Wikipedia ugwiki https://ug.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D8%A7%D8%B4_%D8%A8%DB%95%D8%AA MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter ۋاسىتە ئالاھىدە مۇنازىرە ئىشلەتكۈچى ئىشلەتكۈچى مۇنازىرىسى Wikipedia Wikipediaمۇنازىرىسى ھۆججەت ھۆججەت مۇنازىرىسى MediaWiki MediaWiki مۇنازىرىسى قېلىپ قېلىپ مۇنازىرىسى ياردەم ياردەم مۇنازىرىسى تۈر تۈر مۇنازىرىسى TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 10040 175475 162409 2026-04-14T18:30:34Z باسم 10959 175475 wikitext text/x-wiki {|border="1" align="left" cellpadding="4" cellspacing="0" width="350" style="margin: 0 0 1em 1em; background: ; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" ! colspan="2" |<font size="+1"><big>'''دەۋلەتى ئالىي ئوسمانىيە'''</big> <font size="+1"><font size="+1">'''دَوْلَتِ عَلِيّهٔ عُثمَانِیّه'''Osmanlı İmparatorluğu<font size="+1"> |- ! colspan="2" |'''<big><big>1299-1922</big></big>''' |- | colspan="2" | {| class="wikitable" |- ![[ھۆججەت:Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg|150px|center]] ![[ھۆججەت:Coat of arms of the Ottoman Empire (1882–1922).svg|120x120px|center]] |} |- ! colspan="2" |'''<big>شۇئار</big>'''<br /> '''<big>دولت ابد مدت</big>''' (دەۋلەتى ئەبەد مۇددەت)<br /> '''ئەبەدىي ياشىغۇچى دۆلەت''' |- ! colspan="2" |''رەشادىيە مارشى''<br> <small>(پادىشاھ مارشى<ref>Kudret Emiroğlu, ''Gündelik Hayatımızın تارىخى'', Dost Kitabevi, 2001, ISBN 9758457667, s. 494.</ref>, 1909-1918)</small><br /><center>[[ھۆججەت:Marche de sa Majesté Impériale Le Sultan Mohammed V. par Italo Selvelli.ogg]]</center> <small> ئوسمانلى دۆلىتى مارشلىرى </small> |- | colspan="2" |[[ھۆججەت:OttomanEmpireIn1683tr.png|center|266x266px]] |- |پايتەخت <br /> <br /> <br /> <br /> |[[سۆگۈت]]، [[دومانىچ]] (1326-1302)<br /> [[بۇرسا]] (1326-1365)<br /> [[ئەدىرنە ۋىلايىتى|ئەدىرنە]] (1365-1453)<br /> [[ئىستانبۇل]] (1453-1922) |- |تىل(لار) |[[ئوسمانلى تۈركچىسى]] |- |دىن |[[ئەھلى سۇننە ۋەلجامائە|سۈننىي ئىسلام]] |- |پۇل بىرلىكى |ئاقچە <small>(1327-1687)</small> سۇلتانى قۇرۇش  <small>(1687-1922)</small> لىرا  <small>(1884-1922)</small> |- |ئىدارى سېستىما<br /> <br /> <br /> <br /> |مۇتلەق مۇنارخىيە<br /><small>(1299–1876)</small> <small>(1878–1908)</small> <small>(1920–1922)</small><br /> پادىشاھلىق ئاساسىي قانۇنلۇق<br /> <small>(1876–1878)</small><br /> <small>(1908–1920)</small> |- | colspan="2" |پادىشاھ |- |<small>- 1299-1326 (تۇنجى)</small> |ئوسمان غازى |- |<nowiki>- 1444–1446</nowiki> - 1451–1481 |فاتىھ سۇلتان مۇھەممەد |- | - 1512–1520 |ياۋۇز سۇلتان سەلىم |- | - 1520–1566 |قانۇنىي سۇلتان سۇلايمان |- |<small>- 1918–1922</small> <small>(ئاخىرىقى)</small> |مەھمەت ۋاھدەتدىن |- | colspan="2" |<big>ئاھالە</big> |- | 1683- يىل<br />1914- يىل |16 مىلىيون<br />23 مىلىيون 800 مىڭ |- | colspan="2" |<big>يەر مەيدانى</big> |- | 1683- يىل<br />1914- يىل |5.200.000 km² 1.800.000 km² |- ! colspan="2" |[[ھۆججەت:Ottoman small animation.gif|300px]]<br /> 1683-يىلىدىكى زېمىنى |} '''ئوسمان ئىمپېرىيىسى''' ياكى '''ئوسمانلى دۆلىتى''' ([[ئوسمانلىچە]]: دَوْلَتِ عَلِيّهٔ عُثمَانِیّه، دەۋلەتى ئالىي ئوسمانىييە، "بۈيۈك ئوسمانىيە دەۋلەتى")، 1299-1922 يىللار ئارىسى مەۋجۇدلىقىنى سۈردۈرگەن [[تۈرك]] دۆلىتىدۇر. دۇنيا تارىخىدا ئەڭ ئۇزۇن ھۆكۈم سۈرگەن ئىمپىراتورلىقلاردىن بىرى بولمىش ئوسمان ئىمپېرىيىسى؛ شەرقىي ياۋروپا، غەربىي جەنۇبىي ئاسىيا، شىمالىي ئاڧرىقا ۋە ئاتلانتىك ئوكياننىڭ تەبىئىي چىگرىلىرىگە ئۇلاشقۇنچە قەدەر توپراقلىرىنى كېڭەيتكەن. شۇنداقلا تېخىمۇ كەڭ جۇغراپىيەگە ھەم تۈرلۈك مۇۋاپپەقىيەتلەر نامايەن قىلىپ قىسقا مۇدەتتىلىك بولسىمۇ لانزاروتە (1585)، مادېئىرا (1617)، لۇندي (1627-1632)، ۋەستمانن ئاراللىرى (1627-1628) بالتىمور (1631) قاتارلىق جايلارنى ڧەتىھ قىلغان ۋە بۇ يەردە بازالار قۇرۇپ زېرىكتۈرۈش ۋاستىلىرىنى قوللانغان. ئوسمانلى ئىمپېرىيىسىنى [[ئوغۇزلار|ئوغۇزلارنىڭ]] قايى قەبىلىسىگە مەنسۇب [[بىرىنچى ئوسمان|ئوسمان غازى]]؛ [[سوگۈت]] ۋە [[دومانىچ]] ئەتراپىدا، ئاناتولىيە سەلجۇقىي دۆلىتىنىڭ قشلاقى ۋە ئۇچبېگى سۈپىتىدە تەسىس قىلىنغان رايوندا، سەلجۇقىي سۇلتانى ئالائىددىن كەيقۇبات III نىڭ ئىلىخانىيلار تامانىدىن ئىرانغا ئېلىپ كېتىلىشى نەتىجەسىدە ئوتتۇرىغا چىققان ھاكىمىيەت بوشلىقىدىن سەبەب مۇستەقىللىق ئېلان قىلىپ 1299- يىلى قۇرۇلغان. دۆلەت؛ تۆرتىنچى پادىشاھ بولغان [[يىلدىرىم بايەزىد|يىلدىرىم بايەزىدنىڭ]] [[تىمۇرلەڭ|تىمۇرغا]] ئەسىر تۈشىشى بىلەن تەپرىقىچىلىك دەۋرىگە كىرگەن، 11 يىل سۈرگەن تەخت غەۋغالىرىدىن سوڭرە مەمەت چەلەبى، تەپرىقىچىلىق دەۋرىگە نىھايەت بەرگەن. ڧاتىھ سۇلتان مۇھەممەد كونىستانتانىيەنى ڧەتىھ قىلىدىغان شەرقىي رىم ئىمپېرىيىسىنى ئاخىرىلاشتۇرغان. بەزى مۇئەررىخلەرگە كۆرە بۇ زەڧەر بىلەن ئوتتۇرا ئەسر ئاخىرلىشىپ يېڭى بىر دەۋىرگە كىرگەن. شۇنداقلا بۇ ڧەتىھ بىلەن بىرگە دۆلەت رەسمىي ئىمپېراتورلۇق بولغان. 1280 ئىمپېرىيىنىڭ قۇرغۇچىسى ئوسمان تەختكە چىقتى 1299 ئوسمان سەلجۇق ئىمپېرىيىسىدىن ئايرىلىپ چىقتى. ئوسمان ئىمپېرىيىسى قۇرۇلدى. 1326 ئوسماننىڭ ئوغلى سۇلتان ئورخان غازى بۇرسانى ئىشغال قىلىپ، ئىمپېرىيىنىڭ پايتەختى قىلدى. 1352 ئىمپېرىيە ئارمىيىسى داردانېل بوغۇزى (چاناققەلئە بوغۇزى) دىن تۇنجى قېتىم ئۆتتى. ئىمپېرىيىنىڭ ياۋروپاغا كېڭىيىشى باشلاندى. 1361 سۇلتان بىرىنچى مۇراد ئادرىيانوپول (ئەدىرنە) شەھىرىنى ئىشغال قىلىپ، ئىمپېرىيە پايتەختىنى بۇ شەھەرگە كۆچۈردى. 1386 ئوسمان ئىمپېرىيىسى بۇلغارىيىنى ئىشغال قىلدى. 1389 بىرىنچى قېتىملىق كوسوۋو ئۇرۇشى پارتلىدى. ئوسمان ئىمپېرىيىسى سېربىيىنىڭ بىر قىسىمىنى ئىشغال قىلدى. 1396 سۇلتان بىرىنچى بايازىد ئىمپېرىيە ئارمىيىسىنى باشلاپ پۈتكۈل بۇلغارىيە ۋە سېربىيىنى ئىشغال قىلدى. 1402 تېمۇر-ئوسمان ئۇرۇشى پارتلىدى. تېمۇر (ئاقساق تېمۇر) ئوسمان ئىمپېرىيە زېمىنىغا بېسىپ كىردى. ئوسمان ئارمىيىسى ئۇرۇشتا مەغلۇپ بولدى. سۇلتان بىرىنچى بايازىد ئەسىرگە ئېلىنىپ، كېيىن ئۆلتۈرۈلدى. 1402 ~ 1413 سۇلتان بايازىدنىڭ ۋاپاتىدىن كېيىن تۆت ئوغلى ئارىسىدا تەخت تالىشىش ئۇرۇشى پارتلىدى. سۇلتان مەھمەد چەلەبى تەختنى قولغا ئالدى. 1423 ~ 1430 ئوسمان-ۋېنتىسىيە ئۇرۇشى پارتلاپ، ئوسمان ئىمپېرىيىسى دېڭىز ئارمىيىسى ئوتتۇرا دېڭىزنى كونترول قىلدى. 1448 ئىككىنچى قېتىملىق كوسوۋو ئۇرۇشى پارتلىدى. ئىمپېرىيە پۈتۈن بالقاننى كونترول قىلدى. 1453 ئوسمان-ۋىزانتىيە كونستانتىنوپول (ئىستانبۇل) مۇھاسىرە ئۇرۇشى پارتلىدى. سۇلتان فاتىھ مەھمەد قوماندانلىقىدىكى ئوسمان ئىمپېرىيىسى ئارمىيىسى ۋىزانتىيىلىكلەرنى مەغلۇپ قىلىپ، شەھەرنى ئىشغال قىلدى. ۋىزانتىيە ئىمپېراتورى كونستانتىن ئۇرۇشتا ئۆلدى. ئىمپېرىيە پايتەختى ئىستانبۇلغا كۆچۈرۈلدى. 1454 توپقاپى سارىيىدا قۇرۇلۇش باشلاندى. 1454 ~ 1481 سۇلتان فاتىھ مەھمەد گرېتىسىيە، ترابزون ۋە قىرىمنى ئىستېلا قىلدى. 1514 ئوسمان-سەفەۋىي چالدىران ئۇرۇشى پارتلىدى. ئوسمان سۇلتانى سەلىم سەفەۋىي شاھى ئىسمائىلنى مەغلۇپ قىلىپ، تەبرىزنى ئىشغال قىلدى. ئىمپېرىيە ئارمىيىسى نۇرغۇن پارس سەنئەتكار، ھۈنەرۋەنلەرنى ئەسىر ئېلىپ ئىستانبۇلغا ئېلىپ كەتتى. 1516 ~ 1518 سۇلتان سەلىم قوشۇن باشلاپ شەرقىي ئاناتولىيە، ئىراقنىڭ شىمالى قىسىمى، سۈرىيە، پەلەستىن، مىسىر ۋە سەئۇدىي ئەرەبىستانىنىڭ ھىجاز رايونىنى ئىشغال قىلدى. 1520 ئوسمان سۇلتانلىرىنىڭ ئەڭ مەشھۇرلىرىدىن سۇلتان سۇلايمان تەختكە چىقتى. 1521 سۇلتان سۇلايمان قوماندانلىقىدىكى ئىمپېرىيە ئارمىيىسى بېلگرادنى ئىشغال قىلدى. 1522 رودېس ئارىلى ئۇرۇشى پارتلىدى. ئىمپېرىيە دېڭىز ئارمىيىسى ئارالنى ئىشغال قىلدى. 1526 موھاكس ئۇرۇشى پارتلىدى. سۇلتان سۇلايمان ۋېنگىرىيە-بوھېمىيە بىرلەشمە قوشۇنىنى مەغلۇپ قىلىپ، بۇداپېشتنى ئىشغال قىلدى. 1526 فرانسىيە پادىشاھى سۇلتان سۇلايماندىن ئاۋستىرىيە ھابىسبۇرگ خاندانلىقىغا قارشى ھەربىي ۋە ئىقتىسادىي ياردەم تەلەپ قىلدى. سۇلتان سۇلايمان ماقۇل بولدى. ئوسمان ئىمپېرىيىسى ياۋروپا دىپلوماتىيىسدە كۈچلۈك ئورۇنغا چىقتى. 1528 ۋېنگىرىيە پادىشاھى ئوسمان ئىمپېرىيىسىنىڭ ھامىي ھۆكۈمرانلىقىنى قوبۇل قىلدى. 1529 ئىمپېرىيە ئارمىيىسى ۋېنانى بىرىنچى قېتىم مۇھاسىرىگە ئالدى. كېيىن ئوڭۇشسىزلىققا ئۇچراپ مۇھاسىرىنى بوشىتىپ چېكىندى. 1533 ئىمپېرىيە ۋەزىرى ئىبراھىم پاشا باشچىلىقىدا زور كۆلەملىك شەرق دېڭىز ئېكىسپېدىتسىيىسى باشلاندى. 1533 ~ 1534 ئىمپېرىيە ئارمىيىسى گېنىرالى خەيرۇددىن پاشا ئالجىرىيە ۋە تۇنىسنى ئىشغال قىلدى. 1534 ~ 1535 سۇلتان سۇلايمان ئىراق ۋە ئىراننى ئىشغال قىلدى. 1538 پرېۋىزا دېڭىز ئۇرۇشى پارتلىدى. ئىمپېرىيە دېڭىز ئارمىيىسى ياۋروپا بىرلەشمە دېڭىز ئارمىيىسىنى مەغلۇپ قىلىپ، پۈتكۈل ئوتتۇرا دېڭىزنى كونترول قىلدى. 1566 ئىستانبۇلنى ياۋروپانىڭ ئەڭ چوڭ شەھىرى قىلىپ قۇرۇپ چىققان سۇلتان سۇلايمان ۋاپات بولدى. ئوغلى سۇلتان ئىككىنچى سەلىم تەختكە چىقتى. 1569 ئىستانبۇلدا زور ئوت ئاپىتى يۈز بەردى. 1571 لېپانتو دېڭىز ئۇرۇشى پارتلىدى. ياۋروپا بىرلەشمە دېڭىز ئارمىيىسى ئوسمان دېڭىز ئارمىيىسىنى مەغلۇپ قىلدى. 1588 مېمار سىنان ۋاپات بولدى. 1609 سۇلتان ئەھمەد جامەسى قۇرۇلۇشى باشلاندى. سۇلتان فاتىھ مەھمەد ئىستانبۇلغا كىردى (1453) 1622 سۇلتان ئىككىنچى ئوسمان ئىمپېرىيە ھۆكۈمىتى ۋە ئارمىيىدىكى زور كرىزىسلارنى يېڭىپ، سۇلتاننىڭ ئارمىيىگە بولغان مۇتلەق ھۆكۈمرانلىقىنى كۈچەيتتى. 1638 سۇلتان تۆتىنچى مۇراد شەرققە بويسۇندۇرۇش يۈرۈشى قىلىپ، باغدادنى ئىشغال قىلدى. 1645 ~ 1669 ئوسمان ئارمىيىسى ۋېنتىسىيىنى مەغلۇپ قىلىپ، كىرتنى ئىشغال قىلدى. 1648 ئىستانبۇلدا زور يەر تەۋرەش ئاپىتى يۈز بەردى. 1661 ئىستانبۇلدا ئىككىنچى قېتىم زور ئوت ئاپىتى يۈز بەردى. 1678 سۇلتان تۆتىنچى مەھمەد ئاۋستىرىيىگە يۈرۈش قىلىپ، بېلگرادنى قايتا ئىشغال قىلدى. 1683 ئىمپېرىيە ئارمىيىسى ۋەزىر قارا مۇستافا پاشانىڭ رەھبەرلىكىدە ۋېنانى ئىككىنچى قېتىم مۇھاسىرىگە ئالدى. ۋېنا ئىشغال قىلىندى. 1686 ئوسمان ئىمپېرىيىسى ۋېنگىرىيىدىن چېكىنىپ چىقىشقا مەجبۇر بولدى. 1693 ئىستانبۇلدا يەنە بىر قېتىم زور ئوت ئاپىتى يۈز بەردى. 1699 ئوسمان ئىمپېرىيىسى كارلوۋىتز تىنچلىق كېلىشىمى ئىمزالاپ، پېلوپوننېس، پودولىيە ۋە ئازوۋنى دۈشمەنلىرىگە بۆلۈپ بېرىشكە مەجبۇر بولدى. 1711 ئوسمان ئىمپېرىيىسى رۇسىيە بىلەن ئۇرۇش قىلدى. ۋەزىر پالتىچى مەھمەد پاشا قوماندانلىقىدىكى ئىمپېرىيە ئارمىيىسى چار پادىشاھ پېتىر ئارمىيىسىنى مەغلۇپ قىلىپ، پېتىرنى قورشىۋالدى. چار پادىشاھ پېتىر قورشاۋدىن قېچىپ چىقىپ كەتتى. 1712 رۇسىيە-ئوسمان تىنچلىق كېلىشىمى ئىمزالاندى. 1718 1720 ~ 1730 ئوسمان ئىمپېرىيىسى ياۋروپا دۆلەتلىرىنىڭ پايتەختلىرىدە ئەلچىخانا تەسسىس قىلدى. 1739 بېلگراد تىنچلىق كېلىشىمى ئىمزالاندى. بېلگراد ئىمپېرىيە زېمىنىغا قايتىدىن قوشۇلدى. 1750 ئىستانبۇلدا يەنە بىر قېتىم غايەت زور ئوت ئاپىتى يۈز بېرىپ شەھەرنى ئېغىر دەرىجىدە ۋەيران قىلدى. 1754 ئىستانبۇلدا قاتتىق يەر تەۋرىدى. 1769 رۇسىيە بىلەن تۈزۈلگەن تىنچلىق كېلىشىمى بۇزۇلدى. ئۇرۇش قايتا باشلاندى. 1774 ئوسمان ئىمپېرىيىسى رۇسىيە بىلەن ھاقارەتلىك كۈچۈك-كاينارجى كېلىشىمى ئىمزالاشقا مەجبۇر بولدى. 1779 رۇسىيە قىرىمنى ئىشغال قىلدى. 1782 ئىستانبۇلدا 50 نەچچە سائەت سوزۇلغان زور ئوت ئاپىتى يۈز بەردى. 1789 سۇلتان ئۈچىنچى سەلىم ھەربىي ۋە ھاكىمىيەت تۈزۈلمىسى جەھەتتە غەربنى ئۈلگە قىلىپ، ئىسلاھات ئېلىپ بېرىشنى باشلىدى. 1790 رۇسىيە ۋە ئاۋستىرىيىگە قارشى ئوسمان-پرۇسىيە ئىتتىپاقى قۇرۇلدى. 1798 ناپولېئون مىسىرنى ئىشغال قىلىپ، سۈرىيىگە ئىلگىرىلىدى. 1807 ئەنگىلىيە دېڭىز ئارمىيىسى چاناققەلئەدىن زورلۇق بىلەن ئۆتمەكچى بولدى. ئوسمان ئىمپېرىيىسى بىرلا ۋاقىتتا ئەنگىلىيە ۋە رۇسىيىگە ئۇرۇش ئېلان قىلدى. [[File:Tughra Mahmud II bw.png|thumb]] 1808 ئىمپېرىيە ئارمىيىسىنىڭ ئىچكى قىسىمىدا توقۇنۇش يۈز بېرىپ، پايتەختتە بىر سىياسىي ئۆزگىرىش بولدى. سۇلتان ئۈچىنچى سەلىم تەختتىن چۈشۈرۈلۈپ كېيىن ئۆلتۈرۈلدى. 1821 گرېتىسىيە مۇستەقىللىق ئۇرۇشى پارتلىدى. 1826 سۇلتان ئىككىنچى مەھمۇد ئىزچىلار قوشۇنىنى بىكار قىلدى. 1827 گرېتىسىيە-ياۋروپا بىرلەشمە ئارمىيىسى ئىمپېرىيە دېڭىز ئارمىيىسىنى مەغلۇپ قىلدى. 1830 گرېتىسىيە ئوسمان ئىمپېرىيىسىدىن ئايرىلىپ چىقىپ مۇستەقىل بولدى. 1838 ئوسمان-ئەنگىلىيە سودا كېلىشىمى ئىمزالاندى. 1853 ~ 1856 قىرىم ئۇرۇشى پارتلىدى. ئوسمان ئىمپېرىيىسى ئەنگىلىيە ۋە فرانسىيىلەر بىلەن بىرلىشىپ رۇسىيىگە قارشى ئۇرۇش قىلدى. 1864 ئىستانبۇل كېلىشىمى ئىمزالىنىپ، ۋاللاچىيە، مولدوۋا ۋە رۇمىنىيە ئىمپېرىيىدىن ئايرىلىپ چىقتى. 1867 سۇلتان ئابدۇلئەزىز خان ياۋروپاغا زىيارەتكە باردى. 1875 بالقاندا قوزغىلاڭلار پارتلىدى. 1876 ئىمپېرىيىدە تۇنجى قېتىم پارلامېنت تۈزۈمى يولغا قويۇلدى. 1877 رۇسىيىگە قارشى ئۇرۇش پارتلىدى. ئىمپېرىيە ئارمىيىسى ئۇرۇشتا مەغلۇپ بولدى. سۇلتان ئىككىنچى ئابدۇلھەمىد خان پارلامېنتنى تارقىتىۋەتتى. 1878 ياۋروپا دۆلەتلىرى بېرلىن كېلىشىمى ئىمزالاپ بۇلغارىيىگە ئاپتونۇمىيە ھوقۇقى ئېلىپ بېرىشنى قارار قىلدى. ئوسمان ئىمپېرىيىسى يىغىنغا تەكلىپ قىلىنمىدى. 1881 فرانسىيە تۇنىسقا بېسىپ كىردى. مۇستافا كامال دۇنياغا كەلدى. 1882 ئەنگىلىيە مىسىرنى ئىشغال قىلدى. 1895 ئىمپېرىيىنىڭ بالقاندىكى ئەڭ ئاخىرقى زېمىنى بولۇپ قالغان ماكېدونىيىدە مۇستەقىللىق ئۇرۇشى پارتلىدى. 1897 بىرىنچى قېتىملىق يەھۇدىي قىساسچىلىق ھەرىكىتى قۇرۇلتىيى ئېچىلدى. يەھۇدىيلار ئىمپېرىيە زېمىنى بولغان پەلەستىنگە كۆچۈپ كىرىشكە باشلىدى. 1900 فرانسىيە ماراكەشنى بېسىۋالدى. 1908 بۇلغارىيە مۇستەقىللىق ئېلان قىلدى. كىرىت گرېتىسىيىگە قوشۇلدى. 1908 ياش تۈركلەر ھەرىكىتى پارتىلاپ سۇلتان ئىككىنچى ئابدۇلھەمىد تەختتىن چۈشۈرۈلدى. ئىككىنچى پارلامېنت دەۋرى باشلاندى. 1912 بىرىنچى قېتىملىق بالقان ئۇرۇشى پارتلىدى. سېربىيە، گرېتىسىيە ۋە بۇلغارىيىلەر بىرلىشىپ ئوسمان ئىمپېرىيىسىگە ھۇجۇم قىلدى. 1912 ئالبانىيە ئىمپېرىيىدىن ئايرىلىپ چىقتى. 1913 ئوسمان ئىمپېرىيىسى ئەدىرنەنى قايتۇرۇۋالدى. ئىمپېرىيىنىڭ ياۋروپادا ئىستانبۇل ۋە ئەدىرنەدىن باشقا زېمىنى قالمىدى. 1914 بىرىنچى دۇنيا ئۇرۇشى پارتلىدى. ئوسمان ئىمپېرىيىسى گېرمانىيە تەرەپتە تۇرۇپ ئۇرۇشقا قاتناشتى. 1914 ئەنگىلىيە سىپرۇسنى ئىشغال قىلدى. 1917 ئەنگىلىيە ئارمىيىسى ئېرۇسالىمغا كىردى 1918 تۈركىيىدە ئىچكى ئۇرۇش پارتلىدى؛ گرېتىسىيىلىكلەر ئاناتولىيىگە تاجاۋۇز قىلىپ كىردى. 1918 ~ 1921 مۇستافا كامال ئارمىيىگە قوماندانلىق قىلىپ چەت ئەل كۈچلىرىنى تۈركىيىنىڭ ئانا زېمىنلىرىدىن قوغلاپ چىقاردى. 1919 ~ 1922 تۈركىيە ئازادلىق ئۇرۇشى پارتلىدى. 1920 پەلەستىن ۋە مېسوپوتامىيە تولۇق قولدىن كەتتى. 1922 ئاخىرقى ئوسمان سۇلتانى ۋاھىدەددىن مەھمەد تەختتىن چۈشۈرۈلۈپ، چەت ئەلگە سۈرگۈن قىلىندى. 1923 تۈركىيە جۇمھۇرىيىتى قۇرۇلدى. ئوسمان ئىمپېرىيىسى دەۋرى ئاخىرلاشتى == مەنبەلەر == {{Reflist}} {{stub}} [[تۈر:ئىسلام تارىخى]] [[تۈر:تۈرك تارىخى]] [[تۈر:ئوسمانلى تارىخى]] [[تۈر:تۈركىيە تارىخى]] 8sm5krzp8syqp2t0696ctod35mzbsbd 10 19251 175474 148925 2026-04-14T18:22:42Z باسم 10959 175474 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="float:left; margin:0 1em 0em 0; font-size+6: 150%; width: 300px; |- ! style="background:" colspan="6"| {{{ئات-تەگئات|{{PAGENAME}}}}} {{#if:{{{رەسىم|}}}|<br/> {{{رەسىم|}}} }} <!-- -->{{#if:{{{تۇغۇلغان|}}}|{{قۇرمەزمۇن|تۇغۇلۇش|{{{تۇغۇلغان|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{تۇغۇلغان-يېرى|}}}|{{قۇرمەزمۇن|توغۇلغان يەر|{{{تۇغۇلغان-يەر|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{يۇرتى|}}}|{{قۇرمەزمۇن|يۇرتى|{{{يۇرتى|ئېنىق ئەمەس}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{ۋاپاتى|}}}|{{قۇرمەزمۇن|ۋاپاتى|{{{ۋاپاتى|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{ۋاپات-بولغان-يېرى|}}}|{{قۇرمەزمۇن|ۋاپات بولغان يەر|{{{ۋاپات-بولغان-يەر|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{مىللىتى|}}}|{{قۇرمەزمۇن|مىللىتى|{{{مىللىتى|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{تەھسىلى|}}}|{{قۇرمەزمۇن|تەھسىلى|{{{تەھسىلى|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{كەسپى|}}}|{{قۇرمەزمۇن|كەسپى|{{{كەسپى|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{ئەسىرى|}}}|{{قۇرمەزمۇن|ئەسىرى|{{{ئەسىرى|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{تۆھپىسى|}}}|{{قۇرمەزمۇن|تۆھپە|{{{تۆھپە|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{خىزمىتى|}}}|{{قۇرمەزمۇن|خىزمىتى|{{{خىزمىتى|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{جۆرە|}}}|{{قۇرمەزمۇن|جۆرە(لەر)|{{{جۆرە|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{بالىلىرى|}}}|{{قۇرمەزمۇن|بالىلىرى|{{{بالىلىرى|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{ئاتا-ئانىسى|}}}|{{قۇرمەزمۇن|ئاتا-ئانىسى|{{{ئاتا-ئانىسى|}}}}}}} |} <noinclude>[[تۈر:قېلىپ]]</noinclude> n3djgza4pte5x3sttzwvo4ts2oefukq 0 21815 175468 174857 2026-04-14T13:22:31Z Tengritaghliq 23776 175468 wikitext text/x-wiki {{كىشى رامكىسى|ئىسىم-فامىلىسى=گۈلمىرە ئۆمەر بەرداش|تۇغۇلغان-ئورنى=[[ئۈرۈمچى]]|مىللىتى=[[ئۇيغۇر]]|مائارىپ-سەۋىيىسى=دوكتور}} دوكتور گۈلمىرە [[بەرداش]] (Gülmire Berdash) ، ئۈرۈمچىدە زىيالىي ئائىلىسىدە تۇغۇلغان بولۇپ، 2017-يىلدىن 2024-يىلغىچە [https://web.archive.org/web/20230226230320/https://www.aydin.edu.tr/tr-tr/akademik/yuksekokullar/anadolubil/turizm-rehberligi/Pages/akademik.aspx ئىستانبۇل ئايدىن ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ] ئوقۇتقۇچىسى ۋە تەتقىقاتچىسى بولۇپ ئىشلىگەن. ھازىر تەتقىقات بىلەن شۇغۇللانماقتا. 6-،7- ۋە 8- نۆۋەتلىك [[دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى]] ئومۇمىي ۋەكىللەر يىغىنىدا دېموكراتىك ئۇسۇلدا سايلاپ چىقىلغان ئېكولوگىيە كومىتېتى رەئىسى. == ئوقۇش ھاياتى: == 1999-2003-يىللىرى ياپونىيە رىسشو ئۇنىۋېرسىتېتى([[Rissho University]]) (توكيو) جۇغراپىيە فاكۇلتېتىدە دوكتور ئونۋانى ئالغان. 1997-1999-يىللىرى رىسشو ئۇنىۋېرسىتېتى([[Rissho University]]) (توكيو) جۇغراپىيە فاكۇلتېتى ماگىستىرلىق ئۇنۋانى ئالغان. == ماگىستىرلىق ماقالىسى: == タクラマカン 沙漠南縁における諸河川の 流量変化と古代オアシス集落の変遷 Change in stream discharge and move of ancient oases village on the southern region of Taklimakan Desert ，China ==دوكتورلۇق ماقالىسى:== Taklimakan沙漠南縁における古水文環境の復元に関する研究 A study on the ancient hydrological environment on the southern part of the Taklamakan Desert == ماقالىلار: == (1) タクリマカン沙漠南部における古代オアシス集落の立地と移動 掲載誌 歴史地理学 / 歴史地理学会 編 46(2) (通号 218) 2004-03 p.45～59 (2) Taklimakan沙漠の南部地域における諸河川の流量変化と古代オアシス集落の変遷 掲載誌 大学院年報 (通号 17) 1999 p.113～122 [https://www.academia.edu/48431449/Environmental_Changes_and_Human_Activities_in_the_Taklimakan_Desert_and_Its_Environs Change in the natural environment and life in oases of the Taklimakan Desert] ( 出版社: Bunkashobo-Hakubunsha  2005) == تەتقىقاتلار: == Environmental Changes and Human Activities in the Taklimakan Desert and Its Environs (2002-2005) Quality of Groundwater and River Water in the Niya and Qarqan River Catchment Areas, Taklimakan Desert: ( 2002-2004) 人間活動が流域の水文環境に及ぶす影響に関する研究　（2003-2004） 環境共生型手法による地水再生に関する研究   （2004-2005） (2022) ئىنسانىيەتنىڭ قانىغان يارىسى شەرقىي تۈركىستان: خىتاينىڭ تالان–تاراج قىلىش، ئەرلىشىش ۋە كېڭەيمىچىلىك پىلانى ( 2023 ) [https://ejournal.khazar.org/index.php/kjhss/article/view/118 A Review on the Position of South Caucasus in China’s Belt and Road Initiative] == مەنبەلەر == {{Reflist}} https://doi.org/10.5782/2223-2621.2023.26.4.7 {{stub}} [[تۈر:كىشلەر]] 8cqc4i3hmg1lry8o5vyq9tedprw8d7n 3 22478 175480 175464 2026-04-14T19:48:47Z باسم 10959 * بىرىنچى ئوسمان * يېڭى ئابزاس 175480 wikitext text/x-wiki تاما تاما كۆل بولۇر. == UgConverter: MediaWiki ۋە ئۇيغۇر ۋىكىپېدىيە ئۈچۈن يېزىقى ئايلاندۇرغۇچ == مەن ئۇيغۇر تىلى ئۈچۈن بىر كونۋېرتېر ياساپ چىقتىم، بۇ ئارقىلىق تېكىستنى ئېرەبىي، لاتىن ۋە سىرىللىكچەگە تەرجىمە قىلىشقا بولىدۇ. بۇ ئۇيغۇر ۋىكىپىدىيەسى ۋە MediaWiki نى ئىشلىتىدىغان باشقا ئۇيغۇر ۋىكىلىرى ئۈچۈن پايدىلىق. ئەمما دەلىللەشسىز، كونۋېرتېر ئەسلى كودقا قوشۇلمايدۇ. شۇڭا ھازىر ئۇيغۇر ۋىكىپىدىيەسىنىڭ، سىزنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدىغان، ياردىمىغا موھتاجمەن، كونۋېرتېرنى دەلىللەپ، MediaWiki غا مۇۋەپپەقىيەتلىك قوشۇش ئۈچۈن. ئىلتەماس، دەلىللەشتە ياردەم بېرىڭ. <br>Gerrit ئۆزگىرىشى: https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/core/+/1156871. --رەھمەت، [[ئىشلەتكۈچى:Kxeon|Kxeon]] ([[ئىشلەتكۈچى مۇنازىرىسى:Kxeon|سۆزلىشىش]]) 20:58, 5 سىنتەبىر 2025 (UTC) :مەن ياردەم قىلىشقا ئۇرۇنىمەن ! [[ئىشلەتكۈچى:E.berdas|E.berdas]] ([[ئىشلەتكۈچى مۇنازىرىسى:E.berdas|سۆزلىشىش]]) 10:10, 23 يانۋار 2026 (UTC) == Help == Hello, I recently created [[غەززە ئىرقىي قىرغىنچىلىق|this]] article. I need your help to improve it; if I were familiar with Uyghur, I would have done it myself. [[ئىشلەتكۈچى:جودت|جودت]] ([[ئىشلەتكۈچى مۇنازىرىسى:جودت|سۆزلىشىش]]) 20:09, 23 فېۋرال 2026 (UTC) == تەكلىپ == ئەسسالامۇ ئەلەيكۇم. ئاۋۋالەن، بۇ ئۇچۇرنىڭ سۈنئىي ئەقلىي تېخنىكىسى ئارقىلىق تەرجىمە قىلىنغانلىقىنى دىققىتىڭىزغا سۇنماقچىمەن، شۇڭا ئۇنىڭدا كۆرۈلۈشى مۇمكىن بولغان خاتالىقلار ئۈچۈن كەچۈرۈم سورايمەن. ئۇنى ئۇيغۇرچە يوللىشىمنىڭ سەۋەبى، سىزنىڭ ئىنگلىزچە ياكى ئەرەبچە (مېنىڭ ئانا تىلىم) سۆزلەيدىغانلىقىڭىزنى بىلمىگەنلىكىمدۇر. ئەگەر سىز بۇ ئىككى تىلنىڭ بىرىنى سۆزلەيدىغان بولسىڭىز، كېيىنكى ئالاقىنى شۇ تىلدا داۋاملاشتۇرالايمىز. ئەگەر بۇ تەرجىمە سىزگە چۈشىنىشلىك بولسا، ئۇنداقتا ئۇيغۇرچە داۋاملاشتۇرۇشقىمۇ ھېچقانداق توسالغۇ يوق، ھېچ بولمىغاندا مۇناسىۋەتلىك جەمئىيەت ئەزالىرىنىڭ ئېنىق چۈشىنىشى ئۈچۈن. مەن ئەرەبچە ۋىكىپېدىيەدە باشقۇرغۇچى ۋە تەھرىرلىگۈچىمەن (مېنىڭ بەت ۋە تۆھپىلىرىمنى تۆۋەندىكى ئۇلىنىشتىن كۆرەلەيسىز [https://w.wiki/PSS<nowiki>]). مەن ئىسلام تارىخىغا مۇناسىۋەتلىك نۇرغۇن ماقالىلەرنى «تاللانما ماقالە» دەرىجىسىگە يەتكۈزدۈم؛ مەسىلەن، دەسلەپكى ئىسلامىي فەتھىلەر، سەلىپ يۈرۈشلىرى، ئوسمانلى دۆلىتىنىڭ سۇلتانلىرى، ھىندىستاندىكى مۇغۇل سۇلتانلىرى، ئىسلام مەدەنىيىتىنىڭ بەزى مەشھۇر شەخسلرى، شۇنداقلا بەزى ئىسلام دۆلەتلىرى ھەققىدىكى ماقالىلەر.</nowiki> يېقىندا، سۈنئىي ئەقلىي تېخنىكىسى ۋە ئۇنىڭ قوراللىرىنىڭ تەرەققىي قىلىشى، ھەمدە مېنىڭ باشقا تىللاردىن (كۆپىنچە ئەرەبلەر پىششىق بىلمەيدىغان، مەسىلەن ئىتالىيەچە) تەرجىمە قىلىشتىكى شەخسىي تەجرىبەمگە ئاساسەن، سۈنئىي ئەقلىي تەرجىمىلەرنىڭ كۆپىنچە ناھايىتى ياخشى ئىكەنلىكىنى كۆرۈپ، مەن ئەرەبچە ۋىكىپېدىيەدە تەرەققىي قىلدۇرغان بەزى ماقالىلەرنى، ئەرەب يېزىقىدا يېزىلغان ۋە مەدەنىيىتى ئىسلام مەدەنىيىتى دائىرىسىگە كىرىدىغان باشقا ۋىكىپېدىيە تۈرلىرىگە كۆچۈرۈشنى ئويلىدىم. بۇ سىناقنى ئاللىبۇرۇن ئوردۇچە ۋىكىپېدىيەدە باشلىدىم، ۋە سىز تۆۋەندىكى ئۇلىنىشتىن كۆرەلەيدىغاندەك، سۇلتان ئوسمان بىرىنچى ھەققىدىكى ماقالىنى تەرجىمە قىلدىم [https://w.wiki/Kfpd<nowiki>].</nowiki> ئەمدى مەن بۇ تەجرىبىنى ئۇيغۇرچە ۋىكىپېدىيەدە قايتا سىناپ كۆرۈشنى ئويلىدىم، شۇنىڭ بىلەن بىرگە ئەرەب يېزىقىدا يېزىلغان باشقا كىچىك ۋىكىپېدىيە تۈرلىرىنىمۇ بايىتىشنى مەقسەت قىلدىم. تەبىئىيكى، ھەرقانداق ماشىنا تەرجىمىسى ئىنسانىي تەكشۈرۈش ۋە تەھرىرنى تەلەپ قىلىدۇ، چۈنكى خاتالىقلارنىڭ بولۇشى مۇقەررەر. مەن ئوردۇچە ۋىكىپېدىيەدە بىر ئەرەبچەنى ياخشى بىلىدىغان دوستۇم بىلەن ھەمكارلاشتىم؛ ئۇ مەن تەرجىمە قىلغاندىن كېيىن سۇلتان ئوسمان بىرىنچى ھەققىدىكى ماقالىنى قايتا كۆرۈپ چىقىپ، ئىبارە ۋە تىل قۇرۇلۇشىنى تۈزەتتى ۋە تەكشۈردى. سىزگە يازغانلىقىمنىڭ سەۋەبى شۇكى: مەن ئوخشاش ماقالىنى سۈنئىي ئەقلىي تېخنىكىسى ئارقىلىق ئۇيغۇرچىغا كۆچۈرۈپ تەرجىمە قىلماقچىمەن، ھەمدە ئۇنىڭ تىل، گرامماتىكا ۋە ئىبارە جەھەتتىن توغرا-توغرىلىقىنى كاپالەتلەندۈرۈش ئۈچۈن، بىر كىشىنىڭ ئۇنى تەكشۈرۈپ چىقىشىغا ئېھتىياجىم بار. ئۇنىڭدىن كېيىن، ئىن‌شائاللا، ئۇنى «تاللانما ماقالە» دەرىجىسىگە نامزات قىلىشنى خالايمەن. نېمە ئۈچۈن دەل سىزگە يازدىم؟ چۈنكى سىزنىڭ كونا ئىشلەتكۈچى ئىكەنلىكىڭىزنى، ھەمدە «ئەڭ يېڭى ئۆزگەرتىشلەر» بېتىگە قارىغاندا ئەڭ پائالىيەتچان ئىشلەتكۈچىلەرنىڭ بىرى ئىكەنلىكىڭىزنى بايقىدىم :-) بۇ مەسىلە ھەققىدە پىكىرىڭىزنى ئاڭلاشنى ئۈمىد قىلىمەن. ئەگەر بۇ ۋىكىپېدىيە جەمئىيىتىدىكى باشقا بىرەر ئەزا بىزگە تېخىمۇ ياخشى ياردەم بېرەلەيدۇ دەپ قارىسىڭىز، ئۇنى كۆرسىتىپ بەرسىڭىز ناھايىتى ياخشى بولاتتى، شۇنداقلا مۇنازىرىگە قاتنىشىشىغا سەۋەب بولاتتى. ئەڭ ياخشى تىلەكلىرىم بىلەن-- [[ئىشلەتكۈچى:باسم|باسم]] ([[ئىشلەتكۈچى مۇنازىرىسى:باسم|سۆزلىشىش]]) 22:31, 13 ئاپرېل 2026 (UTC) :سالام باسم ، ئالدى بىلەن سىزگە سالامەتلىك ۋە خىزمىتىڭىزدە ئۇتۇق تىلەيمەن. مەن تەكلىپىڭىزنى كۆرۈپ چىقتىم ۋە قولۇمدىن كېلىشىچە ياردەم بېرىشكە تىرىشىمەن. :مرحباً باسم، أولاً وقبل كل شيء، أتمنى لك الصحة والتوفيق في عملك. لقد اطلعت على عرضك وسأحاول مساعدتك قدر المستطاع. [[ئىشلەتكۈچى:E.berdas|E.berdas]] ([[ئىشلەتكۈچى مۇنازىرىسى:E.berdas|سۆزلىشىش]]) 06:52, 14 ئاپرېل 2026 (UTC) ::ناھايىتى ياخشى! بۈگۈن ئىنشائاللاھ سۇلتىن ئوسمان بىرىنچى توغرىسىدىكى ماقالىنى سۈنئىي ئەقىل ياردىمىدە تەرجىمە قىلىشنى باشلايمەن. ئۇنى ئۆزۈمنىڭ سىناق بەتتە قويىمەن، سىز ئۇنى تەكشۈرۈپ، تىل جەھەتتىن توغرا ئىكەنلىكىگە ئىشەنچ ھاسىل قىلغاندىن كېيىن، ئۇنى ئومۇمىي ناملىق ساھەگە كۆچۈرىمىز. ئەڭ ياخشى تىلەكلىرىم بىلەن-- [[ئىشلەتكۈچى:باسم|باسم]] ([[ئىشلەتكۈچى مۇنازىرىسى:باسم|سۆزلىشىش]]) 10:21, 14 ئاپرېل 2026 (UTC) == [[بىرىنچى ئوسمان]] == ئەسسالامۇ ئەلەيكۇم. مەن «ئوسمان بىرىنچى» ماقالىسىنى [[بىرىنچى ئوسمان|بۇ يەردە]] ئەرەبچىدىن تەرجىمە قىلىپ ئىشلەشكە باشلىدىم. ۋاقتىڭىز چىققاندا، تىل ۋە ئىپادەنىڭ توغرىلىقىنى تەكشۈرۈپ بېرىشىڭىز مۇمكىن. مەن ئىمكان تاپقاندىلا ئۇنىڭغا يېڭى بۆلۈملەرنى قوشۇپ تۇرىمەن. ئەڭ ياخشى تىلەكلىرىم بىلەن-- [[ئىشلەتكۈچى:باسم|باسم]] ([[ئىشلەتكۈچى مۇنازىرىسى:باسم|سۆزلىشىش]]) 19:48, 14 ئاپرېل 2026 (UTC) py0613r1hs512eazv1w89939598ts3z 10 24545 175469 2026-04-14T13:34:26Z باسم 10959 قۇرۇلغان بەت '{{infobox | child = {{#ifeq:{{lc:{{{embed|}}}}}|yes|yes}} | bodyclass = vcard | aboveclass = fn | labelstyle = white-space: nowrap; text-align:right | abovestyle = background-color: #cbe; font-size: 125% | above = {{#ifeq:{{lc:{{{embed|}}}}}|yes|| {{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}} }} | subheader1 = {{#if: {{{title|}}} |<!-- TITLETEXT SWITCH: EMBEDDED BY REALM (ALPHABETICALLY) --> ''{{{title|}}}'' <small>{{{titletext|{{#switch:{{lc:{{{more}}}}...' 175469 wikitext text/x-wiki {{infobox | child = {{#ifeq:{{lc:{{{embed|}}}}}|yes|yes}} | bodyclass = vcard | aboveclass = fn | labelstyle = white-space: nowrap; text-align:right | abovestyle = background-color: #cbe; font-size: 125% | above = {{#ifeq:{{lc:{{{embed|}}}}}|yes|| {{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}} }} | subheader1 = {{#if: {{{title|}}} |<!-- TITLETEXT SWITCH: EMBEDDED BY REALM (ALPHABETICALLY) --> ''{{{title|}}}'' <small>{{{titletext|{{#switch:{{lc:{{{more}}}}} | no = | austria = ''[[Emperor of Austria#Full titles|(more...)]]'' | belgium = ''[[Monarchy of Belgium#Title|(more...)]]'' | britain = ''[[Style of the British sovereign#Styles of British sovereigns|(more...)]]'' | china = ''[[Chinese sovereign|(more...)]]'' | cyprus = ''[[Style of the Greek Sovereign#List of changes to the royal style|(more...)]]'' | denmark = ''[[Style of the Danish sovereign|(more...)]]'' | en-sco = ''[[Style of the British sovereign#Styles of English and Scottish sovereigns|(more...)]]'' | england = ''[[Style of the British sovereign#Styles of English sovereigns|(more...)]]'' | ethiopia = ''[[Emperor of Ethiopia#Style|(more...)]]'' | france = ''[[Style of the French sovereign#List of changes to the royal style|(more...)]]'' | hre = ''[[Holy Roman Emperor#Coronation|(more...)]]'' | hungary = ''[[Styles of Hungarian sovereigns|(more...)]]'' | italy = ''[[Style of the Italian sovereign|(more...)]]'' | jerusalem = ''[[Kings of Jerusalem#Kings of Jerusalem (1099–1291)|(more...)]]'' | luxembourg = ''[[Grand Duke of Luxembourg#Full titles|(more...)]]'' | malaysia = ''[[Malay titles#Malay_royalty|(more...)]]'' | monaco = ''[[Style of the Monegasque sovereign|(more...)]]'' | netherlands = ''[[Monarchy of the Netherlands#Full title|(more...)]]'' | norway = ''[[Style of the Norwegian sovereign|(more...)]]'' | parma = ''[[List of Dukes of Parma|(more...)]]'' | portugal = ''[[Style of the Portuguese sovereign|(more...)]]'' | russia = ''[[Tsar#Full style of Russian Sovereigns|(more...)]]'' | scotland = ''[[Style of the monarchs of Scotland#From the late Middle Ages to the Acts of Union|(more...)]]'' | sicilies = ''[[Kingdom of the Two Sicilies#Titles of King of the Two Sicilies|(more...)]]'' | spain-crown = ''[[List of titles and honours of the Spanish Crown|(more...)]]'' | spain-heir = ''[[Titles held by the heir apparent to the Spanish Throne|(more...)]]'' | sweden = ''[[Style of the Swedish sovereign|(more...)]]'' }}}}}</small> }} | imageclass = photo | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1.0|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{caption|}}} | headerstyle = background-color: #e4dcf6 | header1 = {{#if:{{{succession|}}}|{{{succession}}} {{#if:{{{moretext|}}}|{{nobold|<small>{{{moretext}}}</small>}}}}}} | label2 = {{ifempty| {{{reign-type|}}} |{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|شاه‌لیق}}<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->}} }} | data2 = {{{reign|}}} | label3 = {{#switch:{{lc:{{{cor-type}}}}} | britain = [[Coronation of the British monarch|تاج قویما]] | france = [[Coronation of the French monarch|تاج قویما]] | hre = [[Coronation of the Holy Roman Emperor|تاج قویما]] | hungary = [[Coronation of the Hungarian monarch|تاج قویما]] | japan = [[Enthronement of the Japanese Emperor|Enthronement]] | malaysia = [[Installation of the Malaysian Sovereign|Installation]] | norway = [[Royal coronations in Norway|تاج قویما]] | ottoman = [[Sword of Osman|Sword girding]] | poland = [[Coronations in Poland|تاج قویما]] | russia = [[Coronation of the Russian monarch|تاج قویما]] | #default = {{ifempty|{{{cor-type|}}}|[[تاج قویما]]}} }} | data3 = {{{coronation|}}} | label4 = Investiture | data4 = {{{investiture|}}} | label5 = {{#if:{{{pre-type|}}}|{{{pre-type}}}|قاباقکی}} | data5 = {{{predecessor|}}} | label6 = {{#if:{{{suc-type|}}}|{{{suc-type}}}|سوْنراکی}} | data6 = {{{successor|}}} | label7 = {{#if:{{{reg-type|}}}|{{{reg-type}}}|Regent}} | data7 = {{{regent|}}} | header8 = {{#if:{{{succession1|}}}|{{{succession1}}} {{#if:{{{moretext1|}}}|{{nobold|<small>{{{moretext1}}}</small>}}}}}} | label9 = {{ifempty| {{{reign-type1|}}} | {{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|شاه‌لیق}}<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->}} }} | data9 = {{{reign1|}}} | label10 = {{#if:{{{cor-type1|}}}|{{{cor-type1}}}|تاج قویما}} | data10 = {{{coronation1|}}} | label11 = {{#if:{{{pre-type1|}}}|{{{pre-type1}}}|قاباقکی}} | data11 = {{{predecessor1|}}} | label12 = {{#if:{{{suc-type1|}}}|{{{suc-type1}}}|سوْنراکی}} | data12 = {{{successor1|}}} | label13 = {{#if:{{{reg-type1|}}}|{{{reg-type1}}}|Regent}} | data13 = {{{regent1|}}} | header14 = {{#if:{{{succession2|}}}|{{{succession2}}} {{#if:{{{moretext2|}}}|{{nobold|<small>{{{moretext2}}}</small>}}}}}} | label15 = {{ifempty| {{{reign-type2|}}} | {{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|شاه‌لیق}}<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->}} }} | data15 = {{{reign2|}}} | label16 = {{#if:{{{cor-type2|}}}|{{{cor-type2}}}|تاج قویما}} | data16 = {{{coronation2|}}} | label17 = {{#if:{{{pre-type2|}}}|{{{pre-type2}}}|قاباقکی}} | data17 = {{{predecessor2|}}} | label18 = {{#if:{{{suc-type2|}}}|{{{suc-type2}}}|سوْنراکی}} | data18 = {{{successor2|}}} | label19 = {{#if:{{{reg-type2|}}}|{{{reg-type2}}}|Regent}} | data19 = {{{regent2|}}} | header20 = {{#if:{{{succession3|}}}|{{{succession3}}} {{#if:{{{moretext3|}}}|{{nobold|<small>{{{moretext3}}}</small>}}}}}} | label21 = {{ifempty| {{{reign-type3|}}} |{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|شاه‌لیق}}<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->}} }} | data21 = {{{reign3|}}} | label22 = {{#if:{{{cor-type3|}}}|{{{cor-type3}}}|تاج قویما}} | data22 = {{{coronation3|}}} | label23 = {{#if:{{{pre-type3|}}}|{{{pre-type3}}}|قاباقکی}} | data23 = {{{predecessor3|}}} | label24 = {{#if:{{{suc-type3|}}}|{{{suc-type3}}}|سوْنراکی}} | data24 = {{{successor3|}}} | label25 = {{#if:{{{reg-type3|}}}|{{{reg-type3}}}|Regent}} | data25 = {{{regent3|}}} | header26 = {{#if:{{{succession4|}}}|{{{succession4}}} {{#if:{{{moretext4|}}}|{{nobold|<small>{{{moretext4}}}</small>}}}}}} | label27 = {{ifempty| {{{reign-type4|}}} |{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|شاه‌لیق}}<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->}} }} | data27 = {{{reign4|}}} | label28 = {{#if:{{{cor-type4|}}}|{{{cor-type4}}}|تاج قویما}} | data28 = {{{coronation4|}}} | label29 = {{#if:{{{pre-type4|}}}|{{{pre-type4}}}|قاباقکی}} | data29 = {{{predecessor4|}}} | label30 = {{#if:{{{suc-type4|}}}|{{{suc-type4}}}|سوْنراکی}} | data30 = {{{successor4|}}} | label31 = {{#if:{{{reg-type4|}}}|{{{reg-type4}}}|Regent}} | data31 = {{{regent4|}}} | header32 = {{#if:{{{succession5|}}}|{{{succession5}}} {{#if:{{{moretext5|}}}|{{nobold|<small>{{{moretext5}}}</small>}}}}}} | label33 = {{ifempty| {{{reign-type5|}}} |{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|شاه‌لیق}}<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->}} }} | data33 = {{{reign5|}}} | label34 = {{#if:{{{cor-type5|}}}|{{{cor-type5}}}|تاج قویما}} | data34 = {{{coronation5|}}} | label35 = {{#if:{{{pre-type5|}}}|{{{pre-type5}}}|قاباقکی}} | data35 = {{{predecessor5|}}} | label36 = {{#if:{{{suc-type5|}}}|{{{suc-type5}}}|سوْنراکی}} | data36 = {{{successor5|}}} | label37 = {{#if:{{{reg-type5|}}}|{{{reg-type5}}}|Regent}} | data37 = {{{regent5|}}} | header38 = {{#if:{{{succession6|}}}|{{{succession6}}} {{#if:{{{moretext6|}}}|{{nobold|<small>{{{moretext6}}}</small>}}}}}} | label39 = {{ifempty| {{{reign-type6|}}} |{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|شاه‌لیق}}<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->}} }} | data39 = {{{reign6|}}} | label40 = {{#if:{{{cor-type6|}}}|{{{cor-type6}}}|تاج قویما}} | data40 = {{{coronation6|}}} | label41 = {{#if:{{{pre-type6|}}}|{{{pre-type6}}}|قاباقکی}} | data41 = {{{predecessor6|}}} | label42 = {{#if:{{{suc-type6|}}}|{{{suc-type6}}}|سوْنراکی}} | data42 = {{{successor6|}}} | label43 = {{#if:{{{reg-type6|}}}|{{{reg-type6}}}|Regent}} | data43 = {{{regent6|}}} | header44 = {{#if:{{{succession7|}}}|{{{succession7}}} {{#if:{{{moretext7|}}}|{{nobold|<small>{{{moretext7}}}</small>}}}}}} | label45 = {{ifempty| {{{reign-type7|}}} |{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|شاه‌لیق}}<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->}} }} | data45 = {{{reign7|}}} | label46 = {{#if:{{{cor-type7|}}}|{{{cor-type7}}}|تاج قویما}} | data46 = {{{coronation7|}}} | label47 = {{#if:{{{pre-type7|}}}|{{{pre-type7}}}|قاباقکی}} | data47 = {{{predecessor7|}}} | label48 = {{#if:{{{suc-type7|}}}|{{{suc-type7}}}|سوْنراکی}} | data48 = {{{successor7|}}} | label49 = {{#if:{{{reg-type7|}}}|{{{reg-type7}}}|Regent}} | data49 = {{{regent7|}}} | header50 = {{#if:{{{succession8|}}}|{{{succession8}}} {{#if:{{{moretext8|}}}|{{nobold|<small>{{{moretext8}}}</small>}}}}}} | label51 = {{ifempty| {{{reign-type8|}}} |{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|شاه‌لیق}}<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->}} }} | data51 = {{{reign8|}}} | label52 = {{#if:{{{cor-type8|}}}|{{{cor-type8}}}|تاج قویما}} | data52 = {{{coronation8|}}} | label53 = {{#if:{{{pre-type8|}}}|{{{pre-type8}}}|قاباقکی}} | data53 = {{{predecessor8|}}} | label54 = {{#if:{{{suc-type8|}}}|{{{suc-type8}}}|سوْنراکی}} | data54 = {{{successor8|}}} | label55 = {{#if:{{{reg-type8|}}}|{{{reg-type8}}}|Regent}} | data55 = {{{regent8|}}} | header56 = {{#if:{{{succession9|}}}|{{{succession9}}} {{#if:{{{moretext9|}}}|{{nobold|<small>{{{moretext9}}}</small>}}}}}} | label57 = {{ifempty| {{{reign-type9|}}} |{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|شاه‌لیق}}<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->}} }} | data57 = {{{reign9|}}} | label58 = {{#if:{{{cor-type9|}}}|{{{cor-type9}}}|تاج قویما}} | data58 = {{{coronation9|}}} | label59 = {{#if:{{{pre-type9|}}}|{{{pre-type9}}}|قاباقکی}} | data59 = {{{predecessor9|}}} | label60 = {{#if:{{{suc-type9|}}}|{{{suc-type9}}}|سوْنراکی}} | data60 = {{{successor9|}}} | label61 = {{#if:{{{reg-type9|}}}|{{{reg-type9}}}|Regent}} | data61 = {{{regent9|}}} | header62 = {{#if: {{{succession|}}} | <div style="height: 4px; width:100%;"></div>}} | label63 = دوغوم | data63 = {{br separated entries| {{{birth_name|}}} | {{{birth_date|}}} | {{{birth_place|}}} }} | label64 = اولوم | data64 = {{br separated entries| {{{death_date|}}} | {{{death_place|}}} }} | label65 = دفن | data65 = {{br separated entries |1= {{{burial_date|{{{date of burial|}}}}}} |2= {{#if:{{{burial_place|{{{place of burial|}}}}}}|<span class="label">{{{burial_place|{{{place of burial|}}}}}}</span>}} }} | label66 = Consort | data66 = {{{queen|}}} | label67 = {{{spouse-type|{{#switch:{{{type}}}|monarch={{#switch:{{{consort}}}|yes=Spouse|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Spouse|Consort}}<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->}}|majesty={{#switch:{{{consort}}}|yes=Spouse|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Spouse|Consort}}<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->}}|حیات یولداشی}}}}} | data67 = {{{spouse|}}} | label68 = {{#if:{{{spouses-type|}}}|{{{spouses-type}}}|حیات یولداشی}}<!--FOOLPROOFING. USE NOT GENERALLY ENCOURAGED: USE spouse--> | data68 = {{{spouses|}}} | label69 = {{#if:{{{spouse 2|}}} | آروادلاری | آروادی }} | data69 = {{#if: {{{spouse 1|}}}| {{unbulleted list | {{{spouse 1}}} | {{{spouse 2|}}} | {{{spouse 3|}}} | {{{spouse 4|}}} | {{{spouse 5|}}} | {{{spouse 6|}}} | {{{spouse 7|}}} | {{{spouse 8|}}} | {{{spouse 9|}}} }}}} | label70 = {{#if:{{{issue-type|}}}|{{{issue-type}}}|اوشاقلار}}{{#if:{{{issue-link|}}}|<br><span style="font-size:smaller; font-weight:normal">''[[{{{issue-link}}}|{{#if:{{{issue-pipe|}}}|{{{issue-pipe}}}|Detail}}]]''</span>}} | data70 = {{{issue|}}} | data71 = {{#if:{{{full name|}}}{{{family_name|}}}{{{clan_name|}}}{{{given_name|}}}{{{era dates|}}}{{{regnal name|}}}{{{posthumous name|}}}{{{temple name|}}}| {{Infobox|bodystyle=border-collapse:collapse; border-spacing:0px; border:none; width:100%; margin:0px; font-size:100%; clear:none; float:none | headerstyle = text-align:right | datastyle = text-align:right; padding-left:0.7em; | header1 = {{#if:{{{full name|}}}|کامیل آدی}} | class2 = nickname <!-- "nickname" is the correct parameter value for hCard --> | data2 = {{{full name|}}} | header3 = {{#if:{{{family_name|}}}{{{clan_name|}}}{{{given_name|}}}|کامیل آدی}} | data4 = {{#if:{{{family_name|}}}{{{clan_name|}}}{{{given_name|}}}| {{unbulleted list | 1 = {{#if: {{{family_name|}}} | [[Chinese surname|Family name]]: <span class="nickname">{{{family_name}}}</span> }} | 2 = {{#if: {{{clan_name|}}} | [[Chinese surname|Clan name]]: <span class="nickname">{{{clan_name}}}</span> }} | 3 = {{#if: {{{given_name|}}} | [[Chinese given name|Given name]]: <span class="nickname">{{{given_name}}}</span> }} }}}} | header5 = {{#if: {{{era dates|}}} |Era {{#if:{{{era name|}}}|name and&nbsp;}}dates}} | data6 = {{#if: {{{era dates|}}} | {{#if:{{{era name|}}}|{{{era name}}}:&nbsp;}}{{{era dates}}} }} | header7 = {{#if: {{{regnal name|}}} |[[Regnal name]]}} | data8 = {{{regnal name|}}} | header9 = {{#if: {{{posthumous name|}}} | [[Posthumous name]]}} | data10 = {{{posthumous name|}}} | header11 = {{#if: {{{temple name|}}} | [[Temple name]] }} | data12 = {{{temple name|}}} }} }} | label72 = {{{native_lang1}}} | data72 = {{#if: {{{native_lang1|}}}|{{{native_lang1_name1|}}}}} | label73 = {{{native_lang2}}} | data73 = {{#if: {{{native_lang2|}}}|{{{native_lang2_name1|}}}}} | label74 = {{{native_lang3}}} | data74 = {{#if: {{{native_lang3|}}}|{{{native_lang3_name1|}}}}} | label75 = {{{native_lang4}}} | data75 = {{#if: {{{native_lang4|}}}|{{{native_lang4_name1|}}}}} | label76 = {{{native_lang5}}} | data76 = {{#if: {{{native_lang5|}}}|{{{native_lang5_name1|}}}}} | label77 = [[سولاله|{{#if:{{{house-type|}}}|{{{house-type}}}|سولاله}}]] | data77 = {{{house|}}} | label78 = [[سولاله|{{#if:{{{house-type|}}}|{{{house-type}}}|سولاله}}]] | data78 = {{{royal house|}}} | label79 = [[سولاله]] | data79 = {{{dynasty|}}} | label80 = آتا | data80 = {{{father|}}} | label81 = آنا | data81 = {{{mother|}}} | label82 = دین | data82 = {{{religion|}}} | label83 = ایش | data83 = {{{occupation|}}} | label84 = {{#if:{{{signature_type|}}}| {{{signature_type}}} | ایمضا }} | data84 = {{#if:{{{signature|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{signature|}}}|size=125px|alt={{{signature_alt|}}}|title={{{name<includeonly>|{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}}'s signature}}}} | data85 = {{{module|}}} }}{{#if:{{{pronunciation|}}}|[[Category:Biography template using pronunciation]]}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox royalty with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox royalty]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| 2 | alt | birth_date | birth_name | birth_place | burial_date | burial_place | caption | clan_name | consort | cor-type | cor-type1 | cor-type2 | cor-type3 | cor-type4 | cor-type5 | cor-type6 | cor-type7 | cor-type8 | cor-type9 | coronation | coronation1 | coronation2 | coronation3 | coronation4 | coronation5 | coronation6 | coronation7 | coronation8 | coronation9 | date of burial | death_date | death_place | dynasty | embed | era dates | era name | family_name | father | full name | given_name | house | house-type | image | image_size | investiture | issue | issue-link | issue-pipe | issue-type | module | more | moretext | moretext1 | moretext2 | moretext3 | moretext4 | moretext5 | moretext6 | moretext7 | moretext8 | moretext9 | mother | name | native_lang1 | native_lang1_name1 | native_lang2 | native_lang2_name1 | native_lang3 | native_lang3_name1 | native_lang4 | native_lang4_name1 | native_lang5 | native_lang5_name1 | occupation | place of burial | posthumous name | pre-type | pre-type1 | pre-type2 | pre-type3 | pre-type4 | pre-type5 | pre-type6 | pre-type7 | pre-type8 | pre-type9 | predecessor | predecessor1 | predecessor2 | predecessor3 | predecessor4 | predecessor5 | predecessor6 | predecessor7 | predecessor8 | predecessor9 | queen | reg-type | reg-type1 | reg-type2 | reg-type3 | reg-type4 | reg-type5 | reg-type6 | reg-type7 | reg-type8 | reg-type9 | regent | regent1 | regent2 | regent3 | regent4 | regent5 | regent6 | regent7 | regent8 | regent9 | regnal name | reign | reign-type | reign-type1 | reign-type2 | reign-type3 | reign-type4 | reign-type5 | reign-type6 | reign-type7 | reign-type8 | reign-type9 | reign1 | reign2 | reign3 | reign4 | reign5 | reign6 | reign7 | reign8 | reign9 | religion | royal house | signature | signature_alt | signature_type | spouse | spouse 1 | spouse 2 | spouse 3 | spouse 4 | spouse 5 | spouse 6 | spouse 7 | spouse 8 | spouse 9 | spouse-type | spouses | spouses-type | suc-type | suc-type1 | suc-type2 | suc-type3 | suc-type4 | suc-type5 | suc-type6 | suc-type7 | suc-type8 | suc-type9 | succession | succession1 | succession2 | succession3 | succession4 | succession5 | succession6 | succession7 | succession8 | succession9 | successor | successor1 | successor2 | successor3 | successor4 | successor5 | successor6 | successor7 | successor8 | successor9 | temple name | title | titletext | type }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> djqvilzy6f05r2usmy18dyujqvbh5zc 10 24546 175470 2026-04-14T13:47:53Z باسم 10959 قۇرۇلغان بەت '{{<includeonly>safesubst:</includeonly>#invoke:If empty|main}}<noinclude>{{توثيق}}</noinclude>' 175470 wikitext text/x-wiki {{<includeonly>safesubst:</includeonly>#invoke:If empty|main}}<noinclude>{{توثيق}}</noinclude> bq902sgn0m2flubi4yvlpttogofvwgq 175471 175470 2026-04-14T13:48:46Z باسم 10959 175471 wikitext text/x-wiki {{<includeonly>safesubst:</includeonly>#invoke:If empty|main}}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> bo4a4m439ify6vjq97h6ydzpy6w39av 0 24547 175472 2026-04-14T14:47:22Z G.Berdash 24704 قۇرۇلغان بەت 'بالوچ مىللىتىنىڭ نوپۇسى 20 مىليون ئەتراپىدا، ئۇلار ئاساسلىقى ئىران، پاكىستان ۋە ئافغانىستان چېگرا بويلىرىدا ياشايدۇ. بالوچلار ئۆزلىرى ياشاۋاتقان، مەزكۇر 3 دۆلەت چېگرىسى ئىچىدىكى رايوننى بالۇچىستان دەپ ئاتايدۇ.' 175472 wikitext text/x-wiki بالوچ مىللىتىنىڭ نوپۇسى 20 مىليون ئەتراپىدا، ئۇلار ئاساسلىقى ئىران، پاكىستان ۋە ئافغانىستان چېگرا بويلىرىدا ياشايدۇ. بالوچلار ئۆزلىرى ياشاۋاتقان، مەزكۇر 3 دۆلەت چېگرىسى ئىچىدىكى رايوننى بالۇچىستان دەپ ئاتايدۇ. 40x1sjfukj1ovdfzdw128jzl269u0su 175473 175472 2026-04-14T14:50:34Z G.Berdash 24704 175473 wikitext text/x-wiki بالوچ مىللىتىنىڭ نوپۇسى 20 مىليون ئەتراپىدا، ئۇلار ئاساسلىقى ئىران، پاكىستان ۋە ئافغانىستان چېگرا بويلىرىدا ياشايدۇ. بالوچلار ئۆزلىرى ياشاۋاتقان، مەزكۇر 3 دۆلەت چېگرىسى ئىچىدىكى رايوننى بالۇچىستان دەپ ئاتايدۇ. ئۇلار ئۆزىگە خاس مەدەنىيەت ۋە تىلغا ئىگە ئىرانىي خەلق. ئۇلار سىياسىي جەھەتتە كەمسىتىشكە ئۇچرىغانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويۇپ، ئۆز ئالدىغا مىللىي ھوقۇق تەلەپ قىلىپ كېلىۋاتقان بولۇپ، زېمىنى نېفىت ۋە تەبىئىي گاز بايلىقىغا ناھايىتى باي. murzbsriqa8botua1jxb0nwoj74ix0o 0 24548 175476 2026-04-14T19:19:22Z باسم 10959 قۇرۇلغان بەت '{{تارىخىي شەخسلەر رامكىسى |ئات-تەگئات = بىرىنچى ئوسمان<br/><small>([[ئوسمانلى تۈركچىسى|ئوسمانلى تۈركچىسىدە]]: عثمان اول)</small> |رەسىم = [[ھۆججەت:Sultan Gazi ʻUthmān Han I - السُلطان الغازي عُثمان خان الأوَّل.png|300px]] |تۇغۇلغان = ھ 656 / م. 1258 |يۇرتى = سۆگۈت، ئاناتولىيە...' 175476 wikitext text/x-wiki {{تارىخىي شەخسلەر رامكىسى |ئات-تەگئات = بىرىنچى ئوسمان<br/><small>([[ئوسمانلى تۈركچىسى|ئوسمانلى تۈركچىسىدە]]: عثمان اول)</small> |رەسىم = [[ھۆججەت:Sultan Gazi ʻUthmān Han I - السُلطان الغازي عُثمان خان الأوَّل.png|300px]] |تۇغۇلغان = ھ 656 / م. 1258 |يۇرتى = سۆگۈت، [[ئاناتولىيە]]، [[ھۆججەت:Flag of Sultanate of Rum.svg|22px|]] رۇم سەلجۇق سۇلتانلىقى |ۋاپاتى = ھ 726 / م. 1326<br/>سۆگۈت، [[ئاناتولىيە]]، [[ھۆججەت:Flag of the Kayihan Khanate (c. 1326).svg|22px|]] [[ئوسمان ئىمپېرىيىسى|خانىيە قايى]] |ئەسىرى = پادىشاھ |بالىلىرى = [[ئورخان غازى|ئورخان]]، ئالادىن<br/>ۋە باشقىلار |ئاتا-ئانىسى = [[ئەرتۇغرۇل غازى]]<br/>ھەلىمە خاتۇن }} '''پادىشاھلارنىڭ ئاتىسى غازى سۇلتان فەخرۇددىن قارا ئوسمان خان ئوغلى ئەرتۇغرۇل ئوغلى سۇلايمانشاه قايى تۈركمانى''' ([[ئوسمانلى تۈركچىسى|ئوسمانلى تۈركچىسىدە]]: <span style="font-family: Arabic Typesetting; font-size:22px ">أبو المُلوك غازى سُلطان عُثمان خان بن ارطُغرُل</font></span>)، قىسقارتىپ «'''بىرىنچى ئوسمان'''» دەپمۇ ئاتىلىدۇ، شۇنداقلا «'''ئوسمان بېك'''» ([[تۈرك تىلى|تۈركچە]]: Osman Bey) ۋە «'''قارا ئوسمان'''» ([[تۈرك تىلى|تۈركچە]]: Kara Osman) ناملىرى بىلەنمۇ تونۇلىدۇ؛ ئۇ قائىي قەبىلىسى تۈرك قەبىلىسىنىڭ يېتەكچىسى ۋە روم سەلجۇقلار دۆلىتىنىڭ [[ئاناتولىيە]]دىكى چېگرالار سەرھەد لىرىدىكى ئەمىرلىكلەردىن بىرىنىڭ خىزمەتچىسى بولۇپ، ئوسمانلى سۇلالىسىنىڭ قۇرغۇچىسى ھېسابلىنىدۇ. بۇ سۇلالە بالقان، [[ئاناتولىيە]]، شۇنداقلا ئەرەب مەشرىقى ۋە مەغريب رايونلىرىدىن تۆۋەن مەغريب ۋە ئوتتۇرا مەغريبقىچە بولغان زېمىنلارنى سەككىز يۈز يىلغا يېقىن باشقۇرغان، تاكى ئۇنىڭ ھۆكمى [[1922]]-يىلى [[تۈركىيە|تۈركىيە جۇمھۇرىيىتى]] قۇرۇلۇشى بىلەن ئاخىرلاشقانغا قەدەر. 6f7rnmi44cp87o3a4hfewh4hmek131p 175477 175476 2026-04-14T19:39:20Z باسم 10959 175477 wikitext text/x-wiki {{تارىخىي شەخسلەر رامكىسى |ئات-تەگئات = بىرىنچى ئوسمان<br/><small>([[ئوسمانلى تۈركچىسى|ئوسمانلى تۈركچىسىدە]]: عثمان اول)</small> |رەسىم = [[ھۆججەت:Sultan Gazi ʻUthmān Han I - السُلطان الغازي عُثمان خان الأوَّل.png|300px]] |تۇغۇلغان = ھ 656 / م. 1258 |يۇرتى = سۆگۈت، [[ئاناتولىيە]]، [[ھۆججەت:Flag of Sultanate of Rum.svg|22px|]] رۇم سەلجۇق سۇلتانلىقى |ۋاپاتى = ھ 726 / م. 1326<br/>سۆگۈت، [[ئاناتولىيە]]، [[ھۆججەت:Flag of the Kayihan Khanate (c. 1326).svg|22px|]] [[ئوسمان ئىمپېرىيىسى|خانىيە قايى]] |ئەسىرى = پادىشاھ |بالىلىرى = [[ئورخان غازى|ئورخان]]، ئالادىن<br/>ۋە باشقىلار |ئاتا-ئانىسى = [[ئەرتۇغرۇل غازى]]<br/>ھەلىمە خاتۇن }} '''پادىشاھلارنىڭ ئاتىسى غازى سۇلتان فەخرۇددىن قارا ئوسمان خان ئوغلى ئەرتۇغرۇل ئوغلى سۇلايمانشاه قايى تۈركمانى''' ([[ئوسمانلى تۈركچىسى|ئوسمانلى تۈركچىسىدە]]: <span style="font-family: Arabic Typesetting; font-size:22px ">أبو المُلوك غازى سُلطان عُثمان خان بن ارطُغرُل</font></span>)، قىسقارتىپ «'''بىرىنچى ئوسمان'''» دەپمۇ ئاتىلىدۇ، شۇنداقلا «'''ئوسمان بېك'''» ([[تۈرك تىلى|تۈركچە]]: Osman Bey) ۋە «'''قارا ئوسمان'''» ([[تۈرك تىلى|تۈركچە]]: Kara Osman) ناملىرى بىلەنمۇ تونۇلىدۇ؛ ئۇ قائىي قەبىلىسى تۈرك قەبىلىسىنىڭ يېتەكچىسى ۋە روم سەلجۇقلار دۆلىتىنىڭ [[ئاناتولىيە]]دىكى چېگرالار سەرھەد لىرىدىكى ئەمىرلىكلەردىن بىرىنىڭ خىزمەتچىسى بولۇپ، ئوسمانلى سۇلالىسىنىڭ قۇرغۇچىسى ھېسابلىنىدۇ. بۇ سۇلالە بالقان، [[ئاناتولىيە]]، شۇنداقلا ئەرەب مەشرىقى ۋە مەغريب رايونلىرىدىن تۆۋەن مەغريب ۋە ئوتتۇرا مەغريبقىچە بولغان زېمىنلارنى سەككىز يۈز يىلغا يېقىن باشقۇرغان، تاكى ئۇنىڭ ھۆكمى [[1922]]-يىلى [[تۈركىيە|تۈركىيە جۇمھۇرىيىتى]] قۇرۇلۇشى بىلەن ئاخىرلاشقانغا قەدەر. '''ئوسمان بىرىنچى''' ھ 656 (م. 1258-يىلغا توغرا كېلىدۇ) يىلى، [[ئەرتۇغرۇل غازى]] شاھزادىسىدىن، يەنى روم سەلجۇقلار دۆلىتىنىڭ [[ئانادولۇ]]دىكى [[مارمارا دېڭىزى]]غا قارىغان بىر سەرھەد رايونىنىڭ ئەمىرى بولغان ئاتىسىدىن ۋە ھەلىمە خاتۇندىن تۇغۇلغان. ئۇنىڭ دەل شۇ كۈندە موڭغۇللار باغداد شەھىرىگە ھۇجۇم قىلىپ كىرگەن، [[ئابباسىيلار|ئابباسىيلار دۆلىتى]]نىڭ پايتەختى ۋە ئىسلام خىلافىتىنىڭ مەركىزى بولغان باغدادنىڭ يىقىلىشى بىلەن بىر ۋاقىتتا تۇغۇلغانلىقى سەۋەبىدىن، كېيىنكى ئوسمانلى تارىخشۇناسلىرى بۇ ئىككى ۋەقەنى دراماتىك ئۇسۇلدا باغلىغان. ئوسمان ئاتىسى ۋاپات بولغاندىن كېيىن ئەمارات ئىشلىرى ۋە قەبىلە يېتەكچىلىكىنى ئۈستىگە ئېلىپ، روم سەلجۇقلار سۇلتانلىقىغا سادىقلىق بىلەن خىزمەت قىلغان؛ گەرچە دۆلەتنىڭ ئىچىدە قالايمىقانچىلىق ۋە تاشقى خەۋپ-خەتەرلەر كۈچەيگەن بولسىمۇ، ئۇ ساداقىتىنى داۋاملاشتۇرغان. م. 1295-يىلىدىن باشلاپ، ئوسمان رىم/بىزنطىيە سەرھەدلىرىگە ئابباسى خەلىپىسى ۋە سەلجۇق سۇلتانى نامىدىن ھۇجۇم باشلاپ، بىر قانچە قەلئەلەرنى فەتھ قىلغان ھەمدە قەبىلىسىنى [[مارمارا دېڭىزى]] ۋە [[قارا دېڭىز]] قىرغاقلىرىغا يېتەكلەپ چىققان. سەلجۇقلار دۆلىتى موڭغۇللار تەرىپىدىن مەغلۇپ قىلىنىپ، دۆلەت يوقىتىلغاندىن كېيىن، ئوسمان سەلجۇقلاردىن مۇستەقىللىقىنى ئېلان قىلغان؛ شۇنىڭ بىلەن ئۇ كېيىن «[[ئوسمان ئىمپېرىيىسى|ئوسمانلى]]» دەپ ئاتالغان چوڭ بىر تۈرك دۆلىتىنىڭ ھەقىقىي قۇرغۇچىسىغا ئايلانغان.<ref name="المقدمة">جحا ۋە باشقىلار (1972)، ص 116</ref> ئۇ م. 1326-يىلغىچە مۇستەقىل سۇلتان سۈپىتىدە ھۆكۈم سۈرگەن. شۇ يىلى ئۇنىڭ ئوغلى [[ئورخان غازى]] [[بۇرسا]] شەھىرىنى فەتھ قىلغان ۋاقىتتا، ئوسمان كېسەل سەۋەبىدىن ئۆلۈم ھالىتىگە يەتكەن. ئۇ ۋاپات بولغاندىن كېيىن جەسىتى بورساغا يۆتكەلگەن ۋە شۇ يەردە دەپنە قىلىنغان؛ بۇ شەھەر كېيىن ئوسمانلىلار ئۈچۈن ناھايىتى مۇھىم سىمۋوللۇق ئورۇنغا ئايلانغان.<ref name="المقدمة"/> ئۇنىڭ ۋارىسى ۋە ئەۋلادلىرى ئۇ باشلىغان ھەرىكەتلەرنى [[17 - ئەسىر]]نىڭ ئوتتۇرىلىرىغىچە داۋاملاشتۇرۇپ، ئۇنىڭ قۇرغان ئەمىرلىكىنى دۇنياۋى بىر ئىمپېرىيەگە ئايلاندۇرغان.<ref group="la">Quataert (2005), p. 4.</ref> ==باھالىغۇچى== ===پايدىلانغان ماتېرىياللار=== ;ئەرەب، پارس ۋە ئوسمانلى تۈرك تىللىرىدا {{Reflist|20em}} ;ئىنگلىزچە ۋە تۈركچە <div style="direction: ltr"> {{Reflist|group=la|20em}} </div> d2rkjoelwmbecwg0ovgfzv2z21korhy 175478 175477 2026-04-14T19:43:58Z باسم 10959 175478 wikitext text/x-wiki {{تارىخىي شەخسلەر رامكىسى |ئات-تەگئات = بىرىنچى ئوسمان<br/><small>([[ئوسمانلى تۈركچىسى|ئوسمانلى تۈركچىسىدە]]: عثمان اول)</small> |رەسىم = [[ھۆججەت:Sultan Gazi ʻUthmān Han I - السُلطان الغازي عُثمان خان الأوَّل.png|300px]] |تۇغۇلغان = ھ 656 / م. 1258 |يۇرتى = سۆگۈت، [[ئاناتولىيە]]، [[ھۆججەت:Flag of Sultanate of Rum.svg|22px|]] رۇم سەلجۇق سۇلتانلىقى |ۋاپاتى = ھ 726 / م. 1326<br/>سۆگۈت، [[ئاناتولىيە]]، [[ھۆججەت:Flag of the Kayihan Khanate (c. 1326).svg|22px|]] [[ئوسمان ئىمپېرىيىسى|خانىيە قايى]] |ئەسىرى = پادىشاھ |بالىلىرى = [[ئورخان غازى|ئورخان]]، ئالادىن<br/>ۋە باشقىلار |ئاتا-ئانىسى = [[ئەرتۇغرۇل غازى]]<br/>ھەلىمە خاتۇن }} '''پادىشاھلارنىڭ ئاتىسى غازى سۇلتان فەخرۇددىن قارا ئوسمان خان ئوغلى ئەرتۇغرۇل ئوغلى سۇلايمانشاه قايى تۈركمانى''' ([[ئوسمانلى تۈركچىسى|ئوسمانلى تۈركچىسىدە]]: <span style="font-family: Arabic Typesetting; font-size:22px ">أبو المُلوك غازى سُلطان عُثمان خان بن ارطُغرُل</font></span>)، قىسقارتىپ «'''بىرىنچى ئوسمان'''» دەپمۇ ئاتىلىدۇ، شۇنداقلا «'''ئوسمان بېك'''» ([[تۈرك تىلى|تۈركچە]]: Osman Bey) ۋە «'''قارا ئوسمان'''» ([[تۈرك تىلى|تۈركچە]]: Kara Osman) ناملىرى بىلەنمۇ تونۇلىدۇ؛ ئۇ قائىي قەبىلىسى تۈرك قەبىلىسىنىڭ يېتەكچىسى ۋە روم سەلجۇقلار دۆلىتىنىڭ [[ئاناتولىيە]]دىكى چېگرالار سەرھەد لىرىدىكى ئەمىرلىكلەردىن بىرىنىڭ خىزمەتچىسى بولۇپ، ئوسمانلى سۇلالىسىنىڭ قۇرغۇچىسى ھېسابلىنىدۇ. بۇ سۇلالە بالقان، [[ئاناتولىيە]]، شۇنداقلا ئەرەب مەشرىقى ۋە مەغريب رايونلىرىدىن تۆۋەن مەغريب ۋە ئوتتۇرا مەغريبقىچە بولغان زېمىنلارنى سەككىز يۈز يىلغا يېقىن باشقۇرغان، تاكى ئۇنىڭ ھۆكمى [[1922]]-يىلى [[تۈركىيە|تۈركىيە جۇمھۇرىيىتى]] قۇرۇلۇشى بىلەن ئاخىرلاشقانغا قەدەر. '''ئوسمان بىرىنچى''' ھ 656 (م. 1258-يىلغا توغرا كېلىدۇ) يىلى، [[ئەرتۇغرۇل غازى]] شاھزادىسىدىن، يەنى روم سەلجۇقلار دۆلىتىنىڭ [[ئانادولۇ]]دىكى [[مارمارا دېڭىزى]]غا قارىغان بىر سەرھەد رايونىنىڭ ئەمىرى بولغان ئاتىسىدىن ۋە ھەلىمە خاتۇندىن تۇغۇلغان. ئۇنىڭ دەل شۇ كۈندە موڭغۇللار باغداد شەھىرىگە ھۇجۇم قىلىپ كىرگەن، [[ئابباسىيلار|ئابباسىيلار دۆلىتى]]نىڭ پايتەختى ۋە ئىسلام خىلافىتىنىڭ مەركىزى بولغان باغدادنىڭ يىقىلىشى بىلەن بىر ۋاقىتتا تۇغۇلغانلىقى سەۋەبىدىن، كېيىنكى ئوسمانلى تارىخشۇناسلىرى بۇ ئىككى ۋەقەنى دراماتىك ئۇسۇلدا باغلىغان. ئوسمان ئاتىسى ۋاپات بولغاندىن كېيىن ئەمارات ئىشلىرى ۋە قەبىلە يېتەكچىلىكىنى ئۈستىگە ئېلىپ، روم سەلجۇقلار سۇلتانلىقىغا سادىقلىق بىلەن خىزمەت قىلغان؛ گەرچە دۆلەتنىڭ ئىچىدە قالايمىقانچىلىق ۋە تاشقى خەۋپ-خەتەرلەر كۈچەيگەن بولسىمۇ، ئۇ ساداقىتىنى داۋاملاشتۇرغان. م. 1295-يىلىدىن باشلاپ، ئوسمان رىم/بىزنطىيە سەرھەدلىرىگە ئابباسى خەلىپىسى ۋە سەلجۇق سۇلتانى نامىدىن ھۇجۇم باشلاپ، بىر قانچە قەلئەلەرنى فەتھ قىلغان ھەمدە قەبىلىسىنى [[مارمارا دېڭىزى]] ۋە [[قارا دېڭىز]] قىرغاقلىرىغا يېتەكلەپ چىققان. سەلجۇقلار دۆلىتى موڭغۇللار تەرىپىدىن مەغلۇپ قىلىنىپ، دۆلەت يوقىتىلغاندىن كېيىن، ئوسمان سەلجۇقلاردىن مۇستەقىللىقىنى ئېلان قىلغان؛ شۇنىڭ بىلەن ئۇ كېيىن «[[ئوسمان ئىمپېرىيىسى|ئوسمانلى]]» دەپ ئاتالغان چوڭ بىر تۈرك دۆلىتىنىڭ ھەقىقىي قۇرغۇچىسىغا ئايلانغان.<ref name="المقدمة">جحا ۋە باشقىلار (1972)، ص. 116</ref> ئۇ م. 1326-يىلغىچە مۇستەقىل سۇلتان سۈپىتىدە ھۆكۈم سۈرگەن. شۇ يىلى ئۇنىڭ ئوغلى [[ئورخان غازى]] [[بۇرسا]] شەھىرىنى فەتھ قىلغان ۋاقىتتا، ئوسمان كېسەل سەۋەبىدىن ئۆلۈم ھالىتىگە يەتكەن. ئۇ ۋاپات بولغاندىن كېيىن جەسىتى بورساغا يۆتكەلگەن ۋە شۇ يەردە دەپنە قىلىنغان؛ بۇ شەھەر كېيىن ئوسمانلىلار ئۈچۈن ناھايىتى مۇھىم سىمۋوللۇق ئورۇنغا ئايلانغان.<ref name="المقدمة"/> ئۇنىڭ ۋارىسى ۋە ئەۋلادلىرى ئۇ باشلىغان ھەرىكەتلەرنى [[17 - ئەسىر]]نىڭ ئوتتۇرىلىرىغىچە داۋاملاشتۇرۇپ، ئۇنىڭ قۇرغان ئەمىرلىكىنى دۇنياۋى بىر ئىمپېرىيەگە ئايلاندۇرغان.<ref group="la">Quataert (2005), p. 4.</ref> گەرچە «سۇلتان» ياكى «ئالپادشاه» دېگەن ئۇنۋاننىڭ ئوسمان بىرىنچىگە نىسبەتەن كەڭ تارقالغان ۋە ئۇنىڭغا باغلىنىپ قالغان بولسىمۇ، ئۇ ئەمەلىيەتتە ئۆز دەۋرىدە ھەقىقىي سۇلتان بولمىغان؛ بەلكى كېيىنچە ئوسمانلى سۇلتانلىرى سۇلالىسىنىڭ قۇرغۇچىسى دەپ قارالغانلىقى ئۈچۈن بۇ ئۇنۋان ئۇنىڭغا نىسبەتەن ئىشلىتىلگەن. ئوسمان بىرىنچى ئاددىي تۇرمۇش ئۇسۇلى ۋە كىيىنىشى بىلەن تونۇلغان بولۇپ، بۇ ئۇنىڭ دەرۋىشلارنىڭ [[سوپىزم (تەسەۋۋۇپ)|سوفىزم]] ئېتىقادلىرىدىن تەسىرلىنىشى بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىدى؛ ئۇ تەكەببۇرلۇق ۋە ھەشەمەتتىن يىراق بولۇپ، قايى قەبىلىسىنىڭ شەيخى سۈپىتىدە ئۆز تۇرمۇش شەكلىنى ساقلاپ قالغان. شۇنداقلا ئۇ تۈركلەرنىڭ قەدىمكى ئەنئەنىلىرىنىمۇ داۋاملاشتۇرغان؛ بۇ ئەنئەنىلەر شەيخ بىلەن قەبىلە ئەزالىرى ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەتنى تەڭشەيدىغان بولۇپ، [[ئىسلام]]دىن بۇرۇنقى دەۋرلەردىن قالغان بولسىمۇ، تۈركلەر ئۇلارنى [[شەرىئەت]] بىلەن زىت ئەمەس دەپ قاراپ تاشلىۋەتمىگەن.<ref name="مولد تلقائيا2">أرمغان (2014)، ص. 15.</ref> ==باھالىغۇچى== ===پايدىلانغان ماتېرىياللار=== ;ئەرەب، پارس ۋە ئوسمانلى تۈرك تىللىرىدا {{Reflist|20em}} ;ئىنگلىزچە ۋە تۈركچە <div style="direction: ltr"> {{Reflist|group=la|20em}} </div> 9rs80vltvcnkz8emtssb8pr8ct6o2s6 175479 175478 2026-04-14T19:44:36Z باسم 10959 175479 wikitext text/x-wiki {{تارىخىي شەخسلەر رامكىسى |ئات-تەگئات = بىرىنچى ئوسمان<br/><small>([[ئوسمانلى تۈركچىسى|ئوسمانلى تۈركچىسىدە]]: عثمان اول)</small> |رەسىم = [[ھۆججەت:Sultan Gazi ʻUthmān Han I - السُلطان الغازي عُثمان خان الأوَّل.png|300px]] |تۇغۇلغان = ھ 656 / م. 1258 |يۇرتى = سۆگۈت، [[ئاناتولىيە]]، [[ھۆججەت:Flag of Sultanate of Rum.svg|22px|]] رۇم سەلجۇق سۇلتانلىقى |ۋاپاتى = ھ 726 / م. 1326<br/>سۆگۈت، [[ئاناتولىيە]]، [[ھۆججەت:Flag of the Kayihan Khanate (c. 1326).svg|22px|]] [[ئوسمان ئىمپېرىيىسى|خانىيە قايى]] |ئەسىرى = پادىشاھ |بالىلىرى = [[ئورخان غازى|ئورخان]]، ئالادىن<br/>ۋە باشقىلار |ئاتا-ئانىسى = [[ئەرتۇغرۇل غازى]]<br/>ھەلىمە خاتۇن }} '''پادىشاھلارنىڭ ئاتىسى غازى سۇلتان فەخرۇددىن قارا ئوسمان خان ئوغلى ئەرتۇغرۇل ئوغلى سۇلايمانشاه قايى تۈركمانى''' ([[ئوسمانلى تۈركچىسى|ئوسمانلى تۈركچىسىدە]]: <span style="font-family: Arabic Typesetting; font-size:22px ">أبو المُلوك غازى سُلطان عُثمان خان بن ارطُغرُل</font></span>)، قىسقارتىپ «'''بىرىنچى ئوسمان'''» دەپمۇ ئاتىلىدۇ، شۇنداقلا «'''ئوسمان بېك'''» ([[تۈرك تىلى|تۈركچە]]: Osman Bey) ۋە «'''قارا ئوسمان'''» ([[تۈرك تىلى|تۈركچە]]: Kara Osman) ناملىرى بىلەنمۇ تونۇلىدۇ؛ ئۇ قائىي قەبىلىسى تۈرك قەبىلىسىنىڭ يېتەكچىسى ۋە روم سەلجۇقلار دۆلىتىنىڭ [[ئاناتولىيە]]دىكى چېگرالار سەرھەد لىرىدىكى ئەمىرلىكلەردىن بىرىنىڭ خىزمەتچىسى بولۇپ، ئوسمانلى سۇلالىسىنىڭ قۇرغۇچىسى ھېسابلىنىدۇ. بۇ سۇلالە بالقان، [[ئاناتولىيە]]، شۇنداقلا ئەرەب مەشرىقى ۋە مەغريب رايونلىرىدىن تۆۋەن مەغريب ۋە ئوتتۇرا مەغريبقىچە بولغان زېمىنلارنى سەككىز يۈز يىلغا يېقىن باشقۇرغان، تاكى ئۇنىڭ ھۆكمى [[1922]]-يىلى [[تۈركىيە|تۈركىيە جۇمھۇرىيىتى]] قۇرۇلۇشى بىلەن ئاخىرلاشقانغا قەدەر. '''ئوسمان بىرىنچى''' ھ 656 (م. 1258-يىلغا توغرا كېلىدۇ) يىلى، [[ئەرتۇغرۇل غازى]] شاھزادىسىدىن، يەنى روم سەلجۇقلار دۆلىتىنىڭ [[ئانادولۇ]]دىكى [[مارمارا دېڭىزى]]غا قارىغان بىر سەرھەد رايونىنىڭ ئەمىرى بولغان ئاتىسىدىن ۋە ھەلىمە خاتۇندىن تۇغۇلغان. ئۇنىڭ دەل شۇ كۈندە موڭغۇللار باغداد شەھىرىگە ھۇجۇم قىلىپ كىرگەن، [[ئابباسىيلار|ئابباسىيلار دۆلىتى]]نىڭ پايتەختى ۋە ئىسلام خىلافىتىنىڭ مەركىزى بولغان باغدادنىڭ يىقىلىشى بىلەن بىر ۋاقىتتا تۇغۇلغانلىقى سەۋەبىدىن، كېيىنكى ئوسمانلى تارىخشۇناسلىرى بۇ ئىككى ۋەقەنى دراماتىك ئۇسۇلدا باغلىغان. ئوسمان ئاتىسى ۋاپات بولغاندىن كېيىن ئەمارات ئىشلىرى ۋە قەبىلە يېتەكچىلىكىنى ئۈستىگە ئېلىپ، روم سەلجۇقلار سۇلتانلىقىغا سادىقلىق بىلەن خىزمەت قىلغان؛ گەرچە دۆلەتنىڭ ئىچىدە قالايمىقانچىلىق ۋە تاشقى خەۋپ-خەتەرلەر كۈچەيگەن بولسىمۇ، ئۇ ساداقىتىنى داۋاملاشتۇرغان. م. 1295-يىلىدىن باشلاپ، ئوسمان رىم/بىزنطىيە سەرھەدلىرىگە ئابباسى خەلىپىسى ۋە سەلجۇق سۇلتانى نامىدىن ھۇجۇم باشلاپ، بىر قانچە قەلئەلەرنى فەتھ قىلغان ھەمدە قەبىلىسىنى [[مارمارا دېڭىزى]] ۋە [[قارا دېڭىز]] قىرغاقلىرىغا يېتەكلەپ چىققان. سەلجۇقلار دۆلىتى موڭغۇللار تەرىپىدىن مەغلۇپ قىلىنىپ، دۆلەت يوقىتىلغاندىن كېيىن، ئوسمان سەلجۇقلاردىن مۇستەقىللىقىنى ئېلان قىلغان؛ شۇنىڭ بىلەن ئۇ كېيىن «[[ئوسمان ئىمپېرىيىسى|ئوسمانلى]]» دەپ ئاتالغان چوڭ بىر تۈرك دۆلىتىنىڭ ھەقىقىي قۇرغۇچىسىغا ئايلانغان.<ref name="المقدمة">جحا ۋە باشقىلار (1972)، ص. 116</ref> ئۇ م. 1326-يىلغىچە مۇستەقىل سۇلتان سۈپىتىدە ھۆكۈم سۈرگەن. شۇ يىلى ئۇنىڭ ئوغلى [[ئورخان غازى]] [[بۇرسا]] شەھىرىنى فەتھ قىلغان ۋاقىتتا، ئوسمان كېسەل سەۋەبىدىن ئۆلۈم ھالىتىگە يەتكەن. ئۇ ۋاپات بولغاندىن كېيىن جەسىتى بورساغا يۆتكەلگەن ۋە شۇ يەردە دەپنە قىلىنغان؛ بۇ شەھەر كېيىن ئوسمانلىلار ئۈچۈن ناھايىتى مۇھىم سىمۋوللۇق ئورۇنغا ئايلانغان.<ref name="المقدمة"/> ئۇنىڭ ۋارىسى ۋە ئەۋلادلىرى ئۇ باشلىغان ھەرىكەتلەرنى [[17 - ئەسىر]]نىڭ ئوتتۇرىلىرىغىچە داۋاملاشتۇرۇپ، ئۇنىڭ قۇرغان ئەمىرلىكىنى دۇنياۋى بىر ئىمپېرىيەگە ئايلاندۇرغان.<ref group="la">Quataert (2005), p. 4.</ref> گەرچە «سۇلتان» ياكى «ئالپادشاه» دېگەن ئۇنۋاننىڭ ئوسمان بىرىنچىگە نىسبەتەن كەڭ تارقالغان ۋە ئۇنىڭغا باغلىنىپ قالغان بولسىمۇ، ئۇ ئەمەلىيەتتە ئۆز دەۋرىدە ھەقىقىي سۇلتان بولمىغان؛ بەلكى كېيىنچە ئوسمانلى سۇلتانلىرى سۇلالىسىنىڭ قۇرغۇچىسى دەپ قارالغانلىقى ئۈچۈن بۇ ئۇنۋان ئۇنىڭغا نىسبەتەن ئىشلىتىلگەن. ئوسمان بىرىنچى ئاددىي تۇرمۇش ئۇسۇلى ۋە كىيىنىشى بىلەن تونۇلغان بولۇپ، بۇ ئۇنىڭ دەرۋىشلارنىڭ [[سوپىزم (تەسەۋۋۇپ)|سوفىزم]] ئېتىقادلىرىدىن تەسىرلىنىشى بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىدى؛ ئۇ تەكەببۇرلۇق ۋە ھەشەمەتتىن يىراق بولۇپ، قايى قەبىلىسىنىڭ شەيخى سۈپىتىدە ئۆز تۇرمۇش شەكلىنى ساقلاپ قالغان. شۇنداقلا ئۇ تۈركلەرنىڭ قەدىمكى ئەنئەنىلىرىنىمۇ داۋاملاشتۇرغان؛ بۇ ئەنئەنىلەر شەيخ بىلەن قەبىلە ئەزالىرى ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەتنى تەڭشەيدىغان بولۇپ، [[ئىسلام]]دىن بۇرۇنقى دەۋرلەردىن قالغان بولسىمۇ، تۈركلەر ئۇلارنى [[شەرىئەت]] بىلەن زىت ئەمەس دەپ قاراپ تاشلىۋەتمىگەن.<ref name="مولد تلقائيا2">أرمغان (2014)، ص. 15.</ref> ==تارىخىي خەلىپە== ==باھالىغۇچى== ===پايدىلانغان ماتېرىياللار=== ;ئەرەب، پارس ۋە ئوسمانلى تۈرك تىللىرىدا {{Reflist|20em}} ;ئىنگلىزچە ۋە تۈركچە <div style="direction: ltr"> {{Reflist|group=la|20em}} </div> s7uqtfx7c7sszzc8xx7isicdhgixek5 0 24549 175481 2026-04-15T07:49:48Z G.Berdash 24704 قۇرۇلغان بەت 'شالغۇتلاشقان مىللەت مۇ؟  مەلەزلەشكەن مىللەتمۇ ؟ “شالغۇتلاشقان مىللەت” بىلەن “مەلەزلەشكەن مىللەت” ئىككىسى مەنىسى يېقىن بولسىمۇ، بىراق پەرقى بار:' 175481 wikitext text/x-wiki شالغۇتلاشقان مىللەت مۇ؟  مەلەزلەشكەن مىللەتمۇ ؟ “شالغۇتلاشقان مىللەت” بىلەن “مەلەزلەشكەن مىللەت” ئىككىسى مەنىسى يېقىن بولسىمۇ، بىراق پەرقى بار: 865k52k4abai2jatpubiqibsulrrv19 175482 175481 2026-04-15T07:50:37Z G.Berdash 24704 175482 wikitext text/x-wiki شالغۇتلاشقان مىللەت مۇ؟  مەلەزلەشكەن مىللەتمۇ ؟ “شالغۇتلاشقان مىللەت” بىلەن “مەلەزلەشكەن مىللەت” ئىككىسى مەنىسى يېقىن بولسىمۇ، بىراق پەرقى بار: 1. شالغۇتلاشقان مىللەت ئادەتتە تىل، مەدەنىيەت، ئادەت-ئەنئەنىدە ئارىلاشما، قالايمىقانلاشقان ھالەتنى كۆرسىتىدۇ ئۆزىگە خاسلىقىنى يوقاتماق ياكى باشقا مىللەتلەرنىڭ تەسىرىگە بەك ئۇچراش مەنىسى بار كۆپىنچە سەلبىي مەنىدە ئىشلىتىلىدۇ. 96os03j0do0ephfcd22oplbsf5cyia8 175483 175482 2026-04-15T07:51:33Z G.Berdash 24704 175483 wikitext text/x-wiki شالغۇتلاشقان مىللەت مۇ؟  مەلەزلەشكەن مىللەتمۇ ؟ “شالغۇتلاشقان مىللەت” بىلەن “مەلەزلەشكەن مىللەت” ئىككىسى مەنىسى يېقىن بولسىمۇ، بىراق پەرقى بار: == 1. شالغۇتلاشقان مىللەت == ئادەتتە تىل، مەدەنىيەت، ئادەت-ئەنئەنىدە ئارىلاشما، قالايمىقانلاشقان ھالەتنى كۆرسىتىدۇ ئۆزىگە خاسلىقىنى يوقاتماق ياكى باشقا مىللەتلەرنىڭ تەسىرىگە بەك ئۇچراش مەنىسى بار كۆپىنچە سەلبىي مەنىدە ئىشلىتىلىدۇ. == 2. مەلەزلەشكەن مىللەت == “مەلەز” دېگەن سۆز ئىككى ياكى كۆپ مىللەتنىڭ قان-نەسلى ئارىلاشقانلىقىنى بىلدۈرىدۇ[1] بۇ يەردە ئاساسلىقى نەسلىي/بىئولوگىيىلىك ئارىلاشما كۆزدە تۇتۇلىدۇ سەلبىي ياكى مۇسبەت بولۇشى مۇھىتىغا باغلىق، ئەمما ئىلمىي/بىئارافراقلۇق ئىپادە == قىسقىچە: == شالغۇتلاشقان → مەدەنىيەت، تىل، كىملىك قالايمىقانلاشقان مەلەزلەشكەن → نەسل/قان جەھەتتىن ئارىلاشقان مەلەز- ئەرەپچىدىن كىگەن سۆز. swz7bfnoqji28sbmps07e72aqkftrki 175484 175483 2026-04-15T08:11:55Z G.Berdash 24704 175484 wikitext text/x-wiki شالغۇتلاشقان مىللەت مۇ؟  مەلەزلەشكەن مىللەتمۇ ؟ “شالغۇتلاشقان مىللەت” بىلەن “مەلەزلەشكەن مىللەت” ئىككىسى مەنىسى يېقىن بولسىمۇ، بىراق پەرقى بار: == 1. شالغۇتلاشقان مىللەت == ئادەتتە تىل، مەدەنىيەت، ئادەت-ئەنئەنىدە ئارىلاشما، قالايمىقانلاشقان ھالەتنى كۆرسىتىدۇ. ئۆزىگە خاسلىقىنى يوقاتماق ياكى باشقا مىللەتلەرنىڭ تەسىرىگە بەك ئۇچراش مەنىسى بار. كۆپىنچە سەلبىي مەنىدە ئىشلىتىلىدۇ. == 2. مەلەزلەشكەن مىللەت == “مەلەز” دېگەن سۆز ئىككى ياكى كۆپ مىللەتنىڭ قان-نەسلى ئارىلاشقانلىقىنى بىلدۈرىدۇ. بۇ يەردە ئاساسلىقى نەسلىي/بىئولوگىيىلىك ئارىلاشما كۆزدە تۇتۇلىدۇ. سەلبىي ياكى مۇسبەت بولۇشى مۇھىتىغا باغلىق، ئەمما ئىلمىي/بىئارافراقلۇق ئىپادە. == قىسقىچە: == شالغۇتلاشقان → مەدەنىيەت، تىل، كىملىك قالايمىقانلاشقان. مەلەزلەشكەن → نەسل/قان جەھەتتىن ئارىلاشقان. مەلەز- ئەرەپچىدىن كىگەن سۆز. 90b9zfz624e0ythbgc090m8q2kwoer5