سىزگە يازدىم؟ چۈنكى سىزنىڭ كونا ئىشلەتكۈچى ئىكەنلىكىڭىزنى، ھەمدە «ئەڭ يېڭى ئۆزگەرتىشلەر» بېتىگە قارىغاندا ئەڭ پائالىيەتچان ئىشلەتكۈچىلەرنىڭ بىرى ئىكەنلىكىڭىزنى بايقىدىم :-) بۇ مەسىلە ھەققىدە پىكىرىڭىزنى ئاڭلاشنى ئۈمىد قىلىمەن. ئەگەر بۇ ۋىكىپېدىيە جەمئىيىتىدىكى باشقا بىرەر ئەزا بىزگە تېخىمۇ ياخشى ياردەم بېرەلەيدۇ دەپ قارىسىڭىز، ئۇنى كۆرسىتىپ بەرسىڭىز ناھايىتى ياخشى بولاتتى، شۇنداقلا مۇنازىرىگە قاتنىشىشىغا سەۋەب بولاتتى. ئەڭ ياخشى تىلەكلىرىم بىلەن-- [[ئىشلەتكۈچى:باسم|باسم]] ([[ئىشلەتكۈچى مۇنازىرىسى:باسم|سۆزلىشىش]]) 08:41, 2 ئاپرېل 2026 (UTC)</text>
      <sha1>6nbebrt9ta21hl5ohz56c9s5olnn6tn</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>